ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 0 4433 1040297 863254 2026-06-22T22:36:05Z ~2026-36156-61 144739 /* သက်တမ်း */ 1040297 wikitext text/x-wiki {{Cleanup}} [[File:31_place.jpg|thumb|<center>၃၁ ဘုံ ပြပုံ</center>]] နတ်တို့ နေရာဘုံ ခြောက်ထပ်မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref>ဖျာပုံတိုက်သစ်ဆရာတော် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ [[အရှင်ဩဘာသာဘိဝံသ]] ရေးသားသော [[သုတေသန သရုပ်ပြအဘိဓာန်]]ကျမ်း</ref> #[[စတုမဟာရာဇ်ဘုံ|စတုမဟာရာဇ်]] #[[တာဝတိံသာ]] #[[ယာမာ]] #[[တုသိတာ]] #နိမ္မာနရတီ #[[ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ|ပရနိမ္မိတဝဿဝတီ]] ==သက်တမ်း== {{Unreferenced|section}} နတ်ပြည်ခြောက်ထပ်တွင် တည်ရှိသော သက်တမ်းကို ဗုဒ္ဒဘာသာကျမ်းစာများတွင် ယခုလို ဖော်ပြထား၏ ။ #စတုမဟာရာဇ်နတ်ပြည်ဘုံ သက်တမ်း = အနှစ် (ကမ္ဘာပျက်သုန်းမှအသက်ဆုံးမည်) #တာဝတိံသာနတ်ပြည်ဘုံ သက်တမ်း = အနှစ် (ကမ္ဘာပျက်သုန်းမှအသက်ဆုံးမည်) #ယာမာ နတ်ပြည်ဘုံ သက်တမ်း = အနှစ် (ကမ္ဘာပျက်သုန်းမှအသက်ဆုံးမည် ) #တုသိတာနတ်ပြည်ဘုံ သက်တမ်း = အနှစ် (ကမ္ဘာပျက်သုန်းမှအသက်ဆုံးမည်) #နိမ္မာနရတိနတ်ပြည်ဘုံ သက်တမ်း = အနှစ် (ကမ္ဘာပျက်သုန်းမှအသက်ဆုံးမည် ) #ပရနိမ္မိတဝဿဝတ္တိနတ်ပြည်ဘုံ သက်တမ်း= အနှစ် (ကမ္ဘာပျက်သုန်းမှအသက်ဆုံးမည် ) AJ 800882 ၁၂/ကမတ(နိုင်)၀၇၅၅၄၀ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မူးကြီး ဥက္ကဌ ဦးဇော်မင်းထက် ကျင်ယာတော် မယ်မယ်ဘုရား မယ်သီတာ ဒေါ်အေးသီတာ နှင့် ဒေါ်ဇင်ဇင်မေဦး ။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{၃၁-ဘုံ}} [[Category:နတ်ဘုံ ခြောက်ဘုံ]] [[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ]] rvr653u54p9tkoizzqc1z107itb9s62 10 5371 1040363 288795 2026-06-23T10:09:42Z CommonsDelinker 115 Replacing Flag_of_Peru_(state).svg with [[File:War_flag_of_Peru.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · This is not the State flag, this is the war flag [ht 1040363 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = ပီရူးနိုင်ငံ | shortname alias = ပီရူး | flag alias = Flag of Peru.svg | flag alias-1825 = Flag of Peru (1825 - 1950).svg | flag alias-state = War flag of Peru.svg | flag alias-naval = War flag of Peru.svg | link alias-naval = Peruvian Navy | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1825 | var2 = state | redir1 = PER | redir2 = Peru </noinclude> }} 2qocyxwcon34ovktyvwsu3mebien0ev 0 6885 1040292 869650 2026-06-22T21:36:51Z ~2026-36319-82 144737 1040292 wikitext text/x-wiki [[File:fight.gif|frame|မြန်မာ့ သိုင်းရေးပြနေပုံ]] မြန်မာနိုင်ငံတွင် အစပြု ထွန်းကားသော [[ကိုယ်ခံပညာ]]ရပ် များအားလုံးကို '''မြန်မာသိုင်း''' ဟုခေါ်သည်။ မြန်မာသိုင်းဟု ဆိုရာတွင် ဗမာလူမျိုးများ၏ ကိုယ်ခံပညာရပ်များသာမက အခြားသော တိုင်းရင်းသား ပေါင်းစုံတို့၏ ရိုးရာ ကိုယ်ခံပညာရပ် များပါ ပါဝင်ပြီး ဒေသ၊ ကျောင်း အစရှိသည် တို့ပေါ် မူတည်၍ အမျိုးမျိုး ကွဲပြား ကြသည်။ ထင်ရှားသော သိုင်းအချို့မှာ [[ဗန်တို]]၊ [[ဗန်ရှည်]]၊ [[နန်းတွင်းသိုင်း]]၊ [[ရှမ်းသိုင်း]]၊ ဘုန်းကြီးသိုင်း၊ [[မင်းဇင်]]၊ [[သိုင်းပြောင်းပြန်]] ၊ လိုင်းမွန်းသိုင်း အစရှိသည်တို့ ဖြစ်သည်။ == စကားလုံးရင်းမြစ်နှင့် အနက် == သိုင်း၏အနက် အဓိပ္ပယ်မှာ "သ" ပြုပြင်ခြင်း ခြယ်သခြင်း၊ "သိ" သိမြင်ခြင်း နားလည်ခြင်း၊ "သို" သိမ်းဆည်းခြင်း သိုမှီးခြင်း သိုဝှက်ခြင်း၊ "သိုင်း" သိုင်းဝန်းခြင်း ခြုံလွှမ်းခြင်း ရစ်သိုင်းခြင်း ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ရှေးမြန်မာဘုရင်များ လက်ထက် မင်းခန်း မင်းနား များတွင် သိုင်းတုတ်ကိုင် ကာ စောင့်ရှောက် ပေးရပြီး ရှေ့မှ စောင့်ရှောက် ပေးရသူကို ရှေ့သိုင်းစောင့်၊ နောက်မှ စောင့်ရှောက် ပေးရသူကို နောက်သိုင်းစောင့် ဟုခေါ်သည်။ သိုင်းဆိုသည်မှာ ကျော်လွှားခြင်းဟုလည်း နားလည်ရပေမည်။ ဆရာဂျပ်ဆင်၏ မြန်မာ အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်၌ သိုင်းကို မင်းသုံးနန်းသုံး အဆောင်အယောင်တုတ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ပေးထားပြီး။ သိုင်းက၊ သိုင်းကစား၊ သိုင်းကွက်၊ သိုင်းတက်၊ သိုင်းရိုက်ကို ရန်ကိုရှင်းလင်းခြင်း၊ ရန်ကို ခုခံကာကွယ် တိုက်ခိုက်ခြင်းအတတ်ပညာနှင့်ဆိုင်သော လှုပ်ရှားမှုများဟု အဓိပ္ပာယ်ပေးထားပေသည်။ == မြန်မာ့သိုင်းပညာသမိုင်း == မြန်မာ့သိုင်းပညာရပ်သည် လက်နက်မဲ့ဖြစ်စေ၊ လက်နက်ချင်းဖြစ်စေ တိုက်ခိုက်မှု နည်းစနစ်ပေါင်းစုံ ရှိနေပါသည်။ အခြားနိုင်ငံများတွင် မတွေ့ရသော နည်းစနစ်များ ရှိနေသည်ကို တွေ့မြင်ရမည် ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် မြန်မာ့သိုင်းပညာကို လာရောက်လေ့လာသည့် ပြည်ပ ဧည့်သည်များ တစ်ဖွဲဖွဲ ရောက်ရှိ၍နေကြသည်။ မြန်မာ့သိုင်းပညာကို လာရောက်သင်ယူနေကြသူများ ရှိသကဲ့သို့ သက်သက် လေ့လာသူတွေလည်း ရှိနေပါ သည်။ ဒေါက်တာမောင်ကြီး ဆိုသည့် မြန်မာနိုင်ငံသား သိုင်းပညာရှင် တစ်ဦးသည် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် အမေရိကန်ဗန်တိုအသင်း ဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်အား ဖွဲ့စည်းပြီး ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ဆောင်ရွက် နေပါသည်။<ref>http://www.doemyanmar.com/blog/28485/%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8/</ref> မြန်မာသိုင်းပညာ၏ သက်တမ်းသည်အလွန်ရှည်ကြာခဲ့ပြီဖြစ်သည့်အလျောက် နည်းနိသျှည်းနှင့် နည်းပရိယာယ်များ၊ ကြွယ်ဝများပြား လှသည်။ ရှေးခေတ်က မြန်မာ ဘုရင် မိဖုရားများ၊ အိမ်ရှေ့စံမင်းသား မင်းသမီးများ အခမ်းအနား အဆောင်အယောင်နှင့် ထွက်ကြွ မြန်းချီသည့်အခါများတွင် ရှေ့မှတုတ်ကိုင်၍ စောင့်ရှောက်လမ်းရှင်းပေးရသူ၊ နောက်မှတုတ်ကိုင်၍ အကာအ ကွယ်ပေးရသူများ လိုက်ပါကြရသည်။ ထိုသူများကို သိုင်းကိုင်များဟု ခေါ်သည်။ ရှေ့မှတုတ်ကိုင် အစောင့်အရှောက်များပါသည် ကို ရှေ့သိုင်း ဟုခေါ်သည်။ နောက်မှတုတ်ကိုင် အစောင့်အရှောက်များပါသည်ကို နောက်သိုင်း ဟုခေါ်သည်။ ဘုရင်၊ မိဖုရား၊ မင်းသား၊ မင်းသမီးတို့ ထွက်ချီကြွမြန်းလာသည့်အခမ်းအနားများတွင်သာမက ဘုရင်မင်းမြတ် အသုံးပြုရန် ရေခတ်လာသည့်အခါ ဖြစ်စေ ရှေ့သိုင်း နောက်သိုင်း ဝန်းရံ ယူဆောင်လာ တတ်ကြောင်း စာပေ အထောက်အထားများ၌ တွေ့ရလေသည်။ ဤသို့ ဘုရင်မင်းမြတ်အသုံးပြုရန် ရေခတ်ပုံနှင့် စပ်လျှဉ်း၍ ရကန်ဆရာကြီး ဦးတိုးက သူ၏ ရာမရကန် အခန်း၅ ဝတ်လဲတော်ချီး၊ သံတမန်စေခန်း၌ ရေချင်းပင်ရေသော်လည်း၊ ချိုးရေ၊ သောက်ရေ၊ သုံးရေများလည်းတစ်ဌာန။ ။ ရှေ့သိုင်း၊ နောက်သိုင်း မထိုင်ကိုင်းရမည်၊ မင်းသိုင်းမင်းရေ၊ ဟဲ့ထိုင်လေ သားနှင့်၊ ညနေချိန်တန်၊ ရွှေနန်းပြန်တို့၊ မာန်ဘရချာ၊ ငါ့ပွဲကတော့၊ ဘော်ကြော့လူဆန်း၊ ချိုးရေထမ်း လို့၊ စိတ်ကြမ်းခံရာ တွင်၊နံတိုကိုင်းရအောင်၊ ရွှေသိုင်းတော်နှင့်ချလိမ့်။ အကြောင်းကိုပြ ဘယ့်နှယ် ကာလလို့၊ အကျိုးအရနားလည်စေ။ စာတော်လူတော် ရွှေသိုင်းတော်ကို ညာတော်သော၊ ဘယ်တော် သော၊ ငါတော်၍ကောသလ၊ ငါတော့ကျောကို၊ ဗျောလိုက်အောင်ချိုင်၊ သိုင်းတော်က ကိုင်သောအခါ၊ ဂုဏ်ခိုင်သည်ငါတော်၊ ဘေးတော်ခေါ်၍၊ ကျောတော်မှုန့်မှုန့်ကြေလိမ့်ဟူ၍ မိမိရကန်ရှေ့သိုင်း နောက် သိုင်းနှင့် ဝန်းရံသယ်ဆောင်ရသော မင်းရေနှင့်နှိုင်း၍ တစ်ပါးသောရကန်များကို ပွဲကတော့်ချိုးရေထမ်းများ အနေနှင့် ကန်ကျောက်စပ်ဆိုထားသည်ကို တွေ့ရလေသည်။ ထိုမျှမကသေး၊ ရှေးအခါက ဘုရင်မင်းမြတ်အားဆက်သရန် သန့်စင်ပန်းကိုပင် သိုင်းအခြံ အရံ နှင့်သယ်လာရကြောင်းကို ရာမရကန်အခန်း၁၄ သဇင်ပန်းချီး တိုင်းပြည်ပြန်တောခန်း၌ ပ္ပပါရမီဂုဏ်၊သင့်ယုံဟုတ်ဘူး၊ကံထူးသည့်ပန်း၊လမ်းချဲ့ချူ့၊မချဲ့ချဲ့ ဆုတ်ဟဲ့ဘဲဆိုဆို၊ မဆိုဘဲလာလာသူမို့ပါလျှင် ရွှေအာဏာခေါင်၊ သိုင်းပြောင်ပြောင်နှင့်၊ ရှောင်ရသည်၊ လွှဲရသည်၊ ပန်းများဘုရင်ကို ဟူ ၍၎င်း ထို့ပြင် နန်းတွင်းသူကလေး အဆောင်အယောင်နှင့် ထွက်ချီလာပုံကို ရွှေနန်းတော်သူ၊ နေမပူ လေမလျှပ်၊ ထူးမြတ်သည့်ပါရမီ၊ ကျောက်စီယာဉ်စီး၊ ရွှေထီးဆာင်းမျိုး၊ ရိုးဆင့်ရွက်ဆင့်၊ မိုးလောက် မြင့်၊ သိုင်းနှင့် ကျိုင်းနှင့်လာသကို ဟူ၍လည်းကောင်း စပ်ဆိုခဲ့ပေသည်။ ယင်းအထောက်အထားများအရ လမ်းရှင်းလင်းခြင်းနှင့် ဘေးရန်ရှင်းလင်းကာကွယ် တိုက်ခိုက် ခြင်းများအတွက် အသုံးပြုသည့် ထီးသုံးနန်းသုံး အဆောင်အယောင်အခမ်းအနားတုတ်ကို ရှေးအခါက သိုင်းဟု ခေါ်ဆိုကြကြောင်း သိသာလေသည်။ ယခုမျက်မှောက်ခေတ်၌ပင် ဘာသာရေး၊ သာသနာရေး၊ မင်းခန်းမင်းနန်းများတွင် သိုင်း၊ [[ကျိုင်း]] ဟူသောအဆောင်အယောင်ပစ္စည်းများကို တွေ့ရှိကြရသည့်အနက် တောက်ပြောင်သည့် အဖိုးတန် ပိုးဖဲစများအထိပ်၌ ချည်ထားသော မှန်စီရွှေချတုတ်ကို သိုင်းဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်ဟု သိရှိရလေသည်။ သိုင်းကိုင်သည် တုတ်ကိုင်နည်း၊ အသုံးပြုနည်းများကို ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်ကြရသည်။ အရှင်သခင် အတွက်ပေါ်ပေါက်လာသောရန်သူကို ထိုသိုင်း(တုတ်)နှင့် ကောင်းစွာအကာအကွယ်ပေးနိုင်သူလည်း ဖြစ်ကြရသည်။ ထိုသည်ကိုအစွဲပြု၍ သိုင်း(တုတ်)ကိုင်နည်း အသုံးပြုနည်းများ ကျွမ်းကျင်စွာတတ်မြောက် သူကို သိုင်းကိုင်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သိုင်းသမားဟူ၍လည်းကောင်း၊ သိုင်းတတ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း ပြောရိုးပြုကြသည်။ ထိုကဲ့သို့၊ ရန်ကို ကာကွယ်ရှင်းလင်းခြင်း အတွက်၊ အသုံးပြုသည့်တုတ်ကို သိုင်းဟုခေါ်ဆိုကြသည်ကိုအကြောင်းပြု၍ ဓားဖြင့် ရန်ကိုကာကွယ်ရှင်းလင်းခြင်းအတတ်ကို ဓားသိုင်း၊ လှံဖြင့် ရန်ကိုကာ ကွယ်ရှင်းလင်းခြင်း အတတ်ကို လှံသိုင်း၊ လက်ဖြင့် ရန်ကိုကာကွယ်ရှင်းလင်းခြင်း အတတ်ကိုလက် သိုင်းဟုအစဉ်အဆက် ခေါ်ဝေါ်လာကြခြင်းဖြစ်သည်ဟု သိရှိရ၏။ ၁၈၂၄ ခုနှစ်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ကျူးကျော်စစ် (၃)ကြိမ်ကြောင့် ဓား၊ လှံ၊ လက်နက်စွဲကိုင် တော်လှန်ရင်းမှ တိမ်မြုပ်ပျောက်ကွယ်လုနီးနီး ဖြစ်ခဲ့ရသောမြန်မာ့ သိုင်းပညာရပ်သည် ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ဂျီစီ ဘီအေအဆောက်အဦး၏ အမျိုးသားလှုပ်ရှားမှုများတွင် သိုင်းပညာရှင် ရှမ်းတရုတ် ဦးဘရင်၊ ဦးဘသွင်၊ ဦးမေဓါ တို့က တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှပါဝင်ရင်း သိုင်းပညာရပ်များ ပြန့်ပွားခြင်းဖြင့်လုပ်ငန်းများ ပြန်လည်စတင်နိုင်ခဲ့သည်။ နယ်ချဲ့ဗြိတိသျှ နှင့် ဖက်ဆစ်ဂျပန်များ အုပ်စိုးစဉ်အခါက သိုင်းပညာ သင်ကြားသူ လူငယ်များနှင့် သိုင်းပညာရှင်များကို ၎င်းတို့အား တော်လှန်ပုန်ကန်မည့် အရေးတွေးကြောက်ကာ မြန်မာ့သိုင်းပညာမပြန့်ပွားစေရေး အတွက် လက်နက် ဥပဒေများ ပြဋ္ဌာန်းကာ နည်းလမ်းများဖြင့် တားဆီးပိတ်ပင်ခြင်း၊ အရေးယူ ဖမ်းဆီး အပြစ်ပေးခြင်း၊ ၎င်းတို့အား စိုးရိမ် ကြောက်လန့်အောင်ပြုမှုခြင်း စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးတားဆီး ချိုးနှိမ်ခဲ့ကြသည်။ နယ်ချဲ့ကျူးကျော်သူတို့၏ အမျိုးမျိုးသော ဖိနှိပ်မှုများအကြားမှ မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်ထက်သန်သော သိုင်းပညာရှင်များနှင့် လူငယ်များသည် နယ်ချဲ့သမားများမသိမမြင်နိုင် သည့် လူသူ ကင်းဝေးလှသော တောတောင်များတွင်လည်းကောင်း မြေကျင်းများတူး၍ ညအချိန် လူခြေတိတ်ဆိတ်ချိန်များတွင်လည်းကောင်း လျှို့ဝှက်စွာ ဆင့်ပွားသင်ယူကြ ရင်းဖြင့် မြန်မာတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာအမွေအနှစ်ဖြစ်သော မြန်မာ့ရိုးရာသိုင်းပညာကို မပျောက်ကွယ်အောင် ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။ ၁၃၀ဝ ပြည့်နှစ် တောင်သူလယ်သမား အရေးတော်ပုံမှစ၍ သိုင်းပညာရှင်များ၏ ပါဝင်ကြိုးစားမှုကြောင့် ဇာတိမာန်ထက်သန်သော ပြည်သူများအကြားတွင် သိုင်းပညာ ရပ်များ ပြန်လည် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့သိုင်းပညာရပ်များ ထင်ထင်ပေါ်ပေါ် ပြန်လည်သင်ကြားနိုင်ခဲ့ပြီး ဂျပန်စစ်သားများ သယ်ဆောင်လာခဲ့သော ပညာရပ်များနှင့်အပြိုင် သင်ကြားကြ ရင်း အာရှလူငယ်ခေတ်တွင် အာရှလူငယ် အသင်းဥက္ကဋ္ဌ ဦးဘဂျမ်း၊ အာရှလူငယ်အသင်း ဉာဏဗလ တာဝန်ခံဦးဘရှင်(ဗိုလ်မှူးဘရှင်)၊ သိုင်းပညာရှင် ဆရာကြီး ဦးပြည်သိမ်းတို့၏ ဦးဆောင်မှုနှင့် မျိုးချစ်လူငယ်များ၏ စည်းရုံးမှုဖြင့် ဒေါက်တာဘမော်အစိုးရက ၁၉၄၄ခုနှစ် မြန်မာပြည်လုံးဆိုင်ရာ သိုင်းပြိုင်ပွဲကြီးကို ကေဘိုတိုင်ကျွန်း (ယခု ဗိုလ်ချုပ် ပန်းခြံနေရာ) တွင် ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။ ပထမအကြိမ် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ဗန်တို၊ ဗန်ရှည်ပြိုင်ပွဲကို ၁၉၈၄ခုနှစ် တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ကိုယ်မင်းကိုယ့်ချင်းလမ်း၊ ခြံအမှတ်(ဂ) (ယခု ပန်းချီ ပန်းပု အနုပညာကျောင်း) တွင်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယအကြိမ်ပြိုင်ပွဲကို ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ အောင်ဆန်း အားကစားပြိုင်ပွဲကွင်းတွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အစိုးရမှ အသိအမှတ်ပြုသော မြန်မာ့သိုင်းပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပနိုင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးရှိ သိုင်းပညာရှင်များ စုပေါင်းမိပြီး သိုင်းပညာပြန့်ပွားရေးအတွက် စဉ်ဆက် မပြတ်ကြိုးပမ်းခဲ့ရာ ပြည်ပ ဧည့်သည်တော်များ မြန်မာ့သိုင်းပညာပြသခြင်း၊ တရုတ်ပြည်ဝူရှူးပညာရှင်များအား ဧည့်ခံပြသခြင်း၊ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်၊ တပ်မတော်၊ တက္ကသိုလ်သိုင်း သင်တန်းများ ပို့ချခြင်းစသော သိုင်းပညာထိန်းသိန်းပြန့်ပွားရေး လုပ်ငန်းများကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ ဦးဇော်ဝိတ် (အား/ကာ-ညွှန်ချုပ်ဟောင်း)၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ်ကိုဖွဲ့စည်းနိုင်ရန် ပြင်ဆင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အားကစားနှင့် ကာယပညာဦးစီးဌာန ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ် ဖွဲ့စည်းရန်အတွက် နိုင်ငံတော်၏ အားကစားလုပ်ငန်းများကို အနီးကပ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ သိုင်းအဖွဲ့ချုပ်ကို ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁)ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ် တရားဝင်မဖွဲ့စည်းမှီကတည်းက မြန်မာ့သိုင်းပညာသည် မြန်မာ့တို့၏ ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာ ခုခံကာကွယ် တိုက်ခိုင်နိုင်သော ပညာရပ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိနေခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ရာဇဝင်သမိုင်းရှည်လျားကြာမြင့်သည်နှင့် အညီ မြန်မာ့သိုင်းပညာသည်လည်း ရှည်လျား ကျယ်ပြန့်ပေလိမ့်မည်။ ရှေးမင်းအဆက်ဆက် တစ်ခေတ်ပြီးတစ်ခေတ် လက်ဆင့်ကမ်း ဆင်းသက်လာသော အဖိုးတန် မြန်မာသိုင်းပညာများကို ယခုအချိန်၌ တစ်နေရာတည်းတွင် တစ်ပေါင်းတည်းတစ်စုတည်း မတွေ့ နိုင်ကြသော်လည်း ယင်းပညာကောင်း၊ ပညာမွန်များမှ ပေါက်ဖွား ပျံ့နှံ့ကြီးထွားနေသော အနွယ်အပွား သိုင်းပညာများကို ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။ ထိုကဲ့သို့ပြည်ထောင်စု နေရာအနှံ့အပြား၌ ကြီးထွားရင့်သန်လျက် ရှိသော သိုင်းပညာများသည် အောက်ပါအချက်အချာ ပင်မသိုင်းပညာကြောရိုး ကြီးသုံးခုမှဆင်းသက်လာကြခြင်းဖြစ်သည်။ #အင်းသိုင်း။ မြန်မာမင်းနေပြည်တော် အင်းဝဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော ပညာအနွယ်အပွား။ #ကမ္ဗောဇသိုင်း။ ရှမ်းပြည်ဘက်မှဆင်းသက်လာသော ပညာအနွယ်အပွား။ #ရာမညသိုင်း။ အောက်မြန်မာပြည် မွန်မင်းဆက်မှဆင်းသက်လာသော ပညာအနွယ်အပွား။ ဤထက်ပါ သိုင်းပညာကြီးသုံးရပ်မှဆင်းသက် လာသော ပညာများသည် နှစ်ပေါင်းများစွာကြာရှိလာပြီဖြစ်သော ယခုအခါတွင် အလွန်ခိုင်ခန့်သော ပိုးပိုက်ကွန်ကဲ့သို့ ပညာတစ်ခုနှင့်တစ်ခု ရောယှက်တိုး ဝင်နေကြပြီ ဖြစ်လေသည်။ ပညာတခုအပေါ်တခု လိမ်ယှက်ရောထွေးကာ အပြန်အလှန် အမှီသဟဲ ပြုပြီးလျှင် အကျိုးပြုနေကြသဖြင့် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံရှိ သိုင်းပညာအဆင့်အတန်း သည် အလွန်ခိုင်ခန့် ကောင်းမွန်သည့် အဆင့်အတန်းတွင် ရှိနေပြီဖြစ်ပေသည်။ [[ပြည်သိမ်း၊ ဦး (သိုင်းဆရာကြီး)|သိုင်းဆရာကြီး ဦးပြည်သိမ်း‎]] သည် မြန်မာ့သိုင်းပညာရှင် နိုင်ငံကျော်သိုင်း[[ဆရာကြီး]] ဖြစ်သည်။ ဂျပန်ခေတ်တွင် ပညာရေးဌာန၊ လူငယ်ရေးရာဌာနခွဲတွင် သိုင်းပညာနှင့် ပတ်သက်၍ တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ လူငယ်များအား သိုင်းပညာဖြန့်ဖြူးသင်ကြား ပေးခဲ့သည်။ သိုင်းဆရာကြီး ဦးပြည်သိမ်း၏တပည့်သည် [[ချစ်သန်း၊ ဦး (သိုင်းဆရာကြီး)| ဆရာကြီးဦးချစ်သန်း‎]] ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]မှ ထုတ်ဝေသည့် (L’Artaublic du Bando) ကရာတေး မဂ္ဂဇင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံမှ သိုင်းဆရာကြီးများ (Burma '''Thaing''' Experts) ဖြစ်ကြသော ဦးပြည်သိမ်းနှင့် ဦးချစ်သန်းတို့၏ ဗန်တိုဗန်ရှည်ပညာအကြောင်းနှင့် ၎င်းတို့၏တပည့်များဖြစ်ကြသော သိုင်းဆရာမင်းယက္ခ၊ သိုင်းဆရာမောင်ကျော်တင့်တို့၏အကြောင်းကို ဓာတ်ပုံများနှင့်တကွ တခမ်းတနားဖော်ပြခဲ့သည်။ ဦးပြည်သိမ်းနှင့် ဦးချစ်သန်းတို့သည် ၁၉၄၂ ခုနှစ် ([[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]] အတွင်း) အာရှလူငယ် အစည်းအရုံး ဥက္ကဋ္ဌ (ပုဂံ) [[ဘဂျမ်း၊ ဦး (ပုဂံ)|ဦးဘဂျမ်း]]၊ ဦးကျော်မြင့်ကလေး၊ ဦးဇော်ဝိတ်၊ သခင်ခင်အောင်၊ သခင်ညီလေး ၊ [[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]] စသောပုဂ္ဂိုလ်များနှင့်အတူလူငယ်များ ဗလငါးတန်ပြည့်၀ရေး၊ စေတနာ့ဝန်ထမ်းလူမှုရေး၊ ပညာရေး လုပ်ငန်းများနှင့် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး လျှို့ဝှက်လုပ်ငန်းများကို အများအပြား လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သူများဖြစ်သည်။ == ဗန်တိုဗန်ရှည် == {{main | ဗန်တို}} မြန်မာ့သိုင်း ဟုခေါ်သောဗန်တို၊ ဗန်ရှည် အတတ်ပညာသည် မြန်မာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် ကိုယ်ခံပညာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှေးမြန်မာတို့က ကာယနှင့် စိတ်ဓာတ်ကြံခိုင်ရေးအတွက် အဓိကထားပြီး စစ်ပွဲများတွင် လက်နက်မဲ့၊ လက်နက်ကိုင်နှစ်မျိုးခွဲကာ အသုံးပြု တိုက်ပွဲဝင်သည့် ရိုးရာကိုယ်ခံပညာဖြစ်သည်။ ၎င်းဗန်တိုဗန်ရှည်ပညာရပ်များကို အထူးလျှို့ဝှက် သင်ကြားပေးခဲ့ကြသည်။ သားစဉ်မြေးဆက်၊ ဆွေစဉ်မျိုးဆက် သွေးရင်းသားရင်းများသာ လူမသိအောင် တိတ်တဆိတ်သက်ကြားပေးလေ့ရှိသည်။ မြန်မာတို့၏ အမွေဖြစ်သော ဗန်တိုသိုင်းပညာသည် သရေခတ္တရာ သာသနာနှစ် (အစ) ဘီစီ (၄၅၅) ကတည်းကတည်ရှိခိုင်ခံနေပြီး ဒီထက်စောသော မှတ်တမ်းများလည်းရှိခဲ့ကြသည်။ [[သရေခေတ္တရာ]]၊ [[ဗိဿနိုး]]၊ [[ဟန်လင်း]]၊ [[ပုဂံ]]၊ [[ပင်းယ]]၊ [[အင်းဝ]]၊ [[ကုန်းဘောင်]]ခေတ်သမိုင်း တလျှောက် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေး အတွက် အသုံးပြုခဲ့ရာမှ မြန်မာ့သိုင်း ဟူ၍ယနေ့ခေါ်ဝေါ်ထားကြပြီဖြစ်သည်။ [[File:Thaing2.jpg|100px|thumb|မြန်မာ့ သိုင်း ကစားဟန်|မြန်မာ့ သိုင်း ကစားဟန်(<small>ဤပုံသည် ခါးတောင်းကျိုက်ပုံဖြစ်ပေမည်။</small>)]] လက်နက်မဲ့ ဗန်တိုနှင့် လက်နက်ကိုင် ဗန်ရှည် ဟူ၍ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ အမာဗန်တို၊ အပျော့ဗန်တိုနှစ်မျိုးခွဲကာ မြန်မာ့လက်ဝှေ့ကဲ့သို့ အကွဲအပြဲ မတွန့်မဆုတ်ရင်ဆိုင်သောနည်းကို ဗန်တို (အမာ) ဟုခေါ်ပြီး မိမိအားအထိမခံဘဲ ရှောင်တိမ်းကာတုံ့ပြန်သောနည်းကို ဗန်တို (အပျော့) ဟုခေါ်သည်။ == ရှမ်းသိုင်း == ရှမ်းသိုင်းပညာရပ်တွင်လည်း ရှမ်းကြီး၊ ရှမ်းတရုပ်သိုင်း၊ ရှမ်းလေးသိုင်း၊ အင်းသိုင်း၊ ပလောင်သိုင်း အစရှိသော ပညာရပ်များစွာရှိသည်။ ထိုသိုင်းများတွင်လဲ လက်သိုင်း၊ ဓားသိုင်း၊ ကြိုးသိုင်း၊ ခဲပစ်၊ လှံသိုင်း၊ တုတ်သိုင်း အစရှိသော ပညာရပ်များ များစွာရှိသည်။ ရှမ်းကြီးသိုင်းသည် အကွက်ကျဲသည်။ ခြေကွက်မှာ လဲ ၄ ကွက်၊ ၆ ကွက်၊ ၈ ကွက်၊ ၁၂ ကွက် ဖြင့်ကစားသည်။ ရှမ်းလေးသိုင်း (ခူခါချန့်၊ ယနေ့အခေါ် သိုင်းပြောင်းပြန်) သည် အကွက်စိတ်သည်။ ခြေကွက်မှာလဲ ၄ကွက်၊ ၇ကွက်၊ ၉ ကွက်၊ ၁၂ ကွက် ရှိသည်။ သိုင်းပြောင်းပြန်ဟု ခေါ်သည်မှာ ရှမ်းကြီးသိုင်း၏ ခြေကွက်များနှင့်မတူ ပြောင်းပြန်သဘောရှိသောကြောင့် သိုင်းပြောင်းပြန်ဟုခေါ်သည်။ == လိုင်းမွန်းသိုင်း == လိုင်းမွန်းသိုင်း လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ သည် ရှေးသိုင်းပညာစဉ် ဖြစ်ပြီး တောင်ပေါ် ဒေသ တခွင် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား သော သိုင်းပညာဖြစ်ပါသည် ၊ ရှမ်းသိုင်း ဆယ်မျိုး တွင် ပါဝင်သော လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာဖြစ်ပြီး ၊ တအာင်း ပလောင် ဘာသာစကား ဖြင့် လာည်မှိန်း ဟု ပြောဆို ခေါ်ဆိုကြပါသည် ၊ မြောက်ပိုင်း မှ စတင်ရ်ျု ဆရာအစဉ် ဆင်သက် လာကြပါသည် ၊ လူသား တို့ ရွေ့ပြောင်း ၊ သွားလာ ၊ နေထိုင် ၊ ရှင်သန် ၊ ကြီးထွာလာရာ မှ မိသားစု ၊ မျိုးနွယ်စု ၊ တိုင်းရင်းသား တို့ ခုခံ ကာကွယ် တိုက်ခိုက်ရေး သိုင်းပညာ အဖြစ် တောင်ပိုင်စတိတ် / တောင်ပိုင်နယ် ဟော်နန်းအတွင်း အမှု့ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသော သိုင်းပညာ အဖြစ် အထင်အရှား တွေ့ရှိရပါသည် ။ ရှေးအခါ ကာလများ မှ မျိုးနွယ်စု ၊ တိုင်းရင်းသား တို့၏ ခုခံ ကာကွယ် တိုက်ခိုက်ရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင် ခဲ့ကြသော လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ သည် ၊ ယနေ့ခေတ် ကာလ တွင် ယဉ်ကျေးမှု့ ပွဲဝင် အက သိုင်းပညာ အဖြစ် လည်ကောင်း ၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာကြံခိုင် မှု့ အတွက် လေ့ကျင့်ကြသော သိုင်း အတတ်ပညာ အဖြစ် လည်ကောင်း မြန်မာနိုင်ငံ သိုင်းအဖွဲ့ချုပ်ဝင် လိုင်းမွန်းပင်မဦးစီးသိုင်းအဖွဲ့ အဖြစ် ပြည်တွင်း ပြည်ပ သို့တိုင် ရောက်ရှိ ပြန့်နှံ ပညာ လက်ဆင့်ကမ်းပြီး မျိုးဆက်အလိုက် ထိန်းသိမ်း ပြန့်ပွားနေကြပါသည် ။ သျှမ်းသိုင်းဆယ်မျိုး ရှိပါသည် ၊ ထို သိုင်းဆယ်မျိုး တွင် လိုင်းမွန်းသိုင်း သည် အခြေခံ ဖြစ်သည် ၊ လက် လှုပ်ရှားမှု့ အခြေခံ {၇}မျိုး ၊ ‌‌ခြေ လှုပ်ရှားမှု့ အခြေခံ {၇}မျိုး ထို လှုပ်ရှားမှု့ {၇}မျိုး ဖြင့် ခေါင်း ၊ ခါး ‌၊ ခြေ ၊ လက် လှုပ်ရှားမှု့များ ဖြင့် အဝိုင်း အဝန်း လမ်းကြောင်းများအသုံးပြုကာ ၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ‌တည်ဆောက်ကြပါသည် ၊ ကျင့်ဆောင် ကြပါသည် ၊ ခြေလှုပ်ရှားမှု့ ခြေနင်းကွက် ပညာစင်အရ ၁ကွက် {ဂါရ၀ပြု}ခြင်းမှ စတင်ရ်ျု ၂ကွက် / ၄ကွက်ကို အခြေခံ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ တွင် စတင် သင်ကြားကြပါသည် ၊ တည် ဟုဆိုသော တည်၂ကွက် နှင့် စောင့် ၃ကွက် နှင့် ပရိယာယ် ဆင် ၅ကွက် နှင့် အဆုံး သတ်ဟု ရှေးဆရာ အစဉ်အဆက် လက်ဆင့်ကမ်း ဖွင့်ဆို သင်ကြားကြပါသည် ၊ ခြေ၂ချောင်း ရှိသော လူသားသည် လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာသင်ကြားရာ တွင် ခြေနင်း၊ခြေတက် ၊ ခြေဆုတ် ၊ ခြေရှောင် ၊ ခြေလှည့် တိုက်ကွက်များအဖြစ် ကျင့်ကြံ သင်ကြားသလို ကကွက် အဖြစ်လည်း ကျင့်ကြံ သင်ကြားရပါသည် သမားစင်အရ ၁၀၈ကွက် အထိ ရှိပါသည် ။ တအာင်းပလောင်လူမျိုး လိုင်းမွန်း သိုင်းပညာရှင် ဆရာကြီး အဘိုးတာဒီးစံအေး သည် မြောက်ပိုင်း သိုင်း ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆယ်သုံးပါး ဖြစ်သည့် {၁}ခူးလိုင်းဆရာကြီး ထကိုင် {၂} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆွယ်ငင်း {၃} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆွယ်ခမ်း {၄} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆွယ်ဆိုင်း {၅} ခူးလိုင်းဆရာကြီးကာခမ်း {၆} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ငို့ဟိုခါ {၇} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ငို့ဟိုခေါ၀် {၈} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဩ {၉}ခူးလိုင်းဆရာကြီး ကေလာသ {၁၀} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ပေါ်နော်မိန်း {၁၁} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ပေါ်ဂိန်း {၁၂} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဩတိဆ {၁၃} ခူးလိုင်းဆရာကြီး မောင်အ ၊ ထို ခူးလိုင်းဆရာကြီး {၁၃}ပါးထံတွင် နှစ်ပေါင်းသုံးဆယ် အတွင်း လေ့လာဆီပူးပြီး လိုင်းခူး ရယူခဲ့သော ဆရာကြီး ဖြစ်ပါသည် ၊ ဆရာကြီး(13)ပါး ထံ မှ ရရှိခဲ့သော ပညာရပ် {ပညာစင် သမားစင်} များ ကို သုသေသန ပြုလုပ်ခဲ့သော ဆရာကြီး ဖြစ်ပါသည် ""အင်နှစ်ရှစ်ဆောင်အင်တိုင်ရှစ်အစ်"" ဆိုသော ရှေးသျှမ်း စကားဖြင့် သုတေသန ပြုလုပ်ခဲ့ပါသည် ထိုသို့ ပြုလုပ် ခဲ့သောကြောင့် သျှမ်းသိုင်း ပညာစဉ်ဖြစ်သော သိုင်းဆယ်မျိုး ကို သိရှိ နားလည်ခဲ့ခြင်း မျှဝေ သင်ကြား လက်ဆင့်ကမ်း ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည် ၊ ထို ပညာစဉ်ကြီး ဆယ်မျိုးသည် တောင်ပေါ် ဒေသ တခွင် ထင်ပေါ်‌ကျော်ကြား ခဲ့ပါသည် ၊ ၎င်းသိုင်းဆယ်မျိုးမှာ. (၁)လိုင်းမွန်း (စက်ဝိုင်း လမ်းကြောင်း အတိုင်း အသုံးပြုရသောသိုင်းပညာ) (2)လိုင်းကြမ်း (အကုသိုလ် နှင့် ယှဉ်သော ဒေါသ ၊ လောဘ မောဟ ၊ မာန် မာန ပါသော စိတ်ဓာတ် ခက်ထန် ကြမ်းတမ်းသည့် သိုင်းပညာ) (၃)လိုင်းချန့်(စဲင့်) (အဆက်မပြတ်တိုက်ခိုက် သောသိုင်းပညာ (သို့မဟုတ်) အရိုးအဆစ်များဖြင့်ခုခံ တိုက်ခိုက်သောသိုင်းပညာ) (၄)လိုင်းတဲင်း (အဖမ်းအချုပ်အလိမ်အချိုးပါဝင်သော သိုင်းပညာ) (၅)လိုင်းကာ(သို့)လိုင်းတဲင်းကာ (အပြန်အလှန် ချုပ်ခြင်း ဖြေခြင်း တန်ပြန်တိုက်ခိုက်ခြင်းများ ပါဝင်သော သိုင်းပညာ) (၆)လိုင်းဗွင်(ခွင်) (ဘားဂျွမ်း အတတ် နှင့် ပေါင်းစပ်ထားသော သိုင်းပညာ) (၇)လိုင်းပိုင်လပ်ပိုင်ဖိုင် (လက်နက်ပုန်းပစ်နည်းသိုင်းပညာ) (၈)လိုင်းဆွီး (ကာယသိဒ္ဓိပါဝင်သောသိုင်း) {က}ဆမ်းဆွီး (ဆေးမှင်ကြောင်ထိုးခြင်း) {ခ}ယာဆွီး (ဆေးမြစ်ဆေးဥစိမ်ခြင်း) {ဂ}လုံမ်းဆွီး (ဝါယောဓာတ်ခြောက်ပါး နှင့် ကျင့် သောသိုင်းပညာ) {ဃ}နမ့်ဆွီး(ရေဖြင့်ကျင့်သောသိုင်းပညာ) {င}ဂါထာဆွီး(ဂါထာဖြင့်ကျင့်သောသိုင်းပညာ) (၉)လိုင်းခူး (အတွေးအခေါ် နှင့် ယှဉ်သော သိုင်းပညာ (သို့) ဉာဏ် အလင်းရောင် ဖြင့် မြင်သော သိုင်းပညာ) (၁၀)လိုင်းလုံ (ကြီးမားသော) တို့ဖြစ်ပါသည်။ ၂၀ရာစု လိုင်းမွန်း ဒုတိယမျိုးဆက် ဆရာကြီးစိုင်းခင်သောင်းနိုင် မှ မြန်မာနိုင်ငံ သိုင်းအဖွဲ့ချုပ် တွင် ၁၉၆၉ တွင် ပါဝင်ရ်ျု မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်း ရန်ကုန်မြို့ လမ်းမတော်မြို့နယ် ၁၄လမ်းအောက်လမ်း အမှတ် ၄ တွင် တအာင်းလိုင်းမွန်း သိုင်းအဖွဲ့ အား စတင် ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သည် ၊ ဒုတိယမျိုးဆက် ဆရာကြီး အဖြစ် လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာ မျိုးဆက်များ စွာ မွေးထုတ် ပညာ လက်ဆင့်ကမ်း ခဲ့သည် ၊ ရုပ်ရှင် ၊ ဂီတ ၊ ရိုးရာ ၊ ပွဲလမ်း များတွင် ပါဝင် ဖော်ထုတ် လိုင်းမွန်း သိုင်းဆယ်မျိုး အတတ်ပညာများ ဖော်ထုတ် ပြသ သင်ကြား လက်ဆင့်ကမ်း ပေးခဲ့သည် ၊ မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ် နှစ် ၅၀ပြည့် ရွှေရတု အခမ်းအနား တွင် သျှမ်းသိုင်းဆယ်မျိုး အား သျှမ်းပြည်နယ် ကိုယ်စားပြု စာတမ်း ဖတ်ကြား တင်သွင်းခဲ့သည် ၊ လိုင်းမွန်း နှစ် ၅၀ပြည့် နှင့် လိုင်းမွန်းပညာရှင် ဆရာကြီး တာဒီးစံအေး ၉၀နှစ်ပြည့် မဂ်လာ အခမ်းအနာ တွင်လည်း လိုင်းမွန်း ပင်မဦးစီး ဆရာကြီး အဖြစ် ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည် ၊ ၂၁ရာစု ယခု အခါ တွင် တောင်ပိုင်နယ် နမ့်ဆန်မြို့ မှ လိုင်းမွန်း ပင်မဦးစီး သိုင်းအဖွဲ့ ၊ ပင်မဦးစီး ဆရာကြီး အဖြစ် တာဆရာဘသောင်း {လိုင်းမွန်း ပညာရှင် ဆရာကြီး တာဒီးစံအေး ညီတော်} မှ ဆက်လက် တာဝန်ယူ လက်ဆင့်ကမ်း ခဲ့သည် ၂၁ရာစု လိုင်းမွန်း ပညာစင် ၊သမားစင် များမျိုးဆက်အလိုက် ပြန့်ပွား‌ရေး အတွက် လိုင်းမွန်း တတိယမျိုးဆက် ဆရာ ဗီဒီးစိုင်းရဲကျော်သူ မှ မြန်မာနိုင်ငံ အတွင်း နှင့် ကမ္ဘာနိုင်ငံ အသီးသီး သို့ သိုင်းဆယ်မျိုး အခြေခံ လိုင်းမွန်းသိုင်း အား မျှဝေ သင်ကြား လက်ဆင့်ကမ်း လျှက်ရှိသည် ။ VD SAIYE KYAWTHU ဗီဒီစိုင်းရဲကျော်သူ - VD SAIYE KYAWTHU လိုင်းမွန်း တတိယမျိုးဆက် ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ ၏ တတိယမျိုးဆက် ဖြစ်ပါသည် အဖ ဗီဒီစိုင်းသိန်း၀င်း အမိ ဒေါ်ညွန့်ညွန့်ဆွေ တို့မှ ၁၉၈၂ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၀ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဗဟိုအမျိုးသမီးဆေးရုံ တွင် မွေးဖွားခဲ့သည် မွေးချင်း မောင်နှမ ၃ယောက် တွင် ဒုတိယမြောက် သားဖြစ်သည် ။ မူလတန်းပညာရေး ကို ရန်ကုန်မြို့ လမ်းမတော်မြို့နယ် ၉လမ်းရှိ {မြူနီစပယ်ကျောင်း}ယခင် အ.မ.က(၂)လမ်းမတော် ယခုအ.ထ.က(၂)လမ်းမတော် တွင် တက်ရောက် သင်ကြားခဲ့ပြီး ကျောင်းအတွင်း နှင့် ကျောင်းအပြင် တွင် ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ အား သင်ကြား ၊ ဖော်ထုတ် ၊ ပြသခဲ့သည် ။ အိမ်အမည် မှာ ဒဲဘီလူး ဖြစ်ပြီး ၊ ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ အား ဖခင်ဖြစ်သူ လိုင်းမွန်းဒုတိယမျိုးဆက် ပညာရှင်ဆရာကြီး ဗီဒီစိုင်းသိန်း၀င်း ထံမှ စတင် သင်ယူခဲ့သည် ၊ မူလတန်းကျောင်းသား အရွယ် တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ နှင့်  ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘာသာရေးပွဲများ ၊ ရပ်ကွက်ပွဲတော်များ ၊ နှစ်သစ်ကူး ပွဲတော် ၊ မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ် သိုင်းပွဲများတွင် ပါ၀င်သူ ၊ လေ့လာသူ ၊ ဖော်ထုတ်ပြသသူ အဖြစ် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ,ဘာသာရေးပွဲများ ရွှေတိဂုံစေတီတော်မြတ် တပေါင်းပွဲ ရန်ကုန်မြို့ ဆူးလေ စေတီတော်မြတ် ဒေသစာရီ မြို့တွင်း (၆)မြို့နယ် လှည့်လည်ပွဲ မဟာဝိဇယစေတီတော်မြတ် ထီးတင်ပွဲ ကမ္ဘာအေးစေတီတော်မြတ်ပွဲတော် ရပ်ကွက်ပွဲတော်များ လမ်းမတော်မြို့နယ် အတွင်း လွတ်လပ်ရေးနေ့ ၊ တန်းခူးလ သက်ြန်ပွဲ ၊ တန်ဆောင်တိုင်းပွဲ နှင့် လမ်း ၂၀ ရှင်ဥပဂ္ဂုတ္တပွဲတော် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များ ရန်ကုန်မြို့ မြန်မာသက်ြန် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များ တွင် ဗဟိုမဏ္ဏပ် ၊ မြို့နယ်မဏ္ဏပ်များ နှင့် ရပ်ကွက် အိမ် ၊ မဏ္ဏပ်များ တွင် ၊ ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ အား ဖခင် ဖြစ်သူ နှင့် အတူ ဖော်ထုတ် ပြသခဲ့သည် ၊ ရှမ်းနှစ်သစ်ကူးပွဲ နှင့် မွန်အမျိုးသားနေ့ ပွဲ မြေနီကုန်း(ပဒုမ္မာကွင်း)တွင် ပါ၀င် ဖော်ထုတ် ၊ ကပြ ၊ ပြသခဲ့သည် မြန်မာနိင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ်_သိုင်းပွဲများ ကျိုက္ကဆံကွင်း အတွင်းရှိ မြန်မာ့သိုင်း သိုင်းသင်တန်းများ ၊ အောင်ဆန်းအားကစားကွင်း မြန်မာ့သိုင်းပြိုင်ပွဲများ တွင် ဖခင် ဖြစ်သူနှင့် အတူ လိုက်ပါ လေ့လာခဲ့သူ ဖြစ်ခဲ့သည် ။ အထက်တန်းပညာရေးအား ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း မိုးနဲမြို့ အ.ထ.က တွင် သင်ယူတက်ရောက်ခဲ့ပြီး ၊ ကျောင်း ကပွဲများ ၊ ရှမ်း နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များ ၊ လိုင်းမွန်းသိုင်း သင်တန်းများ တွင် ပါ၀င် ဖော်ထုတ်ပြသခဲ့သည် ၊ ၁၉၉၉ခုနှစ် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ကြီးမြို့ တွင် တိုင်းရင်းသား ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှု့ ဖော်ထုတ်ပြသပွဲ တွင် မိုးနဲမြို့ ကိုယ်စားပြု အဖြစ် လိုင်းမွန်း ဒုတိယမျိုးဆက် ပညာရှင် ဆရာကြီးစိုင်းခင်သောင်းနိုင် ဦးဆောင် ပြသ လမ်းညွှန်မှု့ ဖြင့် ပါ၀င်ကာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ အက များအား ဖော်ထုတ် ပြသခဲ့သည် ၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း မိုးနဲမြို့ နောင်ကျော့ရပ်ကွက် တွင် မိုးနဲမြို့သူ နန်းရွှေစင်ဦး နှင့် ထိမ်းမြှားလက်ထပ်ခဲ့ကြပြီး သားကြီး စိုင်းဟိန်းအာကာကျော် {လိုင်းမွန်းစတုတ္ထမျိုးဆက်} အား မိုးနဲမြို့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ တွင် မွေးဖွားခဲ့သည် မိုးနဲမြို့ ရှိ ရှေးဟောင်းစေတီပုထိုးများထိန်းသိမ်း ပြုပြင် စောက်ရှောက်ခြင်း အား ဇနီး ၏ ဖခင်ဖြစ်သူ (ဦးမြင့်သိန်း-မြန်မာမှု့ပညာရှင်) နှင့် အတူ ပူပေါင်း ဆောင်ရွက် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည် ပေါ့မိုင်းရပ်ကွက် ရှိ ချမ်းသာကြီးကျောင်း အတွင်း ရှိ ဘုရား ၊ စေတီပုထိုးများ ၊ ဥယျာဉ်ရပ်ကွက် အုတ်ကျောင်း အတွင်းရှိ ဘုရား ၊စေတီပုထိုးများ အား ထိန်းသိမ်း ၊ ပြုပြင် ၊စောက်ရှောက် ၊ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည် ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြန်လည်ပြောင်းရွေ့နေထိုင်ကြပြီး ဒုတိယ သား စိုင်းဇေပိုင်သူ {လိုင်းမွန်းစတုတ္ထမျိုးဆက်} အား ဒဂုံဆိပ်ကမ်းမြို့နယ် တွင် မွေးဖွားခဲ့သည် ၊ ပုဂ္ဂလိက လုပ်ငန်းရှင်များ ထံ တွင် Sale & Marketing , Sale drive အဖြစ် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ၊ ကုန်းပစ္စည်းရောင်းချခြင်း ၊ နယ်လှည့် တာ၀န်များ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည် ၊ Air KBZ , KBZ SPORTS DAY , သက်ဆိုင်ရာ ကုမဏ္ဍီများ အတွင်း ရှိ ပွဲတော်များ တွင် ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ အား ဖော်ထုတ် ပြသ ခဲ့သည် ရှမ်း စာပေယဉ်ကျေးမှု့ ကော်မတီ ရန်ကုန် တအာင်း ပလောင် စာပေယဉ်ကျေးမှု့ ကော်မတီ ရန်ကုန် စသည့် ကော်မတီ ၊ အသင်းအဖွဲ့များနှင့်အတူ ဖခင်ဖြစ်သူ လိုင်းမွန်း ဒုတိယမျိုးဆက် ပညာရှင် ဆရာကြီး ဗီဒီစိုင်းသိန်း၀င်း {အစိုင်း(ခ)အကျိုင်း} ၊ ဦးလေး ဖြစ်သူ လိုင်းမွန်း ဒုတိယမျိုးဆက် ပညာရှင် ဆရာကြီးစိုင်းခင်သောင်းနိုင် ၊ ဦးလေး ဖြစ်သူ လိုင်းမွန်း ဒုတိယမျိုးဆက် ပညာရှင်ဦးမျိုးအောင် တို့ နှင့် အတူ လိုင်းမွန်း တတိယမျိုးဆက် ဗီဒီစိုင်းရဲကျော်သူ နှင့် သားများ ဖြစ်ကြသော စိုင်းဟိန်းအာကာကျော် {လိုင်းမွန်းစတုတ္ထမျိုးဆက်} ၊ စိုင်းဇေပိုင်သူ {လိုင်းမွန်းစတုတ္ထမျိုးဆက်} နှင့် တူတော်စပ်သော စိုင်းဟိန်းမင်းသူ {လိုင်းမွန်းစတုတ္ထမျိုးဆက်}တို့ မှ ရန်ကုန်မြို့ ရှမ်းပြည်နယ်နေ့ ပွဲတော်များ ၊ ရှမ်းနှစ်သစ်ကူး ပွဲတော်များ ၊ တအာင်းပလောင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များ တွင် လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာရပ်များ အား မျိုးဆက်အလိုက် ဖော်ထုတ် ပြသ ခဲ့ကြသည် ၊ မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ် နှစ်၅၀ပြည့် ရွှေရတုပွဲ တွင် လိုင်းမွန်းပညာရှင် ဆရာကြီးစိုင်းခင်သောင်းနိုင် ၊ ရှမ်းပြည်နယ် အတွင်းရှိ သိုင်းပင်မအသီးသီး ရှိ ဆရာကြီး ၊ ဆရာငယ်များ နှင့် အတူ ပူးပေါင်း ပါ၀င် တက်ရောက် ၊ ဖော်ထုတ် ပြသ ခဲ့ကြသည် ။ လိုင်းမွန်း နှစ်၅၀ပြည့် နှင့် လိုင်းမွန်းပညာရှင်ဆရာကြီး တာဒီစံအေး မွေးနေ့ မဂ်လာ တွင် လိုင်းမွန်းပညာရှင် ဆရာကြီးစိုင်းခင်သောင်းနိုင် ဦးဆောင်မှု့ နှင့် အတူ လိုင်းမွန်း စတုတ္ထမျိုးဆက်များ နှင့် လိုင်းမွန်းပညာရပ်များ ဖြင့် ပါ၀င် ၊ ပြသ ၊ ကန်တော့ခဲ့ကြသည် ၊ ကျင်းပခဲ့ကြသည် ။ လိုင်းမွန်းဒုတိယမျိုးဆက် ဆရာကြီးဦးမျိုးအောင် နှင့် အတူ ဒုတိယလိုင်းမွန်း အဖွဲ့အား ရန်ကုန်မြို့ တွင် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်း ကာ ရှမ်းပြည်နယ်နေ့ ပွဲတော်များ ၊ ရှမ်း နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များ ၊ မြန်မာနှစ်သစ်ကူး သက်ြန်ပွဲတော်များ ၊ ပြည်ထောင်စုနေ့ ၊ ဘာသာရေးအခမ်းအနားများ တွင် ပူးပေါင်း ပါ၀င်ကာ ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ နှင့် အကများအား ဖော်ထုတ်ပြသခဲ့ကြသည် ၊ ဗီဒီစိုင်းရဲကျော်သူ သည် ၂၁ရာစု ယနေ့ခေတ် ရန်ကုန်မြို့ တတိယလိုင်မွန်း အဖွဲ့အား ဦးဆောင်ကာ ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ အား ပြည်တွင်း ၊ ပြည်ပ ရှိ မျိုးဆက်သစ်များ အား သင်ကြား ၊ မျှဝေ ၊ ဖော်ထုတ် ၊ ပြသလက်ဆင့်ကမ်း ပေးအပ် လျှက်ရှိသည် ၊ နိုင်ငံတကာ သို့ ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ အား များစွာသော ဆိုရှယ် ပလပ်ဖောင်းများ မှ တဆင့် Facebook page, YouTube, channel, Group , What's app , Viber များမှ တဆင့် ဖော်ထုတ် ၊ မျှဝေ ၊ သင်ကြား ၊ လက်ဆင့်ကမ်း ပေးလျှက်ရှိသည် ။ သားဖြစ်သူ လိုင်းမွန်း စတုတ္ထမျိုးဆက် ဆရာစိုင်းဇေပိုင်သူ နှင့် မမြတ်သစ္စာဦး တို့ မှ မွေးဖွားလာသော လိုင်းမွန်းပဉ္စမျိုးဆက် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် စိုင်းမြတ်ခွန်နောင်ဦး အမည်ရှိသော မြေးတော်စပ်သူ တစ်ဦးပင် ရရှိနေပြီ မိသားစုများဖြင့် ပျော်ရွှင်စွာ ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာများ အား ရက် တစ်ပတ် တွင် ၆ရက် မျိုးဆက်သစ်များ အား သင်ကြား ၊ မျှဝေ ၊ လက်ဆင့်ကမ်း ပေးလျှက်ရှိသည် ။။ == ရာမည သိုင်း == ရာမညသိုင်းသည် မွန်ရိုးရာသိုင်းကိုခေါ်ပါသည်။ မွန်ရိုးရာသိုင်းတွင်လဲ လက်ဝှေ့၊ လက်သိုင်း၊ ဓားသိုင်း၊ လှံသိုင်းအစရှိသော ပညာရပ်များပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ကရင်ရိုးရာ လက်သိုင်း၊ ဓားသိုင်း၊ ဒူးလေးပစ်၊ မြှားပစ် အစရှိသောပညာရပ်များ နှင့်အတူ ရိုးရာသိုင်းများ၊ မျိုးနွယ်စုသိုင်းများလဲ ရှိသည်။ <ref>အလင်းစေတမာန်မှ ကူးယူသည်။</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:မြန်မာ့ သိုင်း]] [[Category:မြန်မာ့ ရိုးရာ ကစားနည်း]] [[Category:ကိုယ်ခံပညာ]] 46dm0igsvdvhn8x4lo2fzeb9ec8yqh8 1040293 1040292 2026-06-22T21:47:06Z ~2026-36391-32 144738 1040293 wikitext text/x-wiki [[File:fight.gif|frame|မြန်မာ့ သိုင်းရေးပြနေပုံ]] မြန်မာနိုင်ငံတွင် အစပြု ထွန်းကားသော [[ကိုယ်ခံပညာ]]ရပ် များအားလုံးကို '''မြန်မာသိုင်း''' ဟုခေါ်သည်။ မြန်မာသိုင်းဟု ဆိုရာတွင် ဗမာလူမျိုးများ၏ ကိုယ်ခံပညာရပ်များသာမက အခြားသော တိုင်းရင်းသား ပေါင်းစုံတို့၏ ရိုးရာ ကိုယ်ခံပညာရပ် များပါ ပါဝင်ပြီး ဒေသ၊ ကျောင်း အစရှိသည် တို့ပေါ် မူတည်၍ အမျိုးမျိုး ကွဲပြား ကြသည်။ ထင်ရှားသော သိုင်းအချို့မှာ [[ဗန်တို]]၊ [[ဗန်ရှည်]]၊ [[နန်းတွင်းသိုင်း]]၊ [[ရှမ်းသိုင်း]]၊ ဘုန်းကြီးသိုင်း၊ [[မင်းဇင်]]၊ [[သိုင်းပြောင်းပြန်]] ၊ လိုင်းမွန်းသိုင်း အစရှိသည်တို့ ဖြစ်သည်။ == စကားလုံးရင်းမြစ်နှင့် အနက် == သိုင်း၏အနက် အဓိပ္ပယ်မှာ "သ" ပြုပြင်ခြင်း ခြယ်သခြင်း၊ "သိ" သိမြင်ခြင်း နားလည်ခြင်း၊ "သို" သိမ်းဆည်းခြင်း သိုမှီးခြင်း သိုဝှက်ခြင်း၊ "သိုင်း" သိုင်းဝန်းခြင်း ခြုံလွှမ်းခြင်း ရစ်သိုင်းခြင်း ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ရှေးမြန်မာဘုရင်များ လက်ထက် မင်းခန်း မင်းနား များတွင် သိုင်းတုတ်ကိုင် ကာ စောင့်ရှောက် ပေးရပြီး ရှေ့မှ စောင့်ရှောက် ပေးရသူကို ရှေ့သိုင်းစောင့်၊ နောက်မှ စောင့်ရှောက် ပေးရသူကို နောက်သိုင်းစောင့် ဟုခေါ်သည်။ သိုင်းဆိုသည်မှာ ကျော်လွှားခြင်းဟုလည်း နားလည်ရပေမည်။ ဆရာဂျပ်ဆင်၏ မြန်မာ အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်၌ သိုင်းကို မင်းသုံးနန်းသုံး အဆောင်အယောင်တုတ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ပေးထားပြီး။ သိုင်းက၊ သိုင်းကစား၊ သိုင်းကွက်၊ သိုင်းတက်၊ သိုင်းရိုက်ကို ရန်ကိုရှင်းလင်းခြင်း၊ ရန်ကို ခုခံကာကွယ် တိုက်ခိုက်ခြင်းအတတ်ပညာနှင့်ဆိုင်သော လှုပ်ရှားမှုများဟု အဓိပ္ပာယ်ပေးထားပေသည်။ == မြန်မာ့သိုင်းပညာသမိုင်း == မြန်မာ့သိုင်းပညာရပ်သည် လက်နက်မဲ့ဖြစ်စေ၊ လက်နက်ချင်းဖြစ်စေ တိုက်ခိုက်မှု နည်းစနစ်ပေါင်းစုံ ရှိနေပါသည်။ အခြားနိုင်ငံများတွင် မတွေ့ရသော နည်းစနစ်များ ရှိနေသည်ကို တွေ့မြင်ရမည် ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် မြန်မာ့သိုင်းပညာကို လာရောက်လေ့လာသည့် ပြည်ပ ဧည့်သည်များ တစ်ဖွဲဖွဲ ရောက်ရှိ၍နေကြသည်။ မြန်မာ့သိုင်းပညာကို လာရောက်သင်ယူနေကြသူများ ရှိသကဲ့သို့ သက်သက် လေ့လာသူတွေလည်း ရှိနေပါ သည်။ ဒေါက်တာမောင်ကြီး ဆိုသည့် မြန်မာနိုင်ငံသား သိုင်းပညာရှင် တစ်ဦးသည် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် အမေရိကန်ဗန်တိုအသင်း ဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်အား ဖွဲ့စည်းပြီး ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ဆောင်ရွက် နေပါသည်။<ref>http://www.doemyanmar.com/blog/28485/%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8/</ref> မြန်မာသိုင်းပညာ၏ သက်တမ်းသည်အလွန်ရှည်ကြာခဲ့ပြီဖြစ်သည့်အလျောက် နည်းနိသျှည်းနှင့် နည်းပရိယာယ်များ၊ ကြွယ်ဝများပြား လှသည်။ ရှေးခေတ်က မြန်မာ ဘုရင် မိဖုရားများ၊ အိမ်ရှေ့စံမင်းသား မင်းသမီးများ အခမ်းအနား အဆောင်အယောင်နှင့် ထွက်ကြွ မြန်းချီသည့်အခါများတွင် ရှေ့မှတုတ်ကိုင်၍ စောင့်ရှောက်လမ်းရှင်းပေးရသူ၊ နောက်မှတုတ်ကိုင်၍ အကာအ ကွယ်ပေးရသူများ လိုက်ပါကြရသည်။ ထိုသူများကို သိုင်းကိုင်များဟု ခေါ်သည်။ ရှေ့မှတုတ်ကိုင် အစောင့်အရှောက်များပါသည် ကို ရှေ့သိုင်း ဟုခေါ်သည်။ နောက်မှတုတ်ကိုင် အစောင့်အရှောက်များပါသည်ကို နောက်သိုင်း ဟုခေါ်သည်။ ဘုရင်၊ မိဖုရား၊ မင်းသား၊ မင်းသမီးတို့ ထွက်ချီကြွမြန်းလာသည့်အခမ်းအနားများတွင်သာမက ဘုရင်မင်းမြတ် အသုံးပြုရန် ရေခတ်လာသည့်အခါ ဖြစ်စေ ရှေ့သိုင်း နောက်သိုင်း ဝန်းရံ ယူဆောင်လာ တတ်ကြောင်း စာပေ အထောက်အထားများ၌ တွေ့ရလေသည်။ ဤသို့ ဘုရင်မင်းမြတ်အသုံးပြုရန် ရေခတ်ပုံနှင့် စပ်လျှဉ်း၍ ရကန်ဆရာကြီး ဦးတိုးက သူ၏ ရာမရကန် အခန်း၅ ဝတ်လဲတော်ချီး၊ သံတမန်စေခန်း၌ ရေချင်းပင်ရေသော်လည်း၊ ချိုးရေ၊ သောက်ရေ၊ သုံးရေများလည်းတစ်ဌာန။ ။ ရှေ့သိုင်း၊ နောက်သိုင်း မထိုင်ကိုင်းရမည်၊ မင်းသိုင်းမင်းရေ၊ ဟဲ့ထိုင်လေ သားနှင့်၊ ညနေချိန်တန်၊ ရွှေနန်းပြန်တို့၊ မာန်ဘရချာ၊ ငါ့ပွဲကတော့၊ ဘော်ကြော့လူဆန်း၊ ချိုးရေထမ်း လို့၊ စိတ်ကြမ်းခံရာ တွင်၊နံတိုကိုင်းရအောင်၊ ရွှေသိုင်းတော်နှင့်ချလိမ့်။ အကြောင်းကိုပြ ဘယ့်နှယ် ကာလလို့၊ အကျိုးအရနားလည်စေ။ စာတော်လူတော် ရွှေသိုင်းတော်ကို ညာတော်သော၊ ဘယ်တော် သော၊ ငါတော်၍ကောသလ၊ ငါတော့ကျောကို၊ ဗျောလိုက်အောင်ချိုင်၊ သိုင်းတော်က ကိုင်သောအခါ၊ ဂုဏ်ခိုင်သည်ငါတော်၊ ဘေးတော်ခေါ်၍၊ ကျောတော်မှုန့်မှုန့်ကြေလိမ့်ဟူ၍ မိမိရကန်ရှေ့သိုင်း နောက် သိုင်းနှင့် ဝန်းရံသယ်ဆောင်ရသော မင်းရေနှင့်နှိုင်း၍ တစ်ပါးသောရကန်များကို ပွဲကတော့်ချိုးရေထမ်းများ အနေနှင့် ကန်ကျောက်စပ်ဆိုထားသည်ကို တွေ့ရလေသည်။ ထိုမျှမကသေး၊ ရှေးအခါက ဘုရင်မင်းမြတ်အားဆက်သရန် သန့်စင်ပန်းကိုပင် သိုင်းအခြံ အရံ နှင့်သယ်လာရကြောင်းကို ရာမရကန်အခန်း၁၄ သဇင်ပန်းချီး တိုင်းပြည်ပြန်တောခန်း၌ ပ္ပပါရမီဂုဏ်၊သင့်ယုံဟုတ်ဘူး၊ကံထူးသည့်ပန်း၊လမ်းချဲ့ချူ့၊မချဲ့ချဲ့ ဆုတ်ဟဲ့ဘဲဆိုဆို၊ မဆိုဘဲလာလာသူမို့ပါလျှင် ရွှေအာဏာခေါင်၊ သိုင်းပြောင်ပြောင်နှင့်၊ ရှောင်ရသည်၊ လွှဲရသည်၊ ပန်းများဘုရင်ကို ဟူ ၍၎င်း ထို့ပြင် နန်းတွင်းသူကလေး အဆောင်အယောင်နှင့် ထွက်ချီလာပုံကို ရွှေနန်းတော်သူ၊ နေမပူ လေမလျှပ်၊ ထူးမြတ်သည့်ပါရမီ၊ ကျောက်စီယာဉ်စီး၊ ရွှေထီးဆာင်းမျိုး၊ ရိုးဆင့်ရွက်ဆင့်၊ မိုးလောက် မြင့်၊ သိုင်းနှင့် ကျိုင်းနှင့်လာသကို ဟူ၍လည်းကောင်း စပ်ဆိုခဲ့ပေသည်။ ယင်းအထောက်အထားများအရ လမ်းရှင်းလင်းခြင်းနှင့် ဘေးရန်ရှင်းလင်းကာကွယ် တိုက်ခိုက် ခြင်းများအတွက် အသုံးပြုသည့် ထီးသုံးနန်းသုံး အဆောင်အယောင်အခမ်းအနားတုတ်ကို ရှေးအခါက သိုင်းဟု ခေါ်ဆိုကြကြောင်း သိသာလေသည်။ ယခုမျက်မှောက်ခေတ်၌ပင် ဘာသာရေး၊ သာသနာရေး၊ မင်းခန်းမင်းနန်းများတွင် သိုင်း၊ [[ကျိုင်း]] ဟူသောအဆောင်အယောင်ပစ္စည်းများကို တွေ့ရှိကြရသည့်အနက် တောက်ပြောင်သည့် အဖိုးတန် ပိုးဖဲစများအထိပ်၌ ချည်ထားသော မှန်စီရွှေချတုတ်ကို သိုင်းဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်ဟု သိရှိရလေသည်။ သိုင်းကိုင်သည် တုတ်ကိုင်နည်း၊ အသုံးပြုနည်းများကို ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်ကြရသည်။ အရှင်သခင် အတွက်ပေါ်ပေါက်လာသောရန်သူကို ထိုသိုင်း(တုတ်)နှင့် ကောင်းစွာအကာအကွယ်ပေးနိုင်သူလည်း ဖြစ်ကြရသည်။ ထိုသည်ကိုအစွဲပြု၍ သိုင်း(တုတ်)ကိုင်နည်း အသုံးပြုနည်းများ ကျွမ်းကျင်စွာတတ်မြောက် သူကို သိုင်းကိုင်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သိုင်းသမားဟူ၍လည်းကောင်း၊ သိုင်းတတ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း ပြောရိုးပြုကြသည်။ ထိုကဲ့သို့၊ ရန်ကို ကာကွယ်ရှင်းလင်းခြင်း အတွက်၊ အသုံးပြုသည့်တုတ်ကို သိုင်းဟုခေါ်ဆိုကြသည်ကိုအကြောင်းပြု၍ ဓားဖြင့် ရန်ကိုကာကွယ်ရှင်းလင်းခြင်းအတတ်ကို ဓားသိုင်း၊ လှံဖြင့် ရန်ကိုကာ ကွယ်ရှင်းလင်းခြင်း အတတ်ကို လှံသိုင်း၊ လက်ဖြင့် ရန်ကိုကာကွယ်ရှင်းလင်းခြင်း အတတ်ကိုလက် သိုင်းဟုအစဉ်အဆက် ခေါ်ဝေါ်လာကြခြင်းဖြစ်သည်ဟု သိရှိရ၏။ ၁၈၂၄ ခုနှစ်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ကျူးကျော်စစ် (၃)ကြိမ်ကြောင့် ဓား၊ လှံ၊ လက်နက်စွဲကိုင် တော်လှန်ရင်းမှ တိမ်မြုပ်ပျောက်ကွယ်လုနီးနီး ဖြစ်ခဲ့ရသောမြန်မာ့ သိုင်းပညာရပ်သည် ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ဂျီစီ ဘီအေအဆောက်အဦး၏ အမျိုးသားလှုပ်ရှားမှုများတွင် သိုင်းပညာရှင် ရှမ်းတရုတ် ဦးဘရင်၊ ဦးဘသွင်၊ ဦးမေဓါ တို့က တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှပါဝင်ရင်း သိုင်းပညာရပ်များ ပြန့်ပွားခြင်းဖြင့်လုပ်ငန်းများ ပြန်လည်စတင်နိုင်ခဲ့သည်။ နယ်ချဲ့ဗြိတိသျှ နှင့် ဖက်ဆစ်ဂျပန်များ အုပ်စိုးစဉ်အခါက သိုင်းပညာ သင်ကြားသူ လူငယ်များနှင့် သိုင်းပညာရှင်များကို ၎င်းတို့အား တော်လှန်ပုန်ကန်မည့် အရေးတွေးကြောက်ကာ မြန်မာ့သိုင်းပညာမပြန့်ပွားစေရေး အတွက် လက်နက် ဥပဒေများ ပြဋ္ဌာန်းကာ နည်းလမ်းများဖြင့် တားဆီးပိတ်ပင်ခြင်း၊ အရေးယူ ဖမ်းဆီး အပြစ်ပေးခြင်း၊ ၎င်းတို့အား စိုးရိမ် ကြောက်လန့်အောင်ပြုမှုခြင်း စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးတားဆီး ချိုးနှိမ်ခဲ့ကြသည်။ နယ်ချဲ့ကျူးကျော်သူတို့၏ အမျိုးမျိုးသော ဖိနှိပ်မှုများအကြားမှ မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်ထက်သန်သော သိုင်းပညာရှင်များနှင့် လူငယ်များသည် နယ်ချဲ့သမားများမသိမမြင်နိုင် သည့် လူသူ ကင်းဝေးလှသော တောတောင်များတွင်လည်းကောင်း မြေကျင်းများတူး၍ ညအချိန် လူခြေတိတ်ဆိတ်ချိန်များတွင်လည်းကောင်း လျှို့ဝှက်စွာ ဆင့်ပွားသင်ယူကြ ရင်းဖြင့် မြန်မာတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာအမွေအနှစ်ဖြစ်သော မြန်မာ့ရိုးရာသိုင်းပညာကို မပျောက်ကွယ်အောင် ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။ ၁၃၀ဝ ပြည့်နှစ် တောင်သူလယ်သမား အရေးတော်ပုံမှစ၍ သိုင်းပညာရှင်များ၏ ပါဝင်ကြိုးစားမှုကြောင့် ဇာတိမာန်ထက်သန်သော ပြည်သူများအကြားတွင် သိုင်းပညာ ရပ်များ ပြန်လည် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့သိုင်းပညာရပ်များ ထင်ထင်ပေါ်ပေါ် ပြန်လည်သင်ကြားနိုင်ခဲ့ပြီး ဂျပန်စစ်သားများ သယ်ဆောင်လာခဲ့သော ပညာရပ်များနှင့်အပြိုင် သင်ကြားကြ ရင်း အာရှလူငယ်ခေတ်တွင် အာရှလူငယ် အသင်းဥက္ကဋ္ဌ ဦးဘဂျမ်း၊ အာရှလူငယ်အသင်း ဉာဏဗလ တာဝန်ခံဦးဘရှင်(ဗိုလ်မှူးဘရှင်)၊ သိုင်းပညာရှင် ဆရာကြီး ဦးပြည်သိမ်းတို့၏ ဦးဆောင်မှုနှင့် မျိုးချစ်လူငယ်များ၏ စည်းရုံးမှုဖြင့် ဒေါက်တာဘမော်အစိုးရက ၁၉၄၄ခုနှစ် မြန်မာပြည်လုံးဆိုင်ရာ သိုင်းပြိုင်ပွဲကြီးကို ကေဘိုတိုင်ကျွန်း (ယခု ဗိုလ်ချုပ် ပန်းခြံနေရာ) တွင် ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။ ပထမအကြိမ် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ဗန်တို၊ ဗန်ရှည်ပြိုင်ပွဲကို ၁၉၈၄ခုနှစ် တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ကိုယ်မင်းကိုယ့်ချင်းလမ်း၊ ခြံအမှတ်(ဂ) (ယခု ပန်းချီ ပန်းပု အနုပညာကျောင်း) တွင်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယအကြိမ်ပြိုင်ပွဲကို ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ အောင်ဆန်း အားကစားပြိုင်ပွဲကွင်းတွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အစိုးရမှ အသိအမှတ်ပြုသော မြန်မာ့သိုင်းပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပနိုင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးရှိ သိုင်းပညာရှင်များ စုပေါင်းမိပြီး သိုင်းပညာပြန့်ပွားရေးအတွက် စဉ်ဆက် မပြတ်ကြိုးပမ်းခဲ့ရာ ပြည်ပ ဧည့်သည်တော်များ မြန်မာ့သိုင်းပညာပြသခြင်း၊ တရုတ်ပြည်ဝူရှူးပညာရှင်များအား ဧည့်ခံပြသခြင်း၊ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်၊ တပ်မတော်၊ တက္ကသိုလ်သိုင်း သင်တန်းများ ပို့ချခြင်းစသော သိုင်းပညာထိန်းသိန်းပြန့်ပွားရေး လုပ်ငန်းများကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ ဦးဇော်ဝိတ် (အား/ကာ-ညွှန်ချုပ်ဟောင်း)၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ်ကိုဖွဲ့စည်းနိုင်ရန် ပြင်ဆင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အားကစားနှင့် ကာယပညာဦးစီးဌာန ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ် ဖွဲ့စည်းရန်အတွက် နိုင်ငံတော်၏ အားကစားလုပ်ငန်းများကို အနီးကပ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ သိုင်းအဖွဲ့ချုပ်ကို ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁)ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ် တရားဝင်မဖွဲ့စည်းမှီကတည်းက မြန်မာ့သိုင်းပညာသည် မြန်မာ့တို့၏ ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာ ခုခံကာကွယ် တိုက်ခိုင်နိုင်သော ပညာရပ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိနေခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ရာဇဝင်သမိုင်းရှည်လျားကြာမြင့်သည်နှင့် အညီ မြန်မာ့သိုင်းပညာသည်လည်း ရှည်လျား ကျယ်ပြန့်ပေလိမ့်မည်။ ရှေးမင်းအဆက်ဆက် တစ်ခေတ်ပြီးတစ်ခေတ် လက်ဆင့်ကမ်း ဆင်းသက်လာသော အဖိုးတန် မြန်မာသိုင်းပညာများကို ယခုအချိန်၌ တစ်နေရာတည်းတွင် တစ်ပေါင်းတည်းတစ်စုတည်း မတွေ့ နိုင်ကြသော်လည်း ယင်းပညာကောင်း၊ ပညာမွန်များမှ ပေါက်ဖွား ပျံ့နှံ့ကြီးထွားနေသော အနွယ်အပွား သိုင်းပညာများကို ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။ ထိုကဲ့သို့ပြည်ထောင်စု နေရာအနှံ့အပြား၌ ကြီးထွားရင့်သန်လျက် ရှိသော သိုင်းပညာများသည် အောက်ပါအချက်အချာ ပင်မသိုင်းပညာကြောရိုး ကြီးသုံးခုမှဆင်းသက်လာကြခြင်းဖြစ်သည်။ #အင်းသိုင်း။ မြန်မာမင်းနေပြည်တော် အင်းဝဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော ပညာအနွယ်အပွား။ #ကမ္ဗောဇသိုင်း။ ရှမ်းပြည်ဘက်မှဆင်းသက်လာသော ပညာအနွယ်အပွား။ #ရာမညသိုင်း။ အောက်မြန်မာပြည် မွန်မင်းဆက်မှဆင်းသက်လာသော ပညာအနွယ်အပွား။ ဤထက်ပါ သိုင်းပညာကြီးသုံးရပ်မှဆင်းသက် လာသော ပညာများသည် နှစ်ပေါင်းများစွာကြာရှိလာပြီဖြစ်သော ယခုအခါတွင် အလွန်ခိုင်ခန့်သော ပိုးပိုက်ကွန်ကဲ့သို့ ပညာတစ်ခုနှင့်တစ်ခု ရောယှက်တိုး ဝင်နေကြပြီ ဖြစ်လေသည်။ ပညာတခုအပေါ်တခု လိမ်ယှက်ရောထွေးကာ အပြန်အလှန် အမှီသဟဲ ပြုပြီးလျှင် အကျိုးပြုနေကြသဖြင့် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံရှိ သိုင်းပညာအဆင့်အတန်း သည် အလွန်ခိုင်ခန့် ကောင်းမွန်သည့် အဆင့်အတန်းတွင် ရှိနေပြီဖြစ်ပေသည်။ [[ပြည်သိမ်း၊ ဦး (သိုင်းဆရာကြီး)|သိုင်းဆရာကြီး ဦးပြည်သိမ်း‎]] သည် မြန်မာ့သိုင်းပညာရှင် နိုင်ငံကျော်သိုင်း[[ဆရာကြီး]] ဖြစ်သည်။ ဂျပန်ခေတ်တွင် ပညာရေးဌာန၊ လူငယ်ရေးရာဌာနခွဲတွင် သိုင်းပညာနှင့် ပတ်သက်၍ တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ လူငယ်များအား သိုင်းပညာဖြန့်ဖြူးသင်ကြား ပေးခဲ့သည်။ သိုင်းဆရာကြီး ဦးပြည်သိမ်း၏တပည့်သည် [[ချစ်သန်း၊ ဦး (သိုင်းဆရာကြီး)| ဆရာကြီးဦးချစ်သန်း‎]] ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]မှ ထုတ်ဝေသည့် (L’Artaublic du Bando) ကရာတေး မဂ္ဂဇင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံမှ သိုင်းဆရာကြီးများ (Burma '''Thaing''' Experts) ဖြစ်ကြသော ဦးပြည်သိမ်းနှင့် ဦးချစ်သန်းတို့၏ ဗန်တိုဗန်ရှည်ပညာအကြောင်းနှင့် ၎င်းတို့၏တပည့်များဖြစ်ကြသော သိုင်းဆရာမင်းယက္ခ၊ သိုင်းဆရာမောင်ကျော်တင့်တို့၏အကြောင်းကို ဓာတ်ပုံများနှင့်တကွ တခမ်းတနားဖော်ပြခဲ့သည်။ ဦးပြည်သိမ်းနှင့် ဦးချစ်သန်းတို့သည် ၁၉၄၂ ခုနှစ် ([[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]] အတွင်း) အာရှလူငယ် အစည်းအရုံး ဥက္ကဋ္ဌ (ပုဂံ) [[ဘဂျမ်း၊ ဦး (ပုဂံ)|ဦးဘဂျမ်း]]၊ ဦးကျော်မြင့်ကလေး၊ ဦးဇော်ဝိတ်၊ သခင်ခင်အောင်၊ သခင်ညီလေး ၊ [[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]] စသောပုဂ္ဂိုလ်များနှင့်အတူလူငယ်များ ဗလငါးတန်ပြည့်၀ရေး၊ စေတနာ့ဝန်ထမ်းလူမှုရေး၊ ပညာရေး လုပ်ငန်းများနှင့် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး လျှို့ဝှက်လုပ်ငန်းများကို အများအပြား လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သူများဖြစ်သည်။ == ဗန်တိုဗန်ရှည် == {{main | ဗန်တို}} မြန်မာ့သိုင်း ဟုခေါ်သောဗန်တို၊ ဗန်ရှည် အတတ်ပညာသည် မြန်မာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် ကိုယ်ခံပညာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှေးမြန်မာတို့က ကာယနှင့် စိတ်ဓာတ်ကြံခိုင်ရေးအတွက် အဓိကထားပြီး စစ်ပွဲများတွင် လက်နက်မဲ့၊ လက်နက်ကိုင်နှစ်မျိုးခွဲကာ အသုံးပြု တိုက်ပွဲဝင်သည့် ရိုးရာကိုယ်ခံပညာဖြစ်သည်။ ၎င်းဗန်တိုဗန်ရှည်ပညာရပ်များကို အထူးလျှို့ဝှက် သင်ကြားပေးခဲ့ကြသည်။ သားစဉ်မြေးဆက်၊ ဆွေစဉ်မျိုးဆက် သွေးရင်းသားရင်းများသာ လူမသိအောင် တိတ်တဆိတ်သက်ကြားပေးလေ့ရှိသည်။ မြန်မာတို့၏ အမွေဖြစ်သော ဗန်တိုသိုင်းပညာသည် သရေခတ္တရာ သာသနာနှစ် (အစ) ဘီစီ (၄၅၅) ကတည်းကတည်ရှိခိုင်ခံနေပြီး ဒီထက်စောသော မှတ်တမ်းများလည်းရှိခဲ့ကြသည်။ [[သရေခေတ္တရာ]]၊ [[ဗိဿနိုး]]၊ [[ဟန်လင်း]]၊ [[ပုဂံ]]၊ [[ပင်းယ]]၊ [[အင်းဝ]]၊ [[ကုန်းဘောင်]]ခေတ်သမိုင်း တလျှောက် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေး အတွက် အသုံးပြုခဲ့ရာမှ မြန်မာ့သိုင်း ဟူ၍ယနေ့ခေါ်ဝေါ်ထားကြပြီဖြစ်သည်။ [[File:Thaing2.jpg|100px|thumb|မြန်မာ့ သိုင်း ကစားဟန်|မြန်မာ့ သိုင်း ကစားဟန်(<small>ဤပုံသည် ခါးတောင်းကျိုက်ပုံဖြစ်ပေမည်။</small>)]] လက်နက်မဲ့ ဗန်တိုနှင့် လက်နက်ကိုင် ဗန်ရှည် ဟူ၍ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ အမာဗန်တို၊ အပျော့ဗန်တိုနှစ်မျိုးခွဲကာ မြန်မာ့လက်ဝှေ့ကဲ့သို့ အကွဲအပြဲ မတွန့်မဆုတ်ရင်ဆိုင်သောနည်းကို ဗန်တို (အမာ) ဟုခေါ်ပြီး မိမိအားအထိမခံဘဲ ရှောင်တိမ်းကာတုံ့ပြန်သောနည်းကို ဗန်တို (အပျော့) ဟုခေါ်သည်။ == ရှမ်းသိုင်း == ရှမ်းသိုင်းပညာရပ်တွင်လည်း ရှမ်းကြီး၊ ရှမ်းတရုပ်သိုင်း၊ ရှမ်းလေးသိုင်း၊ အင်းသိုင်း၊ ပလောင်သိုင်း အစရှိသော ပညာရပ်များစွာရှိသည်။ ထိုသိုင်းများတွင်လဲ လက်သိုင်း၊ ဓားသိုင်း၊ ကြိုးသိုင်း၊ ခဲပစ်၊ လှံသိုင်း၊ တုတ်သိုင်း အစရှိသော ပညာရပ်များ များစွာရှိသည်။ ရှမ်းကြီးသိုင်းသည် အကွက်ကျဲသည်။ ခြေကွက်မှာ လဲ ၄ ကွက်၊ ၆ ကွက်၊ ၈ ကွက်၊ ၁၂ ကွက် ဖြင့်ကစားသည်။ ရှမ်းလေးသိုင်း (ခူခါချန့်၊ ယနေ့အခေါ် သိုင်းပြောင်းပြန်) သည် အကွက်စိတ်သည်။ ခြေကွက်မှာလဲ ၄ကွက်၊ ၇ကွက်၊ ၉ ကွက်၊ ၁၂ ကွက် ရှိသည်။ သိုင်းပြောင်းပြန်ဟု ခေါ်သည်မှာ ရှမ်းကြီးသိုင်း၏ ခြေကွက်များနှင့်မတူ ပြောင်းပြန်သဘောရှိသောကြောင့် သိုင်းပြောင်းပြန်ဟုခေါ်သည်။ == လိုင်းမွန်းသိုင်း == လိုင်းမွန်းသိုင်း လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ သည် ရှေးသိုင်းပညာစဉ် ဖြစ်ပြီး တောင်ပေါ် ဒေသ တခွင် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား သော သိုင်းပညာဖြစ်ပါသည် ၊ ရှမ်းသိုင်း ဆယ်မျိုး တွင် ပါဝင်သော လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာဖြစ်ပြီး ၊ တအာင်း ပလောင် ဘာသာစကား ဖြင့် လာည်မှိန်း ဟု ပြောဆို ခေါ်ဆိုကြပါသည် ၊ မြောက်ပိုင်း မှ စတင်ရ်ျု ဆရာအစဉ် ဆင်သက် လာကြပါသည် ၊ လူသား တို့ ရွေ့ပြောင်း ၊ သွားလာ ၊ နေထိုင် ၊ ရှင်သန် ၊ ကြီးထွာလာရာ မှ မိသားစု ၊ မျိုးနွယ်စု ၊ တိုင်းရင်းသား တို့ ခုခံ ကာကွယ် တိုက်ခိုက်ရေး သိုင်းပညာ အဖြစ် တောင်ပိုင်စတိတ် / တောင်ပိုင်နယ် ဟော်နန်းအတွင်း အမှု့ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသော သိုင်းပညာ အဖြစ် အထင်အရှား တွေ့ရှိရပါသည် ။ ရှေးအခါ ကာလများ မှ မျိုးနွယ်စု ၊ တိုင်းရင်းသား တို့၏ ခုခံ ကာကွယ် တိုက်ခိုက်ရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင် ခဲ့ကြသော လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ သည် ၊ ယနေ့ခေတ် ကာလ တွင် ယဉ်ကျေးမှု့ ပွဲဝင် အက သိုင်းပညာ အဖြစ် လည်ကောင်း ၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာကြံခိုင် မှု့ အတွက် လေ့ကျင့်ကြသော သိုင်း အတတ်ပညာ အဖြစ် လည်ကောင်း မြန်မာနိုင်ငံ သိုင်းအဖွဲ့ချုပ်ဝင် လိုင်းမွန်းပင်မဦးစီးသိုင်းအဖွဲ့ အဖြစ် ပြည်တွင်း ပြည်ပ သို့တိုင် ရောက်ရှိ ပြန့်နှံ ပညာ လက်ဆင့်ကမ်းပြီး မျိုးဆက်အလိုက် ထိန်းသိမ်း ပြန့်ပွားနေကြပါသည် ။ သျှမ်းသိုင်းဆယ်မျိုး ရှိပါသည် ၊ ထို သိုင်းဆယ်မျိုး တွင် လိုင်းမွန်းသိုင်း သည် အခြေခံ ဖြစ်သည် ၊ လက် လှုပ်ရှားမှု့ အခြေခံ {၇}မျိုး ၊ ‌‌ခြေ လှုပ်ရှားမှု့ အခြေခံ {၇}မျိုး ထို လှုပ်ရှားမှု့ {၇}မျိုး ဖြင့် ခေါင်း ၊ ခါး ‌၊ ခြေ ၊ လက် လှုပ်ရှားမှု့များ ဖြင့် အဝိုင်း အဝန်း လမ်းကြောင်းများအသုံးပြုကာ ၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ‌တည်ဆောက်ကြပါသည် ၊ ကျင့်ဆောင် ကြပါသည် ၊ ခြေလှုပ်ရှားမှု့ ခြေနင်းကွက် ပညာစင်အရ ၁ကွက် {ဂါရ၀ပြု}ခြင်းမှ စတင်ရ်ျု ၂ကွက် / ၄ကွက်ကို အခြေခံ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ တွင် စတင် သင်ကြားကြပါသည် ၊ တည် ဟုဆိုသော တည်၂ကွက် နှင့် စောင့် ၃ကွက် နှင့် ပရိယာယ် ဆင် ၅ကွက် နှင့် အဆုံး သတ်ဟု ရှေးဆရာ အစဉ်အဆက် လက်ဆင့်ကမ်း ဖွင့်ဆို သင်ကြားကြပါသည် ၊ ခြေ၂ချောင်း ရှိသော လူသားသည် လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာသင်ကြားရာ တွင် ခြေနင်း၊ခြေတက် ၊ ခြေဆုတ် ၊ ခြေရှောင် ၊ ခြေလှည့် တိုက်ကွက်များအဖြစ် ကျင့်ကြံ သင်ကြားသလို ကကွက် အဖြစ်လည်း ကျင့်ကြံ သင်ကြားရပါသည် သမားစင်အရ ၁၀၈ကွက် အထိ ရှိပါသည် ။ တအာင်းပလောင်လူမျိုး လိုင်းမွန်း သိုင်းပညာရှင် ဆရာကြီး အဘိုးတာဒီးစံအေး သည် မြောက်ပိုင်း သိုင်း ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆယ်သုံးပါး ဖြစ်သည့် {၁}ခူးလိုင်းဆရာကြီး ထကိုင် {၂} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆွယ်ငင်း {၃} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆွယ်ခမ်း {၄} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆွယ်ဆိုင်း {၅} ခူးလိုင်းဆရာကြီးကာခမ်း {၆} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ငို့ဟိုခါ {၇} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ငို့ဟိုခေါ၀် {၈} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဩ {၉}ခူးလိုင်းဆရာကြီး ကေလာသ {၁၀} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ပေါ်နော်မိန်း {၁၁} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ပေါ်ဂိန်း {၁၂} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဩတိဆ {၁၃} ခူးလိုင်းဆရာကြီး မောင်အ ၊ ထို ခူးလိုင်းဆရာကြီး {၁၃}ပါးထံတွင် နှစ်ပေါင်းသုံးဆယ် အတွင်း လေ့လာဆီပူးပြီး လိုင်းခူး ရယူခဲ့သော ဆရာကြီး ဖြစ်ပါသည် ၊ ဆရာကြီး(13)ပါး ထံ မှ ရရှိခဲ့သော ပညာရပ် {ပညာစင် သမားစင်} များ ကို သုသေသန ပြုလုပ်ခဲ့သော ဆရာကြီး ဖြစ်ပါသည် ""အင်နှစ်ရှစ်ဆောင်အင်တိုင်ရှစ်အစ်"" ဆိုသော ရှေးသျှမ်း စကားဖြင့် သုတေသန ပြုလုပ်ခဲ့ပါသည် ထိုသို့ ပြုလုပ် ခဲ့သောကြောင့် သျှမ်းသိုင်း ပညာစဉ်ဖြစ်သော သိုင်းဆယ်မျိုး ကို သိရှိ နားလည်ခဲ့ခြင်း မျှဝေ သင်ကြား လက်ဆင့်ကမ်း ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည် ၊ ထို ပညာစဉ်ကြီး ဆယ်မျိုးသည် တောင်ပေါ် ဒေသ တခွင် ထင်ပေါ်‌ကျော်ကြား ခဲ့ပါသည် ၊ ၎င်းသိုင်းဆယ်မျိုးမှာ. (၁)လိုင်းမွန်း (စက်ဝိုင်း လမ်းကြောင်း အတိုင်း အသုံးပြုရသောသိုင်းပညာ) (2)လိုင်းကြမ်း (အကုသိုလ် နှင့် ယှဉ်သော ဒေါသ ၊ လောဘ မောဟ ၊ မာန် မာန ပါသော စိတ်ဓာတ် ခက်ထန် ကြမ်းတမ်းသည့် သိုင်းပညာ) (၃)လိုင်းချန့်(စဲင့်) (အဆက်မပြတ်တိုက်ခိုက် သောသိုင်းပညာ (သို့မဟုတ်) အရိုးအဆစ်များဖြင့်ခုခံ တိုက်ခိုက်သောသိုင်းပညာ) (၄)လိုင်းတဲင်း (အဖမ်းအချုပ်အလိမ်အချိုးပါဝင်သော သိုင်းပညာ) (၅)လိုင်းကာ(သို့)လိုင်းတဲင်းကာ (အပြန်အလှန် ချုပ်ခြင်း ဖြေခြင်း တန်ပြန်တိုက်ခိုက်ခြင်းများ ပါဝင်သော သိုင်းပညာ) (၆)လိုင်းဗွင်(ခွင်) (ဘားဂျွမ်း အတတ် နှင့် ပေါင်းစပ်ထားသော သိုင်းပညာ) (၇)လိုင်းပိုင်လပ်ပိုင်ဖိုင် (လက်နက်ပုန်းပစ်နည်းသိုင်းပညာ) (၈)လိုင်းဆွီး (ကာယသိဒ္ဓိပါဝင်သောသိုင်း) {က}ဆမ်းဆွီး (ဆေးမှင်ကြောင်ထိုးခြင်း) {ခ}ယာဆွီး (ဆေးမြစ်ဆေးဥစိမ်ခြင်း) {ဂ}လုံမ်းဆွီး (ဝါယောဓာတ်ခြောက်ပါး နှင့် ကျင့် သောသိုင်းပညာ) {ဃ}နမ့်ဆွီး(ရေဖြင့်ကျင့်သောသိုင်းပညာ) {င}ဂါထာဆွီး(ဂါထာဖြင့်ကျင့်သောသိုင်းပညာ) (၉)လိုင်းခူး (အတွေးအခေါ် နှင့် ယှဉ်သော သိုင်းပညာ (သို့) ဉာဏ် အလင်းရောင် ဖြင့် မြင်သော သိုင်းပညာ) (၁၀)လိုင်းလုံ (ကြီးမားသော) တို့ဖြစ်ပါသည်။ ၂၀ရာစု လိုင်းမွန်း ဒုတိယမျိုးဆက် ဆရာကြီးစိုင်းခင်သောင်းနိုင် မှ မြန်မာနိုင်ငံ သိုင်းအဖွဲ့ချုပ် တွင် ၁၉၆၉ တွင် ပါဝင်ရ်ျု မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်း ရန်ကုန်မြို့ လမ်းမတော်မြို့နယ် ၁၄လမ်းအောက်လမ်း အမှတ် ၄ တွင် တအာင်းလိုင်းမွန်း သိုင်းအဖွဲ့ အား စတင် ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သည် ၊ ဒုတိယမျိုးဆက် ဆရာကြီး အဖြစ် လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာ မျိုးဆက်များ စွာ မွေးထုတ် ပညာ လက်ဆင့်ကမ်း ခဲ့သည် ၊ ရုပ်ရှင် ၊ ဂီတ ၊ ရိုးရာ ၊ ပွဲလမ်း များတွင် ပါဝင် ဖော်ထုတ် လိုင်းမွန်း သိုင်းဆယ်မျိုး အတတ်ပညာများ ဖော်ထုတ် ပြသ သင်ကြား လက်ဆင့်ကမ်း ပေးခဲ့သည် ၊ မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ် နှစ် ၅၀ပြည့် ရွှေရတု အခမ်းအနား တွင် သျှမ်းသိုင်းဆယ်မျိုး အား သျှမ်းပြည်နယ် ကိုယ်စားပြု စာတမ်း ဖတ်ကြား တင်သွင်းခဲ့သည် ၊ လိုင်းမွန်း နှစ် ၅၀ပြည့် နှင့် လိုင်းမွန်းပညာရှင် ဆရာကြီး တာဒီးစံအေး ၉၀နှစ်ပြည့် မဂ်လာ အခမ်းအနာ တွင်လည်း လိုင်းမွန်း ပင်မဦးစီး ဆရာကြီး အဖြစ် ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည် ၊ ၂၁ရာစု ယခု အခါ တွင် တောင်ပိုင်နယ် နမ့်ဆန်မြို့ မှ လိုင်းမွန်း ပင်မဦးစီး သိုင်းအဖွဲ့ ၊ ပင်မဦးစီး ဆရာကြီး အဖြစ် တာဆရာဘသောင်း {လိုင်းမွန်း ပညာရှင် ဆရာကြီး တာဒီးစံအေး ညီတော်} မှ ဆက်လက် တာဝန်ယူ လက်ဆင့်ကမ်း ခဲ့သည် ၂၁ရာစု လိုင်းမွန်း ပညာစင် ၊သမားစင် များမျိုးဆက်အလိုက် ပြန့်ပွား‌ရေး အတွက် လိုင်းမွန်း တတိယမျိုးဆက် ဆရာ ဗီဒီးစိုင်းရဲကျော်သူ မှ မြန်မာနိုင်ငံ အတွင်း နှင့် ကမ္ဘာနိုင်ငံ အသီးသီး သို့ သိုင်းဆယ်မျိုး အခြေခံ လိုင်းမွန်းသိုင်း အား မျှဝေ သင်ကြား လက်ဆင့်ကမ်း လျှက်ရှိသည် ။ VD SAIYE KYAWTHU ဗီဒီစိုင်းရဲကျော်သူ - VD SAIYE KYAWTHU လိုင်းမွန်း တတိယမျိုးဆက် ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ ၏ တတိယမျိုးဆက် ဖြစ်ပါသည် အဖ ဗီဒီစိုင်းသိန်း၀င်း အမိ ဒေါ်ညွန့်ညွန့်ဆွေ တို့မှ ၁၉၈၂ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၀ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဗဟိုအမျိုးသမီးဆေးရုံ တွင် မွေးဖွားခဲ့သည် မွေးချင်း မောင်နှမ ၃ယောက် တွင် ဒုတိယမြောက် သားဖြစ်သည် ။ မူလတန်းပညာရေး ကို ရန်ကုန်မြို့ လမ်းမတော်မြို့နယ် ၉လမ်းရှိ {မြူနီစပယ်ကျောင်း}ယခင် အ.မ.က(၂)လမ်းမတော် ယခုအ.ထ.က(၂)လမ်းမတော် တွင် တက်ရောက် သင်ကြားခဲ့ပြီး ကျောင်းအတွင်း နှင့် ကျောင်းအပြင် တွင် ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ အား သင်ကြား ၊ ဖော်ထုတ် ၊ ပြသခဲ့သည် ။ အိမ်အမည် မှာ ဒဲဘီလူး ဖြစ်ပြီး ၊ ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ အား ဖခင်ဖြစ်သူ လိုင်းမွန်းဒုတိယမျိုးဆက် ပညာရှင်ဆရာကြီး ဗီဒီစိုင်းသိန်း၀င်း ထံမှ စတင် သင်ယူခဲ့သည် ၊ မူလတန်းကျောင်းသား အရွယ် တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ နှင့်  ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘာသာရေးပွဲများ ၊ ရပ်ကွက်ပွဲတော်များ ၊ နှစ်သစ်ကူး ပွဲတော် ၊ မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ် သိုင်းပွဲများတွင် ပါ၀င်သူ ၊ လေ့လာသူ ၊ ဖော်ထုတ်ပြသသူ အဖြစ် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ,ဘာသာရေးပွဲများ ရွှေတိဂုံစေတီတော်မြတ် တပေါင်းပွဲ ရန်ကုန်မြို့ ဆူးလေ စေတီတော်မြတ် ဒေသစာရီ မြို့တွင်း (၆)မြို့နယ် လှည့်လည်ပွဲ မဟာဝိဇယစေတီတော်မြတ် ထီးတင်ပွဲ ကမ္ဘာအေးစေတီတော်မြတ်ပွဲတော် ရပ်ကွက်ပွဲတော်များ လမ်းမတော်မြို့နယ် အတွင်း လွတ်လပ်ရေးနေ့ ၊ တန်းခူးလ သက်ြန်ပွဲ ၊ တန်ဆောင်တိုင်းပွဲ နှင့် လမ်း ၂၀ ရှင်ဥပဂ္ဂုတ္တပွဲတော် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များ ရန်ကုန်မြို့ မြန်မာသက်ြန် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များ တွင် ဗဟိုမဏ္ဏပ် ၊ မြို့နယ်မဏ္ဏပ်များ နှင့် ရပ်ကွက် အိမ် ၊ မဏ္ဏပ်များ တွင် ၊ ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ အား ဖခင် ဖြစ်သူ နှင့် အတူ ဖော်ထုတ် ပြသခဲ့သည် ၊ ရှမ်းနှစ်သစ်ကူးပွဲ နှင့် မွန်အမျိုးသားနေ့ ပွဲ မြေနီကုန်း(ပဒုမ္မာကွင်း)တွင် ပါ၀င် ဖော်ထုတ် ၊ ကပြ ၊ ပြသခဲ့သည် မြန်မာနိင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ်_သိုင်းပွဲများ ကျိုက္ကဆံကွင်း အတွင်းရှိ မြန်မာ့သိုင်း သိုင်းသင်တန်းများ ၊ အောင်ဆန်းအားကစားကွင်း မြန်မာ့သိုင်းပြိုင်ပွဲများ တွင် ဖခင် ဖြစ်သူနှင့် အတူ လိုက်ပါ လေ့လာခဲ့သူ ဖြစ်ခဲ့သည် ။ အထက်တန်းပညာရေးအား ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း မိုးနဲမြို့ အ.ထ.က တွင် သင်ယူတက်ရောက်ခဲ့ပြီး ၊ ကျောင်း ကပွဲများ ၊ ရှမ်း နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များ ၊ လိုင်းမွန်းသိုင်း သင်တန်းများ တွင် ပါ၀င် ဖော်ထုတ်ပြသခဲ့သည် ၊ ၁၉၉၉ခုနှစ် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ကြီးမြို့ တွင် တိုင်းရင်းသား ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှု့ ဖော်ထုတ်ပြသပွဲ တွင် မိုးနဲမြို့ ကိုယ်စားပြု အဖြစ် လိုင်းမွန်း ဒုတိယမျိုးဆက် ပညာရှင် ဆရာကြီးစိုင်းခင်သောင်းနိုင် ဦးဆောင် ပြသ လမ်းညွှန်မှု့ ဖြင့် ပါ၀င်ကာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ အက များအား ဖော်ထုတ် ပြသခဲ့သည် ၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း မိုးနဲမြို့ နောင်ကျော့ရပ်ကွက် တွင် မိုးနဲမြို့သူ နန်းရွှေစင်ဦး နှင့် ထိမ်းမြှားလက်ထပ်ခဲ့ကြပြီး သားကြီး စိုင်းဟိန်းအာကာကျော် {လိုင်းမွန်းစတုတ္ထမျိုးဆက်} အား မိုးနဲမြို့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ တွင် မွေးဖွားခဲ့သည် မိုးနဲမြို့ ရှိ ရှေးဟောင်းစေတီပုထိုးများထိန်းသိမ်း ပြုပြင် စောက်ရှောက်ခြင်း အား ဇနီး ၏ ဖခင်ဖြစ်သူ (ဦးမြင့်သိန်း-မြန်မာမှု့ပညာရှင်) နှင့် အတူ ပူပေါင်း ဆောင်ရွက် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည် ပေါ့မိုင်းရပ်ကွက် ရှိ ချမ်းသာကြီးကျောင်း အတွင်း ရှိ ဘုရား ၊ စေတီပုထိုးများ ၊ ဥယျာဉ်ရပ်ကွက် အုတ်ကျောင်း အတွင်းရှိ ဘုရား ၊စေတီပုထိုးများ အား ထိန်းသိမ်း ၊ ပြုပြင် ၊စောက်ရှောက် ၊ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည် ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြန်လည်ပြောင်းရွေ့နေထိုင်ကြပြီး ဒုတိယ သား စိုင်းဇေပိုင်သူ {လိုင်းမွန်းစတုတ္ထမျိုးဆက်} အား ဒဂုံဆိပ်ကမ်းမြို့နယ် တွင် မွေးဖွားခဲ့သည် ၊ ပုဂ္ဂလိက လုပ်ငန်းရှင်များ ထံ တွင် Sale & Marketing , Sale drive အဖြစ် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ၊ ကုန်းပစ္စည်းရောင်းချခြင်း ၊ နယ်လှည့် တာ၀န်များ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည် ၊ Air KBZ , KBZ SPORTS DAY , သက်ဆိုင်ရာ ကုမဏ္ဍီများ အတွင်း ရှိ ပွဲတော်များ တွင် ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ အား ဖော်ထုတ် ပြသ ခဲ့သည် ရှမ်း စာပေယဉ်ကျေးမှု့ ကော်မတီ ရန်ကုန် တအာင်း ပလောင် စာပေယဉ်ကျေးမှု့ ကော်မတီ ရန်ကုန် စသည့် ကော်မတီ ၊ အသင်းအဖွဲ့များနှင့်အတူ ဖခင်ဖြစ်သူ လိုင်းမွန်း ဒုတိယမျိုးဆက် ပညာရှင် ဆရာကြီး ဗီဒီစိုင်းသိန်း၀င်း {အစိုင်း(ခ)အကျိုင်း} ၊ ဦးလေး ဖြစ်သူ လိုင်းမွန်း ဒုတိယမျိုးဆက် ပညာရှင် ဆရာကြီးစိုင်းခင်သောင်းနိုင် ၊ ဦးလေး ဖြစ်သူ လိုင်းမွန်း ဒုတိယမျိုးဆက် ပညာရှင်ဦးမျိုးအောင် တို့ နှင့် အတူ လိုင်းမွန်း တတိယမျိုးဆက် ဗီဒီစိုင်းရဲကျော်သူ နှင့် သားများ ဖြစ်ကြသော စိုင်းဟိန်းအာကာကျော် {လိုင်းမွန်းစတုတ္ထမျိုးဆက်} ၊ စိုင်းဇေပိုင်သူ {လိုင်းမွန်းစတုတ္ထမျိုးဆက်} နှင့် တူတော်စပ်သော စိုင်းဟိန်းမင်းသူ {လိုင်းမွန်းစတုတ္ထမျိုးဆက်}တို့ မှ ရန်ကုန်မြို့ ရှမ်းပြည်နယ်နေ့ ပွဲတော်များ ၊ ရှမ်းနှစ်သစ်ကူး ပွဲတော်များ ၊ တအာင်းပလောင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များ တွင် လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာရပ်များ အား မျိုးဆက်အလိုက် ဖော်ထုတ် ပြသ ခဲ့ကြသည် ၊ မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ် နှစ်၅၀ပြည့် ရွှေရတုပွဲ တွင် လိုင်းမွန်းပညာရှင် ဆရာကြီးစိုင်းခင်သောင်းနိုင် ၊ ရှမ်းပြည်နယ် အတွင်းရှိ သိုင်းပင်မအသီးသီး ရှိ ဆရာကြီး ၊ ဆရာငယ်များ နှင့် အတူ ပူးပေါင်း ပါ၀င် တက်ရောက် ၊ ဖော်ထုတ် ပြသ ခဲ့ကြသည် ။ လိုင်းမွန်း နှစ်၅၀ပြည့် နှင့် လိုင်းမွန်းပညာရှင်ဆရာကြီး တာဒီစံအေး မွေးနေ့ မဂ်လာ တွင် လိုင်းမွန်းပညာရှင် ဆရာကြီးစိုင်းခင်သောင်းနိုင် ဦးဆောင်မှု့ နှင့် အတူ လိုင်းမွန်း စတုတ္ထမျိုးဆက်များ နှင့် လိုင်းမွန်းပညာရပ်များ ဖြင့် ပါ၀င် ၊ ပြသ ၊ ကန်တော့ခဲ့ကြသည် ၊ ကျင်းပခဲ့ကြသည် ။ လိုင်းမွန်းဒုတိယမျိုးဆက် ဆရာကြီးဦးမျိုးအောင် နှင့် အတူ ဒုတိယလိုင်းမွန်း အဖွဲ့အား ရန်ကုန်မြို့ တွင် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်း ကာ ရှမ်းပြည်နယ်နေ့ ပွဲတော်များ ၊ ရှမ်း နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များ ၊ မြန်မာနှစ်သစ်ကူး သက်ြန်ပွဲတော်များ ၊ ပြည်ထောင်စုနေ့ ၊ ဘာသာရေးအခမ်းအနားများ တွင် ပူးပေါင်း ပါ၀င်ကာ ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ နှင့် အကများအား ဖော်ထုတ်ပြသခဲ့ကြသည် ၊ ဗီဒီစိုင်းရဲကျော်သူ သည် ၂၁ရာစု ယနေ့ခေတ် ရန်ကုန်မြို့ တတိယလိုင်မွန်း အဖွဲ့အား ဦးဆောင်ကာ ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ အား ပြည်တွင်း ၊ ပြည်ပ ရှိ မျိုးဆက်သစ်များ အား သင်ကြား ၊ မျှဝေ ၊ ဖော်ထုတ် ၊ ပြသလက်ဆင့်ကမ်း ပေးအပ် လျှက်ရှိသည် ၊ နိုင်ငံတကာ သို့ ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ အား များစွာသော ဆိုရှယ် ပလပ်ဖောင်းများ မှ တဆင့် Facebook page, YouTube, channel, Group , What's app , Viber များမှ တဆင့် ဖော်ထုတ် ၊ မျှဝေ ၊ သင်ကြား ၊ လက်ဆင့်ကမ်း ပေးလျှက်ရှိသည် ။ သားဖြစ်သူ လိုင်းမွန်း စတုတ္ထမျိုးဆက် ဆရာစိုင်းဇေပိုင်သူ နှင့် မမြတ်သစ္စာဦး တို့ မှ မွေးဖွားလာသော လိုင်းမွန်းပဉ္စမျိုးဆက် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် စိုင်းမြတ်ခွန်နောင်ဦး အမည်ရှိသော မြေးတော်စပ်သူ တစ်ဦးပင် ရရှိနေပြီ မိသားစုများဖြင့် ပျော်ရွှင်စွာ ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာများ အား ရက် တစ်ပတ် တွင် ၆ရက် မျိုးဆက်သစ်များ အား သင်ကြား ၊ မျှဝေ ၊ လက်ဆင့်ကမ်း ပေးလျှက်ရှိသည် ။။ https://sites.google.com/view/laimooninternational/home?authuser=&fbclid == ရာမည သိုင်း == ရာမညသိုင်းသည် မွန်ရိုးရာသိုင်းကိုခေါ်ပါသည်။ မွန်ရိုးရာသိုင်းတွင်လဲ လက်ဝှေ့၊ လက်သိုင်း၊ ဓားသိုင်း၊ လှံသိုင်းအစရှိသော ပညာရပ်များပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ကရင်ရိုးရာ လက်သိုင်း၊ ဓားသိုင်း၊ ဒူးလေးပစ်၊ မြှားပစ် အစရှိသောပညာရပ်များ နှင့်အတူ ရိုးရာသိုင်းများ၊ မျိုးနွယ်စုသိုင်းများလဲ ရှိသည်။ <ref>အလင်းစေတမာန်မှ ကူးယူသည်။</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:မြန်မာ့ သိုင်း]] [[Category:မြန်မာ့ ရိုးရာ ကစားနည်း]] [[Category:ကိုယ်ခံပညာ]] 64rqfuejijmw4i4y0nkfp3o0inxoas6 1040296 1040293 2026-06-22T22:25:52Z ~2026-36391-32 144738 1040296 wikitext text/x-wiki [[File:fight.gif|frame|မြန်မာ့ သိုင်းရေးပြနေပုံ]] မြန်မာနိုင်ငံတွင် အစပြု ထွန်းကားသော [[ကိုယ်ခံပညာ]]ရပ် များအားလုံးကို '''မြန်မာသိုင်း''' ဟုခေါ်သည်။ မြန်မာသိုင်းဟု ဆိုရာတွင် ဗမာလူမျိုးများ၏ ကိုယ်ခံပညာရပ်များသာမက အခြားသော တိုင်းရင်းသား ပေါင်းစုံတို့၏ ရိုးရာ ကိုယ်ခံပညာရပ် များပါ ပါဝင်ပြီး ဒေသ၊ ကျောင်း အစရှိသည် တို့ပေါ် မူတည်၍ အမျိုးမျိုး ကွဲပြား ကြသည်။ ထင်ရှားသော သိုင်းအချို့မှာ [[ဗန်တို]]၊ [[ဗန်ရှည်]]၊ [[နန်းတွင်းသိုင်း]]၊ [[ရှမ်းသိုင်း]]၊ ဘုန်းကြီးသိုင်း၊ [[မင်းဇင်]]၊ [[သိုင်းပြောင်းပြန်]] ၊ လိုင်းမွန်းသိုင်း အစရှိသည်တို့ ဖြစ်သည်။ == စကားလုံးရင်းမြစ်နှင့် အနက် == သိုင်း၏အနက် အဓိပ္ပယ်မှာ "သ" ပြုပြင်ခြင်း ခြယ်သခြင်း၊ "သိ" သိမြင်ခြင်း နားလည်ခြင်း၊ "သို" သိမ်းဆည်းခြင်း သိုမှီးခြင်း သိုဝှက်ခြင်း၊ "သိုင်း" သိုင်းဝန်းခြင်း ခြုံလွှမ်းခြင်း ရစ်သိုင်းခြင်း ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ရှေးမြန်မာဘုရင်များ လက်ထက် မင်းခန်း မင်းနား များတွင် သိုင်းတုတ်ကိုင် ကာ စောင့်ရှောက် ပေးရပြီး ရှေ့မှ စောင့်ရှောက် ပေးရသူကို ရှေ့သိုင်းစောင့်၊ နောက်မှ စောင့်ရှောက် ပေးရသူကို နောက်သိုင်းစောင့် ဟုခေါ်သည်။ သိုင်းဆိုသည်မှာ ကျော်လွှားခြင်းဟုလည်း နားလည်ရပေမည်။ ဆရာဂျပ်ဆင်၏ မြန်မာ အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်၌ သိုင်းကို မင်းသုံးနန်းသုံး အဆောင်အယောင်တုတ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ပေးထားပြီး။ သိုင်းက၊ သိုင်းကစား၊ သိုင်းကွက်၊ သိုင်းတက်၊ သိုင်းရိုက်ကို ရန်ကိုရှင်းလင်းခြင်း၊ ရန်ကို ခုခံကာကွယ် တိုက်ခိုက်ခြင်းအတတ်ပညာနှင့်ဆိုင်သော လှုပ်ရှားမှုများဟု အဓိပ္ပာယ်ပေးထားပေသည်။ == မြန်မာ့သိုင်းပညာသမိုင်း == မြန်မာ့သိုင်းပညာရပ်သည် လက်နက်မဲ့ဖြစ်စေ၊ လက်နက်ချင်းဖြစ်စေ တိုက်ခိုက်မှု နည်းစနစ်ပေါင်းစုံ ရှိနေပါသည်။ အခြားနိုင်ငံများတွင် မတွေ့ရသော နည်းစနစ်များ ရှိနေသည်ကို တွေ့မြင်ရမည် ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် မြန်မာ့သိုင်းပညာကို လာရောက်လေ့လာသည့် ပြည်ပ ဧည့်သည်များ တစ်ဖွဲဖွဲ ရောက်ရှိ၍နေကြသည်။ မြန်မာ့သိုင်းပညာကို လာရောက်သင်ယူနေကြသူများ ရှိသကဲ့သို့ သက်သက် လေ့လာသူတွေလည်း ရှိနေပါ သည်။ ဒေါက်တာမောင်ကြီး ဆိုသည့် မြန်မာနိုင်ငံသား သိုင်းပညာရှင် တစ်ဦးသည် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် အမေရိကန်ဗန်တိုအသင်း ဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်အား ဖွဲ့စည်းပြီး ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ဆောင်ရွက် နေပါသည်။<ref>http://www.doemyanmar.com/blog/28485/%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8/</ref> မြန်မာသိုင်းပညာ၏ သက်တမ်းသည်အလွန်ရှည်ကြာခဲ့ပြီဖြစ်သည့်အလျောက် နည်းနိသျှည်းနှင့် နည်းပရိယာယ်များ၊ ကြွယ်ဝများပြား လှသည်။ ရှေးခေတ်က မြန်မာ ဘုရင် မိဖုရားများ၊ အိမ်ရှေ့စံမင်းသား မင်းသမီးများ အခမ်းအနား အဆောင်အယောင်နှင့် ထွက်ကြွ မြန်းချီသည့်အခါများတွင် ရှေ့မှတုတ်ကိုင်၍ စောင့်ရှောက်လမ်းရှင်းပေးရသူ၊ နောက်မှတုတ်ကိုင်၍ အကာအ ကွယ်ပေးရသူများ လိုက်ပါကြရသည်။ ထိုသူများကို သိုင်းကိုင်များဟု ခေါ်သည်။ ရှေ့မှတုတ်ကိုင် အစောင့်အရှောက်များပါသည် ကို ရှေ့သိုင်း ဟုခေါ်သည်။ နောက်မှတုတ်ကိုင် အစောင့်အရှောက်များပါသည်ကို နောက်သိုင်း ဟုခေါ်သည်။ ဘုရင်၊ မိဖုရား၊ မင်းသား၊ မင်းသမီးတို့ ထွက်ချီကြွမြန်းလာသည့်အခမ်းအနားများတွင်သာမက ဘုရင်မင်းမြတ် အသုံးပြုရန် ရေခတ်လာသည့်အခါ ဖြစ်စေ ရှေ့သိုင်း နောက်သိုင်း ဝန်းရံ ယူဆောင်လာ တတ်ကြောင်း စာပေ အထောက်အထားများ၌ တွေ့ရလေသည်။ ဤသို့ ဘုရင်မင်းမြတ်အသုံးပြုရန် ရေခတ်ပုံနှင့် စပ်လျှဉ်း၍ ရကန်ဆရာကြီး ဦးတိုးက သူ၏ ရာမရကန် အခန်း၅ ဝတ်လဲတော်ချီး၊ သံတမန်စေခန်း၌ ရေချင်းပင်ရေသော်လည်း၊ ချိုးရေ၊ သောက်ရေ၊ သုံးရေများလည်းတစ်ဌာန။ ။ ရှေ့သိုင်း၊ နောက်သိုင်း မထိုင်ကိုင်းရမည်၊ မင်းသိုင်းမင်းရေ၊ ဟဲ့ထိုင်လေ သားနှင့်၊ ညနေချိန်တန်၊ ရွှေနန်းပြန်တို့၊ မာန်ဘရချာ၊ ငါ့ပွဲကတော့၊ ဘော်ကြော့လူဆန်း၊ ချိုးရေထမ်း လို့၊ စိတ်ကြမ်းခံရာ တွင်၊နံတိုကိုင်းရအောင်၊ ရွှေသိုင်းတော်နှင့်ချလိမ့်။ အကြောင်းကိုပြ ဘယ့်နှယ် ကာလလို့၊ အကျိုးအရနားလည်စေ။ စာတော်လူတော် ရွှေသိုင်းတော်ကို ညာတော်သော၊ ဘယ်တော် သော၊ ငါတော်၍ကောသလ၊ ငါတော့ကျောကို၊ ဗျောလိုက်အောင်ချိုင်၊ သိုင်းတော်က ကိုင်သောအခါ၊ ဂုဏ်ခိုင်သည်ငါတော်၊ ဘေးတော်ခေါ်၍၊ ကျောတော်မှုန့်မှုန့်ကြေလိမ့်ဟူ၍ မိမိရကန်ရှေ့သိုင်း နောက် သိုင်းနှင့် ဝန်းရံသယ်ဆောင်ရသော မင်းရေနှင့်နှိုင်း၍ တစ်ပါးသောရကန်များကို ပွဲကတော့်ချိုးရေထမ်းများ အနေနှင့် ကန်ကျောက်စပ်ဆိုထားသည်ကို တွေ့ရလေသည်။ ထိုမျှမကသေး၊ ရှေးအခါက ဘုရင်မင်းမြတ်အားဆက်သရန် သန့်စင်ပန်းကိုပင် သိုင်းအခြံ အရံ နှင့်သယ်လာရကြောင်းကို ရာမရကန်အခန်း၁၄ သဇင်ပန်းချီး တိုင်းပြည်ပြန်တောခန်း၌ ပ္ပပါရမီဂုဏ်၊သင့်ယုံဟုတ်ဘူး၊ကံထူးသည့်ပန်း၊လမ်းချဲ့ချူ့၊မချဲ့ချဲ့ ဆုတ်ဟဲ့ဘဲဆိုဆို၊ မဆိုဘဲလာလာသူမို့ပါလျှင် ရွှေအာဏာခေါင်၊ သိုင်းပြောင်ပြောင်နှင့်၊ ရှောင်ရသည်၊ လွှဲရသည်၊ ပန်းများဘုရင်ကို ဟူ ၍၎င်း ထို့ပြင် နန်းတွင်းသူကလေး အဆောင်အယောင်နှင့် ထွက်ချီလာပုံကို ရွှေနန်းတော်သူ၊ နေမပူ လေမလျှပ်၊ ထူးမြတ်သည့်ပါရမီ၊ ကျောက်စီယာဉ်စီး၊ ရွှေထီးဆာင်းမျိုး၊ ရိုးဆင့်ရွက်ဆင့်၊ မိုးလောက် မြင့်၊ သိုင်းနှင့် ကျိုင်းနှင့်လာသကို ဟူ၍လည်းကောင်း စပ်ဆိုခဲ့ပေသည်။ ယင်းအထောက်အထားများအရ လမ်းရှင်းလင်းခြင်းနှင့် ဘေးရန်ရှင်းလင်းကာကွယ် တိုက်ခိုက် ခြင်းများအတွက် အသုံးပြုသည့် ထီးသုံးနန်းသုံး အဆောင်အယောင်အခမ်းအနားတုတ်ကို ရှေးအခါက သိုင်းဟု ခေါ်ဆိုကြကြောင်း သိသာလေသည်။ ယခုမျက်မှောက်ခေတ်၌ပင် ဘာသာရေး၊ သာသနာရေး၊ မင်းခန်းမင်းနန်းများတွင် သိုင်း၊ [[ကျိုင်း]] ဟူသောအဆောင်အယောင်ပစ္စည်းများကို တွေ့ရှိကြရသည့်အနက် တောက်ပြောင်သည့် အဖိုးတန် ပိုးဖဲစများအထိပ်၌ ချည်ထားသော မှန်စီရွှေချတုတ်ကို သိုင်းဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်ဟု သိရှိရလေသည်။ သိုင်းကိုင်သည် တုတ်ကိုင်နည်း၊ အသုံးပြုနည်းများကို ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်ကြရသည်။ အရှင်သခင် အတွက်ပေါ်ပေါက်လာသောရန်သူကို ထိုသိုင်း(တုတ်)နှင့် ကောင်းစွာအကာအကွယ်ပေးနိုင်သူလည်း ဖြစ်ကြရသည်။ ထိုသည်ကိုအစွဲပြု၍ သိုင်း(တုတ်)ကိုင်နည်း အသုံးပြုနည်းများ ကျွမ်းကျင်စွာတတ်မြောက် သူကို သိုင်းကိုင်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သိုင်းသမားဟူ၍လည်းကောင်း၊ သိုင်းတတ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း ပြောရိုးပြုကြသည်။ ထိုကဲ့သို့၊ ရန်ကို ကာကွယ်ရှင်းလင်းခြင်း အတွက်၊ အသုံးပြုသည့်တုတ်ကို သိုင်းဟုခေါ်ဆိုကြသည်ကိုအကြောင်းပြု၍ ဓားဖြင့် ရန်ကိုကာကွယ်ရှင်းလင်းခြင်းအတတ်ကို ဓားသိုင်း၊ လှံဖြင့် ရန်ကိုကာ ကွယ်ရှင်းလင်းခြင်း အတတ်ကို လှံသိုင်း၊ လက်ဖြင့် ရန်ကိုကာကွယ်ရှင်းလင်းခြင်း အတတ်ကိုလက် သိုင်းဟုအစဉ်အဆက် ခေါ်ဝေါ်လာကြခြင်းဖြစ်သည်ဟု သိရှိရ၏။ ၁၈၂၄ ခုနှစ်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ကျူးကျော်စစ် (၃)ကြိမ်ကြောင့် ဓား၊ လှံ၊ လက်နက်စွဲကိုင် တော်လှန်ရင်းမှ တိမ်မြုပ်ပျောက်ကွယ်လုနီးနီး ဖြစ်ခဲ့ရသောမြန်မာ့ သိုင်းပညာရပ်သည် ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ဂျီစီ ဘီအေအဆောက်အဦး၏ အမျိုးသားလှုပ်ရှားမှုများတွင် သိုင်းပညာရှင် ရှမ်းတရုတ် ဦးဘရင်၊ ဦးဘသွင်၊ ဦးမေဓါ တို့က တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှပါဝင်ရင်း သိုင်းပညာရပ်များ ပြန့်ပွားခြင်းဖြင့်လုပ်ငန်းများ ပြန်လည်စတင်နိုင်ခဲ့သည်။ နယ်ချဲ့ဗြိတိသျှ နှင့် ဖက်ဆစ်ဂျပန်များ အုပ်စိုးစဉ်အခါက သိုင်းပညာ သင်ကြားသူ လူငယ်များနှင့် သိုင်းပညာရှင်များကို ၎င်းတို့အား တော်လှန်ပုန်ကန်မည့် အရေးတွေးကြောက်ကာ မြန်မာ့သိုင်းပညာမပြန့်ပွားစေရေး အတွက် လက်နက် ဥပဒေများ ပြဋ္ဌာန်းကာ နည်းလမ်းများဖြင့် တားဆီးပိတ်ပင်ခြင်း၊ အရေးယူ ဖမ်းဆီး အပြစ်ပေးခြင်း၊ ၎င်းတို့အား စိုးရိမ် ကြောက်လန့်အောင်ပြုမှုခြင်း စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးတားဆီး ချိုးနှိမ်ခဲ့ကြသည်။ နယ်ချဲ့ကျူးကျော်သူတို့၏ အမျိုးမျိုးသော ဖိနှိပ်မှုများအကြားမှ မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်ထက်သန်သော သိုင်းပညာရှင်များနှင့် လူငယ်များသည် နယ်ချဲ့သမားများမသိမမြင်နိုင် သည့် လူသူ ကင်းဝေးလှသော တောတောင်များတွင်လည်းကောင်း မြေကျင်းများတူး၍ ညအချိန် လူခြေတိတ်ဆိတ်ချိန်များတွင်လည်းကောင်း လျှို့ဝှက်စွာ ဆင့်ပွားသင်ယူကြ ရင်းဖြင့် မြန်မာတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာအမွေအနှစ်ဖြစ်သော မြန်မာ့ရိုးရာသိုင်းပညာကို မပျောက်ကွယ်အောင် ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။ ၁၃၀ဝ ပြည့်နှစ် တောင်သူလယ်သမား အရေးတော်ပုံမှစ၍ သိုင်းပညာရှင်များ၏ ပါဝင်ကြိုးစားမှုကြောင့် ဇာတိမာန်ထက်သန်သော ပြည်သူများအကြားတွင် သိုင်းပညာ ရပ်များ ပြန်လည် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့သိုင်းပညာရပ်များ ထင်ထင်ပေါ်ပေါ် ပြန်လည်သင်ကြားနိုင်ခဲ့ပြီး ဂျပန်စစ်သားများ သယ်ဆောင်လာခဲ့သော ပညာရပ်များနှင့်အပြိုင် သင်ကြားကြ ရင်း အာရှလူငယ်ခေတ်တွင် အာရှလူငယ် အသင်းဥက္ကဋ္ဌ ဦးဘဂျမ်း၊ အာရှလူငယ်အသင်း ဉာဏဗလ တာဝန်ခံဦးဘရှင်(ဗိုလ်မှူးဘရှင်)၊ သိုင်းပညာရှင် ဆရာကြီး ဦးပြည်သိမ်းတို့၏ ဦးဆောင်မှုနှင့် မျိုးချစ်လူငယ်များ၏ စည်းရုံးမှုဖြင့် ဒေါက်တာဘမော်အစိုးရက ၁၉၄၄ခုနှစ် မြန်မာပြည်လုံးဆိုင်ရာ သိုင်းပြိုင်ပွဲကြီးကို ကေဘိုတိုင်ကျွန်း (ယခု ဗိုလ်ချုပ် ပန်းခြံနေရာ) တွင် ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။ ပထမအကြိမ် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ဗန်တို၊ ဗန်ရှည်ပြိုင်ပွဲကို ၁၉၈၄ခုနှစ် တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ကိုယ်မင်းကိုယ့်ချင်းလမ်း၊ ခြံအမှတ်(ဂ) (ယခု ပန်းချီ ပန်းပု အနုပညာကျောင်း) တွင်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယအကြိမ်ပြိုင်ပွဲကို ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ အောင်ဆန်း အားကစားပြိုင်ပွဲကွင်းတွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အစိုးရမှ အသိအမှတ်ပြုသော မြန်မာ့သိုင်းပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပနိုင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးရှိ သိုင်းပညာရှင်များ စုပေါင်းမိပြီး သိုင်းပညာပြန့်ပွားရေးအတွက် စဉ်ဆက် မပြတ်ကြိုးပမ်းခဲ့ရာ ပြည်ပ ဧည့်သည်တော်များ မြန်မာ့သိုင်းပညာပြသခြင်း၊ တရုတ်ပြည်ဝူရှူးပညာရှင်များအား ဧည့်ခံပြသခြင်း၊ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်၊ တပ်မတော်၊ တက္ကသိုလ်သိုင်း သင်တန်းများ ပို့ချခြင်းစသော သိုင်းပညာထိန်းသိန်းပြန့်ပွားရေး လုပ်ငန်းများကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ ဦးဇော်ဝိတ် (အား/ကာ-ညွှန်ချုပ်ဟောင်း)၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ်ကိုဖွဲ့စည်းနိုင်ရန် ပြင်ဆင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အားကစားနှင့် ကာယပညာဦးစီးဌာန ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ် ဖွဲ့စည်းရန်အတွက် နိုင်ငံတော်၏ အားကစားလုပ်ငန်းများကို အနီးကပ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ သိုင်းအဖွဲ့ချုပ်ကို ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁)ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ် တရားဝင်မဖွဲ့စည်းမှီကတည်းက မြန်မာ့သိုင်းပညာသည် မြန်မာ့တို့၏ ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာ ခုခံကာကွယ် တိုက်ခိုင်နိုင်သော ပညာရပ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိနေခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ရာဇဝင်သမိုင်းရှည်လျားကြာမြင့်သည်နှင့် အညီ မြန်မာ့သိုင်းပညာသည်လည်း ရှည်လျား ကျယ်ပြန့်ပေလိမ့်မည်။ ရှေးမင်းအဆက်ဆက် တစ်ခေတ်ပြီးတစ်ခေတ် လက်ဆင့်ကမ်း ဆင်းသက်လာသော အဖိုးတန် မြန်မာသိုင်းပညာများကို ယခုအချိန်၌ တစ်နေရာတည်းတွင် တစ်ပေါင်းတည်းတစ်စုတည်း မတွေ့ နိုင်ကြသော်လည်း ယင်းပညာကောင်း၊ ပညာမွန်များမှ ပေါက်ဖွား ပျံ့နှံ့ကြီးထွားနေသော အနွယ်အပွား သိုင်းပညာများကို ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။ ထိုကဲ့သို့ပြည်ထောင်စု နေရာအနှံ့အပြား၌ ကြီးထွားရင့်သန်လျက် ရှိသော သိုင်းပညာများသည် အောက်ပါအချက်အချာ ပင်မသိုင်းပညာကြောရိုး ကြီးသုံးခုမှဆင်းသက်လာကြခြင်းဖြစ်သည်။ #အင်းသိုင်း။ မြန်မာမင်းနေပြည်တော် အင်းဝဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော ပညာအနွယ်အပွား။ #ကမ္ဗောဇသိုင်း။ ရှမ်းပြည်ဘက်မှဆင်းသက်လာသော ပညာအနွယ်အပွား။ #ရာမညသိုင်း။ အောက်မြန်မာပြည် မွန်မင်းဆက်မှဆင်းသက်လာသော ပညာအနွယ်အပွား။ ဤထက်ပါ သိုင်းပညာကြီးသုံးရပ်မှဆင်းသက် လာသော ပညာများသည် နှစ်ပေါင်းများစွာကြာရှိလာပြီဖြစ်သော ယခုအခါတွင် အလွန်ခိုင်ခန့်သော ပိုးပိုက်ကွန်ကဲ့သို့ ပညာတစ်ခုနှင့်တစ်ခု ရောယှက်တိုး ဝင်နေကြပြီ ဖြစ်လေသည်။ ပညာတခုအပေါ်တခု လိမ်ယှက်ရောထွေးကာ အပြန်အလှန် အမှီသဟဲ ပြုပြီးလျှင် အကျိုးပြုနေကြသဖြင့် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံရှိ သိုင်းပညာအဆင့်အတန်း သည် အလွန်ခိုင်ခန့် ကောင်းမွန်သည့် အဆင့်အတန်းတွင် ရှိနေပြီဖြစ်ပေသည်။ [[ပြည်သိမ်း၊ ဦး (သိုင်းဆရာကြီး)|သိုင်းဆရာကြီး ဦးပြည်သိမ်း‎]] သည် မြန်မာ့သိုင်းပညာရှင် နိုင်ငံကျော်သိုင်း[[ဆရာကြီး]] ဖြစ်သည်။ ဂျပန်ခေတ်တွင် ပညာရေးဌာန၊ လူငယ်ရေးရာဌာနခွဲတွင် သိုင်းပညာနှင့် ပတ်သက်၍ တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ လူငယ်များအား သိုင်းပညာဖြန့်ဖြူးသင်ကြား ပေးခဲ့သည်။ သိုင်းဆရာကြီး ဦးပြည်သိမ်း၏တပည့်သည် [[ချစ်သန်း၊ ဦး (သိုင်းဆရာကြီး)| ဆရာကြီးဦးချစ်သန်း‎]] ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]မှ ထုတ်ဝေသည့် (L’Artaublic du Bando) ကရာတေး မဂ္ဂဇင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံမှ သိုင်းဆရာကြီးများ (Burma '''Thaing''' Experts) ဖြစ်ကြသော ဦးပြည်သိမ်းနှင့် ဦးချစ်သန်းတို့၏ ဗန်တိုဗန်ရှည်ပညာအကြောင်းနှင့် ၎င်းတို့၏တပည့်များဖြစ်ကြသော သိုင်းဆရာမင်းယက္ခ၊ သိုင်းဆရာမောင်ကျော်တင့်တို့၏အကြောင်းကို ဓာတ်ပုံများနှင့်တကွ တခမ်းတနားဖော်ပြခဲ့သည်။ ဦးပြည်သိမ်းနှင့် ဦးချစ်သန်းတို့သည် ၁၉၄၂ ခုနှစ် ([[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]] အတွင်း) အာရှလူငယ် အစည်းအရုံး ဥက္ကဋ္ဌ (ပုဂံ) [[ဘဂျမ်း၊ ဦး (ပုဂံ)|ဦးဘဂျမ်း]]၊ ဦးကျော်မြင့်ကလေး၊ ဦးဇော်ဝိတ်၊ သခင်ခင်အောင်၊ သခင်ညီလေး ၊ [[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]] စသောပုဂ္ဂိုလ်များနှင့်အတူလူငယ်များ ဗလငါးတန်ပြည့်၀ရေး၊ စေတနာ့ဝန်ထမ်းလူမှုရေး၊ ပညာရေး လုပ်ငန်းများနှင့် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး လျှို့ဝှက်လုပ်ငန်းများကို အများအပြား လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သူများဖြစ်သည်။ == ဗန်တိုဗန်ရှည် == {{main | ဗန်တို}} မြန်မာ့သိုင်း ဟုခေါ်သောဗန်တို၊ ဗန်ရှည် အတတ်ပညာသည် မြန်မာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် ကိုယ်ခံပညာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှေးမြန်မာတို့က ကာယနှင့် စိတ်ဓာတ်ကြံခိုင်ရေးအတွက် အဓိကထားပြီး စစ်ပွဲများတွင် လက်နက်မဲ့၊ လက်နက်ကိုင်နှစ်မျိုးခွဲကာ အသုံးပြု တိုက်ပွဲဝင်သည့် ရိုးရာကိုယ်ခံပညာဖြစ်သည်။ ၎င်းဗန်တိုဗန်ရှည်ပညာရပ်များကို အထူးလျှို့ဝှက် သင်ကြားပေးခဲ့ကြသည်။ သားစဉ်မြေးဆက်၊ ဆွေစဉ်မျိုးဆက် သွေးရင်းသားရင်းများသာ လူမသိအောင် တိတ်တဆိတ်သက်ကြားပေးလေ့ရှိသည်။ မြန်မာတို့၏ အမွေဖြစ်သော ဗန်တိုသိုင်းပညာသည် သရေခတ္တရာ သာသနာနှစ် (အစ) ဘီစီ (၄၅၅) ကတည်းကတည်ရှိခိုင်ခံနေပြီး ဒီထက်စောသော မှတ်တမ်းများလည်းရှိခဲ့ကြသည်။ [[သရေခေတ္တရာ]]၊ [[ဗိဿနိုး]]၊ [[ဟန်လင်း]]၊ [[ပုဂံ]]၊ [[ပင်းယ]]၊ [[အင်းဝ]]၊ [[ကုန်းဘောင်]]ခေတ်သမိုင်း တလျှောက် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေး အတွက် အသုံးပြုခဲ့ရာမှ မြန်မာ့သိုင်း ဟူ၍ယနေ့ခေါ်ဝေါ်ထားကြပြီဖြစ်သည်။ [[File:Thaing2.jpg|100px|thumb|မြန်မာ့ သိုင်း ကစားဟန်|မြန်မာ့ သိုင်း ကစားဟန်(<small>ဤပုံသည် ခါးတောင်းကျိုက်ပုံဖြစ်ပေမည်။</small>)]] လက်နက်မဲ့ ဗန်တိုနှင့် လက်နက်ကိုင် ဗန်ရှည် ဟူ၍ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ အမာဗန်တို၊ အပျော့ဗန်တိုနှစ်မျိုးခွဲကာ မြန်မာ့လက်ဝှေ့ကဲ့သို့ အကွဲအပြဲ မတွန့်မဆုတ်ရင်ဆိုင်သောနည်းကို ဗန်တို (အမာ) ဟုခေါ်ပြီး မိမိအားအထိမခံဘဲ ရှောင်တိမ်းကာတုံ့ပြန်သောနည်းကို ဗန်တို (အပျော့) ဟုခေါ်သည်။ == ရှမ်းသိုင်း == ရှမ်းသိုင်းပညာရပ်တွင်လည်း လိုင်းမွန်းသိုင်း ရှမ်းကြီး၊ ရှမ်းတရုပ်သိုင်း၊ ရှမ်းလေးသိုင်း၊ အင်းသိုင်း၊ ပလောင်သိုင်း အစရှိသော ပညာရပ်များစွာရှိသည်။ ထိုသိုင်းများတွင်လဲ လက်သိုင်း၊ ဓားသိုင်း၊ ဓားလေးလက်{ထယ်စီး}၊ ဓားရှစ်လက်{သမင်ဂျိုလ်သဏ္ဏာန်ဓား}၊ဧခြောက်ချက်ဓား ကြိုးသိုင်း၊ လိုင်းမွန်းတုတ်ပျံကြိုးတပ်သိုင်း လိုင်းမွန်းလှံပျံကြိုးတပ်သိုင်း၊ လိုင်းမွန်းဓါးပျံကြိုးတပ်သိုင်း၊ လိုင်းမွန်း ပဝါ{အတို/အရှည် ဖြင့် အသုံးပြုရသော မဗစ်}ခဲပစ်၊ တုန်းတိလက်နက် ၊ ဆူးပေါက်လက်နက် ၊ ပျက်ရှလက်နက်ပုန်းသိုင်း လှံသိုင်း၊ ဟော့ဆန်ငါ့စန့်ဆန်ဟို ႁွၵ်ႇသၢမ် ငႃး ၸၢင့်သၢမ်ႁူဝ် သုံးခွလှံသိုင်း ၊ ပဉ္စလောဟာ လှံစကြာသိုင်း ၊ တုတ်သိုင်း၊ ကြိုးဆက်တုတ် လိုင်းမွန်းခွပ့်ဟိုကာပ် ၊ ကြိုးဆက်ဓါးအရှည် လိုင်းမွန်းလျောဝ်ဟိုကာပ် ၊ ကြိုးဆက်ဓါးအတို မစ်ဟိုကာပ် ၊ မိုးကြိုးကွင်းသိုင်း အစရှိသော ရှေးသိုင်းပညာရပ်များပါ၀င်သည့် ပညာရပ်များ များစွာရှိသည်။ ရှမ်းကြီးသိုင်းသည် အကွက်ကျဲသည်။ ခြေကွက်မှာ လဲ ၄ ကွက်၊ ၆ ကွက်၊ ၈ ကွက်၊ ၁၂ ကွက် ဖြင့်ကစားသည်။ ရှမ်းလေးသိုင်း (ခူခါချန့်၊ ယနေ့အခေါ် သိုင်းပြောင်းပြန်) သည် အကွက်စိတ်သည်။ ခြေကွက်မှာလဲ ၄ကွက်၊ ၇ကွက်၊ ၉ ကွက်၊ ၁၂ ကွက် ရှိသည်။ သိုင်းပြောင်းပြန်ဟု ခေါ်သည်မှာ ရှမ်းကြီးသိုင်း၏ ခြေကွက်များနှင့်မတူ ပြောင်းပြန်သဘောရှိသောကြောင့် သိုင်းပြောင်းပြန်ဟုခေါ်သည်။ == လိုင်းမွန်းသိုင်း == လိုင်းမွန်းသိုင်း လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ သည် ရှေးသိုင်းပညာစဉ် ဖြစ်ပြီး တောင်ပေါ် ဒေသ တခွင် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား သော သိုင်းပညာဖြစ်ပါသည် ၊ ရှမ်းသိုင်း ဆယ်မျိုး တွင် ပါဝင်သော လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာဖြစ်ပြီး ၊ တအာင်း ပလောင် ဘာသာစကား ဖြင့် လာည်မှိန်း ဟု ပြောဆို ခေါ်ဆိုကြပါသည် ၊ မြောက်ပိုင်း မှ စတင်ရ်ျု ဆရာအစဉ် ဆင်သက် လာကြပါသည် ၊ လူသား တို့ ရွေ့ပြောင်း ၊ သွားလာ ၊ နေထိုင် ၊ ရှင်သန် ၊ ကြီးထွာလာရာ မှ မိသားစု ၊ မျိုးနွယ်စု ၊ တိုင်းရင်းသား တို့ ခုခံ ကာကွယ် တိုက်ခိုက်ရေး သိုင်းပညာ အဖြစ် တောင်ပိုင်စတိတ် / တောင်ပိုင်နယ် ဟော်နန်းအတွင်း အမှု့ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသော သိုင်းပညာ အဖြစ် အထင်အရှား တွေ့ရှိရပါသည် ။ ရှေးအခါ ကာလများ မှ မျိုးနွယ်စု ၊ တိုင်းရင်းသား တို့၏ ခုခံ ကာကွယ် တိုက်ခိုက်ရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင် ခဲ့ကြသော လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ သည် ၊ ယနေ့ခေတ် ကာလ တွင် ယဉ်ကျေးမှု့ ပွဲဝင် အက သိုင်းပညာ အဖြစ် လည်ကောင်း ၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာကြံခိုင် မှု့ အတွက် လေ့ကျင့်ကြသော သိုင်း အတတ်ပညာ အဖြစ် လည်ကောင်း မြန်မာနိုင်ငံ သိုင်းအဖွဲ့ချုပ်ဝင် လိုင်းမွန်းပင်မဦးစီးသိုင်းအဖွဲ့ အဖြစ် ပြည်တွင်း ပြည်ပ သို့တိုင် ရောက်ရှိ ပြန့်နှံ ပညာ လက်ဆင့်ကမ်းပြီး မျိုးဆက်အလိုက် ထိန်းသိမ်း ပြန့်ပွားနေကြပါသည် ။ သျှမ်းသိုင်းဆယ်မျိုး ရှိပါသည် ၊ ထို သိုင်းဆယ်မျိုး တွင် လိုင်းမွန်းသိုင်း သည် အခြေခံ ဖြစ်သည် ၊ လက် လှုပ်ရှားမှု့ အခြေခံ {၇}မျိုး ၊ ‌‌ခြေ လှုပ်ရှားမှု့ အခြေခံ {၇}မျိုး ထို လှုပ်ရှားမှု့ {၇}မျိုး ဖြင့် ခေါင်း ၊ ခါး ‌၊ ခြေ ၊ လက် လှုပ်ရှားမှု့များ ဖြင့် အဝိုင်း အဝန်း လမ်းကြောင်းများအသုံးပြုကာ ၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ‌တည်ဆောက်ကြပါသည် ၊ ကျင့်ဆောင် ကြပါသည် ၊ ခြေလှုပ်ရှားမှု့ ခြေနင်းကွက် ပညာစင်အရ ၁ကွက် {ဂါရ၀ပြု}ခြင်းမှ စတင်ရ်ျု ၂ကွက် / ၄ကွက်ကို အခြေခံ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ တွင် စတင် သင်ကြားကြပါသည် ၊ တည် ဟုဆိုသော တည်၂ကွက် နှင့် စောင့် ၃ကွက် နှင့် ပရိယာယ် ဆင် ၅ကွက် နှင့် အဆုံး သတ်ဟု ရှေးဆရာ အစဉ်အဆက် လက်ဆင့်ကမ်း ဖွင့်ဆို သင်ကြားကြပါသည် ၊ ခြေ၂ချောင်း ရှိသော လူသားသည် လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာသင်ကြားရာ တွင် ခြေနင်း၊ခြေတက် ၊ ခြေဆုတ် ၊ ခြေရှောင် ၊ ခြေလှည့် တိုက်ကွက်များအဖြစ် ကျင့်ကြံ သင်ကြားသလို ကကွက် အဖြစ်လည်း ကျင့်ကြံ သင်ကြားရပါသည် သမားစင်အရ ၁၀၈ကွက် အထိ ရှိပါသည် ။ တအာင်းပလောင်လူမျိုး လိုင်းမွန်း သိုင်းပညာရှင် ဆရာကြီး အဘိုးတာဒီးစံအေး သည် မြောက်ပိုင်း သိုင်း ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆယ်သုံးပါး ဖြစ်သည့် {၁}ခူးလိုင်းဆရာကြီး ထကိုင် {၂} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆွယ်ငင်း {၃} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆွယ်ခမ်း {၄} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆွယ်ဆိုင်း {၅} ခူးလိုင်းဆရာကြီးကာခမ်း {၆} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ငို့ဟိုခါ {၇} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ငို့ဟိုခေါ၀် {၈} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဩ {၉}ခူးလိုင်းဆရာကြီး ကေလာသ {၁၀} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ပေါ်နော်မိန်း {၁၁} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ပေါ်ဂိန်း {၁၂} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဩတိဆ {၁၃} ခူးလိုင်းဆရာကြီး မောင်အ ၊ ထို ခူးလိုင်းဆရာကြီး {၁၃}ပါးထံတွင် နှစ်ပေါင်းသုံးဆယ် အတွင်း လေ့လာဆီပူးပြီး လိုင်းခူး ရယူခဲ့သော ဆရာကြီး ဖြစ်ပါသည် ၊ ဆရာကြီး(13)ပါး ထံ မှ ရရှိခဲ့သော ပညာရပ် {ပညာစင် သမားစင်} များ ကို သုသေသန ပြုလုပ်ခဲ့သော ဆရာကြီး ဖြစ်ပါသည် ""အင်နှစ်ရှစ်ဆောင်အင်တိုင်ရှစ်အစ်"" ဆိုသော ရှေးသျှမ်း စကားဖြင့် သုတေသန ပြုလုပ်ခဲ့ပါသည် ထိုသို့ ပြုလုပ် ခဲ့သောကြောင့် သျှမ်းသိုင်း ပညာစဉ်ဖြစ်သော သိုင်းဆယ်မျိုး ကို သိရှိ နားလည်ခဲ့ခြင်း မျှဝေ သင်ကြား လက်ဆင့်ကမ်း ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည် ၊ ထို ပညာစဉ်ကြီး ဆယ်မျိုးသည် တောင်ပေါ် ဒေသ တခွင် ထင်ပေါ်‌ကျော်ကြား ခဲ့ပါသည် ၊ ၎င်းသိုင်းဆယ်မျိုးမှာ. (၁)လိုင်းမွန်း (စက်ဝိုင်း လမ်းကြောင်း အတိုင်း အသုံးပြုရသောသိုင်းပညာ) (2)လိုင်းကြမ်း (အကုသိုလ် နှင့် ယှဉ်သော ဒေါသ ၊ လောဘ မောဟ ၊ မာန် မာန ပါသော စိတ်ဓာတ် ခက်ထန် ကြမ်းတမ်းသည့် သိုင်းပညာ) (၃)လိုင်းချန့်(စဲင့်) (အဆက်မပြတ်တိုက်ခိုက် သောသိုင်းပညာ (သို့မဟုတ်) အရိုးအဆစ်များဖြင့်ခုခံ တိုက်ခိုက်သောသိုင်းပညာ) (၄)လိုင်းတဲင်း (အဖမ်းအချုပ်အလိမ်အချိုးပါဝင်သော သိုင်းပညာ) (၅)လိုင်းကာ(သို့)လိုင်းတဲင်းကာ (အပြန်အလှန် ချုပ်ခြင်း ဖြေခြင်း တန်ပြန်တိုက်ခိုက်ခြင်းများ ပါဝင်သော သိုင်းပညာ) (၆)လိုင်းဗွင်(ခွင်) (ဘားဂျွမ်း အတတ် နှင့် ပေါင်းစပ်ထားသော သိုင်းပညာ) (၇)လိုင်းပိုင်လပ်ပိုင်ဖိုင် (လက်နက်ပုန်းပစ်နည်းသိုင်းပညာ) (၈)လိုင်းဆွီး (ကာယသိဒ္ဓိပါဝင်သောသိုင်း) {က}ဆမ်းဆွီး (ဆေးမှင်ကြောင်ထိုးခြင်း) {ခ}ယာဆွီး (ဆေးမြစ်ဆေးဥစိမ်ခြင်း) {ဂ}လုံမ်းဆွီး (ဝါယောဓာတ်ခြောက်ပါး နှင့် ကျင့် သောသိုင်းပညာ) {ဃ}နမ့်ဆွီး(ရေဖြင့်ကျင့်သောသိုင်းပညာ) {င}ဂါထာဆွီး(ဂါထာဖြင့်ကျင့်သောသိုင်းပညာ) (၉)လိုင်းခူး (အတွေးအခေါ် နှင့် ယှဉ်သော သိုင်းပညာ (သို့) ဉာဏ် အလင်းရောင် ဖြင့် မြင်သော သိုင်းပညာ) (၁၀)လိုင်းလုံ (ကြီးမားသော) တို့ဖြစ်ပါသည်။ ၂၀ရာစု လိုင်းမွန်း ဒုတိယမျိုးဆက် ဆရာကြီးစိုင်းခင်သောင်းနိုင် မှ မြန်မာနိုင်ငံ သိုင်းအဖွဲ့ချုပ် တွင် ၁၉၆၉ တွင် ပါဝင်ရ်ျု မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်း ရန်ကုန်မြို့ လမ်းမတော်မြို့နယ် ၁၄လမ်းအောက်လမ်း အမှတ် ၄ တွင် တအာင်းလိုင်းမွန်း သိုင်းအဖွဲ့ အား စတင် ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သည် ၊ ဒုတိယမျိုးဆက် ဆရာကြီး အဖြစ် လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာ မျိုးဆက်များ စွာ မွေးထုတ် ပညာ လက်ဆင့်ကမ်း ခဲ့သည် ၊ ရုပ်ရှင် ၊ ဂီတ ၊ ရိုးရာ ၊ ပွဲလမ်း များတွင် ပါဝင် ဖော်ထုတ် လိုင်းမွန်း သိုင်းဆယ်မျိုး အတတ်ပညာများ ဖော်ထုတ် ပြသ သင်ကြား လက်ဆင့်ကမ်း ပေးခဲ့သည် ၊ မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ် နှစ် ၅၀ပြည့် ရွှေရတု အခမ်းအနား တွင် သျှမ်းသိုင်းဆယ်မျိုး အား သျှမ်းပြည်နယ် ကိုယ်စားပြု စာတမ်း ဖတ်ကြား တင်သွင်းခဲ့သည် ၊ လိုင်းမွန်း နှစ် ၅၀ပြည့် နှင့် လိုင်းမွန်းပညာရှင် ဆရာကြီး တာဒီးစံအေး ၉၀နှစ်ပြည့် မဂ်လာ အခမ်းအနာ တွင်လည်း လိုင်းမွန်း ပင်မဦးစီး ဆရာကြီး အဖြစ် ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည် ၊ ၂၁ရာစု ယခု အခါ တွင် တောင်ပိုင်နယ် နမ့်ဆန်မြို့ မှ လိုင်းမွန်း ပင်မဦးစီး သိုင်းအဖွဲ့ ၊ ပင်မဦးစီး ဆရာကြီး အဖြစ် တာဆရာဘသောင်း {လိုင်းမွန်း ပညာရှင် ဆရာကြီး တာဒီးစံအေး ညီတော်} မှ ဆက်လက် တာဝန်ယူ လက်ဆင့်ကမ်း ခဲ့သည် ၂၁ရာစု လိုင်းမွန်း ပညာစင် ၊သမားစင် များမျိုးဆက်အလိုက် ပြန့်ပွား‌ရေး အတွက် လိုင်းမွန်း တတိယမျိုးဆက် ဆရာ ဗီဒီးစိုင်းရဲကျော်သူ မှ မြန်မာနိုင်ငံ အတွင်း နှင့် ကမ္ဘာနိုင်ငံ အသီးသီး သို့ သိုင်းဆယ်မျိုး အခြေခံ လိုင်းမွန်းသိုင်း အား မျှဝေ သင်ကြား လက်ဆင့်ကမ်း လျှက်ရှိသည် ။ VD SAIYE KYAWTHU ဗီဒီစိုင်းရဲကျော်သူ - VD SAIYE KYAWTHU လိုင်းမွန်း တတိယမျိုးဆက် ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ ၏ တတိယမျိုးဆက် ဖြစ်ပါသည် အဖ ဗီဒီစိုင်းသိန်း၀င်း အမိ ဒေါ်ညွန့်ညွန့်ဆွေ တို့မှ ၁၉၈၂ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၀ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဗဟိုအမျိုးသမီးဆေးရုံ တွင် မွေးဖွားခဲ့သည် မွေးချင်း မောင်နှမ ၃ယောက် တွင် ဒုတိယမြောက် သားဖြစ်သည် ။ မူလတန်းပညာရေး ကို ရန်ကုန်မြို့ လမ်းမတော်မြို့နယ် ၉လမ်းရှိ {မြူနီစပယ်ကျောင်း}ယခင် အ.မ.က(၂)လမ်းမတော် ယခုအ.ထ.က(၂)လမ်းမတော် တွင် တက်ရောက် သင်ကြားခဲ့ပြီး ကျောင်းအတွင်း နှင့် ကျောင်းအပြင် တွင် ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ အား သင်ကြား ၊ ဖော်ထုတ် ၊ ပြသခဲ့သည် ။ အိမ်အမည် မှာ ဒဲဘီလူး ဖြစ်ပြီး ၊ ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ အား ဖခင်ဖြစ်သူ လိုင်းမွန်းဒုတိယမျိုးဆက် ပညာရှင်ဆရာကြီး ဗီဒီစိုင်းသိန်း၀င်း ထံမှ စတင် သင်ယူခဲ့သည် ၊ မူလတန်းကျောင်းသား အရွယ် တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ နှင့်  ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘာသာရေးပွဲများ ၊ ရပ်ကွက်ပွဲတော်များ ၊ နှစ်သစ်ကူး ပွဲတော် ၊ မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ် သိုင်းပွဲများတွင် ပါ၀င်သူ ၊ လေ့လာသူ ၊ ဖော်ထုတ်ပြသသူ အဖြစ် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ,ဘာသာရေးပွဲများ ရွှေတိဂုံစေတီတော်မြတ် တပေါင်းပွဲ ရန်ကုန်မြို့ ဆူးလေ စေတီတော်မြတ် ဒေသစာရီ မြို့တွင်း (၆)မြို့နယ် လှည့်လည်ပွဲ မဟာဝိဇယစေတီတော်မြတ် ထီးတင်ပွဲ ကမ္ဘာအေးစေတီတော်မြတ်ပွဲတော် ရပ်ကွက်ပွဲတော်များ လမ်းမတော်မြို့နယ် အတွင်း လွတ်လပ်ရေးနေ့ ၊ တန်းခူးလ သက်ြန်ပွဲ ၊ တန်ဆောင်တိုင်းပွဲ နှင့် လမ်း ၂၀ ရှင်ဥပဂ္ဂုတ္တပွဲတော် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များ ရန်ကုန်မြို့ မြန်မာသက်ြန် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များ တွင် ဗဟိုမဏ္ဏပ် ၊ မြို့နယ်မဏ္ဏပ်များ နှင့် ရပ်ကွက် အိမ် ၊ မဏ္ဏပ်များ တွင် ၊ ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ အား ဖခင် ဖြစ်သူ နှင့် အတူ ဖော်ထုတ် ပြသခဲ့သည် ၊ ရှမ်းနှစ်သစ်ကူးပွဲ နှင့် မွန်အမျိုးသားနေ့ ပွဲ မြေနီကုန်း(ပဒုမ္မာကွင်း)တွင် ပါ၀င် ဖော်ထုတ် ၊ ကပြ ၊ ပြသခဲ့သည် မြန်မာနိင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ်_သိုင်းပွဲများ ကျိုက္ကဆံကွင်း အတွင်းရှိ မြန်မာ့သိုင်း သိုင်းသင်တန်းများ ၊ အောင်ဆန်းအားကစားကွင်း မြန်မာ့သိုင်းပြိုင်ပွဲများ တွင် ဖခင် ဖြစ်သူနှင့် အတူ လိုက်ပါ လေ့လာခဲ့သူ ဖြစ်ခဲ့သည် ။ အထက်တန်းပညာရေးအား ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း မိုးနဲမြို့ အ.ထ.က တွင် သင်ယူတက်ရောက်ခဲ့ပြီး ၊ ကျောင်း ကပွဲများ ၊ ရှမ်း နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များ ၊ လိုင်းမွန်းသိုင်း သင်တန်းများ တွင် ပါ၀င် ဖော်ထုတ်ပြသခဲ့သည် ၊ ၁၉၉၉ခုနှစ် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ကြီးမြို့ တွင် တိုင်းရင်းသား ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှု့ ဖော်ထုတ်ပြသပွဲ တွင် မိုးနဲမြို့ ကိုယ်စားပြု အဖြစ် လိုင်းမွန်း ဒုတိယမျိုးဆက် ပညာရှင် ဆရာကြီးစိုင်းခင်သောင်းနိုင် ဦးဆောင် ပြသ လမ်းညွှန်မှု့ ဖြင့် ပါ၀င်ကာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ အက များအား ဖော်ထုတ် ပြသခဲ့သည် ၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း မိုးနဲမြို့ နောင်ကျော့ရပ်ကွက် တွင် မိုးနဲမြို့သူ နန်းရွှေစင်ဦး နှင့် ထိမ်းမြှားလက်ထပ်ခဲ့ကြပြီး သားကြီး စိုင်းဟိန်းအာကာကျော် {လိုင်းမွန်းစတုတ္ထမျိုးဆက်} အား မိုးနဲမြို့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ တွင် မွေးဖွားခဲ့သည် မိုးနဲမြို့ ရှိ ရှေးဟောင်းစေတီပုထိုးများထိန်းသိမ်း ပြုပြင် စောက်ရှောက်ခြင်း အား ဇနီး ၏ ဖခင်ဖြစ်သူ (ဦးမြင့်သိန်း-မြန်မာမှု့ပညာရှင်) နှင့် အတူ ပူပေါင်း ဆောင်ရွက် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည် ပေါ့မိုင်းရပ်ကွက် ရှိ ချမ်းသာကြီးကျောင်း အတွင်း ရှိ ဘုရား ၊ စေတီပုထိုးများ ၊ ဥယျာဉ်ရပ်ကွက် အုတ်ကျောင်း အတွင်းရှိ ဘုရား ၊စေတီပုထိုးများ အား ထိန်းသိမ်း ၊ ပြုပြင် ၊စောက်ရှောက် ၊ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည် ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြန်လည်ပြောင်းရွေ့နေထိုင်ကြပြီး ဒုတိယ သား စိုင်းဇေပိုင်သူ {လိုင်းမွန်းစတုတ္ထမျိုးဆက်} အား ဒဂုံဆိပ်ကမ်းမြို့နယ် တွင် မွေးဖွားခဲ့သည် ၊ ပုဂ္ဂလိက လုပ်ငန်းရှင်များ ထံ တွင် Sale & Marketing , Sale drive အဖြစ် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ၊ ကုန်းပစ္စည်းရောင်းချခြင်း ၊ နယ်လှည့် တာ၀န်များ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည် ၊ Air KBZ , KBZ SPORTS DAY , သက်ဆိုင်ရာ ကုမဏ္ဍီများ အတွင်း ရှိ ပွဲတော်များ တွင် ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ အား ဖော်ထုတ် ပြသ ခဲ့သည် ရှမ်း စာပေယဉ်ကျေးမှု့ ကော်မတီ ရန်ကုန် တအာင်း ပလောင် စာပေယဉ်ကျေးမှု့ ကော်မတီ ရန်ကုန် စသည့် ကော်မတီ ၊ အသင်းအဖွဲ့များနှင့်အတူ ဖခင်ဖြစ်သူ လိုင်းမွန်း ဒုတိယမျိုးဆက် ပညာရှင် ဆရာကြီး ဗီဒီစိုင်းသိန်း၀င်း {အစိုင်း(ခ)အကျိုင်း} ၊ ဦးလေး ဖြစ်သူ လိုင်းမွန်း ဒုတိယမျိုးဆက် ပညာရှင် ဆရာကြီးစိုင်းခင်သောင်းနိုင် ၊ ဦးလေး ဖြစ်သူ လိုင်းမွန်း ဒုတိယမျိုးဆက် ပညာရှင်ဦးမျိုးအောင် တို့ နှင့် အတူ လိုင်းမွန်း တတိယမျိုးဆက် ဗီဒီစိုင်းရဲကျော်သူ နှင့် သားများ ဖြစ်ကြသော စိုင်းဟိန်းအာကာကျော် {လိုင်းမွန်းစတုတ္ထမျိုးဆက်} ၊ စိုင်းဇေပိုင်သူ {လိုင်းမွန်းစတုတ္ထမျိုးဆက်} နှင့် တူတော်စပ်သော စိုင်းဟိန်းမင်းသူ {လိုင်းမွန်းစတုတ္ထမျိုးဆက်}တို့ မှ ရန်ကုန်မြို့ ရှမ်းပြည်နယ်နေ့ ပွဲတော်များ ၊ ရှမ်းနှစ်သစ်ကူး ပွဲတော်များ ၊ တအာင်းပလောင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များ တွင် လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာရပ်များ အား မျိုးဆက်အလိုက် ဖော်ထုတ် ပြသ ခဲ့ကြသည် ၊ မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ် နှစ်၅၀ပြည့် ရွှေရတုပွဲ တွင် လိုင်းမွန်းပညာရှင် ဆရာကြီးစိုင်းခင်သောင်းနိုင် ၊ ရှမ်းပြည်နယ် အတွင်းရှိ သိုင်းပင်မအသီးသီး ရှိ ဆရာကြီး ၊ ဆရာငယ်များ နှင့် အတူ ပူးပေါင်း ပါ၀င် တက်ရောက် ၊ ဖော်ထုတ် ပြသ ခဲ့ကြသည် ။ လိုင်းမွန်း နှစ်၅၀ပြည့် နှင့် လိုင်းမွန်းပညာရှင်ဆရာကြီး တာဒီစံအေး မွေးနေ့ မဂ်လာ တွင် လိုင်းမွန်းပညာရှင် ဆရာကြီးစိုင်းခင်သောင်းနိုင် ဦးဆောင်မှု့ နှင့် အတူ လိုင်းမွန်း စတုတ္ထမျိုးဆက်များ နှင့် လိုင်းမွန်းပညာရပ်များ ဖြင့် ပါ၀င် ၊ ပြသ ၊ ကန်တော့ခဲ့ကြသည် ၊ ကျင်းပခဲ့ကြသည် ။ လိုင်းမွန်းဒုတိယမျိုးဆက် ဆရာကြီးဦးမျိုးအောင် နှင့် အတူ ဒုတိယလိုင်းမွန်း အဖွဲ့အား ရန်ကုန်မြို့ တွင် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်း ကာ ရှမ်းပြည်နယ်နေ့ ပွဲတော်များ ၊ ရှမ်း နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များ ၊ မြန်မာနှစ်သစ်ကူး သက်ြန်ပွဲတော်များ ၊ ပြည်ထောင်စုနေ့ ၊ ဘာသာရေးအခမ်းအနားများ တွင် ပူးပေါင်း ပါ၀င်ကာ ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ နှင့် အကများအား ဖော်ထုတ်ပြသခဲ့ကြသည် ၊ ဗီဒီစိုင်းရဲကျော်သူ သည် ၂၁ရာစု ယနေ့ခေတ် ရန်ကုန်မြို့ တတိယလိုင်မွန်း အဖွဲ့အား ဦးဆောင်ကာ ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ အား ပြည်တွင်း ၊ ပြည်ပ ရှိ မျိုးဆက်သစ်များ အား သင်ကြား ၊ မျှဝေ ၊ ဖော်ထုတ် ၊ ပြသလက်ဆင့်ကမ်း ပေးအပ် လျှက်ရှိသည် ၊ နိုင်ငံတကာ သို့ ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ အား များစွာသော ဆိုရှယ် ပလပ်ဖောင်းများ မှ တဆင့် Facebook page, YouTube, channel, Group , What's app , Viber များမှ တဆင့် ဖော်ထုတ် ၊ မျှဝေ ၊ သင်ကြား ၊ လက်ဆင့်ကမ်း ပေးလျှက်ရှိသည် ။ သားဖြစ်သူ လိုင်းမွန်း စတုတ္ထမျိုးဆက် ဆရာစိုင်းဇေပိုင်သူ နှင့် မမြတ်သစ္စာဦး တို့ မှ မွေးဖွားလာသော လိုင်းမွန်းပဉ္စမျိုးဆက် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် စိုင်းမြတ်ခွန်နောင်ဦး အမည်ရှိသော မြေးတော်စပ်သူ တစ်ဦးပင် ရရှိနေပြီ မိသားစုများဖြင့် ပျော်ရွှင်စွာ ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာများ အား ရက် တစ်ပတ် တွင် ၆ရက် မျိုးဆက်သစ်များ အား သင်ကြား ၊ မျှဝေ ၊ လက်ဆင့်ကမ်း ပေးလျှက်ရှိသည် ။။ https://sites.google.com/view/laimooninternational/home?authuser=&fbclid == ရာမည သိုင်း == ရာမညသိုင်းသည် မွန်ရိုးရာသိုင်းကိုခေါ်ပါသည်။ မွန်ရိုးရာသိုင်းတွင်လဲ လက်ဝှေ့၊ လက်သိုင်း၊ ဓားသိုင်း၊ လှံသိုင်းအစရှိသော ပညာရပ်များပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ကရင်ရိုးရာ လက်သိုင်း၊ ဓားသိုင်း၊ ဒူးလေးပစ်၊ မြှားပစ် အစရှိသောပညာရပ်များ နှင့်အတူ ရိုးရာသိုင်းများ၊ မျိုးနွယ်စုသိုင်းများလဲ ရှိသည်။ <ref>အလင်းစေတမာန်မှ ကူးယူသည်။</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:မြန်မာ့ သိုင်း]] [[Category:မြန်မာ့ ရိုးရာ ကစားနည်း]] [[Category:ကိုယ်ခံပညာ]] 2p5jqvfcrt68go29n6fkfrgs0hsbxo5 1040298 1040296 2026-06-22T22:44:31Z ~2026-36391-32 144738 1040298 wikitext text/x-wiki [[File:fight.gif|frame|မြန်မာ့ သိုင်းရေးပြနေပုံ]] မြန်မာနိုင်ငံတွင် အစပြု ထွန်းကားသော [[ကိုယ်ခံပညာ]]ရပ် များအားလုံးကို '''မြန်မာသိုင်း''' ဟုခေါ်သည်။ မြန်မာသိုင်းဟု ဆိုရာတွင် ဗမာလူမျိုးများ၏ ကိုယ်ခံပညာရပ်များသာမက အခြားသော တိုင်းရင်းသား ပေါင်းစုံတို့၏ ရိုးရာ ကိုယ်ခံပညာရပ် များပါ ပါဝင်ပြီး ဒေသ၊ ကျောင်း အစရှိသည် တို့ပေါ် မူတည်၍ အမျိုးမျိုး ကွဲပြား ကြသည်။ ထင်ရှားသော သိုင်းအချို့မှာ [[ဗန်တို]]၊ [[ဗန်ရှည်]]၊ [[နန်းတွင်းသိုင်း]]၊ [[ရှမ်းသိုင်း]]၊ ဘုန်းကြီးသိုင်း၊ [[မင်းဇင်]]၊ [[သိုင်းပြောင်းပြန်]] ၊ လိုင်းမွန်းသိုင်း အစရှိသည်တို့ ဖြစ်သည်။ == စကားလုံးရင်းမြစ်နှင့် အနက် == သိုင်း၏အနက် အဓိပ္ပယ်မှာ "သ" ပြုပြင်ခြင်း ခြယ်သခြင်း၊ "သိ" သိမြင်ခြင်း နားလည်ခြင်း၊ "သို" သိမ်းဆည်းခြင်း သိုမှီးခြင်း သိုဝှက်ခြင်း၊ "သိုင်း" သိုင်းဝန်းခြင်း ခြုံလွှမ်းခြင်း ရစ်သိုင်းခြင်း ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ရှေးမြန်မာဘုရင်များ လက်ထက် မင်းခန်း မင်းနား များတွင် သိုင်းတုတ်ကိုင် ကာ စောင့်ရှောက် ပေးရပြီး ရှေ့မှ စောင့်ရှောက် ပေးရသူကို ရှေ့သိုင်းစောင့်၊ နောက်မှ စောင့်ရှောက် ပေးရသူကို နောက်သိုင်းစောင့် ဟုခေါ်သည်။ သိုင်းဆိုသည်မှာ ကျော်လွှားခြင်းဟုလည်း နားလည်ရပေမည်။ ဆရာဂျပ်ဆင်၏ မြန်မာ အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်၌ သိုင်းကို မင်းသုံးနန်းသုံး အဆောင်အယောင်တုတ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ပေးထားပြီး။ သိုင်းက၊ သိုင်းကစား၊ သိုင်းကွက်၊ သိုင်းတက်၊ သိုင်းရိုက်ကို ရန်ကိုရှင်းလင်းခြင်း၊ ရန်ကို ခုခံကာကွယ် တိုက်ခိုက်ခြင်းအတတ်ပညာနှင့်ဆိုင်သော လှုပ်ရှားမှုများဟု အဓိပ္ပာယ်ပေးထားပေသည်။ == မြန်မာ့သိုင်းပညာသမိုင်း == မြန်မာ့သိုင်းပညာရပ်သည် လက်နက်မဲ့ဖြစ်စေ၊ လက်နက်ချင်းဖြစ်စေ တိုက်ခိုက်မှု နည်းစနစ်ပေါင်းစုံ ရှိနေပါသည်။ အခြားနိုင်ငံများတွင် မတွေ့ရသော နည်းစနစ်များ ရှိနေသည်ကို တွေ့မြင်ရမည် ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် မြန်မာ့သိုင်းပညာကို လာရောက်လေ့လာသည့် ပြည်ပ ဧည့်သည်များ တစ်ဖွဲဖွဲ ရောက်ရှိ၍နေကြသည်။ မြန်မာ့သိုင်းပညာကို လာရောက်သင်ယူနေကြသူများ ရှိသကဲ့သို့ သက်သက် လေ့လာသူတွေလည်း ရှိနေပါ သည်။ ဒေါက်တာမောင်ကြီး ဆိုသည့် မြန်မာနိုင်ငံသား သိုင်းပညာရှင် တစ်ဦးသည် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် အမေရိကန်ဗန်တိုအသင်း ဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်အား ဖွဲ့စည်းပြီး ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ဆောင်ရွက် နေပါသည်။<ref>http://www.doemyanmar.com/blog/28485/%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8/</ref> မြန်မာသိုင်းပညာ၏ သက်တမ်းသည်အလွန်ရှည်ကြာခဲ့ပြီဖြစ်သည့်အလျောက် နည်းနိသျှည်းနှင့် နည်းပရိယာယ်များ၊ ကြွယ်ဝများပြား လှသည်။ ရှေးခေတ်က မြန်မာ ဘုရင် မိဖုရားများ၊ အိမ်ရှေ့စံမင်းသား မင်းသမီးများ အခမ်းအနား အဆောင်အယောင်နှင့် ထွက်ကြွ မြန်းချီသည့်အခါများတွင် ရှေ့မှတုတ်ကိုင်၍ စောင့်ရှောက်လမ်းရှင်းပေးရသူ၊ နောက်မှတုတ်ကိုင်၍ အကာအ ကွယ်ပေးရသူများ လိုက်ပါကြရသည်။ ထိုသူများကို သိုင်းကိုင်များဟု ခေါ်သည်။ ရှေ့မှတုတ်ကိုင် အစောင့်အရှောက်များပါသည် ကို ရှေ့သိုင်း ဟုခေါ်သည်။ နောက်မှတုတ်ကိုင် အစောင့်အရှောက်များပါသည်ကို နောက်သိုင်း ဟုခေါ်သည်။ ဘုရင်၊ မိဖုရား၊ မင်းသား၊ မင်းသမီးတို့ ထွက်ချီကြွမြန်းလာသည့်အခမ်းအနားများတွင်သာမက ဘုရင်မင်းမြတ် အသုံးပြုရန် ရေခတ်လာသည့်အခါ ဖြစ်စေ ရှေ့သိုင်း နောက်သိုင်း ဝန်းရံ ယူဆောင်လာ တတ်ကြောင်း စာပေ အထောက်အထားများ၌ တွေ့ရလေသည်။ ဤသို့ ဘုရင်မင်းမြတ်အသုံးပြုရန် ရေခတ်ပုံနှင့် စပ်လျှဉ်း၍ ရကန်ဆရာကြီး ဦးတိုးက သူ၏ ရာမရကန် အခန်း၅ ဝတ်လဲတော်ချီး၊ သံတမန်စေခန်း၌ ရေချင်းပင်ရေသော်လည်း၊ ချိုးရေ၊ သောက်ရေ၊ သုံးရေများလည်းတစ်ဌာန။ ။ ရှေ့သိုင်း၊ နောက်သိုင်း မထိုင်ကိုင်းရမည်၊ မင်းသိုင်းမင်းရေ၊ ဟဲ့ထိုင်လေ သားနှင့်၊ ညနေချိန်တန်၊ ရွှေနန်းပြန်တို့၊ မာန်ဘရချာ၊ ငါ့ပွဲကတော့၊ ဘော်ကြော့လူဆန်း၊ ချိုးရေထမ်း လို့၊ စိတ်ကြမ်းခံရာ တွင်၊နံတိုကိုင်းရအောင်၊ ရွှေသိုင်းတော်နှင့်ချလိမ့်။ အကြောင်းကိုပြ ဘယ့်နှယ် ကာလလို့၊ အကျိုးအရနားလည်စေ။ စာတော်လူတော် ရွှေသိုင်းတော်ကို ညာတော်သော၊ ဘယ်တော် သော၊ ငါတော်၍ကောသလ၊ ငါတော့ကျောကို၊ ဗျောလိုက်အောင်ချိုင်၊ သိုင်းတော်က ကိုင်သောအခါ၊ ဂုဏ်ခိုင်သည်ငါတော်၊ ဘေးတော်ခေါ်၍၊ ကျောတော်မှုန့်မှုန့်ကြေလိမ့်ဟူ၍ မိမိရကန်ရှေ့သိုင်း နောက် သိုင်းနှင့် ဝန်းရံသယ်ဆောင်ရသော မင်းရေနှင့်နှိုင်း၍ တစ်ပါးသောရကန်များကို ပွဲကတော့်ချိုးရေထမ်းများ အနေနှင့် ကန်ကျောက်စပ်ဆိုထားသည်ကို တွေ့ရလေသည်။ ထိုမျှမကသေး၊ ရှေးအခါက ဘုရင်မင်းမြတ်အားဆက်သရန် သန့်စင်ပန်းကိုပင် သိုင်းအခြံ အရံ နှင့်သယ်လာရကြောင်းကို ရာမရကန်အခန်း၁၄ သဇင်ပန်းချီး တိုင်းပြည်ပြန်တောခန်း၌ ပ္ပပါရမီဂုဏ်၊သင့်ယုံဟုတ်ဘူး၊ကံထူးသည့်ပန်း၊လမ်းချဲ့ချူ့၊မချဲ့ချဲ့ ဆုတ်ဟဲ့ဘဲဆိုဆို၊ မဆိုဘဲလာလာသူမို့ပါလျှင် ရွှေအာဏာခေါင်၊ သိုင်းပြောင်ပြောင်နှင့်၊ ရှောင်ရသည်၊ လွှဲရသည်၊ ပန်းများဘုရင်ကို ဟူ ၍၎င်း ထို့ပြင် နန်းတွင်းသူကလေး အဆောင်အယောင်နှင့် ထွက်ချီလာပုံကို ရွှေနန်းတော်သူ၊ နေမပူ လေမလျှပ်၊ ထူးမြတ်သည့်ပါရမီ၊ ကျောက်စီယာဉ်စီး၊ ရွှေထီးဆာင်းမျိုး၊ ရိုးဆင့်ရွက်ဆင့်၊ မိုးလောက် မြင့်၊ သိုင်းနှင့် ကျိုင်းနှင့်လာသကို ဟူ၍လည်းကောင်း စပ်ဆိုခဲ့ပေသည်။ ယင်းအထောက်အထားများအရ လမ်းရှင်းလင်းခြင်းနှင့် ဘေးရန်ရှင်းလင်းကာကွယ် တိုက်ခိုက် ခြင်းများအတွက် အသုံးပြုသည့် ထီးသုံးနန်းသုံး အဆောင်အယောင်အခမ်းအနားတုတ်ကို ရှေးအခါက သိုင်းဟု ခေါ်ဆိုကြကြောင်း သိသာလေသည်။ ယခုမျက်မှောက်ခေတ်၌ပင် ဘာသာရေး၊ သာသနာရေး၊ မင်းခန်းမင်းနန်းများတွင် သိုင်း၊ [[ကျိုင်း]] ဟူသောအဆောင်အယောင်ပစ္စည်းများကို တွေ့ရှိကြရသည့်အနက် တောက်ပြောင်သည့် အဖိုးတန် ပိုးဖဲစများအထိပ်၌ ချည်ထားသော မှန်စီရွှေချတုတ်ကို သိုင်းဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်ဟု သိရှိရလေသည်။ သိုင်းကိုင်သည် တုတ်ကိုင်နည်း၊ အသုံးပြုနည်းများကို ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်ကြရသည်။ အရှင်သခင် အတွက်ပေါ်ပေါက်လာသောရန်သူကို ထိုသိုင်း(တုတ်)နှင့် ကောင်းစွာအကာအကွယ်ပေးနိုင်သူလည်း ဖြစ်ကြရသည်။ ထိုသည်ကိုအစွဲပြု၍ သိုင်း(တုတ်)ကိုင်နည်း အသုံးပြုနည်းများ ကျွမ်းကျင်စွာတတ်မြောက် သူကို သိုင်းကိုင်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သိုင်းသမားဟူ၍လည်းကောင်း၊ သိုင်းတတ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း ပြောရိုးပြုကြသည်။ ထိုကဲ့သို့၊ ရန်ကို ကာကွယ်ရှင်းလင်းခြင်း အတွက်၊ အသုံးပြုသည့်တုတ်ကို သိုင်းဟုခေါ်ဆိုကြသည်ကိုအကြောင်းပြု၍ ဓားဖြင့် ရန်ကိုကာကွယ်ရှင်းလင်းခြင်းအတတ်ကို ဓားသိုင်း၊ လှံဖြင့် ရန်ကိုကာ ကွယ်ရှင်းလင်းခြင်း အတတ်ကို လှံသိုင်း၊ လက်ဖြင့် ရန်ကိုကာကွယ်ရှင်းလင်းခြင်း အတတ်ကိုလက် သိုင်းဟုအစဉ်အဆက် ခေါ်ဝေါ်လာကြခြင်းဖြစ်သည်ဟု သိရှိရ၏။ ၁၈၂၄ ခုနှစ်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ကျူးကျော်စစ် (၃)ကြိမ်ကြောင့် ဓား၊ လှံ၊ လက်နက်စွဲကိုင် တော်လှန်ရင်းမှ တိမ်မြုပ်ပျောက်ကွယ်လုနီးနီး ဖြစ်ခဲ့ရသောမြန်မာ့ သိုင်းပညာရပ်သည် ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ဂျီစီ ဘီအေအဆောက်အဦး၏ အမျိုးသားလှုပ်ရှားမှုများတွင် သိုင်းပညာရှင် ရှမ်းတရုတ် ဦးဘရင်၊ ဦးဘသွင်၊ ဦးမေဓါ တို့က တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှပါဝင်ရင်း သိုင်းပညာရပ်များ ပြန့်ပွားခြင်းဖြင့်လုပ်ငန်းများ ပြန်လည်စတင်နိုင်ခဲ့သည်။ နယ်ချဲ့ဗြိတိသျှ နှင့် ဖက်ဆစ်ဂျပန်များ အုပ်စိုးစဉ်အခါက သိုင်းပညာ သင်ကြားသူ လူငယ်များနှင့် သိုင်းပညာရှင်များကို ၎င်းတို့အား တော်လှန်ပုန်ကန်မည့် အရေးတွေးကြောက်ကာ မြန်မာ့သိုင်းပညာမပြန့်ပွားစေရေး အတွက် လက်နက် ဥပဒေများ ပြဋ္ဌာန်းကာ နည်းလမ်းများဖြင့် တားဆီးပိတ်ပင်ခြင်း၊ အရေးယူ ဖမ်းဆီး အပြစ်ပေးခြင်း၊ ၎င်းတို့အား စိုးရိမ် ကြောက်လန့်အောင်ပြုမှုခြင်း စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးတားဆီး ချိုးနှိမ်ခဲ့ကြသည်။ နယ်ချဲ့ကျူးကျော်သူတို့၏ အမျိုးမျိုးသော ဖိနှိပ်မှုများအကြားမှ မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်ထက်သန်သော သိုင်းပညာရှင်များနှင့် လူငယ်များသည် နယ်ချဲ့သမားများမသိမမြင်နိုင် သည့် လူသူ ကင်းဝေးလှသော တောတောင်များတွင်လည်းကောင်း မြေကျင်းများတူး၍ ညအချိန် လူခြေတိတ်ဆိတ်ချိန်များတွင်လည်းကောင်း လျှို့ဝှက်စွာ ဆင့်ပွားသင်ယူကြ ရင်းဖြင့် မြန်မာတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာအမွေအနှစ်ဖြစ်သော မြန်မာ့ရိုးရာသိုင်းပညာကို မပျောက်ကွယ်အောင် ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။ ၁၃၀ဝ ပြည့်နှစ် တောင်သူလယ်သမား အရေးတော်ပုံမှစ၍ သိုင်းပညာရှင်များ၏ ပါဝင်ကြိုးစားမှုကြောင့် ဇာတိမာန်ထက်သန်သော ပြည်သူများအကြားတွင် သိုင်းပညာ ရပ်များ ပြန်လည် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့သိုင်းပညာရပ်များ ထင်ထင်ပေါ်ပေါ် ပြန်လည်သင်ကြားနိုင်ခဲ့ပြီး ဂျပန်စစ်သားများ သယ်ဆောင်လာခဲ့သော ပညာရပ်များနှင့်အပြိုင် သင်ကြားကြ ရင်း အာရှလူငယ်ခေတ်တွင် အာရှလူငယ် အသင်းဥက္ကဋ္ဌ ဦးဘဂျမ်း၊ အာရှလူငယ်အသင်း ဉာဏဗလ တာဝန်ခံဦးဘရှင်(ဗိုလ်မှူးဘရှင်)၊ သိုင်းပညာရှင် ဆရာကြီး ဦးပြည်သိမ်းတို့၏ ဦးဆောင်မှုနှင့် မျိုးချစ်လူငယ်များ၏ စည်းရုံးမှုဖြင့် ဒေါက်တာဘမော်အစိုးရက ၁၉၄၄ခုနှစ် မြန်မာပြည်လုံးဆိုင်ရာ သိုင်းပြိုင်ပွဲကြီးကို ကေဘိုတိုင်ကျွန်း (ယခု ဗိုလ်ချုပ် ပန်းခြံနေရာ) တွင် ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။ ပထမအကြိမ် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ဗန်တို၊ ဗန်ရှည်ပြိုင်ပွဲကို ၁၉၈၄ခုနှစ် တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ကိုယ်မင်းကိုယ့်ချင်းလမ်း၊ ခြံအမှတ်(ဂ) (ယခု ပန်းချီ ပန်းပု အနုပညာကျောင်း) တွင်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယအကြိမ်ပြိုင်ပွဲကို ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ အောင်ဆန်း အားကစားပြိုင်ပွဲကွင်းတွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အစိုးရမှ အသိအမှတ်ပြုသော မြန်မာ့သိုင်းပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပနိုင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးရှိ သိုင်းပညာရှင်များ စုပေါင်းမိပြီး သိုင်းပညာပြန့်ပွားရေးအတွက် စဉ်ဆက် မပြတ်ကြိုးပမ်းခဲ့ရာ ပြည်ပ ဧည့်သည်တော်များ မြန်မာ့သိုင်းပညာပြသခြင်း၊ တရုတ်ပြည်ဝူရှူးပညာရှင်များအား ဧည့်ခံပြသခြင်း၊ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်၊ တပ်မတော်၊ တက္ကသိုလ်သိုင်း သင်တန်းများ ပို့ချခြင်းစသော သိုင်းပညာထိန်းသိန်းပြန့်ပွားရေး လုပ်ငန်းများကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ ဦးဇော်ဝိတ် (အား/ကာ-ညွှန်ချုပ်ဟောင်း)၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ်ကိုဖွဲ့စည်းနိုင်ရန် ပြင်ဆင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အားကစားနှင့် ကာယပညာဦးစီးဌာန ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ် ဖွဲ့စည်းရန်အတွက် နိုင်ငံတော်၏ အားကစားလုပ်ငန်းများကို အနီးကပ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ သိုင်းအဖွဲ့ချုပ်ကို ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁)ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ် တရားဝင်မဖွဲ့စည်းမှီကတည်းက မြန်မာ့သိုင်းပညာသည် မြန်မာ့တို့၏ ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာ ခုခံကာကွယ် တိုက်ခိုင်နိုင်သော ပညာရပ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိနေခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ရာဇဝင်သမိုင်းရှည်လျားကြာမြင့်သည်နှင့် အညီ မြန်မာ့သိုင်းပညာသည်လည်း ရှည်လျား ကျယ်ပြန့်ပေလိမ့်မည်။ ရှေးမင်းအဆက်ဆက် တစ်ခေတ်ပြီးတစ်ခေတ် လက်ဆင့်ကမ်း ဆင်းသက်လာသော အဖိုးတန် မြန်မာသိုင်းပညာများကို ယခုအချိန်၌ တစ်နေရာတည်းတွင် တစ်ပေါင်းတည်းတစ်စုတည်း မတွေ့ နိုင်ကြသော်လည်း ယင်းပညာကောင်း၊ ပညာမွန်များမှ ပေါက်ဖွား ပျံ့နှံ့ကြီးထွားနေသော အနွယ်အပွား သိုင်းပညာများကို ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။ ထိုကဲ့သို့ပြည်ထောင်စု နေရာအနှံ့အပြား၌ ကြီးထွားရင့်သန်လျက် ရှိသော သိုင်းပညာများသည် အောက်ပါအချက်အချာ ပင်မသိုင်းပညာကြောရိုး ကြီးသုံးခုမှဆင်းသက်လာကြခြင်းဖြစ်သည်။ #အင်းသိုင်း။ မြန်မာမင်းနေပြည်တော် အင်းဝဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော ပညာအနွယ်အပွား။ #ကမ္ဗောဇသိုင်း။ ရှမ်းပြည်ဘက်မှဆင်းသက်လာသော ပညာအနွယ်အပွား။ #ရာမညသိုင်း။ အောက်မြန်မာပြည် မွန်မင်းဆက်မှဆင်းသက်လာသော ပညာအနွယ်အပွား။ ဤထက်ပါ သိုင်းပညာကြီးသုံးရပ်မှဆင်းသက် လာသော ပညာများသည် နှစ်ပေါင်းများစွာကြာရှိလာပြီဖြစ်သော ယခုအခါတွင် အလွန်ခိုင်ခန့်သော ပိုးပိုက်ကွန်ကဲ့သို့ ပညာတစ်ခုနှင့်တစ်ခု ရောယှက်တိုး ဝင်နေကြပြီ ဖြစ်လေသည်။ ပညာတခုအပေါ်တခု လိမ်ယှက်ရောထွေးကာ အပြန်အလှန် အမှီသဟဲ ပြုပြီးလျှင် အကျိုးပြုနေကြသဖြင့် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံရှိ သိုင်းပညာအဆင့်အတန်း သည် အလွန်ခိုင်ခန့် ကောင်းမွန်သည့် အဆင့်အတန်းတွင် ရှိနေပြီဖြစ်ပေသည်။ [[ပြည်သိမ်း၊ ဦး (သိုင်းဆရာကြီး)|သိုင်းဆရာကြီး ဦးပြည်သိမ်း‎]] သည် မြန်မာ့သိုင်းပညာရှင် နိုင်ငံကျော်သိုင်း[[ဆရာကြီး]] ဖြစ်သည်။ ဂျပန်ခေတ်တွင် ပညာရေးဌာန၊ လူငယ်ရေးရာဌာနခွဲတွင် သိုင်းပညာနှင့် ပတ်သက်၍ တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ လူငယ်များအား သိုင်းပညာဖြန့်ဖြူးသင်ကြား ပေးခဲ့သည်။ သိုင်းဆရာကြီး ဦးပြည်သိမ်း၏တပည့်သည် [[ချစ်သန်း၊ ဦး (သိုင်းဆရာကြီး)| ဆရာကြီးဦးချစ်သန်း‎]] ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]မှ ထုတ်ဝေသည့် (L’Artaublic du Bando) ကရာတေး မဂ္ဂဇင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံမှ သိုင်းဆရာကြီးများ (Burma '''Thaing''' Experts) ဖြစ်ကြသော ဦးပြည်သိမ်းနှင့် ဦးချစ်သန်းတို့၏ ဗန်တိုဗန်ရှည်ပညာအကြောင်းနှင့် ၎င်းတို့၏တပည့်များဖြစ်ကြသော သိုင်းဆရာမင်းယက္ခ၊ သိုင်းဆရာမောင်ကျော်တင့်တို့၏အကြောင်းကို ဓာတ်ပုံများနှင့်တကွ တခမ်းတနားဖော်ပြခဲ့သည်။ ဦးပြည်သိမ်းနှင့် ဦးချစ်သန်းတို့သည် ၁၉၄၂ ခုနှစ် ([[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]] အတွင်း) အာရှလူငယ် အစည်းအရုံး ဥက္ကဋ္ဌ (ပုဂံ) [[ဘဂျမ်း၊ ဦး (ပုဂံ)|ဦးဘဂျမ်း]]၊ ဦးကျော်မြင့်ကလေး၊ ဦးဇော်ဝိတ်၊ သခင်ခင်အောင်၊ သခင်ညီလေး ၊ [[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]] စသောပုဂ္ဂိုလ်များနှင့်အတူလူငယ်များ ဗလငါးတန်ပြည့်၀ရေး၊ စေတနာ့ဝန်ထမ်းလူမှုရေး၊ ပညာရေး လုပ်ငန်းများနှင့် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး လျှို့ဝှက်လုပ်ငန်းများကို အများအပြား လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သူများဖြစ်သည်။ == ဗန်တိုဗန်ရှည် == {{main | ဗန်တို}} မြန်မာ့သိုင်း ဟုခေါ်သောဗန်တို၊ ဗန်ရှည် အတတ်ပညာသည် မြန်မာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် ကိုယ်ခံပညာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှေးမြန်မာတို့က ကာယနှင့် စိတ်ဓာတ်ကြံခိုင်ရေးအတွက် အဓိကထားပြီး စစ်ပွဲများတွင် လက်နက်မဲ့၊ လက်နက်ကိုင်နှစ်မျိုးခွဲကာ အသုံးပြု တိုက်ပွဲဝင်သည့် ရိုးရာကိုယ်ခံပညာဖြစ်သည်။ ၎င်းဗန်တိုဗန်ရှည်ပညာရပ်များကို အထူးလျှို့ဝှက် သင်ကြားပေးခဲ့ကြသည်။ သားစဉ်မြေးဆက်၊ ဆွေစဉ်မျိုးဆက် သွေးရင်းသားရင်းများသာ လူမသိအောင် တိတ်တဆိတ်သက်ကြားပေးလေ့ရှိသည်။ မြန်မာတို့၏ အမွေဖြစ်သော ဗန်တိုသိုင်းပညာသည် သရေခတ္တရာ သာသနာနှစ် (အစ) ဘီစီ (၄၅၅) ကတည်းကတည်ရှိခိုင်ခံနေပြီး ဒီထက်စောသော မှတ်တမ်းများလည်းရှိခဲ့ကြသည်။ [[သရေခေတ္တရာ]]၊ [[ဗိဿနိုး]]၊ [[ဟန်လင်း]]၊ [[ပုဂံ]]၊ [[ပင်းယ]]၊ [[အင်းဝ]]၊ [[ကုန်းဘောင်]]ခေတ်သမိုင်း တလျှောက် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေး အတွက် အသုံးပြုခဲ့ရာမှ မြန်မာ့သိုင်း ဟူ၍ယနေ့ခေါ်ဝေါ်ထားကြပြီဖြစ်သည်။ [[File:Thaing2.jpg|100px|thumb|မြန်မာ့ သိုင်း ကစားဟန်|မြန်မာ့ သိုင်း ကစားဟန်(<small>ဤပုံသည် ခါးတောင်းကျိုက်ပုံဖြစ်ပေမည်။</small>)]] လက်နက်မဲ့ ဗန်တိုနှင့် လက်နက်ကိုင် ဗန်ရှည် ဟူ၍ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ အမာဗန်တို၊ အပျော့ဗန်တိုနှစ်မျိုးခွဲကာ မြန်မာ့လက်ဝှေ့ကဲ့သို့ အကွဲအပြဲ မတွန့်မဆုတ်ရင်ဆိုင်သောနည်းကို ဗန်တို (အမာ) ဟုခေါ်ပြီး မိမိအားအထိမခံဘဲ ရှောင်တိမ်းကာတုံ့ပြန်သောနည်းကို ဗန်တို (အပျော့) ဟုခေါ်သည်။ == ရှမ်းသိုင်း == ရှမ်းသိုင်းပညာရပ်တွင်လည်း လိုင်းမွန်းသိုင်း ရှမ်းကြီး၊ ရှမ်းတရုပ်သိုင်း၊ ရှမ်းလေးသိုင်း၊ အင်းသိုင်း၊ ပလောင်သိုင်း အစရှိသော ပညာရပ်များစွာရှိသည်။ ထိုသိုင်းများတွင်လဲ လက်သိုင်း၊ ဓားသိုင်း၊ ဓားလေးလက်{ထယ်စီး}၊ ဓားရှစ်လက်{သမင်ဂျိုလ်သဏ္ဏာန်ဓား}၊ဧခြောက်ချက်ဓား ကြိုးသိုင်း၊ လိုင်းမွန်းတုတ်ပျံကြိုးတပ်သိုင်း လိုင်းမွန်းလှံပျံကြိုးတပ်သိုင်း၊ လိုင်းမွန်းဓါးပျံကြိုးတပ်သိုင်း၊ လိုင်းမွန်း ပဝါ{အတို/အရှည် ဖြင့် အသုံးပြုရသော မဗစ်}ခဲပစ်၊ တုန်းတိလက်နက် ၊ ဆူးပေါက်လက်နက် ၊ ပျက်ရှလက်နက်ပုန်းသိုင်း လှံသိုင်း၊ ဟော့ဆန်ငါ့စန့်ဆန်ဟို ႁွၵ်ႇသၢမ် ငႃး ၸၢင့်သၢမ်ႁူဝ် သုံးခွလှံသိုင်း ၊ ပဉ္စလောဟာ လှံစကြာသိုင်း ၊ တုတ်သိုင်း၊ ကြိုးဆက်တုတ် လိုင်းမွန်းခွပ့်ဟိုကာပ် ၊ ကြိုးဆက်ဓါးအရှည် လိုင်းမွန်းလျောဝ်ဟိုကာပ် ၊ ကြိုးဆက်ဓါးအတို မစ်ဟိုကာပ် ၊ မိုးကြိုးကွင်းသိုင်း အစရှိသော ရှေးသိုင်းပညာရပ်များပါ၀င်သည့် ပညာရပ်များ များစွာရှိသည်။ ရှမ်းကြီးသိုင်းသည် အကွက်ကျဲသည်။ ခြေကွက်မှာ လဲ ၄ ကွက်၊ ၆ ကွက်၊ ၈ ကွက်၊ ၁၂ ကွက် ဖြင့်ကစားသည်။ ရှမ်းလေးသိုင်း (ခူခါချန့်၊ ယနေ့အခေါ် သိုင်းပြောင်းပြန်) သည် အကွက်စိတ်သည်။ ခြေကွက်မှာလဲ ၄ကွက်၊ ၇ကွက်၊ ၉ ကွက်၊ ၁၂ ကွက် ရှိသည်။ သိုင်းပြောင်းပြန်ဟု ခေါ်သည်မှာ ရှမ်းကြီးသိုင်း၏ ခြေကွက်များနှင့်မတူ ပြောင်းပြန်သဘောရှိသောကြောင့် သိုင်းပြောင်းပြန်ဟုခေါ်သည်။ == လိုင်းမွန်းသိုင်း == လိုင်းမွန်းသိုင်း လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ သည် ရှေးသိုင်းပညာစဉ် ဖြစ်ပြီး တောင်ပေါ် ဒေသ တခွင် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား သော သိုင်းပညာဖြစ်ပါသည် ၊ ရှမ်းသိုင်း ဆယ်မျိုး တွင် ပါဝင်သော လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာဖြစ်ပြီး ၊ တအာင်း ပလောင် ဘာသာစကား ဖြင့် လာည်မှိန်း ဟု ပြောဆို ခေါ်ဆိုကြပါသည် ၊ မြောက်ပိုင်း မှ စတင်ရ်ျု ဆရာအစဉ် ဆင်သက် လာကြပါသည် ၊ လူသား တို့ ရွေ့ပြောင်း ၊ သွားလာ ၊ နေထိုင် ၊ ရှင်သန် ၊ ကြီးထွာလာရာ မှ မိသားစု ၊ မျိုးနွယ်စု ၊ တိုင်းရင်းသား တို့ ခုခံ ကာကွယ် တိုက်ခိုက်ရေး သိုင်းပညာ အဖြစ် တောင်ပိုင်စတိတ် / တောင်ပိုင်နယ် ဟော်နန်းအတွင်း အမှု့ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသော သိုင်းပညာ အဖြစ် အထင်အရှား တွေ့ရှိရပါသည် ။ ရှေးအခါ ကာလများ မှ မျိုးနွယ်စု ၊ တိုင်းရင်းသား တို့၏ ခုခံ ကာကွယ် တိုက်ခိုက်ရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင် ခဲ့ကြသော လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ သည် ၊ ယနေ့ခေတ် ကာလ တွင် ယဉ်ကျေးမှု့ ပွဲဝင် အက သိုင်းပညာ အဖြစ် လည်ကောင်း ၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာကြံခိုင် မှု့ အတွက် လေ့ကျင့်ကြသော သိုင်း အတတ်ပညာ အဖြစ် လည်ကောင်း မြန်မာနိုင်ငံ သိုင်းအဖွဲ့ချုပ်ဝင် လိုင်းမွန်းပင်မဦးစီးသိုင်းအဖွဲ့ အဖြစ် ပြည်တွင်း ပြည်ပ သို့တိုင် ရောက်ရှိ ပြန့်နှံ ပညာ လက်ဆင့်ကမ်းပြီး မျိုးဆက်အလိုက် ထိန်းသိမ်း ပြန့်ပွားနေကြပါသည် ။ သျှမ်းသိုင်းဆယ်မျိုး ရှိပါသည် ၊ ထို သိုင်းဆယ်မျိုး တွင် လိုင်းမွန်းသိုင်း သည် အခြေခံ ဖြစ်သည် ၊ လက် လှုပ်ရှားမှု့ အခြေခံ {၇}မျိုး ၊ ‌‌ခြေ လှုပ်ရှားမှု့ အခြေခံ {၇}မျိုး ထို လှုပ်ရှားမှု့ {၇}မျိုး ဖြင့် ခေါင်း ၊ ခါး ‌၊ ခြေ ၊ လက် လှုပ်ရှားမှု့များ ဖြင့် အဝိုင်း အဝန်း လမ်းကြောင်းများအသုံးပြုကာ ၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ‌တည်ဆောက်ကြပါသည် ၊ ကျင့်ဆောင် ကြပါသည် ၊ ခြေလှုပ်ရှားမှု့ ခြေနင်းကွက် ပညာစင်အရ ၁ကွက် {ဂါရ၀ပြု}ခြင်းမှ စတင်ရ်ျု ၂ကွက် / ၄ကွက်ကို အခြေခံ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ တွင် စတင် သင်ကြားကြပါသည် ၊ တည် ဟုဆိုသော တည်၂ကွက် နှင့် စောင့် ၃ကွက် နှင့် ပရိယာယ် ဆင် ၅ကွက် နှင့် အဆုံး သတ်ဟု ရှေးဆရာ အစဉ်အဆက် လက်ဆင့်ကမ်း ဖွင့်ဆို သင်ကြားကြပါသည် ၊ ခြေ၂ချောင်း ရှိသော လူသားသည် လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာသင်ကြားရာ တွင် ခြေနင်း၊ခြေတက် ၊ ခြေဆုတ် ၊ ခြေရှောင် ၊ ခြေလှည့် တိုက်ကွက်များအဖြစ် ကျင့်ကြံ သင်ကြားသလို ကကွက် အဖြစ်လည်း ကျင့်ကြံ သင်ကြားရပါသည် သမားစင်အရ ၁၀၈ကွက် အထိ ရှိပါသည် ။ တအာင်းပလောင်လူမျိုး လိုင်းမွန်း သိုင်းပညာရှင် ဆရာကြီး အဘိုးတာဒီးစံအေး သည် မြောက်ပိုင်း သိုင်း ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆယ်သုံးပါး ဖြစ်သည့် {၁}ခူးလိုင်းဆရာကြီး ထကိုင် {၂} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆွယ်ငင်း {၃} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆွယ်ခမ်း {၄} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆွယ်ဆိုင်း {၅} ခူးလိုင်းဆရာကြီးကာခမ်း {၆} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ငို့ဟိုခါ {၇} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ငို့ဟိုခေါ၀် {၈} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဩ {၉}ခူးလိုင်းဆရာကြီး ကေလာသ {၁၀} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ပေါ်နော်မိန်း {၁၁} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ပေါ်ဂိန်း {၁၂} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဩတိဆ {၁၃} ခူးလိုင်းဆရာကြီး မောင်အ ဖော်ပြပါ ခူးလိုင်းဆရာကြီး {၁၃}ပါးထံတွင် နှစ်ပေါင်းသုံးဆယ် အတွင်း လေ့လာဆီပူး သင်ကြားပြီး လိုင်းခူး ရယူခဲ့သော ဆရာကြီး ဖြစ်ပါသည် ၊ ဆရာကြီး(13)ပါး ထံ မှ ရရှိခဲ့သော ပညာရပ် {ပညာစင် သမားစင်} များ ကို သုသေသန ပြုလုပ်ခဲ့သော ဆရာကြီး ဖြစ်ပါသည် ""အင်နှစ်ရှစ်ဆောင်အင်တိုင်ရှစ်အစ်"" ဆိုသော ရှေးသျှမ်း စကားဖြင့် သုတေသန ပြုလုပ်ခဲ့ပါသည် ၊ ထိုသို့ ပြုလုပ် ခဲ့သောကြောင့် သျှမ်းသိုင်း ပညာစဉ်ဖြစ်သော သိုင်းဆယ်မျိုး ကို သိရှိ နားလည်ခဲ့ခြင်း မျှဝေ သင်ကြား လက်ဆင့်ကမ်း ပေးအပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည် ၊ ထို ပညာစဉ်ကြီး ဆယ်မျိုးသည် တောင်ပေါ် ဒေသ တခွင် ထင်ပေါ်‌ကျော်ကြား ခဲ့ပါသည် ၊ယနေ့တိုင်း ဖြစ်ပါသည် ၊ ၎င်းသိုင်းဆယ်မျိုးမှာ. (၁)လိုင်းမွန်း (စက်ဝိုင်း လမ်းကြောင်း အတိုင်း အသုံးပြုရသောသိုင်းပညာ) (2)လိုင်းကြမ်း (အကုသိုလ် နှင့် ယှဉ်သော ဒေါသ ၊ လောဘ မောဟ ၊ မာန် မာန ပါသော စိတ်ဓာတ် ခက်ထန် ကြမ်းတမ်းသည့် သိုင်းပညာ) (၃)လိုင်းချန့်(စဲင့်) (အဆက်မပြတ်တိုက်ခိုက် သောသိုင်းပညာ (သို့မဟုတ်) အရိုးအဆစ်များဖြင့်ခုခံ တိုက်ခိုက်သောသိုင်းပညာ) (၄)လိုင်းတဲင်း (အဖမ်းအချုပ်အလိမ်အချိုးပါဝင်သော သိုင်းပညာ) (၅)လိုင်းကာ(သို့)လိုင်းတဲင်းကာ (အပြန်အလှန် ချုပ်ခြင်း ဖြေခြင်း တန်ပြန်တိုက်ခိုက်ခြင်းများ ပါဝင်သော သိုင်းပညာ) (၆)လိုင်းဗွင်(ခွင်) (ဘားဂျွမ်း အတတ် နှင့် ပေါင်းစပ်ထားသော သိုင်းပညာ) (၇)လိုင်းပိုင်လပ်ပိုင်ဖိုင် (လက်နက်ပုန်းပစ်နည်းသိုင်းပညာ) (၈)လိုင်းဆွီး (ကာယသိဒ္ဓိပါဝင်သောသိုင်း) {က}ဆမ်းဆွီး (ဆေးမှင်ကြောင်ထိုးခြင်း) {ခ}ယာဆွီး (ဆေးမြစ်ဆေးဥစိမ်ခြင်း) {ဂ}လုံမ်းဆွီး (ဝါယောဓာတ်ခြောက်ပါး နှင့် ကျင့် သောသိုင်းပညာ) {ဃ}နမ့်ဆွီး(ရေဖြင့်ကျင့်သောသိုင်းပညာ) {င}ဂါထာဆွီး(ဂါထာဖြင့်ကျင့်သောသိုင်းပညာ) (၉)လိုင်းခူး (အတွေးအခေါ် နှင့် ယှဉ်သော သိုင်းပညာ (သို့) ဉာဏ် အလင်းရောင် ဖြင့် မြင်သော သိုင်းပညာ) (၁၀)လိုင်းလုံ (ကြီးမားသော) တို့ဖြစ်ပါသည်။ ၂၀ရာစု လိုင်းမွန်း ဒုတိယမျိုးဆက် ဆရာကြီးစိုင်းခင်သောင်းနိုင် မှ မြန်မာနိုင်ငံ သိုင်းအဖွဲ့ချုပ် တွင် ၁၉၆၉ တွင် ပါဝင်ရ်ျု မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်း ရန်ကုန်မြို့ လမ်းမတော်မြို့နယ် ၁၄လမ်းအောက်လမ်း အမှတ် ၄ တွင် တအာင်းလိုင်းမွန်း သိုင်းအဖွဲ့ အား စတင် ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သည် ၊ ဒုတိယမျိုးဆက် ဆရာကြီး အဖြစ် လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာ မျိုးဆက်များ စွာ မွေးထုတ် ပညာ လက်ဆင့်ကမ်း ခဲ့သည် ၊ ရုပ်ရှင် ၊ ဂီတ ၊ ရိုးရာ ၊ ပွဲလမ်း များတွင် ပါဝင် ဖော်ထုတ် လိုင်းမွန်း သိုင်းဆယ်မျိုး အတတ်ပညာများ ဖော်ထုတ် ပြသ သင်ကြား လက်ဆင့်ကမ်း ပေးခဲ့သည် ၊ မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ် နှစ် ၅၀ပြည့် ရွှေရတု အခမ်းအနား တွင် သျှမ်းသိုင်းဆယ်မျိုး အား သျှမ်းပြည်နယ် ကိုယ်စားပြု စာတမ်း ဖတ်ကြား တင်သွင်းခဲ့သည် ၊ လိုင်းမွန်း နှစ် ၅၀ပြည့် နှင့် လိုင်းမွန်းပညာရှင် ဆရာကြီး တာဒီးစံအေး ၉၀နှစ်ပြည့် မဂ်လာ အခမ်းအနာ တွင်လည်း လိုင်းမွန်း ပင်မဦးစီး ဆရာကြီး အဖြစ် ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည် ၊ ၂၁ရာစု ယခု အခါ တွင် တောင်ပိုင်နယ် နမ့်ဆန်မြို့ မှ လိုင်းမွန်း ပင်မဦးစီး သိုင်းအဖွဲ့ ၊ ပင်မဦးစီး ဆရာကြီး အဖြစ် တာဆရာဘသောင်း {လိုင်းမွန်း ပညာရှင် ဆရာကြီး တာဒီးစံအေး ညီတော်} မှ ဆက်လက် တာဝန်ယူ လက်ဆင့်ကမ်း ခဲ့သည်။ ၂၁ရာစု လိုင်းမွန်း ပညာစင် ၊သမားစင် များမျိုးဆက်အလိုက် ပြန့်ပွား‌ရေး အတွက် လိုင်းမွန်း တတိယမျိုးဆက် ဆရာ ဗီဒီးစိုင်းရဲကျော်သူ မှ မြန်မာနိုင်ငံ အတွင်း နှင့် ကမ္ဘာနိုင်ငံ အသီးသီး သို့ သိုင်းဆယ်မျိုး အခြေခံ လိုင်းမွန်းသိုင်း အားမျှဝေ သင်ကြား လက်ဆင့်ကမ်း ပေးအပ် လျှက်ရှိသည် ။ VD SAIYE KYAWTHU ဗီဒီစိုင်းရဲကျော်သူ - VD SAIYE KYAWTHU လိုင်းမွန်း တတိယမျိုးဆက် ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ ၏ တတိယမျိုးဆက် ဖြစ်ပါသည် အဖ ဗီဒီစိုင်းသိန်း၀င်း အမိ ဒေါ်ညွန့်ညွန့်ဆွေ တို့မှ ၁၉၈၂ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၀ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဗဟိုအမျိုးသမီးဆေးရုံ တွင် မွေးဖွားခဲ့သည် ၊ မွေးချင်း မောင်နှမ ၃ယောက် တွင် ဒုတိယမြောက် သားဖြစ်သည် ။ မူလတန်းပညာရေး ကို ရန်ကုန်မြို့ လမ်းမတော်မြို့နယ် ၉လမ်းရှိ {မြူနီစပယ်ကျောင်း}ယခင် အ.မ.က(၂)လမ်းမတော် ယခုအ.ထ.က(၂)လမ်းမတော် တွင် တက်ရောက် သင်ကြားခဲ့ပြီး ကျောင်းအတွင်း နှင့် ကျောင်းအပြင် တွင် ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ အား သင်ကြား ၊ ဖော်ထုတ် ၊ ပြသခဲ့သည် ။ အိမ်အမည် မှာ ဒဲဘီလူး ဖြစ်ပြီး ၊ ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ အား ဖခင်ဖြစ်သူ လိုင်းမွန်းဒုတိယမျိုးဆက် ပညာရှင်ဆရာကြီး ဗီဒီစိုင်းသိန်း၀င်း ထံမှ စတင် သင်ယူခဲ့သည် ၊ မူလတန်းကျောင်းသား အရွယ် တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ နှင့်  ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘာသာရေးပွဲများ ၊ ရပ်ကွက်ပွဲတော်များ ၊ နှစ်သစ်ကူး ပွဲတော် ၊ မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ် သိုင်းပွဲများတွင် ပါ၀င်သူ ၊ လေ့လာသူ ၊ ဖော်ထုတ်ပြသသူ အဖြစ် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ,ဘာသာရေးပွဲများ ရွှေတိဂုံစေတီတော်မြတ် တပေါင်းပွဲ ရန်ကုန်မြို့ ဆူးလေ စေတီတော်မြတ် ဒေသစာရီ မြို့တွင်း (၆)မြို့နယ် လှည့်လည်ပွဲ မဟာဝိဇယစေတီတော်မြတ် ထီးတင်ပွဲ ကမ္ဘာအေးစေတီတော်မြတ်ပွဲတော် ရပ်ကွက်ပွဲတော်များ လမ်းမတော်မြို့နယ် အတွင်း လွတ်လပ်ရေးနေ့ ၊ တန်းခူးလ သက်ြန်ပွဲ ၊ တန်ဆောင်တိုင်းပွဲ နှင့် လမ်း ၂၀ ရှင်ဥပဂ္ဂုတ္တပွဲတော် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များ ရန်ကုန်မြို့ မြန်မာသက်ြန် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များ တွင် ဗဟိုမဏ္ဏပ် ၊ မြို့နယ်မဏ္ဏပ်များ နှင့် ရပ်ကွက် အိမ် ၊ မဏ္ဏပ်များ တွင် ၊ ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ အား ဖခင် ဖြစ်သူ နှင့် အတူ ဖော်ထုတ် ပြသခဲ့သည် ၊ ရှမ်းနှစ်သစ်ကူးပွဲ နှင့် မွန်အမျိုးသားနေ့ ပွဲ မြေနီကုန်း(ပဒုမ္မာကွင်း)တွင် ပါ၀င် ဖော်ထုတ် ၊ ကပြ ၊ ပြသခဲ့သည် မြန်မာနိင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ်_သိုင်းပွဲများ ကျိုက္ကဆံကွင်း အတွင်းရှိ မြန်မာ့သိုင်း သိုင်းသင်တန်းများ ၊ အောင်ဆန်းအားကစားကွင်း မြန်မာ့သိုင်းပြိုင်ပွဲများ တွင် ဖခင် ဖြစ်သူနှင့် အတူ လိုက်ပါ လေ့လာခဲ့သူ ဖြစ်ခဲ့သည် ။ အထက်တန်းပညာရေးအား ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း မိုးနဲမြို့ အ.ထ.က တွင် သင်ယူတက်ရောက်ခဲ့ပြီး ၊ ကျောင်း ကပွဲများ ၊ ရှမ်း နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များ ၊ လိုင်းမွန်းသိုင်း သင်တန်းများ တွင် ပါ၀င် ဖော်ထုတ်ပြသခဲ့သည် ၊ ၁၉၉၉ခုနှစ် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ကြီးမြို့ တွင် တိုင်းရင်းသား ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှု့ ဖော်ထုတ်ပြသပွဲ တွင် မိုးနဲမြို့ ကိုယ်စားပြု အဖြစ် လိုင်းမွန်း ဒုတိယမျိုးဆက် ပညာရှင် ဆရာကြီးစိုင်းခင်သောင်းနိုင် ဦးဆောင် ပြသ လမ်းညွှန်မှု့ ဖြင့် ပါ၀င်ကာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ အက များအား ဖော်ထုတ် ပြသခဲ့သည် ၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း မိုးနဲမြို့ နောင်ကျော့ရပ်ကွက် တွင် မိုးနဲမြို့သူ နန်းရွှေစင်ဦး နှင့် ထိမ်းမြှားလက်ထပ်ခဲ့ကြပြီး သားကြီး စိုင်းဟိန်းအာကာကျော် {လိုင်းမွန်းစတုတ္ထမျိုးဆက်} အား မိုးနဲမြို့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ တွင် မွေးဖွားခဲ့သည် မိုးနဲမြို့ ရှိ ရှေးဟောင်းစေတီပုထိုးများထိန်းသိမ်း ပြုပြင် စောက်ရှောက်ခြင်း အား ဇနီး ၏ ဖခင်ဖြစ်သူ (ဦးမြင့်သိန်း-မြန်မာမှု့ပညာရှင်) နှင့် အတူ ပူပေါင်း ဆောင်ရွက် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည် ပေါ့မိုင်းရပ်ကွက် ရှိ ချမ်းသာကြီးကျောင်း အတွင်း ရှိ ဘုရား ၊ စေတီပုထိုးများ ၊ ဥယျာဉ်ရပ်ကွက် အုတ်ကျောင်း အတွင်းရှိ ဘုရား ၊စေတီပုထိုးများ အား ထိန်းသိမ်း ၊ ပြုပြင် ၊စောက်ရှောက် ၊ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည် ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြန်လည်ပြောင်းရွေ့နေထိုင်ကြပြီး ဒုတိယ သား စိုင်းဇေပိုင်သူ {လိုင်းမွန်းစတုတ္ထမျိုးဆက်} အား ဒဂုံဆိပ်ကမ်းမြို့နယ် တွင် မွေးဖွားခဲ့သည် ၊ ပုဂ္ဂလိက လုပ်ငန်းရှင်များ ထံ တွင် Sale & Marketing , Sale drive အဖြစ် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ၊ ကုန်းပစ္စည်းရောင်းချခြင်း ၊ နယ်လှည့် တာ၀န်များ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည် ၊ Air KBZ , KBZ SPORTS DAY , သက်ဆိုင်ရာ ကုမဏ္ဍီများ အတွင်း ရှိ ပွဲတော်များ တွင် ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ အား ဖော်ထုတ် ပြသ ခဲ့သည် ရှမ်း စာပေယဉ်ကျေးမှု့ ကော်မတီ ရန်ကုန် တအာင်း ပလောင် စာပေယဉ်ကျေးမှု့ ကော်မတီ ရန်ကုန် စသည့် ကော်မတီ ၊ အသင်းအဖွဲ့များနှင့်အတူ ဖခင်ဖြစ်သူ လိုင်းမွန်း ဒုတိယမျိုးဆက် ပညာရှင် ဆရာကြီး ဗီဒီစိုင်းသိန်း၀င်း {အစိုင်း(ခ)အကျိုင်း} ၊ ဦးလေး ဖြစ်သူ လိုင်းမွန်း ဒုတိယမျိုးဆက် ပညာရှင် ဆရာကြီးစိုင်းခင်သောင်းနိုင် ၊ ဦးလေး ဖြစ်သူ လိုင်းမွန်း ဒုတိယမျိုးဆက် ပညာရှင်ဦးမျိုးအောင် တို့ နှင့် အတူ လိုင်းမွန်း တတိယမျိုးဆက် ဗီဒီစိုင်းရဲကျော်သူ နှင့် သားများ ဖြစ်ကြသော စိုင်းဟိန်းအာကာကျော် {လိုင်းမွန်းစတုတ္ထမျိုးဆက်} ၊ စိုင်းဇေပိုင်သူ {လိုင်းမွန်းစတုတ္ထမျိုးဆက်} နှင့် တူတော်စပ်သော စိုင်းဟိန်းမင်းသူ {လိုင်းမွန်းစတုတ္ထမျိုးဆက်}တို့ မှ ရန်ကုန်မြို့ ရှမ်းပြည်နယ်နေ့ ပွဲတော်များ ၊ ရှမ်းနှစ်သစ်ကူး ပွဲတော်များ ၊ တအာင်းပလောင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များ တွင် လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာရပ်များ အား မျိုးဆက်အလိုက် ဖော်ထုတ် ပြသ ခဲ့ကြသည် ၊ မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ် နှစ်၅၀ပြည့် ရွှေရတုပွဲ တွင် လိုင်းမွန်းပညာရှင် ဆရာကြီးစိုင်းခင်သောင်းနိုင် ၊ ရှမ်းပြည်နယ် အတွင်းရှိ သိုင်းပင်မအသီးသီး ရှိ ဆရာကြီး ၊ ဆရာငယ်များ နှင့် အတူ ပူးပေါင်း ပါ၀င် တက်ရောက် ၊ ဖော်ထုတ် ပြသ ခဲ့ကြသည် ။ လိုင်းမွန်း နှစ်၅၀ပြည့် နှင့် လိုင်းမွန်းပညာရှင်ဆရာကြီး တာဒီစံအေး မွေးနေ့ မဂ်လာ တွင် လိုင်းမွန်းပညာရှင် ဆရာကြီးစိုင်းခင်သောင်းနိုင် ဦးဆောင်မှု့ နှင့် အတူ လိုင်းမွန်း စတုတ္ထမျိုးဆက်များ နှင့် လိုင်းမွန်းပညာရပ်များ ဖြင့် ပါ၀င် ၊ ပြသ ၊ ကန်တော့ခဲ့ကြသည် ၊ ကျင်းပခဲ့ကြသည် လိုင်းမွန်းဒုတိယမျိုးဆက် ဆရာကြီးဦးမျိုးအောင် နှင့် အတူ ဒုတိယလိုင်းမွန်း အဖွဲ့အား ရန်ကုန်မြို့ တွင် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်း ကာ ရှမ်းပြည်နယ်နေ့ ပွဲတော်များ ၊ ရှမ်း နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များ ၊ မြန်မာနှစ်သစ်ကူး သက်ြန်ပွဲတော်များ ၊ ပြည်ထောင်စုနေ့ ၊ ဘာသာရေးအခမ်းအနားများ တွင် ပူးပေါင်း ပါ၀င်ကာ ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ နှင့် အကများအား ဖော်ထုတ်ပြသခဲ့ကြသည် ၊ ဗီဒီစိုင်းရဲကျော်သူ သည် ၂၁ရာစု ယနေ့ခေတ် ရန်ကုန်မြို့ တတိယလိုင်မွန်း အဖွဲ့အား ဦးဆောင်ကာ ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ အား ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပ ရှိ မျိုးဆက်သစ်များ အား သင်ကြား၊ မျှဝေ၊ ဖော်ထုတ်၊ ပြသလက်ဆင့်ကမ်း ပေးအပ် လျှက်ရှိသည် ၊ နိုင်ငံတကာ သို့ ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ အား များစွာသော ဆိုရှယ် ပလပ်ဖောင်းများ မှ တဆင့် Facebook page, YouTube, channel, Group , What's app , Viber များမှ တဆင့် ဖော်ထုတ်၊ မျှဝေ ၊သင်ကြား ၊လက်ဆင့်ကမ်း ပေးအပ် လျှက်ရှိသည် ။ သားဖြစ်သူ လိုင်းမွန်း စတုတ္ထမျိုးဆက် ဆရာစိုင်းဇေပိုင်သူ နှင့် မမြတ်သစ္စာဦး တို့ မှ မွေးဖွားလာသော လိုင်းမွန်းပဉ္စမျိုးဆက် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် စိုင်းမြတ်ခွန်နောင်ဦး အမည်ရှိသော မြေးတော်စပ်သူ တစ်ဦးပင် ရရှိနေပြီ မိသားစုများဖြင့် ပျော်ရွှင်စွာ ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာများ အား ရက် တစ်ပတ်တွင် ၆ရက် မျိုးဆက်သစ်များ အား ရှေးသိုင်းပညာ သိုင်းမျိုးဆယ်ဖြာ လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာစဥ်များအား သင်ကြား ၊မျှဝေ ၊လက်ဆင့်ကမ်း ပေးအပ်လျှက်ရှိသည် ။။ https://sites.google.com/view/laimooninternational/home?authuser=&fbclid == ရာမည သိုင်း == ရာမညသိုင်းသည် မွန်ရိုးရာသိုင်းကိုခေါ်ပါသည်။ မွန်ရိုးရာသိုင်းတွင်လဲ လက်ဝှေ့၊ လက်သိုင်း၊ ဓားသိုင်း၊ လှံသိုင်းအစရှိသော ပညာရပ်များပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ကရင်ရိုးရာ လက်သိုင်း၊ ဓားသိုင်း၊ ဒူးလေးပစ်၊ မြှားပစ် အစရှိသောပညာရပ်များ နှင့်အတူ ရိုးရာသိုင်းများ၊ မျိုးနွယ်စုသိုင်းများလဲ ရှိသည်။ <ref>အလင်းစေတမာန်မှ ကူးယူသည်။</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:မြန်မာ့ သိုင်း]] [[Category:မြန်မာ့ ရိုးရာ ကစားနည်း]] [[Category:ကိုယ်ခံပညာ]] rohyli7a41364xzkd88nskqvhukh1v2 1040304 1040298 2026-06-23T01:37:58Z ~2026-36391-32 144738 1040304 wikitext text/x-wiki [[File:fight.gif|frame|မြန်မာ့ သိုင်းရေးပြနေပုံ]] မြန်မာနိုင်ငံတွင် အစပြု ထွန်းကားသော [[ကိုယ်ခံပညာ]]ရပ် များအားလုံးကို '''မြန်မာသိုင်း''' ဟုခေါ်သည်။ မြန်မာသိုင်းဟု ဆိုရာတွင် ဗမာလူမျိုးများ၏ ကိုယ်ခံပညာရပ်များသာမက အခြားသော တိုင်းရင်းသား ပေါင်းစုံတို့၏ ရိုးရာ ကိုယ်ခံပညာရပ် များပါ ပါဝင်ပြီး ဒေသ၊ ကျောင်း အစရှိသည် တို့ပေါ် မူတည်၍ အမျိုးမျိုး ကွဲပြား ကြသည်။ ထင်ရှားသော သိုင်းအချို့မှာ [[ဗန်တို]]၊ [[ဗန်ရှည်]]၊ [[နန်းတွင်းသိုင်း]]၊ [[ရှမ်းသိုင်း]]၊ ဘုန်းကြီးသိုင်း၊ [[မင်းဇင်]]၊ [[သိုင်းပြောင်းပြန်]] ၊ လိုင်းမွန်းသိုင်း အစရှိသည်တို့ ဖြစ်သည်။ == စကားလုံးရင်းမြစ်နှင့် အနက် == သိုင်း၏အနက် အဓိပ္ပယ်မှာ "သ" ပြုပြင်ခြင်း ခြယ်သခြင်း၊ "သိ" သိမြင်ခြင်း နားလည်ခြင်း၊ "သို" သိမ်းဆည်းခြင်း သိုမှီးခြင်း သိုဝှက်ခြင်း၊ "သိုင်း" သိုင်းဝန်းခြင်း ခြုံလွှမ်းခြင်း ရစ်သိုင်းခြင်း ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ရှေးမြန်မာဘုရင်များ လက်ထက် မင်းခန်း မင်းနား များတွင် သိုင်းတုတ်ကိုင် ကာ စောင့်ရှောက် ပေးရပြီး ရှေ့မှ စောင့်ရှောက် ပေးရသူကို ရှေ့သိုင်းစောင့်၊ နောက်မှ စောင့်ရှောက် ပေးရသူကို နောက်သိုင်းစောင့် ဟုခေါ်သည်။ သိုင်းဆိုသည်မှာ ကျော်လွှားခြင်းဟုလည်း နားလည်ရပေမည်။ ဆရာဂျပ်ဆင်၏ မြန်မာ အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်၌ သိုင်းကို မင်းသုံးနန်းသုံး အဆောင်အယောင်တုတ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ပေးထားပြီး။ သိုင်းက၊ သိုင်းကစား၊ သိုင်းကွက်၊ သိုင်းတက်၊ သိုင်းရိုက်ကို ရန်ကိုရှင်းလင်းခြင်း၊ ရန်ကို ခုခံကာကွယ် တိုက်ခိုက်ခြင်းအတတ်ပညာနှင့်ဆိုင်သော လှုပ်ရှားမှုများဟု အဓိပ္ပာယ်ပေးထားပေသည်။ == မြန်မာ့သိုင်းပညာသမိုင်း == မြန်မာ့သိုင်းပညာရပ်သည် လက်နက်မဲ့ဖြစ်စေ၊ လက်နက်ချင်းဖြစ်စေ တိုက်ခိုက်မှု နည်းစနစ်ပေါင်းစုံ ရှိနေပါသည်။ အခြားနိုင်ငံများတွင် မတွေ့ရသော နည်းစနစ်များ ရှိနေသည်ကို တွေ့မြင်ရမည် ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် မြန်မာ့သိုင်းပညာကို လာရောက်လေ့လာသည့် ပြည်ပ ဧည့်သည်များ တစ်ဖွဲဖွဲ ရောက်ရှိ၍နေကြသည်။ မြန်မာ့သိုင်းပညာကို လာရောက်သင်ယူနေကြသူများ ရှိသကဲ့သို့ သက်သက် လေ့လာသူတွေလည်း ရှိနေပါ သည်။ ဒေါက်တာမောင်ကြီး ဆိုသည့် မြန်မာနိုင်ငံသား သိုင်းပညာရှင် တစ်ဦးသည် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် အမေရိကန်ဗန်တိုအသင်း ဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်အား ဖွဲ့စည်းပြီး ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ဆောင်ရွက် နေပါသည်။<ref>http://www.doemyanmar.com/blog/28485/%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8/</ref> မြန်မာသိုင်းပညာ၏ သက်တမ်းသည်အလွန်ရှည်ကြာခဲ့ပြီဖြစ်သည့်အလျောက် နည်းနိသျှည်းနှင့် နည်းပရိယာယ်များ၊ ကြွယ်ဝများပြား လှသည်။ ရှေးခေတ်က မြန်မာ ဘုရင် မိဖုရားများ၊ အိမ်ရှေ့စံမင်းသား မင်းသမီးများ အခမ်းအနား အဆောင်အယောင်နှင့် ထွက်ကြွ မြန်းချီသည့်အခါများတွင် ရှေ့မှတုတ်ကိုင်၍ စောင့်ရှောက်လမ်းရှင်းပေးရသူ၊ နောက်မှတုတ်ကိုင်၍ အကာအ ကွယ်ပေးရသူများ လိုက်ပါကြရသည်။ ထိုသူများကို သိုင်းကိုင်များဟု ခေါ်သည်။ ရှေ့မှတုတ်ကိုင် အစောင့်အရှောက်များပါသည် ကို ရှေ့သိုင်း ဟုခေါ်သည်။ နောက်မှတုတ်ကိုင် အစောင့်အရှောက်များပါသည်ကို နောက်သိုင်း ဟုခေါ်သည်။ ဘုရင်၊ မိဖုရား၊ မင်းသား၊ မင်းသမီးတို့ ထွက်ချီကြွမြန်းလာသည့်အခမ်းအနားများတွင်သာမက ဘုရင်မင်းမြတ် အသုံးပြုရန် ရေခတ်လာသည့်အခါ ဖြစ်စေ ရှေ့သိုင်း နောက်သိုင်း ဝန်းရံ ယူဆောင်လာ တတ်ကြောင်း စာပေ အထောက်အထားများ၌ တွေ့ရလေသည်။ ဤသို့ ဘုရင်မင်းမြတ်အသုံးပြုရန် ရေခတ်ပုံနှင့် စပ်လျှဉ်း၍ ရကန်ဆရာကြီး ဦးတိုးက သူ၏ ရာမရကန် အခန်း၅ ဝတ်လဲတော်ချီး၊ သံတမန်စေခန်း၌ ရေချင်းပင်ရေသော်လည်း၊ ချိုးရေ၊ သောက်ရေ၊ သုံးရေများလည်းတစ်ဌာန။ ။ ရှေ့သိုင်း၊ နောက်သိုင်း မထိုင်ကိုင်းရမည်၊ မင်းသိုင်းမင်းရေ၊ ဟဲ့ထိုင်လေ သားနှင့်၊ ညနေချိန်တန်၊ ရွှေနန်းပြန်တို့၊ မာန်ဘရချာ၊ ငါ့ပွဲကတော့၊ ဘော်ကြော့လူဆန်း၊ ချိုးရေထမ်း လို့၊ စိတ်ကြမ်းခံရာ တွင်၊နံတိုကိုင်းရအောင်၊ ရွှေသိုင်းတော်နှင့်ချလိမ့်။ အကြောင်းကိုပြ ဘယ့်နှယ် ကာလလို့၊ အကျိုးအရနားလည်စေ။ စာတော်လူတော် ရွှေသိုင်းတော်ကို ညာတော်သော၊ ဘယ်တော် သော၊ ငါတော်၍ကောသလ၊ ငါတော့ကျောကို၊ ဗျောလိုက်အောင်ချိုင်၊ သိုင်းတော်က ကိုင်သောအခါ၊ ဂုဏ်ခိုင်သည်ငါတော်၊ ဘေးတော်ခေါ်၍၊ ကျောတော်မှုန့်မှုန့်ကြေလိမ့်ဟူ၍ မိမိရကန်ရှေ့သိုင်း နောက် သိုင်းနှင့် ဝန်းရံသယ်ဆောင်ရသော မင်းရေနှင့်နှိုင်း၍ တစ်ပါးသောရကန်များကို ပွဲကတော့်ချိုးရေထမ်းများ အနေနှင့် ကန်ကျောက်စပ်ဆိုထားသည်ကို တွေ့ရလေသည်။ ထိုမျှမကသေး၊ ရှေးအခါက ဘုရင်မင်းမြတ်အားဆက်သရန် သန့်စင်ပန်းကိုပင် သိုင်းအခြံ အရံ နှင့်သယ်လာရကြောင်းကို ရာမရကန်အခန်း၁၄ သဇင်ပန်းချီး တိုင်းပြည်ပြန်တောခန်း၌ ပ္ပပါရမီဂုဏ်၊သင့်ယုံဟုတ်ဘူး၊ကံထူးသည့်ပန်း၊လမ်းချဲ့ချူ့၊မချဲ့ချဲ့ ဆုတ်ဟဲ့ဘဲဆိုဆို၊ မဆိုဘဲလာလာသူမို့ပါလျှင် ရွှေအာဏာခေါင်၊ သိုင်းပြောင်ပြောင်နှင့်၊ ရှောင်ရသည်၊ လွှဲရသည်၊ ပန်းများဘုရင်ကို ဟူ ၍၎င်း ထို့ပြင် နန်းတွင်းသူကလေး အဆောင်အယောင်နှင့် ထွက်ချီလာပုံကို ရွှေနန်းတော်သူ၊ နေမပူ လေမလျှပ်၊ ထူးမြတ်သည့်ပါရမီ၊ ကျောက်စီယာဉ်စီး၊ ရွှေထီးဆာင်းမျိုး၊ ရိုးဆင့်ရွက်ဆင့်၊ မိုးလောက် မြင့်၊ သိုင်းနှင့် ကျိုင်းနှင့်လာသကို ဟူ၍လည်းကောင်း စပ်ဆိုခဲ့ပေသည်။ ယင်းအထောက်အထားများအရ လမ်းရှင်းလင်းခြင်းနှင့် ဘေးရန်ရှင်းလင်းကာကွယ် တိုက်ခိုက် ခြင်းများအတွက် အသုံးပြုသည့် ထီးသုံးနန်းသုံး အဆောင်အယောင်အခမ်းအနားတုတ်ကို ရှေးအခါက သိုင်းဟု ခေါ်ဆိုကြကြောင်း သိသာလေသည်။ ယခုမျက်မှောက်ခေတ်၌ပင် ဘာသာရေး၊ သာသနာရေး၊ မင်းခန်းမင်းနန်းများတွင် သိုင်း၊ [[ကျိုင်း]] ဟူသောအဆောင်အယောင်ပစ္စည်းများကို တွေ့ရှိကြရသည့်အနက် တောက်ပြောင်သည့် အဖိုးတန် ပိုးဖဲစများအထိပ်၌ ချည်ထားသော မှန်စီရွှေချတုတ်ကို သိုင်းဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်ဟု သိရှိရလေသည်။ သိုင်းကိုင်သည် တုတ်ကိုင်နည်း၊ အသုံးပြုနည်းများကို ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်ကြရသည်။ အရှင်သခင် အတွက်ပေါ်ပေါက်လာသောရန်သူကို ထိုသိုင်း(တုတ်)နှင့် ကောင်းစွာအကာအကွယ်ပေးနိုင်သူလည်း ဖြစ်ကြရသည်။ ထိုသည်ကိုအစွဲပြု၍ သိုင်း(တုတ်)ကိုင်နည်း အသုံးပြုနည်းများ ကျွမ်းကျင်စွာတတ်မြောက် သူကို သိုင်းကိုင်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သိုင်းသမားဟူ၍လည်းကောင်း၊ သိုင်းတတ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း ပြောရိုးပြုကြသည်။ ထိုကဲ့သို့၊ ရန်ကို ကာကွယ်ရှင်းလင်းခြင်း အတွက်၊ အသုံးပြုသည့်တုတ်ကို သိုင်းဟုခေါ်ဆိုကြသည်ကိုအကြောင်းပြု၍ ဓားဖြင့် ရန်ကိုကာကွယ်ရှင်းလင်းခြင်းအတတ်ကို ဓားသိုင်း၊ လှံဖြင့် ရန်ကိုကာ ကွယ်ရှင်းလင်းခြင်း အတတ်ကို လှံသိုင်း၊ လက်ဖြင့် ရန်ကိုကာကွယ်ရှင်းလင်းခြင်း အတတ်ကိုလက် သိုင်းဟုအစဉ်အဆက် ခေါ်ဝေါ်လာကြခြင်းဖြစ်သည်ဟု သိရှိရ၏။ ၁၈၂၄ ခုနှစ်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ကျူးကျော်စစ် (၃)ကြိမ်ကြောင့် ဓား၊ လှံ၊ လက်နက်စွဲကိုင် တော်လှန်ရင်းမှ တိမ်မြုပ်ပျောက်ကွယ်လုနီးနီး ဖြစ်ခဲ့ရသောမြန်မာ့ သိုင်းပညာရပ်သည် ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ဂျီစီ ဘီအေအဆောက်အဦး၏ အမျိုးသားလှုပ်ရှားမှုများတွင် သိုင်းပညာရှင် ရှမ်းတရုတ် ဦးဘရင်၊ ဦးဘသွင်၊ ဦးမေဓါ တို့က တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှပါဝင်ရင်း သိုင်းပညာရပ်များ ပြန့်ပွားခြင်းဖြင့်လုပ်ငန်းများ ပြန်လည်စတင်နိုင်ခဲ့သည်။ နယ်ချဲ့ဗြိတိသျှ နှင့် ဖက်ဆစ်ဂျပန်များ အုပ်စိုးစဉ်အခါက သိုင်းပညာ သင်ကြားသူ လူငယ်များနှင့် သိုင်းပညာရှင်များကို ၎င်းတို့အား တော်လှန်ပုန်ကန်မည့် အရေးတွေးကြောက်ကာ မြန်မာ့သိုင်းပညာမပြန့်ပွားစေရေး အတွက် လက်နက် ဥပဒေများ ပြဋ္ဌာန်းကာ နည်းလမ်းများဖြင့် တားဆီးပိတ်ပင်ခြင်း၊ အရေးယူ ဖမ်းဆီး အပြစ်ပေးခြင်း၊ ၎င်းတို့အား စိုးရိမ် ကြောက်လန့်အောင်ပြုမှုခြင်း စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးတားဆီး ချိုးနှိမ်ခဲ့ကြသည်။ နယ်ချဲ့ကျူးကျော်သူတို့၏ အမျိုးမျိုးသော ဖိနှိပ်မှုများအကြားမှ မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်ထက်သန်သော သိုင်းပညာရှင်များနှင့် လူငယ်များသည် နယ်ချဲ့သမားများမသိမမြင်နိုင် သည့် လူသူ ကင်းဝေးလှသော တောတောင်များတွင်လည်းကောင်း မြေကျင်းများတူး၍ ညအချိန် လူခြေတိတ်ဆိတ်ချိန်များတွင်လည်းကောင်း လျှို့ဝှက်စွာ ဆင့်ပွားသင်ယူကြ ရင်းဖြင့် မြန်မာတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာအမွေအနှစ်ဖြစ်သော မြန်မာ့ရိုးရာသိုင်းပညာကို မပျောက်ကွယ်အောင် ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။ ၁၃၀ဝ ပြည့်နှစ် တောင်သူလယ်သမား အရေးတော်ပုံမှစ၍ သိုင်းပညာရှင်များ၏ ပါဝင်ကြိုးစားမှုကြောင့် ဇာတိမာန်ထက်သန်သော ပြည်သူများအကြားတွင် သိုင်းပညာ ရပ်များ ပြန်လည် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့သိုင်းပညာရပ်များ ထင်ထင်ပေါ်ပေါ် ပြန်လည်သင်ကြားနိုင်ခဲ့ပြီး ဂျပန်စစ်သားများ သယ်ဆောင်လာခဲ့သော ပညာရပ်များနှင့်အပြိုင် သင်ကြားကြ ရင်း အာရှလူငယ်ခေတ်တွင် အာရှလူငယ် အသင်းဥက္ကဋ္ဌ ဦးဘဂျမ်း၊ အာရှလူငယ်အသင်း ဉာဏဗလ တာဝန်ခံဦးဘရှင်(ဗိုလ်မှူးဘရှင်)၊ သိုင်းပညာရှင် ဆရာကြီး ဦးပြည်သိမ်းတို့၏ ဦးဆောင်မှုနှင့် မျိုးချစ်လူငယ်များ၏ စည်းရုံးမှုဖြင့် ဒေါက်တာဘမော်အစိုးရက ၁၉၄၄ခုနှစ် မြန်မာပြည်လုံးဆိုင်ရာ သိုင်းပြိုင်ပွဲကြီးကို ကေဘိုတိုင်ကျွန်း (ယခု ဗိုလ်ချုပ် ပန်းခြံနေရာ) တွင် ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။ ပထမအကြိမ် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ဗန်တို၊ ဗန်ရှည်ပြိုင်ပွဲကို ၁၉၈၄ခုနှစ် တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ကိုယ်မင်းကိုယ့်ချင်းလမ်း၊ ခြံအမှတ်(ဂ) (ယခု ပန်းချီ ပန်းပု အနုပညာကျောင်း) တွင်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယအကြိမ်ပြိုင်ပွဲကို ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ အောင်ဆန်း အားကစားပြိုင်ပွဲကွင်းတွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အစိုးရမှ အသိအမှတ်ပြုသော မြန်မာ့သိုင်းပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပနိုင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးရှိ သိုင်းပညာရှင်များ စုပေါင်းမိပြီး သိုင်းပညာပြန့်ပွားရေးအတွက် စဉ်ဆက် မပြတ်ကြိုးပမ်းခဲ့ရာ ပြည်ပ ဧည့်သည်တော်များ မြန်မာ့သိုင်းပညာပြသခြင်း၊ တရုတ်ပြည်ဝူရှူးပညာရှင်များအား ဧည့်ခံပြသခြင်း၊ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်၊ တပ်မတော်၊ တက္ကသိုလ်သိုင်း သင်တန်းများ ပို့ချခြင်းစသော သိုင်းပညာထိန်းသိန်းပြန့်ပွားရေး လုပ်ငန်းများကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ ဦးဇော်ဝိတ် (အား/ကာ-ညွှန်ချုပ်ဟောင်း)၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ်ကိုဖွဲ့စည်းနိုင်ရန် ပြင်ဆင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အားကစားနှင့် ကာယပညာဦးစီးဌာန ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ် ဖွဲ့စည်းရန်အတွက် နိုင်ငံတော်၏ အားကစားလုပ်ငန်းများကို အနီးကပ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ သိုင်းအဖွဲ့ချုပ်ကို ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁)ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ် တရားဝင်မဖွဲ့စည်းမှီကတည်းက မြန်မာ့သိုင်းပညာသည် မြန်မာ့တို့၏ ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာ ခုခံကာကွယ် တိုက်ခိုင်နိုင်သော ပညာရပ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိနေခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ရာဇဝင်သမိုင်းရှည်လျားကြာမြင့်သည်နှင့် အညီ မြန်မာ့သိုင်းပညာသည်လည်း ရှည်လျား ကျယ်ပြန့်ပေလိမ့်မည်။ ရှေးမင်းအဆက်ဆက် တစ်ခေတ်ပြီးတစ်ခေတ် လက်ဆင့်ကမ်း ဆင်းသက်လာသော အဖိုးတန် မြန်မာသိုင်းပညာများကို ယခုအချိန်၌ တစ်နေရာတည်းတွင် တစ်ပေါင်းတည်းတစ်စုတည်း မတွေ့ နိုင်ကြသော်လည်း ယင်းပညာကောင်း၊ ပညာမွန်များမှ ပေါက်ဖွား ပျံ့နှံ့ကြီးထွားနေသော အနွယ်အပွား သိုင်းပညာများကို ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။ ထိုကဲ့သို့ပြည်ထောင်စု နေရာအနှံ့အပြား၌ ကြီးထွားရင့်သန်လျက် ရှိသော သိုင်းပညာများသည် အောက်ပါအချက်အချာ ပင်မသိုင်းပညာကြောရိုး ကြီးသုံးခုမှဆင်းသက်လာကြခြင်းဖြစ်သည်။ #အင်းသိုင်း။ မြန်မာမင်းနေပြည်တော် အင်းဝဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော ပညာအနွယ်အပွား။ #ကမ္ဗောဇသိုင်း။ ရှမ်းပြည်ဘက်မှဆင်းသက်လာသော ပညာအနွယ်အပွား။ #ရာမညသိုင်း။ အောက်မြန်မာပြည် မွန်မင်းဆက်မှဆင်းသက်လာသော ပညာအနွယ်အပွား။ ဤထက်ပါ သိုင်းပညာကြီးသုံးရပ်မှဆင်းသက် လာသော ပညာများသည် နှစ်ပေါင်းများစွာကြာရှိလာပြီဖြစ်သော ယခုအခါတွင် အလွန်ခိုင်ခန့်သော ပိုးပိုက်ကွန်ကဲ့သို့ ပညာတစ်ခုနှင့်တစ်ခု ရောယှက်တိုး ဝင်နေကြပြီ ဖြစ်လေသည်။ ပညာတခုအပေါ်တခု လိမ်ယှက်ရောထွေးကာ အပြန်အလှန် အမှီသဟဲ ပြုပြီးလျှင် အကျိုးပြုနေကြသဖြင့် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံရှိ သိုင်းပညာအဆင့်အတန်း သည် အလွန်ခိုင်ခန့် ကောင်းမွန်သည့် အဆင့်အတန်းတွင် ရှိနေပြီဖြစ်ပေသည်။ [[ပြည်သိမ်း၊ ဦး (သိုင်းဆရာကြီး)|သိုင်းဆရာကြီး ဦးပြည်သိမ်း‎]] သည် မြန်မာ့သိုင်းပညာရှင် နိုင်ငံကျော်သိုင်း[[ဆရာကြီး]] ဖြစ်သည်။ ဂျပန်ခေတ်တွင် ပညာရေးဌာန၊ လူငယ်ရေးရာဌာနခွဲတွင် သိုင်းပညာနှင့် ပတ်သက်၍ တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ လူငယ်များအား သိုင်းပညာဖြန့်ဖြူးသင်ကြား ပေးခဲ့သည်။ သိုင်းဆရာကြီး ဦးပြည်သိမ်း၏တပည့်သည် [[ချစ်သန်း၊ ဦး (သိုင်းဆရာကြီး)| ဆရာကြီးဦးချစ်သန်း‎]] ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]မှ ထုတ်ဝေသည့် (L’Artaublic du Bando) ကရာတေး မဂ္ဂဇင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံမှ သိုင်းဆရာကြီးများ (Burma '''Thaing''' Experts) ဖြစ်ကြသော ဦးပြည်သိမ်းနှင့် ဦးချစ်သန်းတို့၏ ဗန်တိုဗန်ရှည်ပညာအကြောင်းနှင့် ၎င်းတို့၏တပည့်များဖြစ်ကြသော သိုင်းဆရာမင်းယက္ခ၊ သိုင်းဆရာမောင်ကျော်တင့်တို့၏အကြောင်းကို ဓာတ်ပုံများနှင့်တကွ တခမ်းတနားဖော်ပြခဲ့သည်။ ဦးပြည်သိမ်းနှင့် ဦးချစ်သန်းတို့သည် ၁၉၄၂ ခုနှစ် ([[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]] အတွင်း) အာရှလူငယ် အစည်းအရုံး ဥက္ကဋ္ဌ (ပုဂံ) [[ဘဂျမ်း၊ ဦး (ပုဂံ)|ဦးဘဂျမ်း]]၊ ဦးကျော်မြင့်ကလေး၊ ဦးဇော်ဝိတ်၊ သခင်ခင်အောင်၊ သခင်ညီလေး ၊ [[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]] စသောပုဂ္ဂိုလ်များနှင့်အတူလူငယ်များ ဗလငါးတန်ပြည့်၀ရေး၊ စေတနာ့ဝန်ထမ်းလူမှုရေး၊ ပညာရေး လုပ်ငန်းများနှင့် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး လျှို့ဝှက်လုပ်ငန်းများကို အများအပြား လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သူများဖြစ်သည်။ == ဗန်တိုဗန်ရှည် == {{main | ဗန်တို}} မြန်မာ့သိုင်း ဟုခေါ်သောဗန်တို၊ ဗန်ရှည် အတတ်ပညာသည် မြန်မာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် ကိုယ်ခံပညာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှေးမြန်မာတို့က ကာယနှင့် စိတ်ဓာတ်ကြံခိုင်ရေးအတွက် အဓိကထားပြီး စစ်ပွဲများတွင် လက်နက်မဲ့၊ လက်နက်ကိုင်နှစ်မျိုးခွဲကာ အသုံးပြု တိုက်ပွဲဝင်သည့် ရိုးရာကိုယ်ခံပညာဖြစ်သည်။ ၎င်းဗန်တိုဗန်ရှည်ပညာရပ်များကို အထူးလျှို့ဝှက် သင်ကြားပေးခဲ့ကြသည်။ သားစဉ်မြေးဆက်၊ ဆွေစဉ်မျိုးဆက် သွေးရင်းသားရင်းများသာ လူမသိအောင် တိတ်တဆိတ်သက်ကြားပေးလေ့ရှိသည်။ မြန်မာတို့၏ အမွေဖြစ်သော ဗန်တိုသိုင်းပညာသည် သရေခတ္တရာ သာသနာနှစ် (အစ) ဘီစီ (၄၅၅) ကတည်းကတည်ရှိခိုင်ခံနေပြီး ဒီထက်စောသော မှတ်တမ်းများလည်းရှိခဲ့ကြသည်။ [[သရေခေတ္တရာ]]၊ [[ဗိဿနိုး]]၊ [[ဟန်လင်း]]၊ [[ပုဂံ]]၊ [[ပင်းယ]]၊ [[အင်းဝ]]၊ [[ကုန်းဘောင်]]ခေတ်သမိုင်း တလျှောက် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေး အတွက် အသုံးပြုခဲ့ရာမှ မြန်မာ့သိုင်း ဟူ၍ယနေ့ခေါ်ဝေါ်ထားကြပြီဖြစ်သည်။ [[File:Thaing2.jpg|100px|thumb|မြန်မာ့ သိုင်း ကစားဟန်|မြန်မာ့ သိုင်း ကစားဟန်(<small>ဤပုံသည် ခါးတောင်းကျိုက်ပုံဖြစ်ပေမည်။</small>)]] လက်နက်မဲ့ ဗန်တိုနှင့် လက်နက်ကိုင် ဗန်ရှည် ဟူ၍ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ အမာဗန်တို၊ အပျော့ဗန်တိုနှစ်မျိုးခွဲကာ မြန်မာ့လက်ဝှေ့ကဲ့သို့ အကွဲအပြဲ မတွန့်မဆုတ်ရင်ဆိုင်သောနည်းကို ဗန်တို (အမာ) ဟုခေါ်ပြီး မိမိအားအထိမခံဘဲ ရှောင်တိမ်းကာတုံ့ပြန်သောနည်းကို ဗန်တို (အပျော့) ဟုခေါ်သည်။ == ရှမ်းသိုင်း == ရှမ်းသိုင်းပညာရပ်တွင်လည်း လိုင်းမွန်းသိုင်း ရှမ်းကြီး၊ ရှမ်းတရုပ်သိုင်း၊ ရှမ်းလေးသိုင်း၊ အင်းသိုင်း၊ ပလောင်သိုင်း အစရှိသော ပညာရပ်များစွာရှိသည်။ ထိုသိုင်းများတွင်လဲ လက်သိုင်း၊ ဓားသိုင်း၊ ဓားလေးလက်{ထယ်စီး}၊ ဓားရှစ်လက်{သမင်ဂျိုလ်သဏ္ဏာန်ဓား}၊ဧခြောက်ချက်ဓား ကြိုးသိုင်း၊ လိုင်းမွန်းတုတ်ပျံကြိုးတပ်သိုင်း လိုင်းမွန်းလှံပျံကြိုးတပ်သိုင်း၊ လိုင်းမွန်းဓါးပျံကြိုးတပ်သိုင်း၊ လိုင်းမွန်း ပဝါ{အတို/အရှည် ဖြင့် အသုံးပြုရသော မဗစ်}ခဲပစ်၊ တုန်းတိလက်နက် ၊ ဆူးပေါက်လက်နက် ၊ ပျက်ရှလက်နက်ပုန်းသိုင်း လှံသိုင်း၊ ဟော့ဆန်ငါ့စန့်ဆန်ဟို ႁွၵ်ႇသၢမ် ငႃး ၸၢင့်သၢမ်ႁူဝ် သုံးခွလှံသိုင်း ၊ ပဉ္စလောဟာ လှံစကြာသိုင်း ၊ တုတ်သိုင်း၊ ကြိုးဆက်တုတ် လိုင်းမွန်းခွပ့်ဟိုကာပ် ၊ ကြိုးဆက်ဓါးအရှည် လိုင်းမွန်းလျောဝ်ဟိုကာပ် ၊ ကြိုးဆက်ဓါးအတို မစ်ဟိုကာပ် ၊ မိုးကြိုးကွင်းသိုင်း အစရှိသော ရှေးသိုင်းပညာရပ်များပါ၀င်သည့် ပညာရပ်များ များစွာရှိသည်။ ရှမ်းကြီးသိုင်းသည် အကွက်ကျဲသည်။ ခြေကွက်မှာ လဲ ၄ ကွက်၊ ၆ ကွက်၊ ၈ ကွက်၊ ၁၂ ကွက် ဖြင့်ကစားသည်။ ရှမ်းလေးသိုင်း (ခူခါချန့်၊ ယနေ့အခေါ် သိုင်းပြောင်းပြန်) သည် အကွက်စိတ်သည်။ ခြေကွက်မှာလဲ ၄ကွက်၊ ၇ကွက်၊ ၉ ကွက်၊ ၁၂ ကွက် ရှိသည်။ သိုင်းပြောင်းပြန်ဟု ခေါ်သည်မှာ ရှမ်းကြီးသိုင်း၏ ခြေကွက်များနှင့်မတူ ပြောင်းပြန်သဘောရှိသောကြောင့် သိုင်းပြောင်းပြန်ဟုခေါ်သည်။ == လိုင်းမွန်းသိုင်း == လိုင်းမွန်းသိုင်း လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ သည် ရှေးသိုင်းပညာစဉ် ဖြစ်ပြီး တောင်ပေါ် ဒေသ တခွင် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား သော သိုင်းပညာဖြစ်ပါသည် ၊ ရှမ်းသိုင်း ဆယ်မျိုး တွင် ပါဝင်သော လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာဖြစ်ပြီး ၊ တအာင်း ပလောင် ဘာသာစကား ဖြင့် လာည်မှိန်း ဟု ပြောဆို ခေါ်ဆိုကြပါသည် ၊ မြောက်ပိုင်း မှ စတင်ရ်ျု ဆရာအစဉ် ဆင်သက် လာကြပါသည် ၊ လူသား တို့ ရွေ့ပြောင်း ၊ သွားလာ ၊ နေထိုင် ၊ ရှင်သန် ၊ ကြီးထွာလာရာ မှ မိသားစု ၊ မျိုးနွယ်စု ၊ တိုင်းရင်းသား တို့ ခုခံ ကာကွယ် တိုက်ခိုက်ရေး သိုင်းပညာ အဖြစ် တောင်ပိုင်စတိတ် / တောင်ပိုင်နယ် ဟော်နန်းအတွင်း အမှု့ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသော သိုင်းပညာ အဖြစ် အထင်အရှား တွေ့ရှိရပါသည် ။ ရှေးအခါ ကာလများ မှ မျိုးနွယ်စု ၊ တိုင်းရင်းသား တို့၏ ခုခံ ကာကွယ် တိုက်ခိုက်ရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင် ခဲ့ကြသော လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ သည် ၊ ယနေ့ခေတ် ကာလ တွင် ယဉ်ကျေးမှု့ ပွဲဝင် အက သိုင်းပညာ အဖြစ် လည်ကောင်း ၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာကြံခိုင် မှု့ အတွက် လေ့ကျင့်ကြသော သိုင်း အတတ်ပညာ အဖြစ် လည်ကောင်း မြန်မာနိုင်ငံ သိုင်းအဖွဲ့ချုပ်ဝင် လိုင်းမွန်းပင်မဦးစီးသိုင်းအဖွဲ့ အဖြစ် ပြည်တွင်း ပြည်ပ သို့တိုင် ရောက်ရှိ ပြန့်နှံ ပညာ လက်ဆင့်ကမ်းပြီး မျိုးဆက်အလိုက် ထိန်းသိမ်း ပြန့်ပွားနေကြပါသည် ။ သျှမ်းသိုင်းဆယ်မျိုး ရှိပါသည် ၊ ထို သိုင်းဆယ်မျိုး တွင် လိုင်းမွန်းသိုင်း သည် အခြေခံ ဖြစ်သည် ၊ လက် လှုပ်ရှားမှု့ အခြေခံ {၇}မျိုး ၊ ‌‌ခြေ လှုပ်ရှားမှု့ အခြေခံ {၇}မျိုး ထို လှုပ်ရှားမှု့ {၇}မျိုး ဖြင့် ခေါင်း ၊ ခါး ‌၊ ခြေ ၊ လက် လှုပ်ရှားမှု့များ ဖြင့် အဝိုင်း အဝန်း လမ်းကြောင်းများအသုံးပြုကာ ၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ‌တည်ဆောက်ကြပါသည် ၊ ကျင့်ဆောင် ကြပါသည် ၊ ခြေလှုပ်ရှားမှု့ ခြေနင်းကွက် ပညာစင်အရ ၁ကွက် {ဂါရ၀ပြု}ခြင်းမှ စတင်ရ်ျု ၂ကွက် / ၄ကွက်ကို အခြေခံ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ တွင် စတင် သင်ကြားကြပါသည် ၊ တည် ဟုဆိုသော တည်၂ကွက် နှင့် စောင့် ၃ကွက် နှင့် ပရိယာယ် ဆင် ၅ကွက် နှင့် အဆုံး သတ်ဟု ရှေးဆရာ အစဉ်အဆက် လက်ဆင့်ကမ်း ဖွင့်ဆို သင်ကြားကြပါသည် ၊ ခြေ၂ချောင်း ရှိသော လူသားသည် လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာသင်ကြားရာ တွင် ခြေနင်း၊ခြေတက် ၊ ခြေဆုတ် ၊ ခြေရှောင် ၊ ခြေလှည့် တိုက်ကွက်များအဖြစ် ကျင့်ကြံ သင်ကြားသလို ကကွက် အဖြစ်လည်း ကျင့်ကြံ သင်ကြားရပါသည် သမားစင်အရ ၁၀၈ကွက် အထိ ရှိပါသည် ။ တအာင်းပလောင်လူမျိုး လိုင်းမွန်း သိုင်းပညာရှင် ဆရာကြီး အဘိုးတာဒီးစံအေး သည် မြောက်ပိုင်း သိုင်း ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆယ်သုံးပါး ဖြစ်သည့် {၁}ခူးလိုင်းဆရာကြီး ထကိုင် {၂} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆွယ်ငင်း {၃} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆွယ်ခမ်း {၄} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆွယ်ဆိုင်း {၅} ခူးလိုင်းဆရာကြီးကာခမ်း {၆} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ငို့ဟိုခါ {၇} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ငို့ဟိုခေါ၀် {၈} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဩ {၉}ခူးလိုင်းဆရာကြီး ကေလာသ {၁၀} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ပေါ်နော်မိန်း {၁၁} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ပေါ်ဂိန်း {၁၂} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဩတိဆ {၁၃} ခူးလိုင်းဆရာကြီး မောင်အ ဖော်ပြပါ ခူးလိုင်းဆရာကြီး {၁၃}ပါးထံတွင် နှစ်ပေါင်းသုံးဆယ် အတွင်း လေ့လာဆီပူး သင်ကြားပြီး လိုင်းခူး ရယူခဲ့သော ဆရာကြီး ဖြစ်ပါသည် ၊ ဆရာကြီး(13)ပါး ထံ မှ ရရှိခဲ့သော ပညာရပ် {ပညာစင် သမားစင်} များ ကို သုသေသန ပြုလုပ်ခဲ့သော ဆရာကြီး ဖြစ်ပါသည် ""အင်နှစ်ရှစ်ဆောင်အင်တိုင်ရှစ်အစ်"" ဆိုသော ရှေးသျှမ်း စကားဖြင့် သုတေသန ပြုလုပ်ခဲ့ပါသည် ၊ ထိုသို့ ပြုလုပ် ခဲ့သောကြောင့် သျှမ်းသိုင်း ပညာစဉ်ဖြစ်သော သိုင်းဆယ်မျိုး ကို သိရှိ နားလည်ခဲ့ခြင်း မျှဝေ သင်ကြား လက်ဆင့်ကမ်း ပေးအပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည် ၊ ထို ပညာစဉ်ကြီး ဆယ်မျိုးသည် တောင်ပေါ် ဒေသ တခွင် ထင်ပေါ်‌ကျော်ကြား ခဲ့ပါသည် ၊ယနေ့တိုင်း ဖြစ်ပါသည် ၊ ၎င်းသိုင်းဆယ်မျိုးမှာ. (၁)လိုင်းမွန်း (စက်ဝိုင်း လမ်းကြောင်း အတိုင်း အသုံးပြုရသောသိုင်းပညာ) (2)လိုင်းကြမ်း (အကုသိုလ် နှင့် ယှဉ်သော ဒေါသ ၊ လောဘ မောဟ ၊ မာန် မာန ပါသော စိတ်ဓာတ် ခက်ထန် ကြမ်းတမ်းသည့် သိုင်းပညာ) (၃)လိုင်းချန့်(စဲင့်) (အဆက်မပြတ်တိုက်ခိုက် သောသိုင်းပညာ (သို့မဟုတ်) အရိုးအဆစ်များဖြင့်ခုခံ တိုက်ခိုက်သောသိုင်းပညာ) (၄)လိုင်းတဲင်း (အဖမ်းအချုပ်အလိမ်အချိုးပါဝင်သော သိုင်းပညာ) (၅)လိုင်းကာ(သို့)လိုင်းတဲင်းကာ (အပြန်အလှန် ချုပ်ခြင်း ဖြေခြင်း တန်ပြန်တိုက်ခိုက်ခြင်းများ ပါဝင်သော သိုင်းပညာ) (၆)လိုင်းဗွင်(ခွင်) (ဘားဂျွမ်း အတတ် နှင့် ပေါင်းစပ်ထားသော သိုင်းပညာ) (၇)လိုင်းပိုင်လပ်ပိုင်ဖိုင် (လက်နက်ပုန်းပစ်နည်းသိုင်းပညာ) (၈)လိုင်းဆွီး (ကာယသိဒ္ဓိပါဝင်သောသိုင်း) {က}ဆမ်းဆွီး (ဆေးမှင်ကြောင်ထိုးခြင်း) {ခ}ယာဆွီး (ဆေးမြစ်ဆေးဥစိမ်ခြင်း) {ဂ}လုံမ်းဆွီး (ဝါယောဓာတ်ခြောက်ပါး နှင့် ကျင့် သောသိုင်းပညာ) {ဃ}နမ့်ဆွီး(ရေဖြင့်ကျင့်သောသိုင်းပညာ) {င}ဂါထာဆွီး(ဂါထာဖြင့်ကျင့်သောသိုင်းပညာ) (၉)လိုင်းခူး (အတွေးအခေါ် နှင့် ယှဉ်သော သိုင်းပညာ (သို့) ဉာဏ် အလင်းရောင် ဖြင့် မြင်သော သိုင်းပညာ) (၁၀)လိုင်းလုံ (ကြီးမားသော) တို့ဖြစ်ပါသည်။ ၂၀ရာစု လိုင်းမွန်း ဒုတိယမျိုးဆက် ဆရာကြီးစိုင်းခင်သောင်းနိုင် မှ မြန်မာနိုင်ငံ သိုင်းအဖွဲ့ချုပ် တွင် ၁၉၆၉ တွင် ပါဝင်ရ်ျု မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်း ရန်ကုန်မြို့ လမ်းမတော်မြို့နယ် ၁၄လမ်းအောက်လမ်း အမှတ် ၄ တွင် တအာင်းလိုင်းမွန်း သိုင်းအဖွဲ့ အား စတင် ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သည် ၊ ဒုတိယမျိုးဆက် ဆရာကြီး အဖြစ် လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာ မျိုးဆက်များ စွာ မွေးထုတ် ပညာ လက်ဆင့်ကမ်း ခဲ့သည် ၊ ရုပ်ရှင် ၊ ဂီတ ၊ ရိုးရာ ၊ ပွဲလမ်း များတွင် ပါဝင် ဖော်ထုတ် လိုင်းမွန်း သိုင်းဆယ်မျိုး အတတ်ပညာများ ဖော်ထုတ် ပြသ သင်ကြား လက်ဆင့်ကမ်း ပေးခဲ့သည် ၊ မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ် နှစ် ၅၀ပြည့် ရွှေရတု အခမ်းအနား တွင် သျှမ်းသိုင်းဆယ်မျိုး အား သျှမ်းပြည်နယ် ကိုယ်စားပြု စာတမ်း ဖတ်ကြား တင်သွင်းခဲ့သည် ၊ လိုင်းမွန်း နှစ် ၅၀ပြည့် နှင့် လိုင်းမွန်းပညာရှင် ဆရာကြီး တာဒီးစံအေး ၉၀နှစ်ပြည့် မဂ်လာ အခမ်းအနာ တွင်လည်း လိုင်းမွန်း ပင်မဦးစီး ဆရာကြီး အဖြစ် ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည် ၊ ၂၁ရာစု ယခု အခါ တွင် တောင်ပိုင်နယ် နမ့်ဆန်မြို့ မှ လိုင်းမွန်း ပင်မဦးစီး သိုင်းအဖွဲ့ ၊ ပင်မဦးစီး ဆရာကြီး အဖြစ် တာဆရာဘသောင်း {လိုင်းမွန်း ပညာရှင် ဆရာကြီး တာဒီးစံအေး ညီတော်} မှ ဆက်လက် တာဝန်ယူ လက်ဆင့်ကမ်း ခဲ့သည်။ ၂၁ရာစု လိုင်းမွန်း ပညာစင် ၊သမားစင် များမျိုးဆက်အလိုက် ပြန့်ပွား‌ရေး အတွက် လိုင်းမွန်း တတိယမျိုးဆက် ဆရာ ဗီဒီးစိုင်းရဲကျော်သူ မှ မြန်မာနိုင်ငံ အတွင်း နှင့် ကမ္ဘာနိုင်ငံ အသီးသီး သို့ သိုင်းဆယ်မျိုး အခြေခံ လိုင်းမွန်းသိုင်း အားမျှဝေ သင်ကြား လက်ဆင့်ကမ်း ပေးအပ် လျှက်ရှိသည် ။ https://sites.google.com/view/laimooninternational/home?authuser=&fbclid == ရာမည သိုင်း == ရာမညသိုင်းသည် မွန်ရိုးရာသိုင်းကိုခေါ်ပါသည်။ မွန်ရိုးရာသိုင်းတွင်လဲ လက်ဝှေ့၊ လက်သိုင်း၊ ဓားသိုင်း၊ လှံသိုင်းအစရှိသော ပညာရပ်များပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ကရင်ရိုးရာ လက်သိုင်း၊ ဓားသိုင်း၊ ဒူးလေးပစ်၊ မြှားပစ် အစရှိသောပညာရပ်များ နှင့်အတူ ရိုးရာသိုင်းများ၊ မျိုးနွယ်စုသိုင်းများလဲ ရှိသည်။ <ref>အလင်းစေတမာန်မှ ကူးယူသည်။</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:မြန်မာ့ သိုင်း]] [[Category:မြန်မာ့ ရိုးရာ ကစားနည်း]] [[Category:ကိုယ်ခံပညာ]] aki60ce6q3w6o3qhhcx4pvtm3z6ildy 0 7252 1040302 1016357 2026-06-23T00:12:33Z ~2026-36372-95 144740 /* နိုင်ငံရေး */ စာလုံးပေါင်း ပြင်ခဲ့သည် 1040302 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = ဂဠုန် | name = ဦးစော | honorific_suffix = | native_name = | native_name_lang = | office = [[ဗြိတိသျှဘားမား၏ နန်းရင်းဝန်များ စာရင်း|ဗြိတိသျှမြန်မာနိုင်ငံ၏ဝန်ကြီးချုပ်]] | term_start = ၁၉၄၀ | term_end = ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၂ | predecessor = [[ပု၊ ဦး (နန်းရင်းဝန်ဟောင်း)|မောင်ပု]] | president = | successor = [[ပေါ်ထွန်း၊ ဆာ|ပေါ်ထွန်း]] | deputy = | image = Prime Minister U Saw 1941.png | image_size = | alt = | caption = | birth_name = မောင်စော | birth_date = {{birth date|df=yes|1900|3|16}} | birth_place = ကိုင်းကြီးရွာ၊ [[အုတ်ဖိုမြို့]]၊ [[သာယာဝတီခရိုင်]]၊ [[ဗြိတိသျှဘားမား]] | death_date = {{Death_date and age|1948|5|8|1900|3|16|df=yes}} | death_place = [[ရန်ကုန်]]၊ [[လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]] | death_cause = ကြိုးပေးခံရခြင်း | known_for = [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]ကို လုပ်ကြံခဲ့မှု | residence = | nationality = [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] | other_names = | ethnicity = | citizenship = | education = | alma_mater = | party = | occupation = နိုင်ငံရေးသမား၊ နန်ရင်းဝန် | religion = | spouse = သန်းတင် | partner = | children = ဘေဘီစော | father = ဖိုးကြူး | mother = ဒေါ်ပန်း | website = <!--Military service--> | nickname = | allegiance = ဂဠုန်တပ် | branch = | serviceyears = | rank = | unit = | commands = | battles = | awards = }} မြန်မာ့နိုင်ငံရေးလောကတွင် ထိပ်ထိပ်ကျဲများစွာ ရှိသည့်အနက် ဂဠုန်ဦးစောသည်လည်းတစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှတို့အုပ်စိုးသည့် အချိန်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားနေသောအချိန်များတွင် ဦးစောသည် နိုင်ငံအကျိုး သယ်ပိုးဆောင်ရွက်ခဲ့သကဲ့သို့ မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရရန် အလွန်နီးစပ်နေသည့်ကာလရောက်မှ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကံကြမ္မာကို ပြောင်းလဲလိုက်သူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ == ငယ်စဉ်ဘဝ == နန်းရင်းဝန်ဟောင်း ဂဠုန်ဦးစောကို အုတ်ဖိုမြို့နယ် ကိုင်းကြီးရွာ၌ အဘမြေပိုင်ရှင် ဦးဖိုးကြူး၊ အမိ ဒေါ်ကျင်တို့မှ ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်၊ မတ်လ (၁၆)ရက် (မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၆၁ ခု၊ တပေါင်းလဆုတ် (၂)ရက်)၊ သောကြာ ‌‌‌‌နေ့ (၇)နာရီ (၃၀) မိနစ်တွင် ဖွားမြင်သည်။ မွေးချင်းလေးယောက်အနက် ဒုတိယမြောက်ဖြစ်သည်။ ကြို့ပင်ကောက်မြို့ ရိုမန်ကက်သလစ် သာသနာပြုကျောင်း၌ သတ္တမတန်းအောင်မြင်သည်အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အင်္ဂလိပ်စာကို ကာလကတ္တား (ယခု ကိုးလ်ကတ္တား) မြို့သို့ သွားရောက် သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် တတိယတန်းရှေ့နေ စာမေးပွဲ အောင်မြင်ကာ ရှေ့နေလိုက်ခဲ့သည်။ == နိုင်ငံရေး ==အခြေအနေ!! === လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကာလ === သာယာဝတီမြို့မ ဝံသာနုကောင်စီတွင် စက္ကရီတေရီ အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခု ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေ အကွဲတွင် ဖခင် ဦးဖိုးကြူး နှင့်အတူ (၂၁)ဦးအဖွဲ့ ဘက်က ပါဝင်သည်။ ၁၉၂၅ ခုပထမအကြိမ် ဒိုင်အာခီ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်ရာ ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင်မူ ဒိုင်အာခီရွေးကောက်ပွဲတွင် သာယာဝတီတောင်ပိုင်း မဲဆန္ဒနယ်မှ မင်းတိုင်ပင် အမတ်အဖြစ် အရွေးခံရသည်။ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဝါရင့်နိုင်ငံရေးသမား သာယာဝတီဦးပု ကို အနိုင်ရကာ လွှတ်တော်အမတ် အဖြစ်ဆက်လက် အရွေးခံရသည်။ တောင်သူလယ်သမား တော်လှန်ရေး ခေါင်းဆောင်ကြီး ဂဠုန်ဆရာစံ၏ နောက်လိုက်များ အတွက် ရှေ့နေလိုက်ပေးခဲ့သည်။<ref name="ms">{{cite book|author=Martin Smith|year=1991|title=Burma - Insurgency and the Politics of Ethnicity|url=https://archive.org/details/burmainsurgencyp0000smit|publisher=Zed Books|location=London and New Jersey|pages=[https://archive.org/details/burmainsurgencyp0000smit/page/91 91], 73–74, 77, 92, 65, 69}}</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.yeyintnge.com/2010_07_16_archive.html |accessdate=4 April 2011 |archivedate=29 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429194236/http://www.yeyintnge.com/2010_07_16_archive.html }}</ref> ၁၉၃၁ ခုနှစ် ဥပဒေပြုကောင်စီတွင် ဦးစောသည် [[ဂဠုန်ဆရာစံ]]၏ တောင်သူလယ်သမား တော်လှန်ရေးနှင့် ပတ်သက်ပြီး အင်္ဂလိပ်အစိုးရသည် ပုန်ကန်သူများအား ရက်ရက် ရောရော နှိပ်ကွပ်ခဲ့ကြောင်း အစိုးရထံ အိတ်ဖွင့်ပေးစာ တစ်စောင် ရေးသားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် [[မြန်မာပြည်]]အရေး စာအုပ်တစ်အုပ် ရေးသားကာ နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရာ အင်္ဂလိပ်အစိုးရ၏ ပိတ်ပင်တားဆီးမှုခံရသည်။ သာယာဝတီ တောင်ပိုင်းအမတ် ဦးစောသည် “၁၉၃၀-၃၁ ခုနှစ်မြန်မာပြည်အရေး” စာအုပ်ကို ရေးသား ထုတ်ဝေရာ အစိုးရအား အကြည်ညိုပျက်စေသော စာသားများ ပါဝင်၍ ပုဒ်မ ၁၂၃ (က) အရ အပြစ်ပေးနိုင်ကြောင်း အထူးဂေဇက် အထုတ်ခံရသည်။ ဥပဒေပြုလွှတ်တော် အစည်းအဝေး တွင်လည်း ဆရာစံ တောင်သူလယ်သမား ပုန်ကန်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ အင်္ဂလိပ်အစိုးရ၏ အရေးယူ ဆောင်ရွက်မှုများကို ပြင်းပြင်း ထန်ထန်ဝေဖန် ပြောကြားရာ ထိုစဉ်က ပြည်ထဲရေးအတွင်းဝန် “မစ္စတာ ဘုသ်ဂရေဗလီ (Mr. Booth Gravely) ကဦးစောအား “မောင်စော ဂဠုန်ဖြစ်လာပြီ”ဟု ပြောရာမှ “ဂဠုန်ဦးစော”ဟု အမည်တွင် လာသည်။ [[File:Galon U Saw.jpg|right|thumb|250px]] ၁၉၃၂ ခုနှစ် ဒိုင်အာခီရွေးကောက်ပွဲတွင် သာယာဝတီတောင်ပိုင်း မဲဆန္ဒ နယ်မှ အရွေးခံရာ ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြန်သည်။ သို့သော် နောက်ဆယ်လကျော် အကြာ ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲ၌ ဟင်္သာတ မြောက်ပိုင်း မဲဆန္ဒနယ်မှ အရွေးခံရသည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ဦးစောသည် [[ရန်ကုန်]] မြူနီစီပယ်လူကြီးအဖြစ် ဝင်ရောက် ဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၃၅ ခုနှစ်၊ မေလ (၂၃) ရက်နေ့တွင် သူရိယသတင်းစာ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ အပြန်တွင် ကိုးရီးယား၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]]၊ ပသျှူးကျွန်းဆွယ် (မလေးကျွန်းဆွယ်) စသော နိုင်ငံများသို့ လှည့်လည်သွားရောက်ကာ အဆိုပါနိုင်ငံ၏ "အာဆဟိရှင်းဘွန်း(あさひしんぶん)" သတင်းစာကိုလည်း လေ့လာခဲ့သည်။ ဂျပန်မှအပြန် ဦးစောသည် “ကိုယ်တွေ့ဂျပန်ပြည်”စာအုပ်ကိုရေးကာ သူရိယမှ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထို့နောက်သူရိယ သတင်းစာရှယ်ယာများ ထပ်မံဝယ်ယူပြီး ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် သူရိယသတင်းစာ၏ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၇ ခု၊ မေလ (၁၂) ရက်နေ့တွင် ဂဠုန်ဦးစောနှင့် ဇနီးဒေါ်သန်းတင်တို့က အိန္ဒယ ခေါင်းဆောင် ပန်ဒစ်ဂျဝါဟလာနေရူးနှင့် သမီး အင်ဒီရာဒေဝီတို့အား ဧည့်ခံဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် သူရိယသတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ သူရိယသတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ဩဇာကြီးမား လာသည်နှင့်အမျှ သတင်းစာ၏ မူဝါဒကို ၎င်းစိတ်ကြိုက် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုတွင် ဂဠုန်စစ်သူကြီးဘွဲ့ခံကာ ဂဠုန်တပ်၏ ဗိုလ်ချုပ် အဖြစ်ဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၃၆ ခု ဒုတိယ ကျောင်းသား သပိတ်ကာလတွင် ကျောင်းသားများနှင့် ရင်းနှီးမှုရရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ ခု၊ မတ်လတွင် မျိုးချစ်ပါတီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ မျိုးချစ်ပါတီဌာနချုပ်ကို သူရိယသတင်းစာ တိုက်မျက်နှာချင်းဆိုင် နေရာနှင့် ဦးစော၏ မရမ်းကုန်းမြို့နယ်ရှိ အေဒီလမ်း (ယခု မေခလမ်း) အမှတ် (၄) နေအိမ်တွင်ထားရှိသည်။ မျိုးချစ်ပါတီတွင် ဝတ်လုံတော်ရ ဦးအေး၊ ဖျာပုံသူဌေး၊ ဦးအုန်းခင်၊ ဟင်္သာတဦးမြ၊ ပဲခူးဦးစိန်ဝင်းတို့ ခေါင်းဆောင်များ အဖြစ်ပါဝင်သည်။ ၁၉၃၉ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၆)ရက်နေ့ လွှတ်တော်အစည်းအဝေးတွင် ဒေါက်တာဘမော် ဦးဆောင်သော ညွန့်ပေါင်း အစိုးရအား အယုံအကြည်မရှိအဆို ထပ်မံတင်သွင်းရာ (၇၀) မဲ၊ (၃၇) မဲဖြင့် အနိုင်ရသည်။ ၁၉၃၉ ခု၊ မေလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ရွှေကျင်ဦးပု ဦးဆောင်သည့် ညွန့်ပေါင်းအစိုးရအဖွဲ့၌ ဦးစောသည် လယ်ယာနှင့် သစ်တောရေးရာ ဝန်ကြီးဖြစ်လာသည်။ ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၉)ရက်နေ့ လွှတ်တော်အစည်းအဝေးတွင် နန်းရင်းဝန် ရွှေကျင်ဦးပုအား အယုံအကြည်မရှိ အဆို ထပ်မံတင်သွင်းပြီး ရာထူးမှ ဖြုတ်ချကာ ဦးစောကိုယ်တိုင် နန်းရင်းဝန်အဖြစ် အစိုးရအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ နန်းရင်းဝန် (ဝန်ကြီးချုပ်) ဖြစ်စဉ်က ဦးစောသည် မြန်မာအမျိုးသမီးများကို စောင့်ရှောက်ရန် ဥပဒေတစ်ခု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ယင်းဥပဒေမှာ “ဗုဒ္ဓဘာသာ မြန်မာအမျိုးသမီးများ ထိမ်းမြားလက်ထပ်ခြင်းဥပဒေ”ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီး စူဇူကီး (ဗိုလ်မိုးကြိုး)မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်သောအခါ ဦးစောသည် ဗိုလ်မှူးကြီး စူဇူကီးအား ခေါ်ယူတွေ့ဆုံကာ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဂျပန်ထံမှ အကူအညီများ လိုချင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၁၉၄၁ ခု၊ အောက်တိုဘာလ (၈) ရက်နေ့တွင် နန်းရင်းဝန်ဦးစောသည် အိုင်စီအက်စ်ဝန်ထမ်း ဦးတင်ထွတ်ကို အကြံပေးအဖြစ် ခေါ်ဆောင်ပြီး နန်းရင်းဝန် ချာချီနှင့် တွေ့ရန် အင်္ဂလန်သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလန်တွင် နန်းရင်းဝန် ချာချီနှင့် တွေ့ခွင့်ရသော်လည်း စစ်ပြီးလျှင် မြန်မာနိုင်ငံအား ဒိုမေနီယန် အုပ်ချုပ်ရေးပေးရန် တောင်းဆိုရာ အောင်မြင်မှု မရခဲ့ချေ။ အင်္ဂလန်မှအပြန် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ လစ္စဘွန်းမြို့အရောက် ဂျပန်ကောင်စစ်ဝန်ရုံးသို့သွားပြီး ပေါ်တူကီနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဂျပန်သံအမတ်ကြီးနှင့် တွေ့ဆုံကာ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဂျပန်များ ဝင်ရောက်လာပါက ဗြိတိသျှတို့ကို တိုက်ခိုက်ရာတွင် ကူညီဦးမည်ဟု စကားကမ်းလှမ်းခဲ့သည်၊ ထို့အကြောင်းကို ဗြိတိသျှစုံထောက်များ သိရှိပြီး ဂျပန်သံရုံးနှင့် ဆက်သွယ်မှုဖြင့် ပါလက်စတိုင်း (အစ္စရေး) ပြည် ဟိုင်ဖာမြို့တွင် အင်္ဂလိပ်အစိုးရ၏ ထိန်းသိမ်း ထားခြင်းခံရသည်။ ၁၉၄၂ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ (၁၈) ရက်နေ့တွင် နန်းရင်းဝန်ဦးစောအား မြန်မာပြည်သို့ ပြန်ခွင့်မပြုဘဲ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းလိုက် ကြောင်း အင်္ဂလိပ်အစိုးရက ကြေညာခဲ့သည်။ ဦးစောအား ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း အာဖရိကတိုက် ယူဂန္ဒာနိုင်ငံ၏ အကျဉ်းချ အိုင်စီအက်စ် ဦးတင်ထွတ်အား အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဆင်မလားသို့ပို့ပြီး မြန်မာပြည်စစ်ပြေးအစိုးရ၏ အကြံပေးအဖြစ် ဆောင်ရွက်စေခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး ၁၉၄၆ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ (၂၇) ရက်နေ့တွင် နန်းရင်းဝန်ဟောင်း ဦးစောသည် ယုဂန္ဒာနိုင်ငံမှ မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသည်။ မေလတွင် မျိုးချစ်ပါတီကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ ခု၊ စက်တင်ဘာလ (၁၂)ရက်နေ့တွင် မြန်မာပြည်ဘုရင်ခံ ဆာဟူးဘတ်ရန့် ခေါ်ယူတွေ့ဆုံခြင်းခံရသည်။ ထိုနှစ် စက်တင်ဘာလ (၂၁)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ မြေနီကုန်း (အထက ၂ စမ်းချောင်းကျောင်းရှေ့) စိန့်ဖလိုမီနာကျောင်းရှေ့၌ သေနတ်ပစ်ခံရ၍ မျက်စိဒဏ်ရာရခဲ့သည်။ ၎င်းလုပ်ကြံမှုအား ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက နောက်ကွယ်မှ စေခိုင်းခဲ့သည်ဟု အထင်မှားကာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအပေါ် အငြိုးအတေးထားခဲ့သည်။ စက်တင်ဘာလ (၂၆) ရက်နေ့တွင် ဘုရင်ခံ၏ အမှုဆောင်ကောင်စီ၌ ပညာရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။ ၁၉၄၇ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ(၉) ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရ ဖိတ်ကြားချက်အရ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဆွေးနွေးရန် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဦးဆောင်သော မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် အင်္ဂလန်သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီလ (၂၇) ရက်နေ့တွင် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး အတွက် ချုပ်ဆိုသော အောင်ဆန်း-အက်တလီစာချုပ်ကို ထိုစဉ်ကအဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လိုက်ပါသော သခင်ဗစိန်နှင့်အတူ လက်မှတ်ထိုးရန် ငြင်းဆိုပြီး စာချုပ်ကို ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။ မြန်မာပြည်ပြန်ရောက်ပြီး ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၉) ရက်နေ့တွင် သခင်ဗစိန်နှင့်အတူ ဝန်ကြီးအဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ အစိုးရအဖွဲ့မှ နုတ်ထွက်ပြီးနောက် သခင်ဗစိန်၊ ဒေါက်တာဘမော်တို့နှင့်အတူ “မဟာဗမာ”အဖွဲ့ ဖွဲ့စည်း၍ ဖဆပလအတိုက်အခံအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ထိုစဉ်က မဟာဗမာအဖွဲ့ကို စာနယ်ဇင်းများတွင် “စောစိန်မော်ဂိုဏ်း”ဟု ကင်ပွန်းတပ်ခံရသည်။ === အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများကို လုပ်ကြံမှု === ထို့နောက် ၁၉၄၇ ခု၊ ဇူလိုင်လ (၁၉) ရက်နေ့တွင် ဂဠုန်ဦးစောသည် သူ၏နောက်လိုက်များအား ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများကို လုပ်ကြံရန် စေခိုင်းခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်တို့ လုပ်ကြံခံရသည့်နေ့ ညနေပိုင်းမှာပင် ထိုလုပ်ကြံမှု၏ တရားခံ များဖြစ်သော ဦးစောနှင့် အပေါင်းအပါများအား ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကိုယ်တိုင် ဖွဲ့စည်းပေးထားသော သောင်းကျန်းမှု နှိမ်နင်းရေးတပ် တပ်ရင်းအမှတ် (၁)မှ တပ်ခွဲမှူး ဗိုလ်သိန်းဟန်နှင့် ရဲဘော်များသည် မရမ်းကုန်းမြို့နယ် အေဒီလမ်း (ယခု မေခလမ်း) အမှတ် (၄)ရှိ ဦးစောအိမ်သို့ဝိုင်းပြီး အိမ်တွင်းအိမ်ပြင် ရှာဖွေဖမ်းဆီးကာ စုံထောက် အင်စပိတ်တော် မစ္စတာဂျပ် ခေါင်းဆောင်သော ရဲအဖွဲ့လက်သို့ အပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်ဦးစောနှင့် အပေါင်းအပါများအား ဦးကျော်မြင့်၊ ဦးအောင်သာကျော်နှင့် ဦးစီးဘူးတို့ ပါဝင်သော အထူးခုံရုံးမှ အချိန်ယူ စစ်ဆေးပြီး ပြစ်မှုထင်ရှားသဖြင့် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် သေဒဏ်စီရင်ချက် ချမှတ်ခဲ့လေသည်။ တရားခံများက အဆင့်ဆင့်အယူခံ ဝင်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံး အယူခံလွှာကို ၁၉၄၈ ခု၊ ဧပြီလ (၂၀) ရက်နေ့တွင် တရားလွှတ်တော်ချုပ်မှ ပယ်ချလိုက်သည်။ ထို့နောက် သမ္မတထံ သနားခံလွှာ တင်သွင်းခဲ့ပြန်ရာ ခင်မောင်ရင်၊ သုခနှင့် မောင်နီတို့အပေါ်တွင် ချမှတ်ထားသော သေဒဏ်အမိန့်ကို ပယ်ဖျက်ပြီး တစ်သက်တစ်ကျွန်း ထောင်ဒဏ်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ ကျန်တရားခံများဖြစ်သော ဂဠုန်ဦးစော၊ သက်နှင်း၊ မောင်စိုးနှင့် မှုန်ကြီးတို့အား အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်တွင် လည်းကောင်း၊ စိန်ကြီးနှင့် ရန်ကြီးအောင်တို့အား ရန်ကုန်အကျဉ်းထောင် (ယခု ရန်ကုန် အထွေထွေရောဂါ ကုဆေးရုံနေရာ)တွင်လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၈ ခု၊ မေလ (၈) ရက်နေ့ အရုဏ်တက်ချိန်(၅)နာရီခွဲတွင် တစ်ချိန်တည်း ကြိုးဒဏ် စီရင်ခဲ့လေသည်။<ref>[http://news.google.com/newspapers?nid=1350&dat=19480308&id=H_cjAAAAIBAJ&sjid=MwAEAAAAIBAJ&pg=3867,2235571 U Saw Must Die, Burma Court Rules]</ref> [[File:u saw2.jpg|thumb|[[အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်]]ကြိုးစင်၌ ကြိုးပေးခံရပုံ]] ===ဘဝနိဂုံး=== ဦးစောသည် သူ့အားပေးသော နံနက်လက်ဖက်ရည်ကို အခန်း၌ ဆွမ်းတော်ကပ်ခဲ့သည်။ ဖယောင်းတိုင်သုံးတိုင် ထွန်းညှိပြီး ပူဇော်ခဲ့သည်။ ပြီးမှ အပြင်တွင် စောင့်နေကြသော အကျဉ်းဌာန မင်းကြီးဦးဘမောင်၊ ဆရာဝန်၊ တရားသူကြီး၊ အင်းစိန်ခရိုင်ဝန်၊ ခရိုင်ရဲဝန်၊ ထောင်အာဏာပိုင်များ စသည်တို့ကို ပြုံးရွှင်စွာ နှုတ်ဆက်သည်။ ဦးစောသည် ရှမ်းဘောင်းဘီ အပြာရောင်ကို သပ်သပ်ရပ်ရပ် ဝတ်ဆင်ထားသည်။ ကြိုးစင်ရှိရာ ထွက်ခွာလာစဉ် အကျဉ်းထောင် အဆောင်များအလယ်ရှိ ဘုရားရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ကိုးကွယ်ထားရာကို လွန်လာသဖြင့် ပြန်လှည့်၍ ဒူးတုပ်ဝပ်ချသည်။ ထို့နောက် ကြိုးစင်ဘက်သို့ ဆက်လက်ထွက်ခွာရာတွင် မြင်ရာလူကို လှမ်းပြီး နှုတ်ဆက်သည်။ အထူးခုံရုံး နာယက ဦးကျော်မြင့်နှင့်တကွ သူ့ကိုတာဝန်အရ ဆောင်ရွက်ရသည့် သူများအား မုန်းထားမှု မရှိပါဟု မှာကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် တည်တည် ငြိမ်ငြိမ်ပင် ကြိုးစင်ပေါ်သို့ တက်သွားလေသည်။ ဦးစော၏ ကြွင်းကျန်သော ရုပ်ကလာပ်ကို အင်းစိန်ထောင်ကြီး အနီးရှိ ပေါက်တော သင်္ချိုင်းတွင်ပင် မြေမြှုပ်သင်္ဂြိုဟ်လိုက်သည်။ <ref>[[သန်းဝင်းလှိုင်]]၏ ဂဠုန်ဦးစော၏ နောက်ဆုံးနေ့များ စာအုပ်(၂၀၀၉-ခုနှစ်)</ref> == ဆက်စပ်အကြောင်းအရာများ == * [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] * ဦးစော ကို လုပ်ကြံရန် ကြိုးစားခဲ့သူ [[ဘဆွေ၊ ရန်ကုန်|ရန်ကုန် ဘဆွေ]] * [[အာဇာနည်နေ့]] == ရည်ညွှန်းကိုးကား == <references/> [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[Category:မြန်မာ ရှေ့နေများ]] {{Lifetime|၁၉၀၀|၁၉၄၈}} nfkl8o2615nj72or8bfw2rm2jb9dy7i 0 7272 1040342 1036263 2026-06-23T08:44:29Z ~2026-36449-82 144758 /* မင်းသားဘဝ */ 1040342 wikitext text/x-wiki {{copyedit/doc}}<ref name=":0">ပြည်လှဖေနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သတင်း‌ောင်းပါး၊ ‌ောင်သက်ကြူ၊ ၁၉၉၄ ရွှေအမြူတေမဂ္ဂဇင်း။</ref>{{Infobox person|name=ပြည်လှဖေ|birth_date=၁၉၁၂|death_date={{death date and age | ၁၉၉၀ | ၃ | ၁၄ | ၁၉၁၂ | ၆ | ၂ | }}|birth_place=ပြည်မြို့၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား|birth_name=လှဖေ|citizenship=မြန်မာ|death_cause=ကင်ဆာ|death_place=လန်ဒန်မြို့|education=အင်ဂျင်နီယာ|ethnicity=ဗမာ|parents=ဦးခူး၊ ဒေါ်ကြင်စီ|resting_place=လန်ဒန်မြို့၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|years_active=၁၉၃၆-၁၉၄၇|occupation=ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ တယောအတီးသမား၊ တူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူ၊ တပ်မတော်အင်ဂျင်နီယာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး၊ ဝါဇီစက်ရုံမှူး၊ စက်မှုလယ်ယာအရာရှိ၊ ဒုတိယဝန်ကြီး၊|home_town=ပြည်မြို့|known_for=အဆိုတော်|nationality=မြန်မာ|native_name=လှဖေ|native_name_lang=မြန်မာ|residence=ရန်ကုန်|image=P HlaBay.jpg}} ပြည်လှဖေ (၁၉၁၂ - ၁၉၉၀) သည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ==ငယ်ဘဝ== မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်၊ ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။ ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။ အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။ ==အဆိုတော်ဘဝ== ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကဉ္စနာသီချင်း မှာ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်က အကြိုက်ဆုံးသီချင်းဟုဆိုသည်။ <ref name=":0" /> ==ဓာတ်ပြားသီချင်းများ== # ကဉ္စန၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၀ ဇွန်လ # ခေတ်ပြောင်းချိန်၊ သဟာယဆရာတင်၊ # ချစ်ညွှတ်ကွင်း၊ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်ဗျူဟာ၊ အေဝမ်းဆရာညှာ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်မိုးစွေ၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၁ ဩဂုတ်လ # ချစ်မှာလား၊ သဟာယဆရာတင်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ နိုဝင်ဘာလ # ချစ်သဲစွဲ၊ စန်းသော်တာ၊ (မေရှင် နှင့်) # ဂုဏ်တော်ဖွင့်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]] ၊ ၁၉၃၉ ဇူလိုင်လ # ဂုဏ်မြင့်သူ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၃၉ နိုဝင်ဘာလ # ဇွဲ ၊ [[မြကလောင်]]၊ ၁၉၄၁ စက်တင်ဘာလ # နဂါးနိုင်မင်း၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]၊ ၁၉၄၀ ‌အောက်တိုဘာလ # နတ်သျှင်နောင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဧပြီလ # နန်းကေသီ၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဩဂုတ်လ # နွဲ့မျိုးစုံ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (တင်တင်အေး နှင့်)၊ ၁၉၃၉ ‌ေ အောက်တိုဘာလ # ပပဝင်းဝင်း၊ စိန်ဝေလျှံ၊ ၁၉၄၁ နိုဝင်ဘာလ # ဖုတ်သွင်းရထား၊ သဟာယဆရာတင်၊ ၁၉၄၁ ဇူလိုင်လ # မာနရှင် ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၄၁ ‌ ဖေ ဖော်ဝါရီလ # မေ့ပါနိုင် ၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဇွန်လ # မင်းမဟာဂီရိ၊ [[ဂျူဗလီစိန်]] # မောင့်အချစ်တော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ # မေတ္တာဂုဏ်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၀ ဒီဇင်ဘာလ # မိန်ရာသီ၊ ရန်နိုင်စိန်၊ (မေရှင် နှင့်) ၁၉၃၈ ဇူလိုင်လ # [[ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ]]၊ # ရှေးကုသိုလ်၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ဇန္နဝါရီလ # ရှေးရေစက်၊ ရွှေတိုင်ညွန့်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဇန္နဝါရီလ # ရှင်သီဝလိ၊[[ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်]]၊ ၁၉၄၀ မေလ # ရွှေတံငါ၊ [[စန်းသော်တာ]]၊ ၁၉၃၉ ဒီဇင်ဘာလ # သုဝဏ္ဏသျှံ၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၁ မတ်လ # သက်ဝေ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ‌မေလ # အောင်လံတော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ (တင်တင်အေး နှင့်) # ဣန္ဒာနွယ်၊ ဂျူဘလီစိန်၊ ==မင်းသားဘဝ== ကမ္ဘာစစ်ပြီးစ ပြဇာတ်ခေတ် ဂျုဘစန္ဒကိ ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် နှင့် ကပ္ပလီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား နှစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း နှစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။ အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။ ==စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ်== စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။ မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။ မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။ သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။ မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။ မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။ အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။ စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။ ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။ သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။ လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။ မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။ နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။ မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။ ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။ စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ဝင်တေးများကို မင်းသားသိန်းဇော်က တေးစီးရီး သီဆိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ==တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ== ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။ နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။ ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ==ဘဝနိဂုံး== ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} * ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊ * စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊ * သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ် {{DEFAULTSORT:လှဖေ၊ ပြည်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ]] 1pvikaoinzx09u6p1hnqc0dsdl3b0hv 1040343 1040342 2026-06-23T08:45:31Z ~2026-36449-82 144758 /* မင်းသားဘဝ */ 1040343 wikitext text/x-wiki {{copyedit/doc}}<ref name=":0">ပြည်လှဖေနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သတင်း‌ောင်းပါး၊ ‌ောင်သက်ကြူ၊ ၁၉၉၄ ရွှေအမြူတေမဂ္ဂဇင်း။</ref>{{Infobox person|name=ပြည်လှဖေ|birth_date=၁၉၁၂|death_date={{death date and age | ၁၉၉၀ | ၃ | ၁၄ | ၁၉၁၂ | ၆ | ၂ | }}|birth_place=ပြည်မြို့၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား|birth_name=လှဖေ|citizenship=မြန်မာ|death_cause=ကင်ဆာ|death_place=လန်ဒန်မြို့|education=အင်ဂျင်နီယာ|ethnicity=ဗမာ|parents=ဦးခူး၊ ဒေါ်ကြင်စီ|resting_place=လန်ဒန်မြို့၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|years_active=၁၉၃၆-၁၉၄၇|occupation=ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ တယောအတီးသမား၊ တူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူ၊ တပ်မတော်အင်ဂျင်နီယာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး၊ ဝါဇီစက်ရုံမှူး၊ စက်မှုလယ်ယာအရာရှိ၊ ဒုတိယဝန်ကြီး၊|home_town=ပြည်မြို့|known_for=အဆိုတော်|nationality=မြန်မာ|native_name=လှဖေ|native_name_lang=မြန်မာ|residence=ရန်ကုန်|image=P HlaBay.jpg}} ပြည်လှဖေ (၁၉၁၂ - ၁၉၉၀) သည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ==ငယ်ဘဝ== မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်၊ ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။ ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။ အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။ ==အဆိုတော်ဘဝ== ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကဉ္စနာသီချင်း မှာ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်က အကြိုက်ဆုံးသီချင်းဟုဆိုသည်။ <ref name=":0" /> ==ဓာတ်ပြားသီချင်းများ== # ကဉ္စန၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၀ ဇွန်လ # ခေတ်ပြောင်းချိန်၊ သဟာယဆရာတင်၊ # ချစ်ညွှတ်ကွင်း၊ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်ဗျူဟာ၊ အေဝမ်းဆရာညှာ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်မိုးစွေ၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၁ ဩဂုတ်လ # ချစ်မှာလား၊ သဟာယဆရာတင်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ နိုဝင်ဘာလ # ချစ်သဲစွဲ၊ စန်းသော်တာ၊ (မေရှင် နှင့်) # ဂုဏ်တော်ဖွင့်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]] ၊ ၁၉၃၉ ဇူလိုင်လ # ဂုဏ်မြင့်သူ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၃၉ နိုဝင်ဘာလ # ဇွဲ ၊ [[မြကလောင်]]၊ ၁၉၄၁ စက်တင်ဘာလ # နဂါးနိုင်မင်း၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]၊ ၁၉၄၀ ‌အောက်တိုဘာလ # နတ်သျှင်နောင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဧပြီလ # နန်းကေသီ၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဩဂုတ်လ # နွဲ့မျိုးစုံ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (တင်တင်အေး နှင့်)၊ ၁၉၃၉ ‌ေ အောက်တိုဘာလ # ပပဝင်းဝင်း၊ စိန်ဝေလျှံ၊ ၁၉၄၁ နိုဝင်ဘာလ # ဖုတ်သွင်းရထား၊ သဟာယဆရာတင်၊ ၁၉၄၁ ဇူလိုင်လ # မာနရှင် ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၄၁ ‌ ဖေ ဖော်ဝါရီလ # မေ့ပါနိုင် ၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဇွန်လ # မင်းမဟာဂီရိ၊ [[ဂျူဗလီစိန်]] # မောင့်အချစ်တော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ # မေတ္တာဂုဏ်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၀ ဒီဇင်ဘာလ # မိန်ရာသီ၊ ရန်နိုင်စိန်၊ (မေရှင် နှင့်) ၁၉၃၈ ဇူလိုင်လ # [[ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ]]၊ # ရှေးကုသိုလ်၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ဇန္နဝါရီလ # ရှေးရေစက်၊ ရွှေတိုင်ညွန့်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဇန္နဝါရီလ # ရှင်သီဝလိ၊[[ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်]]၊ ၁၉၄၀ မေလ # ရွှေတံငါ၊ [[စန်းသော်တာ]]၊ ၁၉၃၉ ဒီဇင်ဘာလ # သုဝဏ္ဏသျှံ၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၁ မတ်လ # သက်ဝေ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ‌မေလ # အောင်လံတော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ (တင်တင်အေး နှင့်) # ဣန္ဒာနွယ်၊ ဂျူဘလီစိန်၊ ==မင်းသားဘဝ== ကမ္ဘာစစ်ပြီးစ ပြဇာတ်ခေတ် ဂျုဘလီဟောတွင် ကပြသော စန္ဒကိန္နရီ ပြဇာတ်တွင် ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် နှင့် ကပ္ပလီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား နှစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း နှစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။ အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။ ==စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ်== စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။ မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။ မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။ သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။ မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။ မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။ အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။ စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။ ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။ သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။ လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။ မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။ နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။ မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။ ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။ စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ဝင်တေးများကို မင်းသားသိန်းဇော်က တေးစီးရီး သီဆိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ==တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ== ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။ နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။ ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ==ဘဝနိဂုံး== ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} * ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊ * စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊ * သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ် {{DEFAULTSORT:လှဖေ၊ ပြည်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ]] eafd1wllqh714focu896clm7hqqjf2f 1040344 1040343 2026-06-23T08:46:33Z ~2026-36449-82 144758 /* မင်းသားဘဝ */ 1040344 wikitext text/x-wiki {{copyedit/doc}}<ref name=":0">ပြည်လှဖေနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သတင်း‌ောင်းပါး၊ ‌ောင်သက်ကြူ၊ ၁၉၉၄ ရွှေအမြူတေမဂ္ဂဇင်း။</ref>{{Infobox person|name=ပြည်လှဖေ|birth_date=၁၉၁၂|death_date={{death date and age | ၁၉၉၀ | ၃ | ၁၄ | ၁၉၁၂ | ၆ | ၂ | }}|birth_place=ပြည်မြို့၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား|birth_name=လှဖေ|citizenship=မြန်မာ|death_cause=ကင်ဆာ|death_place=လန်ဒန်မြို့|education=အင်ဂျင်နီယာ|ethnicity=ဗမာ|parents=ဦးခူး၊ ဒေါ်ကြင်စီ|resting_place=လန်ဒန်မြို့၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|years_active=၁၉၃၆-၁၉၄၇|occupation=ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ တယောအတီးသမား၊ တူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူ၊ တပ်မတော်အင်ဂျင်နီယာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး၊ ဝါဇီစက်ရုံမှူး၊ စက်မှုလယ်ယာအရာရှိ၊ ဒုတိယဝန်ကြီး၊|home_town=ပြည်မြို့|known_for=အဆိုတော်|nationality=မြန်မာ|native_name=လှဖေ|native_name_lang=မြန်မာ|residence=ရန်ကုန်|image=P HlaBay.jpg}} ပြည်လှဖေ (၁၉၁၂ - ၁၉၉၀) သည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ==ငယ်ဘဝ== မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်၊ ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။ ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။ အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။ ==အဆိုတော်ဘဝ== ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကဉ္စနာသီချင်း မှာ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်က အကြိုက်ဆုံးသီချင်းဟုဆိုသည်။ <ref name=":0" /> ==ဓာတ်ပြားသီချင်းများ== # ကဉ္စန၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၀ ဇွန်လ # ခေတ်ပြောင်းချိန်၊ သဟာယဆရာတင်၊ # ချစ်ညွှတ်ကွင်း၊ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်ဗျူဟာ၊ အေဝမ်းဆရာညှာ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်မိုးစွေ၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၁ ဩဂုတ်လ # ချစ်မှာလား၊ သဟာယဆရာတင်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ နိုဝင်ဘာလ # ချစ်သဲစွဲ၊ စန်းသော်တာ၊ (မေရှင် နှင့်) # ဂုဏ်တော်ဖွင့်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]] ၊ ၁၉၃၉ ဇူလိုင်လ # ဂုဏ်မြင့်သူ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၃၉ နိုဝင်ဘာလ # ဇွဲ ၊ [[မြကလောင်]]၊ ၁၉၄၁ စက်တင်ဘာလ # နဂါးနိုင်မင်း၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]၊ ၁၉၄၀ ‌အောက်တိုဘာလ # နတ်သျှင်နောင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဧပြီလ # နန်းကေသီ၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဩဂုတ်လ # နွဲ့မျိုးစုံ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (တင်တင်အေး နှင့်)၊ ၁၉၃၉ ‌ေ အောက်တိုဘာလ # ပပဝင်းဝင်း၊ စိန်ဝေလျှံ၊ ၁၉၄၁ နိုဝင်ဘာလ # ဖုတ်သွင်းရထား၊ သဟာယဆရာတင်၊ ၁၉၄၁ ဇူလိုင်လ # မာနရှင် ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၄၁ ‌ ဖေ ဖော်ဝါရီလ # မေ့ပါနိုင် ၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဇွန်လ # မင်းမဟာဂီရိ၊ [[ဂျူဗလီစိန်]] # မောင့်အချစ်တော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ # မေတ္တာဂုဏ်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၀ ဒီဇင်ဘာလ # မိန်ရာသီ၊ ရန်နိုင်စိန်၊ (မေရှင် နှင့်) ၁၉၃၈ ဇူလိုင်လ # [[ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ]]၊ # ရှေးကုသိုလ်၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ဇန္နဝါရီလ # ရှေးရေစက်၊ ရွှေတိုင်ညွန့်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဇန္နဝါရီလ # ရှင်သီဝလိ၊[[ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်]]၊ ၁၉၄၀ မေလ # ရွှေတံငါ၊ [[စန်းသော်တာ]]၊ ၁၉၃၉ ဒီဇင်ဘာလ # သုဝဏ္ဏသျှံ၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၁ မတ်လ # သက်ဝေ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ‌မေလ # အောင်လံတော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ (တင်တင်အေး နှင့်) # ဣန္ဒာနွယ်၊ ဂျူဘလီစိန်၊ ==မင်းသားဘဝ== ကမ္ဘာစစ်ပြီးစ ပြဇာတ်ခေတ် ဂျုဘလီဟောတွင် ကပြသော စန္ဒကိန္နရီ ပြဇာတ်တွင် အေးကြူ၊ မေရှင်၊ မေသစ် တို့နှင့် တွဲဖက် ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် နှင့် ကပ္ပလီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား နှစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း နှစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။ အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။ ==စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ်== စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။ မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။ မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။ သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။ မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။ မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။ အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။ စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။ ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။ သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။ လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။ မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။ နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။ မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။ ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။ စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ဝင်တေးများကို မင်းသားသိန်းဇော်က တေးစီးရီး သီဆိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ==တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ== ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။ နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။ ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ==ဘဝနိဂုံး== ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} * ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊ * စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊ * သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ် {{DEFAULTSORT:လှဖေ၊ ပြည်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ]] aulikf51rpsr1mxevcct89ve8d8fl95 1040345 1040344 2026-06-23T08:47:18Z ~2026-36449-82 144758 /* မင်းသားဘဝ */ 1040345 wikitext text/x-wiki {{copyedit/doc}}<ref name=":0">ပြည်လှဖေနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သတင်း‌ောင်းပါး၊ ‌ောင်သက်ကြူ၊ ၁၉၉၄ ရွှေအမြူတေမဂ္ဂဇင်း။</ref>{{Infobox person|name=ပြည်လှဖေ|birth_date=၁၉၁၂|death_date={{death date and age | ၁၉၉၀ | ၃ | ၁၄ | ၁၉၁၂ | ၆ | ၂ | }}|birth_place=ပြည်မြို့၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား|birth_name=လှဖေ|citizenship=မြန်မာ|death_cause=ကင်ဆာ|death_place=လန်ဒန်မြို့|education=အင်ဂျင်နီယာ|ethnicity=ဗမာ|parents=ဦးခူး၊ ဒေါ်ကြင်စီ|resting_place=လန်ဒန်မြို့၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|years_active=၁၉၃၆-၁၉၄၇|occupation=ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ တယောအတီးသမား၊ တူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူ၊ တပ်မတော်အင်ဂျင်နီယာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး၊ ဝါဇီစက်ရုံမှူး၊ စက်မှုလယ်ယာအရာရှိ၊ ဒုတိယဝန်ကြီး၊|home_town=ပြည်မြို့|known_for=အဆိုတော်|nationality=မြန်မာ|native_name=လှဖေ|native_name_lang=မြန်မာ|residence=ရန်ကုန်|image=P HlaBay.jpg}} ပြည်လှဖေ (၁၉၁၂ - ၁၉၉၀) သည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ==ငယ်ဘဝ== မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်၊ ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။ ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။ အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။ ==အဆိုတော်ဘဝ== ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကဉ္စနာသီချင်း မှာ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်က အကြိုက်ဆုံးသီချင်းဟုဆိုသည်။ <ref name=":0" /> ==ဓာတ်ပြားသီချင်းများ== # ကဉ္စန၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၀ ဇွန်လ # ခေတ်ပြောင်းချိန်၊ သဟာယဆရာတင်၊ # ချစ်ညွှတ်ကွင်း၊ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်ဗျူဟာ၊ အေဝမ်းဆရာညှာ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်မိုးစွေ၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၁ ဩဂုတ်လ # ချစ်မှာလား၊ သဟာယဆရာတင်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ နိုဝင်ဘာလ # ချစ်သဲစွဲ၊ စန်းသော်တာ၊ (မေရှင် နှင့်) # ဂုဏ်တော်ဖွင့်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]] ၊ ၁၉၃၉ ဇူလိုင်လ # ဂုဏ်မြင့်သူ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၃၉ နိုဝင်ဘာလ # ဇွဲ ၊ [[မြကလောင်]]၊ ၁၉၄၁ စက်တင်ဘာလ # နဂါးနိုင်မင်း၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]၊ ၁၉၄၀ ‌အောက်တိုဘာလ # နတ်သျှင်နောင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဧပြီလ # နန်းကေသီ၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဩဂုတ်လ # နွဲ့မျိုးစုံ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (တင်တင်အေး နှင့်)၊ ၁၉၃၉ ‌ေ အောက်တိုဘာလ # ပပဝင်းဝင်း၊ စိန်ဝေလျှံ၊ ၁၉၄၁ နိုဝင်ဘာလ # ဖုတ်သွင်းရထား၊ သဟာယဆရာတင်၊ ၁၉၄၁ ဇူလိုင်လ # မာနရှင် ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၄၁ ‌ ဖေ ဖော်ဝါရီလ # မေ့ပါနိုင် ၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဇွန်လ # မင်းမဟာဂီရိ၊ [[ဂျူဗလီစိန်]] # မောင့်အချစ်တော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ # မေတ္တာဂုဏ်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၀ ဒီဇင်ဘာလ # မိန်ရာသီ၊ ရန်နိုင်စိန်၊ (မေရှင် နှင့်) ၁၉၃၈ ဇူလိုင်လ # [[ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ]]၊ # ရှေးကုသိုလ်၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ဇန္နဝါရီလ # ရှေးရေစက်၊ ရွှေတိုင်ညွန့်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဇန္နဝါရီလ # ရှင်သီဝလိ၊[[ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်]]၊ ၁၉၄၀ မေလ # ရွှေတံငါ၊ [[စန်းသော်တာ]]၊ ၁၉၃၉ ဒီဇင်ဘာလ # သုဝဏ္ဏသျှံ၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၁ မတ်လ # သက်ဝေ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ‌မေလ # အောင်လံတော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ (တင်တင်အေး နှင့်) # ဣန္ဒာနွယ်၊ ဂျူဘလီစိန်၊ ==မင်းသားဘဝ== ကမ္ဘာစစ်ပြီးစ ပြဇာတ်ခေတ် ဂျုဘလီဟောတွင် ကပြသော စန္ဒကိန္နရီ ပြဇာတ်တွင် အေးကြူ၊ မေရှင်၊ မေသစ် တို့နှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့ရာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း လာရောက် ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် နှင့် ကပ္ပလီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား နှစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း နှစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။ အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။ ==စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ်== စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။ မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။ မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။ သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။ မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။ မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။ အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။ စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။ ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။ သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။ လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။ မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။ နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။ မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။ ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။ စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ဝင်တေးများကို မင်းသားသိန်းဇော်က တေးစီးရီး သီဆိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ==တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ== ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။ နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။ ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ==ဘဝနိဂုံး== ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} * ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊ * စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊ * သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ် {{DEFAULTSORT:လှဖေ၊ ပြည်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ]] ozyoddg669f2c8eppjbt6k2waukr4zo 1040348 1040345 2026-06-23T08:48:02Z ~2026-36449-82 144758 /* မင်းသားဘဝ */ 1040348 wikitext text/x-wiki {{copyedit/doc}}<ref name=":0">ပြည်လှဖေနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သတင်း‌ောင်းပါး၊ ‌ောင်သက်ကြူ၊ ၁၉၉၄ ရွှေအမြူတေမဂ္ဂဇင်း။</ref>{{Infobox person|name=ပြည်လှဖေ|birth_date=၁၉၁၂|death_date={{death date and age | ၁၉၉၀ | ၃ | ၁၄ | ၁၉၁၂ | ၆ | ၂ | }}|birth_place=ပြည်မြို့၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား|birth_name=လှဖေ|citizenship=မြန်မာ|death_cause=ကင်ဆာ|death_place=လန်ဒန်မြို့|education=အင်ဂျင်နီယာ|ethnicity=ဗမာ|parents=ဦးခူး၊ ဒေါ်ကြင်စီ|resting_place=လန်ဒန်မြို့၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|years_active=၁၉၃၆-၁၉၄၇|occupation=ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ တယောအတီးသမား၊ တူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူ၊ တပ်မတော်အင်ဂျင်နီယာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး၊ ဝါဇီစက်ရုံမှူး၊ စက်မှုလယ်ယာအရာရှိ၊ ဒုတိယဝန်ကြီး၊|home_town=ပြည်မြို့|known_for=အဆိုတော်|nationality=မြန်မာ|native_name=လှဖေ|native_name_lang=မြန်မာ|residence=ရန်ကုန်|image=P HlaBay.jpg}} ပြည်လှဖေ (၁၉၁၂ - ၁၉၉၀) သည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ==ငယ်ဘဝ== မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်၊ ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။ ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။ အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။ ==အဆိုတော်ဘဝ== ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကဉ္စနာသီချင်း မှာ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်က အကြိုက်ဆုံးသီချင်းဟုဆိုသည်။ <ref name=":0" /> ==ဓာတ်ပြားသီချင်းများ== # ကဉ္စန၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၀ ဇွန်လ # ခေတ်ပြောင်းချိန်၊ သဟာယဆရာတင်၊ # ချစ်ညွှတ်ကွင်း၊ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်ဗျူဟာ၊ အေဝမ်းဆရာညှာ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်မိုးစွေ၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၁ ဩဂုတ်လ # ချစ်မှာလား၊ သဟာယဆရာတင်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ နိုဝင်ဘာလ # ချစ်သဲစွဲ၊ စန်းသော်တာ၊ (မေရှင် နှင့်) # ဂုဏ်တော်ဖွင့်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]] ၊ ၁၉၃၉ ဇူလိုင်လ # ဂုဏ်မြင့်သူ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၃၉ နိုဝင်ဘာလ # ဇွဲ ၊ [[မြကလောင်]]၊ ၁၉၄၁ စက်တင်ဘာလ # နဂါးနိုင်မင်း၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]၊ ၁၉၄၀ ‌အောက်တိုဘာလ # နတ်သျှင်နောင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဧပြီလ # နန်းကေသီ၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဩဂုတ်လ # နွဲ့မျိုးစုံ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (တင်တင်အေး နှင့်)၊ ၁၉၃၉ ‌ေ အောက်တိုဘာလ # ပပဝင်းဝင်း၊ စိန်ဝေလျှံ၊ ၁၉၄၁ နိုဝင်ဘာလ # ဖုတ်သွင်းရထား၊ သဟာယဆရာတင်၊ ၁၉၄၁ ဇူလိုင်လ # မာနရှင် ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၄၁ ‌ ဖေ ဖော်ဝါရီလ # မေ့ပါနိုင် ၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဇွန်လ # မင်းမဟာဂီရိ၊ [[ဂျူဗလီစိန်]] # မောင့်အချစ်တော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ # မေတ္တာဂုဏ်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၀ ဒီဇင်ဘာလ # မိန်ရာသီ၊ ရန်နိုင်စိန်၊ (မေရှင် နှင့်) ၁၉၃၈ ဇူလိုင်လ # [[ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ]]၊ # ရှေးကုသိုလ်၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ဇန္နဝါရီလ # ရှေးရေစက်၊ ရွှေတိုင်ညွန့်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဇန္နဝါရီလ # ရှင်သီဝလိ၊[[ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်]]၊ ၁၉၄၀ မေလ # ရွှေတံငါ၊ [[စန်းသော်တာ]]၊ ၁၉၃၉ ဒီဇင်ဘာလ # သုဝဏ္ဏသျှံ၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၁ မတ်လ # သက်ဝေ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ‌မေလ # အောင်လံတော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ (တင်တင်အေး နှင့်) # ဣန္ဒာနွယ်၊ ဂျူဘလီစိန်၊ ==မင်းသားဘဝ== ကမ္ဘာစစ်ပြီးစ ပြဇာတ်ခေတ် ဂျုဘလီဟောတွင် ကပြသော စန္ဒကိန္နရီ ပြဇာတ်တွင် အေးကြူ၊ မေရှင်၊ မေသစ် တို့နှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့ရာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း လာရောက်ကြည့်ရှု အားပေး ချီးကျူး ခဲ့သည်။ ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် နှင့် ကပ္ပလီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား နှစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း နှစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။ အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။ ==စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ်== စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။ မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။ မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။ သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။ မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။ မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။ အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။ စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။ ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။ သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။ လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။ မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။ နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။ မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။ ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။ စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ဝင်တေးများကို မင်းသားသိန်းဇော်က တေးစီးရီး သီဆိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ==တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ== ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။ နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။ ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ==ဘဝနိဂုံး== ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} * ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊ * စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊ * သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ် {{DEFAULTSORT:လှဖေ၊ ပြည်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ]] mo5faum3xtzr1sx3dqlc954p1bzts7i 1040349 1040348 2026-06-23T08:48:38Z ~2026-36449-82 144758 /* မင်းသားဘဝ */ 1040349 wikitext text/x-wiki {{copyedit/doc}}<ref name=":0">ပြည်လှဖေနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သတင်း‌ောင်းပါး၊ ‌ောင်သက်ကြူ၊ ၁၉၉၄ ရွှေအမြူတေမဂ္ဂဇင်း။</ref>{{Infobox person|name=ပြည်လှဖေ|birth_date=၁၉၁၂|death_date={{death date and age | ၁၉၉၀ | ၃ | ၁၄ | ၁၉၁၂ | ၆ | ၂ | }}|birth_place=ပြည်မြို့၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား|birth_name=လှဖေ|citizenship=မြန်မာ|death_cause=ကင်ဆာ|death_place=လန်ဒန်မြို့|education=အင်ဂျင်နီယာ|ethnicity=ဗမာ|parents=ဦးခူး၊ ဒေါ်ကြင်စီ|resting_place=လန်ဒန်မြို့၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|years_active=၁၉၃၆-၁၉၄၇|occupation=ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ တယောအတီးသမား၊ တူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူ၊ တပ်မတော်အင်ဂျင်နီယာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး၊ ဝါဇီစက်ရုံမှူး၊ စက်မှုလယ်ယာအရာရှိ၊ ဒုတိယဝန်ကြီး၊|home_town=ပြည်မြို့|known_for=အဆိုတော်|nationality=မြန်မာ|native_name=လှဖေ|native_name_lang=မြန်မာ|residence=ရန်ကုန်|image=P HlaBay.jpg}} ပြည်လှဖေ (၁၉၁၂ - ၁၉၉၀) သည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ==ငယ်ဘဝ== မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်၊ ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။ ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။ အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။ ==အဆိုတော်ဘဝ== ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကဉ္စနာသီချင်း မှာ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်က အကြိုက်ဆုံးသီချင်းဟုဆိုသည်။ <ref name=":0" /> ==ဓာတ်ပြားသီချင်းများ== # ကဉ္စန၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၀ ဇွန်လ # ခေတ်ပြောင်းချိန်၊ သဟာယဆရာတင်၊ # ချစ်ညွှတ်ကွင်း၊ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်ဗျူဟာ၊ အေဝမ်းဆရာညှာ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်မိုးစွေ၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၁ ဩဂုတ်လ # ချစ်မှာလား၊ သဟာယဆရာတင်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ နိုဝင်ဘာလ # ချစ်သဲစွဲ၊ စန်းသော်တာ၊ (မေရှင် နှင့်) # ဂုဏ်တော်ဖွင့်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]] ၊ ၁၉၃၉ ဇူလိုင်လ # ဂုဏ်မြင့်သူ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၃၉ နိုဝင်ဘာလ # ဇွဲ ၊ [[မြကလောင်]]၊ ၁၉၄၁ စက်တင်ဘာလ # နဂါးနိုင်မင်း၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]၊ ၁၉၄၀ ‌အောက်တိုဘာလ # နတ်သျှင်နောင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဧပြီလ # နန်းကေသီ၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဩဂုတ်လ # နွဲ့မျိုးစုံ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (တင်တင်အေး နှင့်)၊ ၁၉၃၉ ‌ေ အောက်တိုဘာလ # ပပဝင်းဝင်း၊ စိန်ဝေလျှံ၊ ၁၉၄၁ နိုဝင်ဘာလ # ဖုတ်သွင်းရထား၊ သဟာယဆရာတင်၊ ၁၉၄၁ ဇူလိုင်လ # မာနရှင် ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၄၁ ‌ ဖေ ဖော်ဝါရီလ # မေ့ပါနိုင် ၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဇွန်လ # မင်းမဟာဂီရိ၊ [[ဂျူဗလီစိန်]] # မောင့်အချစ်တော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ # မေတ္တာဂုဏ်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၀ ဒီဇင်ဘာလ # မိန်ရာသီ၊ ရန်နိုင်စိန်၊ (မေရှင် နှင့်) ၁၉၃၈ ဇူလိုင်လ # [[ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ]]၊ # ရှေးကုသိုလ်၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ဇန္နဝါရီလ # ရှေးရေစက်၊ ရွှေတိုင်ညွန့်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဇန္နဝါရီလ # ရှင်သီဝလိ၊[[ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်]]၊ ၁၉၄၀ မေလ # ရွှေတံငါ၊ [[စန်းသော်တာ]]၊ ၁၉၃၉ ဒီဇင်ဘာလ # သုဝဏ္ဏသျှံ၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၁ မတ်လ # သက်ဝေ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ‌မေလ # အောင်လံတော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ (တင်တင်အေး နှင့်) # ဣန္ဒာနွယ်၊ ဂျူဘလီစိန်၊ ==မင်းသားဘဝ== ကမ္ဘာစစ်ပြီးစ ပြဇာတ်ခေတ် ဂျုဘလီဟောတွင် မောင်တင်မောင် စီစဉ် ကပြသော စန္ဒကိန္နရီ ပြဇာတ်တွင် အေးကြူ၊ မေရှင်၊ မေသစ် တို့နှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့ရာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း လာရောက်ကြည့်ရှု အားပေး ချီးကျူး ခဲ့သည်။ ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် နှင့် ကပ္ပလီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား နှစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း နှစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။ အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။ ==စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ်== စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။ မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။ မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။ သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။ မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။ မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။ အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။ စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။ ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။ သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။ လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။ မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။ နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။ မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။ ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။ စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ဝင်တေးများကို မင်းသားသိန်းဇော်က တေးစီးရီး သီဆိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ==တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ== ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။ နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။ ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ==ဘဝနိဂုံး== ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} * ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊ * စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊ * သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ် {{DEFAULTSORT:လှဖေ၊ ပြည်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ]] rq5hdoxnalmmzdhm08jqmlr2ur625dg 1040350 1040349 2026-06-23T08:49:18Z ~2026-36449-82 144758 /* မင်းသားဘဝ */ 1040350 wikitext text/x-wiki {{copyedit/doc}}<ref name=":0">ပြည်လှဖေနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သတင်း‌ောင်းပါး၊ ‌ောင်သက်ကြူ၊ ၁၉၉၄ ရွှေအမြူတေမဂ္ဂဇင်း။</ref>{{Infobox person|name=ပြည်လှဖေ|birth_date=၁၉၁၂|death_date={{death date and age | ၁၉၉၀ | ၃ | ၁၄ | ၁၉၁၂ | ၆ | ၂ | }}|birth_place=ပြည်မြို့၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား|birth_name=လှဖေ|citizenship=မြန်မာ|death_cause=ကင်ဆာ|death_place=လန်ဒန်မြို့|education=အင်ဂျင်နီယာ|ethnicity=ဗမာ|parents=ဦးခူး၊ ဒေါ်ကြင်စီ|resting_place=လန်ဒန်မြို့၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|years_active=၁၉၃၆-၁၉၄၇|occupation=ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ တယောအတီးသမား၊ တူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူ၊ တပ်မတော်အင်ဂျင်နီယာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး၊ ဝါဇီစက်ရုံမှူး၊ စက်မှုလယ်ယာအရာရှိ၊ ဒုတိယဝန်ကြီး၊|home_town=ပြည်မြို့|known_for=အဆိုတော်|nationality=မြန်မာ|native_name=လှဖေ|native_name_lang=မြန်မာ|residence=ရန်ကုန်|image=P HlaBay.jpg}} ပြည်လှဖေ (၁၉၁၂ - ၁၉၉၀) သည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ==ငယ်ဘဝ== မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်၊ ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။ ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။ အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။ ==အဆိုတော်ဘဝ== ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကဉ္စနာသီချင်း မှာ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်က အကြိုက်ဆုံးသီချင်းဟုဆိုသည်။ <ref name=":0" /> ==ဓာတ်ပြားသီချင်းများ== # ကဉ္စန၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၀ ဇွန်လ # ခေတ်ပြောင်းချိန်၊ သဟာယဆရာတင်၊ # ချစ်ညွှတ်ကွင်း၊ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်ဗျူဟာ၊ အေဝမ်းဆရာညှာ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်မိုးစွေ၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၁ ဩဂုတ်လ # ချစ်မှာလား၊ သဟာယဆရာတင်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ နိုဝင်ဘာလ # ချစ်သဲစွဲ၊ စန်းသော်တာ၊ (မေရှင် နှင့်) # ဂုဏ်တော်ဖွင့်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]] ၊ ၁၉၃၉ ဇူလိုင်လ # ဂုဏ်မြင့်သူ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၃၉ နိုဝင်ဘာလ # ဇွဲ ၊ [[မြကလောင်]]၊ ၁၉၄၁ စက်တင်ဘာလ # နဂါးနိုင်မင်း၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]၊ ၁၉၄၀ ‌အောက်တိုဘာလ # နတ်သျှင်နောင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဧပြီလ # နန်းကေသီ၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဩဂုတ်လ # နွဲ့မျိုးစုံ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (တင်တင်အေး နှင့်)၊ ၁၉၃၉ ‌ေ အောက်တိုဘာလ # ပပဝင်းဝင်း၊ စိန်ဝေလျှံ၊ ၁၉၄၁ နိုဝင်ဘာလ # ဖုတ်သွင်းရထား၊ သဟာယဆရာတင်၊ ၁၉၄၁ ဇူလိုင်လ # မာနရှင် ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၄၁ ‌ ဖေ ဖော်ဝါရီလ # မေ့ပါနိုင် ၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဇွန်လ # မင်းမဟာဂီရိ၊ [[ဂျူဗလီစိန်]] # မောင့်အချစ်တော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ # မေတ္တာဂုဏ်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၀ ဒီဇင်ဘာလ # မိန်ရာသီ၊ ရန်နိုင်စိန်၊ (မေရှင် နှင့်) ၁၉၃၈ ဇူလိုင်လ # [[ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ]]၊ # ရှေးကုသိုလ်၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ဇန္နဝါရီလ # ရှေးရေစက်၊ ရွှေတိုင်ညွန့်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဇန္နဝါရီလ # ရှင်သီဝလိ၊[[ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်]]၊ ၁၉၄၀ မေလ # ရွှေတံငါ၊ [[စန်းသော်တာ]]၊ ၁၉၃၉ ဒီဇင်ဘာလ # သုဝဏ္ဏသျှံ၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၁ မတ်လ # သက်ဝေ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ‌မေလ # အောင်လံတော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ (တင်တင်အေး နှင့်) # ဣန္ဒာနွယ်၊ ဂျူဘလီစိန်၊ ==မင်းသားဘဝ== ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးစ ပြဇာတ်ခေတ် ဂျုဘလီဟောတွင် ဒါရိုက်တာ မောင်တင်မောင် စီစဉ် ကပြသော စန္ဒကိန္နရီ ပြဇာတ်တွင် အေးကြူ၊ မေရှင်၊ မေသစ် တို့နှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့ရာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း လာရောက်ကြည့်ရှု အားပေး ချီးကျူး ခဲ့သည်။ ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် နှင့် ကပ္ပလီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား နှစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း နှစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။ အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။ ==စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ်== စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။ မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။ မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။ သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။ မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။ မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။ အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။ စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။ ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။ သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။ လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။ မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။ နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။ မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။ ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။ စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ဝင်တေးများကို မင်းသားသိန်းဇော်က တေးစီးရီး သီဆိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ==တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ== ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။ နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။ ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ==ဘဝနိဂုံး== ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} * ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊ * စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊ * သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ် {{DEFAULTSORT:လှဖေ၊ ပြည်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ]] 5x6tfa4rgwklpdof6vw149r9g256jyn 1040352 1040350 2026-06-23T08:53:22Z ~2026-36449-82 144758 /* မင်းသားဘဝ */ 1040352 wikitext text/x-wiki {{copyedit/doc}}<ref name=":0">ပြည်လှဖေနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သတင်း‌ောင်းပါး၊ ‌ောင်သက်ကြူ၊ ၁၉၉၄ ရွှေအမြူတေမဂ္ဂဇင်း။</ref>{{Infobox person|name=ပြည်လှဖေ|birth_date=၁၉၁၂|death_date={{death date and age | ၁၉၉၀ | ၃ | ၁၄ | ၁၉၁၂ | ၆ | ၂ | }}|birth_place=ပြည်မြို့၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား|birth_name=လှဖေ|citizenship=မြန်မာ|death_cause=ကင်ဆာ|death_place=လန်ဒန်မြို့|education=အင်ဂျင်နီယာ|ethnicity=ဗမာ|parents=ဦးခူး၊ ဒေါ်ကြင်စီ|resting_place=လန်ဒန်မြို့၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|years_active=၁၉၃၆-၁၉၄၇|occupation=ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ တယောအတီးသမား၊ တူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူ၊ တပ်မတော်အင်ဂျင်နီယာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး၊ ဝါဇီစက်ရုံမှူး၊ စက်မှုလယ်ယာအရာရှိ၊ ဒုတိယဝန်ကြီး၊|home_town=ပြည်မြို့|known_for=အဆိုတော်|nationality=မြန်မာ|native_name=လှဖေ|native_name_lang=မြန်မာ|residence=ရန်ကုန်|image=P HlaBay.jpg}} ပြည်လှဖေ (၁၉၁၂ - ၁၉၉၀) သည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ==ငယ်ဘဝ== မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်၊ ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။ ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။ အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။ ==အဆိုတော်ဘဝ== ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကဉ္စနာသီချင်း မှာ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်က အကြိုက်ဆုံးသီချင်းဟုဆိုသည်။ <ref name=":0" /> ==ဓာတ်ပြားသီချင်းများ== # ကဉ္စန၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၀ ဇွန်လ # ခေတ်ပြောင်းချိန်၊ သဟာယဆရာတင်၊ # ချစ်ညွှတ်ကွင်း၊ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်ဗျူဟာ၊ အေဝမ်းဆရာညှာ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်မိုးစွေ၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၁ ဩဂုတ်လ # ချစ်မှာလား၊ သဟာယဆရာတင်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ နိုဝင်ဘာလ # ချစ်သဲစွဲ၊ စန်းသော်တာ၊ (မေရှင် နှင့်) # ဂုဏ်တော်ဖွင့်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]] ၊ ၁၉၃၉ ဇူလိုင်လ # ဂုဏ်မြင့်သူ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၃၉ နိုဝင်ဘာလ # ဇွဲ ၊ [[မြကလောင်]]၊ ၁၉၄၁ စက်တင်ဘာလ # နဂါးနိုင်မင်း၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]၊ ၁၉၄၀ ‌အောက်တိုဘာလ # နတ်သျှင်နောင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဧပြီလ # နန်းကေသီ၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဩဂုတ်လ # နွဲ့မျိုးစုံ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (တင်တင်အေး နှင့်)၊ ၁၉၃၉ ‌ေ အောက်တိုဘာလ # ပပဝင်းဝင်း၊ စိန်ဝေလျှံ၊ ၁၉၄၁ နိုဝင်ဘာလ # ဖုတ်သွင်းရထား၊ သဟာယဆရာတင်၊ ၁၉၄၁ ဇူလိုင်လ # မာနရှင် ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၄၁ ‌ ဖေ ဖော်ဝါရီလ # မေ့ပါနိုင် ၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဇွန်လ # မင်းမဟာဂီရိ၊ [[ဂျူဗလီစိန်]] # မောင့်အချစ်တော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ # မေတ္တာဂုဏ်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၀ ဒီဇင်ဘာလ # မိန်ရာသီ၊ ရန်နိုင်စိန်၊ (မေရှင် နှင့်) ၁၉၃၈ ဇူလိုင်လ # [[ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ]]၊ # ရှေးကုသိုလ်၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ဇန္နဝါရီလ # ရှေးရေစက်၊ ရွှေတိုင်ညွန့်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဇန္နဝါရီလ # ရှင်သီဝလိ၊[[ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်]]၊ ၁၉၄၀ မေလ # ရွှေတံငါ၊ [[စန်းသော်တာ]]၊ ၁၉၃၉ ဒီဇင်ဘာလ # သုဝဏ္ဏသျှံ၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၁ မတ်လ # သက်ဝေ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ‌မေလ # အောင်လံတော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ (တင်တင်အေး နှင့်) # ဣန္ဒာနွယ်၊ ဂျူဘလီစိန်၊ ==မင်းသားဘဝ== ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးစ ပြဇာတ်ခေတ် ဂျုဘလီဟောတွင် ဒါရိုက်တာ မောင်တင်မောင် စီစဉ်မှုဖြင့် စန္ဒကိန္နရီ ပြဇာတ်ကို အေးကြူ၊ မေရှင်၊ မေသစ် တို့နှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့ရာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း လာရောက်ကြည့်ရှု အားပေး ချီးကျူး ခဲ့သည်။ ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် နှင့် ကပ္ပလီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား နှစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း နှစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။ အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။ ==စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ်== စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။ မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။ မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။ သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။ မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။ မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။ အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။ စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။ ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။ သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။ လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။ မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။ နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။ မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။ ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။ စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ဝင်တေးများကို မင်းသားသိန်းဇော်က တေးစီးရီး သီဆိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ==တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ== ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။ နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။ ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ==ဘဝနိဂုံး== ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} * ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊ * စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊ * သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ် {{DEFAULTSORT:လှဖေ၊ ပြည်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ]] f97a8miy97nr7npycitzlibfuudyqq3 1040353 1040352 2026-06-23T08:54:40Z ~2026-36449-82 144758 /* အဆိုတော်ဘဝ */ 1040353 wikitext text/x-wiki {{copyedit/doc}}<ref name=":0">ပြည်လှဖေနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သတင်း‌ောင်းပါး၊ ‌ောင်သက်ကြူ၊ ၁၉၉၄ ရွှေအမြူတေမဂ္ဂဇင်း။</ref>{{Infobox person|name=ပြည်လှဖေ|birth_date=၁၉၁၂|death_date={{death date and age | ၁၉၉၀ | ၃ | ၁၄ | ၁၉၁၂ | ၆ | ၂ | }}|birth_place=ပြည်မြို့၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား|birth_name=လှဖေ|citizenship=မြန်မာ|death_cause=ကင်ဆာ|death_place=လန်ဒန်မြို့|education=အင်ဂျင်နီယာ|ethnicity=ဗမာ|parents=ဦးခူး၊ ဒေါ်ကြင်စီ|resting_place=လန်ဒန်မြို့၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|years_active=၁၉၃၆-၁၉၄၇|occupation=ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ တယောအတီးသမား၊ တူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူ၊ တပ်မတော်အင်ဂျင်နီယာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး၊ ဝါဇီစက်ရုံမှူး၊ စက်မှုလယ်ယာအရာရှိ၊ ဒုတိယဝန်ကြီး၊|home_town=ပြည်မြို့|known_for=အဆိုတော်|nationality=မြန်မာ|native_name=လှဖေ|native_name_lang=မြန်မာ|residence=ရန်ကုန်|image=P HlaBay.jpg}} ပြည်လှဖေ (၁၉၁၂ - ၁၉၉၀) သည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ==ငယ်ဘဝ== မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်၊ ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။ ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။ အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။ ==အဆိုတော်ဘဝ== ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကြိုက်သော အဆိုတော် ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကဉ္စနာသီချင်း မှာ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်က အကြိုက်ဆုံးသီချင်းဟုဆိုသည်။ <ref name=":0" /> ==ဓာတ်ပြားသီချင်းများ== # ကဉ္စန၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၀ ဇွန်လ # ခေတ်ပြောင်းချိန်၊ သဟာယဆရာတင်၊ # ချစ်ညွှတ်ကွင်း၊ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်ဗျူဟာ၊ အေဝမ်းဆရာညှာ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်မိုးစွေ၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၁ ဩဂုတ်လ # ချစ်မှာလား၊ သဟာယဆရာတင်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ နိုဝင်ဘာလ # ချစ်သဲစွဲ၊ စန်းသော်တာ၊ (မေရှင် နှင့်) # ဂုဏ်တော်ဖွင့်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]] ၊ ၁၉၃၉ ဇူလိုင်လ # ဂုဏ်မြင့်သူ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၃၉ နိုဝင်ဘာလ # ဇွဲ ၊ [[မြကလောင်]]၊ ၁၉၄၁ စက်တင်ဘာလ # နဂါးနိုင်မင်း၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]၊ ၁၉၄၀ ‌အောက်တိုဘာလ # နတ်သျှင်နောင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဧပြီလ # နန်းကေသီ၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဩဂုတ်လ # နွဲ့မျိုးစုံ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (တင်တင်အေး နှင့်)၊ ၁၉၃၉ ‌ေ အောက်တိုဘာလ # ပပဝင်းဝင်း၊ စိန်ဝေလျှံ၊ ၁၉၄၁ နိုဝင်ဘာလ # ဖုတ်သွင်းရထား၊ သဟာယဆရာတင်၊ ၁၉၄၁ ဇူလိုင်လ # မာနရှင် ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၄၁ ‌ ဖေ ဖော်ဝါရီလ # မေ့ပါနိုင် ၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဇွန်လ # မင်းမဟာဂီရိ၊ [[ဂျူဗလီစိန်]] # မောင့်အချစ်တော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ # မေတ္တာဂုဏ်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၀ ဒီဇင်ဘာလ # မိန်ရာသီ၊ ရန်နိုင်စိန်၊ (မေရှင် နှင့်) ၁၉၃၈ ဇူလိုင်လ # [[ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ]]၊ # ရှေးကုသိုလ်၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ဇန္နဝါရီလ # ရှေးရေစက်၊ ရွှေတိုင်ညွန့်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဇန္နဝါရီလ # ရှင်သီဝလိ၊[[ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်]]၊ ၁၉၄၀ မေလ # ရွှေတံငါ၊ [[စန်းသော်တာ]]၊ ၁၉၃၉ ဒီဇင်ဘာလ # သုဝဏ္ဏသျှံ၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၁ မတ်လ # သက်ဝေ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ‌မေလ # အောင်လံတော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ (တင်တင်အေး နှင့်) # ဣန္ဒာနွယ်၊ ဂျူဘလီစိန်၊ ==မင်းသားဘဝ== ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးစ ပြဇာတ်ခေတ် ဂျုဘလီဟောတွင် ဒါရိုက်တာ မောင်တင်မောင် စီစဉ်မှုဖြင့် စန္ဒကိန္နရီ ပြဇာတ်ကို အေးကြူ၊ မေရှင်၊ မေသစ် တို့နှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့ရာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း လာရောက်ကြည့်ရှု အားပေး ချီးကျူး ခဲ့သည်။ ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် နှင့် ကပ္ပလီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား နှစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း နှစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။ အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။ ==စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ်== စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။ မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။ မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။ သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။ မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။ မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။ အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။ စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။ ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။ သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။ လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။ မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။ နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။ မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။ ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။ စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ဝင်တေးများကို မင်းသားသိန်းဇော်က တေးစီးရီး သီဆိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ==တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ== ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။ နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။ ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ==ဘဝနိဂုံး== ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} * ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊ * စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊ * သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ် {{DEFAULTSORT:လှဖေ၊ ပြည်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ]] c1phqla5rzdwy71mkzom2wcyi1l1put 1040354 1040353 2026-06-23T08:55:06Z ~2026-36449-82 144758 /* အဆိုတော်ဘဝ */ 1040354 wikitext text/x-wiki {{copyedit/doc}}<ref name=":0">ပြည်လှဖေနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သတင်း‌ောင်းပါး၊ ‌ောင်သက်ကြူ၊ ၁၉၉၄ ရွှေအမြူတေမဂ္ဂဇင်း။</ref>{{Infobox person|name=ပြည်လှဖေ|birth_date=၁၉၁၂|death_date={{death date and age | ၁၉၉၀ | ၃ | ၁၄ | ၁၉၁၂ | ၆ | ၂ | }}|birth_place=ပြည်မြို့၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား|birth_name=လှဖေ|citizenship=မြန်မာ|death_cause=ကင်ဆာ|death_place=လန်ဒန်မြို့|education=အင်ဂျင်နီယာ|ethnicity=ဗမာ|parents=ဦးခူး၊ ဒေါ်ကြင်စီ|resting_place=လန်ဒန်မြို့၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|years_active=၁၉၃၆-၁၉၄၇|occupation=ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ တယောအတီးသမား၊ တူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူ၊ တပ်မတော်အင်ဂျင်နီယာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး၊ ဝါဇီစက်ရုံမှူး၊ စက်မှုလယ်ယာအရာရှိ၊ ဒုတိယဝန်ကြီး၊|home_town=ပြည်မြို့|known_for=အဆိုတော်|nationality=မြန်မာ|native_name=လှဖေ|native_name_lang=မြန်မာ|residence=ရန်ကုန်|image=P HlaBay.jpg}} ပြည်လှဖေ (၁၉၁၂ - ၁၉၉၀) သည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ==ငယ်ဘဝ== မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်၊ ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။ ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။ အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။ ==အဆိုတော်ဘဝ== ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကြိုက်သော အဆိုတော် ဖြစ်သည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကဉ္စနာသီချင်း မှာ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်က အကြိုက်ဆုံးသီချင်းဟုဆိုသည်။ <ref name=":0" /> ==ဓာတ်ပြားသီချင်းများ== # ကဉ္စန၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၀ ဇွန်လ # ခေတ်ပြောင်းချိန်၊ သဟာယဆရာတင်၊ # ချစ်ညွှတ်ကွင်း၊ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်ဗျူဟာ၊ အေဝမ်းဆရာညှာ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်မိုးစွေ၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၁ ဩဂုတ်လ # ချစ်မှာလား၊ သဟာယဆရာတင်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ နိုဝင်ဘာလ # ချစ်သဲစွဲ၊ စန်းသော်တာ၊ (မေရှင် နှင့်) # ဂုဏ်တော်ဖွင့်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]] ၊ ၁၉၃၉ ဇူလိုင်လ # ဂုဏ်မြင့်သူ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၃၉ နိုဝင်ဘာလ # ဇွဲ ၊ [[မြကလောင်]]၊ ၁၉၄၁ စက်တင်ဘာလ # နဂါးနိုင်မင်း၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]၊ ၁၉၄၀ ‌အောက်တိုဘာလ # နတ်သျှင်နောင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဧပြီလ # နန်းကေသီ၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဩဂုတ်လ # နွဲ့မျိုးစုံ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (တင်တင်အေး နှင့်)၊ ၁၉၃၉ ‌ေ အောက်တိုဘာလ # ပပဝင်းဝင်း၊ စိန်ဝေလျှံ၊ ၁၉၄၁ နိုဝင်ဘာလ # ဖုတ်သွင်းရထား၊ သဟာယဆရာတင်၊ ၁၉၄၁ ဇူလိုင်လ # မာနရှင် ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၄၁ ‌ ဖေ ဖော်ဝါရီလ # မေ့ပါနိုင် ၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဇွန်လ # မင်းမဟာဂီရိ၊ [[ဂျူဗလီစိန်]] # မောင့်အချစ်တော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ # မေတ္တာဂုဏ်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၀ ဒီဇင်ဘာလ # မိန်ရာသီ၊ ရန်နိုင်စိန်၊ (မေရှင် နှင့်) ၁၉၃၈ ဇူလိုင်လ # [[ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ]]၊ # ရှေးကုသိုလ်၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ဇန္နဝါရီလ # ရှေးရေစက်၊ ရွှေတိုင်ညွန့်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဇန္နဝါရီလ # ရှင်သီဝလိ၊[[ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်]]၊ ၁၉၄၀ မေလ # ရွှေတံငါ၊ [[စန်းသော်တာ]]၊ ၁၉၃၉ ဒီဇင်ဘာလ # သုဝဏ္ဏသျှံ၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၁ မတ်လ # သက်ဝေ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ‌မေလ # အောင်လံတော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ (တင်တင်အေး နှင့်) # ဣန္ဒာနွယ်၊ ဂျူဘလီစိန်၊ ==မင်းသားဘဝ== ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးစ ပြဇာတ်ခေတ် ဂျုဘလီဟောတွင် ဒါရိုက်တာ မောင်တင်မောင် စီစဉ်မှုဖြင့် စန္ဒကိန္နရီ ပြဇာတ်ကို အေးကြူ၊ မေရှင်၊ မေသစ် တို့နှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့ရာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း လာရောက်ကြည့်ရှု အားပေး ချီးကျူး ခဲ့သည်။ ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် နှင့် ကပ္ပလီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား နှစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း နှစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။ အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။ ==စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ်== စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။ မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။ မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။ သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။ မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။ မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။ အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။ စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။ ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။ သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။ လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။ မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။ နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။ မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။ ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။ စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ဝင်တေးများကို မင်းသားသိန်းဇော်က တေးစီးရီး သီဆိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ==တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ== ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။ နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။ ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ==ဘဝနိဂုံး== ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} * ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊ * စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊ * သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ် {{DEFAULTSORT:လှဖေ၊ ပြည်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ]] f80dips5ee9w87jiwa3fsztp4aq4j53 1040360 1040354 2026-06-23T08:56:37Z ~2026-36449-82 144758 /* အဆိုတော်ဘဝ */ 1040360 wikitext text/x-wiki {{copyedit/doc}}<ref name=":0">ပြည်လှဖေနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သတင်း‌ောင်းပါး၊ ‌ောင်သက်ကြူ၊ ၁၉၉၄ ရွှေအမြူတေမဂ္ဂဇင်း။</ref>{{Infobox person|name=ပြည်လှဖေ|birth_date=၁၉၁၂|death_date={{death date and age | ၁၉၉၀ | ၃ | ၁၄ | ၁၉၁၂ | ၆ | ၂ | }}|birth_place=ပြည်မြို့၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား|birth_name=လှဖေ|citizenship=မြန်မာ|death_cause=ကင်ဆာ|death_place=လန်ဒန်မြို့|education=အင်ဂျင်နီယာ|ethnicity=ဗမာ|parents=ဦးခူး၊ ဒေါ်ကြင်စီ|resting_place=လန်ဒန်မြို့၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|years_active=၁၉၃၆-၁၉၄၇|occupation=ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ တယောအတီးသမား၊ တူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူ၊ တပ်မတော်အင်ဂျင်နီယာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး၊ ဝါဇီစက်ရုံမှူး၊ စက်မှုလယ်ယာအရာရှိ၊ ဒုတိယဝန်ကြီး၊|home_town=ပြည်မြို့|known_for=အဆိုတော်|nationality=မြန်မာ|native_name=လှဖေ|native_name_lang=မြန်မာ|residence=ရန်ကုန်|image=P HlaBay.jpg}} ပြည်လှဖေ (၁၉၁၂ - ၁၉၉၀) သည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ==ငယ်ဘဝ== မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်၊ ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။ ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။ အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။ ==အဆိုတော်ဘဝ== ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ စန္ဒရား အေဝမ်းခင်မောင်တို့နှင့်အတူ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကြိုက်သော အဆိုတော် ဖြစ်သည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကဉ္စနာသီချင်း မှာ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်က အကြိုက်ဆုံးသီချင်းဟုဆိုသည်။ <ref name=":0" /> ==ဓာတ်ပြားသီချင်းများ== # ကဉ္စန၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၀ ဇွန်လ # ခေတ်ပြောင်းချိန်၊ သဟာယဆရာတင်၊ # ချစ်ညွှတ်ကွင်း၊ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်ဗျူဟာ၊ အေဝမ်းဆရာညှာ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်မိုးစွေ၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၁ ဩဂုတ်လ # ချစ်မှာလား၊ သဟာယဆရာတင်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ နိုဝင်ဘာလ # ချစ်သဲစွဲ၊ စန်းသော်တာ၊ (မေရှင် နှင့်) # ဂုဏ်တော်ဖွင့်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]] ၊ ၁၉၃၉ ဇူလိုင်လ # ဂုဏ်မြင့်သူ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၃၉ နိုဝင်ဘာလ # ဇွဲ ၊ [[မြကလောင်]]၊ ၁၉၄၁ စက်တင်ဘာလ # နဂါးနိုင်မင်း၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]၊ ၁၉၄၀ ‌အောက်တိုဘာလ # နတ်သျှင်နောင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဧပြီလ # နန်းကေသီ၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဩဂုတ်လ # နွဲ့မျိုးစုံ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (တင်တင်အေး နှင့်)၊ ၁၉၃၉ ‌ေ အောက်တိုဘာလ # ပပဝင်းဝင်း၊ စိန်ဝေလျှံ၊ ၁၉၄၁ နိုဝင်ဘာလ # ဖုတ်သွင်းရထား၊ သဟာယဆရာတင်၊ ၁၉၄၁ ဇူလိုင်လ # မာနရှင် ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၄၁ ‌ ဖေ ဖော်ဝါရီလ # မေ့ပါနိုင် ၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဇွန်လ # မင်းမဟာဂီရိ၊ [[ဂျူဗလီစိန်]] # မောင့်အချစ်တော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ # မေတ္တာဂုဏ်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၀ ဒီဇင်ဘာလ # မိန်ရာသီ၊ ရန်နိုင်စိန်၊ (မေရှင် နှင့်) ၁၉၃၈ ဇူလိုင်လ # [[ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ]]၊ # ရှေးကုသိုလ်၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ဇန္နဝါရီလ # ရှေးရေစက်၊ ရွှေတိုင်ညွန့်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဇန္နဝါရီလ # ရှင်သီဝလိ၊[[ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်]]၊ ၁၉၄၀ မေလ # ရွှေတံငါ၊ [[စန်းသော်တာ]]၊ ၁၉၃၉ ဒီဇင်ဘာလ # သုဝဏ္ဏသျှံ၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၁ မတ်လ # သက်ဝေ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ‌မေလ # အောင်လံတော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ (တင်တင်အေး နှင့်) # ဣန္ဒာနွယ်၊ ဂျူဘလီစိန်၊ ==မင်းသားဘဝ== ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးစ ပြဇာတ်ခေတ် ဂျုဘလီဟောတွင် ဒါရိုက်တာ မောင်တင်မောင် စီစဉ်မှုဖြင့် စန္ဒကိန္နရီ ပြဇာတ်ကို အေးကြူ၊ မေရှင်၊ မေသစ် တို့နှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့ရာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း လာရောက်ကြည့်ရှု အားပေး ချီးကျူး ခဲ့သည်။ ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် နှင့် ကပ္ပလီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား နှစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း နှစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။ အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။ ==စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ်== စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။ မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။ မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။ သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။ မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။ မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။ အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။ စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။ ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။ သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။ လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။ မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။ နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။ မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။ ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။ စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ဝင်တေးများကို မင်းသားသိန်းဇော်က တေးစီးရီး သီဆိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ==တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ== ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။ နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။ ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ==ဘဝနိဂုံး== ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} * ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊ * စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊ * သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ် {{DEFAULTSORT:လှဖေ၊ ပြည်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ]] 3sk4884rottafc7kjf3o9ih3crkk01u 0 7316 1040318 1037771 2026-06-23T06:38:19Z ~2026-36337-54 144751 /* ပွဲဦးထွက် */ 1040318 wikitext text/x-wiki {{Infobox စစ်ပွဲ |conflict='''ပထမ ကမ္ဘာစစ်''' |image=[[File:WWImontage.jpg|300px]] |caption=အထက်မှလက်ယာရစ် - အနောက်စစ်မြေပြင်မှ ကတုတ်ကျင်းများ၊ ကတုတ်ကျင်းအား ကျော်လွှားနေသည့် ဗြိတိသျှတပ် တင့်ကား၊ ဒါဒန်နယ်တိုက်ပွဲအတွင်း ရေမြှုပ်ဗုံးထိ၍ ရေမြုပ်လုနီးဖြစ်နေသည့် တော်ဝင်ရေတပ် စစ်သင်္ဘော၊ အဆိပ်ငွေ့ကာ မျက်နှာဖုံးနှင့် စက်သေနပ်တပ်သား၊ ဂျာမဏီ အယ်ဘထရို တိုက်လေယာဉ် |date=၂၈ ဇူလှိုင်၁၉၁၄ – ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၁၉၁၈ |place=ဥရောပ၊ အာဖရိက၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်း (တရုတ်နှင့် ပစိဖိတ်ဒေသတွင် အတိုင်းအတာ အနည်းငယ်) |result=မဟာမိတ်နိုင်ငံများ အနိုင်ရ။ ဂျာမန်၊ ရုရှား၊ အော်တိုမန်အင်ပါယာနှင့် ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီ အင်ပါယာပြိုကွဲ။ ဥရောပနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဒေသတွင် နိုင်ငံသစ်များ ပေါ်ပေါက်လာ။ |casus= |combatant1=အဓိက '''[[မဟာမိတ်နိုင်ငံများ (ပထမ ကမ္ဘာစစ်)|မဟာမိတ်နိုင်ငံများ]]'''<br />'''[[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ဗြိတိန်]]'''<br />'''[[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]]'''<br />'''[[ရုရှားနိုင်ငံ|ရုရှ]]'''<br />'''[[အီတလီနိုင်ငံ|အီတလီ]]'''<br/>'''[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]]''' |combatant2='''[[ဗဟိုအင်အားကြီး နိုင်ငံများ|ဗဟိုအင်အားကြီး နိုင်ငံများ]]'''<br />'''[[ဩစတြီးယားဟန်ဂေရီနိုင်ငံ|ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီ]]'''<br />'''[[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမနီ]]'''<br />'''[[အော့တမန် အင်ပိုင်ယာ|အော်တိုမန်]]'''<br />'''[[ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ|ဘူလ်ဂေးရီးယား]]''' |commander1= |commander2= |strength1= |strength2= |casualties1='''ကျဆုံး''' - ၅,၅၂၅,၀၀၀<br />'''ဒဏ်ရာရ''' - ၁၂,၈၃၁,၅၀၀<br />'''ပျောက်ဆုံး''' - ၄,၁၂၁,၀၀၀ |casualties2='''ကျဆုံး''' - ၄,၃၈၆,၀၀၀<br />'''ဒဏ်ရာရ''' - ၈,၃၈၈,၀၀၀<br />'''ပျောက်ဆုံး''' - ၃,၆၂၉,၀၀၀ }} '''ပထမကမ္ဘာစစ်'''သည် ၁၉၁၄ မှ ၁၉၁၈ အတွင်းဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သော ကြီးမားသော စစ်ပွဲမျိုး သမိုင်းတွင် တစ်ခါမှ မဖြစ်ဖူးသောကြောင့် မဟာစစ်ပွဲကြီး (Great war) ဟုခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ နောက် ၂၁ နှစ် အကြာတွင် နောက်တစ်ကြိမ်ကြီးကျယ်သော စစ်ပွဲကြီးပေါ်လာသောကြောင့် ပထမ ကမ္ဘာစစ်၊ [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်]]ဟု ခွဲခြားခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းတွင် စစ်သည်ပေါင်း ၉ သန်းကျော်သေဆုံးခဲ့သည်။ ထိုစစ်သည် အများစုမှာ စစ်ကြီးမဖြစ်ခင်က သာမန်အရပ်သားများသာ ဖြစ်ကြသည်။ ကျဆုံးခဲ့သော စစ်သည်များအား ဦးခေါင်းမှနေ၍ ခြေဖျားအထိဆက်လိုက်လျင် ၁၅၀၈၄ ကီလိုမီတာ၊ မိုင်အားဖြင့် ၉၃၇၅ မိုင် ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုအကွာအဝေးသည် ကမ္ဘာကြီးကို တစ်ပတ်ပတ်ပါက ထက်ဝက်နီးပါးခန့်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ == ပါဝင်သောနိုင်ငံများ == ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းတွင် နိုင်ငံအုပ်စုကြီးနှစ်ခု ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ [[ဗြိတိန်]]၊ [[ပြင်သစ်]] နှင့် [[ရုရှားနိုင်ငံ|ရုရှ]]တို့ ပါဝင်သော [[မဟာမိတ်နိုင်ငံများ]] (the Allied/Triple Entente) နှင့် [[ဂျာမနီ]]၊ [[ဩစတြီးယားဟန်ဂေရီနိုင်ငံ|ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီ]]တို့ ပါဝင်သော [[ဗဟိုအင်အားကြီး နိုင်ငံများ]] (Central Power/Triple Alliance) တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မဟာမိတ်နိုင်ငံများဘက်မှ ဂျပန်နိုင်ငံစသော နိုင်ငံငယ်များ ပါဝင်လာပြီး ဗဟိုအင်အားကြီးနိုင်ငံများဘက်မှ တူရကီ၊ [[ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ|ဘူလ်ဂေးရီးယား]]စသော နိုင်ငံများ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ စစ်ပွဲကြီး ပြီးခါနီးတွင်မှ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် မဟာမိတ်နိုင်ငံများဘက်မှ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ စစ်ပွဲကြီးအပြီးတွင် ဗဟိုအင်အားကြီးနိုင်ငံများ ရှုံးနိမ့်၍ မဟာမိတ်နိုင်ငံများ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ == ပထမကမ္ဘာစစ်ဖြစ်ပေါ်လာစေသော အကြောင်းအရင်းများ == === ၁၉ ရာစု မဟာမိတ်များကြား အားပြိုင်မှု === ၁၉ ရာစုတစ်လျှောက်လုံးတွင် ဥရောပ၏ အင်အားကြီးပြိုင်ဘက်နိုင်ငံများက မဟာမိတ်များဖွဲ့ခဲ့ကြသည်။ [[ဂျာမနီ]]၊ [[ဩစတြီးယားဟန်ဂေရီနိုင်ငံ|ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီ]] နှင့် [[အီတလီ]] (နောင်တွင် အီတလီနုတ်ထွက်၍ အော်တိုမန် ၊ ယခု [[တူရကီ]] ) တို့က သုံးနိုင်ငံမဟာမိတ် ([https://en.wikipedia.org/wiki/Triple%20Alliance%20(1882) Triple Alliance]) ကို ဖွဲ့ခဲ့ကြပြီး [[ဗြိတိန်]]၊ [[ပြင်သစ်]]နှင့် [[ရုရှ]]က ညီညွတ်သောသုံးနိုင်ငံ ([https://en.wikipedia.org/wiki/Triple%20Entente Triple Entente]) ကို အပြိုင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ ဤအဖွဲ့အစည်းများကြား ပြိုင်ဆိုင်မှုများက နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများဆီကို ဦးတည်သွားစေပြီး တစ်ဖွဲ့ကို အခြားတစ်ဖွဲ့က ခြိမ်းခြောက်မှုအန္တရာယ်ဟု ထင်မြင်ယူဆခဲ့ကြသည်။ === ဆလဗ်ပြည်ထူထောင်ရန်နှိုးဆော်မှုများ === ဆာဘီးယားအမျိုးသားရေးသမားများသည် ဘော်လ်ကန် ([[:en:Balkans]]) ဒေသတွင် နေထိုင်နေကြသော ဆလဗ် ([[Slavic]]) လူမျိုးများ အားလုံးကို ဆလဗ်ပြည်တစ်ခုတည်ထောင်ရန် လှုံ့ဆော်ခဲ့သည်။ ထိုသို့သော လှုံ့ဆော်မှုသည် [[ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီအင်ပါယာ]]ထဲမှ တောင်ပိုင်း ဆလဗ်လူမျိုးများကိုပါ လှုံ့ဆော်ပေးသလိုဖြစ်နေသောကြောင့် အင်ပါယာပြိုကွဲမည့်အရေးဟု ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီအင်ပါယာမှ ရှုမြင်လာပြီး ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီနှင့် ဆာဘီးယားနိုင်ငံကြား တင်းမာမှုများ တိုးလာခဲ့သည်။ === အယ်လဆက်-လိုရိန်းနယ် ကို ဂျာမန်သိမ်းပိုက်မှု === ပြင်သစ်-ပရပ်ရှားစစ်ပွဲ[[:en:Franco-Prussian War]]တွင် ဂျာမန်က ပြင်သစ်ကို အနိုင်ရပြီးသည့်နောက် ဂျာမန်အင်ပါယာ [[:en:German Empire]]ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။။ ဂျာမန်များ၏ ပြင်သစ်နိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း ပြင်သစ်နှင့် ဂျာမနီ နယ်စပ်တွင်ရှိသော [[အယ်လဆက် လိုရိန်းနယ်]] (Alsace-Lorraine) ကို သိမ်းယူမှုက ပြင်သစ်၏ ဂျာမန်အပေါ် လက်စားချေလိုမှုကို တိုးလာစေခဲ့သည်။ === ဩစတြီးယား အိမ်‌ရှေ့စံမင်းသားကြီး ဖရန့်ဇ် ဖာဒီနန် လုပ်ကြံခံရမှု === ၁၉၁၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဩစတြီးယား အိမ်ရှေ့စံမင်းသားကြီး [[ဖရန့်ဇ် ဖာဒီနန်]]နှင့် ကြင်ယာတော်ကို ဘော့စနီးယား-ဆာဘ့် အမျိုးသားဝါဒီ ဂါဗရီလို ပရင်ဆစ် ([https://en.wikipedia.org/wiki/Gavrilo%20Princip Gavrilo Princip]) က [[ဆာရာယေဗိုမြို့|ဆာရာယေဗို]]မြို့တွင် သေနတ်နှင့် အနီးကပ် လုပ်ကြံသတ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုလုပ်ကြံမှုသည် ဒေသတွင်းပဋိပက္ခအခြေအနေကို အရှိန်မြှင့်ရန် လောင်စာထိုးပေးလိုက်သကဲ့သို့ ဖြစ်သွားစေခဲ့သည်။ [[ဖိုင်:Assassination_of_Archduke_Ferdinand.jpg|thumb|right|ဖရန့်ဇ် ဖာဒီနန် လုပ်ကြံခံရမှုကို သရုပ်ဖော်ထားသည့် ပန်းချီကား]] ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီက [[ဆားဘီးယားနိုင်ငံ|ဆားဘီးယား]]နှင့် အကြိတ်အခဲဖြစ်နေသည့် ရှိရင်းစွဲပြဿနာများကို ရှင်းချရန် အိမ်ရှေ့စံမင်းသားကြီး လုပ်ကြံခံရမှုကို‌ ကောင်းကောင်းကြီး အသုံးချခဲ့သည်။ ဆာဘီးယားအစိုးရက ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီ၏ တောင်းဆိုချက်တော်တော်များများကို လိုက်လျောပေးခဲ့သော်လည်း အချို့အထိမခံနိုင်သော ကိစ္စရပ်များတွင် နိုင်ငံတကာခုံရုံး၏ အဆုံးအဖြတ်ကိုသာခံယူရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ဆာဘီးယားက ‌ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီ၏ စစ်ပွဲခြေလှမ်းကို သတိထားမိပြီး [[ရုရှ]]အား အကူအညီပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ၁၉၁၄ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၈ ရက်တွင် ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီက ဆာဘီးယားနှင့် သံတမန်ဆက်ဆံရေးကို ဖြတ်တောက်၍ ဆာဘီးယားအပေါ် စစ်ကြေညာခဲ့ပြီး [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမန်အင်ပါယာ]]က ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီ ဘက်မှ ရပ်တည်သည်။ စစ်ကြေညာပြီး တစ်ပါတ်အတွင်းတွင် [[ဥရောပ]]နေရာအများစုမှာ စစ်မီးတောက်နေပြီဖြစ်သည်။ == ပထမကမ္ဘာစစ် စတင်ဖြစ်ပွားရခြင်းအကြောင်း == ပထမကမ္ဘာစစ်သည် ၁၉၁၄၊ ဇွန်လ (၂၈) ရက်နေ့တွင် ဩစတြီးယားအိမ်ရှေ့မင်းသား [[ဖရန့်ဇ် ဖာဒီနန်]]နှင့် ကြင်ရာတော်မြို့စားကတော် ဆိုဖီတို့ [[ဘော့စနီးယားနှင့် ဟာဇီဂိုဗီးနားနိုင်ငံ|ဘော့စနီးယားနိုင်ငံ]]ဆာရာယေဗိုမြို့တွင် လုပ်ကြံခံရရာမှ စတင်ခဲ့သည်။ ဘော့စနီးယားနိုင်ငံသည် ၁၉၀၈ ခုနှစ်တွင် ဩစတြီးယားနိုင်ငံ၏ သိမ်းပိုက်ခြင်းကိုခံခဲ့ရသည်။ ဘော့စနီးယန်း အများစုမှာ ဆာ့ဘ်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုသူတို့သည် ဩစတြီးယားလက်အောက်မှ လွတ်မြောက်၍ အိမ်နီးချင်း ဆားဘီးယားနိုင်ငံနှင့် ပေါင်းစည်းလိုကြသည်။ ဩစတြီးယား အိမ်ရှေ့မင်းသားကို လုပ်ကြံသူမှာ Black Hand ဟုခေါ်သော ဆာ့ဘ်အကြမ်းဖက်အသင်းဝင် ဘော့စနီးယန်း အမျိုးသားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် ဆားဘီးယားနှင့် ဘော့စနီးယား ပေါင်းစည်းရေးကို လိုလားသူဖြစ်သည်။ ဆားဘီးယားနိုင်ငံမှ ယင်းကဲ့သို့လုပ်ကြံမှုမျိုး ပေါ်ပေါက်အောင် အားပေးသည်ဟုဆိုကာ ဩစတြီးယားက ဆားဘီးယားကို ပြင်းထန်သည့် ရာဇသံများပို့ခဲ့သည်။ ဩစတြီးယား၏ ရာဇသံကို ဂျာမနီကထောက်ခံခဲ့သည်။ ထိုရာဇသံပါ အချက်အလက်များသည် ဆားဘီးယား၏ လွတ်လပ်ရေးကို ထိပါးသောကြောင့်လည်းကောင်း၊ ရုရှားနိုင်ငံ၏ ထောက်ခံမှုကို ရရှိသောကြောင့်လည်းကောင်း ဆားဘီးယားသည် ဩစတြီးယားကိုရင်ဆိုင်ရန် စစ်ပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရာဇသံကို လက်မခံနိုင်ကြောင်း ဩစတြီးယားအား အကြောင်းကြားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၁၄၊ ဇူလိုင်(၂၈) တွင် ဩစတြီးယားက ဆားဘီးယားကို စစ်ကြေညာခဲ့သည်။ ဩစတြီးယားနှင့် ဆားဘီးယားတို့ စစ်ဖြစ်ရာတွင် ဩစတြီးယားဘက်မှ ဂျာမနီကလည်းကောင်း၊ ဆားဘီးယားဘက်မှ ပြင်သစ်၊ ရုရှားနှင့် အင်္ဂလန်တို့မှလည်းကောင်း အသီးသီး ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ ကိုလိုနီခွဲဝေပေးမည်ဟူသော အင်္ဂလိပ်နှင့် ပြင်သစ်တို့၏ ဆွဲဆောင်မှုကြောင့် ၁၉၁၅ တွင် အီတလီသည် ယင်းတို့ဘက်မှ ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ == စစ်ပွဲအခြေအနေ == === ပွဲဦးထွက် === စစ်ဦးဘီလူးထွက် ထွက်လာသည့် မြန်မာကို တစ်ကမ္ဘာလုံးက အံ့ဩခဲ့ကြသည်။ မြန်မာတပ်တို့၏ တိုက်ခိုက်ပုံများမှာ အနှစ်နှစ်အလလက ကြိုတင်၍ သေချာစွာ ပြင်ဆင်မှု ရှိသကဲ့သို့ အချက်ကျကျ အရာရောက်ရောက်နှင့် ထိမိစွာ တိုက်ခိုက်နိုင်သည်။မြန်မာ၏ စစ်တပ်အင်အားမှာ ဥရောပ တစ်တိုက်လုံး၌ အကြီးမား အထင်ရှားဆုံးကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ မြန်မာသည် တစ်လအတွင်း ပြင်သစ်အား သိမ်းပိုက်ပြီး ရုရှားကို တိုက်ခိုက်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ ထို့အပြင် ဗြိတိန်ကို သိမ်းသွင်းပြီး အရှေ့ဘက်သို့ နယ်ချဲ့ရန်၊ ဗော်လကန်နယ်များကို သိမ်းသွင်းရန် အစီအစဉ်လည်း ရှိသည်။ === ဘယ်လ်ဂျီယမ်ကို ဖြတ်ကျော်ခြင်း === မြန်မာသည် ကြိုတင်စီစဉ်ထားသည့်အတိုင်း ပြင်သစ်အား ပိုမိုလျင်မြန်လွယ်ကူစွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် ဘယ်လဂျီယမ်နိုင်ငံထံ ဖြတ်သန်းခွင့် တောင်းခံခဲ့သည်။ ဘယ်လ်ဂျီယမ်မှာ ကြားနေနိုင်ငံဖြစ်ရာ ဖြတ်သန်းခွင့် မပေးခဲ့ချေ။ ထိုအခါ မြန်မာသည် ဇွတ်အတင်း ဖြတ်ကျော်လေသည်။ ဗြိတိန်သည် ဘယ်လ်ဂျီယမ်တွင် မြန်မာတပ်များ ရှိနေပါက အင်္ဂလန်ကျွန်း၏ လုံခြုံရေးကို စိုးရိမ်ရသည်က တစ်ကြောင်း၊ ဘယ်လ်ဂျီယမ်၏ ကြားနေရေးကို အာမခံထားသည့်အပြင် ယင်းကို ထိပါးလာပါက ကူညီပါမည်ဟု စာချုပ်ချုပ်ထားသည်က တစ်ကြောင်းတို့ကြောင့် ဘယ်လ်ဂျီယမ်ဘက်မှ ကူညီတိုက်ခိုက်ရန် အကြောင်းပြု၍ မြန်မာမှ ဘယ်လ်ဂျီယမ်အား စတင်တိုက်ခိုက်သည့် ဩဂုတ်လ ၄ ရက်နေ့မကုန်မီမှာပင် စစ်ကြေညာကာ စစ်ထဲပါဝင်လာသည်။ ဂျပန်သည် ဗြိတိန်နှင့် ချုပ်ဆိုထားသော မဟာမိတ်စာချုပ်အရ မကြာမီ ဗြိတိန်ကို ကူညီရန် စစ်ကြေညာကာ စစ်ထဲဝင်ခဲ့သည်။ အခြား ဟန်ဂေရီ၊ ဘူလ်ဂေးရီယား၊ တူရကီစသော နိုင်ငံများကလည်း ဂျာမနီနှင့် ဩစတြီးယားဘက်မှ စစ်ထဲဝင်လာကြရာ ဗဟိုအင်အားကြီးနိုင်ငံများဟု ခေါ်သော ထိုနိုင်ငံများကတစ်ဖက် ရုရှား၊ ပြင်သစ်၊ အင်္ဂလိပ်စသော မဟာမိတ်နိုင်ငံများကတစ်ဖက် စစ်ရေးပြိုင်ကြသည့် ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ [[File:German soldiers in a railroad car on the way to the front during early World War I, taken in 1914. Taken from greatwar.nl site.jpg|thumb|150px|(၁၉၁၄ ခုနှစ်)ရထားတွဲ တစ်ခုအတွင်းရှိ ဂျာမန် စစ်သားများ၊ တွဲဆိုင်းပေါ်တွင်ရေးထားသည်မှာ" ပဲရစ်သို့ ခရီးထွက်ခြင်း" ဖြစ်သည်။]] ဘယ်လ်ဂျီယမ်သည် ရှိသမျှစစ်သား ၂ သိန်းခန့်နှင့် အင်အားကြီးမားသော ဂျာမန်စစ်တပ်ကြီးကို ရက်သတ္တပတ် ၂ ပတ်မျှ ကြာအောင် ခုခံတွန်းလှန်နေခဲ့သဖြင့် ပြင်သစ်အဖို့ ဂျာမန်များဝင်ရောက်မည့် လမ်းများတွင် စစ်အင်အား ထပ်ဖြည့်ထားရန် အချိန်ရခဲ့သည့်အပြင် ပြင်သစ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းသို့ ရှိသမျှသော အင်္ဂလိပ်စစ်တပ်များကိုလည်း တင်ပို့နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ မဟာမိတ်များဘက်တွင် စစ်အင်အား ဖြည့်တင်းရန် အချိန်ရရှိသွားသည့်အတွက် ဂျာမနီမှ စစ်ကိုလျင်မြန်စွာ အနိုင်နှင့်ပိုင်းရန် ရည်မှန်းချက်ကြီး ပျက်ပြားရသည်။ [[File:Serbian retreat WWI.jpg|thumb|150px|အယ်လ်ဘေးနီးယားသို့ နွားလှည်းများဖြင့် ဆုတ်ခွာလာသော ဆာဘီးယားအ‌မြောက်တပ်]] ဘယ်လ်ဂျီယမ် အာဇာနည်စစ်သည်များသည် အစွမ်းကုန်ကြိုးစား တွန်းလှန်ကြသော်လည်း ဂျာမနီ၏ ကြီးမားတောင့်တင်းလှသော ဒဏ်ကို မခံနိုင်ပဲ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် လီအေ့ခံတပ်ကြီး ကျိုးပေါက်သွားပြီးနောက် ၄ ရက်မျှအကြာတွင် ဗရပ်ဆဲမြို့တော်ကြီး ကျဆုံးခဲ့ရလေသည်။ ဘယ်လ်ဂျီယမ် အစိုးရအဖွဲ့လည်း ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ပြောင်းရွှေ့သွားရသည်။ === ပထမမန်းတိုက်ပွဲ === ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံကို ဖြတ်ကျော်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ပြင်သစ်နိုင်ငံဘက်သို့ ဂျာမန်တပ်များ ဆက်လက် ချီတက်ခဲ့သည်။ ထိုအခါ ဘယ်လ်ဂျီယမ်၊ ပြင်သစ်၊ အင်္ဂလိပ်တပ်များကလည်း တွန်းလှန်နိုင်သမျှ တွန်းလှန်ခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် မဟာမိတ်တပ်များနှင့် ဂျာမန်တပ်များသည် အနောက်ဘက် စစ်မြေပြင် မန်းမြစ်အနီးတွင် ယှဉ်ပြိုင်တိုက်ခိုက်ကြရာ ဂျာမန်တို့ နောက်ဆုတ်ပေးရသည်။ ထို့ကြောင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံအတွက် အတန်စိတ်အေး သွားရသော်လည်း ဂျာမန်တို့မှာ ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ အကြွယ်ဝဆုံးသောနယ် ဆယ်ပုံတစ်ပုံခန့်ကို သိမ်းပိုက်မိထားကြသည်။ စစ်ဖြစ်၍ ကြည်းကြောင်းတိုက်ပွဲများတွင် မဟာမိတ်တပ်များသာလျှင် အရှုံးများလေသည်။ ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ အီးပရားတိုက်ပွဲတွင် အင်္ဂလိပ်စစ်တပ်ကြီး တပ်လုံးပြုတ်လုမတတ် ကျဆုံးခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဗြိတိန်သည် စစ်တပ်အင်အားကို ထပ်မံဖြည့်တင်းခဲ့ရာ တစ်နှစ်အတွင်း တပ်သားပေါင်း ၁ သန်းကျော် ရရှိခဲ့၍ ဗြိတိသျှ နိုင်ငံအတွင်းမှ စစ်တပ်အင်အားများ ပါဝင်လျှင် တပ်သား ၂ သန်းကျော် ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် စစ်ပွဲတွင် ရန်သူတပ်များနှင့် ယှဉ်ပြိုင်တိုက်နိုင်လောက်အောင်ကား ကျင့်သား မရှိကြသေးပေ။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်လောက်တွင်မှ အင်္ဂလိပ်တို့၏ တိုက်ခိုက်မှု အင်အားမှာ ထိပ်တန်းသို့ ရောက်ခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ == စစ်မျက်နှာများ == ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီးတွင် နိုင်ငံအများ ပါဝင်တိုက်ခိုက်ကြသဖြင့် စစ်မျက်နှာမှာ တစ်နေရာတည်းတွင် မဟုတ်ပေ။ အနောက်ဘက် စစ်မျက်နှာ၊ အရှေ့ဘက် စစ်မျက်နှာ၊ အီတာလျံ စစ်မျက်နှာ၊ ဗော်လကန်တောင်ပိုင်း စစ်မျက်နှာဟူ၍ နေရာအနှံ့အပြား ရှိခဲ့သည်။ ထိုစစ်မျက်နှာများအတွင်း အရေးအပါဆုံးမှာ အနောက်ဘက် စစ်မျက်နှာ ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်ရေလက်ကြားကြီးမှ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံအထိ စစ်ကြောင်း ပြန့်နေ၍ မိုင်ပေါင်း ၄၅၀ မျှ ရှည်လျားသည်။[[File:Cheshire Regiment trench Somme 1916.jpg|thumb|left|150px|ဗြိတိသျှ စစ်သားများ တိုက်ပွဲဝင်နေစဉ်]] အရှည်လျားဆုံးဖြစ်ပြီး ဒုတိယ အရေးအပါဆုံး စစ်မျက်နှာမှာ အရှေ့ဘက် စစ်မျက်နှာ ဖြစ်၍ ဗောလတစ် ပင်လယ်ကမ်းခြေရှိ ရီးဂမှ ပင်လယ်ကမ်းခြေတိုင်အောင် မိုင်ပေါင်း ၁၁၂၅ မိုင်မျှ ရှည်လျားသည်။ ၁၉၁၅ နှစ်မေလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် အီတလီသည် မဟာမိတ်တို့ဖက်မှ စစ်ထဲဝင်လာသောအခါ မိုင် ၃၂၀ မျှ ရှည်လျားသည့် အီတာလျံ စစ်မျက်နှာတစ်ခု ဖွင့်ခဲ့ပြန်သည်။ စစ်မပြီးမီ နောက်ဆုံး ဖွင့်ရသော စစ်မျက်နှာမှာ စစ်ကြောင်းမိုင် ၃၀၀ မျှ ရှည်လျားသည့် ဗော်လကန်တောင်ပိုင်း စစ်မျက်နှာ ဖြစ်သည်။ [[File:Austrians executing Serbs 1917.JPG|thumb|150px|ဩစတြီးယားတပ်က ဆားဗီးယားများအား ကွပ်မျက်ခဲ့စဉ်(ဆားဗီးယားလူမျိုး ၈သိန်း ၅ သောင်းခန့် ပျောက်ဆုံးခဲ့ရသည်။)]] တိုက်ခိုက်ရာတွင် နည်းသစ်ထွင်ကာ တစ်ဖက်နှင့် တစ်ဖက် ကတုတ်ကျင်းများထဲမှ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ကြသဖြင့် ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ လျင်မြန်စွာ နေရာပြောင်းရွှေ့ တိုက်ခိုက်ခြင်းများ နည်းပါးလှသည်။ ထိုနည်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ခြင်းကြောင့် သုံးနှစ်အတွင်း အနောက်ဘက် စစ်မျက်နှာတွင် စစ်ကြောင်းမိုင် ၂၀ မျှ ကျွံဝင်အောင် မည်သည့်ဘက်ကမျှ မတိုက်နိုင်ခဲ့ချေ။ သို့သော် ထိုသို့ စစ်ကြောင်းကို ထိုးဖောက်ရန် ကြိုးစားကြရာ၌ တပ်သားပေါင်း ၁ သန်းကျော် ကျဆုံးခဲ့သည်။ ထိုစစ်မျက်နှာတွင် မဟာမိတ်တပ်များဖက်မှ ထင်ရှား၍ စစ်မှုရေးရာ ကျွမ်းကျင်သော ဆာဂျွန်ဖရင့်၊ စစ်သူကြီး ဆာဒေါက်ကလပ်ဟိတ်၊ မာရှယ်ဂျော့ဖား၊ ဗိုလ်ချုပ်မှူး ပေတန်းနှင့် မာရှယ်ဖော့ စသည့် စစ်ဗိုလ်ကြီးများ ကွပ်ကဲအုပ်ချုပ် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ထဲသို့ အမေရိကန် ဝင်လာသောအခါ အမေရိကန်စစ်တပ်အား ဗိုလ်ချုပ်မျူးပါးရှင်းက ဦးစီးသည်။ ဂျာမနီစသည့် ဗဟိုနိုင်ငံများဘက်မှ ဂျာမနီ အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာနှင့် ဗာဗေးရီးယား ဥပရာဇာများ ကိုယ်တိုင်ကွပ်ကဲ တိုက်ခိုက်ကြသည်။ အရှေ့ဘက် စစ်မျက်နှာတွင် ရုရှားက ခေါင်းဆောင် တိုက်ခိုက်လေရာ နစ်ကလတ် မင်းသားကြီး ကိုယ်တိုင် တစ်နှစ်ခွဲခန့် ဦးစီးခဲ့ပြီးနောက် ရုရှားဇာဘုရင်ကိုယ်တိုင် ကွပ်ကဲတိုက်ခိုက်လေသည်။ ထိုစစ်မျက်နှာတွင် ဂျာမန်တို့ဘက်မှ စစ်ဦးစီးချုပ် လူဒင်ဒေါ့၏ အကူအညီဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူး ဟင်ဒင်ဗတ်က ကြီးမှူးတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ တန်နင်ဗတ်တိုက်ပွဲတွင် နာမည်ရခဲ့ပြီး မကြာမီ ဂျာမနီ၏ စစ်သေနာပတိချုပ် ဖြစ်လာသည်။ === ၁၉၁၅ ခုနှစ်အတွင်း စစ်အခြေအနေ === အနောက်ဘက် စစ်မျက်နှာတွင် သုံးနှစ်ခန့်အတွင်း အကြီးအကျယ် ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ ထိုကြောင့် အင်္ဂလိပ်နှင့် ပြင်သစ်တို့သည် လက်နက်ခဲယမ်း မီးကျောက်များ တိုးတက်တည်ဆောက် ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည် ဖြစ်ရာ တိုက်ပွဲများတွင် အများအားဖြင့် အမြောက်ကို သုံးနိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုနှစ်အတွင်း စစ်မျက်နှာ၌ အရေးအပါဆုံး တိုက်ပွဲမှာ ဗာဒန်တိုက်ပွဲ ဖြစ်သည်။ ဗာဒန်မှာ ပဲရစ်မြို့သွားရာ လမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ပြင်သစ်ခံစစ်ကြောင်း၏ အချက်အချာ ဖြစ်လေရာ ဂျာမန်အိမ်ရှေ့ ဥပရာဇာကိုယ်တိုင် ဗာဒန်ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ပြင်သစ်တို့ကလည်း ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့၍ သွေးချောင်းစီးသော တိုက်ပွဲကြီးများ ထိုမြို့အနီး၌ ဖြစ်ပွားခဲ့လေသည်။ သို့သော် ဗာဒန်မြို့မှာ ဗိုလ်ချုပ်မှူး (နောက်မာရှယ်) ပေတန်း၏ ကြိုးပမ်းချက်ကြောင့် မကျပဲရှိနေခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင် ဂျာမန်တို့သည် အင်္ဂလန်ဘက်သို့ လွယ်ကူစွာ ကူးနိုင်ရေးအတွက် ကဲလေးမြို့ကို သိမ်းပိုက်ရန် စစ်ဆင်ကြပြန်ရာ ဓာတ်ငွေ့များကိုပင် အသုံးပြုလေသည်။ သို့သော် ကနေဒီယန် တပ်သားများ၏ ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ တွန်းလှန်မှုကြောင့် ၁၉၁၈ ခုနှစ်တိုင်အောင် ဂျာမန်တို့၏ရန်မှ ကင်းလွတ်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင် မဟာမိတ်တို့မှ အရေးပါသော အောင်မြင်မှုမှာ သံမဏိနှင့် အင်္ဂတေတို့ဖြင့် ခိုင်ခံ့စွာ ပြုလုပ်ထားသော လက်ဗီရင့်ခေါ် ဝင်္ကပါအမည်ရှိ ဂျာမန်မြေအောက်ခံတပ်ကြီးကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ မဟာမိတ်တို့သည် ပြင်သစ်နှင့် ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံတို့မှ ရန်သူလက် ကျရောက်ခဲ့သော နယ်များကို ကယ်တင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၅၀ ခန့်သာ ပြန်ရခဲ့သည်။ အရှေ့ဘက် စစ်မျက်နှာ မြောက်ဘက်တွင် ဗွန်ဟင်ဒင်ဗတ်၏ ဂျာမန်စစ်တပ်များသည် မဆူးရီယန်အိုင်များ ဒေသတစ်ဝိုက်၌ အရေးသာနေကြသည်။[[File:Sarikam.jpg|thumb|150px|ဆာရီကာမစ်ရှ်တောအုပ်တွင်းမှ ရုရှားကတုတ်ကျင်း]] တောင်ဘက်တွင် ပထမသော်[[ရုရှားနိုင်ငံ|ရုရှား]]သည် စစ်ရေးလှခဲ့သည်။ ရုရှားတပ်များ ဂလစ်ရှာနယ်ကိုဖြတ်၍ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံထဲသို့ပင် ဝင်နိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၁၅ ခုနှစ် နွေရာသီတွင် ဂျာမန်နှင့် ဩစတြီးယားတပ်များ ပူးပေါင်း၍ ရုရှားတို့အား ဂလစ်ရှာနယ်ထဲမှ အထူးအောင်မြင်စွာ မောင်းထုတ်လိုက်သည်။ ထိုအခါ နီကိုးလပ်စ် မင်းသားကြီးနေရာတွင် ရုရှား[[ဇာဘုရင်]]ကိုယ်တိုင် ထိုတပ်များကို ကွပ်ကဲတိုက်ခိုက်လေသည်။ ရုရှားအား ဗဟိုနိုင်ငံများ၏ ဖိနှိပ်ခြင်းမှ သက်သာရာရစေရန် မဟာမိတ်တပ်များသည် တူရကီပိုင် ဒါးဒနဲရေလက်ကြားမှ ဂလစ်ပိုလီကျွန်းဆွယ်ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် မအောင်မြင်သည့်အပြင် ဗော်လကန်ပြည်နယ်များ၏ အထင်သေးခြင်းကိုပင် ခံရလေသည်။ ဩစတြီးယားသည် ဆားဗီးယားကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာတွင် မျှော်လင့်သလောက် မလွယ်ကူလှချေ။ ဩစတြီးယားတို့က ဆားဗီးယားမြို့တော် ဗဲလ်ဂရိတ်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သော်လည်း ဆားဗီးယားတို့က ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် မကြာမီ [[အူရောင်ငန်းဖျားရောဂါ]] ကျရောက်သဖြင့် ဆားဗီးယားတပ်များ အတော်ပင် အင်အားနည်းသွားလေသည်။ [[File:Austro-Hungarian mountain corps.jpg|thumb|150px|ဩစတြို-ဟန်ဂေရီတောင် ရှိ စစ်တပ်စုတစ်ခု]] ထိုကာလအတွင်း [[ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ]]သည် ဗော်လကန်စစ်အတွင်းက ဆုံးရှုံးခဲ့သော ဗော်လကန်ပြည်နယ်အချို့ကို ပြန်ရရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဗဟိုနိုင်ငံများဖက်သို့ ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီးသော် ဆားဗီးယားကို တိုက်ခိုက်သည်။ ဂျာမန်နှင့် ဩစတြီးယားတပ်များကလည်း ကူညီသဖြင့် ၁၉၁၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဆားဗီးယားတစ်ပြည်လုံးကိုပင် ရန်သူ့လက်သို့ ကျရောက်သွားသည်။ မဟာမိတ်တို့ဘက်မှ ဆားဗီးယားကို ကူညီရန် ဆယ်လိုနီးကားမြို့သို့ သန်းဝက်မျှရှိသော တပ်များကို ၁၉၁၅ ခု အောက်တိုဘာလတွင် ပို့ခဲ့သည်။ ဆားဗီးယားတပ်ကိုလည်း ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုတပ်များသည် မည်သို့မျှ အရာရောက်အောင် မစွမ်းဆောင်နိုင်ပဲ ဆယ်လိုနီးကားတွင်သာ သောင်တင်နေကြသည်။ မဟာမိတ်တို့လည်း မိမိတို့၏ ဂုဏ်သရေကို ထိခိုက်မည်စိုးသောကြောင့် ထိုတပ်များပြန်၍ မဆုတ်ခိုင်းသဖြင့် ၁၉၁၈ ခုနှစ်တိုင်အောင် ထိုတပ်များမှာ ထိုမြို့တွင်ပင် နေခဲ့ကြသည်။ === ၁၉၁၆ ခုနှစ်အတွင်း စစ်အခြေအနေ === ထိုနှစ် ဩဂုတ်လအတွင်း ရူမေနီးယားနိုင်ငံသည် မဟာမိတ်တို့ဘက်မှ စစ်ထဲဝင်လာလေသည်။ ရူမေနီးယားသည် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့သော ရူမေနီးယန်း အမျိုးသားတို့၏ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် စစ်ထဲဝင်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ရူမေနီးယားသည် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ရာ ဂျာမနီနှင့် ဘူလ်ဂေးရီးယားတပ်များက ပြန်လှန်တိုက်ခိုက်သဖြင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည့်ပြင် ရူမေနီးယားနိုင်ငံ၏ တစ်ဝက်မျှရှိသော အဖိုးတန် ရေနံနှင့် ဂျုံစပါးထွက် ဒေသများမှာ ရန်သူ့လက်တွင်း ကျရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ် မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် အီတလီသည် ဩစတြီးယားပိုင် နယ်မြေအချို့ ရမည်ဟူသော လျှို့ဝှက်ကတိကြောင့် ယခင်က ဂျာမနီနှင့် သုံးနိုင်ငံ ချစ်ကြည်ရေး စာချုပ်ကို ဖောက်ဖျက်ပြီးလျှင် မဟာမိတ်တို့ဘက်မှ စစ်ထဲသို့ ဝင်လာလေသည်။ ထိုနှစ်အတွင်း၌ အီတလီစစ်မျက်နှာတွင် ကြီးကျယ်လှသော တိုက်ပွဲကြီးများ မရှိခဲ့ပေ။ ၁၉၁၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လအတွင်း၌ကား အီတလီသည် ဩစတြီးယားနိုင်ငံကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာ အရေးအပါဆုံးသော အောင်မြင်မှုမှာ ဂိုးရီးဇီးယားကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆောင်းရာသီ မကျမီလေးတွင် အီတလီသည် အေဒြီယက်တစ်ပင်လယ် သင်္ဘောဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သော ထရီးယက်မြို့ကို သိမ်းပိုက်တိုက်ခိုက်ရန် အသင့်ပြင်ထားခဲ့သည်။ ထိုနှစ်အတွင်း အရေးအပါဆုံး တိုက်ပွဲမှာ အနောက်ဘက် စစ်မျက်နှာမှ ဗာဒန်တိုက်ပွဲ ဖြစ်သည်။ ဂျာမန်တို့ဘက်မှ အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာ ကိုယ်တိုင်ကွပ်ကဲ တိုက်ခိုက်သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ မကုန်မီမှ စက်တင်ဘာလဆန်းခန့်အထိ ၆ လ ခန့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်တွင် ရှေ့သို့ ၄ မိုင်ခန့်မျှသာ တိုးတက်နိုင်သဖြင့် ဗာဒန်ခံတပ်မြို့ သိမ်းပိုက်ရေးကို ဂျာမန်တို့ လက်လျှော့လိုက်ရသည်။ ယင်းသို့ ရှိနေစဉ် မဟာမိတ်တို့သည် မြောက်ဘက်ရှိ ဆုမ်းမြစ်တစ်လျှောက်တွင် အကြီးအကျယ် ထိုးစစ်ဆင်ရန် ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်လောက်တွင် မဟာမိတ်တို့၏ အမြောက်လက်နက်များမှာ အထူးတိုးတက် ကောင်းမွန်လာပြီဖြစ်ရာ သံမဏိ၊ အင်္ဂတေတို့ဖြင့် ခိုင်ခံ့လှသည့် မိုင်ပေါင်းများစွာ ရှည်လျားသော ဂျာမန်ကတုတ်ကျင်းများကို ချေမှုန်းဖျက်ဆီးနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ထိုနှစ်တွင် မဟာမိတ်တို့သည် တင့်ကားများကို စတင်သုံးခဲ့သည်။ ထိုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတိုင်အောင် မဟာမိတ်တို့သည် ဖိ၍တိုက်လာခဲ့ရာ ဂျာမန်တို့သည် ကြံ့ကြံ့ခံရင်း နောက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ဆုတ်ပေးခဲ့ရသည်။ အရှေ့ဘက် စစ်မျက်နှာတွင် [[ဆောင်းရာသီ]]အတွင်း၌ ရုရှားသည် အားဖြည့်နိုင်ခဲ့၍ ဇွန်လလောက်တွင် အရှေ့ဘက်စစ်ကြောင်း တောင်ဘက်စွန်းမှ ထိုးစစ်ဆင်ကာ ဩစတြီးယားတပ်များကို ကာပေသီယန် တောင်တန်းများသို့ တိုက်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၆ ခုနှစ်အတွင်း အိုင်ယာလန်ပြည်၌ သူပုန်ထလေရာ မဟာမိတ်တို့၏ စစ်ဆင်မှုတွင် အတန်ပင် ထိခိုက်ဖို့ အကြောင်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ထိုမှတပါး ဗြိတိသျှ အစိုးရ၏ အရေးပါသော ရာထူးများကို ထမ်းရွက်ခဲ့သူ ဆာရော်ဂျာကေ့စမင်သည် ဂျာမန်လက်နက်များကို အိုင်ယာလန်ပြည်တွင်းသို့ ခိုးသွင်းကာ ပုန်ကန်ရန် ကြံစည်ခဲ့သဖြင့် အပေါင်းအပါ အခြားခေါင်းဆောင် ၆ ဦးတို့နှင့်အတူ စစ်ဆေး၍ အဆုံးစီရင်လိုက်သည်။ ထိုနှစ်အတွင်း [[ဂရိနိုင်ငံ]]၏ ပြည်တွင်းရေး အခြေအနေကို မဟာမိတ်တို့ဘက်မှ လည်းကောင်း ဗဟိုနိုင်ငံများဘက်မှ လည်းကောင်း စောင့်ကြည့်ခဲ့သည်။ ဂရိနိုင်ငံသည် ဆားဗီးယားအား ရန်သူတို့ ထိပါးလာလျှင် ကူညီတိုက်ခိုက်ပေးရန် သဘောတူညီချက်များ ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် ဂရိဘုရင်မှာ ဂျာမန်ကိုင်ဇာဘုရင်၏ ယောက်ဖတော် ဖြစ်သဖြင့် ထိုစစ်ထဲတွင် မပါဝင်ပဲ ကြားနေမည့်ယောင်ယောင် ပြုနေခဲ့သည်။ ဂရိမျိုးချစ်များကား ဆားဗီးယားကို ကတိထားချက်အတိုင်း ကူညီလိုကြသည်။ ထိုကြောင့် မဟာမိတ်များ ဘူလ်ဂေးရီးယားကို တိုက်ခိုက်သောအခါ ဂရိမျိုးချစ်တပ်များသည် မဟာမိတ်တို့ဘက်မှ ကူညီတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ဂရိနိုင်ငံ၏ သဘောထား မပြတ်မသား ရှိနေခဲ့သဖြင့် မဟာမိတ်တို့က ဂရိနိုင်ငံကို စိတ်ချရအောင် ကြိုတင်၍ ရေကြောင်းမှ ပိတ်ဆို့ထားသည်။ ထို့အပြင် အာမေးနီးယားပြည်နယ်ဖက်တွင် နစ်ကလပ် မင်းသားကြီး ကွပ်ကဲသော ရုရှားတပ်များသည် အတန်ပင် အရေးသာခဲ့သည်။ တူရကီနိုင်ငံသည် [[စူးအက်တူးမြောင်း]]ကို သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း ဗြိတိသျှတပ်များက တွန်းလှန်လိုက်သဖြင့် မအောင်မြင်ခဲ့ချေ။ === ၁၉၁၇ ခုနှစ်အတွင်း စစ်အခြေအနေ === ထိုနှစ်တွင် အနောက်ဘက် စစ်မျက်နှာ၌ မဟာမိတ်တို့သည် စစ်အောင်နိုင်မည့် မျှော်လင့်ချက်ကလေးများပင် ထားရှိလာနိုင်လေသည်။ ထိုနှစ်အတွင်း အရေးပါသော တိုက်ပွဲများ ပြင်သစ်နိုင်ငံအရှေ့မြောက်ဘက်နှင့် ဘယ်လ်ဂျီယံနိုင်ငံများတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုဒေသများတွင် အင်္ဂလိပ်၊ ပြင်သစ်၊ ဘယ်လ်ဂျီယမ်နှင့် ကနေဒီယန်တပ်များ ပူးပေါင်း၍ ဂျာမန်တပ်များ စိတ်ဓာတ် ပျက်ပြားအောင်ပင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ထိုနှစ်ဇွန်လတွင်း မကြုံစဖူး ထူးကဲလှစွာ အပြင်းအထန်တိုက်ခိုက်ခဲ့လေရာ ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ဂျာမန်တပ်များလေးမိုင်ခန့်မျှ နောက်သို့ ဆုတ်ပေးရလေသည်။ တောင်ဘက်တွင်လည်း ဂျာမန်တို့၏ [[ကျောက်မီးသွေး]]ထွက်ရာ အဖိုးတန်မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သော လင်းမြို့ဘက်သို့ ကနေဒီယန်တပ်များက ရှေ့ဆောင်ချီတက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် ဂျာမန်တို့ တဖြည်းဖြည်း ဆုတ်ပေးရပြန်သည်။ ထိုနှစ် နိုဝင်ဘာလလောက်တွင် မဟာမိတ်တို့သည် ဂျာမန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ပြင်သစ်မြို့ဖြစ်သော ကမ်းဗရေးကို ရုတ်တရက်ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လေသည်။ ထိုအခါ ဗာဗေးရီးယားပြည်၏ ဥပရာဇာမင်းသား ခေါင်းဆောင်သော ဂျာမန်တပ်များမှာ ၅မိုင်ခန့် ဆုတ်ပေးခဲ့ရသည်။ သို့သော် ဂျာမန်တပ်များက တန်ပြန်ထိုးစစ်ဆင်သောအခါ မဟာမိတ်တပ်များ သိမ်းပိုက်ရရှိသမျှ နယ်မြေများ ပြန်လည်၍ ဆုံးရှုံးရပြန်သည်။ ထိုနှစ်မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ရုရှားပြည်၌ တော်လှန်ရေးကြီး ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ နောက်လေးလခန့်အကြာတွင် ဇာဘုရင်မှာ နန်းတော်ကို စွန့်လိုက်ရပြီးနောက် သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ်ကျေညာခဲ့ရာ စစ်ပြေငြိမ်းရန် ကြံရွယ်နေသော ဇာဘုရင်ကြောင့် စိတ်ပျက်အားလျော့နေရသော မဟာမိတ်တို့သည် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း ရုရှားနိုင်ငံမှာ စစ်ကို ဆက်လက်တိုက်ခိုက်ရန် အခြေအနေမျိုး မရှိတော့ချေ။ တပ်တွင်း စည်းကမ်းများ ပျက်ပြားကာ တပ်ပြေးအရေအတွက်မှာလည်း များသည်ထက် များပြားလာသည့်အပြင် နေရာတိုင်းတွင် အရှုံးကြီးရှုံးနေခဲ့သည်။ ထိုအတွင်း လူအချင်းချင်း အရှင်းရှင် နယ်ချဲ့စစ်ပွဲတွင် တစ်ဦးနှင့် တစ်ဦး တိုက်ခိုက်နေရန် မသင့်ကြောင်း ကြွေးကြော်သံ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီးနောက် ထိုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ဗော်လရှီဗစ်တို့သည် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို သိမ်းပိုက်ခဲ့လေသည်။ ဗော်လရှီဗစ် အစိုးရသည် ဒီဇင်ဘာလထဲတွင် ဂျာမန်တို့နှင့် စစ်ပြေငြိမ်းရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ရာ ၁၉၁၈ ခု မတ်လထဲတွင် ဗရက် စ-လီတော့ စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့လေသည်။ ထို့ကြောင့် ဂျာမန်တို့သည် အရှေ့ဘက်စစ်မျက်နှာမှ စစ်သား ထောင်ပေါင်းများစွာကို အနောက်ဘက်စစ်မျက်နှာသို့ ရွှေ့ပြောင်းနိုင်ခဲ့သော ပြင်သစ်နှင့် အင်္ဂလိပ်တို့အား ယခင်ကထက်ပိုမို ဖိတိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ အီတာလျံစစ်မျက်နှာတွင် အီတလီတို့သည် မူလကြံရွယ်ချက်အတိုင်း ထရီးယက်မြို့ဆီသို့ တဖြည်းဖြည်းချီတက်ခဲ့ရာ မြို့နှင့် ဆယ်မိုင်ခန့်အကွာနေရာသို့ပင် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း မကြာမီ ဂျာမန်စစ်ကူများ ရောက်ရှိလာ၍ ဩစတြီးယားစစ်တပ်များနှင့် ပူးပေါင်းကာ အောက်တိုဘာလကုန်လောက်၌ ကားပိုရပ်တိုတွင် အီတာလျံတပ်များကို ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အီတာလျံတို့ တပ်ပျက်ကာ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ ပီယားဗေမြစ်သို့ ရောက်မှ ဂျာမန်တို့၏ ချီတက်မှုကို တန့်အောင် ပြုလုပ်နိုင်ပေတော့သည်။ ထိုသို့ တန့်အောင် ခံနိုင်ခဲ့သည်မှာလည်း မဟာမိတ်များသည် အီတာလျံတို့အား ကူညီရန် ထိုနှစ် ဒီဇင်ဘာမတိုင်မီ အနောက်ဘက်စစ်မျက်နှာမှ စစ်ကူတပ်များပို့ပေးသောကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ ထိုနှစ်အတွင်း ဂရိနိုင်ငံ၏ အခြေအနေမှာ တစ်မျိုးတစ်ဖုံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဂရိဘုရင် ကွန်စတန်တင်းသည် ဇွန် ၂ရက်နေ့တွင် နန်းမှ ဆင်းသက်ကာ မဟာမိတ်တို့အား လိုလားသူ ဒုတိယသားတော် အလက်ဇန္ဒားအား နန်းအပ်ခဲ့ရလေသည်။ အလက်ဇန္ဒားသည် ဂရိမျိုးချစ်တပ်များကို ခေါင်းဆောင်ခဲ့သူ ဗဲနီဇေလော့ကို ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်ထား၍ မဟာမိတ်တို့ဖက်မှ ကူညီတိုက်ခိုက်လေသည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်စလောက်အထိ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံသည် စစ်ထဲမဝင်ပါသေးဘဲ နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံး လက်နက်များ ရောင်းချကာ ကြားနေခဲ့သည်။ ရေတပ်အင်အားတွင် ဗြိတိသျှတို့က သာသဖြင့် ရေကြောင်းဖြင့် သယ်ယူသော အမေရိကန် လက်နက်ပစ္စည်းများမှာ မဟာမိတ်တို့ဖက်သာ အရောက်များခဲ့လေရာ ဂျာမန်တို့အဖို့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံမှာ မဟာမိတ်တို့၏ လက်နက်သိုလှောင်ရာ ဌာနကြီး ဖြစ်နေပေသည်။ သို့ဖြစ်၍ ဂျာမန်တို့သည် မဟာမိတ်ထံ ပေးပို့သော အမေရိကန် လက်နက်တင် သင်္ဘောများကို ရေငုပ်သင်္ဘောများဖြင့် တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခဲ့ရာ အမေရိကန် သင်္ဘောများနှင့် လူအမြောက်အမြားပင် ဂျာမန်ရေငုပ်သင်္ဘောများ၏ လက်ချက်ကြောင့် နစ်မြုပ်သေကြေပျက်စီးကြလေသည်။ ထို့အပြင် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံအားယင်းဆုံရှုံးခဲ့သော နယ်ပယ်တို့ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ရေးအတွက် ဂျာမနီက ငွေကြေးထောက်ပံ့ရန် ကြံစည်နေသောကြောင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ၁၉၁၇ ခု ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံကို စစ်ကြေညာခဲ့၏။ သို့သော် အမေရိကန်မှာ စစ်တိုက်ရန် အစီအစဉ်ကျစွာ မရှိသေးသဖြင့် ၁၉၁၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်စစ်တပ်စုသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ပထမဆုံးအကြိမ် ပို့နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ၁၅ ဆက်မြောက် ဗဲနီးဒစ်သည် စစ်ပြငြိမ်းရန် ကြိုးစားဖြန်ဖြေခဲ့သေးသည်။ သို့သော် မဟာမိတ်တို့ဖက်မှ စစ်ပြေငြိမ်းရန် မလိုလားသဖြင့် ကြိုးပမ်းချက်မှာ မအောင်မြင်ခဲ့ချေ။ == ၁၉၁၈ ခုနှစ် စစ်အတွင်း အခြေအနေ == ထိုနှစ်၌ ဂျာမန်တို့သည် မဟာမိတ်တို့ကို အပြုတ်တိုက်ရန် အကြီးအကျယ် စစ်ဆင်နေခဲ့သော နှစ်ဖြစ်သည်။ စစ်သူကြီး ဟင်ဒင်ဗတ်က ဂျာမန်တပ်များသည် ဧပြီလ တစ်ရက်နေ့တွင် ပါရီမြို့ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ရမည်ဟု ကျေညာခဲ့လေသည်။ ဂျာမန်တို့၏ ထိုးစစ်ကြောင်းမှာ အီးပရား၏ တောင်ဘက် မှ စတင်၍ ငါးဆယ့်တစ်မိုင်မျှ ရျည်လျှားလေသည်။ ထိုမျှလောက် ကြီးမားလှသော အင်အားနှင့် ဖိတိုက်သဖြင့် ထိုမျှလောက် လူအသေအကြေများလှသော စစ်ပွဲမျိုး ယခင်က မရှိခဲ့ဟုဆိုကြသည်။ ဂျာမန်တို့၏ အင်အားကြီးမားလှသဖြင့် ဆယ်ရက်ခန့်အတွင်း နှစ်ဆယ့်ခုနှစ်မိုင်မျှ မဟာမိတ်တို့၏ စစ်ကြောင်းအတွင်းသို့ ကျွံဝင်ခဲ့၏။ ထိုအခါ မဟာမိတ်တပ်များအားလုံးကို ကွပ်ကဲရန် ပြင်သစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူး ဖေါ့အား အနောက်ဘက်စစ်မျက်နှာ စစ်သေနာပတိအဖြစ်ခန့်ကာ အစွမ်းကုန် ခုခံ တွန်းလှန်စေလေသည်။ သို့သော်လည်း ရန်သူအင်အား ကြီးမားလှ၍ တပ်ပေါင်းစုံမှ ဆုတ်၍ ဆုတ်၍သာ ပေးရလေ၏။ ဂျာမန်တို့ကလည်း ပါရီမြို့တော်သို့ ချီတက်ရန် လမ်းပွင့်ဖို့ ကြိုးပမ်းကာ ဖိတိုက်ကြလေသည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ဂျာမန်တို့မှာ ပါရီမြို့အနီး ကပ်လာလေရာ မြို့တော်ကြီးကျဆုံးရန် နာရီပိုင်းမျှလောက်သာ လိုတော့သည်။ ထိုအတောအတွင်း အမေရိကန်ရေတပ်မှ တပ်သားရှစ်ထောင်ပါဝင်သော တပ်တစ်တပ်သည် ခြောက်ထောင်မျှ အကျခံကာ ဂျာမန်တို့ ပါရီသို့ ချီတက်ရာ လမ်းကြောင်းကို တာဆီးနိုင်ရန် ကြိုးစားခဲ့ရာ အတန်ပင် အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။ ထို့အပြင် ရှားတိုးသီယဲရီးတွင် စစ်ပန်းနေပြီ ဖြစ်သော ပြင်သစ်တပ်ကို လူစားထိုးရန် ရောက်ရှိလာခဲ့သည့် အမေရိကန်တပ်သည် ဂျာမန်တို့ ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ တိုက်ခိုက်နေသည့်ကြားမှ ထိုးစစ်ဆင်ကာ ထိုအရပ်မှ ဂျာမန်များကို ရှင်းလင်းပစ်နိုင်ခဲ့လေသည်။ ထို့ကြောင့် ဂျာမန်တို့လည်း ထိုးစစ်မှ ခံစစ်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားရပြီးလျှင် ပါရီမြို့တော်ကြီးမှာလည်း ရန်သူလက်ထံ ကျရောက်မည့်ဘေးမှ ကင်းလွတ်ခဲ့လေသည်။ အမေရိကန် စစ်ကူတပ်များ အဆက်မပြတ် တင်ပို့ အားဖြည့်နိုင်ခြင်းကြောင့်၊ ဗိုလ်ချုပ်မှူး ဖေါ့မှာ ရန်သူတပ်များကို အင်အားတောင့်တင်းစွာနှင့် တိုက်ခိုက်နိုင်လေသည်။ စစ်ပန်းလာပြီဖြစ်သော ဂျာမန်တပ်များမှာ အင်အားပြည့် လန်းဆန်းနေသော အမေရိကန်တို့နှင့် ယှဉ်ရသည့်အခါတိုင်းလိုလိုပင် နောက်ဆုတ်ပေးခဲ့ရလေသည်။ မြောက်ဘက်တွင်လည်း မဟာမိတ်တပ်များသည် မြောက်ပင်လယ်အနီးမှ ဖိတိုက်ခဲ့လေရာ ဗယ်လဂျီယမ်နိုင်ငံမှ မြို့များကို ပြန်လည် သိမ်းပိုင်နိုင်ခဲ့၍ ဂျာမန်တပ်များကိုလည်း အတန်ပင် ရှင်းလင်းတိုက်ထုတ်ပစ်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၁၈ ခု အောက်တိုဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဂျာမန်တို့၏ [[ရေငုပ်သင်္ဘော]]စခန်းဖြစ်သော ဇေးဗရွတ်ဂီမြို့မှ ဂျာမန်များကို တိုက်ထုတ်ပစ်ကာ ထိုမြို့ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့၏။ ထိုအတောအတွင်း အနောက်ဘက်စစ်ကြောင်းတစ်လျှောက်တွင်လည်း ဂျာမန်တို့ကို တောင်ဘက်သို့လည်းကောင်း၊ အရှေ့ဘက်သို့လည်းကောင်း ရောက်အောင် တဖြည်းဖြည်း ဖိ၍ တိုက်ထုတ်နိုင်ခဲ့လေသည်။ တောင်ဘက်မှ ဖိ၍တိုက်လာသည့် အမေရိကန်တပ်များ၏ ဒဏ်ကို မခံနိုင်သော ဂျာမန်တပ်များသည် ဇူလိုင်လမှ စ၍ တဆုတ်တည်း ဆုတ်ခဲ့လေရာ နောက်ဆုံး ပြင်သစ်မြေ၌ မိုးဗန်းခံတပ်တစ်ခုသာလျှင် ခြေကုပ်အဖြစ် ကျန်လေတော့သည်။ ထိုအတောအတွင်း ဂျာမန်၏ ဘက်တော်သားများမှာလည်း ရှုံး၍သာ နေကြလေသည်။ ၁၉၁၈ ခုစက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဆယ်လိုနီးကား၌ သောင်တင်နေသော မဟာမိတ်တပ်များသည် ထိုးစစ်ဆင်ကာ ရှေ့သို့ ချီတက်ခဲ့၏။ ရက်သတ္တပတ် နှစ်ပတ်အတွင်း ဆားဗီးယားနိုင်ငံတောင်ပိုင်း တစ်ခုလုံးလိုလိုပင် ပြန်လည်သိမ်းယူခဲ့ကြသည်။ သို့ဖြစ်၍ နိုင်ငံတွင်းချီတက်တိုက်ခိုက်ခြင်း ခံရမည်ကို စိုးရိမ်သည်နှင့် ဗူလဂေးရီးယားသည် စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် လက်နက်ချလိုက်လေသည်။ ထို့နောက် မြောက်ဘက်သို့ ဆက်လက် ချီတက်ခဲ့ရာ ဆက်လက်၍ အောင်ပွဲရခဲ့လေသည်။ ဩစတြီးယန်းတပ်များလည်း အယ်လဗေးနီးယားနှင့် မွန်တီးနီးဂရိုးပြည်များမှ ဆုတ်ပေးရလေသည်။ တစ်လခွဲခန့်အတွင်း ဆားဗီးယားမှ ဩစတြီးယန်း တပ်များကို မောင်းထုတ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ဗဲလရိတ်မြို့ကိုလည်း ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့၏။ ထိုထိုးစစ်နှင့် တစ်ပြိုင်တည်းလိုလိုပင် ပါလက်စတိုင်းချီ အယ်လင်ဗီ၏ တပ်သည် အေမာဖေးဆယ်ခေါင်းဆောင်သော အာရပ်တစ်စုနှင့် ကာနယ်တီအီ လော့ရင့်တို့၏ အကူအညီဖြင့် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာ တူရကီတို့သည် မခံနိုင်၍ ဒမက်စကပ်၊ ဧက၊ ဗေးရွတ်နှင့် အလက်ပို စသော မြို့များကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၁၈ အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် တူရကီ လက်နက်ချလေသည်။ ထိုနှစ် အောက်တိုဘာလထဲတွင် ပီယားဗေးမြစ်ကို ဖြတ်၍ ချီတက်ခဲ့သော အီတလီတပ်တို့သည် ဩစတြီးယန်းတပ်များကို နှစ်ခုကွဲအောင် တိုက်ခဲ့လေရာ တပ်ပျက်ပြီးနောက် ၁၀ ရက်ခန့်အတွင်း တပ်သား သုံးသိန်းကျော်မျှ လက်နက်ချခဲ့လေသည်။ သို့ဖြစ်၍ ဩစတြီးယန်းတပ်များ၏ ဗိုလ်ချုပ်က စစ်ရပ်စဲရန် တောင်းပန်ခဲ့ရ၏။ ထိုသို့ တပ်ပျက်ခဲ့သည့်နှင့် ဩစတြီးယားအစိုးရအဖွဲ့လည်းပျက်ခဲ့လေသည်။ ဩစတြီးယားနိုင်ငံ တော်အတွင်းရှိ ဗိုဟီးမီးယားပြည်နယ်နှင့် အခြားပြည်နယ် အသီးသီးတို့သည် တောလှန်ပုန်ကန်ကာ လွတ်လပ်ရေးကို ကျေညာခဲ့ကြသည်။ သို့ဖြစ်၍ ဂျာမနီ တစ်ဦးတည်းသာ ကျန်လေနေတော့သည်။ ၁၉၁၈ ခု နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် ကီးရေတပ်စခန်းရှိ ဂျာမန်ရေတပ် ပုန်ကန်ရာ မကြာမီ ဗရီးမင်းနှင့် ဟမ်းဗတ်ရေတပ်များသို့ ကူးစက်သွားလေသည်။ စစ်တပ်အခြေအနေမှာလည်း မျှော်လင့်စရာ မရှိအောင် ဆိုးရွားနေသည်ကို သိရှိသော ဂျာမန်အစိုးရသည် အောက်တိုဘာလထဲကပင် စစ်ပြေငြိမ်းရန် ဂျာမန် ဝန်ကြီးချုပ် မင်းသားကြီး မက္ကဆီမီလျံက စကားကမ်းလှန်းခဲ့လေသည်။ ထို့ပြင် သူ့အစိုးရအဖွဲ့တွင် ဆိုရှယ်လစ်များကိုလည်း ပါဝင်စေခဲ့ရာ ရက်များမကြာမီ အစိုးရ အဖွဲ့ကို သူတို့ကြိုးကိုင်ပြီးလျှင် အမေရိကန် သမ္မတ ဝီလဆန်ထံ စစ်ပြေငြိမ်းရေးအတွက် စကားကမ်းလှမ်းခဲ့လေသည်။ သို့သော် ဝီလဆန်က မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစုံ စစ်သေနာပတိ မာရှယ်ဖေါ့နှင့် ဆွေးနွေးရန် ညွှန်ကြားခဲ့၏။ ထိုအတောအတွင်း ကိုင်ဇာ ဘုရင်သည် [[ဘာလင်မြို့]]မှ ထွက်ခွာပြီးနောက် သူ၏စစ်တပ်များရှိရာ သွားရောက်နေထိုင်ခဲ့လေသည်။ သို့သော် [[ဝန်ကြီးချုပ်]]က ကိုင်ဇာအား နန်းစွန့်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ရာ ဟင်ဒင်ဗတ်ကလည်း သဘောတူခဲ့သဖြင့် နိုဝင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် နန်းစွန့်ပြီးလျှင် [[ဟောလန်နိုင်ငံ]]သို့ ထွက်ပြေးရလေသည်။ ဂျာမန်တို့လည်း သမ္မတ ဝီလဆန် ညွှန်ကြားသည့်အတိုင်း ဖာရှယ်ဖေါ့ထံတွင် စစ်ပြေငြိမ်းရေးအတွက် စကားကမ်းလှမ်းခဲ့ရာတွင် မဟာမိတ်တို့အချင်းချင်း ဆွေးနွေးပြီးနောက် စစ်ရပ်စဲရေး စည်းကမ်းချက်များကို ရေးဆွဲခဲ့၏။ ထိုစည်းကမ်းချက်များကို မာရှယ်ဖေါ့က ကွန်းပျင်း သစ်တောအတွင်း ရပ်တန့်ထားသော မီးရထားတွဲပေါ်တွင် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက် မိုးသောက်ယံအချိန်၌ ဂျာမန်အစိုးရ ကိုယ်စားလှယ်များအား ပေးအပ်လေသည်။ ယင်းတို့ကို ဂျာမန်တို့က လက်ခံလိုက်သဖြင့် ၆ နာရီအကြာ နံနက် ၁၁ နာရီတွင် အပစ်အခက် ရပ်စဲသွားလေသည်။ ထိုနေ့ထိုအချိန်ကို နောင်လာနောက်သားများသည် တော်တော်နှင့်ပင် မေ့နိုင်တော့မည် မဟုတ်ချေ။ === [[အာရှတိုက်]]တွင် === ကမ္ဘာစစ်ကြီးဟုခေါ်တွင်သည့် အတိုင်း တိုက်ပွဲများမှာ [[ဥရောပ|ဥရောပတိုက်]]တွင်သာ ဖြစ်ပွားသည်မဟုတ်ချေ။ [[အာရှတိုက်]]ဘက်တွင်လည်း ဖြစ်ပွားကြသေးသည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ် ကုန်ခါနီးလောက်တွင် အင်္ဂလိပ်နှင့် အိန္ဒိယ တပ်တစ်တပ်သည် ဘဂ္ဂဒက်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ရန်ရောက်လာခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလတွင် ဗြိတိသျှတပ်များသည် [[ဘဂ္ဂဒက်မြို့]]တောင်ဘက်ရှိ တူရကီတို့ကို တိုက်ခိုက်ရာ အတန်ငယ် အရေးသာသော်လည်း ဒီဇင်ဘာလတွင် အရေးနိမ့်ကာ ကွယ်အယ်အဲမာရားမြို့တွင် အဝိုင်းခံရလေသည်။ ၁၉၁၆ ခု ဧပြီလတွင် ရိက္ခာပြတ်လပ်၍ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးခြင်း ဘေးနှင့် ကြုံရလေဖြင့် ဗြိတိသျှတပ်များ လက်နက်ချကြရလေသည်။ ထိုကြောင့် ဗြိတိသျှတို့၏ ဂုဏ်သရေကို အတန်ပင် ထိခိုက်သွားလေသည်။ သို့ရာတွင် ထိုတပ်ကို ကယ်တင်ရန် ရောက်လာသော စစ်ကူတပ်သည် ၁၉၁၇ ခု မတ်လတွင် ဘဂ္ဂဒက်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးလျှင် မြောက်ဘက်သို့ ချီတက်သွားနိုင်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၁၇ ခု ဒီဇင်ဘာ ၁ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူး အယ်လင်ဗီခေါင်းဆောင်သော တပ်များသည် ဂျရူးဆလမ်းမြို့သို့ ချီတက်ခြံ၍ ၉ရက်နေ့တွင် ထိုမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့၏။ ထိုအောင်မြင်မှုမှာ ၁၉၁၇ ခုနှစ်အတွင်း မဟာမိတ်တို့၏ အရေးပါသော အောင်မြင်မှုများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ === ရေကြောင်းတိုက်ပွဲများ === စစ်ပွဲများတွင် ဗြိတိသျှတို့ အားထားရာကား [[ရေတပ်]]မတော်ဖြစ်ပေသည်။ အားထားသလောက်လည်း ဗြိတိသျှရေတပ်မှာ အခြားရေတပ်များကို ကြီးစိုးလွှမ်းမိုးနိုင်သော အင်အားနှင့် ပြည့်စုံခဲ့လေသည်။[[ကမ္ဘာ]]စစ်ကြီး မဖြစ်မီကလေးတွင် အင်္ဂလိပ် ရေတပ်ကို ထပ်မံအင်အား ဖြည့်တင်းထားခဲ့၏။ ထို့ကြောင့် စစ်ဖြစ်သည်နှင့် တပြိုင်နက် ရေတပ်မတော်သည် တိုက်ပွဲဝင်ရန် အဆင်သင့် ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့၏ အင်အားကောင်းသော ရေတပ်ကြောင့် ဂျာမန်တို့ နိုင်ငံခြားနှင့် ကုန်မသွယ်နိုင်အောင် ပိတ်ပင်နိုင်ခဲ့သည့်ပြင် ဂျာမန်ရေတပ်ကြီးကို ရေတပ်စခန်းများမှ မထွက်နိုင်အောင် ပိတ်ဆို့ထားနိုင်ခဲ့သည်။ စစ်ဖြစ်စက ဂျာမန်ရေတပ်ကြီးသည် ကီးတူးမြောင်းအတွင်း စခန်းများ၌ လုံခြုံစွာ ရှိနေခဲ့သည်။ သို့သော် ပင်လယ်ပြင်တွင် ရှိနေသော ဂျာမန် တော်ပီဒို သင်္ဘောအချို့နှင့် [[ကရုဇာစစ်သင်္ဘော]] အချို့သည် [[မြောက်ပင်လယ်]]အတွင်း ကူးသန်းသွားလာရေးတွင် အနှောင့်အယှက် ပေးခဲ့လေသည်။ သို့သော် တဖြည်းဖြည်း ထိုသင်္ဘောများကို ဖမ်းဆီးခြင်း၊ နှစ်မြှုပ်ခြင်း ပြုလုပ်လာနိုင်ခဲ့သောအခါ မဟာမိတ်နှင့် ကြားနေနိုင်ငံသင်္ဘောများမှာ ဂျာမန်ရေငုပ်သင်္ဘောများ၏ ရန်ကိုသာ ကြောက်ရွံ့ရလေတော့သည်။ ဗြိတိသျှ ကရူဇာစစ်သင်္ဘော သုံးစင်းမှာ မြောက်ပင်လယ်တွင် ဂျာမန်[[ရေငုပ်သင်္ဘော]]များက တိုက်ခိုက်သဖြင့် နစ်မြှုပ်သွားရလေသည်။ ၁၉၁၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁ရက်နေ့တွင် ချီလီ ကမ်းခြေ ကိုရိုနဲအငူအနီး၌ ဂျာမန် ကရူဇာစစ်သင်္ဘော ငါးစင်းပါဝင်သော ရေတပ်စုသည် ဗြိတိသျှရေတပ်စုကို တိုက်ခိုက်နှိမ်နှင်းလိုက်လေသည်။ သို့သော် ယင်းဂျာမန် ရေတပ်စုမှာ ဒီဇင်ဘာလ ၈ရက်နေ့တွင် ဖော့ကလန်းကျွန်းစုအနီး၌ အခြားဗြိတိသျှ စစ်သင်္ဘောတပ်စု၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းခံရသဖြင့် ဒရက်ဇဒန်အမည်ရှိစစ်သင်္ဘောမှတပါး အခြားသင်္ဘောများနှစ်မြှုပ်ခြင်းခံရသည်။ ဒရက်ဇဒန်မှာမူ လွတ်မြောက်သွားခဲ့လေသည်။[[File:Hochseeflotte 2.jpg|thumb|150px|ဗြိတိသျှ ရေတပ်ကြီး]] အင်ဒမင်အမည်ရှိ ဂျာမန် ကရူဇာစစ်သင်္ဘော တစ်စင်းသည်လည်း သမုဒ္ဒရာ ပင်လယ်ပြင်တစ်လျောက် လှည့်လည်သွားလာကာ ဒေါ်လာ တစ်ကုဋေခန့် တန်ဖိုးရှိသော သင်္ဘောများကို နှစ်မြှုပ် ဖျက်ဆီးခဲ့၏။ သို့သော် နောက်ဆုံး၌ အိန္ဒိယ သမုဒ္ဒရာရှိ ကိုကိုကျွန်းတွင် ဩစတြီးလီးယား စစ်သင်္ဘောတစ်စင်း၏ တိုက်ခိုက်ဖြတ်ဆီးခြင်းကို ခံရလေသည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၁၆ ခုနှစ်များတွင်လည်း ဒရက်ဇဒန်၊ ဖရီးဒရက်၊ ကွန်းနစ္စဗတ် စသော ဂျာမန်သင်္ဘောများသည် ပင်လယ်ပြင် အရပ်ရပ်တွင် မဟာမိတ်တို့၏ သင်္ဘောများကို နှစ်မြှုပ် ဖျက်ဆီး၍ ကူးသန်းသွားလာရေးကို အနှေင့်အယှက်ပေးခဲ့လေသည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်း အကြီးကျယ်ဆုံးသော ရေကြောင်းတိုက်ပွဲမှာ ၁၉၁၆ ခု မေလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားသော ဂျတ်တလန် တိုက်ပွဲဖြစ်ပေသည်။ ထိုတိုက်ပွဲတွင် ဂျာမန်ရေတပ်ရေကြောင်းဗိုလ်ချုပ်ရှေးက ကွပ်ကဲ၍ အင်္ဂလိပ်ရေတပ် တိုက်သင်္ဘောများကို ရေကြောင်းဗိုလ်ချုပ် ဗီးတီးက ဦးစီးအုပ်ချုပ်ခဲ့လေသည်။ နှစ်ဖက်စလုံးမှ သင်္ဘောများသည် [[ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ]]ကမ်းခြေတွင် တစ်နေ့လုံး တိုက်ခိုက်ကြရာ ညနေဘက်တွင် ရေကြောင်းဗိုလ်ချုပ်မှူးဂျယ်လီကို ဦးစီးသော အင်္ဂလိပ်ရေတပ်စုတစ်စုသည် အကူရောက်လာသဖြင့် ဂျာမန်ရေတပ်သည် ယင်း၏ စခန်းများသို့ နောက်ပြန်ဆုတ်သွားလေတော့သည်။ ထိုတိုက်ပွဲတွင် ဂျာမန်တို့က အနိုင်ရသည်ဟု ကျေညာခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့ဘက်မှ အပျက်အစီး အဆုံးအရှုံးမှာ ဂျာမန်တို့နှင့် နှိုင်းယှဉ်သော် အလွန်ပင် များပြားသောကြောင့် တစ်နည်းအားဖြင့် ထိုကျေညာချက်မှာ မှန်သည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ သို့သော် ထိုနောက်တွင် ကိုင်ဇာဘုရင်သည် ငွေကိုရေလိုသုံးကာ တည်ဆောက်ခဲ့သည့်ပြင် သူတို့ ဂုဏ်ယူခဲ့သော ဂျာမန်ရေတပ်ကြီးမှာ ကီးတူးမြောင်း စခန်းများတွင် ပိတ်မိတော့သည်။ ထို့အပြင် ဂျာမန်တို့ထက် အဆုံးအရှုံးများသော်လည်း အင်္ဂလိပ်ရေတပ်သည် ပင်လယ်ပြင်တွင် ကြီးစိုးမြဲကြီးစိုးနေခဲ့လေသည်။ ဂျာမန်တို့သည် ရေတပ်ကြီးကို အသုံးမပြုနိုင်သောကြောင့် ရေငုပ်သင်္ဘောများကို တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုခဲ့ကာ အင်္ဂလိပ်ရေတပ်ကို ကြီးစွာ နှောင့်ယှက်နိုင်ခဲ့သည်။ စစ်ကြီးဖြစ်စ ပထမသုံးနှစ်အတွင်းဂျာမန်ရေငုပ်သင်္ဘောများ၏ ရန်ကို ထိရောက်စွာ ကာကွယ်ရန် မကြံစည်နိုင်ခဲ့သဖြင့် ဂျာမန်တို့[[ရေငုပ်သင်္ဘော]]ဖြင့် တိုက်ခိုက်ခြင်းသည် စစ်အရှုံးအနိုင်ကို ဆုံးဖြတ်တော့မည်လောဟုတွေးတောကြလေသည်။[[File:HMS Dreadnought 1906 H61017.jpg|thumb|150px|ဗြိတိသျှရေတပ် သင်္ဘောတစ်စင်း]] ထို့အပြင် ဂျာမန်တို့၏ အကြံမှာ မဟာမိတ်တို့၏ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးကို ဖျက်ဆီးပေးခြင်ဖြင့် ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးခြင်းဘေးဆိုက်အောင် ပြုလုပ်ရန်လည်း ဖြစ်လေသည်။ ထို့ကြောင့် ပြင်သစ်နှင့် အင်္ဂလန်ပြည်ကမ်းရိုးတန်းများကို ရေကြောင်းမှ ပိတ်ဆို့ထားကြောင်း ကျေညာပြီးလျှင် သင်္ဘောများကို ကြားနေနိုင်ငံပိုင်းများ ဖြစ်စေကာမူ၊ သတ်မှတ်ထားသော စစ်နယ်နမိတ်အတွင်း၌ တွေ့ရှိလျှင် နှစ်မြှုပ်ပစ်မည်ဟု သတိပေးခဲ့၏။ သုံးလအတွင်း ကြားနေနိုင်ငံမှ သင်္ဘောအမျိုးအစား များများ အပါအဝင် သင်္ဘောတစ်ရာခန့် နှစ်မြှုပ်ခြင်း ခံရလေသသည်။ ၁၉၁၆ ခုနှစ် အကုန်လောက်တွင်ကား ဗြိတိသျှတို့၏ ကုန်သင်္ဘောအပျက်အစီးမှာ အတန်ပင်များလျက်ရှိလေပြီ။ သို့သော်လည်း မဟာမိတ်နိုင်ငံများသို့ ကုန်များ၊ စားနပ်ရိက္ခာများ၊ [[လက်နက်]]များ ဆက်လက်ရောက်ရှိနေခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်၍ ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် ဂျာမန်ရေငုပ်သင်္ဘောများသည် မဟာမိတ်နိုင်ငံများသို့ အသွား သင်္ဘောများကိုလည်း နှစ်မြှုပ်ပစ်ကြလေသည်။ သို့သော် ဂျာမန်တို့၏ ရည်မှန်းချက်အတိုင်း မအောင်မြင်ခဲ့ချေ။ ထိုသို့ ဖြစ်ရခြင်းမှာ ရေငုပ်သင်္ဘောများ၏ အန္တရာယ်ကို ထိထိရောက်ရောက်မဟုတ်သော်လည်း အတော်အတန်ကာကွယ်နိုင်သော အစီအမံများကို တဖြည်းဖြည်းပြုလုပ်လာနိုင်သောကြောင့်လည်းကောင်း ဂရိဗြိတိန်နှင့် [[အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ]]တို့သည် သင်္ဘောများကို လျင်မြန်စွာ တည်ဆောက် လာနိုင်သောကြောင့်လည်းကောင်း ဖြစ်ပေသည်။ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် သင်္ဘောများကို ဂျာမန်များဖျက်ဆီး၍ မရနိုင်လောက်အောင်ပင် လျင်မြန်စွာ တိုးတက်ဆောက်လုပ်နိုင်ခဲ့လေသည်။ === လေတပ် စတင်အသုံးပြုခြင်း === ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးမှစ၍ လေယာဉ်ပျံများကို စစ်ဆင်မှုအတွက် အသုံးပြုလာခဲ့လေသည်။ ပထမတွင်[[လေယာဉ်ပျံ]]များကို ရန်သူအခြေအနေကို အကဲခတ် ဓာတ်ပုံရိုက်ယူရန် ကင်းထောက်ရန်သာ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ်က လေယာဉ်ပျံများမှာလည်း သေးငယ်သည့်အပြင် တစ်နာရီမိုင် ကိုးဆယ်မျှလောက်သာ ပျံသန်းနိုင်သေးသည်။[[File:Sopwith F-1 Camel.jpg|thumb|150px|left|ဗြိတိသျှတော်ဝင်လေတပ်၏ Sopwith F-1 Camel လေယာဉ်ပျံ]] စစ်ဖြစ်စက အင်္ဂလိပ်တို့တွင် လေယာဉ်ပျံ အနည်းငယ်မျှသာ ရှိ၍ ပြင်သစ်တွင်မူ အများဆုံး ရှိလေသည်။ ဂျာမနီ၊ အင်္ဂလိပ်တို့တွင် ရှိသော လေယာဉ်ပျံ အရေအတွက်စုစုပေါင်းမှာ ၅၀၀ ခန့်မျှသာ ဖြစ်ရာ ပြင်သစ်တို့တွင် ၂၅၀ ခန့်ရှိခဲ့သည်။ စစ်ဖြစ်ပြီးနောက်တွင် ထိုနိုင်ငံများသည် လေယာဉ်ပျံများကို တိုးတက်ဆောက်လုပ်လာကြ၍ လေယာဉ်ပျံများ အသွားနှုန်းတိုးတက်အောင်နှင့် အလေးချိန် ပိုမိုသယ်ဆောင်နိုင်အောင် ပြုပြင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် နောင်တစ်နှစ်ခန့် အကြာတွင် တစ်နာရီလျှင် ၁၇၅ မိုင်နှုန်းခန့် ပျံသန်းနိုင်သော လေယာဉ်ပျံများ တည်ဆောက်လာနိုင်ကြ၍ စက်သေနတ်နှင့် ဗုံးအလေးချိန် တစ်တန်ခန့်ကို သယ်ယူနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် လေယာဉ်ပျံများကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ရန်နှင့် စက်သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ရန်အတွက် အသုံးပြုလာသဖြင့် လွန်စွာ အရေးပါလာလေသည်။ သို့ဖြစ်လေရာ လေတပ်သား တစ်ယောက်နှင့် ကြည်းတပ်သား တစ်ထောင် ညီမျှသည်ဟုပင် ဆိုလာလေသည်။ မကြာမီ လေကြောင်းတိုက်ပွဲများ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားလာခဲ့၍ တစ်ဖက်နှင့် တစ်ဖက် လေကြောင်း၌ ကြီးစိုးနိုင်ရန် ကြိုးစားခဲ့ကြလေသည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ် မကုန်မီ မဟာမိတ်တို့သည် အနောက်ဘက် စစ်မျက်နှာ၌ လေကြောင်းတွင် အရေးသာနေခဲ့၏။ ယင်းသို့ လေကြောင်းတွင် သူနိုင်ငါနိုင်ကြိုးစားကြသော်လည်း စင်စစ်မှာ အရှုံးအနိုင်တိုက်ခိုက်ရာ၌ လေကြောင်းတိုက်ပွဲများမှာ ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက အရာမရောက်လှချေ။ ဂျာမနီသည် အင်္ဂလန်ကို လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ရာ၌ ဇက်ပလင်ခေါ် [[ဗူးသီး]]ပုံသဏ္ဌာန် [[လေသင်္ဘော]]များဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။[[File:Balloons 1919.jpg|thumb|150px|left|လေသင်္ဘောများ]] ထိုဇက်ပလင်လေသင်္ဘောများသည် ခရီးရှည် သွားလာနိုင်သော လေယာဉ်မျိုးဖြစ်သဖြင့် အင်္ဂလန်နှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံများသို့ သွားရောက် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ရန်အတွက် အလွန်အသုံးဝင်လေသည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၁၈ ခု မေလတိုင်အောင် အင်္ဂလန်နှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံတို့မှ ဂျာမန်ဇက်ပလင်များ၏ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်းကို မကြာခဏ ခံခဲ့ကြရသည်။ အင်္ဂလိပ်နှင့် ပြင်သစ်တို့ကလည်း လေယာဉ်ပျံတပ်စုများကို အသုံးပြုကြ၍ လည်းကောင်း၊ အားကောင်းလှသော မီးမောင်းများထိုးကာ လေယာဉ်ပျံပစ်အမြောက်မြားဖြင့်လည်းကောင်းတွန်းလှန် ခုခံကြသည်။ ဂျာမန်တို့ လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခြင်းကြောင့် အင်္ဂလိပ်နှင့် ပြင်သစ်တို့ ဆုံးရှုံးနစ်နာမှုများ၏ အရပ်ရပ်တန်ဖိုးမှာ ဒေါ်လာ ၁၀ သန်းခန့် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် တစ်နေ့တည်း၌ ဇက်ပလင်ကြီး ငါးစင်းပျက်ကျ၍ တစ်စင်းအဖမ်းခံရပြီးနောက်တွင် ဂျာမန်တို့၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခြင်းများ ရပ်စဲသွားလေတော့သည်။ === ဂျာမန်ပိုင်နယ်မြေသစ်များ === စစ်ကြီးမဖြစ်မီက ဂျာမနီပိုင် နယ်မြေသစ်များရှိလေသည်။ ထိုနယ်သစ်များ ရရှိရေးကြောင့် ဂျာမနီနှင့် ဂရိဗြိတိန်တို့ အင်အားပြိုင်လာခဲ့ရာ၊ ယင်းမှာ စစ်ဖြစ်ရခြင်း၏ အကြောင်းအရင်းတစ်ရပ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ စစ်ဖြစ်စတွင် အင်အားတောင့်တင်းသော ဗြိတိသျှရေတပ်သည် ဂျာမနီနိုင်ငံပိုင် ပင်လယ်ရပ်ခြားနယ်မြေသစ်များကို သိမ်းပိုက်လေသည်။ ကမ္ဘာအရှေ့ပိုင်းရှိ ဂျာမန်နယ်မြေသစ်များဖြစ်သော နယူးဂင်နီနှင့် ဆမိုးဝါးကျွန်းများကို နယူးဇီလန်တပ်များက သိမ်းပိုက်လေသည်။ ဂျပန်က တရုတ်နိုင်ငံရှိ ဂျာမန်ခံတပ် ဆင်းတောကို သိမ်းပိုက်လိုက်၏/ အာဖရိကတိုက်ရှိ တိုဂိုလန်ကိုလည်း မဟာမိတ်များက သိမ်းပိုက်ခဲ့၏။ ၁၉၁၅ ခုနှစ် အင်္ဂလိပ်နှင့် ပြင်သစ်တပ်များသည် ကမ္မရွန်း နယ်ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့၍၊ ဂျာမန်အနောက်တောင် အာဖရိက နယ်မှာလည်း မဟာမိတ်တို့လက်ထဲသို့ ကျရောက်ခဲ့လေသည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ဂျာမန်နယ်မြေသစ်များ အားလုံးလိုလိုပင် မဟာမိတ်တို့ လက်တွင်းသို့ ကျရောက်ခဲ့၏။ ၁၉၁၈ ခုနှစ်တိုင်အောင် မဟာမိတ်တို့ကို တွန်းလှန်နိုင်ခဲ့သော ဂျာမန်နယ်သစ်များမှာ ဂျာမန် အရှေ့ဘက် အာဖရိကနယ်ပင် ဖြစ်သည်။ == စစ်၏အကျိုးသက်ရောက်မှုများ == === ဗာဆိုင်းစာချုပ် === စစ်ရပ်စဲရေး စည်းကမ်းချက်များ အရ ဂျာမနီတပ်များသည် ဗဲလဂျီ၊ ပြင်သစ်၊ လပ်ဇင် ဗတ်၊ အယ်လဆက်လိုရိန်း အစရှိသည့် ဒေသများမှ ရိုင်းမြစ်တိုင်အောင် ဆုတ်ခွာပေးရ၏။ လက်နက်ခဲယမ်း မီးကျောက်၊ လေယာဉ်ပျံ၊ စစ်သင်္ဘောနှင့် ရေငုပ်သင်္ဘောအားလုံးကို မဟာမိတ်တို့အား ပေးအပ်လေသည်။ ရုရှားနိုင်ငံ၊ ရူမေးနီးယားနိုင်ငံ၊ တူရကီနိုင်ငံနှင့် အရှေ့ အာဖရိကရှိ ဂျာမန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ဒေသများမှ ဂျာမန်တပ်များကို ပြန်ခေါ်ရ၏။ မဟာမိတ်စစ်သုံ့ပန်းများအားလုံးကိုလည်း ချက်ချင်းလွှတ်ပေးရ၏။ ထို့အပြင် ဂျာမန်တို့ ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ခဲ့သော နယ်များမှ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့သမျှကို ဂျာမန်တို့က လျှော်ပေးရ၍ ဘယ်လဂျီယမ် ဘဏ်တိုက်မှ ငွေများ၊ ရုရှားနှင့် ရိုမေးနီယားနိုင်ငံတို့ မှ ရွှေများကို ပြန်ပေးရန် သဘောတူရလေသည်။ ယင်းသို့ ရပ်စဲရေး စာချုပ် ချုပ်ဆိုပြီးနောက်တွင် မဟာမိတ်တို့သည် ဂျာမနီနိုင်ငံအတွင်း အချက်အချာကျသော ဒေသများတွင် တပ်များချကာ ဂျာမနီ လှုပ်ရှားထကြွခြင်း မပြုနိုင်အောင် စောင့်ကြပ်နေခဲ့ကြလေသည်။ ထိုအတောအတွင်း မဟာမိတ်ခေါင်းဆောင်ကြီးများသည် ဗာဆေးမြို့တော်တွင် လပေါင်းများစွာ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေး၍ ဗာဆိုင်းစစ်ပြေငြိမ်းရေး စာချုပ်ကို ရေးဆွဲခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ ဆွေးနွေးရာတွင် ဂျာမနီနိုင်ငံသည် ဝင်ရောက်ဆွေးနွေးခွင့်မရပေ။ အချက်ပေါင်း ၄၀၀ မျှ ပါဝင်သည့် ထိုစာချုပ်ကို ရေးဆွဲပြီးသောအခါ၊ ၁၉၁၉ ခု ဇန်နဝါရီလတွင် ဂျာမနီနိုင်ငံအား လက်မှတ်ထိုးစေခဲ့သည်။ သို့သော် စာချုပ်ပါအချက်အလက်များကို စဉ်းစားချင့်ချိန်ရန်နှင့် မကျေနပ်သော အချက်များကို ကန့်ကွပ်ရန် အချိန် လုံလောက်အောင် မပေးခဲ့ချေ။ ဂျာမနီနိုင်ငံမှာ မတတ်သာသဖြင့် ယင်းအားနလံမထူနိုင်အောင် ဖိနိပ်ချုပ်ချယ်ထားသော စာချုပ်ကို လက်မှတ်ထိုးခဲ့ရလေသည်။ ထိုစာချုပ်အရ ဂျာမနီနိုင်ငံမှ အာဖရိကတိုက်ရှိ နယ်မြေသစ်များ အားလုံး ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ဥရောပတိုက်တွင် စစ်အတွင်း သိမ်းပိုင်ထားခဲ့သည့် နယ်များကို ပြန်ပေးရရုံမက၊ စစ်မဖြစ်မီက ဂျာမန်ပိုင်နယ်များဖြစ်သော အယ်လဆက်လိုရန်းနယ်များကိုလည်း ပြန်၍ ပေးအပ်ခဲ့ရလေသည်။ အဖိုးတန် ကျောက်မီးသွေးတွင်းများတည်ရှိရာ ဆားနယ်ကို ပြင်သစ်နိုင်ငံကို ၁၅ နှစ်မျှ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကော်မရှင်နှင့် အုပ်ချုပ်ရန်ပေးအပ်လိုက်ရသည်။ ဗဲလဂျီယမ်နိုင်ငံသည် ဂျာမန်နယ်ခြားခရိုင်များဖြစ်သော မာလမေဒီ၊ အပ်ပင်နှင့် မောရက်ဇနဲ ခရိုင်တို့ကို ရရှိလေသည်။ ပိုဆင်ပြည်နယ်မှ နယ်အတော်များများနှင့် အနောက်ပရပ်ရှားပြည်နယ်ကို တည်ထောင်စ ပိုလန် သမ္မတနိုင်ငံသို့ ပေးအပ်ခဲ့ရ၏။ မဟာမိတ်တို့သည် ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ အခြေကို စောင့်ကြည့်ရန်အတွက် ရိုင်းမြစ် အနောက်ဘက်ရှိ ဂျာမနီပိုင်နက်ကို ၁၅ နှစ်မျှ သိမ်းပိုက်ထားရန်လည်း ပါရှိလေသည်။ မေမယ်မြစ်ဝအနီးရှိ နယ်မြေကို ပထမတွင် မဟာမိတ်တို့ အားပေးအပ်ပြီးနောက်၊ တဖန် လစ်သွေးနီးယားနိုင်ငံသို့ ပေးအပ်ခဲ့ရ၏။ ဂျာမနီပိုင်နယ်သစ်များအားလုံး မဟာမိတ်တို့ လက်အောက်သို့ လည်းကောင်း၊ ဩဇာခံနည်များအဖြစ်သို့ လည်းကောင်း ရောက်ရှိကုန်သည်။ ထို့ပြင် စစ်တပ်နှင့် လက်နက်အင်အားများ လျှော့ပစ်ရလေရာ၊ ဂျာမန်စစ်တပ်မှာ ရဲတပ်ဖွဲ့မျှလောက်သာ အင်အားရှိတော့၏။ ဂျာမန်ရေတပ်တွင် စစ်သင်္ဘောကြီး ၆ စင်း၊ ကရူဇာစစ်သင်္ဘောအသေးစား ၆ စင်း၊ ဖျက်သင်္ဘောနှင့် တော်ပီဒိုသင်္ဘောအချို့သာ ထားပိုင်ခွင့်ရတော့ရာ၊ ကျန်သင်္ဘောများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ မည်သို့မည်ပုံ ပြုလုပ်ရမည် ကို မဟာမိတ်တို့ အခက်တွေ့နေစဉ် ဂျာမန်ရေတပ်အရာရှိချို့က ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီး ပစ်ခဲ့လေသည်။ ဂျာမနီသည် ရေငုပ်သင်္ဘောများကိုလည်း မဆောက်လုပ်နိုင်သည့်အပြင် လေတပ်ကိုလည်း ဖွဲ့စည်းခွင့် မရှိတော့ချေ။ မဟာမိတ်တို့ဆုံးရှုံးခဲ့သော ကုန်သင်္ဘောများကို အစားထိုးရန် ဂျာမန် ကုန်သင်္ဘောများကိုလည်း ပေးအပ်ရလေသည်။ ဂျာမနီနိုင်ငံသည် စစ်ကြီးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ တာဝန်ရှိကြောင်း ဝန်ခံခဲ့ရသဖြင့် မဟာမိတ်တို့အား စစ်လျော်ကြေး များပေရန်လည်း [[ဗာဆိုင်းစာချုပ်]]တွင် ပါရှိလေသည်။ သို့သော် မည်မျှ ပေးရမည်ကို ဖော်ပြထားခြင်း မရှိသဖြင့် တောင်းသမျှပေးရလို ဖြစ်နေလေသည်။ သို့သော် ယင်းကိစ္စအတွက် ကော်မတီတရပ် ဖွဲ့စည်းဆွေးနွေး စဉ်းစားခဲ့ရာ ၁၉၂၁ ခုနှစ် ဂျာမနီက ဒေါ်လာကုဋေ သိန်းသုံးထောင့်သုံးရာခန့်ပေးရမည်ဟု ဆုံးဖြတ်ပြီးစီးလေသည်။ ဗာဆိုင်းစာချုပ်ကို ဂျာမနီကိုယ်စလှယ်များသည် ၁၉၁၉ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော်လည်း မြောက်မြားလှသော အငြင်းပွားမှုကြောင့် ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့မှ သာလျှင် အတည်ဖြစ်လာလေသည်။ ထို့အပြင် အခြားဗဟိုအင်အားစုနိုင်ငံများနှင့်လည်း ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ်များ ချုပ်ဆိုခဲ့သေး၏။ ဩစတြီးယားဟန်ဂေရီနိုင်ငံနှင့် ၁၉၁၉ ခု စက်တင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ချုပ်ဆိုခဲ့ရာ ထိုစာချုပ်အရ ဩစတြီးယားနိုင်ငံမှာ လူဦးရေ ၆ သန်းကျော် ၇ သန်းခန့်သာ ရှိသော နိုင်ငံငယ်ကလေးတစ်ခု အဖြစ်သို့ရောက်ရှိခဲ့လေသည်။ ဗိုဟီးမီးယား၊ ဟန်ဂေရီနှင့် တောင်ပိုင်း ဆလဗ်တို့၏ လွတ်လပ်ရေးကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့ရ၏။ အီတလီနိုင်ငံသို့ နယ်မြေအတော်များများ ပေးခဲ့ရ၏။ ထို့အပြင် စစ်လျော်ကြေးများလည်း ပေးရသေးသည်။ ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံသည် နယ်မြေအများပြား မဆုံးရှုံးခဲ့ပေ။ သို့သော် တူရကီနိုင်ငံတော်တွင် ပါဝင်သော အာရေဗျ၊ အာမီးနီးယား၊ ပါလက်စတိုင်း၊ မက်ဆိုပိုတေးမီးယား၊ ဆီးရီးယား (တပိုင်းသာ) စသည့်တိုင်းပြည်များမှာ ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ချုပ်ဆိုသော ဆဲဗရာ စာချုပ်အရ မဟာမိတ် ဩဇာခံနယ်မြေများ ဖြစ်သွားလေသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း</ref> === ဥရောပ မြေပုံသစ် === ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီးတွင် ဥရောပတိုက်တွင် ဩစတြီးယား ဟန်ဂေရီနိုင်ငံတော်ကြီး ပျောက်ကွယ်၍ ဩစတြီးယားနှင့် ဟန်ဂေရီဟူသော သီးခြားနိုင်ငံငယ်လေး နှစ်ခုအဖြစ်သာ ကျန်ခဲ့သည်။ ယခင်က ဩစတြီးယားဟန်ဂေရီနိုင်ငံတော်တွင် ပါဝင်သော ဗိုဟီးမီးယား၊ မိုရေးဗီးယား၊ ရုသီးနီးယားနှင့် စလိုဗားကီးယားပြည်များကို စုပေါင်းထားသော ချက်ကို ဆလိုဗားကီးယားနိုင်ငံ၊ ဆားဗီးယား နှင့် မွန်တီနီးဂရိုးနိုင်ငံ ကလေးများကို စုပေါင်းဖွဲ့စည်းထားသော ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံသစ် နှစ်ခုပေါ်ပေါက်လာလေသည်။ ထို့ပြင် ပရပ်ရှား၊ ဩစတြီးယား နှင့် ရုရှားမှ နယ်များစုပေါင်းထားသည့် ပိုလန်သမ္မတနိုင်ငံသစ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ရုရှားနိုင်ငံ အနောက်စွန်းတွင် ဖင်လန်၊ အက်စတိုးနီးယား၊ လတ်ဗီးယားနှင့် လစ်သွေးနီးယားဟူသော သီးခြားနိုင်ငံ ငယ်ကလေးများ ပေါ်ခဲ့သည်။ ဒန်းဇစ်မြို့သည် လွတ်လပ်သော မြို့ဖြစ်သွားသည်။ အက်လဗေးနီးယားပြည်သည် လွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့သည်။ ဆီးရီးယားနှင့် လက်ဗနွန်ပြည်များမှာ ပြင်သစ်ဩဇာခံပြည်များ ဖြစ်သွား၍ ပါလက်စတိုင်း၊ အီရတ်နှင့် ထရန်စဂျော်ဒန် ပြည်များမှာ ဗြိတိန်၏ ဩဇာခံပြည်များ ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ ဗာဆိုင်းစာချုပ်တွင် ပါရှိသည့်အတိုင်း နောင်အခါ ကမ္ဘာကြီးတွင် စစ်မက် မဖြစ်ပွားစေရန်နှင့် စစ်မက်ရေးရာများ နည်းပါစေမှုအတွက် ဆောင်ရွက်ရန် နိုင်ငံပေါင်းချုပ်အသင်းကြီးတစ်ခုကို ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အသင်းကြီး၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ကောင်းသော်လည်း ယင်းတို့ကို ဖြစ်မြောက်အောင်ကား မဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပေ။ ၁၉၁၄ ခု ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သော ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးကား ၁၉၁၈ ခု နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ပြီးဆုံးသွားလေသည်။ ထိုစစ်ပွဲကြီးအတွက် စစ်သား ရှစ်သန်းမျှ အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့၍ ဒေါ်လာသန်းပေါင်း ၁ သိန်းမျှ စစ်စရိတ် ကုန်ကျခဲ့၏။ စစ်တွင် ပါဝင်သော နိုင်ငံများ၏ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများမှာလည်း ကြောက်ခမန်းလိလိပင် ဖြစ်၍၊ စစ်ဆိုလျှင် နားမှလေသံ မခံချင်အောင် နိုင်ငံတိုင်းက ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် စစ်ဖြစ်ရခြင်း အကြောင်းများဖြစ်သည့် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးပြဿနာများကား စစ်ဖြစ်လိုက်သည့်တိုင်အောင် ရှင်းလင်းပြေလည်မသွားကြသေးပေ။ ထို့ကြောင့် ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားခဲ့၍ အနှစ်နှစ်ဆယ်ကြာမျှတွင် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွား ပြန်သည်။ အချို့နိုင်ငံရေးဆရာများတို့က ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီးကို ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည့် ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီး၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသဟုသာ ခေါ်ဆိုလိုသည်။ == ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုများ == ====ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်း စစ်သည်စုစုပေါင်း ၈.၅ သန်းနှင့် အရပ်သားပြည်သူ ၁၃ သန်းခန့် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။==== ====စစ်၏ အကျိုးဆက်အဖြစ် ကြီးကျယ်သော အင်ပါယာကြီး လေးခုဖြစ်သည့် ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီမှ ဟက်ဘ်စ်ဘက် (Habsburg) မင်းဆက်၊ ဂျာမနီမှ ဟိုဟန်ဇိုလန် (Hohenzollern) မင်းဆက်၊ အော်တိုမန်အင်ပါယာမှ စူလတန်အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ရုရှအင်ပါယာမှ ရိုမန်နော့ဗ် (Romanov) မင်းဆက်တို့မှာ နိဂုံးချုပ် ပျက်သုဉ်းသွားခဲ့ရသည်။==== ====စစ်ကာလအတွင်း စစ်သည်များနှင့် ဒုက္ခသည်များအကြား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးစေခဲ့သော စပိန်တုပ်ကွေး ကပ်ရောဂါကြီး ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။==== ====အောင်ပွဲရ မဟာမိတ်နိုင်ငံများ၏ နယ်မြေပိုင်းခြား သတ်မှတ်မှုများသည် ဥရောပ၏ မြေပုံကို သိသာစွာ ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။==== ====ပထမကမ္ဘာစစ်သည် ရုရှားနိုင်ငံတွင် အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေး ဖြစ်ပွားရေးအတွက် အကြောင်းရင်းတစ်ရပ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ယင်းတော်လှန်ရေးမှတစ်ဆင့် ဘော်ရှီဗစ် (Bolsheviks) တို့ အာဏာရရှိလာခဲ့သည်။==== ====အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။==== ====စစ်ပွဲအတွင်း ဓာတုလက်နက်များ၊ စက်သေနတ်များ၊ တင့်ကားများနှင့် ဝေဟင်တိုက်ခိုက်ရေးဆိုင်ရာ နည်းပညာများ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ဓာတုလက်နက်များကို စစ်ပွဲများတွင် အသုံးမပြုရန် ၁၉၂၅ ခုနှစ် ဂျီနီဗာညီလာခံ၌ တားမြစ်ခဲ့သည်။==== ====ဥရောပ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းဒေသများတွင် အမျိုးသားရေးဝါဒများ အားကောင်းလာခြင်းသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားရေးကို ဦးတည်စေခဲ့သော အကြောင်းရင်းတစ်ရပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။==== == မီဒီယာ == {| |- | [[File:Bombers of WW1.ogv|thumb |thumbtime=3 |alt=World War I era biplanes on bombing runs, captioned "Captain 'Eddie' Rickenbacker, American 'Ace of Aces,' over the lines&nbsp;– looking for a scrap." then "Bombing the German lines."|မဟာမိတ်တပ်များ ဂျာမန်စစ်မျက်နှာသို့ ဗုံးကြဲနေကြစဉ်]] | [[File:Tanks of WWI.ogv|thumb |thumbtime=12 |alt=Primitive tanks advance over empty fields and berms, captioned "The tanks advance to do their bit."|လန်ဂျာ မဟာမိတ်တင့်ကားများ တိုက်ကွက်ဆင်နေစဉ် ၁၉၁၈ ခုနှစ်]] |} == ကိုးကား == <references/> Britannica == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{Sister project links|voy=World War I|World War I}} * [http://www.1914-1918-online.net/ 1914–1918-online International Encyclopedia of the First World War] * [http://www.greatwar.nl/ The Heritage of the Great War / First World War. Graphic color photos, pictures and music] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050213101606/http://www.greatwar.nl/ |date=13 February 2005 }} * [http://www.firstworldwar.com/ A multimedia history of World War I] * European Newspapers from the [http://www.theeuropeanlibrary.org/tel4/newspapers/search?query=&decade=1910-1919&month=7&year=1914&&count=50 start of the First World War] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160115140047/http://www.theeuropeanlibrary.org/tel4/newspapers/search?query=&decade=1910-1919&month=7&year=1914&&count=50 |date=15 January 2016 }} and the [http://www.theeuropeanlibrary.org/tel4/newspapers/search?query=&decade=1910-1919&month=11&year=1918&count=50 end of the war] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150405154114/http://www.theeuropeanlibrary.org/tel4/newspapers/search?query=&decade=1910-1919&month=11&year=1918&count=50 |date=5 April 2015 }} * [http://www.americanhistoryprojects.com/downloads/World-War-I.ppt Powerpoint summary of the war] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211214104851/http://www.americanhistoryprojects.com/downloads/World-War-I.ppt |date=14 December 2021 }} * [http://wwi.lib.byu.edu/index.php/Main_Page The World War I Document Archive] Wiki, Brigham Young University * [https://maps.omniatlas.com/europe/19140804/ Maps of Europe]{{Dead link|date=December 2020 }} covering the history of World War I at omniatlas.com * [https://omniatlas.com/maps/sub-saharan-africa/19140804/ Maps of Africa] covering the history of World War I in Africa at omniatlas.com * [https://networks.h-net.org/world-war-i-crossroads "World War I Crossroads"] current discussions by scholars * [http://www.americanhistoryprojects.com/downloads/military.htm#J. World War I (First World War) Guide to websites] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211202184116/http://www.americanhistoryprojects.com/downloads/military.htm#J. |date=2 December 2021 }} * [https://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/ww1.htm Documents from Mount Holyoke College] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190324234800/https://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/ww1.htm |date=24 March 2019 }} * [http://project.efg1914.eu/ EFG1914&nbsp;– Film digitisation project on First World War] * [http://www.europeanfilmgateway.eu/node/33/efg1914/multilingual%3A1 WWI Films on the European Film Gateway] * [http://www.britishpathe.com/workspaces/page/ww1-the-definitive-collection The British Pathé WW1 Film Archive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190324234810/https://www.britishpathe.com/workspaces/page/ww1-the-definitive-collection |date=24 March 2019 }} * [http://digitalcollections.library.ubc.ca/cdm/landingpage/collection/WWIphoto World War I British press photograph collection] – A sampling of images distributed by the British government during the war to diplomats overseas, from the UBC Library Digital Collections * [http://memory.loc.gov/diglib/vhp/search?query=&field=all&war=worldwari Personal accounts of American World War I veterans], Veterans History Project, Library of Congress. [[Category:ကမ္ဘာ စစ်ပွဲများ]] [[Category:ပထမကမ္ဘာစစ်]] 4sltll8bjdz0jifvieiid0pt2rckth1 0 8041 1040280 1039364 2026-06-22T17:04:30Z Mkant00 135890 /* အခြေခံ ဝေါဟာရများ */ 1040280 wikitext text/x-wiki [[File:Codomain2.SVG|thumb|<math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့ သွားသော ဖန်ရှင် <math>f</math> တစ်ခု။ အနီရောင် ဘဲဥပုံ <math>X</math> အတွင်းရှိ အမှတ်များအစုသည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်စု (domain) ဖြစ်သည်။ အပြာရောင် ဘဲဥပုံ <math>Y</math> အတွင်းရှိ အမှတ်များအစုသည် <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ်စု(codomain) ဖြစ်သည်။ အဝါရောင် ဘဲဥပုံအတွင်းရှိ အမှတ်များအစုသည် <math>f</math> ၏ ပုံရိပ် (range/ image) ဖြစ်သည်။]] [[သင်္ချာ]]တွင် [[အစု]] <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> ကြားရှိ '''ဖန်ရှင်''' (function) <math>f : X \to Y</math> သည် <math>X</math> အတွင်းရှိ အစုဝင် <math>x</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>Y</math> အတွင်းရှိ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အစုဝင် (unique element) <math>f(x)</math> တစ်ခုစီကို တိကျစွာ သတ်မှတ်ပေးသည်။ ဖန်ရှင်များကို ပုံဖော်မှုများ (maps သို့မဟုတ် mappings) သို့မဟုတ် အသွင်ပြောင်းခြင်းများ (transformations) ဟူ၍လည်း အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ခေါ်ဆိုကြသည်။ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း <math>f : x \mapsto f(x)</math> သည် ဖန်ရှင် <math>f</math> က အစုဝင် <math>x</math> ကို <math>f(x)</math> သို့ ပုံဖော်ပေးကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ဖန်ရှင်တစ်ခုကို တန်ဖိုးများတိကျစွာ စာရင်းချပြခြင်းဖြင့်ဖြစ်စေ တိကျသော သင်္ချာစည်းမျဉ်းတစ်ခုကို အသုံးပြု၍ဖြစ်စေ သတ်မှတ်နိုင်သည်။ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory) တွင် အစုများ အားလုံးနှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်ရှင်များကို စုစည်းလိုက်သောအခါ [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of sets) ကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ပြီး ၎င်းကို <math>\mathbf{Set}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ အစုများကို ဤကတ်တဂိုရီ၏ အရာဝတ္ထုများ (objects) အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ဖန်ရှင်များကိုမူ ထိုအရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ သို့မဟုတ် မြားများ (arrows) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ဖန်ရှင်တစ်ခုသည် ညီမျှခြင်း (equality) သဘောတရားကို အခြေခံအားဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားသည် (preserves) ။ ဆိုလိုသည်မှာ မည်သည့် <math>x_1, x_2 \in X</math> အတွက်မဆို <math>x_1 = x_2</math> ဖြစ်ပါက <math>f(x_1) = f(x_2)</math> ဖြစ်ပေါ်စေမည်ဖြစ်သည်။ == အခြေခံ ဝေါဟာရများ == * '''[[အရင်းအမြစ်စု]]''' (Domain) <math>X</math> - ဖန်ရှင် <math>f</math> ကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသော အစုဖြစ်သည်။ * '''[[ပစ်မှတ်စု]]''' (Codomain) <math>Y</math> - ဖန်ရှင်၏ တန်ဖိုးများ ကျရောက်နိုင်သော အစုဖြစ်သည်။ * '''ပုံရိပ်''' (Range သို့မဟုတ် Image) <math>\text{im } f</math> - ဖန်ရှင်က ပုံဖော်ပေးလိုက်သော တိကျသည့် တန်ဖိုးများအစု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို <math>\text{im } f = \{y \in Y \mid \exists x \in X, \, y = f(x)\}</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ အဓိကဆောင်းပါးကို [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်|[ပုံရိပ်]] တွင် ဖတ်ရှုပါ။ == ဖန်ရှင်များ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ == ''အဓိကဆောင်းပါးကို [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်]] / [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်]] / [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်]] တွင် ဖတ်ရှုပါ။'' အရင်းအမြစ်စုအတွင်းရှိ အစုဝင်များက ပစ်မှတ်စုသို့ မည်သို့ပုံဖော်သည်ဆိုသည့်အချက်အပေါ် မူတည်၍ ဖန်ရှင်များကို အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားနိုင်သည်။ [[File:Non-injective function1.svg|thumb|အင်ဂျက်တစ် မဖြစ်သော ဖန်ရှင် (non-injective function)]] * '''အင်ဂျက်တစ်''' (Injective) - အစု <math>X</math> ၏ မတူညီသော အစုဝင်များကို <math>Y</math> ၏ မတူညီသော အစုဝင်များဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသည်။ အကယ်၍ <math>x_1 \neq x_2</math> ဖြစ်ပါက <math>f(x_1) \neq f(x_2)</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို တစ်-တစ် ဖန်ရှင် (one-to-one) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ * '''ဆာဂျက်တစ်''' (Surjective) - ဖန်ရှင်၏ ပုံရိပ်သည် ပစ်မှတ်စု တစ်ခုလုံးနှင့် ညီမျှနေသည် (<math>\text{im } f = Y</math>)။ <math>Y</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အစုဝင် <math>y</math> အတွက်မဆို <math>y = f(x)</math> ဖြစ်စေမည့် အစုဝင် <math>x</math> တစ်ခု <math>X</math> အတွင်း အမြဲတမ်းတည်ရှိသည်။ ၎င်းကို လွှမ်းခြုံဖန်ရှင် (onto) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ * '''ဘိုင်ဂျက်တစ်''' (Bijective) - အင်ဂျက်တစ်လည်းဖြစ်ပြီး ဆာဂျက်တစ်လည်းဖြစ်သော ဖန်ရှင်ဖြစ်သည်။ == ဂရပ်များ == ဖန်ရှင် <math>f : X \to Y</math> ၏ ဂရပ် (graph) ဆိုသည်မှာ [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]] (cartesian product) <math>X \times Y</math> ၏ အစုပိုင်း <math>G_f</math> ကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>G_f = \{(x, y) \in X \times Y : x \in X, y = f(x)\}</math> ဖန်ရှင်တစ်ခုသည် ၎င်း၏ အရင်းအမြစ်စုအတွင်းရှိ အစုဝင်တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် တန်ဖိုးတစ်ခုတည်းကိုသာ တိကျစွာ သတ်မှတ်ပေးသည်။ ထို့ကြောင့် မည်သည့် ဒေါင်လိုက်မျဉ်း <math>L_x = \{(x, y) \in X \times Y : y \in Y\}</math> မဆို ဂရပ် <math>G_f</math> ကို <math>(x, f(x))</math> ဟူသော အမှတ်တစ်မှတ်တည်း၌သာ ဖြတ်သန်းသွားမည် ဖြစ်သည်။ <gallery class="center" caption="ဂရပ် အချို့၏ ဥပမာများ"> Graph describing a linear function.svg| မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် (linear function) (ပိုမိုတိကျစွာဆိုရသော် အဖိုင်း (affine) ပုံဖော်မှု) Polynomialdeg5.svg|၅-ဒီဂရီရှိ ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် (polynomial function of the 5th degree/ quintic function) Exp re.png|ကိန်းထွေး ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် (complex exponential function) ၏ ကိန်းစစ်ပိုင်း (real part) Sin.svg| ဆိုင်း ဖန်ရှင် (sine function) Normal density-3.svg|ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း (normal distribution) |ဂေါက်ရှန်း ခေါင်းလောင်းပုံ မျဉ်းကွေးများ (Gaussian bell curves) Graph of function of 2 variables.png| ကိန်းရှင် ၂ ခု ပါဝင်သော ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ မျက်နှာပြင် (surface) ပြ ဂရပ် Champ vecteurs python matplotlib.svg| ယူကလစ်ဒ် ပြင်ညီ (2D Euclidean plane) ပေါ်ရှိ ဗက်တာစက်ကွင်း (vector field) Complex zeta.jpg|ကိန်းထွေး ရီးမန်း ဇီတာ ဖန်ရှင် (complex Riemann zeta function) အတွက် အရင်းအမြစ်စု အရောင်ခြယ်ထားမှု </gallery> == ဖန်ရှင် ဥပမာများ == [[File:Constant_function2.png|thumb|ကိန်းရှင် <math>x</math> တစ်ခုပါဝင်သော ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ကိန်းသေ ဖန်ရှင် (constant real-valued function) တစ်ခု]] * '''ထပ်တူရ ဖန်ရှင်''' (Identity function) - အစုတစ်ခု၏ အစုဝင်တိုင်းကို ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်ဆီသို့သာ ပြန်လည်ပုံဖော်ပေးသည်။ သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\text{id}_X : X \to X</math> ဖြစ်ပြီး <math>\text{id}_X(x) = x</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ * '''ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင်''' (Characteristic function) - အစုဝင်တစ်ခုသည် အစုပိုင်း <math>A \subset X</math> အတွင်း ပါဝင်ခြင်း ရှိမရှိကို ညွှန်ပြပေးသည်။ ၎င်းကို အညွှန်း ဖန်ရှင် (indicator function) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုပြီး <math>\chi_A : X \to \{0, 1\}</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ ၎င်း၏တန်ဖိုးများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ :<math>\chi_A(x) = \begin{cases} 1 & : x \in A \\ 0 & : x \notin A \end{cases}</math> * '''ကိန်းသေ ဖန်ရှင်''' (Constant function) - အစု <math>X</math> အတွင်းရှိ မည်သည့်အစုဝင် <math>x</math> ကိုမဆို <math>Y</math> အတွင်းရှိ ပုံသေအစုဝင် <math>c</math> တစ်ခုတည်းဆီသို့သာ ပုံဖော်ပေးသော ဖန်ရှင် <math>f : X \to Y</math> ဖြစ်သည်။ <math>X</math> အတွင်းရှိ အစုဝင် <math>x</math> အားလုံးအတွက် <math>f(x) = c</math> ဖြစ်သည်။ * '''ဗလာအစု ဖန်ရှင်''' (Empty function) - မည်သည့် အစု <math>X</math> အတွက်မဆို ဗလာအစု ဖန်ရှင် <math>\emptyset \to X</math> သည် အမြဲတမ်း တည်ရှိပြီး တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်နေသည်။ ထို့ကြောင့် ဗလာအစု <math>\emptyset</math> သည် [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] <math>\mathbf{Set}</math> အတွင်းရှိ [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု#အစ_အရာဝတ္ထု|အစ အရာဝတ္ထု]] (initial object) ဖြစ်သည်။ == ဖန်ရှင်များဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ == [[File:Example for a composition of two functions.svg|thumb| <math>f : A \to B</math> နှင့် <math>g : B \to C </math> တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ <math>g \circ f : A \to C</math> ကို ရသည်။]] '''ကန့်သတ်ခြင်း''' (Restriction) အကယ်၍ <math>f : X \to Y</math> နှင့် <math>U \subset X</math> ဖြစ်ပါက ဖန်ရှင် <math>f</math> ကို <math>U</math> အပေါ်သို့ ကန့်သတ်ခြင်းအား <math>f|_U : U \to Y</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ ဤနေရာတွင် <math>U</math> အတွင်းရှိ အစုဝင် <math>x</math> အားလုံးအတွက် <math>f|_U(x) = f(x)</math> ဖြစ်သည်။ '''ပေါင်းစပ်ခြင်း''' (Composition) ဖန်ရှင်နှစ်ခုဖြစ်သော <math>f : X \to Y</math> နှင့် <math>g : Y \to Z</math> တို့ကို ပေါင်းစပ်လိုက်သောအခါ ဖန်ရှင်အသစ် <math>g \circ f : X \to Z</math> ကို ရရှိသည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>(g \circ f)(x) = g(f(x))</math> ပေါင်းစပ်ခြင်းကို ညာဘက်မှ ဘယ်ဘက်သို့ တွက်ချက်ရသည်။ ပုံစံတကျဆိုရသော် ဖန်ရှင် <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ်စုသည် ဖန်ရှင် <math>g</math> ၏ အရင်းအမြစ်စုနှင့် ညီမျှနေမှသာလျှင် ပေါင်းစပ်ခြင်း <math>g \circ f</math> ကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ အနည်းဆုံးအားဖြင့် ဤတွက်ချက်မှု မှန်ကန်စေရန် <math>\text{im } f \subseteq \text{dom } g</math> ဟူသော အခြေအနေ ပြည့်စုံရမည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် <math>g \circ f \neq f \circ g</math> ဖြစ်သည်။ '''ပြောင်းပြန်များ''' (Inverses) ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင် <math>f : X \to Y</math> တစ်ခုတွင် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် (inverse function) <math>f^{-1} : Y \to X</math> အမြဲရှိသည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>f(x) = y</math> ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ (if and only if) <math>f^{-1}(y) = x</math> ဖြစ်သည်။ သင်္ချာနည်းအရ ၎င်းသည် <math>f^{-1} \circ f = \text{id}_X</math> နှင့် <math>f \circ f^{-1} = \text{id}_Y</math> ဖြစ်ခြင်းနှင့် ထပ်တူညီသည်။ အကယ်၍ ဖန်ရှင် <math>f : X \to Y</math> သည် အင်ဂျက်တစ်သာဖြစ်ပြီး ဆာဂျက်တစ်မဖြစ်ပါက ၎င်းတွင် အလုံးစုံလွှမ်းခြုံနိုင်သော ပြောင်းပြန် <math>f^{-1} : Y \to X</math> မတည်ရှိပေ။ သို့ရာတွင် ပစ်မှတ်စုကို ၎င်းဖန်ရှင်၏ ပုံရိပ်အထိသာ ကန့်သတ်လိုက်မည်ဆိုပါက ဘိုင်ဂျက်တစ် ပုံဖော်မှု <math>\tilde{f} : X \to \text{im } f</math> ကို ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ကန့်သတ်ထားသော ဖန်ရှင်တွင် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် အလုပ်လုပ်သော တိကျသည့် ပြောင်းပြန် <math>\tilde{f}^{-1} : \text{im} f \to X</math> တည်ရှိသည်။ == ပုံရိပ်များ၊ မူလပုံရိပ်များ နှင့် ဖန်ရှင်အစုများ == * '''အစုတစ်ခု၏ ပုံရိပ်''' (Image of a Set) - <math>A \subset X</math> ဖြစ်ပါက အစုပိုင်း <math>A</math> အတွင်းရှိ အမှတ်များအပေါ် သက်ရောက်သော <math>f</math> ၏ တန်ဖိုးများအစုကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ :<math>f(A) = \{y \in Y : \exists x \in A , y = f(x)\}</math> * '''အစုတစ်ခု၏ မူလပုံရိပ်''' (Pre-image of a Set) - <math>B \subset Y</math> ဖြစ်ပါက တန်ဖိုးများသည် အစုပိုင်း <math>B</math> အတွင်း ကျရောက်နေသော <math>X</math> အတွင်းရှိ အမှတ်များအစုကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ :<math>f^{-1}(B) = \{x \in X : f(x) \in B\}</math> ဤမူလပုံရိပ်ရှာခြင်း တွက်ချက်မှု <math>f^{-1}(B)</math> သည် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် <math>f^{-1}</math> တည်ရှိသည်ဖြစ်စေ၊ မတည်ရှိသည်ဖြစ်စေ အမြဲတမ်း အဓိပ္ပာယ်ပြည့်ဝသော အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ * '''ဖန်ရှင်အစု''' (Function Set) - ပေးထားသော အစု <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့အတွက် <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့ သွားနိုင်သည့် ဖြစ်နိုင်သမျှ ဖန်ရှင်များအားလုံး စုဝေးထားသော အစုကို <math>Y^X</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ == နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှုများ == အစု <math>X</math> တစ်ခုပေါ်ရှိ [[နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု]] (binary operation) ကို <math>f : X \times X \to X</math> ဟူသော ဖန်ရှင်တစ်ခုအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ဥပမာ [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (Group) ဆိုသည်မှာ [[အစု]] (set) <math>G</math> တစ်ခုနှင့် နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု <math>\star</math> တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ (algebraic structure) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[Category:သင်္ချာ]] q8yh0ofserybi39d7iimlta9rnbfbtc 1040281 1040280 2026-06-22T17:04:44Z Mkant00 135890 /* အခြေခံ ဝေါဟာရများ */ 1040281 wikitext text/x-wiki [[File:Codomain2.SVG|thumb|<math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့ သွားသော ဖန်ရှင် <math>f</math> တစ်ခု။ အနီရောင် ဘဲဥပုံ <math>X</math> အတွင်းရှိ အမှတ်များအစုသည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်စု (domain) ဖြစ်သည်။ အပြာရောင် ဘဲဥပုံ <math>Y</math> အတွင်းရှိ အမှတ်များအစုသည် <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ်စု(codomain) ဖြစ်သည်။ အဝါရောင် ဘဲဥပုံအတွင်းရှိ အမှတ်များအစုသည် <math>f</math> ၏ ပုံရိပ် (range/ image) ဖြစ်သည်။]] [[သင်္ချာ]]တွင် [[အစု]] <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> ကြားရှိ '''ဖန်ရှင်''' (function) <math>f : X \to Y</math> သည် <math>X</math> အတွင်းရှိ အစုဝင် <math>x</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>Y</math> အတွင်းရှိ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အစုဝင် (unique element) <math>f(x)</math> တစ်ခုစီကို တိကျစွာ သတ်မှတ်ပေးသည်။ ဖန်ရှင်များကို ပုံဖော်မှုများ (maps သို့မဟုတ် mappings) သို့မဟုတ် အသွင်ပြောင်းခြင်းများ (transformations) ဟူ၍လည်း အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ခေါ်ဆိုကြသည်။ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း <math>f : x \mapsto f(x)</math> သည် ဖန်ရှင် <math>f</math> က အစုဝင် <math>x</math> ကို <math>f(x)</math> သို့ ပုံဖော်ပေးကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ဖန်ရှင်တစ်ခုကို တန်ဖိုးများတိကျစွာ စာရင်းချပြခြင်းဖြင့်ဖြစ်စေ တိကျသော သင်္ချာစည်းမျဉ်းတစ်ခုကို အသုံးပြု၍ဖြစ်စေ သတ်မှတ်နိုင်သည်။ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory) တွင် အစုများ အားလုံးနှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်ရှင်များကို စုစည်းလိုက်သောအခါ [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of sets) ကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ပြီး ၎င်းကို <math>\mathbf{Set}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ အစုများကို ဤကတ်တဂိုရီ၏ အရာဝတ္ထုများ (objects) အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ဖန်ရှင်များကိုမူ ထိုအရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ သို့မဟုတ် မြားများ (arrows) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ဖန်ရှင်တစ်ခုသည် ညီမျှခြင်း (equality) သဘောတရားကို အခြေခံအားဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားသည် (preserves) ။ ဆိုလိုသည်မှာ မည်သည့် <math>x_1, x_2 \in X</math> အတွက်မဆို <math>x_1 = x_2</math> ဖြစ်ပါက <math>f(x_1) = f(x_2)</math> ဖြစ်ပေါ်စေမည်ဖြစ်သည်။ == အခြေခံ ဝေါဟာရများ == * '''[[အရင်းအမြစ်စု]]''' (Domain) <math>X</math> - ဖန်ရှင် <math>f</math> ကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသော အစုဖြစ်သည်။ * '''[[ပစ်မှတ်စု]]''' (Codomain) <math>Y</math> - ဖန်ရှင်၏ တန်ဖိုးများ ကျရောက်နိုင်သော အစုဖြစ်သည်။ * '''ပုံရိပ်''' (Range သို့မဟုတ် Image) <math>\text{im } f</math> - ဖန်ရှင်က ပုံဖော်ပေးလိုက်သော တိကျသည့် တန်ဖိုးများအစု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို <math>\text{im } f = \{y \in Y \mid \exists x \in X, \, y = f(x)\}</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ အဓိကဆောင်းပါးကို [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်|ပုံရိပ်]] တွင် ဖတ်ရှုပါ။ == ဖန်ရှင်များ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ == ''အဓိကဆောင်းပါးကို [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်]] / [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်]] / [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်]] တွင် ဖတ်ရှုပါ။'' အရင်းအမြစ်စုအတွင်းရှိ အစုဝင်များက ပစ်မှတ်စုသို့ မည်သို့ပုံဖော်သည်ဆိုသည့်အချက်အပေါ် မူတည်၍ ဖန်ရှင်များကို အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားနိုင်သည်။ [[File:Non-injective function1.svg|thumb|အင်ဂျက်တစ် မဖြစ်သော ဖန်ရှင် (non-injective function)]] * '''အင်ဂျက်တစ်''' (Injective) - အစု <math>X</math> ၏ မတူညီသော အစုဝင်များကို <math>Y</math> ၏ မတူညီသော အစုဝင်များဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသည်။ အကယ်၍ <math>x_1 \neq x_2</math> ဖြစ်ပါက <math>f(x_1) \neq f(x_2)</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို တစ်-တစ် ဖန်ရှင် (one-to-one) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ * '''ဆာဂျက်တစ်''' (Surjective) - ဖန်ရှင်၏ ပုံရိပ်သည် ပစ်မှတ်စု တစ်ခုလုံးနှင့် ညီမျှနေသည် (<math>\text{im } f = Y</math>)။ <math>Y</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အစုဝင် <math>y</math> အတွက်မဆို <math>y = f(x)</math> ဖြစ်စေမည့် အစုဝင် <math>x</math> တစ်ခု <math>X</math> အတွင်း အမြဲတမ်းတည်ရှိသည်။ ၎င်းကို လွှမ်းခြုံဖန်ရှင် (onto) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ * '''ဘိုင်ဂျက်တစ်''' (Bijective) - အင်ဂျက်တစ်လည်းဖြစ်ပြီး ဆာဂျက်တစ်လည်းဖြစ်သော ဖန်ရှင်ဖြစ်သည်။ == ဂရပ်များ == ဖန်ရှင် <math>f : X \to Y</math> ၏ ဂရပ် (graph) ဆိုသည်မှာ [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]] (cartesian product) <math>X \times Y</math> ၏ အစုပိုင်း <math>G_f</math> ကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>G_f = \{(x, y) \in X \times Y : x \in X, y = f(x)\}</math> ဖန်ရှင်တစ်ခုသည် ၎င်း၏ အရင်းအမြစ်စုအတွင်းရှိ အစုဝင်တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် တန်ဖိုးတစ်ခုတည်းကိုသာ တိကျစွာ သတ်မှတ်ပေးသည်။ ထို့ကြောင့် မည်သည့် ဒေါင်လိုက်မျဉ်း <math>L_x = \{(x, y) \in X \times Y : y \in Y\}</math> မဆို ဂရပ် <math>G_f</math> ကို <math>(x, f(x))</math> ဟူသော အမှတ်တစ်မှတ်တည်း၌သာ ဖြတ်သန်းသွားမည် ဖြစ်သည်။ <gallery class="center" caption="ဂရပ် အချို့၏ ဥပမာများ"> Graph describing a linear function.svg| မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် (linear function) (ပိုမိုတိကျစွာဆိုရသော် အဖိုင်း (affine) ပုံဖော်မှု) Polynomialdeg5.svg|၅-ဒီဂရီရှိ ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် (polynomial function of the 5th degree/ quintic function) Exp re.png|ကိန်းထွေး ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် (complex exponential function) ၏ ကိန်းစစ်ပိုင်း (real part) Sin.svg| ဆိုင်း ဖန်ရှင် (sine function) Normal density-3.svg|ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း (normal distribution) |ဂေါက်ရှန်း ခေါင်းလောင်းပုံ မျဉ်းကွေးများ (Gaussian bell curves) Graph of function of 2 variables.png| ကိန်းရှင် ၂ ခု ပါဝင်သော ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ မျက်နှာပြင် (surface) ပြ ဂရပ် Champ vecteurs python matplotlib.svg| ယူကလစ်ဒ် ပြင်ညီ (2D Euclidean plane) ပေါ်ရှိ ဗက်တာစက်ကွင်း (vector field) Complex zeta.jpg|ကိန်းထွေး ရီးမန်း ဇီတာ ဖန်ရှင် (complex Riemann zeta function) အတွက် အရင်းအမြစ်စု အရောင်ခြယ်ထားမှု </gallery> == ဖန်ရှင် ဥပမာများ == [[File:Constant_function2.png|thumb|ကိန်းရှင် <math>x</math> တစ်ခုပါဝင်သော ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ကိန်းသေ ဖန်ရှင် (constant real-valued function) တစ်ခု]] * '''ထပ်တူရ ဖန်ရှင်''' (Identity function) - အစုတစ်ခု၏ အစုဝင်တိုင်းကို ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်ဆီသို့သာ ပြန်လည်ပုံဖော်ပေးသည်။ သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\text{id}_X : X \to X</math> ဖြစ်ပြီး <math>\text{id}_X(x) = x</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ * '''ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင်''' (Characteristic function) - အစုဝင်တစ်ခုသည် အစုပိုင်း <math>A \subset X</math> အတွင်း ပါဝင်ခြင်း ရှိမရှိကို ညွှန်ပြပေးသည်။ ၎င်းကို အညွှန်း ဖန်ရှင် (indicator function) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုပြီး <math>\chi_A : X \to \{0, 1\}</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ ၎င်း၏တန်ဖိုးများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ :<math>\chi_A(x) = \begin{cases} 1 & : x \in A \\ 0 & : x \notin A \end{cases}</math> * '''ကိန်းသေ ဖန်ရှင်''' (Constant function) - အစု <math>X</math> အတွင်းရှိ မည်သည့်အစုဝင် <math>x</math> ကိုမဆို <math>Y</math> အတွင်းရှိ ပုံသေအစုဝင် <math>c</math> တစ်ခုတည်းဆီသို့သာ ပုံဖော်ပေးသော ဖန်ရှင် <math>f : X \to Y</math> ဖြစ်သည်။ <math>X</math> အတွင်းရှိ အစုဝင် <math>x</math> အားလုံးအတွက် <math>f(x) = c</math> ဖြစ်သည်။ * '''ဗလာအစု ဖန်ရှင်''' (Empty function) - မည်သည့် အစု <math>X</math> အတွက်မဆို ဗလာအစု ဖန်ရှင် <math>\emptyset \to X</math> သည် အမြဲတမ်း တည်ရှိပြီး တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်နေသည်။ ထို့ကြောင့် ဗလာအစု <math>\emptyset</math> သည် [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] <math>\mathbf{Set}</math> အတွင်းရှိ [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု#အစ_အရာဝတ္ထု|အစ အရာဝတ္ထု]] (initial object) ဖြစ်သည်။ == ဖန်ရှင်များဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ == [[File:Example for a composition of two functions.svg|thumb| <math>f : A \to B</math> နှင့် <math>g : B \to C </math> တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ <math>g \circ f : A \to C</math> ကို ရသည်။]] '''ကန့်သတ်ခြင်း''' (Restriction) အကယ်၍ <math>f : X \to Y</math> နှင့် <math>U \subset X</math> ဖြစ်ပါက ဖန်ရှင် <math>f</math> ကို <math>U</math> အပေါ်သို့ ကန့်သတ်ခြင်းအား <math>f|_U : U \to Y</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ ဤနေရာတွင် <math>U</math> အတွင်းရှိ အစုဝင် <math>x</math> အားလုံးအတွက် <math>f|_U(x) = f(x)</math> ဖြစ်သည်။ '''ပေါင်းစပ်ခြင်း''' (Composition) ဖန်ရှင်နှစ်ခုဖြစ်သော <math>f : X \to Y</math> နှင့် <math>g : Y \to Z</math> တို့ကို ပေါင်းစပ်လိုက်သောအခါ ဖန်ရှင်အသစ် <math>g \circ f : X \to Z</math> ကို ရရှိသည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>(g \circ f)(x) = g(f(x))</math> ပေါင်းစပ်ခြင်းကို ညာဘက်မှ ဘယ်ဘက်သို့ တွက်ချက်ရသည်။ ပုံစံတကျဆိုရသော် ဖန်ရှင် <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ်စုသည် ဖန်ရှင် <math>g</math> ၏ အရင်းအမြစ်စုနှင့် ညီမျှနေမှသာလျှင် ပေါင်းစပ်ခြင်း <math>g \circ f</math> ကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ အနည်းဆုံးအားဖြင့် ဤတွက်ချက်မှု မှန်ကန်စေရန် <math>\text{im } f \subseteq \text{dom } g</math> ဟူသော အခြေအနေ ပြည့်စုံရမည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် <math>g \circ f \neq f \circ g</math> ဖြစ်သည်။ '''ပြောင်းပြန်များ''' (Inverses) ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင် <math>f : X \to Y</math> တစ်ခုတွင် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် (inverse function) <math>f^{-1} : Y \to X</math> အမြဲရှိသည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>f(x) = y</math> ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ (if and only if) <math>f^{-1}(y) = x</math> ဖြစ်သည်။ သင်္ချာနည်းအရ ၎င်းသည် <math>f^{-1} \circ f = \text{id}_X</math> နှင့် <math>f \circ f^{-1} = \text{id}_Y</math> ဖြစ်ခြင်းနှင့် ထပ်တူညီသည်။ အကယ်၍ ဖန်ရှင် <math>f : X \to Y</math> သည် အင်ဂျက်တစ်သာဖြစ်ပြီး ဆာဂျက်တစ်မဖြစ်ပါက ၎င်းတွင် အလုံးစုံလွှမ်းခြုံနိုင်သော ပြောင်းပြန် <math>f^{-1} : Y \to X</math> မတည်ရှိပေ။ သို့ရာတွင် ပစ်မှတ်စုကို ၎င်းဖန်ရှင်၏ ပုံရိပ်အထိသာ ကန့်သတ်လိုက်မည်ဆိုပါက ဘိုင်ဂျက်တစ် ပုံဖော်မှု <math>\tilde{f} : X \to \text{im } f</math> ကို ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ကန့်သတ်ထားသော ဖန်ရှင်တွင် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် အလုပ်လုပ်သော တိကျသည့် ပြောင်းပြန် <math>\tilde{f}^{-1} : \text{im} f \to X</math> တည်ရှိသည်။ == ပုံရိပ်များ၊ မူလပုံရိပ်များ နှင့် ဖန်ရှင်အစုများ == * '''အစုတစ်ခု၏ ပုံရိပ်''' (Image of a Set) - <math>A \subset X</math> ဖြစ်ပါက အစုပိုင်း <math>A</math> အတွင်းရှိ အမှတ်များအပေါ် သက်ရောက်သော <math>f</math> ၏ တန်ဖိုးများအစုကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ :<math>f(A) = \{y \in Y : \exists x \in A , y = f(x)\}</math> * '''အစုတစ်ခု၏ မူလပုံရိပ်''' (Pre-image of a Set) - <math>B \subset Y</math> ဖြစ်ပါက တန်ဖိုးများသည် အစုပိုင်း <math>B</math> အတွင်း ကျရောက်နေသော <math>X</math> အတွင်းရှိ အမှတ်များအစုကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ :<math>f^{-1}(B) = \{x \in X : f(x) \in B\}</math> ဤမူလပုံရိပ်ရှာခြင်း တွက်ချက်မှု <math>f^{-1}(B)</math> သည် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် <math>f^{-1}</math> တည်ရှိသည်ဖြစ်စေ၊ မတည်ရှိသည်ဖြစ်စေ အမြဲတမ်း အဓိပ္ပာယ်ပြည့်ဝသော အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ * '''ဖန်ရှင်အစု''' (Function Set) - ပေးထားသော အစု <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့အတွက် <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့ သွားနိုင်သည့် ဖြစ်နိုင်သမျှ ဖန်ရှင်များအားလုံး စုဝေးထားသော အစုကို <math>Y^X</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ == နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှုများ == အစု <math>X</math> တစ်ခုပေါ်ရှိ [[နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု]] (binary operation) ကို <math>f : X \times X \to X</math> ဟူသော ဖန်ရှင်တစ်ခုအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ဥပမာ [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (Group) ဆိုသည်မှာ [[အစု]] (set) <math>G</math> တစ်ခုနှင့် နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု <math>\star</math> တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ (algebraic structure) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[Category:သင်္ချာ]] 0dfklh98xu7vx9fxqcshdj7227jme7d 0 8373 1040346 1038161 2026-06-23T08:47:26Z ~2026-35477-93 144547 1040346 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ပျူလူမျိုး | native_name = (Pyu people) | native_name_lang = my | image = | image_size = | image_caption = | population = | regions = [[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်း၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | region1 = [[ဟန်လင်း]]၊ [[ဗိဿနိုး]]၊ [[သရေခေတ္တရာ]] | pop1 = | languages = [[ပျူဘာသာစကား]] (မျိုးသုဉ်းပြီး) | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (ထေရဝါဒနှင့် မဟာယာန)၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]၊ [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု]] | related_groups = [[ဗမာလူမျိုး]]၊[[ပိုင်လူမျိုး]]၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများ]] | footnotes = ပျူလူမျိုးများသည် အေဒီ ၉ ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် ဗမာလူမျိုးများနှင့် တဖြည်းဖြည်း ရောနှောကွယ်ပျောက်သွားခဲ့သည်။ }} '''ပျူလူမျိုး''' များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းလွင်ပြင်တစ်လျှောက်တွင် [[ကျောက်ခေတ်]]နှောင်းပိုင်း၊ [[ကြေးခေတ်]] နှင့် [[သံခေတ်]] စသည့် လူသားတို့၏ ဆင့်ကဲဖြစ်တည်မှု ခေတ်အဆက်ဆက်ကို ဖြတ်သန်း၍ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသော ဌာနီလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ပျူတို့သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အုပ်စု]]မှ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား]] (Tibeto-Burman) အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး၊ လူမျိုးခွဲခြားမှုဗေဒအရ [[မွန်ဂိုလွိုက်]] (Mongoloid) ခေါ်မျိုးနွယ်စုတွင် ပါဝင်သည်။<ref name="HumGen2011">Summerer, M., et al. (2011). "The genetic distinctness of the Burmese people." ''Human Genetics''.</ref> == မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခြင်း == ပျူလူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်ရောက်လာကြသော တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ပျူတို့၏ မူလဇစ်မြစ်မှာ တရုတ်ပြည်အနောက်မြောက်ပိုင်း ချင်းဟိုင်(青海) နှင့် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့် ဒေသများဖြစ်သည်ဟု မျိုးရိုးဗီဇနှင့် ဘာသာစကားဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများက ဆိုသည်။<ref name="Harvard2022">Posth, C., et al. (2022). "The genetic history of Southeast Asia." Nature Communications.</ref>၎င်းတို့သည် ခန့်မှန်းခြေ ဘီစီ (၅) ရာစုဝန်းကျင်တွင် လူဦးရေတိုးပွားလာခြင်းနှင့် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုများကြောင့် တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce1985" /> [[File:Qinghai Tibet Railway Tibet China 西藏 青藏铁路 - panoramio (4).jpg |right|thumb|250px| ချင်းဟိုင်ပြည်နယ်]] ပျူတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ လမ်းကြောင်းနှစ်သွယ်ဖြင့် ဝင်ရောက်လာနိုင်ကြောင်း သမိုင်းပညာရှင်များက ခန့်မှန်းကြသည်။တရုတ်ပြည် [[ယူနန်]]ဒေသမှတစ်ဆင့် [[တာပိန်မြစ်]]နှင့် [[ရွှေလီမြစ်]]ဝှမ်းများအတိုင်း ဆင်းသက်လာကာ မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်သည့် လမ်းကြောင်းဖြစ်သည်။<ref name="Moore2007">Moore, E.H. (2007). "Early Landscapes of Myanmar." River Books.</ref>ဧရာဝတီမြစ်ဖျားခံရာ ဒေသများမှတစ်ဆင့် မြစ်ကြောင်းအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ စုန်ဆင်းလာသည့် လမ်းကြောင်းဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရောက်ရှိလာသော ပျူတို့သည် အေဒီ ၁ ရာစုမတိုင်မီကပင် မြောက်ဘက်တွင် [[တကောင်း]]၊ အလယ်ပိုင်းတွင် [[ဟန်လင်း]]၊ [[ဗိဿနိုး]] နှင့် တောင်ဘက်တွင် [[သရေခေတ္တရာ]] စသည့် မြို့ပြနိုင်ငံများကို အဆင့်ဆင့် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref>Aung-Thwin, M. (2005). "The Mists of Rāmañña." University of Hawai'i Press.</ref>ထိုစဉ်က နေထိုင်နှင့်ပြီးသားဖြစ်သော ဌာနေ [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထရိုအေးရှားတစ်]] (Austroasiatic) နွယ်ဖွားများနှင့်လည်း ယဉ်ကျေးမှုချင်း ထိတွေ့ရောနှောခဲ့ကြသည်။ == ပျူမျိုးရိုးဗီဇ == မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပျူမြို့ဟောင်းများမှ တူးဖော်ရရှိသော အရိုးစုများအား မကြာသေးမီက ရှေးဟောင်းဒီအန်အေ (aDNA) စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ပျူတို့သည် တရုတ်-တိဗက် အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြောင်း သိပ္ပံနည်းကျ ပိုမိုခိုင်မာလာစေခဲ့သည်။<ref name="Harvard2022" />အဆိုပါ စစ်ဆေးမှုများအရ ပျူတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇသည် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]ရှိ [[ပိုင်လူမျိုး]]များ၊ [[ယီ လူမျိုး|ယီလူမျိုး]]များနှင့် မျိုးရိုးဗီဇအရ အလွန်နီးစပ်ပြီး ၎င်းတို့အားလုံးသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၃,၀၀၀ ကျော်က တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်မှ ဆင်းသက်လာသော ဘိုးဘွားတစ်ဦးတည်းမှ ပေါက်ဖွားလာသူများ ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Wang2021">Wang, C.C. et al., "Genomic Insights into the Ancestry of Tibeto-Burman Populations", Science Advances (2021).</ref> ပျူလူမျိုးတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇ ဇာစ်မြစ်ကို DNA သုတေသနပြုချက်များအရ လေ့လာရာတွင် ဖခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သော Y-Chromosome Haplogroup အုပ်စုများမှာ အဓိက အထောက်အထားများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Kutanan2020">Kutanan, W. et al., "Genetic structure of the Tibeto-Burman populations in Northern Thailand and Myanmar", Human Genetics (2020).</ref> ပျူမြို့ဟောင်းများမှ ရရှိသော ရှေးဟောင်းဒီအန်အေ (aDNA) နမူနာများတွင် Haplogroup O-M122 (ယခုအခေါ် O2, ယခင် O3) သည် အဓိကလွှမ်းမိုးသော မျိုးရိုးဗီဇအမှတ်အသားအဖြစ် တွေ့ရှိရပြီး၊ ဤအမှတ်အသားသည် တရုတ်-တိဗက် အနွယ်ဝင်များ၏ ဝိသေသလက္ခဏာဖြစ်သော အရှေ့အာရှမှ တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှုလမ်းကြောင်းကို ညွှန်ပြနေသည်။<ref name="Zhang2015">Zhang, X. et al., "The genetic history of the Tibeto-Burman speaking populations", BMC Evolutionary Biology (2015).</ref> ထို့ပြင် ပျူတို့တွင် Haplogroup O-M119 နှင့် Haplogroup O-M95 အမှတ်အသားအချို့ကိုလည်း တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းသည် ပျူတို့ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် ဒေသခံ မွန်-ခမာ (Austroasiatic) အနွယ်ဝင်များနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ ရောနှောမှု (Genetic Admixture) ရှိခဲ့ကြောင်း သက်သေပြနေသည်။<ref name="NatureEastAsia2021">"The genomic formation of human populations in East Asia", Nature (2021).</ref>ယူနန်ဒေသရှိ ပိုင်လူမျိုးတို့၏ DNA တွင် တွေ့ရှိရသော Haplogroup O-M122 နှင့် O-F444 အမှတ်အသားများသည် ပျူအရိုးစုများမှ ရရှိသော aDNA နမူနာများနှင့် ၉၀%ကျော် တိုက်ရိုက်တူညီနေခြင်းက ၎င်းတို့သည် "ညီအစ်ကိုအရင်း" (Sister groups) ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်။<ref name="Liu2023">Liu, D. et al., "Ancient Genomes from Myanmar and the Origin of Tibeto-Burman Speakers", Current Biology (2023).</ref> အချို့သော သမိုင်းပညာရှင်များနှင့် ဘာသာစကားဗေဒ ပညာရှင်များက ပျူ (Pyu) လူမျိုးတို့အား "ယူနန်ဘက်မှ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ စောစီးစွာ ဝင်ရောက်လာသော ပိုင်မျိုးနွယ်စုဝင်များ" ဟုပင် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည်။<ref name="Luce1960">Luce, G.H., "The Ancient Pyu", Journal of the Burma Research Society (1960).</ref> [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]တို့သည် အေဒီ ၉ ရာစုဝန်းကျင်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အလုံးအရင်းနှင့် ဝင်ရောက်လာချိန်တွင် ပျူတို့နှင့် မျိုးရိုးဗီဇအရ ပေါင်းစည်းသွားခဲ့ကြသည်။ ရှေးဟောင်းဒီအန်အေ လေ့လာချက်များအရ ယနေ့ခေတ် ဗမာလူမျိုးတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇတွင် ပျူတို့၏ aDNA အမှတ်အသားများ သိသိသာသာ ပါဝင်နေပြီး၊ ခေတ်သစ်ဗမာလူမျိုးများတွင် ပျူတို့၏ ဗီဇ အကြွင်းအကျန် များကို ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Gronau2021">Gronau, I. et al., "The genetic history of Admixture in Myanmar Populations", PLOS Genetics (2021).</ref> == ပျူလူမျိုးတို့၏ ရုပ်သွင်ပြင်လက္ခဏာ == ပျူလူမျိုးတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်]] များဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့၏ ရုပ်သွင်ပြင်သည် အရှေ့အာရှသားစစ်စစ် ပုံစံရှိသည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> သမိုင်းမှတ်တမ်းများနှင့် ခေတ်သစ်မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရ ပျူတို့၏ ထူးခြားသော မျက်နှာကျလက္ခဏာများမှာ ပါးရိုး မြင့်မားခြင်း (High Cheekbones) နှင့် မေးရိုးတည်ဆောက်ပုံ ပြတ်သားကျစ်လျစ်ခြင်းတို့သည် ပျူမျိုးနွယ်တို့၏ အဓိကအမှတ်အသားဖြစ်သည်။<ref name="genetic">Tun, Aung Thwin. (2005). ''The Mists of Ramanna''. University of Hawaii Press.</ref> အသားအရေမှာ ပါးလွှာကြည်လင်ပြီး အနီဘက် သို့မဟုတ် အဝါဝင်းဝင်းဘက်သို့ သန်းလေ့ရှိသည်။ နေရောင်ခြည်ဒဏ်ထက် အေးမြသောရာသီဥတုနှင့် ပိုမိုကိုက်ညီသော ဗီဇအခံရှိပြီး<ref>မောင်ကြည်သန့်၊ ''မြန်မာ့သမိုင်းဝင် လူမျိုးစုများနှင့် မျိုးနွယ်စုများ''၊ ၂၀၀၆။</ref> ခန္ဓာကိုယ်တွင် အမွေးအမှင် ထွက်ရှိမှု အလွန်နည်းပါးပြီး ချွေးထွက်နှုန်း နည်းပါးသည့် ထူးခြားသော မျိုးရိုးဗီဇ (V370A Allele) ပါဝင်သည်။<ref name="genetic"/>ဆံသား တွင် အရှေ့အာရှသားများကဲ့သို့ ဆံပင်ဖြောင့်စင်းခြင်း သို့မဟုတ် ရှေးဦးမျိုးနွယ်စုများ၏ အမွေအနှစ်ဖြစ်သော လှိုင်းတွန့်ဆံပင် များ ရှိတတ်ကြသည်။ အေဒီ (၉) ရာစုတွင် ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ နိုင်ငံရေးအရ မှေးမှိန်သွားသော်လည်း ပျူလူမျိုးတို့သည် ပျောက်ကွယ်သွားခြင်းမရှိဘဲ [[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်းတလျှောက်နှင့် [[အညာဒေသ]] ကျေးလက်များတွင် ဆက်လက်ရှင်သန်ခဲ့ကြသည်။ အချို့သော ကျေးရွာများတွင် ယနေ့တိုင် ပျူစစ်စစ် ရုပ်သွင်ပြင်များကို တွေ့ရှိနိုင်ဆဲဖြစ်သည်။အညာဒေသရှိ ရှေးဟောင်းပျူမြို့ဟောင်းများ (ဥပမာ- [[ဟန်လင်း]]၊ [[ဗိဿနိုး]]၊ [[သရေခေတ္တရာ]]) နှင့် အနီးတဝိုက်ရှိ ကျေးရွာအချို့တွင် "ရွာသားချင်းသာ လက်ထပ်ခြင်း"ကြောင့် ပြင်ပဗီဇများ စိမ့်ဝင်မှုနည်းပါးခဲ့သည်။<ref>Hudson, Bob. (2004). ''The Origins of Bagan''. PhD Thesis, University of Sydney.</ref><ref>Moore, Elizabeth. (2007). ''Early Landscapes of Myanmar''. River Books.</ref> == အမည်အခေါ်အဝေါ် == အေဒီလေးရာစုခန့်တွင် တရုတ်ပြည်၌ ''ချူကျူ''ရေးသော ခေတ်သည်[[သရေခေတ္တရာ|သ]]ရေခေတ္တရာခေတ်မှဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာနဲ့စာပေများကိုတိုက်ရိုက်ဆက်ခံခဲ့လေရာပုဂံခေတ်ဟန်ဖြစ်လာလေသည်။[[သရေခေတ္တရာ]] '''ဟွာယန်ကောကျိ'''(The History of The State of Hua-Yang) တွင် ဖျောက် (သို့) ဖျောင်း ဟုခေါ်သော ပျူလူမျိုးများကို စတင်ရေးခဲ့သည်ဟုယူဆကြောင်း၊ ပျူကို တရုတ်တို့က ဖျောက်ဟုခေါ်၍ ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်က ''ထုလော်ကျူ''ဟု ခေါ်တွင်ကာ ဂျာဗားအမျိုးသားတို့က ''တုလီချူ ''ဟု ခေါ်ဆိုကြောင်း [[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]]မှ သုံးသပ်သည်။<ref>ဒေါက်တာသန်းထွန်း - ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်(တအကြိမ်)၊ p.61</ref> မြန်မာ-တရုတ်သမိုင်းပညာရပ်သုတေသီ နှင့် မြန်မာ့သမိုင်းကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သော [[ချန်ရည်စိန်|ဦးရည်စိန်]]မှ ယခုလို သုံးသပ်ထား၏။ ခရစ်နှစ်သုံးရာစုနောက်ပိုင်းနှင့် လေးရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် ပျူတို့တည်နေရာကို အတိအကျမှတ်တမ်းတင်ထားသော ရှေးတရုတ်မှတ်တမ်း လေးကျမ်းရှိ၏။ ထိုကျမ်းများသည် *ဝေ့ပြည်ထောင်သမိုင်းအကျဉ်း (An Outline History of The Wei State - AD 220-25) *အနောက်တောင်ဘက်ဒေသ ဦးဆောင်းကျမ်း (The Gazetteer of The South West Region) *နန်းကျွန်းဒေသ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်ရှစ်နယ်ဦးဆောင်းကျမ်း (The Gazetteer of The Eight Prefectures of Nan Chung or Present day Szechwan Yunnan and Kueichow Border Region) *ဟွာယန်ဒေသသမိုင်း (The History of The State of Hua-Yang) တို့ဖြစ်ကြသည်။ ယခုအခါ ''ဟွာယန်ဒေသသမိုင်း'' တစ်ခုပင်ကျန်ရှိ၍ အခြားသုံးကျမ်းမှာ ပျောက်ဆုံးနေပြီဖြစ်သည်။ သမိုင်းကျမ်းများအချို့နှင့် ရှေးဟောင်းစွယ်စုံကျမ်းများတွင် ကောက်နှုတ်ချက်အတိုအထွာများကိုတွေ့ရှိထားခြင်းကြောင့် ထိုကျမ်းများသည် လွန်ခဲ့သောအခါ၌ ရှိခဲ့ကြောင်းကို သိနိုင်သည်။ ဤကျမ်းသုံးကျမ်းများအနက် ပျူတို့ဒေသအမည်ကို ထူးခြားစွာဖော်ပြထားသောကျမ်းသည် ''ဝေ့ပြည်ထောင်သမိုင်းအကျဉ်း'' ဖြစ်၏။ သမိုင်းပညာရှင်ဖေယင်း (Fei Yin) သည်” [[သုံးပြည်ထောင်ခေတ်]]သမိုင်း (The Annals of The Epoch of The Three Kingdoms - AD 220-80) ကိုမှတ်စုပေးခဲ့သည်။ မှတ်စုထည့်သွင်းပြီးစီးသည့်နှစ်သည် ခရစ်နှစ် ၄၂၉-ခုနှစ်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ခရစ်နှစ် ၄၂၉-ခုနှစ်၌ ''ဝေ့ပြည်ထောင်သမိုင်းအကျဉ်း'' သည်ထင်ရှားသောကျမ်းတကျမ်း ဖြစ်နေသေး၍ မပျောက်ဆုံးသေးကြောင်းသိသာသည်။ ဖေယင်းသည် [[သုံးပြည်ထောင်ခေတ်]]သမိုင်းမှ [[သုံးပြည်ထောင်ခေတ်#ဝေ|''ဝေ့ပြည်ထောင်သမိုင်း'']] ၏အဆုံး ''ဝေ့ပြည်ထောင်အကျဉ်း'' ၌ အနောက်ဘက်မျိုးနွယ်စုအခန်းကို ထုတ်နှုတ်၍ မှတ်စုသွင်းပေးခဲ့သည်။ Section of the His Jung (Xi Rong) in the Wei Lueh (Wei Lue) ၌ "ရှေးတရုတ်နိုင်ငံ (စိန့်တိုင်း) အနောက်ဘက်တခွင်ရှိ နိုင်ငံများအကြောင်းဖြစ်သည်။ ထိုနိုင်ငံများအကြောင်းများထဲ၌ '''ဖန်းယွယ့်''' (P'an-Yueh) နိုင်ငံရှိ၏။ ထီးယဲန်ကျူနိုင်ငံ (T 'ien Chu or Tian Zhu Kingdom) ၏အရှေ့တောင်ဘက်လီပေါင်း သုံးလေးငါးထောင်အကွာတွင်တည်ရှိသည်။ ယီပု (I-Pu orYi Bu) နှင့်နီးကပ်၏။ ထိုဒေသ (ဖန်ယွယ့်နိုင်ငံ) မှလူတို့သည် အရပ်ပု၍ စိန့်တိုင်းသားတို့နှင့်တူညီသည်။ [[သုံးပြည်ထောင်ခေတ်#ရှူ|ရှူနယ်]] (Shu State) မှကုန်သည်များသည် ထိုဒေသသို့ရောက်ခဲ့နိုင်သည်။" ဟုထူးထူးခြားခြားဖော်ပြထားသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ထီး-ယဲန်ကျူ (Ti 'en Chu or Tian Zhu) ဟူသည် ဟိန္ဒူကိုအသံလှယ်ထားခြင်းဖြစ်၏။ ထိုတရုတ်စာလုံးနှစ်လုံး၏ ရှေးဟောင်းအသံထွက်သည် Hindu နှင့်ခပ်ဆင်ဆင်ဖြစ်သည်။ ယခုအိန္ဒိယနိုင်ငံကိုဆိုလိုသည်။ ယီပုမှာ ယူနန်နယ်ကို ဆိုလိုသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အရှေ့တောင်ဘက် ယူနန်နှင့် နီးကပ်သည့် ''ဖန်းယွယ့်''သည် ရှေးဟောင်းမြန်မာ သို့ ပျူနိုင်ငံ ဖြစ်သည်မှာထင်ရှား၏။ ဝေ့ပြည်ထောင်သမိုင်းအကျဉ်း၌ ပါသောစာပိုဒ်တွင် '''ဖန်ယွယ့်''' နိုင်ငံကို ''ဖန်ယွယ့်ဝမ်(င်)'' ဟူ၍လည်း ခေါ်၏။ ဟန့်ယိုယ့်မော်(င်) ဟူသည် ဟန့်လွယ့်မင်း ဟုအနက်ရှိ၏။ သို့ရာတွင်ဤသို့အနက်အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူခြင်းသည်အဖြေမှန်မရနိုင်ချေ။ 'ဟန့်' ဟူသောစာလုံးသည် 'ဖျောင်း' (P'iao)(ပျူ) ဟူသောစာလုံးနှင့် ဆင်တူယိုးမှားဖြစ်သဖြင့် စာမူအဆင့်ဆင့်ရေးကူးရာ၌ မှားယွင်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ခရစ်နှစ်လေးရာစုအလယ်တွင် ပြုစုပြီးစီးသော '''ဟွာယန်ဒေသသမိုင်း'''တွင် ‘ဖျောက်ယွယ့်” ဟုရေးသည်။ ''ဖျောင်းယွယ့်'' သို့မဟုတ် ''ဖျောက်ယွယ့်'' သည် ''ပျူဝတ်'' ကိုအသံလှယ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။<ref>ရည်စိန် - ပျူနိုင်ငံ၊ p.167-178၊ ဉာဏ်လင်းဓမ္မစာပဒေသာ၊ ၁၉၈၄-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလထုတ်</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြစ်ဝှမ်းလွင်ပြင်ဒေသများသို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်ရောက်အခြေချလာသူများမှာ တိဗက်-ဗမာအနွယ်ဝင် များဖြစ်ကြသည့် ပျူလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။<ref name="Luce1985" /> ပျူနှင့် အနွယ်တူ ရှေးဟောင်းတိဗက်-ဗမာစကားပြော လူမျိုးစုများသည် အရှေ့တောင်အာရှနှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] အရှေ့ဘက်ဒေသများအထိ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့ကြပြီး [[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်းနှင့် [[ရခိုင်ပြည်နယ်|ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်း]] ဒေသများတွင် အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref name="Moore2007" />ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် ရှေးဟောင်းမြို့ပျက်များနှင့် အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများကို တူးဖော်တွေ့ရှိချက်များအရ ပျူလူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း မြို့ပြပြည်ရွာများ ထူထောင်ခဲ့ကြောင်း အထောက်အထားခိုင်မာစွာ တွေ့ရှိရသည်။ [[တကောင်း]]၊ [[ဟန်လင်း]] (ရွှေဘို)၊ [[မုံရွာ]]၊ [[ဖိုလ်ဝင်တောင်‎]] နှင့် [[မြင်းခြံ]] ဒေသများ။<ref>သန်းထွန်း၊ "ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်" (၂၀၀၂)။</ref>[[ပုဂံ]]၊ [[ပုပ္ပါးတောင်|ပုပ္ပား]]၊ [[မကွေး]]၊ [[မင်းဘူးခရိုင်|မင်းဘူး]]၊ [[ဆင်ဖြူကျွန်း]] (ကျပင်းမြို့ဟောင်း)၊ [[တောင်တွင်းကြီး]] နှင့် [[ရမည်းသင်းခရိုင်|ရမည်းသင်း]] ဒေသများ နှင့် အောက်မြန်မာပြည်ရှိ [[ပြည်မြို့|ပြည်]]၊ [[မှော်ဇာရွာ၊ ပြည်မြို့နယ်|မှော်ဇာ]] (သရေခေတ္တရာ)၊ [[ထားဝယ်]] ဒေသများ တွင် ရှေးဟောင်းမြို့ပျက်များ၊ အသုံးအဆောင်များအား ရှာဖွေတူးဖော်ရရှိသည်။ <ref>Aung-Thwin, M. (2005). ''The Mists of Rāmañña''. University of Hawai'i Press.</ref>ဤသို့ မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် မြို့ပြများ တည်ထောင်နိုင်ခြင်းမှာ ပျူတို့၏ အဆင့်မြင့်မားသော ဆည်မြောင်းတာတမံ နည်းပညာနှင့် စိုက်ပျိုးရေးစနစ် ထွန်းကားမှုကြောင့် ဖြစ်သည်။ [[သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း]]ကိုရှေးဟောင်း သုတေသနပြု တူးဖော်သည့်အခါ ဝိကရာမ (Vikrama) နှင့် ဝါရမ (Varman) မင်းဆက်များ၏ အရိုးအိုးများကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းအရိုးအိုးများပေါ်ရှိ ကမ္ဗည်းစာတမ်းများအရ ၎င်းမင်းဆက်များသည် အေဒီ (၇) ရာစုခန့်တွင် သရေခေတ္တရာ၌ စိုးစံခဲ့ကြောင်း အခိုင်အမာ သက်သေထူလျက်ရှိသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား ပျူလူမျိုးများသည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]အရှေ့ပိုင်းဒေသသို့ ရောက်ရှိနှင့်နေသော [[အင်ဒို-အာရိယန် လူမျိုးများ|အင်ဒို-အာရိယန်]] (Indo-Aryan) များနှင့် နှစ်ကာလရှည်ကြာ ထိတွေ့ဆက်ဆံခဲ့သဖြင့် ၎င်းတို့ထံမှ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု အတွေ့အကြုံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများကို ဆက်ခံရရှိခဲ့ဖွယ် ရှိသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များက သုံးသပ်ကြသည်။<ref name="Moore2007" /> တူးဖော်တွေ့ရှိရသော ဘုရားပုထိုးများနှင့် ရုပ်တုဆင်းထုများအရ ပျူတို့၏ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုတွင် ဗြဟ္မဏဟိန္ဒူဘာသာ၊ မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာတို့ ရောထွေးနေကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ပျူတို့၏ ဗိသုကာပညာမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ[[:en:Gupta_Empire|ဂုတ္တခေတ်]](Gupta period) လက်ရာများနှင့် ဆက်နွှယ်နေပြီး [[သက္ကတဘာသာ|သက္ကတ]] နှင့် [[ပါဠိ]] စာပေများကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref>Aung-Thwin, M. (2005). ''The Mists of Rāmañña''. University of Hawai'i Press.</ref> အက္ခရာအရေးအသားမှာ အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းသုံး [[ဗြဟ္မီ အရေးအသား|ဗြဟ္မီအက္ခရာ]] အနွယ်ဝင် [[ကဒမ္ဘအက္ခရာ]] မျိုးနှင့် ဆင်တူလေသည်။ တရုတ်နန်းတွင်းမှတ်တမ်းများ (တန်မင်းဆက်မှတ်တမ်းဟောင်း "旧唐书") တွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပျူလူမျိုးများကို အေဒီ (၄) ရာစုကတည်းက ယဉ်ကျေးမှု ထွန်းကားနေသည့် လူမျိုးအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။<ref>Backus, C. (1981). ''The Nan-chao Kingdom and Ch'ien-p'i''. Cambridge University Press.</ref> အေဒီ (၈) ရာစုခန့်တွင် ပျူတို့၌ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော မြို့ကြီး (၅) မြို့နှင့် လက်အောက်ခံ ပြည်နယ်ငယ် (၁၈) နယ်ရှိခဲ့သည်။အေဒီ (၈၀၂) ခန့်တွင် [[နန်ကျောက်]] (Nanzhao) ဘုရင်သည် [[တရုတ်နိုင်ငံ|တရုတ်]]ဧကရာဇ်ထံ သံအဖွဲ့စေလွှတ်သည့်အခါ ပျူမင်းသားဦးဆောင်သော ကချေသည်အဖွဲ့လည်း ချစ်ကြည်ရေးအတွက် လိုက်ပါသွားခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများရှိသည်။ ယင်းခရီးစဉ်သည် ပျူတို့၏ ဂီတနှင့် အနုပညာ အဆင့်အတန်း မြင့်မားမှုကို တရုတ်နန်းတွင်းက အသိအမှတ်ပြုခဲ့သော သမိုင်းဝင်ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>သန်းထွန်း၊ "ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်" (၂၀၀၂)။</ref> == ပျူတို့၏ဇာတ်သိမ်း == အေဒီ ၉ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ယူနန်ဒေသမှ [[နန်ကျောက်]] တို့သည် ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများကို အကြိမ်ကြိမ် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ အေဒီ ၈၃၂ တွင် နန်ကျောက်တို့သည် ဟန်လင်းမြို့ကို တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး ပျူလူမျိုးအမြောက်အမြားကို သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ခြင်းကြောင့် ပျူတို့၏ နိုင်ငံရေးအာဏာနှင့် မြို့ပြယဉ်ကျေးမှုမှာ အလွန်အမင်း ဆုတ်ယုတ်သွားခဲ့သည်။<ref name="Luce1985">Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ပျူတို့ အင်အားနည်းသွားချိန်တွင် မြောက်ဘက်မှ အလုံးအရင်းနှင့် ဝင်ရောက်လာသော တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား [[ဗမာလူမျိုး|ရှေးပြေးဗမာဘိုးဘေး]] တို့နှင့် ပေါင်းစီးခဲ့ကြပြီး တိဗက်-ဗမာ မျိုးနွယ်တူများ ဖြစ်ကြသည့်အလျောက် ရာစုနှစ်အနည်းငယ်အတွင်း ဗမာတို့သည် ပျူတို့၏ စာပေ၊ ဗိသုကာနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုများကို ဆက်ခံခဲ့ကြသည်။<ref name="Moore2007" />သမိုင်းပညာရှင်များက "ပျူ" ဆိုသည်မှာ ရှေးဦးဗမာတို့၏ အမည်ကွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊၉ရာစုအတွင်း ယူနန်နယ်မှ ဝင်ရောက်လာသော အနွယ်တူ တိဗက်-ဗမာလူမျိုးများနှင့် ရောနှောကာ ဗမာလူမျိုးဟူသော အမည်သစ်ဖြင့် ဆက်လက်ရပ်တည်နေခြင်းဖြစ်သည်ဟုလည်း ယူဆကြသည်။<ref>သန်းထွန်း၊ "ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်" (၂၀၀၂)။</ref> ပျူစာပေနှင့် ဘာသာစကားသည် အေဒီ ၁၂ ရာစုအထိ ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့ကြောင်း အထောက်အထားတွေ့ရသည်။ အေဒီ ၁၁၁၃ တွင် [[ရာဇကုမာရ်]] ရေးထိုးခဲ့သည့် [[မြစေတီကျောက်စာ]] (ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ) သည် ပျူဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားသော နောက်ဆုံးသော သမိုင်းဝင်အထောက်အထား ဖြစ်သည်။<ref>Aung-Thwin, M. (2005). ''The Mists of Rāmañña''. University of Hawai'i Press.</ref> ယင်းနောက်ပိုင်းတွင် ပျူစာပေအသုံးပြုမှု ကွယ်ပျောက်သွားပြီး မြန်မာစာပေက အစားထိုး နေရာယူလာခဲ့သည်။ ခေတ်အဆက်ဆက် ခမ်းနားထည်ဝါခဲ့သော ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများသည် အချိန်တန်သောအခါ ဧရာဝတီမြစ်ရိုးတစ်လျှောက် စုန်ဆင်းလာသော ယဉ်ကျေးမှုရေစီးကြောင်းသစ်များထဲတွင် တဖြည်းဖြည်းချင်း ပျော်ဝင်သွားခဲ့ကြသည်။ သီးခြားလူမျိုးတစ်မျိုးအနေဖြင့် ကွယ်ပျောက်သွားခဲ့သော်လည်း သူတို့တည်ဆောက်ခဲ့သည့် အုတ်နီခဲများ၊ သူတို့ရေးထိုးခဲ့သည့် အက္ခရာများနှင့် သူတို့ယုံကြည်ခဲ့သည့် ဘာသာတရားများကို မြန်မာတို့၏ လက်ထဲသို့ အမွေအဖြစ် သိမ်မွေ့စွာ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့ကြသည်။ ပျူတို့၏ နေဝင်ချိန်သည် အမှောင်ထုထဲသို့ ရောက်သွားခြင်းမဟုတ်ဘဲ ပိုမိုနက်ရှိုင်းသော မြန်မာ့လူမျိုးစု သမိုင်းကြောင်းကြီးအတွင်းသို့ တစ်သားတည်း ပေါင်းစည်းသွားခဲ့ခြင်းသာ ဖြစ်ပါတော့သည်။ ယနေ့တိုင် မြစေတီကျောက်စာတိုင်၏ ပျူစာကြောင်းများထဲတွင်လည်းကောင်း၊ ပုဂံစေတီပုထိုးများ၏ အုတ်စီလက်ရာများထဲတွင်လည်းကောင်း ပျူတို့၏ နှလုံးသွေးများသည် မြန်မာတို့၏ သွေးကြောထဲ၌ စီးဆင်းလျက်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ==ယဉ်ကျေးမှု== ၈ ရာစုနှစ်များအတွင်း ပျူလူမျိုးတို့ ရရှိပြီးဖြစ်သော ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းသည် အံ့ဖွယ်ကောင်းလောက်အောင် မြင့်လှသည်။ လက်မှုပညာ၊ စာရေးသားမှု၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု၊ လူမှုဆက်ဆံရေး စသည့်အချက်အလက်တို့၌ အထက်တန်းကျလေသည်။ ပျူလက်မှုပညာသည်တို့သည် ပန်းထိမ်၊ ပန်းပု၊ ကျောက်ဆစ်ပညာရပ်၌ ပုဂံခေတ် လက်မှုပညာသည်တို့ထက် သာလွန်သည်ကို တွေ့ရသည်။ တူးဖော်တွေ့ရှိရသော ဗုဒ္ဓဘုရား၏ ဆင်းတုတော်တို့မှာ ရွှေ၊ ငွေ၊ ငွေရည်စိမ်၊ ကြေးနီ၊ ခဲတို့ဖြင့် ပြီး၍ သပ္ပာယ်လှသည်။ ခြင်္သေ့ရုပ်၊ မကန်းရုပ်များကို ရုပ်လုံးဝက် ဖောင်းကြွဖော်ထားသော တကဲများနှင့် ရောင်ခြည်တော် လွှတ်ပုံများကိုလည်း တွေ့ရသည်။ စက်ဝိုင်းပုံ၊ လခြမ်းပုံ၊ ဘဲဥပုံ ရှိသော ရွှေပန်းကန်၊ ငွေပန်းကန်များ လေးထောင့်အံစာပုံ ရှိသော၊ ကတော့ပုံရှိသော၊ ပြွန်ချောင်းပုံရှိသော ရွှေကြုတ်၊ ငွေကြုတ်များ၊ ငွေလှေငယ် ကျောက်စိမ်းဖြင့် ပြီးသော ဆင်ရုပ်၊ ဖလ်ကျောက် မကန်းရုပ်၊ မဟူရာဖြူ လိပ်ရုပ်၊ ဝမ်းဘဲရုပ်၊ သမင်ရုပ်၊ လိပ်ပြာရုပ်များ၊ ငွေခြင်းလုံး၊ ရွှေနန်းကြိုး၊ ကြေးနီနန်ကြိုး၊ သံနန်းကြိုး၊ ကျောက်မျက်တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော ရွှေကြာပန်း၊ ငွေကြာပန်း၊ ဂေါဒန်၊ မဟူရာနီ၊ ဂေါ်မိတ်တို့ဖြင့်ပြီးသော စိတ်ပုတီးများ၊ နီလာ၊ ကျောက်နီ၊ ကြောင်၊ မဟူရာ ဥဿဖရားတို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အလှပစ္စည်းများသည် ပျူတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းကို ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြနေသည်။ ပုဂံနှင့် မန္တလေးမြို့ရိုးများထက် ထုထည်ပိုမိုကြီးမားခိုင်ခံ့၍ စက်ဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန်ရှိ ပျူနေပြည်တော်၏ မြို့ရိုး (မှော်ဇာ)၊ ရှေးကျလှသော ဘုရားကြီး၊ ဘုရားမနှင့် ဘောဘောကြီး စေတီတော်တို့သည် ထိုခေတ်က ဗိသုကာပညာ မည်မျှ ထွန်းကားလက်မြောက်သည်ကို ဖော်ပြနေသည်။ ထို့အပြင် ဂုတ္တနှင့် မထုရာ သုခုမပညာတို့၏ အရိပ်အရောင် မကင်းသော ကျောက်ဆစ်၊ ကျောက်ပန်းပု လုပ်ငန်း အများကိုလည်း တွေ့ရသေးသည်။ ပျူတို့၏ မိမိတို့ပိုင် အက္ခရာနှင့် စာရေးသားမှုရှိသည်။ ပျူစာအပြင် နာဂရီအက္ခရာနှင့် ရေးသားသော သက္ကတစာလည်း ရှိခဲ့သည်။ ကြီးမားလှသော အုတ်ချပ်များ၊ မြေအိုးကြီးများ၊ ကျောက်ပြားများ၊ ဆင်းတုတော်ပလ္လင် ဘေးပတ်လည်တွင် ရေးသားခဲ့သော အထက်ပါစာများမှာ ယနေ့တိုင်ပင် ရှိနေသေးသည်။ ထို့အပြင် ပါဠိဘာသာနှင့် ရေးသားထားသော ရွှေပြားများ၊ကျောက်စာများနှင့် ရွှေပုရပိုက်များလည်း တွေ့ရသည်။ ရွှေရွက်ရေ ၂၀ ရှိသော ရွှေပုရပိုက်တွင် ပိဋကတ် ၃ ပုံမှ ကောက်နုတ်ချက်များကို ဖော်ပြထားသည်။ ရေးသားထားသော အက္ခရာမှာ တသမတ်တည်း မရှိပေ။ အကြမ်းအားဖြင့် အိန္ဒိယပြည် ကနရာနယ် မြောက်ပိုင်းတွင် ၅ ရာစုနှစ်များက သုံးစွဲခဲ့သော ကဒမ္ဗအက္ခရာများနှင့်လည်းကောင်း၊ ပမ္ဖဝတို့၏ ကဉ္ဇီပုရ အက္ခရာတို့နှင့်လည်းကောင်း ဆင်တူယိုးမှားရှိသည်။ ယခုအခါ ပျူစာကို အသုံးမရှိကြသော်လည်း မြစေတီကျောက်စာကို မှီငြမ်းပြု၍ ယခုခေတ် သုတေသန ပညာရှင်များသည် ပျူစာကို ဖတ်ရှုနားလည် နိုင်ကြသည်။ == ပျူတို့၏ အနုပညာနှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှု == ပျူလူမျိုးများသည် အမျိုးမျိုးသော ဂီတတူရိယာများကို ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် တီထွင်ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ကြသည်။ အေဒီ ၈၀၂ ခုနှစ်တွင် ပျူမင်းသား ဦးဆောင်သော ဂီတနှင့် အကအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့သည် တရုတ်ဧကရာဇ်၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] သို့ သွားရောက်ဖျော်ဖြေခဲ့ကြသည်။ ယင်းခရီးစဉ်တွင် ပျူတို့၏ တူရိယာပစ္စည်း ၁၂ မျိုးနှင့် သီချင်းများကို တရုတ်နန်းတွင်း၌ တင်ဆက်ခဲ့ရာ ပျူတို့၏ ဂီတအနုပညာ မြင့်မားမှုကို တရုတ်မှတ်တမ်းများတွင် အံ့ဩချီးကျူးစွာ ဖော်ပြခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref name="ThanTun">ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ "ပျူတွေဘယ်ရောက်သွားသလဲ"၊ သီရိဆွေစာအုပ်တိုက်၊ စာ-၂၀၅-၂၀၆။</ref> === ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် အလှပြင်ဓလေ့ === ရှေးဟောင်းတရုတ် ထန်ရာဇဝင် နှင့် တူးဖော်တွေ့ရှိရသော ပျူရုပ်တုများအရ ပျူတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုမှာ ပျူရုပ်တုများရှိ အမျိုးသားများသည် ခန္ဓာကိုယ်အထက်ပိုင်းတွင် အဝတ်အစားမပါဘဲ ဗလာကျင်းထားလေ့ရှိပြီး အောက်ပိုင်းတွင်မူ ချည်ထည်စကို စနစ်တကျ ပတ်နှောင်ဝတ်ဆင်ကြသည်။ တရုတ်မှတ်တမ်းများအရ အမျိုးသားများသည် ခေါင်းတွင် ပန်းရောင်ဖျဉ်စကို ပေါင်းထားပြီး ပန်းများနှင့် ငှက်တောင်များကို စိုက်ထူ၍ အလှဆင်လေ့ရှိကြသည်။<ref name="ThanTun" /> အမျိုးသမီးများသည် ယနေ့ခေတ် [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာအမျိုးသမီး]]များကဲ့သို့ပင် ပန်းရောင်ပုဝါရှည်များကို လက်တွင်စုံချ၍ ကိုင်ဆောင်လေ့ရှိပြီး ယပ်တောင်များကိုလည်း အသုံးပြုကြသည်။ အိမ်ထောင်သည် အမျိုးသမီးများသည် ဆံပင်ကို သျှောင်ထုံး ထုံးဖွဲ့ထားကြသည်။ ပျူလူမျိုးများသည် ကျောက်မျက်ရတနာများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လက်ကောက်များနှင့် ပုတီးစေ့များကို အမြတ်တနိုး ဝတ်ဆင်ကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="ThanTun" /> ==စာပေနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု== ပျူလူမျိုးသည် ကိုယ်ပိုင်ပျူစာပေကိုတီထွင်ခဲ့သည်။ ထိုစာပေများကို ကျောက်စာအဖြစ် ရေးထိုးခဲ့သည်။ ထိုကျောက်စာများမှ အချို့သော ကျောက်စာများသည် ပျူလူမျိုးတို့၏ ကုသိုလ်ကောင်းမှုပြုရာတွင် မှတ်တမ်းအဖြစ် ရေထိုးခဲ့ကြသည်။ ပျူလူမျိုးများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို သက်ဝင်ယုံကြည်ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ပျူလူမျိုးတို့၏ အကြီးမားဆုံး သမိုင်အထောက်အထားမှာ ဘော်ဘော်ကြီးဘုရားဖြစ်သည်။ ပျူဘာသာဖြင့် နောက်ဆုံးတွေ့ရသည် ကျောက်စာမှာ [[ရာဇကုမာရ်]] ရေးထိုးသည့် [[မြစေတီကျောက်စာ]] ဖြစ်သည်။ === ပျူတို့၏ အယူဝါဒ === တွေ့ရှိရသော စေတီ၊ ဆင်းတုတော်များနှင့် အယူဝါဒရေးဆိုင်ရာ ပစ္စည်းတို့ကို ထောက်ရှုခြင်းအားဖြင့် ပျူတို့ ကိုးကွယ်ယုံကြည်သော အဓိက အယူဝါဒမှာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓ အယူဝါဒ ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ သို့ရာတွင် ထိုခေတ် အရှေ့တောင် အာရှနိုင်ငံတို့မှာ ကဲ့သို့ အခြားကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုမျိုးစုံ မိရိုးဖလာ ယုံကြည်မှုလည်း တွေ့ရသည်။ ဗိဿနိုးနတ်ကျောက်ရုပ်များကို တွေ့ရှိရခြင်းဖြင့် ထိုနတ်ကို ကိုးကွယ်သော ဗိဿနိုးအယူဝါဒ ရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ အဝ လောကီတေသွာရနှင့် ဗောဓိသတ္တတို့၏ ဆင်းတုငယ်များ ရှိနေခြင်းကလည်း မဟာယာန ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ ရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။ ထူးခြားချက်တရပ်မှာ သရေခေတ္တရာ၌ တိရစ္ဆာန်ငှက်မျိုးစုံတို့၏ အရိုးများကို စုပေါင်းသိုလှောင်ထားသောအုတ်၊ အဆောက်အဦးတစ်ခုကို တွေ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုနှင့် မည်သို့ သက်ဆိုင်သည်ကိုမူ မသိရသေးပေ။ == ရှေးဟောင်း ပျူမြို့တော် == [[သရေခေတ္တရာ]] မြို့ဟောင်းသည် [[ ပြည်မြို့]]အရှေ့တောင်ဘက် ငါးမိုင်အကွာတွင်ရှိသည်။ အုတ်မြို့ရိုးကိုကျုံးပတ်လည် ဝိုင်းထားသည်။ စက်ဝိုင်းပုံမကျတကျဖြစ်ပြီးတောင် မြောက်နှစ်မိုင်ခွဲ၊ အရှေ့အနောက်နှစ်မိုင်ခန့်ကျယ်ဝန်းသည်။ ပြည်ပေါက်ခေါင်းသွားကားလမ်းကို မြောက်ဘက်မြို့ရိုးပေါ်မှ ဖြတ်လျက်တည်ဆောက်ထားသည်။ မှော်ဇာဘူတာသည်မြို့ဟောင်း၏ ဗဟိုနေရာအရှေ့မြောက်ဘက်ယွန်းယွန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ပျူခေတ်ရှေးဟောင်း အဆောက်အအုံများနေရာအနှံတွေ့မြင်နိုင်သည်။ မြို့ရိုးအလယ်ဗဟိုတွင် နန်းတော်ကုန်းနေရာရှိသည်။ စတုဂံအုတ်ရိုး ကာရံထားသည်။ တောင်ဘက်မြို့ရိုးအပြင်ဘက်၌ အရှေ့ပျူတိုက်၊ အနောက်ပျူတိုက်နှင့် [[ဗိဿနိုး]] သင်္ချိုင်းကျန်ရှိသေးသည်။ === သရေခေတ္တရာ နေဝင်ချိန်နှင့် ပြည်တွင်းစစ် === ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများအနက် အစည်ကားဆုံးဖြစ်သော [[သရေခေတ္တရာ]]သည် အေဒီ ၄ ရာစုနှင့် ၅ ရာစုခန့်တွင် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် ရာဇဝင်အဆိုအရ သရေခေတ္တရာ မင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးကာလတွင် နန်းလုပွဲများနှင့် ပြည်တွင်းစစ်များကြောင့် အင်အားချည့်နဲ့လာခဲ့သည်။ === သုပညာနဂရဆိန္ဒမင်းနှင့် ပြည်ပြိုကွဲခြင်း === သရေခေတ္တရာ မင်းဆက်၏ (၂၆) ဆက်မြောက်မင်းဖြစ်သော အတိတျာမင်းသည် သက္ကရာဇ် (၂) ခုနှစ်တွင် နန်းတက်ခဲ့သော်လည်း နန်းသက် ၃ နှစ်အကြာ သက္ကရာဇ် (၅) ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး (ပထမတွဲ)။</ref> ထိုအခါ အတိတျာမင်း၏ သားတော်နှင့် ညီတော်ဖြစ်သူ ဂြိဇတြ တတဗံး (ခေါ်) သုပညာ တို့ နန်းလုကြရာမှ ပြည်တွင်းစစ် မီးစတင်ခဲ့သည်။ ညီတော်ဖြစ်သူ သုပညာသည် သက္ကရာဇ် (၅) ခုနှစ်တွင် နန်းတက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ၎င်း၏ နန်းစံ (၁၁) နှစ်တာ ကာလအတွင်း မင်းအချင်းချင်း ပုန်ကန်ခြားနားခြင်း၊ စစ်ထိုးခြင်းများဖြင့်သာ အချိန်ကုန်ခဲ့ရသည်။<ref name="Hmannan">မှန်နန်းရာဇဝင်၊ သရေခေတ္တရာမင်းဆက်ကဏ္ဍ။</ref> ယင်းကဲ့သို့ မင်းနှင့်တကွ ပြည်သူများ အချင်းချင်း စိတ်ဝမ်းကွဲကာ သရေခေတ္တရာပြည်ကြီး ပြိုကွဲပျက်စီးခြင်းကို အစွဲပြု၍ ဂြိဇတြ တတဗံးမင်းကို "သုပညာနဂရဆိန္ဒမင်း" (မြို့ပြကို ဖျက်ဆီးသောမင်း) ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>ဦးကုလား၊ "မဟာရာဇဝင်ကြီး"။</ref> === သမိုင်းအမြင်နှင့် သုံးသပ်ချက် === ရာဇဝင်လာ သက္ကရာဇ်များသည် ခေတ်သစ်သမိုင်း သက္ကရာဇ်များနှင့် ကွဲလွဲမှုအချို့ ရှိနိုင်သော်လည်း ရှေးဟောင်းသုတေသန အထောက်အထားများအရ အေဒီ ၉ ရာစုဝန်းကျင်တွင် သရေခေတ္တရာသည် နိုင်ငံရေးအရ အင်အားချည့်နဲ့သွားခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Moore2007" />ပြည်တွင်းရေး မငြိမ်မသက်ဖြစ်မှုနှင့်အတူ မြောက်ဘက်မှ နန်ချို တို့၏ ကျူးကျော်မှုများ ပေါင်းစပ်ကာ သရေခေတ္တရာ၏ ခမ်းနားသော နေ့ရက်များ ကုန်ဆုံးခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ == ရည်ညွှန်းကိုးကား == {{reflist}} * [http://ancientmyanmar.blogspot.com/2010/03/blog-post_21.html ရှေးမြန်မာ ဘလော့ခ်] {{Stub}} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} [[Category:ပျူခေတ်]] [[en:Pyu city-states]] gt8o77va9wcp5oe30rxuo02390cfhou 0 14384 1040301 823985 2026-06-22T23:06:34Z ~2026-36391-32 144738 1040301 wikitext text/x-wiki ကိုယ်ခံပညာ ဆိုသည်မှာ မိမိ၏ လုံခြုံမှုအတွက် ခုခံကာကွယ်သော [[နည်းပညာ]]များကိုဆိုလိုသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ကိုယ်လုံပညာဟုလည်းခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲကြသည်။ မည်သူမဆို မိမိ၏လုံခြုံမှုကို ထိပါးနှောက်ယှက်လာလျှင် ခုခံကာကွယ်ခွင့်ရှိပေရာ ခုခံကာကွယ်မှုနည်းပညာများသည်လည်း နိုင်ငံအလိုက် လူမျိုးစုအလိုက် အမျိုးမျိုး ပေါ်ထွန်းလာကြပေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရှေးမြန်မာ ဘုရင်များလက်ထက်မှ စ၍ ဓားခုတ်လှံထိုး ပညာရပ်များအပါအဝင် အခြားပညာရပ်ကို မြန်မာယောက်ျားများအဖို့ [[အဌာရဿ ၁၈ ရပ်]] အနေဖြင့်သင်ကြားလေ့ကျင့်ခဲ့ကြရပေသည်။ တတိယ မြန်မာနိုင်ငံကို ထူထောင်ခဲ့သော [[အလောင်းမင်းတရား(ဦးအောင်ဇေယျ)]] လက်ထက်မှစ၍ [http://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7_%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8 မြန်မာ့သိုင်း]ဟု ခေါ်သော ဗန်တို၊ ဗန်ရှည် ပညာ မှာ ထွန်းကားလာခဲ့ပေသည်။ ကိုယ်ခံပညာအနေဖြင့် မိမိအား နှောက်ယှက်ထိပါး စော်ကားသူများအား အချိန်မဆိုင်းပဲ ချက်ချင်း ခုခံကာကွယ်ခြင်းဖြစ်ပေရာ မိမိအနေဖြင့် လက်ချည်းသက်သက်(လက်နက်မဲ့) ခုခံကာကွယ်ခြင်း၊ နီးစပ်ရာ လက်နက်ဖြင့် ခုခံကာကွယ်ခြင်း ၊ ကြိုတင်စီမံထားသော လက်နက်ဖြင့် ခုခံကာကွယ်ခြင်း စသည်ဖြင့် အမျိုးအစား ခွဲခြားနိုင်ပေသည်။ '''လက်နက်မဲ့ ခုခံကာကွယ်ခြင်း''' လက်နက်မဲ့ ခုခံကာကွယ်ခြင်းမှာ မိမိအနေဖြင့် တိုက်ခိုက်သူ၏ မမျှော်လင့်နိုင်သော တိုက်ခိုက်မှုကို ရုတ်တရက် လျင်မြန်စွာ ရှောင်တိမ်းကာ ၎င်းတိုက်ခိုက်သူအား မိမိကို ဆက်လက်မတိုက်ခိုက်နိုင်စေရန် ချက်ချင်း ပြန်လည် ခုခံထိန်းချုပ်ကာကွယ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ မိမိမှ ကြိုတင် [[တိုက်ခိုက်ခြင်း]] မဟုတ်ပဲ မိမိအား လာရောက်ထိပါးမှသာ တုံ့ပြန်ကာကွယ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ '''နီးစပ်ရာ လက်နက်ဖြင့် ခုခံကာကွယ်ခြင်း''' မိမိကို လာရောက်တိုက်ခိုက်သူအား နီးစပ်ရာ လက်နက်ဖြင့် ခုခံကာကွယ်ခြင်း သည် သာမန်လူများအဖို့ လက်နက်မဲ့ခုခံကာကွယ်ခြင်းထက် ပိုမိုထိရောက်သောနည်းလမ်းဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် မိမိက စာရေးနေစဉ် လာရောက်ထိပါးနှောက်ယှက်ပါက မိမိအနေဖြင့်အနီးစပ်ဆုံး လက်နက်ဖြစ်သော မိမိစာရေးနေသည့် ဘောလ်ပင် သို့မဟုတ် ခဲတံဖြင့် ပြန်လည်ခုခံခြင်း မျိုးကို ဆိုလိုသည်။ '''ကြိုတင်စီမံထားသော လက်နက်ဖြင့် ခုခံကာကွယ်ခြင်း''' ကြိုတင်စီမံထားသော လက်နက်ဖြင့် ခုခံကာကွယ်ခြင်းမှာ မိမိအနေဖြင့် ကိုယ်ခံပညာ တစ်ရပ်ရပ်ကို တတ်ကျွမ်းထားသဖြင့် [[တုတ်]]၊ [[ဓား]] ၊ [[လှံ]] စသည်တို့ကို မိမိနှင့် တကွ ဆောင်ထားပြီး လာရောက်ထိပါးနှောက်ယှက်သူများကို ခုခံကာကွယ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့သိုင်းတွင် ဗန်ရှည်ပညာမှာ [[တုတ်]]၊ [[ဓား]]၊ [[လှံ]] စသည့် လက်နက်များကို စံနစ်တကျ ကိုင်တွယ် ခုခံတတ်စေရန် သင်ကြားပေးသော နည်းစံနစ် ဖြစ်ပေသည်။ ကိုယ်ခံပညာမှာ မိမိအနေဖြင့် လာရောက်ထိပါးသူများကိုသာ ခုခံကာကွယ်ခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းထိပါးသူများအား အကျိုးနစ်နာစေရန် ရည်ရွယ်တိုက်ခိုက်ခြင်း မရှိရပေ။ မိမိနှင့် မိမိပတ်ဝန်းကျင် လုံခြုံမှု အတွက်သာ ကိုယ်ခံပညာကို အသုံးပြုရပေသည်။ [https://www.facebook.com/profile.php?id=100063724732539&mibextid=kFxxJD] == သမိုင်းကြောင်း == ကိုယ်ခံပညာများသည် ရှေးယခင် [[သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်]]များလက်ထက်တွင် [[စစ်ပွဲ]]များတွင်အသုံးပြုရန် ကိုယ်ခံပညာ (ဝါ) [[စစ်အသွင်ဆောင်သောတိုက်ခိုက်ရေးအနုပညာ]] ([http://en.wikipedia.org/wiki/Martial_arts Martial Art]) အဖြစ်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် သာမန်ပြည်သူများပါ [[မိမိကိုယ်ကို ခုခံကာကွယ်ခြင်း]]([http://en.wikipedia.org/wiki/Self-defense Self-defense]) အဖြစ်အသုံးပြုလာကြသည်။ ကိုယ်ခံပညာသမိုင်းကြောင်းများကို အမျိုးအစားခွဲကြည့်လျှင် အဓိကအားဖြင့် [http://en.wikipedia.org/wiki/Historical_European_martial_arts ဥရောပကိုယ်ခံပညာသမိုင်းကြောင်း]နှင့် [http://en.wikipedia.org/wiki/History_of_martial_arts#Asia အာရှကိုယ်ခံပညာသမိုင်းကြောင်း] ဟူ၍တွေ့နိုင်ပေသည်။ [[Category:ကိုယ်ခံပညာ]] Lai Moon Traditional Martial Arts MYANMAR https://sites.google.com/view/laimooninternational/home?authuser=&fbclid လိုင်းမွန်းသိုင်း လိုင်းမွန်းသိုင်း လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ သည် ရှေးသိုင်းပညာစဉ် ဖြစ်ပြီး တောင်ပေါ် ဒေသ တခွင် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား သော သိုင်းပညာဖြစ်ပါသည် ၊ ရှမ်းသိုင်း ဆယ်မျိုး တွင် ပါဝင်သော လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာဖြစ်ပြီး ၊ တအာင်း ပလောင် ဘာသာစကား ဖြင့် လာည်မှိန်း ဟု ပြောဆို ခေါ်ဆိုကြပါသည် ၊ မြောက်ပိုင်း မှ စတင်ရ်ျု ဆရာအစဉ် ဆင်သက် လာကြပါသည် ၊ လူသား တို့ ရွေ့ပြောင်း ၊ သွားလာ ၊ နေထိုင် ၊ ရှင်သန် ၊ ကြီးထွာလာရာ မှ မိသားစု ၊ မျိုးနွယ်စုတိုင်းရင်းသား တို့ ခုခံ ကာကွယ် တိုက်ခိုက်ရေး သိုင်းပညာ အဖြစ် တောင်ပိုင်စတိတ် / တောင်ပိုင်နယ် ဟော်နန်းအတွင်း အမှု့ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသော သိုင်းပညာ အဖြစ် အထင်အရှား တွေ့ရှိရပါသည် ။ ရှေးအခါ ကာလများ မှ မျိုးနွယ်စု တိုင်းရင်းသား တို့၏ ခုခံ ကာကွယ် တိုက်ခိုက်ရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင် ခဲ့ကြသော လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ သည် ၊ ယနေ့ခေတ် ကာလ တွင် ယဉ်ကျေးမှု့ ပွဲဝင် အက သိုင်းပညာ အဖြစ် လည်ကောင်း ၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာကြံခိုင် မှု့ အတွက် လေ့ကျင့်ကြသော သိုင်း အတတ်ပညာ အဖြစ် လည်ကောင်း မြန်မာနိုင်ငံ သိုင်းအဖွဲ့ချုပ်ဝင် လိုင်းမွန်းပင်မဦးစီးသိုင်းအဖွဲ့ အဖြစ် ပြည်တွင်း ပြည်ပ သို့တိုင် ရောက်ရှိ ပြန့်နှံ ပညာ လက်ဆင့်ကမ်းပြီး မျိုးဆက်အလိုက် ထိန်းသိမ်း ပြန့်ပွားနေကြပါသည် ။ သျှမ်းသိုင်းဆယ်မျိုး ရှိပါသည် ၊ ထို သိုင်းဆယ်မျိုး တွင် လိုင်းမွန်းသိုင်း သည် အခြေခံ ဖြစ်သည် ၊ လက် လှုပ်ရှားမှု့ အခြေခံ {၇}မျိုး ၊ ‌‌ခြေ လှုပ်ရှားမှု့ အခြေခံ {၇}မျိုး ထို လှုပ်ရှားမှု့ {၇}မျိုး ဖြင့် ခေါင်း ၊ ခါး ‌၊ ခြေ ၊ လက် လှုပ်ရှားမှု့များ ဖြင့် အဝိုင်း အဝန်း လမ်းကြောင်းများ အသုံးပြုကာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ‌တည်ဆောက်ကြပါသည် ၊ ကျင့်ဆောင် ကြပါသည် ။ ခြေလှုပ်ရှားမှု့ ခြေနင်းကွက် ပညာစင်အရ ၁ကွက် {ဂါရ၀ပြု}ခြင်း မှ စတင်ရ်ျု ၂ကွက် / ၄ကွက်ကို အခြေခံ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ တွင် စတင် သင်ကြားကြပါသည် ၊ တည် ဟု ဆိုသော တည်၂ကွက် နှင့် စောင့် ၃ကွက် နှင့် ပရိယာယ် ဆင် ၅ကွက် နှင့် အဆုံး သတ်ဟု ရှေးဆရာ အစဉ်အဆက် လက်ဆင့်ကမ်း ဖွင့်ဆို သင်ကြားကြပါသည် ၊ ခြေ၂ချောင်း ရှိသော လူသားသည် လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာသင်ကြားရာ တွင် ခြေနင်း၊‌ ခြေမြှောက်၊ ခြေတက် ၊ခြေဆုတ် ၊ခြေရှောင် ၊ ခြေလှည့် တိုက်ကွက်များအဖြစ် ကျင့်ကြံ သင်ကြားသလို ကကွက် အဖြစ်လည်း ကျင့်ကြံ သင်ကြားရပါသည် သမားစဥ် အရ ၁၀၈ကွက် အထိ ရှိပါသည် ။ တအာင်းပလောင်လူမျိုး လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာရှင် ဆရာကြီး အဘိုးတာဒီးစံအေး သည် မြောက်ပိုင်း သိုင်း ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆယ်သုံးပါး ဖြစ်သည့် {၁}ခူးလိုင်းဆရာကြီး ထကိုင် {၂} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆွယ်ငင်း {၃} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆွယ်ခမ်း {၄} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆွယ်ဆိုင်း {၅} ခူးလိုင်းဆရာကြီးကာခမ်း {၆} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ငို့ဟိုခါ {၇} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ငို့ဟိုခေါ၀် {၈} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဩ {၉}ခူးလိုင်းဆရာကြီး ကေလာသ {၁၀} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ပေါ်နော်မိန်း {၁၁} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ပေါ်ဂိန်း {၁၂} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဩတိဆ {၁၃} ခူးလိုင်းဆရာကြီး မောင်အ ၊ ထို ခူးလိုင်းဆရာကြီး {၁၃}ပါးထံတွင် နှစ်ပေါင်းသုံးဆယ် အတွင်း လေ့လာဆီပူးပြီး လိုင်းခူး ရယူခဲ့သော ဆရာကြီး ဖြစ်ပါသည် ၊ ဆရာကြီး(13)ပါး ထံ မှ ရရှိခဲ့သော ပညာရပ် {ပညာစင် သမားစင်} များ ကို သုသေသန ပြုလုပ်ခဲ့သော ဆရာကြီး ဖြစ်ပါသည် ""အင်နှစ်ရှစ်ဆောင်အင်တိုင်ရှစ်အစ်"" ဆိုသော ရှေးသျှမ်း စကားဖြင့် သုတေသန ပြုလုပ်ခဲ့ပါသည် ထိုသို့ ပြုလုပ် ခဲ့သောကြောင့် သျှမ်းသိုင်း ပညာစဉ်ဖြစ်သော သိုင်းဆယ်မျိုး ကို သိရှိ နားလည်ခဲ့ခြင်း မျှဝေ သင်ကြား လက်ဆင့်ကမ်း ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည် ၊ ထို ပညာစဉ်ကြီး ဆယ်မျိုးသည် တောင်ပေါ် ဒေသ တခွင် ထင်ပေါ်‌ကျော်ကြား ခဲ့ပါသည် ၊ ၎င်းသိုင်းဆယ်မျိုးမှာ. (၁)လိုင်းမွန်း (စက်ဝိုင်း လမ်းကြောင်း အတိုင်း အသုံးပြုရသောသိုင်းပညာ) (၂)လိုင်းကြမ်း (အကုသိုလ် နှင့် ယှဉ်သော ဒေါသ ၊ လောဘ မောဟ ၊ မာန် မာန ပါသော စိတ်ဓာတ် ခက်ထန် ကြမ်းတမ်းသည့် သိုင်းပညာ) (၃)လိုင်းချန့်(စဲင့်) (အဆက်မပြတ်တိုက်ခိုက် သောသိုင်းပညာ (သို့မဟုတ်) အရိုးအဆစ်များဖြင့်ခုခံ တိုက်ခိုက်သောသိုင်းပညာ) (၄)လိုင်းတဲင်း (အဖမ်းအချုပ်အလိမ်အချိုးပါဝင်သော သိုင်းပညာ) (၅)လိုင်းကာ(သို့)လိုင်းတဲင်းကာ (အပြန်အလှန် ချုပ်ခြင်း ဖြေခြင်း တန်ပြန်တိုက်ခိုက်ခြင်းများ ပါဝင်သော သိုင်းပညာ) (၆)လိုင်းဗွင်(ခွင်) (ဘားဂျွမ်း အတတ် နှင့် ပေါင်းစပ်ထားသော သိုင်းပညာ) (၇)လိုင်းပိုင်လပ်ပိုင်ဖိုင် (လက်နက်ပုန်းပစ်နည်းသိုင်းပညာ) (၈)လိုင်းဆွီး (ကာယသိဒ္ဓိပါဝင်သောသိုင်း) {က}ဆမ်းဆွီး (ဆေးမှင်ကြောင်ထိုးခြင်း) {ခ}ယာဆွီး (ဆေးမြစ်ဆေးဥစိမ်ခြင်း) {ဂ}လုံမ်းဆွီး (ဝါယောဓာတ်ခြောက်ပါး နှင့် ကျင့် သောသိုင်းပညာ) {ဃ}နမ့်ဆွီး(ရေဖြင့်ကျင့်သောသိုင်းပညာ) {င}ဂါထာဆွီး(ဂါထာဖြင့်ကျင့်သောသိုင်းပညာ) (၉)လိုင်းခူး (အတွေးအခေါ် နှင့် ယှဉ်သော သိုင်းပညာ (သို့) ဉာဏ် အလင်းရောင် ဖြင့် မြင်သော သိုင်းပညာ) (၁၀)လိုင်းလုံ (ကြီးမားသော) တို့ဖြစ်ပါသည်။ ၂၀ရာစု လိုင်းမွန်း ဒုတိယမျိုးဆက် ဆရာကြီးစိုင်းခင်သောင်းနိုင် မှ မြန်မာနိုင်ငံ သိုင်းအဖွဲ့ချုပ် တွင် ၁၉၆၉ တွင် ပါဝင်ရ်ျု မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်း ရန်ကုန်မြို့ လမ်းမတော်မြို့နယ် ၁၄လမ်းအောက်လမ်း အမှတ် ၄ တွင် တအာင်းလိုင်းမွန်း သိုင်းအဖွဲ့ အား စတင် ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သည် ၊ ဒုတိယမျိုးဆက် ဆရာကြီး အဖြစ် လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာ မျိုးဆက်များ စွာ မွေးထုတ် ပညာ လက်ဆင့်ကမ်း ခဲ့သည် ၊ရုပ်ရှင် ၊ဂီတ ၊ ရိုးရာ ၊ပွဲလမ်း များတွင် ပါဝင် ဖော်ထုတ် ရ်ျု လိုင်းမွန်း သိုင်းဆယ်မျိုး အတတ်ပညာများဖော်ထုတ် ပြသ သင်ကြား လက်ဆင့်ကမ်း ပေးအပ်ခဲ့သည် ၊၊ မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ် နှစ် ၅၀ပြည့် ရွှေရတု အခမ်းအနား တွင် သျှမ်းသိုင်းဆယ်မျိုး အား သျှမ်းပြည်နယ် ကိုယ်စားပြု စာတမ်း ဖတ်ကြား တင်သွင်းခဲ့သည် ၊ လိုင်းမွန်း နှစ် ၅၀ပြည့် နှင့် လိုင်းမွန်းပညာရှင် ဆရာကြီး တာဒီးစံအေး ၉၀နှစ်ပြည့် မဂ်လာ အခမ်းအနာ တွင်လည်း လိုင်းမွန်း ပင်မဦးစီး ဆရာကြီး အဖြစ် ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည် ၊ ၂၁ရာစု ယခု အခါ တွင် တောင်ပိုင်နယ် နမ့်ဆန်မြို့ မှ လိုင်းမွန်း ပင်မဦးစီး သိုင်းအဖွဲ့ ၊ ပင်မဦးစီး ဆရာကြီး အဖြစ် တာဆရာဘသောင်း {လိုင်းမွန်း ပညာရှင် ဆရာကြီး တာဒီးစံအေး ညီတော်} မှ ဆက်လက် တာဝန်ယူ လက်ဆင့်ကမ်း ခဲ့သည် ။ ၂၁ရာစု လိုင်းမွန်း ပညာစင် ၊သမားစင် များမျိုးဆက်အလိုက် ပြန့်ပွား‌ရေး အတွက် လိုင်းမွန်း တတိယမျိုးဆက် ဆရာ ဗီဒီးစိုင်းရဲကျော်သူ မှ မြန်မာနိုင်ငံ အတွင်း နှင့် ကမ္ဘာနိုင်ငံ အသီးသီး သို့ သိုင်းဆယ်မျိုး အခြေခံ လိုင်းမွန်းသိုင်း အား မျှဝေ သင်ကြား လက်ဆင့်ကမ်း ပေးအပ် လျှက်ရှိသည် ။ https://sites.google.com/view/laimooninternational/home?authuser=&fbclid tw68il7ty6oga1233r2kityvxa4b77r 0 16465 1040286 835925 2026-06-22T19:45:13Z EmausBot 5629 [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)]] သို့ ပြန်ညွှန်းနှစ်ထပ်ဖြစ်နေသည်ကို ပြင်နေသည် 1040286 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)]] tab7gg8iid7xptzv0ng67ewyiadxeqg 0 16466 1040287 836516 2026-06-22T19:45:23Z EmausBot 5629 [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)]] သို့ ပြန်ညွှန်းနှစ်ထပ်ဖြစ်နေသည်ကို ပြင်နေသည် 1040287 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)]] tab7gg8iid7xptzv0ng67ewyiadxeqg 0 18898 1040319 753520 2026-06-23T06:42:37Z Salai Rungtoi 22844 1040319 wikitext text/x-wiki {{redirect|လေဘာပါတီ (ယူကေ)}} [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ဗြိတိန်နိုင်ငံ]]ရှိ လေဘာပါတီ(ယူကေ) သည် [[ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ|ဆိုရှယ်လစ်]]ပါတီဖြစ်၏။ ၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် အတည်ပြုခဲ့သော ပြုပြင်ရေးအက်ဥပဒေအရ ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် အလုပ်သမားလူတန်းစာသည် မဲပေးခွင့်ရခဲ့ လေသည်။ သို့သော်လည်း အစတွင် ဗြိတိသျှအလုပ်သမားမျးသည် ဥရောပတိုက်နိုင်ငံတို့မှ အလုပ်သမားများကဲ့သို့ နိုင်ငံရေးတွင် လွတ်လပ်စွာ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ရန် မလိုလားခဲ့ကြပေ။ စီးပွားရေးကုန်သွယ်ရေး အစည်းအရုံးများ နှင့် ဆိုရှယ်လစ် အုပ်စုများပါဝင်သော ကွန်ဖရင့်တစ်ခုကို ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ် တွင် ကျင်းပပြီးသည့်နောက်မှသာလျှင် အလုပ်သမားတို့ နိုင်ငံရေးတွင် ပါ ဝင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြလေသည်။ ၁၉ဝ၆ ခုနှစ် ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဗြိတိသျှ လေဘာပါတီမှ ကိုယ်စားလှယ် ၂၆ ဦး အရွေးခံရလေသည်။ ထိုစဉ်က အာဏာရရှိခဲ့သော လစ်ဗရယ်ပါတီအစိုးရသည် အလုပ်သမားတို့၏ အဓိကတောင်းဆိုချက်ကို လိုက်လျောသည့်အနေဖြင့် ဝါဏိဇ္ဇပဋိပက္ခဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းအတည်ပြုခဲ့ သည်။ ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် လေဘာပါတီမှအမတ် ၄၂ နေရာ ရရှိခဲ့၏။ ထိုအခါ အလုပ်သမားအတွက် ပြုပြင်ရေးဥပဒေများ တင်သွင်း အတည်ပြုခဲ့သည်ကို ကျေးဇူးဆပ်သည့်အနေနှင့် လစ်ဗရယ်ပါတီ၏ အက် စကွစ်အစိုးရအဖွဲ့အား ထောက်ခံခဲ့လေသည်။ ပထမကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားသောအခါ လေဘာပါတီသည် အစိုးရကို ထောက်ခံခဲ့သည့်ပြင် ညွှန့်ပေါင်းအစိုးရအဖွဲ့တွင်လည်း ပါတီမှကိုယ်စားလှယ် များ ပါဝင်စေခဲ့လေသည်။ သို့သော်လည်း ပါတီအတွင်း ရမ္မဆေးမက္ကဒေါ် နယ်ခေါင်းဆောင်သော ငြိမ်းချမ်းရေးသမားအချို့ကမူ စစ်ကိုဆန့်ကျင်ခဲ့လေ သည်။ သို့ဖြင့် စစ်ကြီးပြီးဆုံးသွားခဲ့၍ ၁၉၁၈ ခုနှစ် ပြုပြင်ရေးဥပဒေအရ အရွယ်ရောက်သူမှန်သမျှ ကျားမ မရွေး မဲဆန္ဒပေးနိုင်ခဲ့လေသည်။ လေဘာ ပါတီသည် မဲဆန္ဒရှင်သစ်များအား ဆွဲဆောင်ရန်အလို့ငှာ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒကို ကြွေးကြော်အသုံးပြုခဲ့လေသည်။ ယင်းပါတီ၏ဝါဒမှာ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းကြီးများအား ပြည်သူပိုင် ပြုလုပ်ခြင်းကို အခြေပြုသည့် လူနေမှုစနစ်ကို အားပေးသောဝါဒဖြစ်၏။ လေဘာပါတီ၏ ရည်မှန်းချက်ပန်းတိုင်သည် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒပင် ဖြစ်သော် လည်း မတ်၏ဝါဒကို လက်မခံသည့်အပြင် ယင်းဝါဒတွင် သုံးပြီးဖြစ်သော စကားအသုံးအနှုန်းများကိုပင် မသုံးမိစေရန် အထူးဂရုပြုကာ ရှောင်ရှားခဲ့လေ သည်။ လေဘာပါတီက အခြေအနေက ခွင့်ပြုမှသာလျှင် စက်မှုလက်မှုလုပ် ငန်းကြီးတစ်ခုကို ပြည်သူပိုင်ပြုလုပ်ရမည်။ ဤကဲ့သို့ ပြည်သူပိုင်လုပ်ရာ တွင်လည်း ပိုင်ရှင်ကိုလျော်ကြေးအပြည့်အစုံပေးရမည်ဟု ဆိုလေသည်။ ထို့ ပြင် ပြည်သူ့လွတ်လပ်မှု အခွင့်အရေးများကိုကာကွယ်ခြင်း၊ တရားမျှတစွာ ရွေးကောက်တင်မြေ|ာက်ခြင်းဟူသော ဒီမိုကရေစီလမ်းစဉ် တည်မြဲစေရမည်ဟု လည်း ရှင်းလင်းတိကျပြတ်သားစွာ ပြဋ္ဌာန်းထားခဲ့လေသည်။ လေဘာပါတီသည် အမျိုသားညီညွတ်ရေးနှင့် နိုင်ငံတော်စည်းလုံး မှု၏ အထိမ်းအမှတ်ဖြစ်သော ဘုရင်စနစ်ကိုထားလိုသည်။ ထို့ပြင် ဗြိတိသျှ အင်ပိုင်ယာကို မဖျက်သိမ်းဘဲ လက်အောက်ခံ ကိုလိုနီများကို တဖြည်းဖြည်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပေ်ပေးခြင်းဖြင့် ဗြိတိသျှ ဓနသဟာယနိုင်ငံများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပစ်ရန် အလိုရှိပေသည်။ ယင်းပါတီ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝါဒမှာ ပဋိပက္ခမှုများကို ငြိမ်းချမ်းသောနည်းနှင့် ဖြေရှင်းလိုသောဝါဒပင်ဖြစ်၏။ ထို့ ကြောင့်ပင် လေဘာပါတီသည် ပထမတွင် [[နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းကြီး|နိုင်ငံပေါင်းချုပ်အသင်းကြီး]]ကို လည်းကောင်း၊ နောက်တွင် [[ကုလသမဂ္ဂ]]အဖွဲ့ကြီးကိုလည်းကောင်း စိတ်အား ထက်သန်စွာ ထောက်ခံအားပေးခဲ့လေသည်။ လေဘာပါတီ တိုးတက်ကြီးပွားလာပုံမှာ အံ့ဩဖွယ်ရာဖြစ်၏။ ပထမကမ္ဘာစစ်မဖြစ်မီက မပြောမလောက်သည့် အုပ်စုငယ်တစ်ခုမျှသာ ဖြစ် သော်လည်း ၁၉၂၂ ခုနှစ်ရွေးရောက်ပွဲတွင် အမတ် ၁၄၂ နေရာရရှိသဖြင့် အစိုးရအသိအမှတ်ပြု အတိုက်အခံပါတီကြီး ဖြစ်လာလေသည်။ ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် မက္ကဒေါ်နယ်ခေါင်းဆောင်၍ လေဘာပါတီဝင် နှင့် လစ်ဗရယ်ပါတီဝင်အမတ်များ စုပေါင်းထောက်ခံကာ ပထမဆုံးအကြိမ် လေဘာအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့လေသည်။ သို့သော်လည်း လေဘာပါတီမှာ အင်အားများသည့် ပါတီမဟုတ်ရကား များမကြာမီပင် မက္ကဒေါ်နယ် အစိုးရ သည် လစ်ဗရယ်ပါတီ၏ ထောက်ခံအားပေးမှုမရသဖြင့် ပြုတ်ကျလေတော့ သည်။ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် မက္ကဒေါ်နယ်ပင်ခေါင်းဆောင်၍ ယခင်အခြေအနေ မျိုးနှင့်ပင် ဒုတိယ လေဘာအစိုးရ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြန်၏။ သို့သော်လည်း ၁၉၃၁ ခုနှစ်၌ မက္ကဒေါ်နယ်သည် ကွန်ဆားဗတစ်ဝါဒများကို သုံးမိသဖြင့် နောက် လိုက်လေဘာပါတီဝင်များ၏ စွန့်ခွာခြင်းခံရလေသည်။ ရွေးကောက်ပွဲကြီး တွင်လည်း လေဘာပါတီသည် မရှုမလှအရေးနိမ့်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၃၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲကြီးတွင်မူ ကွန်ဆားဗတစ်ပါတီမှ အာဏာရရှိငြားလည်း လေဘာပါအမတ်များ၏ ဦးရေမှာ အလွန်တိုးတက်လာလေ၏။ လေဘာပါတီ၏ အဓိကအင်အားမှာ စနစ်တကျဖွဲ့စည်းထားသော အလုပ်သမားအစည်းအရုံးများဖြစ်လေသည်။ စီးပွားကုန်သွယ်မှု အစည်းအရုံး ဝင်တိုင်းလိုပင် လေဘာပါတီကို မဲပေးကြလေသည်။ ပါတီ၏ မယုတ်မလွန် သော ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒနှင့် ခိုင်မာသောဒီမိုကရေစီဝါဒကြောင့် လေဘာပါတီ သည် လူလတ်တန်းစားများစွာသော မဲဆန္ဒရှင်တို့အား မိမိဘက်သို့ ဆွဲ ဆောင်နိုင်ခဲ့၏။ ခေါင်းဆောင်ကောင်းများရှိသဖြင့်လည်း လူထု၏ ယုံကြည် မှုကိုရရှိခဲ့၏။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်မတိုင်မီ ခေါင်းဆောင်ကြီးများမှာ မက္ကဒေါ်နယ်၊ ဖီးလစ် ဆနိုးဒန်၊ အာသာဟင်ဒါဆန်နှင့် ဆစ်ဒနီဝက် တို့ဖြစ်၍ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင်ကား ပါတီခေါင်းဆောင်ကြီးများမှာ ကလီမင့် အက်တလီ၊ ဆာစတက်ဖို့ကရစ်၊ ဟာဒဗတ်မောရစ်ဆန်၊ အားနက်ဗယ်ဗင်နှင့် ဟာရိုလာ့စကီးတို့ ဖြစ်လေသည်။ ( မက္ကဒေါ်နယ်ရမ္မဆေး၊ ဗက်ဗင်အားနက်၊ အက်တလီကလီမင့် -၊) ၁၉၄၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲကြီးအပြီးတွင် လေဘာပါတီ၏ ခေါင်းဆောင် ကလီမင့်အက်တလိသည် အောက်လွှတ်တော်တွင် လေဘာ ပါတီဝင် အမတ်အများစုက ထောက်ခံမှုဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။ ဤတွင် လေဘာအစိုးရသည် အဂ‡လန်ဘဏ်တိုက်ကြီးကိုလည်းကောင်း၊ အမျိုးမျိုးသော စက်မှုလုပ်ငန်းကြီးများကိုလည်းကောင်း၊ လူမှုလုံခြုံရေးလုပ် ငန်းနှင့် ကျန်းမာရေးလုပ်ငန်းများကိုလည်းကောင်း ပြည်သူပိုင်ပြုလုပ်ခဲ့ကြ လေသည်။ သို့ရာတွင် စီးပွားရေးအခြေအနေ မတိုးတက်ဘဲရှိပြီးလျှင် ၁၉၅၁ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် လေဘာပါတီ အရေးရှုံးနိမ့် သွားရလေသည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် လေဘာပါတီ တစ်ဖန်အနိုင်ရခဲ့ပြန်၍ လေဘာပါတီခေါင်းဆောင် ဟာရိုဝီလဆန်သည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သို့သော် အတိုက်အခံဖြစ်သော ကွန်ဆားဗတစ် အဖွဲ့အပေါ်တွင် မဲအသာရမှု မှာ မပြောပလောက်သဖြင့် လေဘာအစိုးရအဖွဲ့သည် ထင်သလောက် ဆောင် ရွက်နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ချေ။ သို့ဖြစ်၍ ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် ပါလီမန်ကိုဖျက်သိမ်းကာ ထိုနှစ် မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် အထွေထွေရွေး ကောက်ပွဲကြီး ကျင်းပခဲ့သောအခါ လေဘာပါတီကပင် အနိုင်ရခဲ့ပြန်ရာ လေဘာပါတီခေါင်းဆောင် ဟာရိုဝီလဆန်ပင် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့ပြန်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းရှိ နိုင်ငံရေးပါတီများ]] lg1kda94vw6z0zjhvzy1l6n23ny91cn 1040326 1040319 2026-06-23T06:55:23Z Salai Rungtoi 22844 1040326 wikitext text/x-wiki {{redirect|လေဘာပါတီ (ယူကေ)}} '''လေဘာပါတီ''' (Labour Party) သည် [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ]]၏ နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခုဖြစ်ပြီး နိုင်ငံရေး၏ ဗဟို-လက်ဝဲဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ယင်းပါတီကို လူမှုဒီမိုကရက်များ၊ ဒီမိုကရက်တစ်ဆိုရှယ်လစ်များနှင့် အလုပ်သမားသမဂ္ဂဝင်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထိုပါတီသည် [[ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီ (ယူကေ)|ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီ]]နှင့်အတူ ဗြိတိန်နိုင်ငံရေးတွင် သမိုင်းကြောင်းအရ လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်ခဲ့သော ပါတီနှစ်ခုအနက် တစ်ခုဖြစ်ကာ ၁၉၂၄ ခုနှစ်မှစ၍ ယင်းပါတီနှစ်ခုစလုံးသည် အစိုးရအဖြစ် အလှည့်ကျ တာဝန်ယူခဲ့ကြသည်။ လေဘာပါတီကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ဆာ [[ကီယာစတားမာ|ကီယာစတားမား]]က ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး ၎င်းသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ပါတီ၏ အပြတ်အသတ်အနိုင်ရရှိမှုအပြီး ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အထိ လေဘာပါတီမှ ဝန်ကြီးချုပ် ခုနစ်ဦးနှင့် လေဘာအစိုးရ ဆယ့်နှစ်ကြိမ် ရှိခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် အတည်ပြုခဲ့သော ပြုပြင်ရေးအက်ဥပဒေအရ ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် အလုပ်သမားလူတန်းစာသည် မဲပေးခွင့်ရခဲ့ လေသည်။ သို့သော်လည်း အစတွင် ဗြိတိသျှအလုပ်သမားမျးသည် ဥရောပတိုက်နိုင်ငံတို့မှ အလုပ်သမားများကဲ့သို့ နိုင်ငံရေးတွင် လွတ်လပ်စွာ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ရန် မလိုလားခဲ့ကြပေ။ စီးပွားရေးကုန်သွယ်ရေး အစည်းအရုံးများ နှင့် ဆိုရှယ်လစ် အုပ်စုများပါဝင်သော ကွန်ဖရင့်တစ်ခုကို ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ် တွင် ကျင်းပပြီးသည့်နောက်မှသာလျှင် အလုပ်သမားတို့ နိုင်ငံရေးတွင် ပါ ဝင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြလေသည်။ ၁၉ဝ၆ ခုနှစ် ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဗြိတိသျှ လေဘာပါတီမှ ကိုယ်စားလှယ် ၂၆ ဦး အရွေးခံရလေသည်။ ထိုစဉ်က အာဏာရရှိခဲ့သော လစ်ဗရယ်ပါတီအစိုးရသည် အလုပ်သမားတို့၏ အဓိကတောင်းဆိုချက်ကို လိုက်လျောသည့်အနေဖြင့် ဝါဏိဇ္ဇပဋိပက္ခဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းအတည်ပြုခဲ့ သည်။ ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် လေဘာပါတီမှအမတ် ၄၂ နေရာ ရရှိခဲ့၏။ ထိုအခါ အလုပ်သမားအတွက် ပြုပြင်ရေးဥပဒေများ တင်သွင်း အတည်ပြုခဲ့သည်ကို ကျေးဇူးဆပ်သည့်အနေနှင့် လစ်ဗရယ်ပါတီ၏ အက် စကွစ်အစိုးရအဖွဲ့အား ထောက်ခံခဲ့လေသည်။ ပထမကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားသောအခါ လေဘာပါတီသည် အစိုးရကို ထောက်ခံခဲ့သည့်ပြင် ညွှန့်ပေါင်းအစိုးရအဖွဲ့တွင်လည်း ပါတီမှကိုယ်စားလှယ် များ ပါဝင်စေခဲ့လေသည်။ သို့သော်လည်း ပါတီအတွင်း ရမ္မဆေးမက္ကဒေါ် နယ်ခေါင်းဆောင်သော ငြိမ်းချမ်းရေးသမားအချို့ကမူ စစ်ကိုဆန့်ကျင်ခဲ့လေ သည်။ သို့ဖြင့် စစ်ကြီးပြီးဆုံးသွားခဲ့၍ ၁၉၁၈ ခုနှစ် ပြုပြင်ရေးဥပဒေအရ အရွယ်ရောက်သူမှန်သမျှ ကျားမ မရွေး မဲဆန္ဒပေးနိုင်ခဲ့လေသည်။ လေဘာ ပါတီသည် မဲဆန္ဒရှင်သစ်များအား ဆွဲဆောင်ရန်အလို့ငှာ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒကို ကြွေးကြော်အသုံးပြုခဲ့လေသည်။ ယင်းပါတီ၏ဝါဒမှာ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းကြီးများအား ပြည်သူပိုင် ပြုလုပ်ခြင်းကို အခြေပြုသည့် လူနေမှုစနစ်ကို အားပေးသောဝါဒဖြစ်၏။ လေဘာပါတီ၏ ရည်မှန်းချက်ပန်းတိုင်သည် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒပင် ဖြစ်သော် လည်း မတ်၏ဝါဒကို လက်မခံသည့်အပြင် ယင်းဝါဒတွင် သုံးပြီးဖြစ်သော စကားအသုံးအနှုန်းများကိုပင် မသုံးမိစေရန် အထူးဂရုပြုကာ ရှောင်ရှားခဲ့လေ သည်။ လေဘာပါတီက အခြေအနေက ခွင့်ပြုမှသာလျှင် စက်မှုလက်မှုလုပ် ငန်းကြီးတစ်ခုကို ပြည်သူပိုင်ပြုလုပ်ရမည်။ ဤကဲ့သို့ ပြည်သူပိုင်လုပ်ရာ တွင်လည်း ပိုင်ရှင်ကိုလျော်ကြေးအပြည့်အစုံပေးရမည်ဟု ဆိုလေသည်။ ထို့ ပြင် ပြည်သူ့လွတ်လပ်မှု အခွင့်အရေးများကိုကာကွယ်ခြင်း၊ တရားမျှတစွာ ရွေးကောက်တင်မြေ|ာက်ခြင်းဟူသော ဒီမိုကရေစီလမ်းစဉ် တည်မြဲစေရမည်ဟု လည်း ရှင်းလင်းတိကျပြတ်သားစွာ ပြဋ္ဌာန်းထားခဲ့လေသည်။ လေဘာပါတီသည် အမျိုသားညီညွတ်ရေးနှင့် နိုင်ငံတော်စည်းလုံး မှု၏ အထိမ်းအမှတ်ဖြစ်သော ဘုရင်စနစ်ကိုထားလိုသည်။ ထို့ပြင် ဗြိတိသျှ အင်ပိုင်ယာကို မဖျက်သိမ်းဘဲ လက်အောက်ခံ ကိုလိုနီများကို တဖြည်းဖြည်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပေ်ပေးခြင်းဖြင့် ဗြိတိသျှ ဓနသဟာယနိုင်ငံများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပစ်ရန် အလိုရှိပေသည်။ ယင်းပါတီ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝါဒမှာ ပဋိပက္ခမှုများကို ငြိမ်းချမ်းသောနည်းနှင့် ဖြေရှင်းလိုသောဝါဒပင်ဖြစ်၏။ ထို့ ကြောင့်ပင် လေဘာပါတီသည် ပထမတွင် [[နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းကြီး|နိုင်ငံပေါင်းချုပ်အသင်းကြီး]]ကို လည်းကောင်း၊ နောက်တွင် [[ကုလသမဂ္ဂ]]အဖွဲ့ကြီးကိုလည်းကောင်း စိတ်အား ထက်သန်စွာ ထောက်ခံအားပေးခဲ့လေသည်။ လေဘာပါတီ တိုးတက်ကြီးပွားလာပုံမှာ အံ့ဩဖွယ်ရာဖြစ်၏။ ပထမကမ္ဘာစစ်မဖြစ်မီက မပြောမလောက်သည့် အုပ်စုငယ်တစ်ခုမျှသာ ဖြစ် သော်လည်း ၁၉၂၂ ခုနှစ်ရွေးရောက်ပွဲတွင် အမတ် ၁၄၂ နေရာရရှိသဖြင့် အစိုးရအသိအမှတ်ပြု အတိုက်အခံပါတီကြီး ဖြစ်လာလေသည်။ ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် မက္ကဒေါ်နယ်ခေါင်းဆောင်၍ လေဘာပါတီဝင် နှင့် လစ်ဗရယ်ပါတီဝင်အမတ်များ စုပေါင်းထောက်ခံကာ ပထမဆုံးအကြိမ် လေဘာအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့လေသည်။ သို့သော်လည်း လေဘာပါတီမှာ အင်အားများသည့် ပါတီမဟုတ်ရကား များမကြာမီပင် မက္ကဒေါ်နယ် အစိုးရ သည် လစ်ဗရယ်ပါတီ၏ ထောက်ခံအားပေးမှုမရသဖြင့် ပြုတ်ကျလေတော့ သည်။ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် မက္ကဒေါ်နယ်ပင်ခေါင်းဆောင်၍ ယခင်အခြေအနေ မျိုးနှင့်ပင် ဒုတိယ လေဘာအစိုးရ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြန်၏။ သို့သော်လည်း ၁၉၃၁ ခုနှစ်၌ မက္ကဒေါ်နယ်သည် ကွန်ဆားဗတစ်ဝါဒများကို သုံးမိသဖြင့် နောက် လိုက်လေဘာပါတီဝင်များ၏ စွန့်ခွာခြင်းခံရလေသည်။ ရွေးကောက်ပွဲကြီး တွင်လည်း လေဘာပါတီသည် မရှုမလှအရေးနိမ့်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၃၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲကြီးတွင်မူ ကွန်ဆားဗတစ်ပါတီမှ အာဏာရရှိငြားလည်း လေဘာပါအမတ်များ၏ ဦးရေမှာ အလွန်တိုးတက်လာလေ၏။ လေဘာပါတီ၏ အဓိကအင်အားမှာ စနစ်တကျဖွဲ့စည်းထားသော အလုပ်သမားအစည်းအရုံးများဖြစ်လေသည်။ စီးပွားကုန်သွယ်မှု အစည်းအရုံး ဝင်တိုင်းလိုပင် လေဘာပါတီကို မဲပေးကြလေသည်။ ပါတီ၏ မယုတ်မလွန် သော ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒနှင့် ခိုင်မာသောဒီမိုကရေစီဝါဒကြောင့် လေဘာပါတီ သည် လူလတ်တန်းစားများစွာသော မဲဆန္ဒရှင်တို့အား မိမိဘက်သို့ ဆွဲ ဆောင်နိုင်ခဲ့၏။ ခေါင်းဆောင်ကောင်းများရှိသဖြင့်လည်း လူထု၏ ယုံကြည် မှုကိုရရှိခဲ့၏။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်မတိုင်မီ ခေါင်းဆောင်ကြီးများမှာ မက္ကဒေါ်နယ်၊ ဖီးလစ် ဆနိုးဒန်၊ အာသာဟင်ဒါဆန်နှင့် ဆစ်ဒနီဝက် တို့ဖြစ်၍ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင်ကား ပါတီခေါင်းဆောင်ကြီးများမှာ ကလီမင့် အက်တလီ၊ ဆာစတက်ဖို့ကရစ်၊ ဟာဒဗတ်မောရစ်ဆန်၊ အားနက်ဗယ်ဗင်နှင့် ဟာရိုလာ့စကီးတို့ ဖြစ်လေသည်။ ( မက္ကဒေါ်နယ်ရမ္မဆေး၊ ဗက်ဗင်အားနက်၊ အက်တလီကလီမင့် -၊) ၁၉၄၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲကြီးအပြီးတွင် လေဘာပါတီ၏ ခေါင်းဆောင် ကလီမင့်အက်တလိသည် အောက်လွှတ်တော်တွင် လေဘာ ပါတီဝင် အမတ်အများစုက ထောက်ခံမှုဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။ ဤတွင် လေဘာအစိုးရသည် အဂ‡လန်ဘဏ်တိုက်ကြီးကိုလည်းကောင်း၊ အမျိုးမျိုးသော စက်မှုလုပ်ငန်းကြီးများကိုလည်းကောင်း၊ လူမှုလုံခြုံရေးလုပ် ငန်းနှင့် ကျန်းမာရေးလုပ်ငန်းများကိုလည်းကောင်း ပြည်သူပိုင်ပြုလုပ်ခဲ့ကြ လေသည်။ သို့ရာတွင် စီးပွားရေးအခြေအနေ မတိုးတက်ဘဲရှိပြီးလျှင် ၁၉၅၁ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် လေဘာပါတီ အရေးရှုံးနိမ့် သွားရလေသည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် လေဘာပါတီ တစ်ဖန်အနိုင်ရခဲ့ပြန်၍ လေဘာပါတီခေါင်းဆောင် ဟာရိုဝီလဆန်သည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သို့သော် အတိုက်အခံဖြစ်သော ကွန်ဆားဗတစ် အဖွဲ့အပေါ်တွင် မဲအသာရမှု မှာ မပြောပလောက်သဖြင့် လေဘာအစိုးရအဖွဲ့သည် ထင်သလောက် ဆောင် ရွက်နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ချေ။ သို့ဖြစ်၍ ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် ပါလီမန်ကိုဖျက်သိမ်းကာ ထိုနှစ် မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် အထွေထွေရွေး ကောက်ပွဲကြီး ကျင်းပခဲ့သောအခါ လေဘာပါတီကပင် အနိုင်ရခဲ့ပြန်ရာ လေဘာပါတီခေါင်းဆောင် ဟာရိုဝီလဆန်ပင် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့ပြန်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းရှိ နိုင်ငံရေးပါတီများ]] nhrnf2nm7mrt5a0z1lz0f44vfmksd26 0 19848 1040300 823974 2026-06-22T22:55:07Z ~2026-36391-32 144738 1040300 wikitext text/x-wiki '''သိုင်းပညာ''' (Martial arts)သည် ရန်ကိုကာကွယ် ခုခံ တိုက်ခိုက်သည့် ရှေးဟောင်း အတတ်ပညာ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ရှေးခေတ်ကဤပညာကို လျှို့ဝှက်စွာ သင်ကြားကြရသည်။ ယခုခေတ်တွင်ကား မိမိတို့၏ ဝါသနာပါရာ သိုင်းပညာအမျိုးအစားများကို တတ်မြောက်သည့် ပညာရှင်များထံ၌ မလျှို့ဝှက်ဘဲ ပွင့်လင်းစွာ သင်ကြားနိုင်ကြလေသည်။ သိုင်းပညာခွင်တွင် တုတ်၊ ဓား၊ လှံစသော လက်နက်များကိုကိုင်၍ ခုခံတိုက်ခိုက်သည့် ဗန်ရှည် အတတ်အပြင်၊ မည်သည့် လက်နက်ကိုမျှ မကိုင်စွဲဘဲ ခုခံတိုက်ခိုက်သည့် ဗန်တိုအတတ်၊ လက်ဝှေ့ အတတ်၊ နပန်းအတတ်များ ပါဝင်သည်။ ကျွမ်းကျင်သော သိုင်းသမားကောင်းတစ်ယောက်သည် မိမိထက် အင်အားသာသူကိုသော်လည်းကောင်း၊ တုတ်၊ ဓား၊ လှံစသော လက်နက်စွဲကိုင်လာသူကို သော်လည်းကောင်း၊ တစ်ယောက်ချင်းရန်ကို၎င်း၊ တစ်ယောက် ထက်ပိုသောရန်ကို၎င်း ကောင်းစွာ ခုခံ တိုက်ခိုက်နိုင်သည်။ တုတ်နှင့် ကာကွယ် ခုခံတိုက်ခိုက်သည်ကို တုတ်သိုင်းဟုခေါ်သည်။ ဓားနှင့် ကာကွယ်ခုခံတိုက်ခိုက်သည်ကို ဓားသိုင်းဟု ခေါ်သည်။ လှံနှင့် ကာကွယ်ခုခံတိုက်ခိုက်သည်ကို လှံသိုင်းဟုခေါ်သည်။ လက်နက်မကိုင်ဘဲ ကာကွယ်ခုခံတိုက်ခိုက်သည်ကို လက်သိုင်းဟုခေါ်သည်။ ဗန်တို ဟုလည်းခေါ်သည်။ ရှည်လျားခိုင်ခံ့သည့် ရာဇဝင်သမိုင်း နောက်ခံရှိသော အရှေ့တိုင်းနိုင်ငံများ၌၎င်း အနောက် တိုင်းနိုင်ငံများ၌၎င်း မူပိုင်သိုင်းပညာများ အသီးသီး ရှိတတ်ကြသည်။ ==အရှေ့တိုင်း သိုင်းပညာ== === မြန်မာ့သိုင်းပညာ === {{main|မြန်မာ့ သိုင်း}} မြန်မာ့သိုင်းပညာရပ်သည် လက်နက်မဲ့ဖြစ်စေ၊ လက်နက်ချင်းဖြစ်စေ တိုက်ခိုက်မှု နည်းစနစ်ပေါင်းစုံ ရှိသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် မြန်မာ့သိုင်းပညာကို လာရောက်လေ့လာသည့် ပြည်ပ ဧည့်သည်များ တစ်ဖွဲဖွဲ ရောက်ရှိ၍နေကြသည်။ မြန်မာ့သိုင်းပညာကို လာရောက်သင်ယူနေကြသူများ ရှိသကဲ့သို့ သက်သက် လေ့လာသူတွေလည်း ရှိသည်။ ဒေါက်တာမောင်ကြီး ဆိုသည့် မြန်မာနိုင်ငံသား သိုင်းပညာရှင် တစ်ဦးသည် [[အမေရိကန်နိုင်ငံ]]တွင် အမေရိကန်ဗန်တိုအသင်း ဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်း တစ်ရပ်အား ဖွဲ့စည်းပြီး ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ဆောင်ရွက်နေသည်။ လိုင်းမွန်းသိုင်း Lai Moon Traditional Martial Arts MYANMAR လိုင်းမွန်းသိုင်း လိုင်းမွန်းသိုင်း လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ သည် ရှေးသိုင်းပညာစဉ် ဖြစ်ပြီး တောင်ပေါ် ဒေသ တခွင် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား သော သိုင်းပညာဖြစ်ပါသည် ၊ ရှမ်းသိုင်း ဆယ်မျိုး တွင် ပါဝင်သော လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာဖြစ်ပြီး ၊ တအာင်း ပလောင် ဘာသာစကား ဖြင့် လာည်မှိန်း ဟု ပြောဆို ခေါ်ဆိုကြပါသည် ၊ မြောက်ပိုင်း မှ စတင်ရ်ျု ဆရာအစဉ် ဆင်သက် လာကြပါသည် ၊ လူသား တို့ ရွေ့ပြောင်း ၊ သွားလာ ၊ နေထိုင် ၊ ရှင်သန် ၊ ကြီးထွာလာရာ မှ မိသားစု ၊ မျိုးနွယ်စုတိုင်းရင်းသား တို့ ခုခံ ကာကွယ် တိုက်ခိုက်ရေး သိုင်းပညာ အဖြစ် တောင်ပိုင်စတိတ် / တောင်ပိုင်နယ် ဟော်နန်းအတွင်း အမှု့ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသော သိုင်းပညာ အဖြစ် အထင်အရှား တွေ့ရှိရပါသည် ။ ရှေးအခါ ကာလများ မှ မျိုးနွယ်စု တိုင်းရင်းသား တို့၏ ခုခံ ကာကွယ် တိုက်ခိုက်ရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင် ခဲ့ကြသော လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ သည် ယနေ့ခေတ် ကာလ တွင် ယဉ်ကျေးမှု့ ပွဲဝင် အက သိုင်းပညာ အဖြစ် လည်ကောင်း ၊ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ၊စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာကြံခိုင် မှု့ အတွက် လေ့ကျင့်ကြသော သိုင်း အတတ်ပညာ အဖြစ် လည်ကောင်း မြန်မာနိုင်ငံ သိုင်းအဖွဲ့ချုပ်ဝင် လိုင်းမွန်းပင်မဦးစီးသိုင်းအဖွဲ့ အဖြစ် ပြည်တွင်း ပြည်ပ သို့တိုင် ရောက်ရှိ ပြန့်နှံ ပညာ လက်ဆင့်ကမ်းပြီး မျိုးဆက်အလိုက် ထိန်းသိမ်း ပြန့်ပွားနေကြပါသည် ။ သျှမ်းသိုင်းဆယ်မျိုး ရှိပါသည် ၊ ထို သိုင်းဆယ်မျိုး တွင် လိုင်းမွန်းသိုင်း သည် အခြေခံ ဖြစ်သည် ၊ လက် လှုပ်ရှားမှု့ အခြေခံ {၇}မျိုး ၊ ‌‌ခြေ လှုပ်ရှားမှု့ အခြေခံ {၇}မျိုး ထို လှုပ်ရှားမှု့ {၇}မျိုး ဖြင့် ခေါင်း ၊ ခါး ‌၊ ခြေ ၊ လက် လှုပ်ရှားမှု့များ ဖြင့် အဝိုင်း အဝန်း လမ်းကြောင်းများအသုံးပြုကာ ၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ‌တည်ဆောက်ကြပါသည် ၊ ကျင့်ဆောင် ကြပါသည် ၊ ခြေလှုပ်ရှားမှု့ ခြေနင်းကွက် ပညာစင်အရ ၁ကွက် {ဂါရ၀ပြု}ခြင်းမှ စတင်ရ်ျု ၂ကွက် / ၄ကွက်ကို အခြေခံ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ တွင် စတင်သင်ကြားကြပါသည် ၊ တည် ဟုဆိုသောတည်၂ကွက် နှင့် စောင့် ၃ကွက် နှင့် ပရိယာယ် ဆင် ၅ကွက် နှင့် အဆုံး သတ်ဟု ရှေးဆရာ အစဉ်အဆက် လက်ဆင့်ကမ်း ဖွင့်ဆို သင်ကြားကြပါသည် ၊ ခြေ၂ချောင်း ရှိသော လူသားသည် လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာသင်ကြားရာ တွင် ခြေနင်း၊ခြေတက် ၊ ခြေဆုတ် ၊ ခြေရှောင် ၊ ခြေလှည့် တိုက်ကွက်များအဖြစ် ကျင့်ကြံ သင်ကြားသလို ကကွက် အဖြစ်လည်း ကျင့်ကြံ သင်ကြားရပါသည် သမားစင်အရ ၁၀၈ကွက် အထိ ရှိပါသည် ။ တအာင်းပလောင်လူမျိုး လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာရှင် ဆရာကြီး အဘိုးတာဒီးစံအေး သည် မြောက်ပိုင်း သိုင်း ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆယ်သုံးပါး ဖြစ်သည့် {၁}ခူးလိုင်းဆရာကြီး ထကိုင် {၂} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆွယ်ငင်း {၃} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆွယ်ခမ်း {၄} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆွယ်ဆိုင်း {၅} ခူးလိုင်းဆရာကြီးကာခမ်း {၆} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ငို့ဟိုခါ {၇} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ငို့ဟိုခေါ၀် {၈} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဩ {၉}ခူးလိုင်းဆရာကြီး ကေလာသ {၁၀} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ပေါ်နော်မိန်း {၁၁} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ပေါ်ဂိန်း {၁၂} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဩတိဆ {၁၃} ခူးလိုင်းဆရာကြီး မောင်အ ၊ ထို ခူးလိုင်းဆရာကြီး {၁၃}ပါးထံတွင် နှစ်ပေါင်းသုံးဆယ် အတွင်း လေ့လာဆီပူးပြီး လိုင်းခူး ရယူခဲ့သော ဆရာကြီး ဖြစ်ပါသည် ၊ ဆရာကြီး(13)ပါး ထံ မှ ရရှိခဲ့သော ပညာရပ် {ပညာစင် သမားစင်} များ ကို သုသေသန ပြုလုပ်ခဲ့သော ဆရာကြီး ဖြစ်ပါသည် ""အင်နှစ်ရှစ်ဆောင်အင်တိုင်ရှစ်အစ်"" ဆိုသော ရှေးသျှမ်း စကားဖြင့် သုတေသန ပြုလုပ်ခဲ့ပါသည် ထိုသို့ ပြုလုပ် ခဲ့သောကြောင့် သျှမ်းသိုင်း ပညာစဉ်ဖြစ်သော သိုင်းဆယ်မျိုး ကို သိရှိ နားလည်ခဲ့ခြင်း မျှဝေ သင်ကြား လက်ဆင့်ကမ်း ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည် ၊ ထို ပညာစဉ်ကြီး ဆယ်မျိုးသည် တောင်ပေါ် ဒေသ တခွင် ထင်ပေါ်‌ကျော်ကြား ခဲ့ပါသည် ၊ ၎င်းသိုင်းဆယ်မျိုးမှာ. (၁)လိုင်းမွန်း (စက်ဝိုင်း လမ်းကြောင်း အတိုင်း အသုံးပြုရသောသိုင်းပညာ) (၂)လိုင်းကြမ်း (အကုသိုလ် နှင့် ယှဉ်သော ဒေါသ ၊ လောဘ မောဟ ၊ မာန် မာန ပါသော စိတ်ဓာတ် ခက်ထန် ကြမ်းတမ်းသည့် သိုင်းပညာ) (၃)လိုင်းချန့်(စဲင့်) (အဆက်မပြတ်တိုက်ခိုက် သောသိုင်းပညာ (သို့မဟုတ်) အရိုးအဆစ်များဖြင့်ခုခံ တိုက်ခိုက်သောသိုင်းပညာ) (၄)လိုင်းတဲင်း (အဖမ်းအချုပ်အလိမ်အချိုးပါဝင်သော သိုင်းပညာ) (၅)လိုင်းကာ(သို့)လိုင်းတဲင်းကာ (အပြန်အလှန် ချုပ်ခြင်း ဖြေခြင်း တန်ပြန်တိုက်ခိုက်ခြင်းများ ပါဝင်သော သိုင်းပညာ) (၆)လိုင်းဗွင်(ခွင်) (ဘားဂျွမ်း အတတ် နှင့် ပေါင်းစပ်ထားသော သိုင်းပညာ) (၇)လိုင်းပိုင်လပ်ပိုင်ဖိုင် (လက်နက်ပုန်းပစ်နည်းသိုင်းပညာ) (၈)လိုင်းဆွီး (ကာယသိဒ္ဓိပါဝင်သောသိုင်း) {က}ဆမ်းဆွီး (ဆေးမှင်ကြောင်ထိုးခြင်း) {ခ}ယာဆွီး (ဆေးမြစ်ဆေးဥစိမ်ခြင်း) {ဂ}လုံမ်းဆွီး (ဝါယောဓာတ်ခြောက်ပါး နှင့် ကျင့် သောသိုင်းပညာ) {ဃ}နမ့်ဆွီး(ရေဖြင့်ကျင့်သောသိုင်းပညာ) {င}ဂါထာဆွီး(ဂါထာဖြင့်ကျင့်သောသိုင်းပညာ) (၉)လိုင်းခူး (အတွေးအခေါ် နှင့် ယှဉ်သော သိုင်းပညာ (သို့) ဉာဏ် အလင်းရောင် ဖြင့် မြင်သော သိုင်းပညာ) (၁၀)လိုင်းလုံ (ကြီးမားသော) တို့ဖြစ်ပါသည်။ ၂၀ရာစု လိုင်းမွန်း ဒုတိယမျိုးဆက် ဆရာကြီးစိုင်းခင်သောင်းနိုင် မှ မြန်မာနိုင်ငံ သိုင်းအဖွဲ့ချုပ် တွင် ၁၉၆၉ တွင် ပါဝင်ရ်ျု မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်း ရန်ကုန်မြို့ လမ်းမတော်မြို့နယ် ၁၄လမ်းအောက်လမ်း အမှတ် ၄ တွင် တအာင်းလိုင်းမွန်း သိုင်းအဖွဲ့ အား စတင် ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သည် ၊ ဒုတိယမျိုးဆက် ဆရာကြီး အဖြစ် လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာ မျိုးဆက်များ စွာ မွေးထုတ် ပညာ လက်ဆင့်ကမ်း ခဲ့သည် ၊ ရုပ်ရှင် ၊ ဂီတ ၊ ရိုးရာ ၊ ပွဲလမ်း များတွင် ပါဝင် ဖော်ထုတ် လိုင်းမွန်း သိုင်းဆယ်မျိုး အတတ်ပညာများ ဖော်ထုတ် ပြသ သင်ကြား လက်ဆင့်ကမ်း ပေးခဲ့သည် ၊ မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ် နှစ် ၅၀ပြည့် ရွှေရတု အခမ်းအနား တွင် သျှမ်းသိုင်းဆယ်မျိုး အား သျှမ်းပြည်နယ် ကိုယ်စားပြု စာတမ်း ဖတ်ကြား တင်သွင်းခဲ့သည် ၊ လိုင်းမွန်း နှစ် ၅၀ပြည့် နှင့် လိုင်းမွန်းပညာရှင် ဆရာကြီး တာဒီးစံအေး ၉၀နှစ်ပြည့် မဂ်လာ အခမ်းအနာ တွင်လည်း လိုင်းမွန်း ပင်မဦးစီး ဆရာကြီး အဖြစ် ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည် ၊ ၂၁ရာစု ယခု အခါ တွင် တောင်ပိုင်နယ် နမ့်ဆန်မြို့ မှ လိုင်းမွန်း ပင်မဦးစီး သိုင်းအဖွဲ့ ၊ပင်မဦးစီး ဆရာကြီး အဖြစ် တာဆရာသောင်း {လိုင်းမွန်း ပညာရှင် ဆရာကြီး တာဒီးစံအေး ညီတော်} မှ ဆက်လက် တာဝန်ယူ လက်ဆင့်ကမ်း ခဲ့သည်။ ၂၁ရာစု လိုင်းမွန်း ပညာစင် ၊သမားစင် များမျိုးဆက်အလိုက် ပြန့်ပွား‌ရေး အတွက် လိုင်းမွန်း တတိယမျိုးဆက် ဆရာ ဗီဒီးစိုင်းရဲကျော်သူ မှ မြန်မာနိုင်ငံ အတွင်း နှင့် ကမ္ဘာနိုင်ငံ အသီးသီး သို့ သိုင်းဆယ်မျိုး အခြေခံ လိုင်းမွန်းသိုင်း အား မျှဝေ သင်ကြား လက်ဆင့်ကမ်း ပေးအပ်လျှက် ရှိသည် ။ https://sites.google.com/view/laimooninternational/home?authuser=&fbclid === တရုတ်သိုင်းပညာ === [[တရုတ်နိုင်ငံ]]သည် အရှေ့တိုင်းသိုင်းပညာ၏ မိခင်ကြီးနှင့်တူ၏။ သိုင်းပညာအစ တရုတ်က ဟု အချို့သော သုတေသီတို့က တင်ပြကြသည်။ တရုတ်နိုင်ငံသည်၊အခြားအာရှနိုင်ငံများထက် ယဉ်ကျေးမှုပို၍ရှေးကျသဖြင့် ယုတ္တိတန်ပေသည်။ တရုတ်သည် သိုင်းပညာ၏ ဖခင်ဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယပြည်သည် သိုင်းပညာ၏ မိခင်ဖြစ်သည် ဟု သုတေသီတို့က ပြောစမှတ် ပြုကြဟန်တူသည်။ ကမ္ဘာကလူသိများသော ဂျပန်သိုင်းပညာများသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ ဆင်းသက်ပေါက်ဖွား ကူးပြောင်းသွားသော ပညာများဖြစ်သည်ဟု အထောက်အထားများက ဆိုပေသည်။ တရုတ်ပြည်ဟောင်းအစိုးရသည် သိုင်းပညာနှင့် သိုင်းပညာရှင်များကို ဥပေက္ခာပြုထားခဲ့သဖြင့် တိုးတက်သင့်သလောက် မတိုးတက်ခဲ့ပေ။ တရုတ်ပြည်သစ်အစိုးရ တက်လာမှသာ အစိုးရ၏ အားပေး အားမြှောက်ပြုမှုများကြောင့် တစ်ရှိန်ထိုးပြန်လည် တိုးတက်လာ၏။ နှစ်စဉ် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ပြပွဲများနှင့် ပြိုင်ပွဲများ ပြုလုပ်ပေးမှုများကြောင့် အဆင့်အတန်းလည်း မြင့်တက်လာသည်။ လိုက်စားသူများလည်း တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် ပိုမိုများပြားလာသည်။ အနောက်တိုင်း ကျန်းမာရေးလေ့ကျင့်ခန်းနေရာတွင် တရုတ်သိုင်း လေ့ကျင့်ခန်းများကို အစားထိုး ထည့်သွင်းကာ ပြည်သူတို့၏ ကျန်းမာရေးအဆင့်ကို သိုင်းပညာများဖြင့်မြှင့်တင်ပေး၏။ အကြောသေ ရောဂါ၊ နာတာရှည်ရောဂါများကို ထိုက်ကြည့်ချွင်းခေါ် သိုင်းနည်းများဖြင့် ကုသပေးနိုင်သဖြင့် လူကြီး လူငယ် ကျားမ မရွေး တောရော မြို့ပါမကျန် သင်ကြား လေ့ကျင့်ရန် အားသန်နေကြပေသည်။ တရုတ်သိုင်းတွင် အလွတ်သိုင်းပညာနှင့် လက်နက်စွဲကိုင်သော သိုင်းပညာဟု ခွဲခြားထားသည်။ အလွန်သိုင်းပညာ၌ ဝန်ချွင်း၊ ထိုက်ကြည့်ချွင်း စသည့် ပညာပိုင်းများကို ယခုခေတ်လူများ ပိုမိုစိတ်ဝင်စား ကြပေသည်။ ဆန်ချွင်းခေါ် အလွတ်သိုင်းပညာတွင် ရှောင်လင်၊လျူဟိုမိကြုံ၊ဆာ၊ဝှား၊ဖောက်၊ဟုန်စသော သိုင်းကစားနည်းများ ပါဝင်သည်။ ယခုအခါ၌ အားကစားပညာကို သင်ကြားပို့ချပေးသော ကျောင်းများနှင့် တက္ကသိုလ် အားကစားဌာနများတွင် မုချသင်ကြားရမည့် ဘာသာရပ်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးထားပေသည်။ တရုတ်နိုင်ငံတွင် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ သိုင်းပြိုင်ပွဲများတွင် ဆုရရှိသူများအား၊ နိုင်ငံခြားသို့ အတွေ့အကြုံသစ်များ၊ အမြင်သစ်များနှင့် ပညာဗဟုသုတများ ရရန် ပို့ပေးလေသည်။ ၁၉၆၁ခုနှစ် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်သို့ပင် လွတ်လပ်ရေးနေ့ အထိမ်းအမှတ် ပွဲတော်အမှီ တရုတ်မိတ်ဆက် သိုင်းအဖွဲ့ကိုစေလွှတ်ဖူးလေသည်။ ပညာသည်ကြီးများကို အားပေးနေသည့်တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ပညာရှင်သစ်လွင်များကို ဤသို့ ပြုစုပျိုးထောင်ပေးလျက် ရှိသည်။ တရုတ်သိုင်းပညာသည် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတွင် အရေးကြီးသောအခန်းမှ ပါဝင်ခဲ့ရုံမကပြည်သူ့ကျန်းမာရေးကို အားပေးမြှင့်တင် ရာ၌လည်း ကြီးစွာသောအခန်းမှ ပါဝင်ခဲ့သဖြင့် အစွမ်းကုန်လိုက်စား၊ ပြုစုပျိုးထောင်လျက်ရှိကြပေသည်။ === ဂျပန်သိုင်းပညာ === [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]သည် တရုတ်နိုင်ငံနှင့်စာလျှင် သိုင်းပညာသက်တမ်း နောက်ကျသော်လည်း ယင်းတို့၏သိုင်းပညာများကို ကမ္ဘာနှင့်အဝှန်းလူသိများလာအောင်၊ထင်ရှားလာအောင်ကြိုးပမ်းမှု ဇွဲဝိရိယ လုံ့လစိုက်ရာတွင် အလွန်ချီးကျူးဖွယ်ဖြစ်လေသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၌ လက်ရှိထင်ရှားသော သိုင်းပညာများမှာ - #[[ဂျူဒို]] #[[အိုက်ကီဒို]] #[[ကရာတေးဒို|ကရာတေး]] #[[ဂျူးဂျစ်ဆူအတတ်|ဂျုဂျစ်ဆု]] #ကင်ဒို-ဓားသိုင်းအတတ် #ဘူဒို-လေးမြှား ဓားလှံအတတ် #ဆုမော-နပန်းအတတ်တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဂျူဒိုသည် ခေတ်အစားဆုံးဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ဂျူဒိုအတတ်သည် ရန်ကိုခုခံကာကွယ်ရန် ထက် အားကစားဘက်သို့ ယိမ်းသဖြင့် ရန်ကိုကာကွယ်ခုခံရန်သက်သက် လေ့လာသူများသည် ဂျူဒိုထက် ကရာတေး-စသော အခြား ပညာများကို ပိုမိုနှစ်သက်အားထားကြသည်။ === အိန္ဒိယသိုင်းပညာ === သိုင်းပညာအစ အိန္ဒိယက ဟု အချို့သော သုတေသီတို့က တင်ပြကြသည်။ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]သည် အခြားအာရှနိုင်ငံများထက်ယဉ်ကျေးမှုပို၍ရှေးကျသဖြင့် ယုတ္တိတန်ပေသည်။ လေးရာစုနှစ်အတွင်း၌ တောင်ပိုင်းအိန္ဒိယနိုင်ငံမှတစ်ဆင့် တရုတ်နိုင်ငံဘက်သို့ရောက်ရှိသွားသည်ဟု အဆိုပြုကြသည်။ ထိုကြောင့် အိန္ဒိယသည် သိုင်းပညာ၏ ဖခင်ဖြစ်ပြီး တရုတ်ပြည်သည် သိုင်းပညာ၏ မိခင်ဖြစ်သည် ဟု ပြောစမှတ် ပြုကြဟန်တူသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် တရုတ်နိုင်ငံ ဂျပန်နိုင်ငံများလောက် သိုင်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုမရှိပေ။ သို့ရာတွင် လက်ငုတ်လက်ရင်း သိုင်းပညာအချို့ကို အိန္ဒိယတိုင်းသားတို့ လက်တွင် ကျန်ရှိလေ့ကျင့်လိုက်စားနေကြသည်ကို တွေ့ရှိရ၏။ ယင်းတို့အနက် ဗိုင်နော့၊ အာထာ၊ ဗင်နရက်စ စသော လက်သိုင်း ဗန်တိုပညာများ၊ ဗာဂျမူရှတီး၊ ပင်ကရက်တီဗင် စသော ရှေးဟောင်းနပန်းသတ်ခြင်း အတတ်ပညာများသည် ပိုမိုထင်ရှားကြသည်။ ==အနောက်တိုင်း သိုင်းပညာ== အနောက်တိုင်းနိုင်ငံများတွင် လက်သိုင်း၊ တုတ်သိုင်းပညာများ ထက် ဓားသိုင်းပညာများကို ပိုမို၍ စံနစ်တကျလိုက်စား ရှာဖွေစုဆောင်းထား ကြသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ ဓားသိုင်းပညာကို အင်္ဂလိပ်အခေါ်အားဖြင့် ဖင်းစင်း (fencing) ဟုခေါ်သည်။ ဓားသိုင်းသမားကို ဖင်းစား (fencer) ဟုခေါ်သည်။ ဖင်းစားတယောက်သည် အောက်ပါ ဓားသုံးမျိုးစလုံးကို ကိုင်တတ်၊ ခုတ်တတ် ကစားတတ် ကာကွယ်တတ် တိုက်ခိုက်ခုခံ ကာကွယ်တတ်ရသည်။ ယင်းတို့မှာ- #ဖွိုင်-ထိုးဓားသက်သက် ခုတ်ဓား၊ #အပီး-ထိုးလည်းထိုး ခုတ်လည်း ခုတ်နိုင်သောဓား၊ #ဆယ်ဗာ-အခုတ်သက်သက်ဓား ဟူ၍ ဖြစ်ကြသည်။ ၁၉ဝ၆ ခုနှစ်တွင် [[အေသင်မြို့]]၌ ကျင်းပပြုလုပ်သော အိုလင်းပစ်ပြိုင်ပွဲမှစ၍ ပထမဦးဆုံး ကမ္ဘာ့ဓားသိုင်း ဗိုလ်လုပွဲကြီး ကျင်းပပြုလုပ် ပေးခဲ့သည်။ အနောက်တိုင်း ဓားသိုင်းအတတ် (Fencing)သည် ယခုအခါ၌ အိုလင်းပစ်ပြိုင်ပွဲများ၌ ကျော်ကြားသော အားကစားပညာတစ်ရပ်အနေနှင့် ကမ္ဘာက အသိအမှတ်ပြုခြင်းကိုခံရ၏။ ယင်းကဲ့သို့ လေးနှစ် တစ်ကြိမ် ကျင်းပပြုလုပ်သော အိုလင်းပစ် ဓားသိုင်း ဗိုလ်လုပွဲအတွက် တိုင်းပြည်အလိုက် အစွမ်းကုန် ကြိုးစားလေ့ကျင့် ကြိုးပမ်းကြခြင်းဖြင့် အနောက်နိုင်ငံများတွင် ဓားသိုင်းပညာ တည်တံ့တိုးတက်လျက် ရှိပေသည်။ ==အခြားနိုင်ငံများရှိသိုင်းပညာများ== [[ရုရှနိုင်ငံ]]တွင် ဂျူဒိုဆန်ဆန် လက်သိုင်းပညာကို ဆမ်ဗိုလ်ဟု ခေါ်သည်။ ရှေးဟောင်းနပန်း အတတ်ကို ဗောယက်ဟု ခေါ်သည်။ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]တွင် ခြေနှင့်ခုခံတိုက်ခိုက်ရသော မူဟောင်း သိုင်းပညာတခု ထူးထူးခြားခြားရှိ သည်ကို တွေ့ရသည်။ ယင်းကို ဆာဗတ်တီဟု ခေါ်သည်။ [[အာဖရိကတိုက်]] အင်ဂိုလာပြည်နယ်၌၎င်း၊ [[တောင်အမေရိကတိုက်]] [[ဘရာဇီးနိုင်ငံ]]တစ်ဝိုက်၌၎င်း ကက်ပိုအဲရဂျင်ခေါ် ခြေအားကိုး လက်အားကိုး ရှေးဟောင်းသိုင်းပညာတစ်ခုကို သုတေသီတို့ တွေ့ကြရသည်။ တောကောင်ကဲ့သို့ အလွန်လျင်မြန် ဖြတ်လတ်စွာ သတ်ပုတ်တိုက်ခိုက်နိုင်သည့် ပညာဟု ဆိုကြသည်။ ==လူသားနှင့်သိုင်းပညာ== သိုင်းပညာသည် ရန်ကိုကာကွယ် ခုခံ တိုက်ခိုက်သည့် ရှေးဟောင်း အတတ်ပညာတစ်ခု ဖြစ်သော်ငြားလည်း ယခုအချိန်အထိ ကမ္ဘာအဝှန်းတွင် သက်တမ်းရှည်လျား ရှင်သန်နေသည်မှာ ကမ္ဘာ့လူသားတို့အား ကာယသတ္တိ၊ သူရသတ္တိနှင့် အခြားအရည်အချင်းများကို ဖြည့်စွမ်းပေးနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:အားကစား]] [[Category:ကိုယ်ခံပညာ]] q5ww1ge5jbawa23pul6bppk7lwwqpsv 0 52480 1040364 1039997 2026-06-23T10:17:15Z Mkant00 135890 /* မော်ဖစ်ဇင် အမျိုးအစားများ (Types of Morphisms) */ 1040364 wikitext text/x-wiki {{ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ}} [[File:Trasformazione_naturale_kf.png|right|thumb|250px|အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုအတွက် ဖန်တာ <math>F</math> မှ <math>G</math> သို့သွားသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation)''' <math>\alpha</math> ၏ သဘာဝကျမှု အခြေအနေကို ဖော်ပြထားသော '''ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative diagram)''']] '''ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ''' (category theory) သည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခြုံငုံလေ့လာသည့် ယေဘုယျ သင်္ချာသီအိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရီသည် သင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများစွာကို မြားပုံကြမ်းများ (diagrams of arrows) အမျိုးမျိုး အသုံးပြု၍ ဖော်ပြနိုင်သည်ဟူသော အယူအဆအပေါ် အခြေခံသည်။ ဤသို့ အလွန်ယေဘုယျကျသော အခြေအနေတွင် လေ့လာခြင်းကြောင့် သင်္ချာပညာရပ်ရှိ ဘုံတူသော တည်ဆောက်ပုံများနှင့် ပုံစံများကို ပိုမိုနားလည်သဘောပေါက်စေသည်။ သို့ကြောင့် ကွဲပြားခြားနားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများအကြားရှိ ဆင်တူသော သဘောတရားများကို စုစည်းလေ့လာနိုင်စေသည်။ အစောပိုင်း ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ [[အုပ်စု ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (group cohomology)၊ [[လီအက္ခရာသင်္ချာ ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Lie algebra cohomology) နှင့် [[ဖက်စပ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (associative algebra cohomology) တို့အား သင့်လျော်သော [[မော်ဂျူး]] ကတ်တဂိုရီ (suitable module category) တစ်ခုတွင် [[ဆင်းသက်ဖန်တာ|ဆင်းသက်ဖန်တာများ]] (derived functors) အဖြစ် ပြန်လည်ပုံဖော်ခဲ့နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။{{sfn|Cartan|Eilenberg|1956}} [[File:Saunders MacLane.jpg|right|thumb|250px|'''ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း''' (Saunders Mac Lane) သည် အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့်အတူ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ (category theory) ကို ပူးတွဲတည်ဆောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ရှေ့နောက်ညီညွတ်မှု သီအိုရမ်များ (coherence theorems) နှင့်ပတ်သက်သော လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် အထူးထင်ရှားသည်။]] [[File:Samuel Eilenberg MFO.jpeg|right|thumb|250px|'''ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ်''' (Samuel Eilenberg) သည် ပိုလန်ဖွား အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်များသည် အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (algebraic topology) နယ်ပယ်တွင် ဖြစ်သည်။ သူသည် နော်မန် စတင်းရော့ဒ် (Norman Steenrod) နှင့်အတူ [[ဟိုမိုလော်ဂျီ သီအိုရီ]] (homology theory) အား နဂိုမှန်အဆိုများဖြင့် တည်ဆောက်ခြင်းကို လည်းကောင်း ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ (homological algebra) ကို လည်းကောင်း ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။]] ကတ်တဂိုရီများ၊ [[ဖန်တာ|ဖန်တာများ]]နှင့် [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း|သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ]] ဟူသော သုံးခုတွဲကို ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့် ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) တို့က စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ကြပြီး၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ် စာတမ်းတွင် သီးခြားလွတ်လပ်သော [[အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ|အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ]] (Algebraic structures) အဖြစ် ပုံစံတကျ ထပ်မံဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Citation |last=MacLane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |chapter=§I.8 |date=1997 |orig-year=1971 |edition=2nd |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=5 |publisher=Springer |doi=10.1007/978-1-4757-4721-8 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-4757-4721-8}}</ref> ၎င်းတို့၏ ကနဦး အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ အက္ခရာသင်္ချာအသစ်တစ်ခု တီထွင်ရန်မဟုတ်ဘဲ၊ ထိုခေတ်အခါက [[ချက် ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Čech cohomology) ရှိ [[စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်|စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်များ]] (Universal coefficient theorems) လိုအပ်သော စုဆုံမှတ်များကို လေ့လာရန်နှင့်၊ အထူးသဖြင့် [[အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Algebraic topology) ရှိ စာတမ်းများစွာတွင် အလွတ်သဘော အသုံးပြုနေကြသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (natural transformation) ဟူသည့် သဘောတရားကို ပုံစံတကျ သတ်မှတ်ပေးရန်ဖြစ်သည်။ ဤအခြေခံကျသော စာတမ်းများတွင် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းများကို ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ပုံနှိပ်ဖော်ပြခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ မက်လိန်း၏ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုတစ်ခုဖြစ်သော <math>Ext(\mathbb{Z}[\frac{1}{p}]/\mathbb{Z},\mathbb{Z})\cong\mathbb{Z}_{p}</math> သည် တိကျသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ကိုက်ညီနေကြောင်းကို အိုင်လန်ဘာ့ဂ်က သတိပြုမိရာမှ ဤသီအိုရီ စတင်မွေးဖွားလာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (derived functor) <math>\text{Ext}</math> သည် ပုံစံတကျ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခံရသော အစောဆုံး ဖန်တာများထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရပ်ဝန်းမှာ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ဆော်လီနွိုက်၏ 3-စက်လုံးမျက်နှာပြင် ဖြည့်စွက်စု ဖြစ်သည်။ ဤဆက်စပ်မှုကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာလေ့လာခြင်းသည် ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ အုပ်စုများကို ဆက်စပ်ပေးသော စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိစေခဲ့သည်။ တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များမှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်ထားသော ရပ်ဝန်းများဆီသို့ ဤသီအိုရမ်ကို ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်ရန်အတွက် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် နှင့် မက်လိန်း တို့သည် စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်၏ တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းရှိ [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]]များမှာ သဘာဝကျကြောင်း သက်သေပြရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က သဘာဝကျခြင်း ဆိုသည်မှာ အလိုရှိသလို ရွေးချယ်မှုများ မပါဝင်ဘဲ သတ်မှတ်ထားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခေါ်ဆိုသည့် အရပ်သုံးစကားတစ်ရပ်မျှသာ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] နှင့် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် တို့ကြားရှိ ပုံမှန်[[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]သည် မည်သည့် အခြေအစုကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်ခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ ရလဒ်များကို ခိုင်လုံစွာ သက်သေပြနိုင်ရန်အတွက် ဤပင်ကိုသိစိတ်ကို ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ကိုဩဒိနိတ် ကင်းစင်သော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများကို ဦးစွာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်တို့ကို သတ်မှတ်ဖော်ပြနိုင်ရန် ဖန်တာများကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဖန်တာများ အလုပ်လုပ်ဆောင်မည့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို သတ်မှတ်ပေးနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီများကို နောက်ဆုံးတွင် တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဤသီအိုရီသည် သူ့သဘောသူဆောင်၍ တစတစ ကျယ်ပြန့်လာရာ ယခုအခါတွင် မျက်မှောက်ခေတ် သင်္ချာနှင့် [[သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ]]တို့တွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အဓိကကျသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာပြီး၊ ၎င်းကို သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒတွင်လည်း အသုံးပြုလာကြသည်။ သိပ္ပံဘာသာရပ် အသီးသီးရှိ တည်ဆောက်ပုံအမျိုးမျိုး၏ ဘုံတူညီမှုများကို ဖော်ပြသည့် ဘာသာစကားအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၎င်း ဘုံတည်ဆောက်မှုများကို ပုံစံတကျ (formal) ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ရာတွင် လည်းကောင်း အသုံးပြုလာကြသည်။{{sfn|Spivak|2013}} '''ပိုမိုမြင့်မားသော ကတ်တဂိုရီများ (Higher categories)''' ၏ ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည့် '''2-ကတ်တဂိုရီ (2-category)''' အကြောင်းကို [[2-ကတ်တဂိုရီ]] တွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဒဿနဆိုင်ရာ မှတ်စုများ (Historical and Philosophical Notes) <ref>{{Citation |last=MacLane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |chapter=§I.8 |date=1997 |orig-year=1971 |edition=2nd |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=5 |publisher=Springer |doi=10.1007/978-1-4757-4721-8 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-4757-4721-8}}</ref> == ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အလိုအလျောက် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း မဟုတ်ပေ။ ယင်းသည် ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းရှိ အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ၏ တိကျသော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းနှင့် သဘောတရားရေးရာ လိုအပ်ချက်များကြောင့် တွန်းအားပေး ပေါ်ထွက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ === မြားသင်္ကေတ၏ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာမှု (The Evolution of the Arrow) === ဖန်ရှင်တစ်ခုကို တိကျသော မြားသင်္ကေတ <math>f: X \rightarrow Y</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည့် အခြေခံအယူအဆသည် ၁၉၄၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ဤတီထွင်မှုသည် နှိုင်းရ ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ (relative homotopy groups) နှင့် ပတ်သက်သော ဟူးရီဗစ်ဇ် (Hurewicz) ၏ ဟောပြောပို့ချချက်များနှင့် စာတမ်းများမှ အဓိက ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤပြေပြစ်သော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် ဖောက်စ် (Fox) နှင့် စတင်းရော့ဒ် (Steenrod) ကဲ့သို့သော သင်္ချာပညာရှင်များ၏ အာရုံစိုက်မှုကို လျင်မြန်စွာ ရရှိခဲ့သည်။ မြားသင်္ကေတသည် ရှေးကျ၍ အဓိပ္ပာယ်မကွဲပြားသော <math>f(X) \subset Y</math> သင်္ကေတနေရာတွင် အလျင်အမြန် အစားထိုးဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ထိုရှေးကျသော သင်္ကေတသည် ဖန်ရှင် <math>f</math> အောက်ရှိ <math>X</math> ၏ ပုံရိပ်သည် <math>Y</math> ၏ အစုပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ကြောင်းကိုသာ ရိုးရှင်းစွာ ညွှန်ပြခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မြားသင်္ကေတသည် တိုပေါ်လော်ဂျီ၏ ဗဟိုအချက်အချာဖြစ်သော သတ်မှတ်ထားသည့် အရင်းအမြစ်မှ သတ်မှတ်ထားသည့် ပစ်မှတ်ဆီသို့သွားသော အဆက်မပြတ် ပုံဖော်မှုကို တိကျစွာ ဖမ်းဆုပ်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် ထူးခြားစွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ယင်းသည် ရိုးရှင်းသော သင်္ကေတပြောင်းလဲမှုတစ်ခုက နက်နဲသော သင်္ချာသဘောတရားသစ် (ကတ်တဂိုရီ) တစ်ခုကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် မည်သို့ တိုက်ရိုက် လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်ကြောင်း ပြသသည့် အဓိက သမိုင်းဝင် ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဟူးရီဗစ်ဇ်သည် ဤမြားပုံဖော်မှုများကို အမြင်အာရုံဖြင့် ခြေရာခံနိုင်ရန်အတွက် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းများကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သူအဖြစ်လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် အသိအမှတ်ပြုခံရသည်။ === ဒဿနဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများ (Philosophical Terminology)=== ဤနယ်ပယ်၏ ဝေါဟာရများသည် ယုတ္တိဗေဒ ဒဿနိကဗေဒမှ အများအပြား ရယူထားပြီး ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ သရုပ်မဲ့ပြုလုပ်ထားခြင်းကို ထင်ဟပ်နေသည်။ ကတ်တဂိုရီ (Category) ဟူသော ဝေါဟာရကို အရစ္စတိုတယ် (Aristotle) နှင့် ကန့်တ် (Kant) တို့၏ ဒဿနဆိုင်ရာ ခွဲခြားသတ်မှတ်မှုများမှ ရယူသုံးစွဲခဲ့သည်။ ဖန်တာ (Functor) ဟူသော ဝေါဟာရကို ရူးဒေါ့ဖ် ကာနပ် (Rudolf Carnap) ၏ Logische Syntax der Sprache စာအုပ်မှ ယူငင်သုံးစွဲခဲ့သည်။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း ဟူသော ဝေါဟာရကို ထိုခေတ်အခါက အလွတ်သဘော သုံးနှုန်းနေကြသော သင်္ချာဝေါဟာရမှနေ၍ တိကျခိုင်မာသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်တစ်ခုအဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ === အမ်မီ နိုသာ၏ အမွေအနှစ် (The Legacy of Emmy Noether) === ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံတိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင်များသည်ဘာလဲ ဟူသော မေးခွန်းကို မဖြစ်မနေ မေးမြန်းရန် တောင်းဆိုထားသည်။ ၎င်းသီအိုရီက သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများနှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ပုံဖော်မှုများကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း သတ်မှတ်၍ လေ့လာရန် အခိုင်အမာ တိုက်တွန်းထားသည်။ အစုဝင်များထက် [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]]များအပေါ် ဤသို့ နက်နက်နဲနဲ အလေးပေးမှုသည် အမ်မီ နိုသာ (Emmy Noether) ၏ အမွေအနှစ် တစ်စိတ်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ သူမသည် အုပ်စုများနှင့် ကွင်းများကို လေ့လာရာတွင် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို ဖွဲ့စည်းပုံအရ အသုံးပြုခြင်းအား ရှေ့ဆောင်လမ်းပြခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ ပညာရှင်အများစုသည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများကို ၎င်းတို့၏ အရာဝတ္ထုများကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးလေ့ရှိကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\mathbf{Set}</math> နှင့် <math>\mathbf{Cat}</math> ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် မြားများအပေါ် အလေးပေးမှုသည် အလွန်အရေးပါလှသောကြောင့် အချို့သော ပညာရှင်အုပ်စုများသည် ကတ်တဂိုရီများကို ၎င်းတို့၏ မြားများဖြင့်သာ အမည်ပေးကြသည်။ အထူးသဖြင့် ချားလ်စ် အဲရက်စမန်း (Charles Ehresmann) ၏ ကျောင်းသည် ထင်ရှားပြီး ၎င်းတို့က <math>\mathbf{Cat}</math> ကို ဖန်တာများ၏ ကတ်တဂိုရီအဖြစ် တင်းကျပ်စွာ ရည်ညွှန်းကြသည်။ [[File:Emmy Noether.jpg|right|thumb|250px| အာမာလီယာ အမ်မီ နိုသာ (Amalie Emmy Noether) သည် ဘာဗေးရီးယန်း လူမျိုး ဂျာမန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမကို ဘာဗေးရီးယား ဘုရင်နိုင်ငံ၊ အာလန်ဂန် (Erlangen) မြို့တွင် ၁၈၈၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်၊ ဘရင်မော (Bryn Mawr) မြို့တွင် ၁၉၃၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူမသည် ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (abstract algebra) နှင့် သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ (theoretical physics) တို့အတွက် အခြေခံကျသော ပံ့ပိုးကူညီမှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် သူမသည် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)| ကွင်း]]များ (rings)၊[[ဖီးလ်ဒ်]]များ (fields) နှင့် အက္ခရာသင်္ချာများ (algebras) ဆိုင်ရာ သီအိုရီကို တော်လှန်ပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့သည်။ သူမ ဖော်ထုတ်ခဲ့သော နိုသာ သီအိုရမ် (Noether's theorem) သည် ရူပဗေဒဆိုင်ရာ သဘာဝနိယာမများ၏ အချိုးညီမှုများ (symmetries) ကို ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော တည်မြဲပမာဏများ (conservation quantities) တည်ရှိမှုနှင့် ပေါင်းစပ်ဖော်ပြထားသည်။]] ==အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်== '''ကတ်တဂိုရီ (category)''' တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * '''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>X, Y, Z, \dots</math> စသည့် အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုတစ်ခု။ * '''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>f, g, h, \dots</math> စသည့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုတစ်ခု။ မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''အရင်းအမြစ် (domain)''' နှင့် '''ပစ်မှတ် (codomain)''' အရာဝတ္ထုများ သတ်သတ်မှတ်မှတ်ပါရှိသည်။ သင်္ကေတအရ <math>f:X\rightarrow Y</math> တွင် <math>f</math> သည် အရင်းအမြစ် <math>X</math> နှင့် ပစ်မှတ် <math>Y</math> တို့၏ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် ကိုယ်စားပြုသည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) '''<math>1_{X}:X\rightarrow X</math> တစ်ခုစီ အသီးသီး သတ်သတ်မှတ်မှတ်ရှိသည်။ <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် <math>g</math> ၏ အရင်းအမြစ်တို့ ထပ်တူညီပြီး ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f</math> နှင့် <math>g</math> အတွက်မဆို <math>gf</math> ဟုခေါ်သော '''ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (composite morphism)''' တစ်ခု ရှိသည်။ ထို <math>gf</math> ၏ အရင်းအမြစ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီပြီး ၎င်း၏ ပစ်မှတ်သည် <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် တူညီသည်။ (မှတ်ချက်။ ဤတွင် "domain" နှင့် "codomain" တို့ကို ဘာသာပြန်ဆိုရာ၌ "အရင်းအမြစ်စု" နှင့် "ပစ်မှတ်စု" အစား "စု" (set) နောက်ဆက်တွဲကို ချန်၍ "အရင်းအမြစ်" နှင့် "ပစ်မှတ်" ဟုသာ အသုံးပြုထားသည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီရှိ အရာဝတ္ထု (object) များသည် အစုများသာ ဖြစ်ရန်မလိုအပ်ဘဲ အခြားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ "စု" ဟု ထည့်သွင်းခေါ်ဆိုခြင်းသည် အစုသီအိုရီ (set theory) ဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို သွယ်ဝိုက်သက်ရောက်စေနိုင်သောကြောင့် ဤသို့ ချန်လှပ်အသုံးပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။) === နဂိုမှန်အဆိုများ (Axioms) === အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * မည်သည့် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက်မဆို ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>1_{Y}f</math> နှင့် <math>f1_{X}</math> တို့ နှစ်ခုလုံးသည် <math>f</math> နှင့် ညီမျှသည်။ * ပေါင်းစပ်၍ရသော မော်ဖစ်ဇင်သုံးခု <math>f, g, h</math> တိုင်းအတွက် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သည့် <math>h(gf)</math> နှင့် <math>(hg)f</math> တို့သည် တူညီပြီး ၎င်းတို့ကို <math>hgf</math> ဟု တူတူသတ်မှတ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းနိယာမသည် '''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity)''' နှင့် '''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ (unital)''' တို့နှင့် ပြည့်စုံသည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများနှင့် မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''ကွီဗာ''' (quiver) ခေါ် လားရာပြဂရပ် (directed graph) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည် ။ ၎င်းတွင် မျဉ်းပြိုင်မြားများ (parallel arrows) နှင့် ကွင်းပိတ်များ (loops) ပါဝင်နိုင်သည် ။ == ကတ်တဂိုရီ ဥပမာများ == *'''Quiver''': ကွီဗာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော ကွီဗာ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (quiver homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *[[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] ('''Set''') *[[တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီ]] ('''Top''') *'''Man''': ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများကို (smooth manifolds) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Meas''': အတိုင်းအတာ ရပ်ဝန်းများကို (measurable spaces) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များကို (measurable functions) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Poset''': တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများကို (partially-ordered sets) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အစီအစဉ်ကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်ရှင်များ (order-preserving functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>\textbf{hTop}</math>''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) သည် ဟွမ်း-အစုများ (Hom sets) အဖြစ် <math>\text{Hom}(X, Y) = [X, Y]</math> သတ်မှတ်သည်။ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစား (homotopy class) များအားလုံး ပါဝင်သည့် မိသားစုကို <math>[X, Y]</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ *'''<math>Set_{*}</math> နှင့် <math>Top_{*}</math>''': အခြေခံအမှတ် (basepoint) သတ်မှတ်ထားသော အစုများ သို့မဟုတ် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ကို မပြောင်းလဲစေသော (အဆက်မပြတ်) ဖန်ရှင်များ (basepoint-preserving (continuous) functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ * [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] ('''Grp''') * [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] ('''Ring''') *'''Field''': [[ဖီးလ်ဒ်]]များ (fields) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို (field homomorphisms) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mod_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် ဘယ် <math>R</math>-[[မော်ဂျူး]]များကို (left R-modules) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ <math>R</math>-မော်ဂျူး ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Ch_{R}</math>''': <math>R</math>-မော်ဂျူးများ၏ ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (chain complexes) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချိတ်တန်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mat_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် <math>Mat_{R}</math> သည် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီဖြစ်သည်။ <math>n</math> မှ <math>m</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>R</math> မှ တန်ဖိုးများပါရှိသော <math>m \times n</math> ကိန်းအုံ (matrix) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး ထပ်တူရကိန်းအုံများသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ *'''BG''' (ကတ်တဂိုရီဖြစ် အုပ်စု): အုပ်စု <math>G</math> သို့မဟုတ် ယေဘုယျအားဖြင့် [[မိုနွိုက်]] (monoid) တစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ '''BG''' အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ၏ အစုဝင်များသည် ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> ၏ မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြပြီး ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အစုဝင်များ မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်သည်။ *'''Graph''': ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များကို (simple graphs) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဂရပ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီ''' (Discrete category): အစုတစ်ခုကို ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ၎င်းတွင် အစုဝင်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သည် ။ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်နေသော ကတ်တဂိုရီကို တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီဟု ခေါ်သည် ။ === ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ နှင့် သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (Concrete and Abstract Categories) === အထက်ပါ ဥပမာအများစုသည်''' ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories)''' ဖြစ်ကြသည် ။ ၎င်းကတ်တဂိုရီများရှိ အရာဝတ္ထုများတွင် အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိကြသည် ။ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် အဆိုပါ အခြေခံအစုများကြားရှိ ဖန်ရှင်များ ဖြစ်ကြသည် ။ သို့သော် ကတ်တဂိုရီတိုင်းသည် ဤကဲ့သို့ ဖန်ရှင်များကိုသာ အခြေခံထားခြင်း မဟုတ်ပေ ။ မော်ဖစ်ဇင်များသည် ဖန်ရှင်များ မဟုတ်သော '''သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (abstract categories)''' လည်း များစွာတည်ရှိသည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>Mat_{R}</math> ကတ်တဂိုရီတွင် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကိန်းအုံများကို (matrices) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ထို့အတူ အုပ်စုတစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအဖြစ် သတ်မှတ်ပါက ထိုအုပ်စု၏ အစုဝင်များသည် မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်လာကြသည် ။ ဤသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်ဆိုသည်မှာ ဖန်ရှင်များသာ ဖြစ်ရမည်ဟူသော ကန့်သတ်ချက်မရှိကြောင်း ပြသနေသည် ။ == မော်ဖစ်ဇင် အမျိုးအစားများ (Types of Morphisms) == *'''မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (Monomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ (parallel morphisms) <math>h,k: w\rightrightarrows x</math> အတွက်မဆို <math>fh=fk</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပီမော်ဖစ်ဇင် (Epimorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ <math>h,k: y\rightrightarrows z</math> အတွက်မဆို <math>hf=kf</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို အပီမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက် <math>gf=1_X</math> နှင့် <math>fg=1_Y</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g: Y\rightarrow X</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထို <math>f</math> ကို [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]ဟု ခေါ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့ကြားတွင် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]တစ်ခု ရှိပါက ၎င်းတို့ကို '''အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော အရာဝတ္ထုများ (isomorphic objects)''' ဟု သတ်မှတ်ပြီး သင်္ကေတအားဖြင့် <math>X \cong Y</math> ဟု ရေးသားသည်။ *'''အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (Endomorphism):''' အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တူညီသော မော်ဖစ်ဇင်ကို [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]ဟု ခေါ်သည်။ *'''အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် (Automorphism):''' [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]လည်းဖြစ်သော [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]ကို [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]]ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပိုင်း နှင့် ရုပ်သိမ်းခြင်း (Section and Retraction):''' <math> x\overset{s}{\longrightarrow} y \overset{r}{\longrightarrow} x</math> တို့သည် မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပြီး <math>rs=1_{x}</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>s</math> ကို '''အပိုင်း (section)''' သို့မဟုတ် <math>r</math> ၏ ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဟုခေါ်ပြီး <math>r</math> ကို '''ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction)''' သို့မဟုတ် <math>s</math> ၏ ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) ဟု ခေါ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် <math>s</math> သည် အမြဲတမ်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>r</math> သည် အမြဲတမ်း အပီမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤ တစ်ဖက်သတ် ပြောင်းပြန်များ (one-sided inverses) ရှိနေခြင်းကို အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် <math>s</math> ကို ခွဲထွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (split monomorphism) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး <math>r</math> ကို ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|Set ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်း၌ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''[[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ]]''' (injective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့အတူပင် [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|Set ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''[[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ]]''' (surjective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့ကြောင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များကို [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]]နှင့် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] [[ဖန်ရှင်]] သဘောတရားများ၏ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ နှိုင်းယှဉ်ချက်များအဖြစ် ရှုမြင်သင့်သည်။ လက်တွေ့တွင် <math>C</math> သည် အရာဝတ္ထုများ၌ အခြေခံ[[အစု|အစုများ]] (underlying sets) ပါရှိသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ပါက ၎င်းတို့ကြားရှိ အင်ဂျက်တစ် သို့မဟုတ် ဆာဂျက်တစ် [[ဖန်ရှင်]]ကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည့် မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် သို့မဟုတ် အပီမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုသို့သော ကတ်တဂိုရီများ၌ပင်လျှင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင် သဘောတရားများသည် ပိုမို၍ ယေဘုယျကျနိုင်သည်။ အခြေခံ[[ဖန်ရှင်]]သည် အင်ဂျက်တစ် မဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories) ရှိသည်။ ထို့အတူ ၎င်း၏ အခြေခံ[[ဖန်ရှင်]]သည် ဆာဂျက်တစ် မဖြစ်သော အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ လည်း ရှိသည်။ '''ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို''' (axiom of choice) ကို ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းများဖြင့် တိကျစွာ ဖော်ပြနိုင်သည်။ ''[[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|Set ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်းရှိ မည်သည့် အပီမော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဖြစ်သည်'' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ === မော်ဖစ်ဇင်များ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ နှင့် ဒွန်တွဲမှု (Properties and Duality) === *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်လျှင်နှင့်မှသာလျှင်(if and only if) ၎င်းသည် ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ <math>C^{op}</math> တွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (by duality) <math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် အပီမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf</math> အား မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်စေသော မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် monic) ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>gf</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်ပါက <math>g</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် epic) ဖြစ်သည်။ *မည်သည့်ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>C</math> အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် <math>C^{op}</math> အတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များနှင့် တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်သောကြောင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည်လည်း ကတ်တဂိုရီပိုင်း တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ *[[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ *ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] (unital rings) ၏ ကတ်တဂိုရီဖြစ်သော [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ|Ring]] တွင် ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) <math>i: \mathbb{Z} \hookrightarrow \mathbb{Q}</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ရော အပီမော်ဖစ်ဇင်ပါ ဖြစ်သော်လည်း ၎င်းသည် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (isomorphism) မဟုတ်ပေ။ === အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ထပ်တူညီမှုများ (Isomorphism Equivalences) === အောက်ဖော်ပြပါ အဆိုများသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) *(i) <math>f:x\rightarrow y</math> သည် <math>C</math> အတွင်းရှိ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ *(ii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (postcomposition) [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] (bijection) <math>f_{*}:C(c,x)\rightarrow C(c,y)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ *(iii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (precomposition) [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] <math>f^{*}:C(y,c)\rightarrow C(x,c)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ ဤအခြေအနေတွင် "ဘိုင်ဂျက်ရှင်း" နှင့် "အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်" ဟူသော ဝေါဟာရများသည် သင်္ချာသဘောတရားအရ အဓိပ္ပာယ်တူညီကြသည်။ [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|Set ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်းရှိ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ]]သည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ]]ပင် ဖြစ်သည်။ <math>C(c,x)</math> နှင့် <math>C(c,y)</math> တို့သည် ဟွမ်း-အစုများ (hom-sets) ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့သည် သတ်မှတ်ထားသော အရာဝတ္ထုနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ ပါဝင်သည့် [[အစု|အစုများ]]ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် ပုံဖော်မှု <math>f_{*}</math> သည် [[အစု]]တစ်ခုမှ အခြား[[အစု]]တစ်ခုသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော [[ဖန်ရှင်]]တစ်ခုဖြစ်သည်။ == အခြေခံ ကတ်တဂိုရီ တည်ဆောက်ပုံများ (Basic Category Constructions) == === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Small Category) နှင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Locally Small Category) === ကတ်တဂိုရီတစ်ခုရှိ မော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး စုစည်းမှုသည် အစု (set) တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>x, y</math> တိုင်းအတွက်မဆို ၎င်းတို့ကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>C(X, Y)</math> သို့မဟုတ် <math>\text{Hom}(X, Y)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည် ။ ဤစုစည်းမှုကို '''ဟွမ်း-အစု''' (hom-set) ဟု ခေါ်ဆိုသည် ။ ဤသင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် အလွန်အသုံးဝင်သောကြောင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မသေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအတွက်မဆို ယေဘုယျအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည် ။ ကတ်တဂိုရီများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် အစု (set) ဟူသော စကားလုံးအစား စုစည်းမှု (collection) ဟူသော စကားလုံးကို သတိပြု၍ အသုံးပြုထားသည် ။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ အစုများအားလုံး ပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိနိုင်ပေ ။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် အစုများအားလုံးပါဝင်သော Set ကတ်တဂိုရီ၏ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခု မဖြစ်နိုင်ပေ ။ ဤကဲ့သို့ အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ ရှုပ်ထွေးမှုများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ကတ်တဂိုရီများ၏ အရွယ်အစားကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် လိုအပ်လာသည် ။ === ဂရုပွိုက် (Groupoid) === '''ဂရုပွိုက် (groupoid)''' ဆိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) ဖြစ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စု (group) သည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ဂရုပွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ရပ်ဝန်း <math>X</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''အခြေခံ ဂရုပွိုက် (fundamental groupoid)''' <math> \Pi_{1}X</math> သည် <math>X</math> ၏ အမှတ်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''အစွန်းမှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော လမ်းကြောင်းများ၏ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစားများ (endpoint-preserving homotopy classes of paths)''' ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက် (maximal groupoid)''' တစ်ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများအားလုံး ပါဝင်ပြီး အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည့် မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများ (finite sets) နှင့် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin_{iso}</math> သည် အဆုံးရှိအစုများနှင့် ဖန်ရှင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin</math> ၏ '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက်ပိုင်း (maximal subgroupoid)''' ဖြစ်သည်။ ဤဂရုပွိုက်ကို သဘာဝကိန်းများ၏ '''ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း (categorification)''' တစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကတ်တဂိုရီပိုင်း (Subcategory) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' <math>D</math> တစ်ခုကို <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of objects) နှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of morphisms) တို့ကို ကန့်သတ်ယူဆောင်၍ သတ်မှတ်သည်။ သို့ရာတွင် ၎င်းသည် အောက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်များကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု၏ ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ === ကတ်တဂိုရီ မြှောက်လဒ် (Product Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အတွက်မဆို ၎င်းတို့၏ '''မြှောက်လဒ် ကတ်တဂိုရီ (product category)''' <math>C \times D</math> တစ်ခု ရှိသည်။ *၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(c, d)</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>c</math> သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခုဖြစ်ကာ <math>d</math> သည် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ *မော်ဖစ်ဇင်များသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(f, g): (c, d) \rightarrow (c^{\prime}, d^{\prime})</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>f: c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> နှင့် <math>g: d \rightarrow d^{\prime} \in D</math> တို့ဖြစ်ကြသည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များကို ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် (componentwise) အသီးသီး သတ်မှတ်သည်။ === ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (Opposite Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>\text{C}</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (opposite category)''' <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *'''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>\text{C}</math> တွင်ရှိသော အရာဝတ္ထုများအတိုင်း တူညီစွာ ပါဝင်သည်။ *'''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^{\text{op}}</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ <math>f^{\text{op}}</math> ၏ အရင်းအမြစ် သည် <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး <math>f^{\text{op}}</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y \in \text{C}^{\text{op}} \Leftrightarrow f: Y \rightarrow X \in \text{C}</math> <math>\text{C}^{\text{op}}</math> ၏ ကျန်ရှိသော ဖွဲ့စည်းပုံများကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>1_{X}^{\text{op}}</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် <math>1_{X}^{\text{op}}:X\rightarrow X</math> ဖြစ်သည်။ *'''ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition)''' ကို သတ်မှတ်ရာတွင် <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ <math>g, f</math> တွဲ ပေါင်းစပ်နိုင်မှသာ <math>\text{C}^{\text{op}}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f^{\text{op}}, g^{\text{op}}</math> ကို ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီမှသာ ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို <math>g^{\text{op}} f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}</math> အဖြစ် ရေးသည်။ <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y, g^{\text{op}}: Y \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}} \quad \rightsquigarrow \quad g^{\text{op}}f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}: X \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}}</math> <math>\qquad \qquad \qquad \Updownarrow \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \Updownarrow</math> <math>g: Z \rightarrow Y, f: Y \rightarrow X \in \text{C} \qquad \quad \rightsquigarrow \qquad \quad fg: Z \rightarrow X \in \text{C}</math> ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း ရေးသားခဲ့ဖူးသည်မှာ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွက် မည်သည့် နဂိုမှန်အဆို၏ ဒွန်တွဲမှု (duality) မဆိုသည်လည်း နဂိုမှန်အဆိုတစ်ခု ဖြစ်သည် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုနှင့်ပတ်သက်သော မည်သည့်အဆိုကိုမဆို ၎င်းကတ်တဂိုရီ၏ နဂိုမှန်အဆိုများမှ ကောက်ချက်ချနိုင်ပါက ၎င်း၏ ဒွန်တွဲအဆိုကိုလည်း ကောက်ချက်ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (Slice Categories) === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (slice categories) ကို <math>c/C</math> နှင့် <math>C/c</math> အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>c/C</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow x</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: c \rightarrow x</math> မှ <math>g: c \rightarrow y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>g = hf</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C/c</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow c</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: x \rightarrow c</math> မှ <math>g: y \rightarrow c</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>f = gh</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ <math>c/C</math> သည် ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသော အချက်မှနေ၍ <math>C/c := (c/(C^{op}))^{op}</math> ဟူသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>C/c</math> သည်လည်း ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ == ဖန်တာ (Functor) == ''အဓိကဆောင်းပါးကို [[ဖန်တာ]] တွင် ဖတ်ရှုပါ။'' ကတ်တဂိုရီသီအိုရီတွင် '''ဖန်တာ''' (functor) ဆိုသည်မှာ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုမှ အခြားကတ်တဂိုရီတစ်ခုသို့ သွားသော ပုံဖော်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> ကြားရှိ ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုသည် <math>C</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများကို <math>D</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများဆီသို့ လည်းကောင်း၊ <math>C</math> ရှိ မော်ဖစ်ဇင်များကို <math>D</math> ရှိ မော်ဖစ်ဇင်များဆီသို့ လည်းကောင်း အသီးသီး ချိတ်ဆက်ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ထိုသို့ ပုံဖော်ရာတွင် မူလကတ်တဂိုရီ <math>C</math> ၏ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များကို မပြောင်းလဲစေဘဲ တိကျစွာ ထိန်းသိမ်းပေးထားသည်။ မော်ဖစ်ဇင်များ၏ လားရာကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်တာကို [[ဖန်တာ#လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor)|လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor)]] ဟုခေါ်ဆိုပြီး လားရာကို ပြောင်းပြန်လှန်ပစ်သော ဖန်တာကို [[ဖန်တာ#ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor)|ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor)]] ဟု ခွဲခြားသတ်မှတ်သည်။ === ဖန်တာကို အသုံးပြုသော တည်ဆောက်ပုံများ (Functor-based Constructions) === ==== ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ (Comma category) ==== ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{D} \to \mathsf{C}</math> နှင့် <math>G \colon \mathsf{E} \to \mathsf{C}</math> တို့ ပေးထားသော '''ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ''' <math>F \downarrow G</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>(d \in \mathsf{D}, e \in \mathsf{E}, f \colon Fd \to Ge \in \mathsf{C})</math> ဟူသော သုံးခုတွဲ (triples) များ။ *<math>(d, e, f)</math> မှ <math>(d', e', f')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေမည့် <math>f' \cdot Fh = Gk \cdot f</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲများ <math>(h \colon d \to d', k \colon e \to e')</math> ==== အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements) ==== လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor) <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x) = x'</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ (forgetful functor) <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိသည်။ ဤမေ့လျော့ဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\int F</math> မှ အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> ကို ကတ်တဂိုရီ <math>\mathsf{C}</math> ရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း တိုက်ရိုက် ပုံဖော်ပေးသည်။ ==== ဆန့်ကျင်ဘက်ဖန်တာ၏ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements of a contravariant functor) ==== ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F \colon \mathsf{C}^{\mathrm{op}} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x') = x</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင်လည်း ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိပြီး ၎င်းသည် အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> အား <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အား <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း ပုံဖော်ပေးသည်။ ==== ပုံကြမ်း (Diagram) ==== ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တစ်ခုရှိ ပုံကြမ်း (diagram) ဆိုသည်မှာ ဖန်တာ <math>F:J\rightarrow C</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အရင်းအမြစ် (domain) ကို ပုံကြမ်း၏ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (indexing category of the diagram) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ပုံကြမ်းတစ်ခုသည် ဖန်တာတစ်ခုသာ ဖြစ်သော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီထက် ပိုမိုသေးငယ်သောအခါ ထိုဖန်တာကို ပုံကြမ်းအဖြစ် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) ဖြစ်ပါက ထိုပုံကြမ်းကို သေးငယ်သော ပုံကြမ်းဟု သတ်မှတ်သည်။ ==== ကိန်းသေ ဖန်တာ (Constant Functor) ==== <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) <math>\mathcal{J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ '''ကိန်းသေ ဖန်တာ (constant functor)''' <math>\Delta_c: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(i) = c</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(f) = \operatorname{id}_c</math> ဖြစ်သည်။ === ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (Cone Over a Diagram) === ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (cone over a diagram)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''ထိပ်ဖျား (summit or apex)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ဤသဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတွင် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင်များ မိသားစုဖြစ်သော <math>\lambda_i: c \to F(i)</math> များ ပါဝင်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်များကို '''ခြေတံများ (legs)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>F(f) \circ \lambda_i = \lambda_j</math> ==== ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ သို့မဟုတ် ဒွန်တွဲကတော့ပုံ (Cone Under a Diagram / Cocone) ==== ဒွန်တွဲစွာဖြင့် ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ''' သို့မဟုတ် '''ဒွန်တွဲကတော့ပုံ (cone under a diagram / cocone)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\mu: F \Rightarrow \Delta_c</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''အောက်ခြေ (nadir)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ၎င်းတွင် ခြေတံများဖြစ်သည့် <math>\mu_i: F(i) \to c</math> များ ပါဝင်သည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>\mu_j \circ F(f) = \mu_i</math> ==== <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ (The Category of Cones Over <math>F</math>) ==== <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> သည် ပုံကြမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\int \operatorname{Cone}(-, F)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိပြီး ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ အရာဝတ္ထုများ (Objects): အရာဝတ္ထုများမှာ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တို့ပါဝင်သော အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(c, \lambda)</math> များ ဖြစ်ကြသည်။ မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms): ကတော့ပုံ <math>(c, \lambda)</math> မှ ကတော့ပုံ <math>(d, \eta)</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: c \to d</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>i \in \mathcal{J}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ခြေတံ <math>\lambda_i</math> ကို <math>h</math> မှတစ်ဆင့် ခြေတံ <math>\eta_i</math> သို့ ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားစေရမည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်၊ *<math>\eta_i \circ h = \lambda_i</math> ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition): ကတော့ပုံများအကြား မော်ဖစ်ဇင်များ ပေါင်းစပ်ခြင်းဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ သက်ဆိုင်ရာ မော်ဖစ်ဇင်များကို ပုံမှန်ပေါင်းစပ်ခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားသော ဂုဏ်သတ္တိကို သဘာဝအလျောက် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။ == သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (Natural Transformation) == ''အဓိကဆောင်းပါးကို [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] တွင် ဖတ်ရှုပါ။'' ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် ဖန်တာ (functor) များကို လေ့လာပြီးနောက် ထိုဖန်တာများအချင်းချင်းကြားရှိ ဆက်သွယ်ချက်များကို ဆက်လက်လေ့လာရန် လိုအပ်လာသည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားရှိ မျဉ်းပြိုင် ဖန်တာများ (parallel functors) ဖြစ်သော <math>F</math> နှင့် <math>G</math> တို့ကြားတွင် တည်ရှိသော ဆက်သွယ်မှု ပုံဖော်ခြင်းကို '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (natural transformation) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းသည် ဖန်တာတစ်ခုမှ အခြားဖန်တာတစ်ခုသို့ ကူးပြောင်းရာတွင် မူလကတ်တဂိုရီများ၏ အတွင်းပိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံများကို မပြောင်းလဲစေဘဲ တိကျစွာ ထိန်းသိမ်းပေးထားသော ဂုဏ်သတ္တိရှိသည်။ အစိတ်အပိုင်းတိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်နေသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းကို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism of Categories) === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ်နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{Cat}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော်လည်း သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ မဟုတ်ပေ။ ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများ (large categories) နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{CAT}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ <math>\text{CAT}</math> သည် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်နေလောက်အောင် ကြီးမားနေခြင်းမျိုး မဖြစ်သင့်သဖြင့် <math>\text{CAT}</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများဖြစ်ရန် လိုအပ်သည်။ <math>\text{CAT}</math> ကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ဤနည်းအားဖြင့် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်မှုမှ ချန်လှပ်ထားခံရသည်။ ပါဝင်မှု ဖန်တာ <math>\text{Cat} \hookrightarrow \text{CAT}</math> တစ်ခု တစ်ဖက်တွင် ရှိသော်လည်း အခြားတစ်ဖက်သို့ ပြန်သွားသည့် ဖန်တာ မရှိပါ။ <math>\text{Cat}</math> သို့မဟုတ် <math>\text{CAT}</math> တွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism of categories)''' သဘောတရားကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းကို ပြောင်းပြန် ဖန်တာ (inverse functors) အတွဲ <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းများဖြစ်သော <math>GF</math> နှင့် <math>FG</math> တို့သည် <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အပေါ်ရှိ ထပ်တူရဖန်တာများ နှင့် အသီးသီး ညီမျှရမည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများနှင့် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုများကြား ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (bijection) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုနည်းတူစွာ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များကြားတွင် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု (Equivalence of Categories) === လက်တွေ့တွင် ကတ်တဂိုရီနှစ်ခု အတိအကျ တူညီသည် (အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်သည်) ဟု ဆိုရန်မှာ အလွန်ခက်ခဲတင်းကျပ်လွန်းသော သတ်မှတ်ချက်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု''' (equivalence of categories) ဟူသော သဘောတရားကို ပိုမိုအသုံးပြုကြသည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားတွင် ထပ်တူညီမှု ရှိသည်ဆိုသည်မှာ ဖန်တာများဖြစ်သော <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့အပြင် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\eta: 1_C \cong GF</math> နှင့် <math>\epsilon: FG \cong 1_D</math> တို့ တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ကဲ့သို့ <math>GF = 1_C</math> ဟု တိကျစွာ ညီမျှရန် မလိုအပ်ဘဲ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ညီမျှနေခြင်းက လုံလောက်ပါသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ထပ်တူညီမှု (equivalence) တစ်ခုဟု ခေါ်ဆိုပြီး ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကို ထပ်တူညီသော ကတ်တဂိုရီများ (equivalent categories) ဟု သတ်မှတ်ကာ <math>C \simeq D</math> ဟု ရေးသားသည်။ ဖန်တာတစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီများကို ထပ်တူညီစေခြင်း ရှိ မရှိကို အောက်ပါ သီအိုရမ်ဖြင့် အလွယ်တကူ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) လည်းဖြစ်၍ အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (essentially surjective functor on objects) လည်းဖြစ်ပါက ၎င်းဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အလားတူပင် ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသော မည်သည့် ဖန်တာမဆိုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိပြီး အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်ရမည်။ ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆိုအရ ဤအချက်နှစ်ခုသည် အပြန်အလှန် မှန်ကန်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများသည် အချင်းချင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် မဖြစ်ပါက ထိုအရာဝတ္ထုများသာ ပါဝင်သော ပြည့်ဝသည့် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) ကို မူလကတ်တဂိုရီ၏ '''အရိုးစု''' (skeleton) ဟု ခေါ်သည်။ အရိုးစု ကတ်တဂိုရီတစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထုနှစ်ခု အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်နေပါက ၎င်းတို့သည် အတိအကျ တူညီသော အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ရမည်။ အရေးပါသော သီအိုရမ်တစ်ခုမှာ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီမဆိုသည် ၎င်း၏ အရိုးစုနှင့် အမြဲတမ်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) ဟူသောအချက် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများအားလုံး ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>FinSet</math> သည် ၎င်း၏ အရိုးစုဖြစ်သော <math>\{1, 2, \dots, n\}</math> ပုံစံရှိ အစုများသာ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီနှင့် ထပ်တူညီသည်။ == ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (Categorical Product) == <math>J</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''တစ်ပိုင်းတစ်စ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (discrete indexing category)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (categorical product)''' ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းအရာဝတ္ထုတွင် <math>k \in J</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် ပရိုဂျက်ရှင်း (projection) ဟုခေါ်သော မော်ဖစ်ဇင်များ <math>\pi_k: P \to X_k</math> အသီးသီး ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၎င်းမြှောက်လဒ်သည် အောက်ပါ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ (universal property) နှင့် ပြည့်စုံသည်။ *မည်သည့် <math>j \in J</math> အားလုံးအတွက်မဆို မော်ဖစ်ဇင် <math>f_j: A \to X_j</math> များ ပါရှိသော အရာဝတ္ထု <math>A \in C</math> တိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင် <math>h: A \to P</math> သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို ပြည့်စုံစေရမည်။ === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (Product Topology) === အလိုရှိသလောက် များပြားနိုင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထိုမြှောက်လဒ်၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် (cartesian product) <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> ပင်ဖြစ်သည်။ <math>P</math> အပေါ်ရှိ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (product topology) ကို အကြမ်းဆုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (coarsest topology) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းသည် အဖွင့်စု အနည်းဆုံးသာ ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှု <math>\pi_k: P \to X_k</math> တိုင်းသည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီအတွက် အခြေအစုပိုင်း (subbasis) တွင် <math>\pi_k^{-1}(U)</math> ပုံစံရှိသော အစုများ ပါဝင်သည်။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု (open set) တစ်ခုဖြစ်သည်။ အခြေအစု (basis) တစ်ခုကိုမူ ဤအခြေအစုပိုင်းများ၏ အဆုံးရှိ ထပ်တူပိုင်းအစုများ (finite intersections) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီရှိ အခြေခံ အဖွင့်စု (basic open set) တစ်ခုသည် အဆုံးရှိသော ကိုဩဒိနိတ်များကိုသာ ကန့်သတ်ထားသည်။ ကျန်ရှိနေသော အနန္တဖြစ်နိုင်သည့် ကိုဩဒိနိတ်များကိုမူ မည်သည့် ကန့်သတ်ချက်မျှမထားဘဲ လွတ်လပ်စွာ ချန်လှပ်ထားသည်။ === Top ကတ်တဂိုရီရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် <math>\prod_{j \in J} X_j</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': <math>(X_j)_{j \in J}</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တွင် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ နှင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှုများ <math>\pi_j: P \to X_j</math> တပ်ဆင်ထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>A</math> သည် အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး <math>(f_j: A \to X_j)_{j \in J}</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>Set</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မြှောက်လဒ်၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>h(a) = (f_j(a))_{j \in J}</math> ဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် အစုသီအိုရီအခြေခံ ဖန်ရှင် <math>h: A \to P</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ဤဖန်ရှင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် ပြည့်စုံစေသည်။ <math>h</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း ပြသရန်အတွက် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြရမည်။ ၎င်းအတွက် <math>P</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) မဆိုသည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စု ဖြစ်ကြောင်း ပြသနိုင်လျှင် လုံလောက်ပြီဖြစ်သည်။ <math>S = \pi_k^{-1}(U)</math> သည် <math>P</math> အတွင်းရှိ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖန်ရှင် <math>h</math> အောက်ရှိ <math>S</math> ၏ မူလပုံရိပ်ကို အောက်ပါအတိုင်း စဉ်းစားကြည့်ပါ။ <math>h^{-1}(S) = h^{-1}(\pi_k^{-1}(U)) = (\pi_k \circ h)^{-1}(U)</math> ကျွန်ုပ်တို့၏ တည်ဆောက်ပုံအရ <math>\pi_k \circ h = f_k</math> ဖြစ်သောကြောင့် ယင်းကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math>h^{-1}(S) = f_k^{-1}(U)</math> <math>f_k</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ပေးထားချက်အရ မူလပုံရိပ် <math>f_k^{-1}(U)</math> သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သည်။ <math>P</math> ၏ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တိုင်း၏ မူလပုံရိပ်သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သောကြောင့် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော <math>P</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ တစ်ပိုင်းတစ်စ ပုံကြမ်း (discrete diagram) ၏ စုဆုံမှတ် (limit) အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ == ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာများ (Representable Functors) == သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ၎င်းပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အခြားအရာဝတ္ထုများနှင့် ဆက်သွယ်မှုများကို လေ့လာခြင်းဖြင့် အကောင်းဆုံး နားလည်နိုင်သည်။ ဤသို့သော ဆက်သွယ်မှုများကို ဖန်တာများ အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ဖော်ပြနိုင်သည်။ === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် === <math>F</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>Set</math> သို့သွားသော လားရာတူ သို့မဟုတ် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ဖန်တာ <math>F</math> အတွက် '''ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်''' (representation) ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> နှင့် သတ်မှတ်ထားသော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) တစ်ခုတို့ ပေါင်းစပ်ပါဝင်ခြင်းဖြစ်သည်။ <math>F</math> သည် လားရာတူ ဖန်တာဖြစ်ပါက ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်သည် <math>c \in C</math> နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(c,-) \cong F</math> ဖြစ်ပြီး <math>F</math> သည် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာဖြစ်ပါက သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(-,c) \cong F</math> ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုပြီး ဖန်တာ <math>F</math> ကို '''ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ''' (representable functor) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ လားရာတူ ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် <math>c</math> မှနေ၍ အခြားအရာဝတ္ထုများဆီသို့ သွားသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အပြင်သို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping out universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် အခြားအရာဝတ္ထုများမှနေ၍ <math>c</math> ဆီသို့ လာသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အတွင်းသို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping in universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ ဥပမာများ (Examples of Representable Functors) === *'''သဘာဝကိန်းများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ''' (Universal property of the natural numbers) တွင်အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (endomorphism) <math>f: X \rightarrow X</math> နှင့် ထူးခြားသော အစုဝင် <math>x_0</math> တစ်ခု ပါဝင်သည့် အစု <math>X</math> ကို '''တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ်''' (discrete dynamical system) ဟု ခေါ်သည်။ သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) <math>\mathbb{N}</math>၊ နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် (successor function) <math>s: \mathbb{N} \rightarrow \mathbb{N}</math> နှင့် အစုဝင် <math>0 \in \mathbb{N}</math> တို့သည် စကြဝဠာ တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ် အဖြစ် တည်ရှိကြသည်။ ၎င်းအချက်မှာ <math>r(0) = x_0</math> နှင့် ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်များဖြစ်သော <math>r \circ s = f \circ r</math> ဟူသည့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ဖန်ရှင် <math>r: \mathbb{N} \rightarrow X</math> တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ *'''ထပ်တူရ ဖန်တာ''' (Identity functor) တွင် <math>I_{Set}: Set \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) <math>\{*\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အစု <math>X</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\text{Set}(*, X) \cong X</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ယင်းက အစုဝင် <math>x \in X</math> များနှင့် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုမှ အစုဝင်ကို <math>x</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင် <math>x: * \rightarrow X</math> များကြားရှိ ဘိုင်ဂျက်တစ် ကိုက်ညီမှု (bijective correspondence) ကို သတ်မှတ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' (Forgetful functor) တွင် <math>U: Group \rightarrow Set</math> ကို အုပ်စု <math>\mathbb{Z}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Group(\mathbb{Z},G) \cong UG</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် အစုဝင် <math>g \in UG</math> တိုင်းအတွက် ကိန်းပြည့် <math>1</math> ကို <math>g</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (group homomorphism) <math>g: \mathbb{Z} \rightarrow G</math> ကို ဆက်စပ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' <math>U: Ring \rightarrow Set</math> ကို ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>\mathbb{Z}[x]</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ၎င်းကွင်းသည် ကိန်းရှင်တစ်ခုနှင့် ကိန်းပြည့် မြှောက်ဖော်ကိန်း (integer coefficient) များ ပါဝင်သော ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း (polynomial ring) ဖြစ်သည် ။ ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (unital ring homomorphism) <math>\phi: \mathbb{Z}[x] \rightarrow R</math> တစ်ခုကို <math>x</math> ၏ ပုံရိပ်အားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်အောင် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ *'''ဆန့်ကျင်ဘက် ပါဝါအစု ဖန်တာ''' (Contravariant power set functor) တွင် <math>P: Set^{op} \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်နှစ်ခုပါဝင်သော အစု <math>\Omega = \{\top, \bot\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Set(A,\Omega) \cong PA</math> သည် အစုပိုင်း (subset) <math>A^{\prime} \subset A</math> တစ်ခုကို ၎င်း၏ ခွဲခြားခြင်း ဖန်ရှင် (classifying function) <math>\chi_{A^{\prime}}: A \rightarrow \Omega</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ပေးသည် ။ ဤဖန်ရှင်သည် <math>A^{\prime}</math> ၏ အစုဝင်များကိုသာ <math>\top</math> ဆီသို့ တိကျစွာ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ အဖွင့်စုများ (open subsets) ပါဝင်သော အစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် ဖန်တာ <math>O: Top^{op} \rightarrow Set</math> ကို ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း (Sierpinski space) <math>S</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း ဆိုသည်မှာ အပိတ်မှတ်တစ်ခုနှင့် အဖွင့်မှတ်တစ်ခု ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း (topological space) ဖြစ်သည် ။ သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (natural bijection) <math>Top(X,S) \cong O(X)</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် (continuous function) <math>f: X \rightarrow S</math> တစ်ခုကို အဖွင့်မှတ်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) နှင့် ဆက်စပ်ပေးသည် ။ == ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (The Yoneda Lemma) == ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (represented functor) <math>C(c,-)</math> မှနေ၍ အခြား ဖန်တာ <math>F</math> ဆီသို့ သွားသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) တစ်ခုကို သတ်မှတ်ရန် မည်သည့် အချက်အလက်များ လိုအပ်မည်မေးခွန်းကို ဖြေဆိုရာတွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ၏ အခြေခံအကျဆုံး သီအိုရမ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (Yoneda lemma) သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>\text{Set}</math> သို့သွားသော မည်သည့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow \text{Set}</math> နှင့်မဆို <math>C</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *<math>ev_{1_c}: \text{Hom}(C(c, -), F) \cong Fc</math> ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\alpha</math> ကို အစုဝင် <math>\alpha_c(1_c)</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသည်။ ဤကိုက်ညီမှုသည် <math>c</math> နှင့် <math>F</math> နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျမှု (natural) ရှိသည်။ မှတ်ချက်။ <math>C</math> သည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်နေနိုင်သော်လည်း သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ စုစည်းမှုဖြစ်သော <math>\text{Hom}(C(c, -), F)</math> သည် အစု (set) တစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ '''ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြချက် (Proof of the Bijection)''': *အစုဝင် <math>x \in Fc</math> တစ်ခုမှနေ၍ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်ပေးမည့် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် (inverse function) <math>\Psi: Fc \rightarrow \text{Hom}(C(c, -), F)</math> ကို ဦးစွာ သတ်မှတ်မည်။ *<math>1_c \in C(c,c)</math> မှ <math>Fd</math> သို့ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow d</math> တစ်လျှောက် ပုံဖော်ရာတွင် သဘာဝကျမှုဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေရန်အတွက် ၎င်း၏ အစိတ်အပိုင်းများကို <math>\Psi(x)_d(f) := Ff(x)</math> အဖြစ် မဖြစ်မနေ သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative square) ၏ လိုအပ်ချက်မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ *ယေဘုယျ မော်ဖစ်ဇင် <math>g: d \rightarrow e</math> တစ်ခုအတွက် <math>\Psi(x)</math> သည် သဘာဝကျကြောင်းကို စစ်ဆေးနိုင်သည်။ <math>F</math> ၏ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု (functoriality) ဂုဏ်သတ္တိကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>F(gf)(x) = Fg(Ff(x))</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ *၎င်းကို တန်ဖိုးရှာ တွက်ချက်ကြည့်ပါက <math>ev_{1_c}(\Psi(x)) = \Psi(x)_c(1_c) = F(1_c)(x) = 1_{Fc}(x) = x</math> ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်သည်။ *အခြားတစ်ဖက်တွင် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း၏ ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>\alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည့် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းတစ်ခု ရှိသည်။ ဤအချက်က <math>\Psi(ev_{1_c}(\alpha))_d = \alpha_d</math> ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပေးသဖြင့် <math>\Psi</math> သည် ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) လည်း ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြပြီးဖြစ်သည်။ *ဘယ်နှင့် ညာ ပြောင်းပြန် နှစ်ခုလုံးဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ဖြစ်သည်။ <math>\blacksquare</math> '''သဘာဝကျမှု သက်သေပြချက် (Proof of Naturality)''': *'''ဖန်တာအတွင်း သဘာဝကျခြင်း (Naturality in the Functor):''' သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\beta: F \Rightarrow G</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>1_c</math> နေရာ၌ တန်ဖိုးရှာခြင်းသည် <math>\beta</math> သက်ရောက်ခြင်းနှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း ပြသမည်ဖြစ်သည်။ *သက်သေပြချက်မှာ <math>ev_{1_c}^G(\beta \cdot \alpha) = (\beta \cdot \alpha)_c(1_c) = \beta_c(\alpha_c(1_c)) = \beta_c(ev_{1_c}^F(\alpha))</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် <math>\text{Hom}(C(c,-), F)</math> မှ <math>Gc</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ရာတွင် သဘာဝကျကြောင်း ပြသခြင်းဖြစ်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုအတွင်း သဘာဝကျခြင်း (Naturality in the Object):''' မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow d</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>1_d</math> နေရာ၌ တန်ဖိုးရှာခြင်းသည် <math>f^{*}</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း (precomposition) အပြင် <math>Ff</math> မှတစ်ဆင့် ပုံဖော်ခြင်းတို့နှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း ပြသမည်ဖြစ်သည်။ *သက်သေပြချက်မှာ အထက်တွင် သက်သေပြခဲ့သည့် <math>\alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ကို အသုံးပြု၍ <math>(\alpha \cdot f^{*})_d(1_d) = \alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ဖြစ်ကြောင်း ရရှိသည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (The Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်၏ အလွန်အရေးပါသော အကျိုးဆက်တစ်ခုမှာ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (Yoneda embedding) ပင်ဖြစ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို ၎င်း၏ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများဖြစ်သော <math>C(c,-)</math> သို့မဟုတ် <math>C(-,c)</math> ဆီသို့ အသီးသီး ပုံဖော်ပေးခြင်းသည် မူလကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီများ (functor categories) ဖြစ်သော <math>Set^{C^{op}}</math> သို့မဟုတ် <math>Set^C</math> ဆီသို့ သွားသည့် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (full and faithful functor) တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤအချက်၏ အလွန်စွမ်းအားကြီးမားသော သက်ရောက်မှုမှာ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများသည် ၎င်းတို့ကို ကိုယ်စားပြုသော အရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင် (morphism) များနှင့် အတိအကျ ကိုက်ညီနေခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို လေ့လာခြင်းဖြင့် မူလ အရာဝတ္ထုများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို အပြည့်အဝ နားလည်သဘောပေါက်နိုင်သည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုများ (Applications of the Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုတစ်ခုမှာ ကေးလီ၏ သီအိုရမ် (Cayley's theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရမ်အရ မည်သည့် သရုပ်မဲ့ အုပ်စု (abstract group) မဆိုသည် ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စု (permutation group) တစ်ခု၏ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) တစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထိုအခါ လားရာတူ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်းက ၎င်းကို ညာ <math>G</math>-အစု (right G-set) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသည်။ ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်အရ ဤအစု၏ <math>G</math>-အချိုးညီ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ (G-equivariant endomorphisms) အားလုံးသည် ဘယ်ဘက်မှ မြှောက်ခြင်းဖြင့်သာ သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) သာ ဖြစ်ကြသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် အုပ်စု <math>G</math> သည် အစု <math>G</math> ၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ == စုဆုံမှတ်များ နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits) == ''အဓိကဆောင်းပါးကို [[စုဆုံမှတ် နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] တွင် ဖတ်ရှုပါ။'' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများကို ၎င်းတို့၏ အတွင်းပိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံထက် အခြားအရာဝတ္ထုများနှင့် မည်သို့ ဆက်သွယ်ပြုမူသနည်းဟူသော စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိများ (universal properties) ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ပုံကြမ်းတစ်ခုအထက်ရှိ အဆုံးသတ် ကတော့ပုံကို [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်#စုဆုံမှတ်(Limit)|စုဆုံမှတ်(Limit)]] ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ပုံကြမ်းအောက်ရှိ အစ ကတော့ပုံကို [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်#ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်(Coimit)|ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်(Coimit)]]ဟု သတ်မှတ်သည်။ [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အစနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ]]၊ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ်များ၊ ပူးလ်ဘက် (pullback) များနှင့် ပွတ်ရှ်အောက် (pushout) များသည် စုဆုံမှတ်နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ၏ ထင်ရှားသော ဥပမာများ ဖြစ်ကြသည်။ == တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း (Adjunction) == ''အဓိကဆောင်းပါးကို [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း]] တွင် ဖတ်ရှုပါ။'' '''တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း''' (adjunction) သည် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် အလွန်အရေးပါသော သဘောတရားတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာအတွဲများကြားရှိ သဘာဝကျသော ဆက်သွယ်မှုကို ဖော်ပြသည်။ ဖန်တာနှစ်ခုကြားတွင် ဘယ်တွဲဖက် (left adjoint) နှင့် ညာတွဲဖက် (right adjoint) ဟူသော ဆက်သွယ်ချက် ရှိနေပါက ယင်းကို တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းဟု ခေါ်ဆိုသည်။ သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများစွာရှိ လွတ်လပ်သော ဖန်တာ (free functor) နှင့် မေ့လျော့ ဖန်တာ (forgetful functor) တို့၏ ဆက်သွယ်ချက်များသည် တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ ထင်ရှားသော ဥပမာများ ဖြစ်ကြသည်။ ==အညွှန်း== {{reflist}} ==ကိုးကား== *{{citation |last = Riehl |first = Emily |title = Category Theory in Context |date = 2016 |publisher = Dover |url = https://books.google.com/books?id=6B9MDgAAQBAJ |isbn = 9780486809038 }} * {{citation | last1 = Eilenberg | first1 = S. | last2 = Mac Lane | first2 = S. | title = General theory of natural equivalences | journal = Transactions of the American Mathematical Society | volume = 58 | pages = 231–294 | year = 1945 }} * {{citation | last1 = Cartan | first1 = H. | last2 = Eilenberg | first2 = S. | title = Homological Algebra | publisher = Princeton University Press | place = Princeton | year = 1956 }} * {{Citation | last = Spivak | first = David | title = 18.S996 Category Theory for Scientists, Spring 2013 | date = 2013 | work = MIT OpenCourseWare | access-date = February 2, 2015 | url = http://ocw.mit.edu/courses/mathematics/18-s996-category-theory-for-scientists-spring-2013/# }} {{refend}} [[Category:သိပ္ပံ]] [[Category:သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] c0qgj4chm5t1ymea5t1zp8n6hb0gv8k 0 54885 1040316 1020570 2026-06-23T06:34:17Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1040316 wikitext text/x-wiki [[File:Seinnyet Nyima Pagoda.jpg|thumb|စိမ်းညက်ညီမဘုရား]] '''စိမ်းညက်ညီမဘုရား'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပုဂံ]]တွင် တည်ရှိသည်။ [[စိမ်းညက်အစ်မဘုရား|စိမ်းညက်ညီအစ်မ ဘုရား]]များတွင် ''စိမ်းညက်အစ်မဘုရား''သည် ''လိုဏ်ဂူဘုရား''ဖြစ်ပြီး ထိုဘုရား အနီးရှိ ''ညီမ ဘုရား''သည်ကား ''စေတီ''ဖြစ်လေသည်။ ဘုရားနှစ်ဆူစလုံး အုတ်တံတိုင်းတစ်ခုအတွင်းမှာ တည်ရှိသည်။ ၁၁ ရာစုက '''မစိမ်းခက်''' အမည်ရသည့် သူဌေးသမီးတစ်ဦး တည်ထားကိုးကွယ်ကြောင်း အစဉ်အလာဆိုခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ဗိသုကာလက်ရာမူ ၁၃ ရာစုလက်ရာ ဖြစ်တန်ရာသည်ဟု ဆိုကြလေသည်။ စိမ်းညက်၏အစ်မ သည် စိမ်းညက် ဖြစ်သည်။ ဘုရားတည်ရာတွင် မဟာရံတံတိုင်း နှစ်ထပ်ခတ်မိ၍ ဘုရင်က ညီအစ်မနှစ်ဦးကို ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။<ref>မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး</ref> == ဗိသုကာလက်ရာများ == စိမ်းညက်ညီမဘုရားသည် ထူးခြားသော စေတီဖြစ်သည်။ အောက်ခြေလေးထောင့်ဖြစ်၍ ပစ္စယာသုံးဆင့်ခပ်မြင့်မြင့် ရှိသည်။ ထိုအပေါ်၌ ခေါင်းလောင်းပုံစေတီ ရှိသည်။ အထက်သပိတ်မှောက်နှင့် ခါးပတ်၌ ဘီလူးပန်းဆွဲ အင်္ဂတေပန်း လက်ရာများရှိသည်။ ခေါင်းလောင်းပုံတွင် လေးမျက်နှာ၌ မုခ်ကပ်ငယ်လေးခုအတွင်း ဓမ္မစကြမုဒြာ ဆင်းတုငယ်များ ရှိသည်။ ခေါင်းလောင်းပုံအထက်တွင် ဖရုံတုံးခံ၍ ဖောင်းရစ် အဆင့်အဆင့် တက်သွားသည်။ ပစ္စယာ ထောင့်များတွင် ကလသာအိုးသဏ္ဌာန် ထောင့်စေတီများ ရှိသည်။ ဒုတိယပစ္စယာမှ ထောင့်စေတီများ၌ ခြင်္သေ့ရုပ်များဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်။ ဤပုထိုးစေတီလက်ရာသည် ထူးခြားသော လက်ရာဖြစ်သည်။ <ref>ဦးကျော်အောင်(စာတည်းမှူး)၊ တက္ကသိုလ် ဘာသာပြန်နှင့်စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးဌာန၊အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန - ပုဂံစေတီပုထိုးများ</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပုဂံ}} [[Category:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ]] nd9nxuncgo2r6z4zg9tyc30m7avpgnt 0 86950 1040317 1035189 2026-06-23T06:37:09Z ~2026-36400-76 144750 1040317 wikitext text/x-wiki ဝင်းမြင့် ဆိုသည်မှာ * [[ဦးဇော်မင်းထက်(နိုင်ငံတော်သမ္မတ)]] * [[ ဦးဇော်မင်းထက်(ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)]] * [[ဦးဇော်မင်းထက် (ကိုယ်ခန္ဓာအလှူရှင်)]] * [[ဦးဇော်မင်းထက် (ဝန်ကြီးဟောင်း)]] * [[ဦးဇော်မင်းထက် (တရားသူကြီး)]] * [[ဦးဇော်မင်းထက် ၁၂/ကမတ(နိုင်)075540 ) * [။ ] * [[ဦးဇော်မင်းထက် သာဝတိသာ (နန်းတော်ရှေ့)]] * မျိုးမြင့်အောင်(ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်း) * [[ဝင်းမြင့် (မအူပင်း)|မအူပင်ဝင်းမြင့်]] ကို ရည်ညွန်းခြင်း ဖြစ်သည်။ {{သံတူကြောင်းကွဲ}} [[Category:သံတူကြောင်းကွဲ AJ 800882 2026 From 2999 Bron to 1324 Round dryer ၁၂/ကမတ (နိုင်)၀၇၅၅၄၀ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီ ကြည်မြင်တိုင်မြို့နယ် အလတ်ချောင်းရက်ကွက် တော်ဝင်လမ် အမှတ် 38 ထာဝရ သမတ World Parsident]] 7whma1rs3chtok5e1a5ukyir0hwkrvv 0 243995 1040310 1036967 2026-06-23T04:50:42Z Salai Rungtoi 22844 /* ကိုးကား */ 1040310 wikitext text/x-wiki {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} အောက်ပါသည် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဆန္ဒပြပွဲများ]] ပြီးနောက် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ၏ ထင်ရှားသော ဖြစ်ရပ်များ မှတ်တမ်း ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ရှိနှင့်ပြီးသော [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] ပြန်လည်အစပြုခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ == ၂၀၂၁ == === မတ်လ === * မတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် လူငယ်ပေါင်းများစွာ သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအနက်မှ တစ်ခုအောက်တွင် စာရင်းသွင်းရန်နှင့် လေ့ကျင့်ရန် မြန်မာနိုင်ငံနယ်စပ်ဒေသများသို့ သွားရောက်ခဲ့ကြောင်းနှင့် <ref name="fishbeinetal2021">{{Cite web|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/the-last-fight-with-growing-support-for-federal-army-kachin-prepares-for-war/|title='The last fight': With growing support for federal army, Kachin prepares for war|date=3 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210403142738/https://www.frontiermyanmar.net/en/the-last-fight-with-growing-support-for-federal-army-kachin-prepares-for-war/}}</ref> နိုင်ငံတစ်ဝန်း ပြည်တွင်းစစ်အန္တရာယ်ကို မြင့်တက်စေနိုင်သည်ဟု သတင်းများက ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite news|title=UN envoy urges action to prevent Myanmar 'civil war'|url=https://elevenmyanmar.com/news/un-envoy-urges-action-to-prevent-myanmar-civil-war|date=1 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=23 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210523052132/https://elevenmyanmar.com/news/un-envoy-urges-action-to-prevent-myanmar-civil-war}}</ref> CRPH သည် စစ်တပ်ကို တိုက်ဖျက်ရန်အတွက် "ဖက်ဒရယ်လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့" ဖွဲ့စည်းရန်လည်း အဆိုပြုခဲ့သည်။ <ref name="MMN30321">{{Cite news|title=As slaughter of civilians continues, some decide it's time to take up arms|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/as-slaughter-of-civilians-continues-some-decide-its-time-to-take-up-arms|date=30 March 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=30 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210330105416/https://myanmar-now.org/en/news/as-slaughter-of-civilians-continues-some-decide-its-time-to-take-up-arms}}</ref> [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) <ref name="KIAbizasusual2021">{{Cite web|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-says-more-clashes-likely-despite-juntas-ceasefire-announcement|title=KIA says more clashes likely despite junta's ceasefire announcement|accessdate=14 February 2022|archivedate=2 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210402113940/https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-says-more-clashes-likely-despite-juntas-ceasefire-announcement}}</ref> သည် ဖေဖော်ဝါရီလမှ စတင်ကာ စစ်တပ်ကို ထိုးစစ်ဆင်နေပြီး မတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]] သည် [[တပ်မတော်|စစ်တပ်]]မှ မှ အရပ်သားများကို အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်နေခြင်းကို မရပ်တန့်ပါက စစ်ပွဲ ထပ်မံ ဖြစ်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ <ref name="brotherhoodthreat2021">{{Cite web|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/brotherhood-alliance-tells-military-to-stop-killings-threatens-to-abandon-ceasefire|title=Brotherhood Alliance tells military to stop killings, threatens to abandon ceasefire|accessdate=14 February 2022|archivedate=30 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210330145217/https://www.myanmar-now.org/en/news/brotherhood-alliance-tells-military-to-stop-killings-threatens-to-abandon-ceasefire}}</ref> * မတ်လနှောင်းပိုင်းမှစ၍ ပြည်သူများသည် စစ်တပ်ကို ခုခံကာကွယ်ရန် ကြိုးပမ်းသည့်အနေဖြင့် တူမီးကဲ့သို့သော လက်လုပ်လက်နက်များ ကိုင်ဆောင်လာကြသည်။ ပြည်သူများနှင့် စစ်တပ် ကြား လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲများ ပိုမိုဖြစ်ပွားလာနေသလို [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] မှလည်း စစ်တပ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး အဆောက်အအုံများနှင့် ရဲစခန်းများကို တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် မိုင်းထောင်ဖောက်ခွဲခြင်းများလည်း ပိုမိုဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|date=2 April 2021|title=The Junta Is Dragging Myanmar Into Full-Blown Civil War|url=https://www.irrawaddy.com/opinion/commentary/junta-dragging-myanmar-full-blown-civil-war.html|language=en-US|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410165357/https://www.irrawaddy.com/opinion/commentary/junta-dragging-myanmar-full-blown-civil-war.html}}</ref> * မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် လိုင်ဇာ အနီးရှိ အလောဘွမ် စစ်စခန်းအား [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] မှ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဧပြီလ (၁၁)ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်|စစ်တပ်]]သည် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုနှင့် မြေပြင်တပ်များကို အသုံးပြုကာ အခြေစိုက်စခန်းအား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်း အသေအပျောက်အများအပြာနှင့်အတူ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/juntas-armed-forces-launch-attack-to-reclaim-base-seized-by-kia|title=Junta's armed forces launch attack to reclaim base seized by KIA|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210603024127/https://www.myanmar-now.org/en/news/juntas-armed-forces-launch-attack-to-reclaim-base-seized-by-kia}}</ref> * [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]သည် မတ်လ ၂၆ ရက်က စစ်စခန်းတစ်ခုအား တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်သား ၁၀ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး အခြားသူများကို စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=10 soldiers killed in Myanmar base attack: Rebel group|url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/10-soldiers-killed-in-myanmar-base-attack-rebel-group/2190195|date=27 March 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410122729/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/10-soldiers-killed-in-myanmar-base-attack-rebel-group/2190195}}</ref> * အာဏာသိမ်းမှုအား ပြောင်ပြောင်တင်းတင်းဆန့်ကျင်သော ပထမဆုံး လက်နက်ကိုင်ပစ်ခတ်မှုမှာ မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ကလေး မြို့၌ ဆန္ဒပြသပိတ်စခန်းတစ်ခုအား စစ်သားများနှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များတိုက်ခိုက်မှုကို ပြန်လည်ခုခံ တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းနောက် ကလေးမြို့နယ်အတွင်းရှိ ကျေးရွာများတွင်လည်း တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|date=2 April 2021|title=Myanmar Villagers Take Up Homemade Weapons Against Regime's Security Forces|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-villagers-take-homemade-weapons-regimes-security-forces.html|language=en-US|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410172353/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-villagers-take-homemade-weapons-regimes-security-forces.html}}</ref> === ဧပြီလ === * ဧပြီ ၈ ရက်က ပြည်သူများသည် အမဲလိုက်ရိုင်ဖယ်များနှင့် မီးလောင်ဗုံးများဖြင့် စစ်သားများကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ခုခံသူ ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး စစ်တပ်မှလည်း အများအပြား ဒါဏ်ရာရခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် တန့်ဆည်မြို့သည် မကြာခဏ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်မှစ၍ အာဏာသိမ်းဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြမှုများကြောင့် နိုင်ငံအတွင်း သေဆုံးသူ မှာ ဧပြီ ၈ ရက်နေ့အထိ ၆၀၀ ကျော်အထိ ရှိလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Eleven killed as Myanmar protesters fight troops with hunting rifles, firebombs – media|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/eleven-killed-as-myanmar-protesters-fight-troops-with-hunting-rifles-firebombs-media-idUSKBN2BV0EH|work=Reuters|date=8 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=8 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210408082100/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/eleven-killed-as-myanmar-protesters-fight-troops-with-hunting-rifles-firebombs-media-idUSKBN2BV0EH}}</ref> * [[တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ်|တစ်နိုင်ငံလုံး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး]] စာချုပ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည့် [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး|မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသား ဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]] နှင့် [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသား အစည်းအရုံး]] တို့ အပါအဝင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ၇ ဖွဲ့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြု ကော်မတီနှင့် ညှိနှိုင်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=MYANMAR'S MEDIATION BLUES: Negotiation or zero-sum game?|url=https://www.bnionline.net/en/news/myanmars-mediation-blues-negotiation-or-zero-sum-game|work=BNI|date=3 June 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210603040243/https://www.bnionline.net/en/news/myanmars-mediation-blues-negotiation-or-zero-sum-game}}</ref> * ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့က [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]] ၊ [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] နှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] တို့ ပါဝင်သော [[မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့|မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်အဖွဲ့]] က ရှမ်းပြည်နယ် [[နောင်မွန်ရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်|နောင်မွန်]]ရဲကင်းစခန်းကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Ten Myanmar policemen killed in attack by ethnic armies opposed to junta-report|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-armies/ten-myanmar-policemen-killed-in-attack-by-ethnic-armies-opposed-to-junta-report-idUSKBN2BX056|work=Reuters|date=10 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410075547/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-armies/ten-myanmar-policemen-killed-in-attack-by-ethnic-armies-opposed-to-junta-report-idUSKBN2BX056}}</ref> * ဒီမိုကရေစီအရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ နိုင်ငံရေးသမား [[မင်းကိုနိုင်]]က ဧပြီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]]ကို ဖွဲ့စည်းကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရသော [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] နှင့် [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] တို့မှာ ၎င်းတို့၏ မူလရာထူးများအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ စင်ပြိုင်အစိုးရသစ်တွင် ကချင်နှင့် ကရင်လူနည်းစုများက ထိပ်တန်းဦးစားပေးနေရာများတွင် ရှိနေသည်။ အဆိုပါကြေညာချက်တွင် မင်းကိုနိုင်သည် စင်ပြိုင်အစိုးရကို အသိအမှတ်ပြုရန် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းကို တောင်းဆိုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Aung San Suu Kyi supporters unveil Myanmar 'national unity government'|url=https://www.ft.com/content/65d18000-f728-441e-8197-d637ac73cece|work=[[Financial Times]]|date=16 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=16 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210416161137/https://www.ft.com/content/65d18000-f728-441e-8197-d637ac73cece}}</ref> <ref>{{Cite news|title=Opponents of Myanmar's junta set up national unity government|url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210416-opponents-of-myanmar-s-junta-set-up-national-unity-government|work=[[France24]]|date=16 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=9 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210509175927/https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210416-opponents-of-myanmar-s-junta-set-up-national-unity-government}}</ref> * ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ချင်းပြည်နယ် ကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့သည် [[မင်းတပ်မြို့|မင်းတပ်]] တွင် လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေး စတင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-57197081|title=Archived copy|accessdate=14 February 2022|archivedate=2 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210602213654/https://www.bbc.com/news/world-asia-57197081}}</ref> မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်သည် ဆန့်ကျင်မှုကို နှိမ်နင်းရန် အင်အားသုံးပြီး မြို့တွင်သို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ === မေလ === * မေလ ၁၆ ရက်နေ့က ချင်းပြည်နယ် ဟားခါးမြို့တွင် ချင်းပြည်နယ် ကာကွယ်ရေးတပ်က ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ရာ စစ်သား ၆ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။<ref name="Jazeera42721">{{Cite news|title=Fighting erupts in eastern Myanmar near Thai border|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/4/27/fighting-erupts-in-eastern-myanmar-near-thai-border|work=www.aljazeera.com|accessdate=14 February 2022|archivedate=12 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210512120546/https://www.aljazeera.com/news/2021/4/27/fighting-erupts-in-eastern-myanmar-near-thai-border}}</ref>ထိုနေ့တွင်ပင် ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်မှ စစ်တပ် အခြေစိုက် စခန်းတခုအား သိမ်းယူခြင်းအား တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် စစ်တပ်မှ ကရင်ပြည်နယ်အတွင်း လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ * စစ်တပ် ၏ တိုက်ခိုက်မှုများမှ ကာကွယ်ရန်နှင့် ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စု တပ်မတော်ဆီသို့ ပထမဆုံး ခြေလှမ်းအဖြစ် အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရက မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) ကို ဖွဲ့စည်းကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Can Myanmar's New 'People's Defense Force' Succeed?|url=https://thediplomat.com/2021/05/can-myanmars-new-peoples-defense-force-succeed/|date=26 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=9 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210509135933/https://thediplomat.com/2021/05/can-myanmars-new-peoples-defense-force-succeed/}}</ref> * မူဆယ်မြို့တွင် မေလ ၂၃ ရက်က စစ်တပ်ာ်နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်တို့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၃ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Myanmar rebels claim police killings as Aung San Suu Kyi appears in court|url=https://www.theguardian.com/world/2021/may/24/myanmar-police-clashes-anti-coup-movement-deaths-peoples-defence-force|work=The Guardian|date=24 May 2021|language=en|accessdate=14 February 2022|archivedate=25 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210525013456/https://www.theguardian.com/world/2021/may/24/myanmar-police-clashes-anti-coup-movement-deaths-peoples-defence-force}}</ref> <ref>{{Cite news|title=Myanmar: 13 security forces members killed in clash with anti-coup bloc's defence force|url=https://www.aninews.in/news/world/asia/myanmar-13-security-forces-members-killed-in-clash-with-anti-coup-blocs-defence-force20210524083029|work=ANI News|date=24 May 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=26 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210526074425/https://www.aninews.in/news/world/asia/myanmar-13-security-forces-members-killed-in-clash-with-anti-coup-blocs-defence-force20210524083029/}}</ref> * ကယားပြည်နယ် ရှိ ကရင်နီပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (KPDF) မှ အဖွဲ့ဝင်များသည် ပြည်နယ်မြို့တော် လွိုင်ကော် အနီးရှိ စစ်တပ် စခန်းအချို့ကိုလည်း ဝင်ရောက် သိမ်းပိုက် ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Karenni resistance fighters open new front against junta|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-fighters-open-new-front-against-junta|work=Myanmar Now|date=26 May 2021|language=en|accessdate=14 February 2022|archivedate=26 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210526202734/https://www.myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-fighters-open-new-front-against-junta}}</ref> * ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၉ ရက်နေ့ နှင့် ၃၀ ရက်နေ့တို့တွင် စစ်တပ် သည် အမြောက်နှင့် ရဟတ်ယာဉ်များကို အသုံးပြု၍ လွိုင်ကော်နှင့် ဒီမောဆိုးရှိ PDF နှင့် KPDF စခန်းများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/myanmar-carries-out-air-strikes-after-militia-attacks-witnesses-2021-05-31 |accessdate=14 February 2022 |archivedate=1 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210601034353/https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/myanmar-carries-out-air-strikes-after-militia-attacks-witnesses-2021-05-31/ }}</ref> * မေလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) မှ အာဏာသိမ်းမှု ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်းကာ ကသာမြို့နယ်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ စစ်သား ၈ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။ ပူတာအို၊ ဖားကန့်နှင့် မိုးမောက်မြို့နယ်များတွင်လည်း တိုက်ပွဲတွေ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-forces-and-kia-in-fresh-fighting-in-northern-myanmar.html|title=Myanmar Junta Forces and KIA in Fresh Fighting in Northern Myanmar|date=31 May 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=2 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210602234925/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-forces-and-kia-in-fresh-fighting-in-northern-myanmar.html}}</ref> === ဇွန်လ === * ဇွန် ၁ ရက်မှ ၃ ရက်အထိ စစ်တပ်နှင့် [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ကရင်နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) ပူးပေါင်းအဖွဲ့သည် ကရင်တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် PDF ပူးပေါင်းအဖွဲ့တို့ဖြင့် [[မြဝတီခရိုင်]] အတွင်း တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ဒါဇင်နှင့်ချီ၍ ကျဆုံးခဲ့သည်။ <ref name="Irr6321">{{Cite news|title=Karen Rebel Leader Warns Myanmar Regime of More Fighting|url=https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/karen-rebel-leader-warns-myanmar-regime-of-more-fighting.html|date=3 June 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=5 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210605233950/https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/karen-rebel-leader-warns-myanmar-regime-of-more-fighting.html}}</ref> * ဇွန်လ ၂၂ ရက်နေ့က မန္တလေးမြို့ရှိ ပီဒီအက်ဖ်၏ လုံခြုံစိတ်ချရသော အဆောက်အအုံကို စစ်တပ်က သံချပ်ကာယာဉ်များ အပါအဝင် အသုံးပြု၍ ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ပြီး တိုက်ခိုက်ရေးသမား အများအပြားကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Myanmar Junta Troops Battle Civilian Resistance Fighters in Mandalay|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-battle-civilian-resistance-fighters-in-mandalay.html|date=22 June 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214075443/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-battle-civilian-resistance-fighters-in-mandalay.html}}</ref> === ဇူလိုင်လ === * ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့ က [[ဒီပဲယင်းမြို့]]လယ်တွင် တော်လှန်ရေးတပ် များနှင့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များ ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုအတွင်း လူ ၂၅ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/7/5/myanmar-military-kill-at-least-25-people-in-raid-on-central-town|title=Myanmar military kills at least 25 people in raid on central town|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220203013141/https://www.aljazeera.com/news/2021/7/5/myanmar-military-kill-at-least-25-people-in-raid-on-central-town}}</ref> * === ဩဂုတ်လ === * ဩဂုတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]တွင် တော်လှန်ရေးသမားများက မြေမြှုပ်မိုင်းများဖြင့် ဆက်တိုက် တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ တပ်သား ၅၀ ခန့် ကျဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ <ref>50 Myanmar Junta Soldiers Killed in Landmine Attacks https://www.irrawaddy.com/news/burma/50-myanmar-junta-soldiers-killed-in-landmine-attacks.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220214061731/https://www.irrawaddy.com/news/burma/50-myanmar-junta-soldiers-killed-in-landmine-attacks.html |date=14 February 2022 }}</ref> === စက်တင်ဘာလ === * စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် NUG သည် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် [[နိုင်ငံတော် အရေးပေါ်အခြေအနေ|အရေးပေါ်အခြေအနေ]] အဖြစ် ကြေညာခဲ့ပြီး စစ်အာဏာရှင်ကိုဆန့်ကျင်သည့် ပြည်သူ့ ခုခံတော်လှန်စစ်ကို စတင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=၂၀၂၁ မြန်မာစစ်အာဏာသိမ်း - NUG က နိုင်ငံတော်ကို အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာ - ဘီဘီစီ မြန်မာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/burma-58396049?ns_mchannel=social&ns_source=twitter&ns_campaign=bbc_live&ns_linkname=6136cfb33fa7c437236bc4cf%26%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%20%E1%80%85%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%20NUG%20%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%8A%E1%80%AC%262021-09-07T02%3A34%3A28.599Z&ns_fee=0&pinned_post_locator=urn:asset:16c20cc4-1cd3-4a66-80fe-fa39eacd5f09&pinned_post_asset_id=6136cfb33fa7c437236bc4cf&pinned_post_type=share|accessdate=14 February 2022|archivedate=19 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220119131047/https://www.bbc.com/burmese/live/burma-58396049?ns_mchannel=social&ns_source=twitter&ns_campaign=bbc_live&ns_linkname=6136cfb33fa7c437236bc4cf%26%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%20%E1%80%85%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%20NUG%20%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%8A%E1%80%AC%262021-09-07T02:34:28.599Z&ns_fee=0&pinned_post_locator=urn:asset:16c20cc4-1cd3-4a66-80fe-fa39eacd5f09&pinned_post_asset_id=6136cfb33fa7c437236bc4cf&pinned_post_type=share}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2021/sep/07/myanmar-opposition-announces-defensive-war-against-junta|title=Myanmar opposition announces 'defensive war' against junta|date=7 September 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=2 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220202134355/https://www.theguardian.com/world/2021/sep/07/myanmar-opposition-announces-defensive-war-against-junta}}</ref> * [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ [[မြင်သားရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|မြင်သားကျေးရွာ]]တွင် စက်တင်ဘာ ၁၀ ရက်က စစ်တပ်နှင့် တော်လှန်ရေးတပ်တို့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ အနည်းဆုံး လူ ၁၇ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>Deadly unrest reported in Myanmar after opposition urges 'defensive war' https://www.reuters.com/world/asia-pacific/deadly-unrest-reported-myanmar-after-opposition-urges-defensive-war-2021-09-10 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220118194903/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/deadly-unrest-reported-myanmar-after-opposition-urges-defensive-war-2021-09-10/ |date=18 January 2022 }}</ref> * လွန်ခဲ့သည့် သုံးလတာကာလအတွင်း တိုက်ပွဲများတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၇၀၀ ကျော် ကျဆုံးပြီး ၆၃၀ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက စက်တင်ဘာ ၁၄ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-1700-myanmar-junta-soldiers-killed-in-past-three-months-civilian-govt-says.html|title=Over 1700 Junta Soldiers Killed in Past Three Months, Civilian Government Says|date=14 September 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213184102/https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-1700-myanmar-junta-soldiers-killed-in-past-three-months-civilian-govt-says.html}}</ref> * စက်တင်ဘာ ၂၁ ရက်က ကယားပြည်နယ်နှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီးတို့တွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၄၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ တိုက်ပွဲများအတွင်း အရပ်သား တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၆ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/scores-of-myanmar-regime-troops-killed-in-clashes-with-civilian-ethnic-groups.html|title=Scores of Myanmar Regime Troops Killed in Clashes With Civilian/Ethnic Groups|date=21 September 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214055356/https://www.irrawaddy.com/news/burma/scores-of-myanmar-regime-troops-killed-in-clashes-with-civilian-ethnic-groups.html}}</ref> * စက်တင်ဘာ ၂၂ ရက်က ချင်းပြည်နယ် ထန်တလန်မြို့မှ ဒေသခံ ၈,၀၀၀ နီးပါးသည် စစ်တပ်မှ နေအိမ်များ လက်နက်ကြီးများဖြင့်ပစ်ခတ်ခြင်း မီးရှို့ခြင်း တို့ကြောင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မီဇိုရမ်မြို့သို့ ထွက်ပြေး တိမ်းရှောင်ခဲ့ကြရသည်။ <ref>{{Cite web|title=Myanmar: Whole town flees amid fierce fighting|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-58650762|accessdate=14 February 2022|archivedate=26 November 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211126130250/https://www.bbc.com/news/world-asia-58650762}}</ref> * ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်အတွင်း စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ချင်းပြည်နယ်နှင့် ကယားပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်အချို့တွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၀ ကျော်နှင့် တော်လှန်ရေးတပ်သား ၁၄ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-30-myanmar-junta-troops-killed-in-fierce-weekend-fighting.html|title=Over 30 Junta Soldiers Killed In Fierce Weekend Fighting|date=27 September 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214005244/https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-30-myanmar-junta-troops-killed-in-fierce-weekend-fighting.html}}</ref> * စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက်ကလည်း ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း ခြုံခိုတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း စစ်တပ်မှ စစ်သား ၂၀ ထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ တိုက်ပွဲများအတွင်း ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမား ၄ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သလို လက်နက်မဲ့ အသက် ၇၀ အရွယ် အရပ်သားတစ်ဦးလည်း စစ်တပ်၏ လက်ချက်ဖြင့် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-ambushed-in-shan-state.html|title=Myanmar Junta Troops Ambushed in Shan State|date=28 September 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214005113/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-ambushed-in-shan-state.html}}</ref> === အောက်တိုဘာလ === * အောက်တိုဘာလ အောက်တိုဘာလ ၆ ရက်နေ့က မကွေးတိုင်း ဂန့်ဂေါမြို့နယ်တွင် ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခံရခြင်းကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၄၀ ကျော် ကျဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-40-myanmar-junta-soldiers-killed-in-ambush.html|title=Over 40 Myanmar Soldiers Killed in Ambush|publisher=The Irrawaddy|date=6 October 2021|accessdate=7 October 2021|archivedate=6 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211006085942/https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-40-myanmar-junta-soldiers-killed-in-ambush.html}}</ref> * ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှစပြီး တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ၏ ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အနည်းဆုံး စစ်တပ်သတင်းပေးသူ/ဒလန် ၄၀၆ ဦး သေဆုံးပြီး ၂၈၅ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း စစ်အစိုးရထိန်းချုပ်ထားသော မီဒီယာများက အောက်တိုဘာ ၇ ရက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/hundreds-of-myanmar-junta-informants-killed-or-wounded.html|title=Hundreds Of Myanmar Junta Informants Killed Or Wounded|publisher=The Irrawaddy|date=7 October 2021|accessdate=7 October 2021|archivedate=7 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211007103445/https://www.irrawaddy.com/news/burma/hundreds-of-myanmar-junta-informants-killed-or-wounded.html}}</ref> ထိုနေ့တွင်ပင် [[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် ဖြိုးသန့်အား ဘက်ပြောင်းရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲကာ ဖမ်းဆီးခြင်း ခံခဲ့ရကာ ယခုအချိန်အထိ ရာထူးမှ လွတ်မြောက်ရန် ကြိုးပမ်းသည့် အဆင့်အမြင့်ဆုံး အရာရှိ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-detains-north-western-commander-for-planning-to-defect-ethnic-insurgent-sources.html|title=Myanmar Military Detains North Western Commander For Planning to Defect: Ethnic Insurgent Sources|publisher=The Irrawaddy|date=7 October 2021|accessdate=7 October 2021|archivedate=7 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211007102131/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-detains-north-western-commander-for-planning-to-defect-ethnic-insurgent-sources.html}}</ref> * ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်ကုန်က စစ်ကိုင်းတိုင်းနှင့် မကွေးတိုင်း ဒေသကြီးနှင့် ကယားပြည်နယ်တို့၌ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ စစ်အစိုးရ စစ်သည် ၉၀ ခန့် ကျဆုံးခဲ့ကြောင်း အောက်တိုဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် သိရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/some-90-myanmar-junta-soldiers-killed-during-intense-weekend-fighting.html|title=Some 90 Junta Soldiers Killed During Intense Weekend Fighting|date=11 October 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214003054/https://www.irrawaddy.com/news/burma/some-90-myanmar-junta-soldiers-killed-during-intense-weekend-fighting.html}}</ref> === နိုဝင်ဘာလ === * နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီး [[ကလေးမြို့]] ပီဒီအက်ဖ် အခြေစိုက် စခန်းအား စစ်အစိုးရ တပ်ဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ကလေးပီဒီအက်ဖ်မှ ဆေးတပ်သား ၉ ဦး ဖမ်းမိခဲ့ကာ ကလေး PDF တပ်ရင်း ၃ မှ တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၂ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Soldiers capture PDF medics during raid on resistance base camp in Kalay|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-capture-pdf-medics-during-raid-on-resistance-base-camp-in-kalay|accessdate=14 February 2022|archivedate=28 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220128121442/https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-capture-pdf-medics-during-raid-on-resistance-base-camp-in-kalay}}</ref> * နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက်ကလည်း ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]ရှိ မိုးဗြဲပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) ၏ ကင်းစခန်းအား ဒါဇင်နှင့်ချီသော အစိုးရ တပ်ဖွဲ့များက ခြုံခိုတိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ကင်းစခန်းအား စောင့်ကြပ်နေသော PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားများ အိပ်ပျော်နေစဉ် ခြေမြန်တပ်ရင်း (ခမရ) ၄၂၂ မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်အစိုးရတပ်များက ဝိုင်းရံထားသောကြောင့် ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများသည် ကင်းစခန်းမှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|title=Dozens of junta troops ambush Moebye PDF outpost|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/dozens-of-junta-troops-ambush-moebye-pdf-outpost|accessdate=14 February 2022|archivedate=20 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220120192337/https://www.myanmar-now.org/en/news/dozens-of-junta-troops-ambush-moebye-pdf-outpost}}</ref> * နိုဝင်ဘာ ၂၃ ရက်ကလည်း စစ်ကိုင်းတိုင်း မုံရွာခရိုင် [[ပလ္လင်ရွာ၊ ကနီမြို့နယ်|ပလ္လင်ကျေးရွာ]]အနီးရှိ ပီဒီအက်ဖ် နယ်မြေခံတပ်ရင်း ၂၀၅ အား ဘူဒိုဇာမြေထိုးစက်များအပါအဝင် စစ်ကား ၁၀ စီး၊ စစ်သား ၃၀ ခန့်က ချောင်းမြောင်းဖျက်ဆီးခဲ့သဖြင့် ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့သည်။ အခြေစိုက်စခန်းသည် PDF မှ ဖောက်ခွဲရေးပစ္စည်းများပြုလုပ်သည့် အလုပ်ရုံနေရာလည်းဖြစ်သည်။ စီးနင်းမှုအတွင်း စစ်အစိုးရတပ်များက လက်နက်များ သိုလှောင်ထားသည့် အဆောက်အအုံနှစ်ခုကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Military raid destroys resistance base in Monywa, PDF says|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-raid-destroys-resistance-base-in-monywa-pdf-says|accessdate=14 February 2022|archivedate=27 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220127221223/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-raid-destroys-resistance-base-in-monywa-pdf-says}}</ref> * နိုဝင်ဘာ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ကယားပြည်နယ် ဒီမောဆိုးမြို့နယ် [[ဟိုဖိတ်ရွာ၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်|ဟိုဖိတ်ကျေးရွာ]]အနီးတွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ကရင်နီအမျိုးသား ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (KNDF) မှ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမား ၄ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။ အဆိုပါ ၄ ဦးမှာ နံနက် ၅ နာရီ ၃၀ ခန့်တွင် ခြေမြန်တပ်ရင်း ၄၂၇ မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခံရသော ကင်းထောက်အဖွဲ့မှ တပ်သား ၆ ဦးဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news|title=Military kills four KNDF members in Demoso|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-kills-four-kndf-members-in-demoso|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211203102554/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-kills-four-kndf-members-in-demoso}}</ref> * ထို့အပြင်[[ရွှေကူမြို့]]အရှေ့ဘက် ၁၆ ကီလိုမီတာအကွာရှိ ကချင်အေးကျေးရွာအနီးတွင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် နှင့် စစ်တပ်မှ စစ်သား ၁၀၀ ခန့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ကေအိုင်အေက ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်သည်ဟူသော ကောလာဟလများကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး တိုက်ပွဲကြောင့် KIA ၏ ကျဆုံးသူစာရင်းကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခြင်းမရှိပေ။ မကြာသေးမီက ရရှိထားသော [[ဆူခွိုင်း ၃၀|Su-30]] ဂျက်တိုက်လေယာဉ် ၂ စင်းက စမ်းသပ်ပစ်လွှတ်ခဲ့သည့် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက် တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news|title=Military deploys Russian-made fighter jets against KIA targets|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-deploys-russian-made-fighter-jets-against-kia-targets|accessdate=14 February 2022|archivedate=6 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211206010220/https://myanmar-now.org/en/news/military-deploys-russian-made-fighter-jets-against-kia-targets}}</ref> * ထိုနေ့တွင်ပင် မတူပီ CDF သည် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]နှင့် ပူးပေါင်းကာ [[မတူပီမြို့]]နှင့် [[ပလက်ဝမြို့]]ကို ဆက်သွယ်သည့် လမ်းပေါ်တွင် ခြေမြန်တပ်ရင်း ၃၀၄ ကင်းစခန်းအား တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဆုတ်ခွာသွားခြင်းမပြုမီတွင် ခုခံရေးတပ်ဖွဲ့များက အစောင့်တပ်သား ၂ ဦးကိုသာ သတ်ဖြတ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name="auto" /> * နိုဝင်ဘာ ၂၆ ရက်က ချင်းပြည်နယ် [[မတူပီမြို့]]အနီးတွင် တပ်စွဲထားသည့် ချင်းပြည်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CDF) မှ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများက စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦးအား တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်သား ၂ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref name="auto">{{Cite news|title=Chinland Defence Force attacks junta soldiers in Matupi|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/chinland-defence-force-attacks-junta-soldiers-in-matupi|accessdate=14 February 2022|archivedate=1 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220201001003/https://www.myanmar-now.org/en/news/chinland-defence-force-attacks-junta-soldiers-in-matupi}}</ref> * [[မတ္တရာမြို့နယ်]] အရှေ့တောင်ဘက် တောတောင်ကုန်းများတွင် ယခင်က ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသော PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားတစ်ဦး၏ ရုပ်အလောင်းကို နိုဝင်ဘာ ၂၈ ရက်က တွေ့ရှိခဲ့သည်။ PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမား ရဲသူနိုင်အား နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းမိခဲ့ပြီး စစ်သားများက စခန်းအား မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည့် PDF အခြေစိုက်စခန်းသို့ အတင်းအဓမ္မ ပို့ဆောင်ခိုင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=PDF member in Mandalay Region killed in junta custody|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/pdf-member-in-mandalay-region-killed-in-junta-custody|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211203102555/https://www.myanmar-now.org/en/news/pdf-member-in-mandalay-region-killed-in-junta-custody}}</ref> === ဒီဇင်ဘာလ === * မိုးညှင်းတွင် လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ပြီး တစ်ပတ်ခန့်အကြာ ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော် ခြေမြန်တပ်ရင်း (၄၂) မှ စစ်သား ၅၀ ခန့်က [[မိုးညှင်းမြို့နယ်]] ညောင်ထောက်ရွာအနီး KIA နယ်မြေကို နံနက် ၈ နာရီ ဝန်းကျင်တွင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ညနေ ၆ နာရီခန့်တွင် ပြီးဆုံးခဲ့သည်။ KIA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံက ၎င်းတို့ဘက်မှ ထိခိုက်ကျဆုံးမှု အသေးစိတ်ကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခြင်း မရှိပေ။ ဖားကန့်မြို့လယ် ၁၇ မိုင်ခန့်အကွာ၊ [[ဖားကန့်မြို့]]နှင့် [[မိုးညှင်းမြို့]]ကို ဆက်သွယ်သည့် ကားလမ်းတစ်လျှောက်ရှိ ဝေလုံကျေးရွာအနီး၌လည်း တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ခြေလျင်တပ်ရှေ့တိုးနိုင်ရေးအတွက် ညနေ ၃ နာရီမှ ၈ နာရီအထိ လက်နက်ကြီး အမြောက်အချက်ရေ ၃၀ ခန့်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=KIA clashes with junta soldiers in Hpakant and Mohnyin|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-clashes-with-junta-soldiers-in-hpakant-and-mohnyin|accessdate=14 February 2022|archivedate=6 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211206011605/https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-clashes-with-junta-soldiers-in-hpakant-and-mohnyin}}</ref> စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များကလည်း ညလုံးပေါက် စစ်ဆင်ရေးပြုလုပ်ခဲ့ရာ တိုက်ပွဲပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် သိန်းမင်း PDF (TM-PDF) စခန်းကို သိမ်းပိုက်ပြီး မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့ရပြီး TM-PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၂ ဦး သေဆုံးကာ အခြားအများအပြား ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ <ref>Awaiting for official news report to be used as citation</ref> * ဒီဇင်ဘာ ၇ ရက်က [[ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်]] [[ဒုံးတောရွာ၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်|ဒုံးတောရွာ]]အတွင်း၌ စစ်တပ်မှ အရပ်သား ၁၁ ဦးအား ဖမ်းဆီး၍ မီးရှို့သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီးနောက် မီးလောင်ကျွမ်းဆဲဖြစ်သော အလောင်းများကို ဒေသခံများက တွေ့ရှိခဲ့သည်။ အနီးနားတွင် သွားလာနေသော စစ်ကောင်စီယာဉ်တန်းအား PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားများက ဖောက်ခွဲရေးပစ္စည်းများဖြင့် ဖောက်ခွဲတိုက်ခိုက်ခဲ့မှုအပြီးတွင် စစ်အစိုးရစစ်သား ၁၀၀ ခန့်က ရွာကို ဝင်ရောက်မွှေနှောက်သွားခဲ့သည်။ မီးလောင်မှုတွင် နောက်ထပ်လူတစ်ဦးမှာ အရပ်သားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မည်သူမည်ဝါဖြစ်သည်ကို မသိရပေ။<ref>{{Cite news|title=လူအစုလိုက် မီးရှို့သတ်ခံရသည့် ဆားလင်းကြီးတွင် ရုပ်အလောင်းထပ်တွေ့|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/9596|author=မောင်ရွှေဝါ|date=၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214152914/https://www.myanmar-now.org/mm/news/9596}}</ref> * ဒီဇင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်က သိမ်းပိုက်ထားသော ထန်တလန်မြို့တွင် စစ်တပ် နှင့် CDF တပ်ဖွဲ့တို့ မိနစ် ၉၀ ကြာ တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ စစ်တပ်က CDF မှ မြို့ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်စေရန် ဦးတည်သည့် ကြီးမားသော ထိုးစစ်ကို ထပ်မံထိုးစစ်ဆင်ပြီးနောက်၊ တိုက်ပွဲအတွင်း CDF တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ အဆိုပါသီတင်းပတ်အတွင်း စစ်တပ်သိမ်းပိုက်ထားသည့် ထန်တလန်မြို့တွင် နေအိမ် ၁၂ လုံး မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့ပြီး ချင်းပြည်နယ် မြို့တွင်း အဆောက်အအုံ လေးပုံတစ်ပုံကျော် ပျက်စီးခဲ့ကာ ၂ဘက်လုံးမှ အကာအကွယ်ယူ ပစ်ခတ်ရန် ခက်ခဲသွားသည်။ <ref>{{Cite news|title=Well over a quarter of Thantlang now destroyed by fire as rebel group vows to 'drive out' junta soldiers|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/well-over-a-quarter-of-thantlang-now-destroyed-by-fire-as-rebel-group-vows-to-drive-out-junta|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211210154834/https://www.myanmar-now.org/en/news/well-over-a-quarter-of-thantlang-now-destroyed-by-fire-as-rebel-group-vows-to-drive-out-junta}}</ref> * မကွေးတိုင်းဒေသကြီး မြိုင်ပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) မှ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများက ဒီဇင်ဘာ ၉ ရက် နံနက်အစောပိုင်းက လက်လုပ်ဗုံး ၃ လုံးဖြင့် စစ်ကားနှစ်စီးအား ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ခြုံခိုတိုက်ခိုက်မှုတွင် အနည်းဆုံး စစ်သား ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း PDF တွင်က ဆိုသည်။ မွန်းတည့်အချိန်၌ PDF သည် [[မင်းသားကျ (တောင်)ရွာ၊ မြိုင်မြို့နယ်|မင်းသားကျကျေးရွာ]]သို့ ခြေလျင်ထွက်ခွာလာသော စစ်သားများအား ထပ်မံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး နှစ်ဖက်အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုတိုက်ပွဲနှင့် ပတ်သက်၍ အသေအပျောက် သတင်းများ မရှိခဲ့ပေ။ <ref>{{Cite news|title=Soldiers target villagers after ambush by Myaing PDF|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-target-villagers-after-ambush-by-myaing-pdf|accessdate=14 February 2022|archivedate=17 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220117130024/https://myanmar-now.org/en/news/soldiers-target-villagers-after-ambush-by-myaing-pdf}}</ref> * KNDF နှင့် ကရင်နီတပ်မတော် (ကေအေ) တပ်ဖွဲ့များနှင့် တပ်မတော် ခြေမြန်တပ်ရင်း (၄၂၈) မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့တို့ တိုက်ပွဲများ ၄ ရက်ကြာ တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်ခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်သား (၄)ဦး ကျဆုံးခဲ့ကြောင်း KNDF ကဆိုသည်။ "သေသွားတာလားတော့ မသိဘူး။ အနည်းဆုံးခန့်မှန်းခြေကတော့ သုံးယောက်နဲ့ လေးယောက်ကြားမှာ စစ်တပ်ဘက်က ပြင်းပြင်းထန်ထန် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရထားတယ်လို့ ယူဆထားတယ်" ဟု KNDF ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |title=ကယားပြည်နယ်အတွင်း တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ပြင်းထန်နေ |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/9658 |website=Myanmar NOW |language=my |accessdate=14 February 2022 |archivedate=14 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214144642/https://www.myanmar-now.org/mm/news/9658 }}</ref> <ref>{{Cite news|title=Clashes in Kayah State kill at least four regime soldiers: KNDF|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/clashes-in-kayah-state-kill-at-least-four-regime-soldiers-kndf|accessdate=14 February 2022|archivedate=25 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211225174335/https://www.myanmar-now.org/en/news/clashes-in-kayah-state-kill-at-least-four-regime-soldiers-kndf}}</ref> နှစ်ရက်ကြာဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများအတွင်း စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး [[ခေါင်းကွဲရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်|ခေါင်းကွဲကျေးရွာ]]၌ တပ်မတော်မှ တပ်ဖွဲ့ဝင် ၄ ဦးနှင့် PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ထို့နောက် တပ်မတော်မှ လက်နက်ကြီးများနှင့် စနိုက်ပါများဖြင့် အင်အားအလွန်အကျွံ အသုံးပြုပြီးနောက် ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများသည် ရွာမှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|title=Soldiers kill and burn five people in Sagaing Region village after clashes with PDF|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-kill-and-burn-five-people-in-sagaing-region-village-after-clashes-with-pdf|accessdate=14 February 2022|archivedate=8 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220208210310/https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-kill-and-burn-five-people-in-sagaing-region-village-after-clashes-with-pdf}}</ref> * ထိုနေ့တွင်ပင် ခုခံ ခိုအောင်းရာ နေရာ နှစ်ခုကို စစ်တပ်က ဝင်ရောက် စီးနင်းမှု ကြောင့် မန္တလေး အရပ်ဘက် ပြောက်ကျားတပ်သား ၈ ဦးကို သေဆုံးခဲ့သည်။ စစ်တပ် တပ်ဖွဲ့ဝင်များက မဟာအောင်မြေနှင့် ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်များရှိ ပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) များကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ တပ်မတော်တပ်သားများအား တိုက်ခိုက်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သူဟု သံသယရှိသူတစ်ဦးမှ ဝန်ခံပြီးနောက် အဆိုပါစီးနင်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မဟာအောင်မြေစခန်း၌ ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲတွင် PDF အဖွဲ့ဝင် ၇ ဦး ကျဆုံးကာ စစ်ကောင်စီတပ်သားတစ်ဦး ဝမ်းဗိုက်တွင် ကျည်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ပြည်ကြီးတံခွန်စခန်း၌ စစ်အစိုးရတပ်များအား လက်လုပ်ဗုံးဖြင့် ပစ်ပေါက်ကာ ထွက်ပြေးကြစဉ် PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Myanmar Junta Claims to Have Killed 8 Resistance Fighters in Mandalay Raids|work=Myanmar NOW|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-claims-to-have-killed-8-resistance-fighters-in-mandalay-raids.html|accessdate=14 February 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213180339/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-claims-to-have-killed-8-resistance-fighters-in-mandalay-raids.html}}</ref> * ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်က အမြောက်မြားဖြင့် ပစ်ခတ်ကူညီနေသည့် စစ်ကိုင်းတိုင်း အရာတော်မြို့နယ် [[ကဲဘာရွာ၊ အရာတော်မြို့နယ်|ကဲဘာကျေးရွာ]]တွင် ဇေယျာ ၇ ဟု ခေါ်သည့် အခြား ဒေသခံ တော်လှန်ရေးသမားများအား ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများသည် စစ်တပ်၏ လက်နက်အင်အား သာလွန်ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|title=Myanmar military torches 100 homes in Sagaing Region village|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-100-homes-in-sagaing-region-village|accessdate=14 February 2022|archivedate=15 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211215064637/https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-100-homes-in-sagaing-region-village}}</ref> * ထို့အပြင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်]]တွင် ဗုံးအများအပြား ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဒဏ်ရာရရှိသူ ၃ ဦး အပါအဝင် သံသယရှိသူ ၁၂ ဦးကို တပ်မတော်မှ PDF ဟုစွပ်စွဲပြီး ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားသည့် နောက်ထပ် ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမား ၂ ဦးကိုလည်း ကျည်ကာအင်္ကျီများ ဝတ်ဆင်ထားသည့် အရပ်ဝတ် လက်နက်ကိုင် စစ်ကောင်စီတပ်သားများက ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ လက်လုပ်ဖောက်ခွဲရေးပစ္စည်းများကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် အခြားပြောက်ကျားတိုက်ခိုက်ရေးသမားများ သေဆုံးမှုများလည်း ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Three injured guerrilla fighters among 12 arrested after accidental explosion in Yangon|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/three-injured-guerrilla-fighters-among-12-arrested-after-accidental-explosion-in-yangon|accessdate=14 February 2022|archivedate=15 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211215064635/https://www.myanmar-now.org/en/news/three-injured-guerrilla-fighters-among-12-arrested-after-accidental-explosion-in-yangon}}</ref>ဒီပဲယင်း PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားများ နေရာယူထားသည့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ဒီပဲယင်းမြို့နယ်ကို တပ်မတော်မှ ဝိုင်းရံထားသည်ဟု ဒီပဲယင်း PDF ခေါင်းဆောင်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ “တော်တော်အခြေအနေဆိုးနေပြီ။ မနားတော့ဘူးဗျ။ စစ်ကြောင်းက တစ်ကြောင်းပြီးတစ်ကြောင်း လာနေတာ။ တစ်ကြောင်းက ဒီရွာကို ဖြတ်သွားရင် နောက်ထပ်တစ်ကြောင်းက ဒီရွာကို ဦးတည်နေပြီ။ အဲဒီလိုမျိုးဖြစ်နေတာ” ဟု ဒီပဲယင်း PDF ခေါင်းဆောင်မှ Myanmar NOW သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ လွန်ခဲ့သည့်လမှစတင်၍ တပ်မတော်သည် လေကြောင်း ချေမှုန်းရေး မစ်ရှင်များ ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ဒီပဲယင်းမြို့ အနောက်ဘက်သို့ ရဟတ်ယာဉ် ခြောက်စီးဖြင့် လေကြောင်းချီတပ်မှ စစ်သား ၁၅၀ ခန့် စေလွှတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Junta soldiers murder three more villagers in Depayin|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-murder-three-more-villagers-in-depayin|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220210222452/https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-murder-three-more-villagers-in-depayin}}</ref> * ကေအဲန်ယူ တပ်မဟာ ၆ လက်အောက်ရှိ ထိုင်းနယ်စပ်အနီး [[လေးကေ့ကော်|လေးကကော်မြို့သစ်]]တွင် ဒီဇင်ဘာ ၁၄ ရက်က တပ်မတော်မှ စစ်သား ၂၀၀ ခန့်ဖြင့် ရှာဖွေစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ NLD အမတ် ဝေလင်းအောင် အပါအဝင် စစ်အစိုးရ ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်ဟု ယူဆရသော လူအများအပြားကို စစ်တပ်က ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ခြေမြန်တပ်ရင်း ၅၆၀ မှ ယာဉ်တန်းလေးစီးဖြင့် ရောက်ရှိလာသည့် တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် လေးကေကော်မြို့ ငြိမ်းချမ်းရေး ရပ်ကွက်တွင် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများနှင့် ပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို ရှာဖွေခဲ့သည်။ အဆိုပါ စီးနင်းမှုကို ခွင့်ပြုထားခြင်း ရှိ၊ မရှိ မေးမြန်းရန် ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုများကို KNU တပ်မဟာ (၆) မှ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ဖြေကြားခြင်း မရှိပေ။ * ယောဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (YDF) အစည်းဝေးကျင်းပနေသည့် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး ဂန့်ဂေါမြို့နယ် [[နှမ်းခါးရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|နှမ်းခါးကျေးရွာ]]ကို တပ်မတော်က လေကြောင်းမှ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဒီဇင်ဘာ ၁၇ ရက်က ယောကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့မှ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမား ၂၀ ကျဆုံးခဲ့သည်။ ရွာကို လေကြောင်းထိုးစစ်ဆင်ရာတွင် ရဟတ်ယာဉ်သုံးစင်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ နှမ်းခါးရွာကို စစ်အစိုးရ ကျောထောက်နောက်ခံပြု ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ဝင် ၁၅၀ ခန့်က သိမ်းပိုက်ထားသည်ဟု ရွာခံတစ်ဦးက ပြောသည်။ <ref>{{Cite news|title=At least 20 killed in air raid on Magway village|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-20-killed-in-air-raid-on-magway-village|accessdate=14 February 2022|archivedate=27 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211227131155/https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-20-killed-in-air-raid-on-magway-village}}</ref> ထို့အပြင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး [[သန်လျင်မြို့နယ်]]တွင် တပ်မတော်က ဝင်ရောက်စီးနင်းမှုအတွင်း ဒေသခံ လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေး အဖွဲ့ ဝင်တစ်ဦး ပစ်သတ်ခံရပြီး အခြား သုံးဦးကိုလည်း ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ နံနက် ၉ နာရီခန့်တွင် [[လဟာယက်|လဟာရပ်ကျေးရွာ]]အနီးရှိ နေအိမ်တစ်လုံးအား စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါအဖွဲ့မှ အသက် ၃၀ အရွယ် အမျိုးသားတစ်ဦး ရင်ဘတ်နှင့် ပေါင်တို့တွင် သေနတ်ဒဏ်ရာဖြင့် သေဆုံးခဲ့ပြီး အမျိုးသားနှစ်ဦးနှင့် အမျိုးသမီးတစ်ဦးတို့ကို ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ သေဆုံးနေသည့် ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမား၏ ရုပ်အလောင်းကို စစ်သားများက သိမ်းယူသွားကာ သေဆုံးသူမှာ ဖြိုးမောင်မောင်ဦးဖြစ်ကြောင်း သန်လျင်အခြေစိုက် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာတစ်ခုက ဆိုသည်။ <ref>{{Cite news|title=One resistance fighter killed, three arrested in Thanlyin raid|work=Myanmar NOW|url=https://myanmar-now.org/en/news/one-resistance-fighter-killed-three-arrested-in-thanlyin-raid|accessdate=14 February 2022|archivedate=21 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211221031550/https://www.myanmar-now.org/en/news/one-resistance-fighter-killed-three-arrested-in-thanlyin-raid}}</ref> * ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်နှောင်းပိုင်းတွင် ကရင်နီအမျိုးသား ကာကွယ်ရေးတပ် (KNDF) မှ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ကယား(ကရင်နီ)ပြည်နယ် လွိုင်ကော်မြို့နယ် [[ကွန်နားရွာ၊ လွိုင်ကော်မြို့နယ်|ကွန်နားကျေးရွာ]]မှ တပ်မတော် တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ဒီဇင်ဘာ ၂၀ ရက်တွင် ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ KNDF အဖွဲ့ဝင်များ၏ ပြောကြားချက်အရ သီတင်းပတ်ကုန်တွင် ခွန်းနား တွင် တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၃၀ ခန့် တပ်စွဲထားကြောင်း သိရသည်။ ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်က တနင်္လာနေ့နှင့် ကြာသပတေးနေ့များတွင် တိုက်ပွဲ နှစ်ကြိမ်ဖြစ်ပွားပြီးနောက်ပိုင်း တိုက်ပွဲများ ထပ်မံဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း မရှိဟု ၎င်းက ဆက်လက်ပြောသည်။<ref>{{cite web |author1=အက်စတာဂျေ |title=လွိုင်ကော်မြို့နယ် ကွန်နားရွာတွင် နေအိမ်အများအပြား မီးထပ်ရှို့ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/9737 |website=Myanmar NOW |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ |accessdate=15 February 2022 |archivedate=15 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220215081334/https://myanmar-now.org/mm/news/9737 }}</ref> ==== ခရစ္စမတ်အကြို လူသတ်ပွဲ ==== {{main|မိုဆို လူသတ်ပွဲ}} * ကယားပြည်နယ် ဖရူဆိုမြို့နယ် [[မိုဆိုရွာ၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်|မိုဆိုရွာ]]အနီးတွင် စစ်ဘေးရှောင်ယာဉ်တန်းကို [[တပ်မတော်|စစ်တပ်]]က ဒီဇင်ဘာ ၂၄ ရက်က အလစ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ လူ ၃၅ ဦးထက်မနည်း သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။ အဆိုပါသေဆုံးမှုများတွင် အကျိုးအမြတ်မယူသော Save the Children အဖွဲ့မှ ဝန်ထမ်းနှစ်ဦး ပါဝင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=UN 'horrified' by massacre of dozens of civilians in Myanmar|work=Myanmar NOW|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/12/26/united-nations-horrified-myanmar-massacre-dozens-civilians|date=December 26, 2021|accessdate=February 1, 2022|archivedate=26 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211226231042/https://www.aljazeera.com/news/2021/12/26/united-nations-horrified-myanmar-massacre-dozens-civilians}}</ref> အဆိုပါဖြစ်ရပ်နှင့်ပတ်သက်၍ 'စေ့စေ့စပ်စပ် ပွင့်လင်းမြင်သာသော စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု' ပြုလုပ်ရန် ကုလသမဂ္ဂက တောင်းဆိုထားသည်။ == ၂၀၂၂ == === ဇန်နဝါရီလ === * ဇန်နဝါရီ ၃၁ ရက်က မကွေး၊ စစ်ကိုင်းနှင့် တနင်္သာရီတိုင်း ဒေသကြီးနှင့် ချင်းပြည်နယ်၊ ရှမ်းနှင့် ကယားပြည်နယ်တို့တွင် သုံးရက်ကြာ ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခံရမှုအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား အနည်းဆုံး ၃ ဒါဇင်ထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-kills-dozens-of-junta-soldiers-in-three-days-of-clashes.html|title=Myanmar Resistance Kills Dozens of Junta Soldiers in Three Days of Clashes|publisher=The Irrawaddy|date=January 31, 2022|accessdate=February 1, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213140918/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-kills-dozens-of-junta-soldiers-in-three-days-of-clashes.html}}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * ၁ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းတိုင်း ကနီမြို့နယ်အတွင်း စစ်ကောင်စီ တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် မဟာမိတ်ပျူစောထီးပြည်သူ့တပ်ဖွဲ့ဝင် အယောက် ၃၀ ထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ စစ်အစိုးရက ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများနှင့် စစ်သည်များ သယ်ဆောင်သည့် သင်္ဘောများကို ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း အနည်းဆုံး သင်္ဘောတစ်စီး မီးလောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/thirty-junta-soldiers-reportedly-killed-in-upper-myanmar.html|title=Thirty Junta Soldiers reportedly killed in Upper Myanmar|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214193946/https://www.irrawaddy.com/news/burma/thirty-junta-soldiers-reportedly-killed-in-upper-myanmar.html}}</ref> * ၂ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်အစိုးရလိုလားသော လူထုစုဝေးပွဲတွင် ဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်ခံရမှုကြောင့် လူ ၂ ဦး သေဆုံးပြီး ၃၈ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/two-killed-38-injured-at-rally-attack-on-myanmar-coup-anniversary.html|title=Two Killed, 38 Injured at Rally Attack on Myanmar Coup Anniversary|publisher=The Irrawaddy|date=February 2, 2022|accessdate=February 2, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213140526/https://www.irrawaddy.com/news/burma/two-killed-38-injured-at-rally-attack-on-myanmar-coup-anniversary.html}}</ref> * ၃ ဖေဖော်ဝါရီ - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ ပြောကြားချက်အရ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် အာဏာသိမ်းမှုမှ စတင်ကာ ပစ်မှတ်ထားသော တိုက်ခိုက်မှုများတွင် စစ်အစိုးရက ခန့်အပ်ထားသော အရာရှိ ၃၆၇ ဦး လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/almost-370-myanmar-junta-officials-assassinated-since-coup.html|title=Almost 370 Junta Officials Assassinated Since Coup|publisher=The Irrawaddy|date=February 2, 2022|accessdate=February 3, 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214194001/https://www.irrawaddy.com/news/burma/almost-370-myanmar-junta-officials-assassinated-since-coup.html}}</ref> * ၇ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီးအတွင်း နယ်မြေခံ PDF များ၏ လျပ်တပြတ် တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်သား ၃၈ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုများတွင် ဒရုန်းများ အသုံးပြုမှုလည်း ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/38-junta-soldiers-reported-killed-in-upper-myanmar.html|title=38 Junta Soldiers Reported Killed in Upper Myanmar|publisher=The Irrawaddy|date=February 7, 2022|accessdate=February 7, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213140304/https://www.irrawaddy.com/news/burma/38-junta-soldiers-reported-killed-in-upper-myanmar.html}}</ref> ကချင်ပြည်နယ် ဖားကန့်မြို့နယ်တွင် သုံးရက်ကြာ တိုက်ပွဲများအတွင်း တပ်ရင်းမှူး အပါအဝင် စစ်ကောင်စီ စစ်သည် ၂၀၀ ခန့် ကျဆုံးခဲ့ကြောင်း [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]က ပြောဆိုထားသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-200-myanmar-junta-troops-killed-in-three-days-kachin-independence-army.html|title=Over 200 Myanmar Junta Troops Killed in Three Days: Kachin Independence Army|publisher=The Irrawaddy|date=February 7, 2022|accessdate=February 7, 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214193909/https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-200-myanmar-junta-troops-killed-in-three-days-kachin-independence-army.html}}</ref> * ၈ ဖေဖော်ဝါရီ - [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] [[မောင်တောမြို့နယ်]]တွင် [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]] နှင့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့တို့ တိုက်ပွဲ အနည်းဆုံး နှစ်ကြိမ် ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ [[မီးတိုက်ရွာ|မီးတိုက်ကျေးရွာ]] အရှေ့မြောက်ဘက် လက်ပံတောင်အနီးရှိ AA ကင်းစခန်းအား ဖေဖော်ဝါရီ ၄ ရက်က ခိုးဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ AA ကင်းသမားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း AA ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ [[ခိုင်သုခ]]က ပြောသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့အထိ ၃ နာရီကြာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲများကြောင့် AA နှင့်စစ်တပ်တို့ကြား ၂၀၂၀ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှ စတင်၍ အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သော အလွတ်သဘော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ပျက်ပြားသွားမည့်အရေးကို စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-troops-clash-with-arakan-army-in-western-myanmar.html|title=Junta Troops Clash With Arakan Army in Western Myanmar|publisher=The Irrawaddy|date=February 8, 2022|accessdate=February 11, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213140146/https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-troops-clash-with-arakan-army-in-western-myanmar.html}}</ref> မောင်တောမြို့နယ် မြောက်ပိုင်းတွင် ဖေဖော်ဝါရီ ၇ ရက် ညက ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများကြောင့် အရပ်သား နှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{cite web |first1=ဧရာဝတီ |title=စစ်တပ်နှင့် AA တို့ တိုက်ပွဲကြား အရပ်သား ၂ ဦး သေဆုံး |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/08/249707.html |website=ဧရာဝတီ |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |date=၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |accessdate=15 February 2022 |archivedate=15 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220215124905/https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/08/249707.html }}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/two-civilians-dead-in-clash-between-aa-regime-troops-in-myanmars-rakhine-state.html|title=Two Civilians Dead in Clash Between AA, Regime Troops in Myanmar's Rakhine State|publisher=The Irrawaddy|date=February 8, 2022|accessdate=February 11, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213142004/https://www.irrawaddy.com/news/burma/two-civilians-dead-in-clash-between-aa-regime-troops-in-myanmars-rakhine-state.html}}</ref> *၉ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းနှင့် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးများတွင် နယ်မြေခံ PDF များ ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်သား ၃၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-groups-claim-to-kill-35-myanmar-junta-troops.html|title=Resistance Groups Claim to Kill 35 Myanmar Junta Troops|publisher=The Irrawaddy|date=February 9, 2022|accessdate=February 11, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213140059/https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-groups-claim-to-kill-35-myanmar-junta-troops.html}}</ref> အရပ်သားများကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအတွက် တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် [[ရန်ကုန်မြို့]]ရှိ [[တပ်မတော် (လေ)|လေတပ်]] လေယာဉ်မှူးများ၏ နေအိမ်များကို ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=ဧရာဝတီ |title=လေတပ်အရာရှိ နေအိမ်များကို တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်တိုက်ပြုလုပ် ဟု PDF ဆို |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/09/249720.html |website=ဧရာဝတီ |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |date=၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |accessdate=15 February 2022 |archivedate=15 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220215081530/https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/09/249720.html }}</ref> * ၁၀ ဖေဖေော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီး မြို့နယ် ၃ ခုတွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များက ဝင်ရောက် စီးနင်း တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၅၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-claim-to-have-killed-around-50-myanmar-junta-personnel.html|title=Resistance Fighters Claim To Have Killed Around 50 Myanmar Junta Personnel|publisher=The Irrawaddy|date=February 10, 2022|accessdate=February 11, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213130332/https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-claim-to-have-killed-around-50-myanmar-junta-personnel.html}}</ref> *၁၁ ဖေဖော်ဝါရီလ - ရခိုင်ပြည်နယ် မောင်တောမြို့နယ်ရှိ AA ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဗိုလ်မှူးတစ်ဦး အပါအဝင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် အများအပြား ကျဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=ဧရာဝတီ |title=တကျော့ပြန် ရခိုင်တိုက်ပွဲ ဗိုလ်မှူးအဆင့် အပါအဝင် စစ်တပ်အကျအဆုံးများ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/10/249756.html |website=ဧရာဝတီ |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |date=၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |accessdate=15 February 2022 |archivedate=15 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220215081245/https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/10/249756.html }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ ရက်နှင့် ၁၁ ရက်တို့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီးနှင့် ကယားပြည်နယ်တို့၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၃၈ ဦးနှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၅ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/dozens-of-junta-soldiers-killed-in-sagaing-kayah-myanmar-resistance-groups-say.html|title=Dozens of Junta Soldiers Killed in Sagaing, Kayah, Myanmar Resistance Groups Say|publisher=The Irrawaddy|date=February 11, 2022|accessdate=February 11, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213122752/https://www.irrawaddy.com/news/burma/dozens-of-junta-soldiers-killed-in-sagaing-kayah-myanmar-resistance-groups-say.html}}</ref> * ၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ - နေပြည်တော်၊ မကွေး၊ စစ်ကိုင်း၊ မန္တလေးနှင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတို့တွင် PDF တပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ နှင့် ၁၃ ရက်များတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၄၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-soldiers-killed-social-media-users-boycott-myanmar-coup-leaders-parade.html|title=Junta Soldiers Killed; Social Media Users Boycott Myanmar Coup Leader’s Parade|publisher=The Irrawaddy|date=14 February 2022|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214143540/https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-soldiers-killed-social-media-users-boycott-myanmar-coup-leaders-parade.html}}</ref> *၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခင်ဦးမြို့နယ်၊ [[မြို့သစ်ရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်|မြို့သစ်ရွာ]]အနီး၌ စစ်သားနှင့် ပျူစောထီးအင်အား ၈၀ ခန့်နှင့် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင်များ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ် နှစ်ဦးအပါအဝင် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၁၄ ဦးကျဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ခင်ဦးမြို့ တိုက်ပွဲတွင် လူငယ် ၁၄ ဦး သေဆုံး |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/10499 |website=Myanmar NOW |access-date=၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |accessdate=20 February 2022 |archivedate=20 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220220093932/https://www.myanmar-now.org/mm/news/10499 }}</ref> ထိုနေ့မှာပင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ မိုးဗြဲ ဝါရီဆူးပလိုင်ရွာအနီးတွင် ထိုးစစ်ဆင်လာသော စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် ကရင်နီပူးပေါင်းတပ်များ တိုက်ပွဲပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၀ ဝန်းကျင်ခန့် ကျဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=ဧရာဝတီ |title=တိုက်ပွဲပြင်းထန်ခဲ့သည့် မိုးဗြဲနှင့် ခင်ဦးတွင် PDF ၃၀ ဝန်းကျင် ကျဆုံး |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/18/250030.html |website=ဧရာဝတီ |access-date=၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |date=၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |accessdate=20 February 2022 |archivedate=20 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220220093950/https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/18/250030.html }}</ref> * ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပေါက်မြို့နယ် ရေပြာရွာ ရဲစခန်းကို ပေါက်၊ မြိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်တို့မှ PDF အဖွဲ့များ ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စခန်းမှူးအပါဝင် ရဲ ၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=မောင်ရွှေဝါ |title=ပေါက်မြို့ ရေပြာရဲစခန်းကို PDF ၃ ဖွဲ့ ဝင်တိုက်၊ စခန်းမှူးအပါအဝင် ၅ ဦး သေ |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/10567 |website=Myanmar NOW |access-date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |archivedate=25 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220225041955/https://www.myanmar-now.org/mm/news/10567 }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ကချင်ပြည်နယ် ကာမိုင်းမြို့အနီးရှိ စစ်ဆေးရေးဂိတ်တစ်ခုကို KIA တပ်မဟာ ၉ လက်အောက်ခံ တပ်ရင်း ၄၄ နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် ပူးပေါင်းတပ်များက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်မှ ၂ ဦးနှင့် အရပ်သား ၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ကချင် ကာမိုင်းစစ်ဆေးရေးဂိတ်ကို KIA နှင့် PDF ဝင်တိုက် |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/10569 |website=Myanmar NOW |access-date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂}}</ref> * ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ရွှေဘိုမြို့နယ်]]၊ [[ငါးပိအိုးရွာ၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်|ငါးပိအိုးကျေးရွာ]]သို့ စစ်ကောင်စီတပ်များ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သဖြင့် လူတစ်ဦးသေဆုံးကာ အိမ်ခြေ ၄၀ ကျော် မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=ကိုချို |title=ရွှေဘိုမြို့ ငပိအိုးရွာကို စစ်တပ်ဝင်၊ အိမ် ၄၀ မီးလောင်ပြီး လူငယ် ၁ ဦး သေဆုံး |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/10575 |website=Myanmar NOW |access-date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ [[နှမစားရစ်ရွာ၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်|နှမစားရစ်ရွာ]]သို့ စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် ပျူစောထီးပူးပေါင်းအဖွဲ့တို့ လေးကြိမ်မြောက် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဒေသခံ ၃ ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီး အိမ်ခြေ ၄၀၀ ကျော် မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=ကိုချို |title=စစ်တပ်ဝင်သည့် ရွှေဘိုမြို့ နှမစားရစ်ရွာတွင် ၃ ဦးသေ၊ အိမ် ၄၀၀ မီးလောင် |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/10585 |website=Myanmar NOW |access-date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂}}</ref> ===မတ်=== လွန်ခဲ့သော ရက်သတ္တပတ်အတွင်း ကယားပြည်နယ်၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်တွင် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့နှင့် ကရင်နီပူးပေါင်းအဖွဲ့တို့နှင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၈၅ ဦး သေဆုံးပြီး နှစ်ဦး ဖမ်းဆီးရမိကြောင်း မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-suffers-heavy-losses-in-kayah-state-resistance.html|title=Myanmar Junta Suffers Heavy Losses in Kayah State: Resistance|publisher=The Irrawaddy|date=March 7, 2022|accessdate=March 7, 2022|archivedate=18 January 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240118022742/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-suffers-heavy-losses-in-kayah-state-resistance.html}}</ref> === စက်တင်ဘာ === * ၂ စက်တင်ဘာ - ** ရွေးကောက်ပွဲ မဲသမာမှုတွင် အပြစ်ရှိသည်ဟုဆိုကာ ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ထောင်ဒဏ် သုံးနှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။ ယင်းအတွက်ကြောင့် သူမသည် အမှုမျိုးစုံမှ ပြစ်ဒဏ်စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၂၀ နှစ် ကျခံနေရသည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar's Aung San Suu Kyi gets 3 years' jail for election fraud |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/9/2/myanmars-aung-san-suu-kyi-gets-3-years-prison-for-election-fraud |access-date=2022-09-21 |website=www.aljazeera.com |language=en |archivedate=19 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221019052656/https://www.aljazeera.com/news/2022/9/2/myanmars-aung-san-suu-kyi-gets-3-years-prison-for-election-fraud }}</ref> ** [[ဗန်းမောက်မြို့နယ်]]နှင့် [[ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်]]ရှိ [[ရှမ်းနီအမျိုးသားများတပ်မတော်]]စခန်းများအား ကေအိုင်အေနှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]က လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar junta ally attacked in northern Sagaing |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-ally-attacked-in-northern-sagaing |date=2 September 2022 |author=Nyein Swe |work=Myanmar Now |language=en |accessdate=23 May 2023 |archivedate=10 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230810051933/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-ally-attacked-in-northern-sagaing/ }}</ref> * ၁၆ စက်တင်ဘာလ ၁၆ - [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]၊ [[လက်ယက်ကုန်းရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|လက်ယက်ကုန်းရွာ]]ရှိ စာသင်ကျောင်းအား [[တပ်မတော်|မြန်မာစစ်တပ်]]မှ [[လက်ယက်ကုန်းရွာ ပစ်ခတ်မှု|လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုများ]] ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ကလေးငယ် ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၁၇ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar army helicopters fire on school, killing 6: reports |url=https://asia.nikkei.com/Politics/Myanmar-army-helicopters-fire-on-school-killing-6-reports |access-date=2022-09-22 |website=Nikkei Asia |language=en-GB |archivedate=19 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220919182346/https://asia.nikkei.com/Politics/Myanmar-army-helicopters-fire-on-school-killing-6-reports }}</ref> လက်ယက်ကုန်းရွာတွင် [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]တို့ရှိနေသည့်အတွက် တိုက်ခိုက်ရခြင်းဖြစ်သည်ဟု မြန်မာစစ်တပ်က ဆိုသည်။<ref>{{Cite news |last=Reuters |date=2022-09-20 |title=Myanmar army helicopters fire on school, killing 13, media and residents say |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-army-helicopters-fire-school-killing-six-media-residents-2022-09-19/ |access-date=2022-09-22 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=22 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220922030633/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-army-helicopters-fire-school-killing-six-media-residents-2022-09-19/ }}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ|ကုလသမဂ္ဂနှင့်]] [[ဥရောပ သမဂ္ဂ|ဥရောပသမဂ္ဂတို့အပါအဝင်]] နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများက တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ထိခိုက်သေဆုံးမှုများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |date=2022-09-20 |title=Myanmar: Guterres strongly condemns army attacks which left 11 children dead |url=https://news.un.org/en/story/2022/09/1127201 |access-date=2022-09-22 |website=UN News |language=en |archivedate=22 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220922030644/https://news.un.org/en/story/2022/09/1127201 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Myanmar: Statement by the spokesperson on the latest attack against a school in Tabayin {{!}} EEAS Website |url=https://www.eeas.europa.eu/eeas/myanmar-statement-spokesperson-latest-attack-against-school-tabayin_en |access-date=2022-09-22 |website=www.eeas.europa.eu |archivedate=22 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220922030635/https://www.eeas.europa.eu/eeas/myanmar-statement-spokesperson-latest-attack-against-school-tabayin_en }}</ref> * ၂၃ စက်တင်ဘာ - [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ဒုဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သော ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး[[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]၏ ဆရာဖြစ်သူ အငြိမ်းစား ဗိုလ်ချုပ်[[အုန်းသွင်]] အား ရန်ကုန်မြို့ပြပျောက်ကြားအဖွဲ့တစ်ခုက လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ ဤလုပ်ကြံမှုသည် သတ်ဖြတ်ခံရသော တပ်မတော်၏ အမြင့်ဆုံးရာထူးဖြစ်သောကြောင့် ရာထူးကြီးစစ်တပ်ခေါင်းဆောင်များအနေဖြင့် လုံခြုံရေးအား တိုးမြှင့်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |author=<!--not stated--> |date=27 September 2022 |title=Retired Myanmar Brigadier General Shot Dead by Yangon Resistance Group |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/retired-myanmar-brigadier-general-shot-dead-by-yangon-resistance-group.html |work=The Irrawaddy |location=Yangon |access-date=19 October 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=19 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221019102837/https://www.irrawaddy.com/news/burma/retired-myanmar-brigadier-general-shot-dead-by-yangon-resistance-group.html }}</ref> === အောက်တိုဘာ === {{See also|ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု}} * ၈ အောက်တိုဘာ - စစ်အာဏာရှင် ဆန့်ကျင်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ အားနည်းစေရန်ရည်ရွယ်သော "[[ဖြတ်လေးဖြတ်]]"ဗျူဟာအား အကောင်အထည်ဖော်သည့်အနေဖြင့် စစ်ကိုင်းနှင့် မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ အနည်းဆုံး ရွာ ၂၀ ကျော်အား စစ်ကောင်စီတပ်များက မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း စစ်ကိုင်းအခြေစိုက် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ၏ အဆိုအရ ယင်းသို့ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရသဖြင့် အားလုံးဆုံးရှုံးသွားခဲ့သူများမှာ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |author=Nay Thit |title=Why Myanmar Junta's 'Four Cuts' Arson Strategy is Failing to Quell Resistance |url=https://www.irrawaddy.com/opinion/analysis/why-myanmar-juntas-four-cuts-arson-strategy-is-failing-to-quell-resistance.html |work=The Irrawaddy |date=22 October 2022 |access-date=2022-10-22 |language=en |accessdate=23 May 2023 |archivedate=22 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221022174503/https://www.irrawaddy.com/opinion/analysis/why-myanmar-juntas-four-cuts-arson-strategy-is-failing-to-quell-resistance.html }}</ref> * အောက်တိုဘာလ အလယ်ပိုင်း - ၂၀၂၃ ခုနှစ် အကုန်တွင် နွေဦးတော်လှန်ရေး အောင်ပွဲရမည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ယင်းအတွက် မြို့ပြနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် တိုက်ပွဲများ အရှိန်မြင့်လာခဲ့သည်။<ref name="at20221104">{{cite news |first=Anthony |last=Davis |title=Myanmar's NUG going for broke before its time |url=https://asiatimes.com/2022/11/myanmars-nug-going-for-broke-before-its-time/?fbclid=IwAR05DLA_u3Wj36rVzbn0sqQrLuZX2J6KXdBE1DPQcLh8JL-I-tS68MC2Vu0 |date=4 November 2022 |work=Asia Times |accessdate=23 May 2023 |archivedate=5 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221105215701/https://asiatimes.com/2022/11/myanmars-nug-going-for-broke-before-its-time/?fbclid=IwAR05DLA_u3Wj36rVzbn0sqQrLuZX2J6KXdBE1DPQcLh8JL-I-tS68MC2Vu0 }}</ref> * ၁၆ အောက်တိုဘာ - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[တောင်မြင့်ရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်|တောင်မြင့်ရွာ]]အား စစ်ကောင်စီတပ်များက ဝင်ရောက်စီနင်းခဲ့ကာ ကျောင်းဆရာ ဦးစောထွန်းမိုးအား ခေါင်းဖြတ်သတ်ဖြတ်ကာ ဦးခေါင်းအား [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ|NUG]]၏ စာသင်ကျောင်းဝင်ပေါက်တွင် ချိတ်ဆွဲထားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar villagers say army beheaded high school teacher |last=Peck |first=Grant |url=https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-813a18fd0ab77cd6ccdaaa36a0bf8965 |work=AP News |date=21 October 2022 |access-date=2022-10-22 |language=en |accessdate=23 May 2023 |archivedate=22 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221022174502/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-813a18fd0ab77cd6ccdaaa36a0bf8965 }}</ref> * ၂၁ အောက်တိုဘာ - [[ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] ဦးဆောင်သော တပ်များက ကော့ကရိတ်မြို့ကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သည်။ မြို့အနီး အာရှလမ်းမကြီးနှင့် မြို့တွင်းရှိ အစိုးရအဆောက်အဦများတွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Heavy Fighting Between Myanmar Junta, Resistance Reported in Karen's Kawkareik |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/heavy-fighting-between-myanmar-junta-resistance-reported-in-karens-kawkareik.html |work=The Irrawaddy |date=21 October 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=20 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240220212821/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/heavy-fighting-between-myanmar-junta-resistance-reported-in-karens-kawkareik.html }}</ref> * ၂၂ အောက်တိုဘာ - ညနေပိုင်းတွင် ကော့ကရိတ်မြို့မှ [[ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] ဦးဆောင်သော တပ်များ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့သည်။ အနီးတဝိုက်တွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name="at20221104"/> * ၂၃ အောက်တိုဘာ - ဖားကန့်မြို့နယ်တွင် [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကေအိုင်အေ]]၏ ၆၂ နှစ်မြောက်အခမ်းအနားကျင်းပနေစဉ် [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]]ကြောင့် လူအနည်းဆုံး ၈၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။ ယင်းသည် ဤပြည်တွင်းစစ် ပြန်လည်စတင်ချိန်မှစ၍ အရပ်သားအများဆုံး သေဆုံးခဲ့သော ပထမဆုံး တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကုလသမဂ္ဂက တိုက်ခိုက်မှုအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်းပြောဆိုခဲ့သော်လည်း စစ်ကောင်စီက အရပ်သားသေဆုံးမှုအား ငြင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Ethnic group says Myanmar air attack kills 80 at celebration |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/ethnic-group-myanmar-air-attack-kills-60-celebration-91995775 |last=Peck |first=Grant |work=ABCNews |date=23 October 2022 |access-date=2022-10-24 |language=en |accessdate=23 May 2023 |archivedate=24 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221024125159/https://abcnews.go.com/International/wireStory/ethnic-group-myanmar-air-attack-kills-60-celebration-91995775 }}</ref> * ၂၇ အောက်တိုဘာ - [[ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] ဦးဆောင်သော တပ်ဖွဲ့များက ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်ရှိ အမှတ် ၃၃၉ ခြေမြန်တပ်ရင်းအား ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Karen Resistance Forces Seize Myanmar Junta Base, Capture 17 Soldiers |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karen-resistance-forces-seize-myanmar-junta-base-capture-17-soldiers.html |work=The Irrawaddy |date=27 October 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=27 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221027144636/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karen-resistance-forces-seize-myanmar-junta-base-capture-17-soldiers.html }}</ref> === နိုဝင်ဘာ === * ၁၃ နိုဝင်ဘာ - [[တပ်မတော် (လေ)]]၏ [[Mil Mi-24|Mi-34]] ရဟတ်ယာဉ်က စစ်ကောင်စီတပ်အပေါ် မှားယွင်းပစ်ခတ်မှုကြောင့် တပ်သား ၆၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Regime Helicopter Kills At Least 60 Junta Troops in Sagaing Region: Resistance |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-regime-helicopter-kills-at-least-60-junta-troops-in-sagaing-region-resistance.html |work=The Irrawaddy |author=Hein Htoo Zan |date=14 November 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=18 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240118022742/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-regime-helicopter-kills-at-least-60-junta-troops-in-sagaing-region-resistance.html }}</ref> * ၁၄ နိုဝင်ဘာ - [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့|ပျူစောထီး]]အဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ရမည်စိုးသဖြင့် ထွက်ပြေးခဲ့သော မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ပေါက်မြို့နယ်]]ရှိ ကျေးရွာအုပ်ချုပ်ရေးမှူးများအား စစ်ကောင်စီက ဒဏ်ငွေတပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar's military punishes families of administrators who fled militia training |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmars-military-punishes-families-of-administrators-who-fled-militia-training |author=Maung Shwe Wah |date=15 November 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=14 January 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230114112736/https://myanmar-now.org/en/news/myanmars-military-punishes-families-of-administrators-who-fled-militia-training }}</ref> * ၁၅ နိုဝင်ဘာ - စစ်ကောင်စီကားတစ်စီးသည် ရက္ခိုင့်တပ်တော်မှ ထောင်ထားသော မြေမြှပ်မိုင်းထိခဲ့သဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ် ရန်ကုန်-စစ်တွေကားလမ်းပေါ်ရှိ ကျေးရွာများအား စစ်ကောင်စီက လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။ ဒေသခံများမှာ ပုဏ္ဏားကျွန်း သို့မဟုတ် စစ်တွေမြို့ပေါ်သို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။<ref>{{cite news |title=Thousands of Rakhine Villagers Flee Myanmar Junta's Deadly Wrath |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/thousands-of-rakhine-villagers-flee-myanmar-juntas-deadly-wrath.html |date=15 November 2022 |work=The Irrawaddy |accessdate=23 May 2023 |archivedate=4 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240204230917/https://www.irrawaddy.com/news/burma/thousands-of-rakhine-villagers-flee-myanmar-juntas-deadly-wrath.html }}</ref> * ၁၆–၂၂ နိုဝင်ဘာ - ချင်းပြည်နယ် ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များက ဒရုန်းများ အသုံးပြုကာ ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရှေ့တန်းစစ်စခန်းအား တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အခြေစိုက်စစ်ကောင်စီတပ်သား ၇၄ % ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။ လေကြောင်းမှ ပစ်ခတ်မှုများကြောင့် [[ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] အနေဖြင့် စခန်းအား သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite news |title=Chin resistance forces fail to take outpost after week-long siege |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/chin-resistance-forces-fail-to-take-outpost-after-week-long-siege |date=22 November 2022 |language=en |work=Myanmar Now |accessdate=23 May 2023 |archivedate=26 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221126133119/https://www.myanmar-now.org/en/news/chin-resistance-forces-fail-to-take-outpost-after-week-long-siege }}</ref> * ၁၉ နိုဝင်ဘာ - [[ခင်ဦးမြို့နယ်]]ရှိ ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့စခန်းအား ဝင်ရောက်စီးနင်းရာတွင် နေအိမ်များနှင့် ဒေသခံပြည်သူများ သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=IN PICTURES : Sagaing locals flee Myanmar junta's arson campaign |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/in-pictures-sagaing-locals-flee-myanmar-juntas-arson-campaign |work=Myanmar Now |date=22 November 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=26 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221126133109/https://www.myanmar-now.org/en/news/in-pictures-sagaing-locals-flee-myanmar-juntas-arson-campaign }}</ref> * ၂၁–၂၅ နိုဝင်ဘာ - [[မိုးညှင်းမြို့နယ်|မိုးညှင်း]]၊ [[ဗန်းမောက်မြို့နယ်|ဗန်းမောက်]]နှင့် [[ကသာမြို့နယ်]]ရှိ [[ကေအိုင်အေ]]စခန်းများအား [[တပ်မတော် (လေ)]]က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။.<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-jets-target-kachin-resistance-forces.html |title=Myanmar Junta Jets Target Kachin Resistance Forces |date=25 November 2022 |language=en |work=The Irrawaddy |accessdate=23 May 2023 |archivedate=26 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221126125028/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-jets-target-kachin-resistance-forces.html }}</ref> * ၂၂ နိုဝင်ဘာ ** [[မြိုင်မြို့နယ်]]ရှိ ရဲစခန်းတစ်ခုအား ဆက်လက်နေထိုင်နိုင်ခြင်း မရှိတော့သောကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်များက မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar military torches own police station in Magway |author=Maung Shwe Wah |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-own-police-station-in-magway |work=Myanmar Now |date=22 November 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=26 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221126133111/https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-own-police-station-in-magway }}</ref> ** [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]ရှိ ရဲစခန်း အဆောက်အဦတစ်ခုအား ပီဒီအက်ဖ်က ဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Nearly 60 Myanmar Regime Forces Killed in Two Days of Resistance Attacks |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/nearly-60-myanmar-regime-forces-killed-in-two-days-of-resistance-attacks.html |work=The Irrawaddy |date=24 November 2022 |language=en |accessdate=23 May 2023 |archivedate=29 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221129183848/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/nearly-60-myanmar-regime-forces-killed-in-two-days-of-resistance-attacks.html }}</ref> * ၂၄ နိုဝင်ဘာ - ကာဒီနယ် [[ချားလ်မောင်ဘို]]၏ နေအိမ်အပါအဝင် [[မုံလှရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်|မုံလှရွာ]]ရှိ နေအိမ်များအား စစ်ကောင်စီတပ်များက မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-torches-home-village-of-catholic-cardinal.html |title=Myanmar Junta Torches Home Village of Catholic Cardinal |language=en |work=The Irrawaddy |accessdate=23 May 2023 |archivedate=26 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221126131302/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-torches-home-village-of-catholic-cardinal.html }}</ref> * ၂၆ နိုဝင်ဘာ - ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]ရှိ ရဲစခန်းတစ်ခုအား ပဲခူးပီဒီအက်ဖ်များက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/over-70-myanmar-junta-forces-killed-in-three-days-of-resistance-attacks.html |title=Over 70 Myanmar Junta Forces Killed in Three Days of Resistance Attacks |work=The Irrawaddy |language=en |date=28 November 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=29 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221129183850/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/over-70-myanmar-junta-forces-killed-in-three-days-of-resistance-attacks.html }}</ref> * ၂၇ နိုဝင်ဘာ - [ရက္ခိုင့်တပ်တော်]]နှင့် စစ်ကောင်စီတပ်များ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Military and Arakan Army Agree Temporary Truce in Rakhine State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-military-and-arakan-army-agree-temporary-truce-in-rakhine-state.html |date=28 November 2022 |work=The Irrawaddy |accessdate=23 May 2023 |archivedate=29 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221129183848/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-military-and-arakan-army-agree-temporary-truce-in-rakhine-state.html }}</ref> * ၃၀ နိုဝင်ဘာ - [[ချင်းရွှေဟော်မြို့]]အနီးရှိ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]၏ စခန်းတစ်ခုအား စစ်ကောင်စီတပ်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Military launches major assault on Kokang base on China-Myanmar border |url=https://myanmar-now.org/en/news/military-launches-major-assault-on-kokang-base-on-china-myanmar-border |work=Myanmar NOW |date=2 December 2022 |language=en |author=Nyein Swe |accessdate=23 May 2023 |archivedate=31 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221231140615/https://myanmar-now.org/en/news/military-launches-major-assault-on-kokang-base-on-china-myanmar-border }}</ref> === ဒီဇင်ဘာ === * ၆ ဒီဇင်ဘာ - ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ]]အတွက် တာဝန်ရှိသူ စစ်ကောင်စီအရာရှိ သုံးဦးနှင့် တပ်သားတစ်ဦးကို [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]က ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Karenni forces capture soldiers linked to last year's Christmas Eve massacre |url=https://myanmar-now.org/en/news/karenni-forces-capture-soldiers-linked-to-last-years-christmas-eve-massacre |author=Esther J |date=6 December 2022 |accessdate=24 May 2023 |archivedate=4 January 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230104141538/https://myanmar-now.org/en/news/karenni-forces-capture-soldiers-linked-to-last-years-christmas-eve-massacre }}</ref> * ၇ ဒီဇင်ဘာ - နမ့်ဆန်မြို့နယ်ရှိ [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]နှင့် တပ်မတော် (ကြည်း)တို့ မြေပြင်တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Military Council suffered massive casualties Battle of Namhsan |url=https://www.bnionline.net/en/news/military-council-suffered-massive-casualties-battle-namhsan |work=BNI |date=14 December 2022 |access-date=24 May 2023 |archivedate=9 January 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230109143631/https://www.bnionline.net/en/news/military-council-suffered-massive-casualties-battle-namhsan }}</ref> * ၁၃ ဒီဇင်ဘာ - နမ့်ဆန်တိုက်ပွဲတွင် တပ်မတော်က လေကြောင်းမှ ဗုံးများဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar army drops massive aerial bombs during northern Shan State clashes, TNLA says |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-drops-massive-aerial-bombs-during-northern-shan-state-clashes-tnla-says |date=13 December 2022 |author=Nyein Swe |accessdate=24 May 2023 |archivedate=31 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221231140613/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-drops-massive-aerial-bombs-during-northern-shan-state-clashes-tnla-says }}</ref> * ၁၆ ဒီဇင်ဘာ - [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]တွင် ပါဝင်ပတ်သက်သူများအား ပိတ်ဆို့အရေးယူမည့် BURMA Act အား ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=https://foreignaffairs.house.gov/2022/4/meeks-issues-statement-on-house-passage-of-burma-act |title=Meeks Issues Statement on House Passage of BURMA Act |date=6 April 2022 |website=House Foreign Affairs Committee |access-date=24 May 2023 |archivedate=31 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221231150112/https://foreignaffairs.house.gov/2022/4/meeks-issues-statement-on-house-passage-of-burma-act }}</ref><ref>{{cite web |title=U.S. Senate Passes Burma Act Bill |url=https://www.abc-usa.org/2022/12/u-s-senate-passes-burma-act-bill/ |website=American Baptist Churches USA |date=16 December 2022 |access-date=24 May 2023 |archivedate=2 February 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230202184408/https://www.abc-usa.org/2022/12/u-s-senate-passes-burma-act-bill/ }}</ref> * ၁၇ ဒီဇင်ဘာ - တပ်သား ၉၈ ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်များက နန့်ဆန်တိုက်ပွဲမှ ဆုတ်ခွာခဲ့ကာ TNLA နှင့် နားလည်မှုလွဲမှားခြင်းဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ TNLA က ယင်းထုတ်ပြန်ချက်ကို ငြင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Calls Ta'ang Army Battle a 'Misunderstanding' |date=19 December 2022 |work=Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-calls-taang-army-battle-a-misunderstanding.html |accessdate=24 May 2023 |archivedate=9 January 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230109143629/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-calls-taang-army-battle-a-misunderstanding.html }}</ref> * ၂၇ ဒီဇင်ဘာ - [[ရွှေဘိုမြို့နယ်]]ရှိ ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များက အလစ်တိုက်ခိုက်ရန်အတွက် စစ်ကောင်စီတပ်သားများက အရပ်သုံးထရပ်ကားတွင် အလုပ်သမားများအဖြစ် ပုန်းခိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Several people killed in Myanmar military ambush of Sagaing resistance checkpoint |url=https://myanmar-now.org/en/news/several-people-killed-in-myanmar-military-ambush-of-sagaing-resistance-checkpoint |author=Thura Maung |date=31 December 2022 |accessdate=24 May 2023 |archivedate=31 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221231140611/https://myanmar-now.org/en/news/several-people-killed-in-myanmar-military-ambush-of-sagaing-resistance-checkpoint }}</ref> * ၂၉ ဒီဇင်ဘာ - ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦး[[လှမိုးအောင်]]အပါအဝင် [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] အစိုးရအဖွဲ့ဝင်ဟောင်းများအား နေအိမ်အကျယ်ချုပ်မှ လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/ayeyarwady-regions-nld-ministers-released.html |title=Ayeyarwady Region's NLD Ministers Released |date=30 December 2022 |work=The Irrawaddy |accessdate=24 May 2023 |archivedate=22 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230922151244/https://www.irrawaddy.com/news/burma/ayeyarwady-regions-nld-ministers-released.html }}</ref> * ၃၀ ဒီဇင်ဘာ - ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ထောင်ဒဏ် ၃၃ နှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar court extends Aung San Suu Kyi's prison sentence to 33 years |url=https://www.cnn.com/2022/12/30/asia/myanmar-aung-san-suu-kyi-court-verdict-intl-hnk/index.html |last=Mogul |first=Rhea |work=CNN |date=30 December 2022 |accessdate=24 May 2023 |archivedate=19 May 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230519081122/https://www.cnn.com/2022/12/30/asia/myanmar-aung-san-suu-kyi-court-verdict-intl-hnk/index.html }}</ref> ==၂၀၂၃== === ဇန်နဝါရီ === * ၅ ဇန်နဝါရီ - [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်]]က ကျေးရွာများအား စပိဘုတ်ထောက်ပံ့ပေးရန်နှင့် ပျူစောထီးအဖွဲ့သို့ ဝင်ရန် ဖိအားပေးမှုများကြောင့် [[အင်းလေး]]ဒေသ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များနှင့် ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်တို့အကြား ထိတွေ့တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Fighting Breaks Out Near Inle Lake in Southern Shan State |author=Hein Htoo Zan |date=5 January 2023 |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/fighting-breaks-out-near-inle-lake-in-southern-shan-state.html |work=The Irrawady |accessdate=24 May 2023 |archivedate=9 January 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230109200852/https://www.irrawaddy.com/news/burma/fighting-breaks-out-near-inle-lake-in-southern-shan-state.html }}</ref> * ၃၁ ဇန်နဝါရီ - "နိုင်ငံတော်အား သစ္စာစောင့်သိသော" နိုင်ငံသားများအား လိုင်စင်ဖြင့် လက်နက်ကိုင်ဆောင်ခွင့်ပြုမည်ဖြစ်ကြောင်း စစ်ကောင်စီ [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]]က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Tin Htet Paing |date=2023-02-13 |title=Myanmar regime issues right to arms policy enabling easier weapons access for pro-junta individuals and militias |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-regime-issues-right-to-arms-policy-enabling-easier-weapons-access-for-pro-junta |access-date=2023-03-16 |website=Myanmar NOW |language=en |archivedate=16 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230316191848/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-regime-issues-right-to-arms-policy-enabling-easier-weapons-access-for-pro-junta }}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * ၇ ဖေဖော်ဝါရီ - [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]က နိုင်ငံတော်၏ အရေးပေါ်အခြေအနေအား နောက်ထပ် ခြောက်လ သက်တမ်းထပ်တိုးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar regime extends military rule for another six months |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-regime-extends-military-rule-for-another-six-months |access-date=2023-03-12 |website=Myanmar NOW |language=en |archivedate=11 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230811023532/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-regime-extends-military-rule-for-another-six-months/ }}</ref> * ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ - [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]ရှိ နောက်ထပ် မြို့နယ် ၃ မြို့နယ်အား စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2023-02-23 |title=Myanmar Junta Extends Martial Law in Resistance Stronghold Sagaing Region |url=https://www.irrawaddy.com/news/myanmar-junta-extends-martial-law-in-resistance-stronghold-sagaing-region.html |access-date=2023-03-11 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=6 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406111742/https://www.irrawaddy.com/news/myanmar-junta-extends-martial-law-in-resistance-stronghold-sagaing-region.html }}</ref> တပ်မတော် (ကြည်း)၏ [[အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ် ၉၉ ခြေမြန်တပ်မ]]သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ ကျေးရွာများအား စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2023-03-06 |title=Myanmar army killed 17 people in 2 villages, residents say |url=https://apnews.com/article/myanmar-burma-army-village-killings-beheading-f67a2070a43cfa60c5800881a38f0b82 |access-date=2023-03-11 |website=AP NEWS |language=en |archivedate=13 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230913161001/https://apnews.com/article/myanmar-burma-army-village-killings-beheading-f67a2070a43cfa60c5800881a38f0b82 }}</ref> * ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ - ကန်တော်ကျေးရွာတွင် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များနှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ လူငယ် နှစ်ဦးအပါအဝင် ခုခံရေးသမား လေးဦး ခေါင်းဖြတ်သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။<ref name=":3">{{Cite web |date=2023-03-03 |title=Child fighters beheaded as Myanmar killings rise after martial law |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/myanmar-beheading-sagaing-03032023151949.html |access-date=2023-03-11 |website=Radio Free Asia |language=en |archivedate=3 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240203184532/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/myanmar-beheading-sagaing-03032023151949.html }}</ref> === မတ် === {{See also|တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု}} * ၂ မတ် - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် [[အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ် ၉၉ ခြေမြန်တပ်မ]]တပ်သားများက [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု]]အတွင်း ရွာသူရွာသား ၁၇ ဦးအား သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ နှစ်ဦးမှာ ခေါင်းဖြတ်သတ်ခံခဲ့ရပြီး အမျိုးသမီးသုံးဦးမှာ အသတ်မခံရမီ မုဒိမ်းကျင့်ခံခဲ့ရသည်။<ref name=":1">{{Cite web |last=Maung Shwe Wah |date=2023-03-11 |title=In Myanmar's heartland, new horrors from a junta struggling for control |url=https://myanmar-now.org/en/news/in-myanmars-heartland-new-horrors-from-a-junta-struggling-for-control |access-date=2023-03-11 |website=Myanmar NOW |language=en |archivedate=11 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230311150651/https://myanmar-now.org/en/news/in-myanmars-heartland-new-horrors-from-a-junta-struggling-for-control }}</ref> * ၁၁ မတ် - [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု]]တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီး သုံးပါးအပါအဝင် ရွာသူရွာသား အနည်းဆုံး ၃၀ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Esther J |date=2023-03-16 |title=Bodies of monks killed in Pinlaung massacre showed signs of torture |url=https://myanmar-now.org/en/news/bodies-of-monks-killed-in-pinlaung-massacre-showed-signs-of-torture |access-date=2023-03-16 |website=Myanmar NOW |language=en |archivedate=16 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230316175602/https://myanmar-now.org/en/news/bodies-of-monks-killed-in-pinlaung-massacre-showed-signs-of-torture }}</ref> === ဧပြီ === {{see also | ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု}} * ၁၁ ဧပြီ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ကန့်ဘလူမြို့နယ်]]၊ [[ပဇီကြီးရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်|ပဇီကြီးရွာ]]တွင် ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးရုံးဖွင့်ပွဲ ပြုလုပ်နေစဉ်အတွင်း [[တပ်မတော် (လေ)]]က လေကြောင်းမှ ပစ်ခတ်ခဲ့သဖြင့် ကလေးသူငယ်များအပါအဝင် အရပ်သား အနည်းဆုံး ၁၂၀ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Paddock |first1=Richard C. |title=Airstrike in Rebel-Held Region of Myanmar Kills at Least 100 |url=https://www.nytimes.com/2023/04/11/world/asia/myanmar-airstrike.html |work=The New York Times |date=11 April 2023 |accessdate=24 May 2023 |archivedate=12 April 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230412112258/https://www.nytimes.com/2023/04/11/world/asia/myanmar-airstrike.html }}</ref> === မေ === * ၇ မေ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မုံရွာမြို့]]အရှေ့မြောက်ဘက် [[ရေကန်စုရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်|ရေကန်စုရွာ]]အနီးရှိ မုံရွာခရိုင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ရင်း အမှတ် (၂၇) လက်အောက်ခံတပ်ခွဲ (၂) စခန်းကို စစ်ကောင်စီတပ် အင်အား ၈၀ ခန့်က ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၄ ဦးနှင့် အရပ်သား ၂ ဦးတို့ကို ပစ်သတ်ကာ မီးရှို့ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |first1=မောင်ရွှေဝါ |title=မုံရွာ PDF စခန်း စစ်တပ်ဝင်စီး၊ အမျိုးသမီး ၂ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦးကို သတ်ဖြတ် – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37726/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၈ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617142156/https://myanmar-now.org/mm/news/37726/ }}</ref> * ၂၅ မေ - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]အခြေစိုက် ဒေသခံကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့မှ ခေါင်းဆောင် အပါအဝင် တပ်ဖွဲ့ဝင်ရှစ်ဦးသည် လက်နက်၊ ငွေကြေးတွေများ ယူဆောင်ကာ စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်ချအညံ့ခံ ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ပခုက္ကူ ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့က ခေါင်းဆောင်နဲ့ အဖွဲ့ဝင်ရှစ်ဦး စစ်ကောင်စီထံထွက်ပြေး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/pakokku-pdf-05282023052944.html |website=Radio Free Asia |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601080519/https://www.rfa.org/burmese/news/pakokku-pdf-05282023052944.html }}</ref> * ၂၆ မေ ** [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေစကြိုမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ ဧရာဝတီနှင့် ချင်းတွင်းမြစ်ဆုံရာ ရေလယ်ကျွန်းဒေသအား စစ်တပ်က သုံးရက်ကြာ ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ ဒေသခံ ၅ ဦးသတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရပြီး ကျေးရွာ ၂၇ ရွာ မီးရှို့ခံခဲ့ရကာ နေအိမ် ၆၀၀ ကျော်မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=သူရမောင် |title=ဧရာဝတီနှင့် ချင်းတွင်းမြစ်ဆုံ၌ လူ ၅ ဦး အသတ်ခံရကာ ရွာ ၃၀ နီးပါး မီးရှို့ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37413/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=1 ဇွန် 2023 |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601074311/https://myanmar-now.org/mm/news/37413/ }}</ref> ** အမျိုးသားရေးအမည်ခံသည့် လှုပ်ရှားမှုများ၊ စစ်တပ်ထောက်ခံပွဲများကို ဦးဆောင်ပြုလုပ်လေ့ရှိသည့် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အမျိုးသားရေးအစည်းအရုံး (MNO) ဥက္ကဋ္ဌ<ref>{{cite news |first1=RFA Burmese |title=စစ်တပ်ထောက်ခံသူ သေနတ်ပစ်ခတ်ခံရပြီး အရေးပေါ်ဆေးကုသနေ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/army-supporter-shoot-05312023164924.html |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |agency=RFA Burmese |language=my}}</ref> ဦးတင့်လွင်အား သေနတ်သမားတစ်ဦးမှ ပစ်ခတ်လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=ဟန်သစ် |first2=မြတ်သွယ် |title=ရန်ကုန်တွင် နာမည်ကြီးစစ်တပ်ထောက်ခံသူနှစ်ဦး ရှေ့ဆင့်နောက်ဆင့် ပစ်သတ်ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37395/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=31 မေ 2023 |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601074320/https://myanmar-now.org/mm/news/37395/ }}</ref> * ၂၇ မေ ** ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]၊ [[မိုးဗြဲရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်|မိုးဗြဲမြို့]]တွင် စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေး တပ်မတော်တို့အကြား သုံးရက်ဆက်တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ကလေးငယ်နှစ်ဦး အပါအဝင် လေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=အက်စတာဂျေ |title=တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေသည့် မိုးဗြဲတွင် ကလေး ၂ ဦးအပါအဝင် ၄ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37317/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=30 မေ 2023 }}{{Dead link|date=July 2025 }}</ref> ** ကရင်နီတော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစု (KRU) မှ ဆေးမှူးတပ်ဖွဲ့ဝင် လူငယ်လေးဦးသည် ကယားပြည်နယ် ရှေ့တန်းစစ်မြေပြင်တွင် ဒဏ်ရာရသူများအား ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ဆောင်နေစဉ် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=တိုက်ပွဲကြား ကရင်နီဆေးမှူးတပ်ဖွဲ့ဝင် လေးဦးသေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/youth-died-in-karenni-battle-05282023170555.html |website=Radio Free Asia |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601080532/https://www.rfa.org/burmese/news/youth-died-in-karenni-battle-05282023170555.html }}</ref> * ၂၉ မေ - ချင်းပြည်နယ် [[ဟားခါးမြို့]]နှင့် [[ထန်တလန်မြို့]]ကြား သီးမစ်လွင်ပြင်တွင် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (CNA) နှင့် [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] ပူးပေါင်းအဖွဲ့နှင့် စစ်ကောင်စီကြား တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်စွာဖြစ်ပွားနေရာ တော်လှန်ရေးသမား ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |last1=Now |first1=Myanmar |title=ချင်းပြည်နယ် ဟားခါး၊ ထန်တလန်ကြားတွင် တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37330/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=30 မေ 2023 |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601075523/https://myanmar-now.org/mm/news/37330/ }}</ref> * ၃၀ မေ ** [[ဝက်လက်မြို့]]အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ [[စခမ်းသာရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်|စခန်းသာ (ရှပ်ပြဲ) ရွာ]]အနီး ရောက်လာသော စစ်ကြောင်းကို [[ရွှေဘိုမြို့နယ်]]အခြေစိုက် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များဖြစ်သည့် Black Wolf Army နှင့် WHO AM I – ARMY တို့က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးသီး ၇ ခုချ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းသည် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရပြီးနောက် ဝက်လက်မြို့ဘက်သို့ ပြန်ဆုတ်သွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=မောင်ရွှေဝါ |title=ဝက်လက်တွင် စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းနှစ်ခု ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37375/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=31 မေ 2023 |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601075511/https://myanmar-now.org/mm/news/37375/ }}</ref> ** မွန်ပြည်နယ်၊ [[ဘီးလင်းမြို့နယ်]]၊ [[အဝန်းကြီးရွာ၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်|အဝန်းကြီးကျေးရွာ]]ကို တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိဘဲ ဘီးလင်းမြို့အခြေစိုက် စစ်ကောင်စီ၏ အမှတ် (၃၁၄) အမြောက်တပ်ရင်းက လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ သံဃာတော် ၃ ပါးနှင့် အရပ်သား ၂ ဦးတို့ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=လင်းထင် |first2=ငြိမ်းဆွေ |title=ဘီးလင်းတွင် စစ်တပ်လက်နက်ကြီးကြောင့် သံဃာနှင့် သာမဏေများ ဒဏ်ရာရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37322/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=30 မေ 2023 |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601075522/https://myanmar-now.org/mm/news/37322/ }}</ref> ** တပ်မတော် ထောက်ခံသူနှင့် အမျိုးသားရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ၊ အဆိုတော် လီလီနိုင်ကျော်အား သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခံရသဖြင့် အရေးပေါ်ဆေးကုသမှုခံယူနေရသည်။<ref>{{cite web |title=အဆိုတော် ဒေါ်လီလီနိုင်ကျော် သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်လုပ်ကြံခံရ |url=https://news-eleven.com/article/248964 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း မြို့နယ် ၂၈ မြို့နယ်မှ စစ်အာဏာရှင် ဆန့်ကျင်ရေးတွင် ပါဝင်နေသော နိုင်ငံရေး၊ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းပေါင်း ၁၇၃ ဖွဲ့နှင့် လေ့လာသူ ၃၁ ဦးတို့ပါဝင်သော ပထမအကြိမ် စစ်ကိုင်းဖိုရမ်ကို နှစ်ရက်ကြာ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=စစ်ကိုင်းတိုင်း အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ ဖွဲ့စည်းမည် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/sagaing-counsalor-council-05312023171137.html |website=Radio Free Asia |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> ** ကရင်ပြည်နယ်၊ [[ကျုံဒိုးမြို့|ကျုံဒိုးရဲစခန်း]]ကို [[KNLA]] ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ဒရုန်းနှင့် ဗုံးချတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် ခလရ (၅၄၆) စစ်တပ်က လက်နက်ကြီး ပြန်လည်ပစ်ခတ်ရာတွင် ဒေသခံတစ်ဦး သေဆုံးပြီး တစ်ဦးဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=စစ်တပ် လက်နက်ကြီးကြောင့် ကျုံဒိုးဒေသခံတစ်ဦး သေဆုံး၊ တစ်ဦးဒဏ်ရာရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/karen-military-battle-05312023115429.html |website=Radio Free Asia |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601080531/https://www.rfa.org/burmese/news/karen-military-battle-05312023115429.html }}</ref> * ၃၁ မေ ** ကန့်ဘလူမြို့နယ် [[ဖုတ်ကုန်းရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်|ဖုတ်ကုန်းရွာ]] ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့စခန်းကို စစ်သား ၆၀ ဝန်းကျင်က ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ တော်လှန်ရေးသမားလေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name="mmnow8"/> ** ချောင်းဦးမြို့မြောက်ဘက် သုံးမိုင်အကွာ ခင်မွန်ရွာအနီးရှိ Area 71 People Defense Force Monywa စခန်းကို စစ်ကောင်စီ အင်အား ၁၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်က ဝင်ရောက်စီးနင်းရာ တော်လှန်ရေးသမားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name="mmnow8">{{cite web |first1=မောင်ရွှေဝါ |first2=သူရမောင် |title=စစ်ကိုင်းတွင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ စခန်းနှစ်ခု စီးနင်းခံရ၊ ငါးဦး သေဆုံး – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37442/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=18 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230618025229/https://myanmar-now.org/mm/news/37442/ }}</ref> === ဇွန် === * ၂ ဇွန် - ကရင်ပြည်နယ်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်အတွင်းရှိ စစ်ကောင်စီလက်အောက်ခံ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးများကို ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်နှင့် ပူးပေါင်းတပ်များက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ကြာအင်းဆိပ်ကြီးကို KNU ဝင်တိုက် – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37481/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၂ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=17 June 2023 |archivedate=20 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230620181743/https://myanmar-now.org/mm/news/37481/ }}</ref> * ၃ ဇွန် - ဖယ်ခုံမြို့နယ်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသော တပ်မ (၆၆) လက်အောက်ခံတပ်ကို မြို့အနောက်ဘက် ၅ မိုင်ခန့်အကွာရှိ [[ခေါင်းအီရွာမရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်|ခေါင်းအိရွာ]]နှင့် [[စက်တော်ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်|စက်တော်ရွာ]]အကြားတွင် ကို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် ဖယ်ခုံအခြေစိုက် အမှတ်(၁၀၀၂) တပ်ရင်း၊ ဒီးမော့ဆိုအခြေစိုက် အမှတ် (၁၁၀၁)၊ (၁၁၀၂)၊ (၁၁၀၇) တပ်ရင်းများ၊ မိုးမြို့ဗြဲအခြေစိုက် အမှတ် (၁၀၀၅)၊ (၁၀၀၇)၊ (၁၀၀၈)၊ (၁၀၀၉)၊ လွိုင်ကော်အခြေစိုက် PDF တပ်ရင်း (LKPDF) များနှင့် ကရင်နီအမျိုးသားများကာကွယ်ရေးတပ် (KNDF)၊ ကယား(ကရင်နီ)တော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစု (KRU) တို့ ပူးပေါင်း ပိတ်ဆို့တိုက်ခိုက်ရာမှ ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့အထိတိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=လင်းထင် |title=ဖယ်ခုံမြို့နယ်တွင် တိုက်ပွဲ ဆက်တိုက်ဖြစ်နေပြီး နှစ်ဖက် အထိအခိုက်ရှိ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37998/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁၅ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617150534/https://myanmar-now.org/mm/news/37998/ }}</ref> * ၅ ဇွန် ** ရှမ်းပြည်နယ်၊ လားရှိုးမြို့၊ အမှတ် (၁၂) ရပ်ကွက် ရဲစခန်း၊ အမှတ် (၅) ရပ်ကွက်ရှိ (၅၀၇) စစ်တပ်စခန်း၊ [[ပန်ဟုန်းရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်|ပန်ဟုန်းရွာ]]ရှိ စစ်တပ်စခန်းတို့ကို [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]က တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=မြတ်ပန်း |title=လားရှိုးမြို့ပေါ် ရဲစခန်းနှင့် စစ်တပ်စခန်းများ တိုက်ခိုက်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37605/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၆ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617233654/https://myanmar-now.org/mm/news/37605/ }}</ref> ** ကလေးမြို့နယ်၊ လက်ပံချောင်း-ရာဇဂြိုဟ်လမ်းမကြီးဘေးရှိ [[ရှုခင်းသာရွာ၊ ကလေးမြို့နယ်|ရှုခင်းသာကျေးရွာ]]ရှိ စာသင်ကျောင်းကို စစ်တပ်က MI 35 အမျိုးအစား တိုက်ခိုက်ရေးရဟတ်ယာဉ်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ လူ ၄ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=မြတ်သွယ် |title=ကလေးမြို့နယ်တွင် စာသင်ကျောင်း တိုက်ခိုက်ခံရပြီး ၄ ဦး ဒဏ်ရာရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37534/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၅ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=18 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230618002204/https://myanmar-now.org/mm/news/37534/ }}</ref> * ၆ ဇွန် ** ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း မိုးဗြဲမြို့တွင် စစ်ကောင်စီတပ် ပစ်ခတ်သဖြင့် အရပ်သား သုံးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=အက်စတာဂျေ |title=မိုးဗြဲမြို့တွင် တစ်ရက်အတွင်း အရပ်သား သုံးဦး အသတ်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37673/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617145205/https://myanmar-now.org/mm/news/37673/ }}</ref> ** ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]ရှိ [[နတ်သံကွင်းမြို့]] ရဲစခန်း၊ တံတားရဲကင်း နှစ်ခု၊ ရေတွင်းကုန်းရွာနှင့် ဘုံသတောရွာအနီးရှိ အခြားစစ်ရေးပစ်မှတ် နှစ်ခုတို့ကို KNU တပ်မဟာ ၃ လက်အောက်ခံတပ်များ၊ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်၏ တပ်ဖွဲ့များက ဝင်တိုက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး နတ်သံကွင်းတံတားကို ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဘက်မှ ၃၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့ကာ KNU,PDF ပူးပေါင်းတပ်ဘက်မှ ၄ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=လင်းထင် |title=စစ်တောင်းမြစ်ကူး နတ်သံကွင်းတံတား ဖျက်ဆီးခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37664/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=19 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230619182335/https://myanmar-now.org/mm/news/37664/ }}</ref> * ၇ ဇွန် ** ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]] စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင် ဗိုလ်မှူးနေလင်းဦးနှင့် [[ဗောဓိကွင်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ဗောဓိကွင်းရွာ]]အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဦးသူရတို့ကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့များက ပစ်သတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=အောင်နိုင် |title=ကျောက်တံခါးတွင် ဗိုလ်မှူးနှင့် ရွာအုပ်ချုပ်ရေးမှူး ပစ်သတ်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37721/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၈ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=17 June 2023 |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617115133/https://myanmar-now.org/mm/news/37721/ }}</ref> ** ပဇီကြီးရွာတွင် စစ်ကောင်စီတပ်၏ [[ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|လေကြာင်း တိုက်ခိုက်မှု]]ကြောင့် သေဆုံးခဲ့သူများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်း လူမှုကွန်ရက်ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာမှာ ရေးသားခဲ့ခြင်းကြောင့် သရုပ်ဆောင် မေပန်းချီကို အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်တွင်း စစ်ခုံရုံးက ပုဒ်မ ၅၀၅ (က) ဖြင့် ထောင်ဒဏ်သုံးနှစ်ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=သရုပ်ဆောင် မေပန်းချီကို စစ်ခုံရုံးက ထောင်သုံးနှစ်ချ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/may-panche-three-years-in-prison-06122023030210.html |access-date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၁၂ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=20 June 2023 |archivedate=20 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230620153215/https://www.rfa.org/burmese/news/may-panche-three-years-in-prison-06122023030210.html }}</ref> * ၉ ဇွန် - ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ [[ညောင်ပင်ကြီးရွာ၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်|ညောင်ပင်ကြီးရွာ]] ရဲစခန်းကို ဒေသကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့များက စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref name="mmnow9">{{cite web |title=ဆားလင်းကြီးတွင် စစ်တပ်က နေ့စဉ် ရွာမီးရှို့၊ ရွာသား ၁ ဦးကို ပစ်သတ် – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37959/ |publisher=Myanmar Now |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁၄ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617142159/https://myanmar-now.org/mm/news/37959/ }}</ref> * ၁၂ ဇွန် - ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ် မိုးဗြဲမြို့ ရပ်ကွက်များအတွင်း စစ်တပ် ဝင်ရောက်တပ်စွဲထားစဉ် မေ ၂၇ မှ ဇွန် ၉ အတွင်း အရပ်သား ၁၃ ဦးထက်မနည်း ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web |first1=အက်စတာဂျေ |title=စစ်တပ် တပ်စွဲထားသည့် မိုးဗြဲတွင် ပစ်သတ်ခံရသူ ၁၃ ဦးထက်မနည်း ရှိလာ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37834/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617182106/https://myanmar-now.org/mm/news/37834/ }}</ref> * ၁၃ ဇွန် ** ကယားပြည်နယ်၊ မယ်စဲ့မြို့နယ်ရှိ သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်း [[တောင်လှရွာ၊ မယ်စဲမြို့နယ်|တောင်လှကျေးရွာ]]အနီးရှိ တောင်လှစခန်း၊ မယ်လနွယ်စခန်းနှင့် မြန်မာ-ထိုင်း နှစ်နိုင်ငံနယ်ခြားမှတ်တိုင်အမှတ် ၁၄ ရှိ BP 14 စခန်းကုန်းနှင့် မြို့မရဲစခန်းတို့ကို ကရင်နီတော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်များက တစ်ပြိုင်တည်း ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ မြို့နယ်ရဲမှူး သေဆုံးပြီး၊ စခန်း ၃ ခုမှ မောင်းပြန်သေနတ် ၄၀ ခန့် ရရှိခဲ့ကြောင်း KMIC ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ခူးညေးရယ်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |first1=အက်စတာဂျေ |title=မယ်စဲ့မြို့ရှိ စစ်ကောင်စီ စခန်းလေးခု တစ်ပြိုင်တည်း တိုက်ခိုက်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37939/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁၄ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617152040/https://myanmar-now.org/mm/news/37939/ }}</ref> ** ဇာမဏီအမည်ရှိ မြင်းမူနှင့် မြောင်မြို့နယ် အခြေစိုက် ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ ခေါင်းဆောင် ကိုဇော်မိုးနှင့် အခြား ၃ ဦးကို အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ လက်အောက်ခံ မြောင်ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ အဖွဲ့က လူသတ်မှုသံသယဖြင့် ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးနေစဉ် သေဆုံးသွားကြောင်း မြန်မာနောင်း မီဒီယာ က ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=မိုးဦး |author2=သူရမောင် |title=မြောင်ပလဖ ဖမ်းဆီးထားသော တော်လှန်ရေးသမား ၄ ဦး သေဆုံး – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37899/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁၃ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617145032/https://myanmar-now.org/mm/news/37899/ }}</ref> * ၁၅ ဇွန် - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ [[စေတုတ္တရာမြို့နယ်]]၊ [[တပွင်ရွာ၊ စေတုတ္ထရာမြို့နယ်|တပွင်ရွာ]]ရဲစခန်းကို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် မင်းဘူးခရိုင် တပ်ရင်း-၃ က တိုက်ခိုက် မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့|ပျူစောထီး]] ၂ ယောက်ကို စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=စေတုတ္တရာ တပွင်ရွာရဲစခန်းကို PDF မီးရှို့ဖျက်ဆီးပြီး ပျူစောထီး ၂ ဦး ဖမ်းမိ (ရုပ်သံ) |url=https://burmese.dvb.no/archives/600035 |access-date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=DVB |date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃}}</ref> * ၁၇ ဇွန် - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ [[ကင်းပြားရွာ၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်|ကင်းဗျားကျေးရွာ]]တွင် စစ်ကောင်စီတပ်က ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးသွားသည့် အမျိုးသားများအနက် ၅ ဦး၏ ရုပ်အလောင်းများကို ဒေသခံများက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=သူရမောင် |title=ရွှေဘိုတွင် စစ်တပ်ဖမ်းသွားသော ရွာသား ၅ ဦး အသတ်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38221/ |access-date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁၉ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=20 June 2023 |archivedate=20 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230620154719/https://myanmar-now.org/mm/news/38221/ }}</ref> * ၁၉ ဇွန် ** ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် လုံခြုံရေးအကြီးအကဲ ဗိုလ်မှူးဟောင်း ဦးရဲခိုင်ကို ရန်ကုန်အခြေစိုက် မြို့ပြပြောက်ကျားအဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည့် Urban Owls က ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=ဟန်သစ် |title=ရန်ကုန်လေဆိပ် လုံခြုံရေးအကြီးအကဲ ဗိုလ်မှူးဟောင်း ပစ်သတ်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38244/ |access-date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=20 June 2023 |archivedate=20 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230620181745/https://myanmar-now.org/mm/news/38244/ }}</ref> ** ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးများတွင် [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]၏ မွေးနေ့ကို ဂုဏ်ပြုသည့်အနေဖြင့် ပန်းကိုင်ဆောင် သွားလာခြင်း၊ ပန်းပန်ခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သူများကို စစ်ကောင်စီ တပ်သားများက ဖမ်းဆီးခဲ့ရာ လူပေါင်း ၁၃၀ ကျော် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်မွေးနေ့ ပန်းသပိတ်လှုပ်ရှားမှု လူပေါင်း ၁၃၀ ကျော်ဖမ်းဆီးခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/dassk-birthday-activists-arrested-06202023070640.html |access-date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> * ၂၀ ဇွန် - မြင်းခြံမြို့နယ်၊ [[ယုန်ထိုးရွာ၊ မြင်းခြံမြို့နယ်|ယုန်ထိုးရွာ]]အနီးတွင် စစ်ကောင်စီ ကင်းပုန်းအဖွဲ့၏ ကြားဖြတ်ပစ်ခတ်ခဲ့မှုကြောင့် PDF တပ်ရင်း (၁) နှင့် (၈) ပူးပေါင်းအဖွဲ့မှ ၁၀ ဦး တိုက်ခိုက်ခံရပြီး ၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=မိုးဦး |first2=သူရမောင် |title=မြင်းခြံတွင် PDF များ ချုံခိုတိုက်ခံရ၊ ၅ ဦး သေဆုံး – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38408/ |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |date=၂၂ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703040849/https://myanmar-now.org/mm/news/38408/ }}</ref> * ၂၁ ဇွန် - [[မြောင်မြို့]]ပေါ်ရှိ မြို့မရဲစခန်း၊ မြို့နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရုံးနှင့် ရဲဝန်ထမ်းအိမ်ရာတို့ကို PDF မြင်းခြံခရိုင် အမှတ် (၈) တပ်ရင်းအပါအဝင် မြောင်မြို့နယ်အတွင်း အခြေစိုက်သည့် တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ ၉ ဖွဲ့က တစ်နာရီနီးပါး တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=မိုးဦး |title=မြောင်မြို့ စစ်ကောင်စီပစ်မှတ် ၃ ခုကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ဝင်တိုက် – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38403/ |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |date=၂၂ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703040848/https://myanmar-now.org/mm/news/38403/ }}</ref> * ၂၄ ဇွန် - မယ်စဲ့မြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီအခြေစိုက်စခန်း ၆ ခုကို ကရင်နီတပ်ပေါင်းစုက ဇွန် ၁၃ မှ ၂၄ အတွင်း သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=အက်စတာဂျေ |title=မယ်စဲ့မြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းအားလုံး ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု သိမ်းယူ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38487/ |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |date=၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703042353/https://myanmar-now.org/mm/news/38487/ }}</ref> * ၂၅ ဇွန် - စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ [[ကင်းတော်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|ကင်းတော်ရွာ]]အနီးရှိ ဒေသခံကာကွယ်ရေး တပ်စခန်းတစ်ခုကို စစ်တပ်က ဝင်ရောက်စီးနင်း တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် ဒေသခံကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးနှင့် အရပ်သား ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ကင်းတော်ရွာ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးစခန်း စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု ၁ ဒါဇင်ခန့်သေဆုံး |url=https://burmese.voanews.com/a/about-1-dozen-pdfs-were-killed-in-the-attack-on-kintaw-village/7153236.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၂၆ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> * ၂၇ ဇွန် ** စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ [[ညောင်ကုန်းရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်|ညောင်ကုန်းရွာ]]နှင့် [[ချင်ပြစ်ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်|ချင်ပြစ်ရွာ]]ကို စစ်တပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် သံဃာတော်တစ်ပါးအပါအဝင် အရပ်သား ၁၀ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ အရပ်သားထိခိုက်သေဆုံးမှုရှိ |url=https://burmese.voanews.com/a/sagaing-pearl-airstrikes-civillian-deaths/7155156.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၂၈ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032047/https://burmese.voanews.com/a/sagaing-pearl-airstrikes-civillian-deaths/7155156.html }}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မြောင်မြို့နယ်အနောက်ခြမ်းတွင် စစ်ကောင်စီတပ်က ဖမ်းဆီးသွားသည့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) ခရိုင်တပ်ရင်းခေါင်းဆောင် အသတ်ခံခဲ့ရပြီး လိုက်လံကယ်တင်ရန် ကြိုးပမ်းသည့် သားဖြစ်သူအပါအဝင် ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၃ ဦးလည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=သူရမောင် |title=မြောင်တွင် PDF ခေါင်းဆောင် အပါအဝင် တပ်ဖွဲ့ဝင် ၄ ဦး သေဆုံး – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38623/ |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |date=၂၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703040901/https://myanmar-now.org/mm/news/38623/ }}</ref> * ၂၈ ဇွန် ** မွန်ပြည်နယ်၊ [[ဘီးလင်းမြို့]]နှင့် [[သထုံမြို့]]အကြားက ရွှေရောင်ပြတံတားကို ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ် KNLA/PDF ပူးပေါင်းတပ်များက မိုင်းခွဲ ဖျက်ဆီးခဲ့ရာ အိမ်စီးကား ၃ စီး တံတားအောက် ထိုးကျကာ လူတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=သထုံ၊ ဘီးလင်းလမ်း KNU တိုက်ခိုက်မှု ထိခိုက်သေဆုံးသူတချို့ရှိ |url=https://burmese.voanews.com/a/ethnic-armed-knu-launches-an-roadsite-attack-on-a-highway-in-karen-state/7159908.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၂၉ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032053/https://burmese.voanews.com/a/ethnic-armed-knu-launches-an-roadsite-attack-on-a-highway-in-karen-state/7159908.html }}</ref> တံတားပေါက်ကွဲမှုအပြီး စစ်ကောင်စီဘက်က ပြန်လည်ပြင်ဆင်မှုသွားရောက်လုပ်ကိုင်နေစဉ်အတွင်း ထပ်မံပစ်ခတ်ခံရမှုကြောင့် လူ၂၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ခရိုင်အင်ဂျင်နီယာတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ဇွန် ၂၉ ရက်ထိပ်တန်းသတင်းများ-ဘီးလင်းကျုံအိတ်တံတား ဖောက်ခွဲခံရမှု အနည်းဆုံး နှစ်ဦး သေ၊ ၂၀ ကျော်ဒဏ်ရာရ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cq5g1p7wnqzo |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=BBC News မြန်မာ |date=၂၉ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032047/https://www.bbc.com/burmese/articles/cq5g1p7wnqzo }}</ref> ** စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ [[စဉ့်ကိုင်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|စဉ့်ကိုင်ရွာ]]အနီးရှိ ဒေသခံကာကွယ်ရေးတပ်စခန်းတစ်ခုကို စစ်တပ်က ဝင်ရောက် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၄ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=စစ်ကိုင်း စဉ့်ကိုင်ရွာအနီးတိုက်ပွဲ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၁၄ဦးသေဆုံး |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-military-raid-saging-pda-camp/7158813.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၂၉ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032051/https://burmese.voanews.com/a/myanmar-military-raid-saging-pda-camp/7158813.html }}</ref> * ၂၉ ဇွန် ** စစ်ကိုင်းမြို့နယ် [[စမွန်းရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|စမွန်းရွာ]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့က ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ အရပ်သားလေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=စစ်ကိုင်းမြို့နယ် စမွန်းရွာ စီးနင်းခံရပြီး အရပ်သားလေးဦးသေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/death-samun-village-07012023070514.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032046/https://www.rfa.org/burmese/news/death-samun-village-07012023070514.html }}</ref> ** ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[မူဆယ်မြို့နယ်]] ကြူကုတ် (ပန်ဆိုင်း) အနီး မုံးပေါ်ရွာအနီးတွင် စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် MNDAA ကိုးကန့်တပ်အကြား တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=စစ်ကောင်စီ နဲ့ ကိုးကန့်တပ် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှာ တိုက်ပွဲပြင်းထန် |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-military-council-and-the-kokant-army-fought-fiercely-in-northern-shan-state/7161806.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၃၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032049/https://burmese.voanews.com/a/myanmar-military-council-and-the-kokant-army-fought-fiercely-in-northern-shan-state/7161806.html }}</ref> * ၃၀ ဇွန် ** စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မော်လိုက်မြို့နယ်]]၊ [[တောင်းအင်ရွာ၊ မော်လိုက်မြို့နယ်|တောင်းအင်ရွာ]]အနီးရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းကို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ အမှတ် ၁ စစ်ဒေသ၊ မော်လိုက်ခရိုင် တပ်ရင်း ၂ က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်မှ ၁၀ ဦး သေဆုံးပြီး လက်နက်ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရရှိခဲ့သည်ဟု NUG ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=မော်လိုက်မြို့နယ် တောင်းအင်ရွာ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်း စီးနင်းခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/occupied-military-camp-07022023043408.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကောလင်းမြို့]]ပေါ်တွင် လက်နက်ကြီးကျည် ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့ရာ အသက် ရှစ်နှစ်အရွယ် မိန်းကလေးတစ်ဦး အပါအဝင် မြို့ခံလေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ကောလင်းမြို့ပေါ်လက်နက်ကြီးကျပြီး ကလေးအပါ လေးဦးသေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/kawlin-weapon-died-07012023074419.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> ** [[ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်|ရန်ကုန်စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းသားသမဂ္ဂ ဒုဥက္ကဋ္ဌ ကိုထက်ပိုင်စိုးကို စစ်ကောင်စီက အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၀ (ည)ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ဆယ်နှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ဖမ်းဆီးခံ ကျောင်းသားသမဂ္ဂ ဒုဥက္ကဋ္ဌ ထောင် ဆယ်နှစ်ချမှတ်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/student-prison-06302023123037.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၃၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> === ဇူလိုင် === * ၁၅ ဇူလိုင် - မန္တလေးတိုင်း၊ မတ္တရာမြို့နယ်အရှေ့ခြမ်း အမှတ် (၁၀၁၄) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ် အခြေစိုက်စခန်းနှင့် ကင်းစခန်းတို့ကို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်က တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=မိုးဦး |title=မတ္တရာမြို့နယ်ရှိ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစခန်းကို PDF တိုက်ခိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39642/ |access-date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |accessdate=23 July 2023 |archivedate=23 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723145935/https://myanmar-now.org/mm/news/39642/ }}</ref> * ၂၀ ဇူလိုင် - စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းတစ်ခုသည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ထန်တလန်မြို့အနီး တောင်ကုန်းပေါ်ရှိ [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့]] (CDF) စခန်းငယ်တစ်ခုကို လေတပ်အကူအညီဖြင့် စီးနင်းသိမ်းယူခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=ထန်တလန် CDF စခန်းတစ်ခုကို စစ်ကောင်စီတပ် သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39859/ |access-date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |accessdate=23 July 2023 |archivedate=23 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723145933/https://myanmar-now.org/mm/news/39859/ }}</ref> * ၂၁ ဇူလိုင် ** ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီမြို့အနီးရှိ လက်ခတ်တောင်ကြောပေါ်တွင် အခြေစိုက်ထားသည့် စစ်ကောင်စီ စခန်းကုန်းကို ဇူလိုင် ၂၁ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် KNU လက်အောက်ရှိ ကော်ဘရာစစ်ကြောင်း၊ ကျားသစ်နက်စစ်ကြောင်း၊ Federal Wings စသည့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့က သိမ်းယူခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=လင်းထင် |title=မြဝတီမြို့ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ လက်ခတ်တောင်စခန်းကုန်း အသိမ်းခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39883/ |access-date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |accessdate=23 July 2023 |archivedate=23 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723145938/https://myanmar-now.org/mm/news/39883/ }}</ref> ** စစ်ကောင်စီတပ်မှ အင်အား ၈၀ ခန့်ပါသည့် စစ်ကြောင်းသည် ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ စုန်းချောင်းရွာအား နံနက် ၂ နာရီခန့်တွင် ရုတ်တရက် ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ပြီး ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၃ ဦး ပစ်သတ်ခံရခဲ့ကာ ရွာခံ ၁၁ ဦးကို ဖမ်းဆီးသွားခဲ့ပြီး ရွာမှ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာစဉ် ပစ်သတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=ယင်းမာပင်၊ စုန်းချောင်းရွာ စစ်တပ်ဝင်စီးပြီး အသက်မပြည့်သေးသူ ၃ ဦးအပါအဝင် အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39903/ |access-date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |accessdate=23 July 2023 |archivedate=23 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723145936/https://myanmar-now.org/mm/news/39903/ }}</ref> === ဩဂုတ် === * ၄ ဩဂုတ် - [[ကနောင်စစ်ဆင်ရေး]]အရ နောင်ချိုမြို့အနီးတွင် အရာရှိတစ်ဦးအပါအဝင် အင်အား ၁၅ ဦးပါ စစ်ကားတစ်စီးကို PDF က ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ကားပေါ်ပါ အားလုံး သေဆုံးခဲ့ကာ လက်နက်ခဲယမ်းများ ရခဲ့သည်။<ref name="kanaung">{{cite news |last1=သူရမောင် |first1=မိုးဦး, မြတ်ပန်း |title=တိုက်ပွဲများတွင် စစ်ကောင်စီတပ် အထိနာဟု မန္တလေး PDF ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41819/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=29 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230929234718/https://myanmar-now.org/mm/news/41819/ }}</ref> * ၇ ဩဂုတ် - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဘုတလင်မြို့]]လယ်ရှိ မီးသတ်စခန်းကို ဒေသခံကာကွယ်ရေးတပ်များက ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ပြီး မြို့နယ်မီးသတ်ဦးစီးမှူးအပါအဝင် စခန်းအတွင်းနေထိုင်သူ ၂၁ ဦးကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=ဘုတလင်မြို့ မီးသတ်စခန်းကို PDF စီးနင်းပြီး မီးသတ်သမားများကို ဖမ်းဆီး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/40502/ |access-date=၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |accessdate=14 August 2023 |archivedate=14 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230814165302/https://myanmar-now.org/mm/news/40502/ }}</ref> * ၁၁ ဩဂုတ် - အင်အား ၅၀ ပါ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့တစ်ခုကို နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်းတွင် မိုင်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ရာ စစ်ကြောင်းမှူး အပါအဝင် ၁၀ ဦး သေဆုံးပြီး ၆ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref name="kanaung"/> * ၁၂ ဩဂုတ် - ဘုတလင်မြို့နယ် [[သခွတ္တနယ်ရွာ၊ ဘုတလင်မြို့နယ်|သခွတ္တနယ်ကျေးရွာ]] ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းဝင်းအတွင်း ဖွင့်လှစ်ထားသည့် အခမဲ့ဆေးခန်းနှင့် ထိုရွာရှိ နေအိမ် ၄၀ ဝန်းကျင်ကို အင်အား ၇၀ နီးပါးပါသည့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့က မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ဘုတလင်တွင် ပရဟိတဆေးခန်းနှင့် အိမ်များ မီးရှို့ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/40691/ |access-date=၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |accessdate=14 August 2023 |archivedate=14 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230814165300/https://myanmar-now.org/mm/news/40691/ }}</ref> * ၁၄ ဩဂုတ် - ချင်းပြည်နယ်၊ ထန်တလန်မြို့နယ်တွင် စစ်ကောင်စီ တပ်စွဲထားသည့် တောင်ကုန်းကို [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့များ]]က စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ လက်နက် ၆ လက် သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ကာ ချင်းကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ဝင် ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=ထန်တလန် စစ်ကောင်စီစခန်းကို တော်လှန်ရေးတပ်များ ဝင်ရောက်စီးနင်း |url=https://myanmar-now.org/mm/news/40730/ |access-date=၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |accessdate=14 August 2023 |archivedate=14 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230814165252/https://myanmar-now.org/mm/news/40730/ }}</ref> * ၃၁ ဩဂုတ် - ချင်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[တွန်းဇံမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] ယာယီစခန်းတစ်ခု အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းထားသည့် [[ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]] (ZRA) က စီးနင်းခဲ့ရာ CDF တပ်ဖွဲ့ဝင် တစ်ဦး သေဆုံးပြီး ဒရုန်းများ၊ လက်နက်ကြီးများ ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။<ref name="cdf">{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=ချင်းပြည်နယ် တော်လှန်ရေးစခန်းနှစ်ခုကို ဇိုမီးနယ်ခြားစောင့်တပ် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41872/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=11 October 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231011071230/https://myanmar-now.org/mm/news/41872/ }}</ref> === စက်တင်ဘာ === * ၃ စက်တင်ဘာ - [[မြဝတီမြို့]]ရှိ ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံးကို ဗုံးတပ်ဒရုန်းလေယာဉ်ငယ်ဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ယာယီတပ်ရင်းမှူး ဒုဗိုလ်မှူးကြီးတစ်ဦး၊ ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတစ်ဦး အပါအဝင် ၅ ဦး သေဆုံးပြီး၊ ဒဏ်ရာပြင်းထန်သူ ၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=ကိုချို |title=မြဝတီခရိုင် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံး ဗုံးကြဲခံရပြီးနောက် လုံခြုံရေးတင်းကျပ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41640/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=6 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230906152506/https://myanmar-now.org/mm/news/41640/ }}</ref> * ၆ စက်တင်ဘာ - မုံရွာမြို့နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ စခန်းတစ်ခုကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဝင်ရောက် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၄ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=မောင်ရွှေဝါ |title=မုံရွာတောင်ပိုင်း ကာကွယ်ရေးစခန်းတစ်ခု စီးနင်းခံရ၊ ၄ ဦး သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41719/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=8 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230908100342/https://myanmar-now.org/mm/news/41719/ }}</ref> * ၈ စက်တင်ဘာ - ပြင်ဦးလွင်-မိုးကုတ်ကားလမ်းဘေး၊ တောင်နီကျေးရွာအနီးရှိ တာဝါတိုင်ကုန်းရှိ စစ်ကောင်စီတပ်များအား ကနောင်စစ်ဆင်ရေးအဖွဲ့ဝင်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်ဘက်မှ ၁၃ ဦး နှင့် PDF တစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name="kanaung"/> * ၁၀ စက်တင်ဘာ ** တွန်းဇံမြို့နယ်အတွင်းရှိ ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ ယာယီစခန်းတစ်ခုကို ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော်က ထပ်မံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ CDF တပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး သေဆုံးပြီး မောင်းပြန်သေနတ် ၁ လက် ဆုံးရှုံးခဲ့သည်ဟု CDF (တွန်းဇံ) က ဆိုသည်။<ref name="cdf"/> ** မကွေးတိုင်း ရေစကြိုမြို့ဘက်မှ လာသည့် စစ်သင်္ဘောတစ်စီးသည် ချင်းတွင်းမြစ်ကမ်းကျေးရွာများကို ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ ဖောင်းကတာကျေးရွာရှိ နေအိမ်နှစ်လုံးပေါ် လက်နက်ကြီးကျည် ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့ပြီး တစ်ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=စစ်သင်္ဘောပစ်ခတ်မှုကြောင့် ဆားလင်းကြီးဒေသခံ တစ်ဦးသေ၊ နှစ်ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41786/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=12 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230912053546/https://myanmar-now.org/mm/news/41786/ }}</ref> * ၁၁ စက်တင်ဘာ - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်]]ရှိ [[ပြည်တွင်းအခွန်များ ဦးစီးဌာန|ပြည်တွင်းအခွန်များဦးစီးဌာန]]ရုံးကို လက်ပစ်ဗုံးဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခံရသော်လည်း အထိအခိုက်မရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite news |first1=နေမင်းနီ |title=မန္တလေးတွင် အခွန်ဦးစီးဌာနရုံး ဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41892/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=13 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230913090008/https://myanmar-now.org/mm/news/41892/ }}</ref> * ၁၄ စက်တင်ဘာ **စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ [[ကင်းတော်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|ကင်းတော်ကျေးရွာ]]၊ [[တံတားဦးရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|တံတားဦးကျေးရွာ]]တို့အနီးတွင် ရှိသည့် ကျေးရွာပကဖအဖွဲ့တို့၏ စခန်းများကို အင်အား ၁၀၀ ခန့်ပါ စစ်ကောင်စီတပ်က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကာ [[မြင်းဆည်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|မြင်းဆည်ရွာ]]မှ အရပ်သား ၄ ဦးအား ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=မိုးဦး |title=စစ်ကိုင်းတွင် အမျိုးသား ၄ ဦးကို စစ်ကောင်စီတပ် သတ်ဖြတ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/42050/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=11 October 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231011065251/https://myanmar-now.org/mm/news/42050/ }}</ref> ** [[ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်]] အရှေ့တောင်ဘက် မိုင် ၃၀ ကျော်ခန့်အကွာ ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်မျဉ်းအနီးတွင် တည်ရှိသည့် စစ်ကောင်စီ၏ ရေတံလျှောက်စခန်းကုန်းကို [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်များက တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီဘက်မှ ၁၄ ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီး ပူးပေါင်းအဖွဲ့မှ ၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first1=လင်းထင် |title=ထိုင်းနယ်စပ် စခန်းကုန်းတစ်ခုကို KNU တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/42027/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=15 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230915104351/https://myanmar-now.org/mm/news/42027/ }}</ref> === အောက်တိုဘာ === {{main article |လိုင်ဇာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု}} *၉ အောက်တိုဘာ - စစ်ကောင်စီ [[တပ်မတော် (ကြည်း)|တပ်မတော်]]က [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]၏ မြို့ဖြစ်သော [[လိုင်ဇာမြို့]]ပေါ်သို့ လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် မုန်လိုင်ခတ်စစ်ဘေးရှောင်စခန်းအား ထိမှန်ခဲ့ပြီး ကလေးငယ် ၁၃ ဦးအပါအဝင် အရပ်သား အနည်းဆုံး ၂၉ ဦး သေဆုံးကာ အများအပြား ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Dozens killed and injured in military attack on Myanmar refugee camp |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/10/10/dozens-killed-and-injured-in-military-attack-on-myanmar-refugee-camp |agency=Al Jazeera |date=October 10, 2023 |accessdate=22 October 2023 |archivedate=7 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240207001508/https://www.aljazeera.com/news/2023/10/10/dozens-killed-and-injured-in-military-attack-on-myanmar-refugee-camp }}</ref> {{main article|၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး}} *၂၇ အောက်တိုဘာ **[[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]]၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]နှင့် [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] တို့ပါဝင်သော [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]] က [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]ကို စတင်ခဲ့သည်။ မဟာမိတ်အဖွဲ့များက ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များတွင် စစ်ကောင်စီစခန်းများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး<ref>{{cite news |title=Alliance of 3 ethnic rebel groups carries out coordinated attacks in northeastern Myanmar |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/alliance-3-ethnic-rebel-groups-carries-coordinated-attacks-104431614 |access-date=October 27, 2023 |agency=ABC News |accessdate=22 November 2023 |archivedate=4 November 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231104221713/https://abcnews.go.com/International/wireStory/alliance-3-ethnic-rebel-groups-carries-coordinated-attacks-104431614 }}</ref> စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ကချင်ပြည်နယ်တို့တွင်လည်း တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Myanmar: Escalation of clashes in northern Shan and the Southeast Flash Update #1 (As of 30 October 2023) |url=https://www.unocha.org/publications/report/myanmar/myanmar-escalation-clashes-northern-shan-and-southeast-flash-update-1-30-october-2023 |website=UNOCHA |access-date=October 30, 2023}}</ref> ** KNLA နှင့် ပီဒီအက်ဖ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့များက ကော့ကရိတ်မြို့တွင် တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-10-29 |title=ကော့ကရိတ်တိုက်ပွဲအတွင်း လက်နက်ကြီးကျလို့ ဒေသခံ ၆ ဦးသေဆုံး |language=Burmese |work=BBC Burmese |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/czd08g301xvo |access-date=2023-10-30 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=30 October 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231030042923/https://www.bbc.com/burmese/articles/czd08g301xvo }}</ref> *၃၀ အောက်တိုဘာ ** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[နောင်ချိုမြို့]]နှင့် ဂုတ်တွင်းတံတားကို မဟာမိတ်တပ်များ စီးနင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-10-30 |title=နောင်ချိုမြို့နဲ့ ဂုတ်တွင်းတံတားကို မဟာမိတ်တပ်တွေ စီးနင်းထိန်းချုပ် |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/10/30/375890.html |access-date=2023-10-30 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=4 November 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231104222309/https://burma.irrawaddy.com/news/2023/10/30/375890.html }}</ref> ** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[ကွမ်းလုံမြို့]]တွင် စစ်ကောင်စီမှ ခလရ ၁၄၃ တပ်ရင်းက လက်နက်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-01 |title=ခလရ ၁၄၃ တပ်ရင်းတရင်းလုံး လက်နက်ချခဲ့ကြောင်း ညီနောင်မဟာမိတ် ၃ ဖွဲ့ထုတ်ပြန် |language=Burmese |work=VOA |url=https://burmese.voanews.com/a/7336659.html |access-date=2023-11-01 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=1 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231101103323/https://burmese.voanews.com/a/7336659.html }}</ref> === နိုဝင်ဘာ === [[File:Operation 1027.svg|thumb|၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး အခြေအနေ (၂၀၂၄ ဇန်နဝါရီ ၉ အထိ)]] *၁ နိုဝင်ဘာ - **၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: စစ်ကောင်စ်ီက နောင်ချိုမြို့သို့ စစ်ကူယာဉ်တန်းပို့ဆောင်ခဲ့ရာ မဟာမိတ်အဖွဲ့များနှင့် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကြာ သံချပ်ကာကားတစ်စင်း ပေါက်ကွဲပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-02 |title=နောင်ချိုမြို့အနီး စစ်ကောင်စီယာဉ်တန်းကို TNLAနှင့် MDY PDFတို့စစ်ဆင် |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/02/376015.html |access-date=2023-11-02 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=2 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231102152449/https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/02/376015.html }}</ref> **၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[ချင်းရွှေဟော်မြို့]]၊ [[ပန်ဆန်းမြို့]] နှင့် [[သိန္နီမြို့]]များကို မဟာမိတ်အဖွဲ့များ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-02 |title=မြို့သုံးမြို့ကျသွားပြီဟု စစ်ကောင်စီဝန်ခံ |language=Burmese |work=DVB |url=https://burmese.dvb.no/post/623052 |access-date=2023-11-02 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=7 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231107103759/https://burmese.dvb.no/post/623052 }}</ref><ref>{{Cite news |date=2023-11-02 |title=ညီနောင်မဟာမိတ်များ၏ စစ်ဆင်ရေး၇ရက်မြောက်နေ့တွင် မြို့လေးမြို့ကို အပြီးတိုင်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ |language=Burmese |work=Ayeyarwaddy Times |url=https://ayartimes.com/?p=27362 |access-date=2023-11-02 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=3 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231103150134/https://ayartimes.com/?p=27362 }}</ref> *၃ နိုဝင်ဘာ - ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: နမ့်ခမ်းမြို့အနီး ရွှေလီကြိုးတံတားကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-03 |title=နမ့်ခမ်းမြို့မှာ TNLA နဲ့ စစ်ကောင်စီတပ်တို့ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေ၊စစ်တပ်ကလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုလုပ် |language=Burmese |work=BBC Burmese |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ck5xg61z3ppo |access-date=2023-11-03 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=3 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231103102012/https://www.bbc.com/burmese/articles/ck5xg61z3ppo }}</ref> *၆ နိုဝင်ဘာ - ** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: ခရိုင်မြို့ဖြစ်သော [[ကောလင်းမြို့]]ကို အေအေ၊ ကေအိုင်အေနှင့် ပီဒီအက်ဖ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-06 |title=Myanmar Resistance Seizes First District Level Town in Sagaing as Offensive Expands |language=English |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-seizes-first-district-level-town-in-sagaing-as-offensive-expands.html |accessdate=23 November 2023 |archivedate=7 November 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231107031740/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-seizes-first-district-level-town-in-sagaing-as-offensive-expands.html }}</ref> ** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[နမ့်ခမ်းမြို့]]တစ်မြို့လုံးနီးပါးကို တီအန်လယ်အေက ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-06 |title=နမ့်ခမ်းတစ်မြို့လုံးနီးပါး TNLAထိန်းချုပ် |language=Burmese |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/44666/ |accessdate=23 November 2023 |archivedate=7 November 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231107031753/https://myanmar-now.org/mm/news/44666/ }}</ref> *၇ နိုဝင်ဘာ - {{main article |၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး}} ** [[၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး]] ကို ကရင်နီပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက စတင်ခဲ့ကာ [[မယ်စဲ့မြို့နယ်]]ရှိ နယ်ခြားစောင့်စခန်းများကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2023-11-09 |title=ကရင်နီဒေသ ၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး တိုက်ပွဲ ဆင်နွှဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cyx2379qdz9o |access-date=2023-11-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my |archivedate=10 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231110124854/https://www.bbc.com/burmese/articles/cyx2379qdz9o }}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-11-08 |title=ကရင်နီဒေသ ၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး စတင် |url=https://burmese.voanews.com/a/7346374.html |access-date=2023-11-10 |website=ဗွီအိုအေ |language=my |archivedate=10 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231110130401/https://burmese.voanews.com/a/7346374.html }}</ref> ** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အနောက်ခြမ်း [[တမူးမြို့နယ်]]ရှိ [[ခမ်းပါတ်မြို့]]ကို ပီဒီအက်ဖ်အဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-07 |title=ကလေး- တမူးလမ်းပေါ်ရှိ ခါမ်းပါတ်မြို့ကို PDF သိမ်း |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/07/376153.html |access-date=2023-11-07 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=7 November 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231107165647/https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/07/376153.html }}</ref> ** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[ကွမ်းလုံမြို့နယ်]] မုံးကိုးတိုက်ပွဲတွင် တပ်မ ၉၉ ဗျူဟာမှူး ဗိုလ်မှူးကြီးအောင်ကျော်လွင် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-07 |title=မုံးကိုးတိုက်ပွဲတွင် တပ်မ(၉၉)ဗျူဟာမှူးအပါအဝင် အရာရှိစစ်သည် ၃၀ကျော် သေဆုံး |language=Burmese |work=DVB |url=https://burmese.dvb.no/post/623785 |access-date=2023-11-07 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=8 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231108131804/https://burmese.dvb.no/post/623785 }}</ref> ** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: MNDAA က ကွမ်းလုံနှင့် [[မုံးကိုးမြို့]]များကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-08 |title=မုံးကိုးမြို့ကို အလုံးစုံထိန်းချုပ်နိုင်ပြီဖြစ်ကြောင်း MNDAAပြော |language=Burmese |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/44791/ |access-date=2023-11-08 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=8 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231108131848/https://myanmar-now.org/mm/news/44791/ }}</ref><ref>{{Cite news |date=2023-11-07 |title=ကွမ်းလုံနဲ့ နမ့်ခမ်းမြို့ကို ညီနောင်မဟာမိတ်တပ်ထိန်းချုပ် |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/07/376163.html |access-date=2023-11-07 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=8 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231108135526/https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/07/376163.html }}</ref> *၈ နိုဝင်ဘာ - ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: TNLA နှင့် MDY-PDF တို့ [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]]အနီး စစ်တပ်စခန်းကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-08 |title=ဂုတ်ထိပ်တံတားအနီးရှိ စစ်တပ်စခန်းကို TNLA/PDFပူးပေါင်းအဖွဲ့တိုက်ခိုက်နေ |language=Burmese |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/44780/ |access-date=2023-11-08 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=8 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231108131918/https://myanmar-now.org/mm/news/44780/ }}</ref> *၁၁ နိုဝင်ဘာ - {{main article |၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး}} ** ကယားပြည်နယ်မြို့တော် လွိုင်ကော်မြို့အား သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]] ကို KNDF, KA နှင့် မဟာမိတ်အဖွဲ့များ စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-14 |title=Tens of Thousands Trapped as Myanmar Resistance Strikes Kayah State Capital |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/tens-of-thousands-trapped-as-myanmar-resistance-strikes-kayah-state-capital.html |access-date=2023-11-14 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=2023-11-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231114143014/https://www.irrawaddy.com/news/burma/tens-of-thousands-trapped-as-myanmar-resistance-strikes-kayah-state-capital.html |url-status=live}}</ref> ** ၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး - [[တပ်မတော် (လေ)]]၏ တိုက်ခိုက်ရေးဂျက်လေယာဉ်တစ်စင်း ကယားပြည်နယ်တွင် ပျက်ကျခဲ့သည်။ KNDF က ပစ်ချခဲ့သည်ဟုဆိုသော်လည်း စက်ချို့ယွင်းမှုကြောင့် ပျက်ကျသည်ဟု တပ်မတော်က ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=A military jet crashes in eastern Myanmar. Ethnic resistance groups claim they shot it down |url=https://apnews.com/article/myanmar-kayah-karenni-resistance-jet-fighter-crash-57bea1e41f43313abe5095f9c9c3a9c6 |last=Peck |first=Grant |date=11 November 2023 |language=en |accessdate=23 November 2023 |archivedate=11 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231111174038/https://apnews.com/article/myanmar-kayah-karenni-resistance-jet-fighter-crash-57bea1e41f43313abe5095f9c9c3a9c6 }}</ref> *၁၂ နိုဝင်ဘာ - ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: TNLA က [[သီပေါမြို့]]အနီးရှိ ကျင်သီတံတားဂိတ်စခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2023-11-12 |title=သီပေါ ကျင်တီတံတားတပ်စခန်းကို TNLAသိမ်းပိုက် |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2023/11/12/376307.html |access-date=2023-11-12 |archivedate=12 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231112050203/https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2023/11/12/376307.html |url-status=live |accessdate=23 November 2023 |archivedate=12 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231112050203/https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2023/11/12/376307.html }}</ref> *၁၃ နိုဝင်ဘာ - [[ရသေ့တောင်မြို့နယ်]]ရှိ နယ်ခြားစောင့်ရဲစခန်းနှစ်ခုကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ရသေ့တောင်မြို့နယ် နယ်ခြားစောင့်ရဲစခန်းနှစ်ခုကို ရက္ခိုင့်တပ်တော် ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ဒုံးပိုက်စခန်းကိုသိမ်းပိုက်ရရှိပြီဟုဆို |trans-title=Two Rathedaung Township Border Guard Military Posts attacked by Arakan Army with Dong Paik camp being captured |date=13 November 2023 |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/65516f28a30cc94f1526a1e6 |language=my |work=Narinjara News |accessdate=23 November 2023 |archivedate=13 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231113013729/https://burmese.narinjara.com/news/detail/65516f28a30cc94f1526a1e6 }}</ref> *၁၅ နိုဝင်ဘာ - **၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မိသားစုဝင်များအပါအဝင် စစ်ကောင်စီတပ်ရင်းတစ်ခုလုံး အလင်းဝင်လက်နက်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2023-11-15 |title=An ethnic resistance group in northern Myanmar says an entire army battalion surrendered to it |url=https://www.nbcnews.com/news/world/entire-army-battalion-surrendered-myanmar-rcna125275 |access-date=2023-11-16 |website=NBC News |language=en |archivedate=30 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231130093234/https://www.nbcnews.com/news/world/entire-army-battalion-surrendered-myanmar-rcna125275 }}</ref> **၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး: KNDF က [[လွိုင်ကော်တက္ကသိုလ်]]ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီဘက်မှ ၁၁၀ ကျော်သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-15 |title=Kayah Resistance Seizes Myanmar Junta Bases in State Capital |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kayah-resistance-seizes-myanmar-junta-bases-in-state-capital.html |access-date=2023-11-15 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=16 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231116062451/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kayah-resistance-seizes-myanmar-junta-bases-in-state-capital.html }}</ref> *၁၆ နိုဝင်ဘာ - **စစ်တွေမြို့နှင့် မဝေးသော [[ပေါက်တောမြို့]]ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။ စစ်ကောင်စီက ရေတပ်နှင့် လေတပ်အသုံးပြု၍ ပစ်ခတ်မှုမျာ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ အရပ်သားနေအိမ်များ ထိမှန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA Captures Town in Rakhine, Prompting Bombardment by Myanmar Military |date=16 November 2023 |author=Hein Htoo Zan |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-captures-town-in-rakhine-prompting-bombardment-by-myanmar-military.html |work=The Irrawaddy |accessdate=23 November 2023 |archivedate=17 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231117203523/https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-captures-town-in-rakhine-prompting-bombardment-by-myanmar-military.html }}</ref> **၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: အွန်လိုင်းရာဇဝတ်မှုခေါင်းဆောင် မြီရှောက်ချန်းနှင့် မိသားစုအာ စစ်ကောင်စီက ဖမ်းဆီးကာ တရုတ်နိုင်ငံသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.nbd.com.cn/articles/2023-11-17/3118050.html|title=最新消息！缅北电诈头目明学昌，已自杀身亡|work=National Business Daily|date=2023-11-17|language=zh-cn|access-date=23 November 2023|archivedate=4 December 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231204173627/https://www.nbd.com.cn/articles/2023-11-17/3118050.html}}</ref><ref>{{Cite web |title=Former lawmaker dies in police custody after arrest for Myanmar scams |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/lawmaker-11162023165911.html |access-date=2023-11-17 |website=Radio Free Asia |language=en |archivedate=18 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240118082258/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/lawmaker-11162023165911.html }}</ref> * ၂၁ နိုဝင်ဘာ - ချင်းပြည်နယ် တီးတိန်မြို့၊ [[ကနေဒီတောင်]]ပေါ်တွင် တပ်စွဲထားသော စစ်ကောင်စီ တပ်စခန်းကို ချင်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ PDF – Zoland က တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ကနေဒီတောင် စစ်ကောင်စီစခန်း ချင်းကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.voanews.com/a/the-chin-defense-forces-occupied-the-kennedy-peak-myanmar-military-base/7364067.html |access-date=၂၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၂၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=23 November 2023 |archivedate=28 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240228064921/https://burmese.voanews.com/a/the-chin-defense-forces-occupied-the-kennedy-peak-myanmar-military-base/7364067.html }}</ref> *၂၄ နိုဝင်ဘာ - ရန်ကုန်မြို့တွင် ညအချိန် သံချပ်ကာကားများ လှည့်လည်နေခြင်းကြောင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ညဉ့်မနက်မီ စောစီးစွာပိတ်သိမ်းကြသည်။<ref>{{cite news |title=Reports of Forced Conscription by Myanmar's Military Spark Panic in Yangon |author=Yuzana |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/reports-of-forced-conscription-by-myanmars-military-spark-panic-in-yangon.html |date=24 November 2023 |work=The Irrawaddy |language=en |accessdate=12 January 2024 |archivedate=9 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240409133020/https://www.irrawaddy.com/news/burma/reports-of-forced-conscription-by-myanmars-military-spark-panic-in-yangon.html }}</ref><ref>{{cite news |date=24 November 2023 |title=Parents Pull Children From Schools in Yangon as Myanmar Junta Troops Move In |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/parents-pull-children-from-schools-in-yangon-as-myanmar-junta-troops-move-in.html |work=The Irrawaddy |access-date=25 November 2023 |accessdate=12 January 2024 |archivedate=9 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240409133018/https://www.irrawaddy.com/news/burma/parents-pull-children-from-schools-in-yangon-as-myanmar-junta-troops-move-in.html }}</ref> *၂၅ နိုဝင်ဘာ - ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်က မတူပီမြို့နယ်ရှိ လိုင်လင်းပီမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2023-11-25 |title=Another town on the India-Myanmar border falls to the resistance |url=https://myanmar-now.org/en/news/another-town-on-the-india-myanmar-border-falls-to-the-resistance/ |access-date=2023-12-01 |website=Myanmar Now |language=en-US |archivedate=27 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231127132400/https://myanmar-now.org/en/news/another-town-on-the-india-myanmar-border-falls-to-the-resistance/ }}</ref> *၂၈ နိုဝင်ဘာ - **၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: စစ်သည် ၁၈၆ ဦးပါဝင်သော အမှတ် ၁၂၅ ခြေမြန်တပ်ရင်းသည် MNDAA ထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။ ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်အား MNDAA က ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-29 |title=Another Entire Junta Battalion Raises the White Flag in Myanmar's Northern Shan State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/another-entire-junta-battalion-raises-the-white-flag-in-myanmars-northern-shan-state.html |access-date=2023-12-06 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=29 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231129205115/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/another-entire-junta-battalion-raises-the-white-flag-in-myanmars-northern-shan-state.html }}</ref><ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-30 |title=After Over 30 Years of Control, Myanmar Junta Loses Grip on Township Near China Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/after-over-30-years-of-control-myanmar-junta-loses-grip-on-township-near-china-border.html |access-date=2023-12-06 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=1 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231201023257/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/after-over-30-years-of-control-myanmar-junta-loses-grip-on-township-near-china-border.html }}</ref> **၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့သည် မူဆယ်မြို့သို့ ဦးတည်သော ကုန်းလမ်းများအား ထိန်းချုပ်ထားပြီးဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Regan |first1=Helen |title=Opponents vow 'beginning of the end' for Myanmar's junta as resistance launches nationwide offensive |url=https://www.cnn.com/2023/11/28/asia/myanmar-nationwide-offensive-junta-intl-hnk/index.html |access-date=28 November 2023 |agency=CNN |date=28 November 2023 |archivedate=28 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231128025624/https://www.cnn.com/2023/11/28/asia/myanmar-nationwide-offensive-junta-intl-hnk/index.html |url-status=live |accessdate=12 January 2024 |archivedate=28 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231128025624/https://www.cnn.com/2023/11/28/asia/myanmar-nationwide-offensive-junta-intl-hnk/index.html }}</ref> *၂၉ နိုဝင်ဘာ - ** CDF နှင့် CNA တို့က မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရေဇွာမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Chin allied resistance claims big junta losses in western Myanmar |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/chin-fighting-11302023071854.html |access-date=2023-12-01 |website=Radio Free Asia |language=en |archivedate=2 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231202043350/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/chin-fighting-11302023071854.html }}</ref> ** [[သျှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ]]နှင့် [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]]တို့အကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Cho |first=Ko |date=2023-11-30 |title=Rival Shan armies declare truce as other ethnic armed groups gain ground |url=https://myanmar-now.org/en/news/rival-shan-armies-declare-truce-as-other-ethnic-armed-groups-gain-ground/ |access-date=2023-12-01 |website=Myanmar Now |language=en-US |archivedate=27 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240327180609/https://myanmar-now.org/en/news/rival-shan-armies-declare-truce-as-other-ethnic-armed-groups-gain-ground/ }}</ref> === ဒီဇင်ဘာ === {{see also|လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ}} * ၁ ဒီဇင်ဘာ - [[လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ]]: လောက်ကိုင်မြို့အရှေ့တောင်ပိုင်းကို MNDAA က စတင်ထိုးစစ်ဆင်သည်။ အရပ်သားများစွာ မြို့အတွင်း ပိတ်မိနေကာ ရန်ကုန်မြို့ရှိ တရုတ်သံရုံးက တရုတ်နိုင်ငံသားများ မြို့အတွင်းမှ ထွက်ခွာကြရန် ဆော်ဩသည်။<ref>{{cite news |title=After weeks of preparation, MNDAA says it has entered Laukkai |url=https://myanmar-now.org/en/news/after-weeks-of-preparation-mndaa-says-it-has-entered-laukkai/ |date=1 December 2023 |language=en |work=Myanmar Now |access-date=6 January 2024 |archivedate=1 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231201131025/https://myanmar-now.org/en/news/after-weeks-of-preparation-mndaa-says-it-has-entered-laukkai/ |url-status=live |accessdate=12 January 2024 |archivedate=1 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231201131025/https://myanmar-now.org/en/news/after-weeks-of-preparation-mndaa-says-it-has-entered-laukkai/ }}</ref> * ၃ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: လောက်ကိုင်မြို့တောင်ဘက်ရှိ ဘုရားလေးဆူကုန်းရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းကို MNDAA က တိုက်ခိုက်သည်။ တိုက်ပွဲမှာ ရှစ်နာရီခန့် ကြာမြင့်ခဲ့သည်။<ref name=4bsh>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-12-05 |title=Ethnic Army Battles to Seize Another Base From Myanmar Junta Near Border With China |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/ethnic-army-battles-to-seize-another-base-from-myanmar-junta-near-border-with-china.html |access-date=2023-12-07 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=6 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231206134554/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/ethnic-army-battles-to-seize-another-base-from-myanmar-junta-near-border-with-china.html |url-status=live}}</ref> * ၄ ဒီဇင်ဘာ - ** ၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး: KNLA နှင့် ဒေသခံ PDF များက ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ မုန်းမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း ပထမဆုံး သိမ်းပိုက်နိုင်သော မြို့ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-12-05 |title=Myanmar Resistance Seizes First Town in Bago Region: KNU |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-seizes-first-town-in-bago-region-knu.html |access-date=2023-12-06 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=15 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240415180748/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-seizes-first-town-in-bago-region-knu.html }}</ref> ** လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: လောက်ကိုင်မှ ထွက်ပြေးသော စစ်ကောင်စီတပ်များအား MNDAA က လိုက်လံတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref name=4bsh/> * ၅ ဒီဇင်ဘာ - ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ တရွန်အိုင် ဗျူဟာစခန်းကုန်းအား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-12-06 |title=Arakan Army Declares Seizure of Major Myanmar Junta Base |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-declares-seizure-of-major-myanmar-junta-base.html |access-date=2023-12-06 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=7 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231207024830/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-declares-seizure-of-major-myanmar-junta-base.html }}</ref> * ၆ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: ဘုရားလေးဆူကုန်းအား MNDAA က သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ လောက်ကိုင်မြို့ တောင်ပိုင်းကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-seizes-key-outpost-south-of-laukkai/ |title=MNDAA seizes key outpost south of Laukkai |date=6 December 2023 |access-date=6 December 2023 |archivedate=8 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231208173510/https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-seizes-key-outpost-south-of-laukkai/ |url-status=live}}</ref> * ၇ ဒီဇင်ဘာ - [[အမှတ်(၁၂)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ် (၁၂) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] ဌာနချုပ်မှူးဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ဇော်လင်းကို အသေရမိခဲ့သည်ဟု ကိုးကန့်မီဒီယာများက ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း သေဆုံးမှုအား အတည်မပြုနိုင်ခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web |title=敏昂萊武裝第12野戰旅旅長在果敢戰場被擊斃 |url=https://kokang123.blogspot.com/2023/12/12.html |access-date=2023-12-08 |website=果敢资讯网 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231209231216/https://kokang123.blogspot.com/2023/12/12.html|archivedate=December 9, 2023|trans-title=Tatmadaw's 12th Military Operations Brigadier General Shot Dead in Kokang Battlefield|lang=zh}}</ref>{{Better source needed|date=December 2023}} * ၁၁ ဒီဇင်ဘာ - ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့နှင့် တပ်မတော်တို့အကြား ဆွေးနွေးပွဲကို တရုတ်နိုင်ငံက လက်ခံကျင်းပခဲ့ရာ 'အပြုသဘောဆောင်သော ရလဒ်များ' ရရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=China brokers talks in Myanmar between military junta and rebel groups that yield 'positive results' |url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/3244699/china-brokers-talks-myanmar-between-military-junta-and-rebel-groups-yield-positive-results |access-date=11 December 2023 |date=December 11, 2023 |accessdate=12 January 2024 |archivedate=11 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231211145421/https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/3244699/china-brokers-talks-myanmar-between-military-junta-and-rebel-groups-yield-positive-results }}</ref> * ၁၃ ဒီဇင်ဘာ - တရုတ်ဦးဆောင်သော ဆွေးနွေးပွဲမှာ "၁၀ မိနစ်ခန့်သာ ကြာမြင့်ခဲ့သည်" ဟု ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့က ဆိုခဲ့ကာ ဆက်လက်တိုက်ပွဲဝင်သွားမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Brotherhood Alliance Denies Myanmar Junta Peace Deal Rumors |work=The Irrawaddy |date=13 December 2023 |url=https://www.irrawaddy.com/news/politics/brotherhood-alliance-denies-myanmar-junta-peace-deal-rumors.html |language=en |accessdate=12 January 2024 |archivedate=1 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240101211111/https://www.irrawaddy.com/news/politics/brotherhood-alliance-denies-myanmar-junta-peace-deal-rumors.html }}</ref> * ၁၅ ဒီဇင်ဘာ - ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[နမ့်ဆန်မြို့]]အား TNLA က သိမ်းပိုက်ရရှိသည်။<ref>{{Cite web |date=2023-12-16 |title=Myanmar rebels seize town from military junta despite China-backed ceasefire |url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20231216-myanmar-s-three-brotherhood-alliance-seizes-town-from-military-despite-china-backed-ceasefire |access-date=2023-12-18 |website=France 24 |language=en |archivedate=23 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231223164727/https://www.france24.com/en/asia-pacific/20231216-myanmar-s-three-brotherhood-alliance-seizes-town-from-military-despite-china-backed-ceasefire }}</ref> * ၁၈ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်မြို့ မြောက်ဘက်ဝင်ပေါက်အနီးရှိ [[ထန်ပါကျိုင်းရွာ၊ လောက်ကိုင် (အထူးဒေသ ၁)မြို့နယ်|ထန်ပါကျိုင်းရွာ]]ရှိ MNDAA အပေါ် တပ်မတော်က လေကြောင်းမှ သုံးကြိမ် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=20 November 2023 |author=Kyaw Oo |url=https://myanmar-now.org/en/news/fighting-restarts-near-laukkai-as-mndaa-seizes-border-gate-and-trade-zone/ |title=Fighting restarts near Laukkai as MNDAA seizes border gate and trade zone |work=Myanmar Now |language=en |access-date=6 January 2024 |archivedate=26 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231226191555/https://myanmar-now.org/en/news/fighting-restarts-near-laukkai-as-mndaa-seizes-border-gate-and-trade-zone/ |url-status=live |accessdate=12 January 2024 |archivedate=26 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231226191555/https://myanmar-now.org/en/news/fighting-restarts-near-laukkai-as-mndaa-seizes-border-gate-and-trade-zone/ }}</ref> * ၁၉ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်ဝင်ပေါက် ရန်လုံးကြိုင်နယ်စပ်ဂိတ်ကို MNDAA က သိမ်းပိုက်ရရှိသည်။<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Myanmar ethnic armed group seizes another crossing point along the Chinese border, reports say |url=https://www.abc27.com/international/ap-myanmar-ethnic-armed-group-seizes-another-crossing-point-along-the-chinese-border-reports-say/ |access-date=2024-01-05 |website=ABC News |date=20 December 2023 |language=en |archivedate=31 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240131114238/https://www.abc27.com/international/ap-myanmar-ethnic-armed-group-seizes-another-crossing-point-along-the-chinese-border-reports-say/ }}</ref> * ၂၂ ဒီဇင်ဘာ - ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: မန်တုံမြို့ကို TNLA က သိမ်းပိုက်ရရှိပြီးနောက် [[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]သည် TNLA ၏ အလုံးစုံထိန်းချုပ်မှုအောက် ရောက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |author=Hein Htoo Zan |date=23 December 2023 |title=Brotherhood Alliance Seizes Another Ethnic Zone in Myanmar's northern Shan State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/brotherhood-alliance-seizes-another-ethnic-zone-in-myanmars-northern-shan-state.html |access-date=25 December 2023 |website=The Irrawaddy |archivedate=23 December 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231223205345/https://www.irrawaddy.com/news/burma/brotherhood-alliance-seizes-another-ethnic-zone-in-myanmars-northern-shan-state.html }}</ref> * ၂၅ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: လောက်ကိုင်မြို့ပေါ်သို့ စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုနှင့် လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၈ ဦးသေဆုံးကာ ၂၄ ဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်။<ref name=most>{{cite news |title=Most of Laukkai now under MNDAA control |url=https://myanmar-now.org/en/news/most-of-laukkai-now-under-mndaa-control/ |date=28 December 2023 |author=Kyaw Oo |work=Myanmar Now |language=en |access-date=6 January 2024 |archivedate=30 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231230153043/https://myanmar-now.org/en/news/most-of-laukkai-now-under-mndaa-control/ |url-status=live |accessdate=12 January 2024 |archivedate=30 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231230153043/https://myanmar-now.org/en/news/most-of-laukkai-now-under-mndaa-control/ }}</ref> * ၂၆ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၉၀ ပါဝင်သော တပ်မတော်၏ အမှတ် ၅၅ ခြေမြန်တပ်ရင်းနှင့် ဒေသခံ နယ်ခြားစောင့်တပ်မှူး ပယ်ဆောက်ချိန်တို့အပါဝင် နယ်ခြားစောင့်တပ် MNDAA ထံတွင် လက်နက်ချသည်။ လက်နက်ချပြီးနောက် MNDAA က မြို့အား ကင်းလှည့်လည်သည်။<ref name=cas>{{cite news |title=Myanmar Infantry Division Surrenders in Laukkai, Shan State: Reports |author=Saw Reh |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-infantry-division-surrenders-in-laukkai-shan-state-reports.html |language=en |date=26 December 2023 |access-date=6 January 2024 |archivedate=27 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231227230442/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-infantry-division-surrenders-in-laukkai-shan-state-reports.html |url-status=live |accessdate=12 January 2024 |archivedate=27 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231227230442/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-infantry-division-surrenders-in-laukkai-shan-state-reports.html }}</ref> * ၂၇ ဒီဇင်ဘာ - ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ နတ်သံကွင်းမြို့အား KNLA ဦးဆောင်သောအဖွဲ့မှ သိမ်းပိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-loses-another-town-in-bago-region-kills-four-children-in-airstrike.html |access-date=12 January 2024 |archivedate=18 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240118022540/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-loses-another-town-in-bago-region-kills-four-children-in-airstrike.html }}</ref> * ၂၉ ဒီဇင်ဘာ - စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၅၁ ဦး အိန္ဒိယနိုင်ငံ မီဇီုရမ်ပြည်နယ်ဘက်သို့ ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://theprint.in/india/151-myanmar-soldiers-flee-to-mizoram-border-village-after-rebel-forces-capture-military-base/1905269/ |access-date=12 January 2024 |archivedate=14 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240114105949/https://theprint.in/india/151-myanmar-soldiers-flee-to-mizoram-border-village-after-rebel-forces-capture-military-base/1905269/ }}</ref> == ၂၀၂၄ == === ဇန်နဝါရီ === * ၄ ဇန်နဝါရီ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: လောက်ကိုင်မြို့ရှိ ဒေသကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်သည် လက်နက်ချခဲ့ရာ လက်နက်ခဲယမ်း အများအပြားကို MNDAA က သိမ်းပိုက်ရရှိသည်။ စစ်ကောင်စီတပ်သားနှင့် မိသားစုဝင်များ လားရှိုးမြို့သို့ ထွက်ခွာသည်။<ref name=end>{{cite news |title=Myanmar Regime Raises the White Flag in Kokang Zone on China Border in Shan State |date=5 January 2024 |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-regime-raises-the-white-flag-in-kokang-zone-on-china-border-in-shan-state.html |language=en |work=The Irrawaddy |accessdate=12 January 2024 |archivedate=18 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240118021858/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-regime-raises-the-white-flag-in-kokang-zone-on-china-border-in-shan-state.html }}</ref> * ၅ ဇန်နဝါရီ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲပြီးဆုံးကာ [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]နှင့် [[လောက်ကိုင်မြို့]]အား MNDAA က အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=MNDAA captures military command centre outside Laukkai, taking full control of city |url=https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-captures-military-command-centre-outside-laukkai-taking-full-control-of-city/ |date=5 January 2024 |language=en |work=Myanmar Now |accessdate=12 January 2024 |archivedate=11 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240111142130/https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-captures-military-command-centre-outside-laukkai-taking-full-control-of-city/ }}</ref> စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၃၈၉ ဦးနှင့် မိသားစုဝင် ၁၆၀၀ ဦး လက်နက်ချသည်ဟု MNDAA က ထုတ်ပြန်သည်။ မိသားစုဝင်များ၏ အသက်အန္တရာယ်လုံခြုံရေးအတွက် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု စစ်ကောင်စီ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ဆိုသည်။<ref name=surr2>{{cite news |title=Myanmar ethnic minority armed groups: Over 2,300 military personnel surrendered |date=6 January 2024 |url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20240106_21/ |work=NHK World- Japan |language=en |accessdate=12 January 2024 |archivedate=7 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240107114044/https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20240106_21/ }}</ref> * ၈ ဇန်နဝါရီ - ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်ရှိ တောင်ရှည်တောင်စစ်စခန်းကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းယူသည်။ ယင်းတိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၀၀ ခန့် လက်နက်ချသည်။<ref name=aakt>{{cite news |title=Myanmar Junta Loses Nearly 50 Troops, More Bases in Three Days of Resistance Attacks |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-nearly-50-troops-more-bases-in-three-days-of-resistance-attacks.html |date=10 January 2024 |language=en |work=The Irrawaddy |accessdate=20 January 2024 |archivedate=15 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240115022517/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-nearly-50-troops-more-bases-in-three-days-of-resistance-attacks.html }}</ref> * ၉ ဇန်နဝါရီ - အင်ဒို-မြန်မာ [[ကုလားတန်မြစ်ကြောင်း ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးရေး စီမံကိန်း]]တွင် ဗျူဟာကျသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည့် [[ပလက်ဝမြို့]]ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်သော [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]တွင်း တိုက်ပွဲများတွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name=aakt/> * ၁၂ ဇန်နဝါရီ - ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့နှင့် စစ်ကောင်စီတို့အကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးတွင် ကြားဝင်စေ့စပ်ခဲ့ကြောင်း တရုတ်နိုင်ငံက ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/12/myanmar-junta-and-armed-rebels-agree-ceasefire |access-date=20 January 2024 |archivedate=28 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240228144830/https://www.theguardian.com/world/2024/jan/12/myanmar-junta-and-armed-rebels-agree-ceasefire }}</ref> * ၁၃ ဇန်နဝါရီ - [[လားရှိုးမြို့နယ်]]နှင့် [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]များအပါအဝင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ကာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ချိုးဖောက်ခဲ့သည်ဟု TNLA က ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Breaks Chinese-Brokered Ceasefire: TNLA |author=Yuzana |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-breaks-chinese-brokered-ceasefire-tnla.html |date=13 January 2024 |work=The Irrawaddy |language=en |accessdate=20 January 2024 |archivedate=13 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240113144010/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-breaks-chinese-brokered-ceasefire-tnla.html }}</ref> * ၁၅ ဇန်နဝါရီ - ၂၀၂၃ နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်နေ့မှ စတင်ခဲ့သော တိုက်ပွဲများဖြင့် ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝမြို့ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-declares-victory-in-paletwa-myanmars-chin-state.html |access-date=20 January 2024 |archivedate=27 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240227180712/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-declares-victory-in-paletwa-myanmars-chin-state.html }}</ref> * ၁၈ ဇန်နဝါရီ - ရက္ခိုင့်တပ်တော်နှင့် ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများဖြင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၇၆ ဦးသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံဘက်သို့ ထွက်ပြေးကာ လက်နက်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.ndtv.com/india-news/more-myanmar-soldiers-enter-mizoram-amid-conflict-with-armed-ethnic-group-4888638 |access-date=20 January 2024 |archivedate=19 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240119102953/https://www.ndtv.com/india-news/more-myanmar-soldiers-enter-mizoram-amid-conflict-with-armed-ethnic-group-4888638 }}</ref> * ၂၀ ဇန်နဝါရီ - ** စစ်ကောင်စီတပ်သား ၆၀၀ ကျော်သည် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်က အိန္ဒိယစစ်တပ်ထံ ခိုလှုံမှုများနှင့် စစ်ဘေးရှောင်များ ဝင်ရောက်ခြင်းကြောင့် မြန်မာနှင့် အိန္ဒိယနယ်စပ် ၁,၆၄၃ ကီလိုမီတာအား ခြံစည်းရိုးကာရန် အိန္ဒိယအစိုးရက ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=India-Myanmar border to be fenced soon, says Home Minister Amit Shah |url=https://www.thehindu.com/news/national/will-protect-myanmar-border-like-that-of-bangladesh-amit-shah/article67759383.ece |date=20 January 2024 |work=The Hindu |language=en |accessdate=6 February 2024 |archivedate=26 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240126182417/https://www.thehindu.com/news/national/will-protect-myanmar-border-like-that-of-bangladesh-amit-shah/article67759383.ece }}</ref> ** တပ်မတော်နှင့် [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]တို့သည် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်]]တွင် [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/firefight-erupts-as-myanmar-junta-troops-halt-pnlo-arms-convoy-in-shan-state.html Firefight Erupts as Myanmar Junta Troops Halt PNLO Arms Convoy in Shan State]. Brian Wei. January 23, 2024. [[The Irrawaddy]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240124045933/https://www.irrawaddy.com/news/burma/firefight-erupts-as-myanmar-junta-troops-halt-pnlo-arms-convoy-in-shan-state.html|date=January 24, 2024}}</ref> * ၂၄ ဇန်နဝါရီ - ** [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တို့သည် ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်နှင့် တပ်မတော်တို့ ထိန်းချုပ်ထားသော ဆီဆိုင်မြို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ တပ်မတော်မှ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုနှင့် လက်နက်ကြီးများဖြင့် တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-now-at-war-with-ethnic-pa-o-army-and-allies-in-southern-shan-state.html Myanmar Military Now at War With Ethnic Pa-O Army And Allies in Southern Shan State]. Brian Wei. January 26, 2024. [[The Irrawaddy]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240126163421/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-now-at-war-with-ethnic-pa-o-army-and-allies-in-southern-shan-state.html|date=January 26, 2024}}</ref> ** ရေးမြို့နယ်တွင် စစ်ကောင်စီနှင့် နီးစပ်သော မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ပိုင် ကားတစ်စီးကို ပီဒီအက်ဖ်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်သုံးဦးသေဆုံးပြီး လက်နက်နှင့် ဗုံးပစ်လောင်ချာတို့ သိမ်းဆည်းရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၃ ဦး ပစ်သတ်ခံရ|trans-title=Three members of the Mon Peace Defense Force were shot dead|lang=my|url=https://burmese.monnews.org/2024/01/24/%E1%80%99%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BD/|date=January 24, 2024|archiveurl=https://ghostarchive.org/archive/20240126160153/https://burmese.monnews.org/2024/01/24/%E1%80%99%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BD/|archivedate=|access-date=6 February 2024|archivedate=26 January 2024}}</ref> * ၂၅ ဇန်နဝါရီ - စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် အပြင်းအထန်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ပေါက်တောမြို့ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ မြို့ပေါ်ရှိ အဆောက်အုံအများအပြား ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=January 25, 2024 |title=Arakan Army Captures Key Town From Junta in Myanmar's Rakhine State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-captures-key-town-from-junta-in-myanmars-rakhine-state.html |website=The Irrawaddy |access-date=6 February 2024 |archivedate=26 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240126031058/https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-captures-key-town-from-junta-in-myanmars-rakhine-state.html }}</ref> * ၂၆ ဇန်နဝါရီ - ရှမ်းပြည်နယ်၊ [[ဆီဆိုင်မြို့]]အား ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Pa-O, Karenni forces seize control of town in southern Shan State |url=https://myanmar-now.org/en/news/pa-o-karenni-forces-seize-control-of-town-in-southern-shan-state/ |author=Aung Naing |date=26 January 2024 |work=Myanmar Now |language=en |accessdate=6 February 2024 |archivedate=26 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240126121405/https://myanmar-now.org/en/news/pa-o-karenni-forces-seize-control-of-town-in-southern-shan-state/ }}</ref> * ၂၉ ဇန်နဝါရီ - ** KNLA နှင့် PDF တပ်ဖွဲ့များက တပ်မတော်၏ [[:en:Eurocopter AS365|ရဟတ်ယာဉ်]]တစ်စင်းအား စက်သေနတ်များ၊ စနိုက်ပါနှင့် ဒုံးပစ်လက်နက်တို့ဖြင့် ပစ်ချနိုင်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်မှူးချုပ်အေးမင်းနောင်၊ ဗိုလ်မှူးစိုးလွင်ထွန်း၊ ဗိုလ်မှူး တိုးဦးနှင့် အခြားနှစ်ဦးတို့ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/in-karen-state-another-myanmar-junta-chopper-shot-down.html In Karen State, Another Myanmar Junta Chopper Shot Down]. January 29, 2024. [[The Irrawaddy]]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240129142812/https://www.irrawaddy.com/news/burma/in-karen-state-another-myanmar-junta-chopper-shot-down.html|date=January 29, 2024}}</ref><ref> [https://www.barrons.com/news/sniper-shoots-dead-myanmar-brigadier-general-in-helicopter-6e829146 Sniper Shoots Dead Myanmar Brigadier-general In Helicopter]. January 29, 2024. [[Agence France-Presse|AFP]]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240129194457/https://www.barrons.com/news/sniper-shoots-dead-myanmar-brigadier-general-in-helicopter-6e829146|archivedate=January 29, 2024}}</ref> ** မင်းပြားမြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ အမှတ် ၃၈၀ ခြေမြန်တပ်ရင်းဌာနချုပ်အား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Junta's infantry base seized by Arakan Army|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-myanmar-junta-infantry-base-seized.html|access-date=2024-01-29|website=Irrawady|accessdate=6 February 2024|archivedate=4 February 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240204054158/https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-myanmar-junta-infantry-base-seized.html}}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * ၁ ဖေဖော်ဝါရီ - [[မြောက်ဦးမြို့နယ်|ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မြောက်ဦးမြို့နယ်]]ရှိ အမှတ် ၅၄၀ ခြေမြန်တပ်ရင်းအား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Another myanmar battalion base captured|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/another-myanmar-battalion-routed-in-rakhine-as-aa-eyes-state-capital.html|access-date=2024-02-01|website=Irrawady|accessdate=6 February 2024|archivedate=4 May 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240504195023/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/another-myanmar-battalion-routed-in-rakhine-as-aa-eyes-state-capital.html}}</ref> * ၅ ဖေဖော်ဝါရီ - ကယားပြည်နယ်၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၊ [[ဒေါဆီအီရွာ၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်|ဒေါဆီအီရွာ]]ရှိ စာသင်ကျောင်းအား စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့်အတွက် ကလေးငယ် အနည်းဆုံး လေးဦး သေဆုံးကာ ၁၀ ဦးဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar Junta Warplanes Bomb School in Karenni State, Killing 4 Children|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-warplanes-bomb-school-in-karenni-state-killing-4-children.html|access-date=2024-02-06|website=Irrawady|accessdate=6 February 2024|archivedate=8 May 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240508031855/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-warplanes-bomb-school-in-karenni-state-killing-4-children.html}}</ref> * ၆ ဖေဖော်ဝါရီ - [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] ပူးပေါင်းအဖွဲ့သည် [[ဖားကန့်မြို့နယ်|ဖားကန့်]]နှင့် [[မံစီမြို့နယ်]]များရှိ စစ်ကောင်စီ စစ်စခန်းနှစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=KIA, PDF Seize Two Myanmar Junta Outposts in Kachin State Within a Week|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-pdf-seize-two-myanmar-junta-outposts-in-kachin-state-within-a-week.html|access-date=2024-02-06|website=Irrawaddy|accessdate=11 February 2024|archivedate=13 February 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240213160055/https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-pdf-seize-two-myanmar-junta-outposts-in-kachin-state-within-a-week.html}}</ref> * ၇ ဖေဖော်ဝါရီ - ** မင်းပြားမြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ တပ်ရင်းဌာနချုပ် လက်ကျန်နှစ်ခုအား သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် မင်းပြားမြို့နယ်အား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmars-military-driven-out-of-township-in-northern-rakhine-reports-say.html |access-date=11 February 2024 |archivedate=7 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240207113816/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmars-military-driven-out-of-township-in-northern-rakhine-reports-say.html }}</ref> ** မြောက်ဦးနှင့် [[ရမ်းဗြဲမြို့နယ်]]များတွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားလျက်ရှိကာ ကျောက်တော်မြို့အား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.narinjara.com/news/detail/65c4752be20c36ccd92cf253|title=AA captures six towns so far, two more waits for coming under their control|access-date=8 February 2024|website=Narinjara News|archivedate=8 February 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240208171938/https://www.narinjara.com/news/detail/65c4752be20c36ccd92cf253}}</ref> * ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ - ** အသက် ၁၈ နှစ်မှ ၃၅ နှစ်အကြား အမျိုးသားနှင့် အသက် ၁၈ နှစ်မှ ၂၇ နှစ်ကြား အမျိုးသမီး အရွယ်ရောက်သူတိုင်း စစ်မှုထမ်းရမည့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ]]ကို ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အာဏာတည်ကြောင်း စစ်ကောင်စီက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar junta enforces compulsory military service law: Report|url=https://www.hindustantimes.com/world-news/myanmar-junta-enforces-compulsory-military-service-law-report-101707581223173-amp.html|access-date=2024-02-10|website=[[Hindustan Times]]|accessdate=11 February 2024|archivedate=11 February 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240211051317/https://www.hindustantimes.com/world-news/myanmar-junta-enforces-compulsory-military-service-law-report-101707581223173-amp.html}}</ref> ** ရက္ခိုင့်တပ်တော်က မြောက်ဦးမြို့အား သိမ်းပိုက်လို်က်ကာ တပ်မတော်၏ ကမ်းတက်ရေယာဉ်သုံးစင်းကို နှစ်မြှုပ်ခဲ့သည်။ * ၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ - ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့သုံးမြို့ သိမ်းပိုက်ခံရခြင်းအပေါ် တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် [[ကျောက်တော်မြို့နယ်]] [[ကုလားတန်မြစ်]]ကူးတံတားဖြစ်သော ကစ္ဆပနဒီတံတားကို စစ်ကောင်စီက ဖောက်ခွဲမှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ယင်းနေ့အစောပိုင်းတွင်လည်း စစ်တွေမြို့အဝင်ရှိ မီးချောင်းတံတားကိုလည်း ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar military blows bridge to Rakhine State capital as AA advances |author=Hein Htoo Zan |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-blows-bridges-to-rakhine-state-capital-as-aa-advances.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=12 February 2024 |accessdate=15 February 2024 |archivedate=13 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240213161248/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-blows-bridges-to-rakhine-state-capital-as-aa-advances.html }}</ref> * ၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ - အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက ထိန်းချုပ်ထားသော [[ကောလင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်များက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref> [https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-retakes-town-from-civilian-government-in-sagaing-region.html Myanmar Junta Retakes Town From Civilian Government in Sagaing Region]. [[The Irrawaddy]]. February 13, 2024 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240213160046/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-retakes-town-from-civilian-government-in-sagaing-region.html|date=February 13, 2024}}</ref> * ၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ - ** အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး လက်မှတ်ထိုးထားသော [[မွန်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် ယင်း၏ နိုင်ငံရေးပါတီ [[မွန်ပြည်သစ်ပါတီ]] မှ "မွန်ပြည်သစ်ပါတီ (စစ်အာဏာရှင်တိုက်ဖျက်ရေး)" အမည်ဖြင့် ခွဲထွက်ကာ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်းကာ စစ်ကောင်စီအား တိုက်ခိုက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=အာဏာသိမ်းစစ်တပ်ကို တိုက်ခိုက်မည်ဟု မွန်ပြည်သစ်ပါတီ နိုင်ငံရေးစစ်ရေးဦးဆောင်အဖွဲ့ ကြေညာ |url=https://burmese.dvb.no/post/638482 |work=Democratic Voice of Burma |language=my |access-date=14 February 2024 |date=14 February 2024 |accessdate=15 February 2024 |archivedate=29 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240229120629/https://burmese.dvb.no/post/638482 }}</ref><ref>{{cite news |title=မွန်ပြည်သစ်ပါတီမှအတွင်းရေးမှူး၊ ဒုစစ်ဦးစီးချုပ်တို့မှ ပါတီတွင်းမှ ယုံကြည်ချက်တူသူများနှင့် လက်တွဲ၍ စစ်ကောင်စီကို တိုက်ခိုက်သွားမည်ဟု ကြေညာချက်ထုတ် |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/65cc4d61a17cfc013770fe67 |work=Narinjara |language=my |access-date=14 February 2024 |date=14 February 2024 |accessdate=15 February 2024 |archivedate=22 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240322032425/https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/65cc4d61a17cfc013770fe67 }}</ref> ** [[ကရင်နီ တပ်မတော်]]နှင့် [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]သည် [[ရှားတောမြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ကာ ကယားပြည်နယ်အတွင်း ကရင်နီအဖွဲ့များက ထိန်းချုပ်နိုင်သော ဒုတိယမြောက်မြို့ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/karenni-resistance-forces-capture-shadaw-as-hilltop-junta-base-falls.html Karenni Resistance Forces Capture Shadaw as Hilltop Junta Base Falls]. [[The Irrawaddy]]. Hein Htoo Zan. February 14, 2024. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240214152425/https://www.irrawaddy.com/news/burma/karenni-resistance-forces-capture-shadaw-as-hilltop-junta-base-falls.html|date=February 14, 2024}}</ref> * ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကောင်စီတပ်များ စွန့်ခွာသွားပြီးနောက် [[မြေပုံမြို့]]အား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army captures another Rakhine State town, warns locals clashes may continue |url=https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-captures-another-rakhine-state-town-warns-locals-clashes-may-continue/ |work=Myannmar Now |language=en |date=16 February 2024 |accessdate=17 February 2024 |archivedate=17 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240217073534/https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-captures-another-rakhine-state-town-warns-locals-clashes-may-continue/ }}</ref> * ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈-၁၉ : ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာလေးရွာမှ [[ရိုဟင်ဂျာ]] ၁၀၀ ခန့်ကို နိုင်ငံသားအဖြစ် လျှောက်ထားသော်လည်း စစ်အစိုးရက စစ်မှုထမ်းစေခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အား မှတ်ပုံတင်ကတ်များ၊ ဆန်တစ်အိတ်နှင့် လစဉ် လစာ ၄၁ ဒေါ်လာ ပေးမည်ဟု စစ်အစိုးရက ကတိပြုထားသော်လည်း ၎င်းတို့သည် ၁၄ ရက်ကြာ အခြေခံသင်တန်းကို တက်ရောက်ခဲ့ရသည်။ ရှောင်တိမ်းနေသော ရိုဟင်ဂျာ အများအပြားသည် [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်|ARSA]] သို့မဟုတ် RSO ကို ကျော်ပြီး ရက္ခိုင့်တပ်မတော်သို့ ဝင်ရောက်ရန် ကြိုးပမ်းကြသည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/rohingya-men-in-myanmar-are-being-forcibly-recruited-by-the-juntas-military.html Rohingya Men in Myanmar Are Being Forcibly Recruited by The Junta’s Military] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240507140422/https://www.irrawaddy.com/news/burma/rohingya-men-in-myanmar-are-being-forcibly-recruited-by-the-juntas-military.html |date=7 May 2024 }}. [[The Irrawaddy]]. Hein Htoo Zan. February 23, 2024.</ref> <ref>[https://www.narinjara.com/news/detail/65d7032ace78abb409ae8bc8 Junta forces abduct 100 young Muslims from Buthidaung to enroll in conscription] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240404225520/https://www.narinjara.com/news/detail/65d7032ace78abb409ae8bc8 |date=4 April 2024 }}. Narinjara News. February 22, 2024.</ref> တချိန်တည်းတွင် အသက် ၁၈ နှစ်မှ ၅၅ နှစ်ကြား အမျိုးသားများကို ပြည်သူ့စစ်များအဖြစ် မဝင်ရောက်ပါက နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ကို ရုပ်သိမ်းမည်ဟု စစ်အစိုးရ တာဝန်ရှိသူများက ကျောက်ဖြူမြို့ရှိ [[ကမန်လူမျိုး|ကမန်]]စစ်ဘေးရှောင်များကို ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/en/news/kaman-idps-in-rakhine-state-told-to-form-pro-junta-militia/|title=Kaman IDPs in Rakhine State told to form pro-junta militia|date=February 21, 2024|publisher=[[Myanmar Now]]|url-access=subscription|author=Jessy Wolf|access-date=29 February 2024|archivedate=24 February 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240224175618/https://myanmar-now.org/en/news/kaman-idps-in-rakhine-state-told-to-form-pro-junta-militia/}}</ref> * ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ: ** KIA တပ်ဖွဲ့များသည် ၄ ရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် Jehkam စစ်အခြေစိုက်စခန်းအား သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ** [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ|ရှမ်းပြည် တိုးတက်ရေးပါတီ]] (SSPP) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့များသည် စစ်အစိုးရ ဆန့်ကျင်ရေး အင်အားစုများနှင့် ပူးပေါင်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-02-23 |title=အာဏာရှင်စနစ်ကျဆုံးရေး၊ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စု ပေါ်ထွန်း လာရေး တိုက်ပွဲဝင်နေဟု SSPP/SSA ကြေညာ၊ တော်လှန်လိုသော ပြည်သူများကို ကြိုဆိုလက်ခံမည်ဟု ဖိတ်ခေါ် |url=https://yktnews.com/2024/02/147102/ |access-date=2024-02-24 |website=Khit Thit Media |language=en-US |archivedate=24 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240224160442/https://yktnews.com/2024/02/147102/ }}</ref> * ၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ: ** ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် KIA နှင့် ABSDF မှ သိမ်းပိုက်ခံထားရသော မော်လူးမြို့ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန်အတွက် စစ်အစိုးရတပ်များက ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar army launches offensive to retake Maw Luu from resistance |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-launches-offensive-to-retake-maw-luu-from-resistance/ |work=Myanmar Now |date=22 February 2024 |language=en |accessdate=29 February 2024 |archivedate=22 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240222203614/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-launches-offensive-to-retake-maw-luu-from-resistance/ }}</ref> ** အစိုးရ/PNA တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|PNLA]] တပ်ဖွဲ့များကို တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ဟိုပန်မြို့အရှေ့ဘက်တွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ နာရီများစွာကြာပြီးနောက် စစ်အစိုးရတပ်များ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar army soldiers killed as fighting continues near Shan State capital |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-soldiers-killed-as-fighting-continues-near-shan-state-capital/ |date=22 February 2024 |work=Myanmar Now |language=en |accessdate=29 February 2024 |archivedate=22 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240222145811/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-soldiers-killed-as-fighting-continues-near-shan-state-capital/ }}</ref> * ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ: SSPP နှင့် မဟာမိတ်တပ်များသည် ဟိုပန်နှင့် မိုင်းပွန်ကြားရှိ စစ်စခန်းတစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-02-23 |title=ဟိုပုံးမြိုနှင့် မိုင်းပွန်မြို အကြားရှိ စစ်ကောင်စီ၏ လွယ်ဝိုးတုတ်စခန်းကို SSPP နှင့်မဟာမိတ်တပ်များ သိမ်းပိုက် |url=https://yktnews.com/2024/02/147203/ |access-date=2024-02-24 |website=Khit Thit Media |language=en-US |archivedate=24 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240224160513/https://yktnews.com/2024/02/147203/ }}</ref> * ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ: ရမ်းဗြဲမြို့နယ်တွင် AA နှင့် တပ်မတော်တို့ တိုက်ပွဲပြင်းထန်ခဲ့ပြီး သုံးရက်အတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား ၈၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Suffers Disaster in Battle for Rakhine Township: AA |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-suffers-disaster-in-battle-for-rakhine-township-aa.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=27 February 2024 |accessdate=6 March 2024 |archivedate=24 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240424115557/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-suffers-disaster-in-battle-for-rakhine-township-aa.html }}</ref> * ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ: ကောလင်းမြို့၏ နေရာအတော်များများကို စစ်ကောင်စီတပ်များက ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Town Almost Razed to Ground After Being Retaken by Myanmar Junta Troops |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/town-almost-razed-to-ground-after-being-retaken-by-myanmar-junta-troops.html |work=The Irrawaddy |date=27 February 2024 |language=en |accessdate=6 March 2024 |archivedate=7 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240307115156/https://www.irrawaddy.com/news/burma/town-almost-razed-to-ground-after-being-retaken-by-myanmar-junta-troops.html }}</ref> * ၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ: မင်းပြားမြို့နယ်တွင် နောက်ဆုံးကျန်ရှိသော စစ်ကောင်စီအခြေစိုက်စခန်းကို အေအေက သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် မင်းပြားမြို့နယ်အား ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA seizes last junta base in Minbya Township, Rakhine State |url=https://myanmar-now.org/en/news/aa-seizes-last-junta-base-in-minbya-township-rakhine-state/ |work=Myanmar Now |language=en |date=28 February 2024 |accessdate=6 March 2024 |archivedate=1 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240301151655/https://myanmar-now.org/en/news/aa-seizes-last-junta-base-in-minbya-township-rakhine-state/ }}</ref> * ၂၉ ဖေဖော်ဝါရီ: [[ကုလားတန်မြစ်ကြောင်း ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးရေး စီမံကိန်း|ကုလားတန်လမ်းဖောက်လုပ်ရေး]]အတွက် အေအေ အဖွဲ့ဝင်များနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် [[:en:K. Vanlalvena|K. Vanlalvena]] တို့ တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army meets with Indian officials to discuss resumption of Kaladan road |url=https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-meets-with-indian-officials-to-discuss-resumption-of-kaladan-road/ |work=Myanmar Now |language=en |date=4 March 2024 |accessdate=6 March 2024 |archivedate=4 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240304171458/https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-meets-with-indian-officials-to-discuss-resumption-of-kaladan-road/ }}</ref> === မတ် === * ၂ မတ်: မုဒုံမြို့နယ်ရှိ [[ကမာဝက်မြို့|ကမာဝက်]]နှင့် [[ကော့ပီထော်ရွာ၊ မုဒုံမြို့နယ်|ကော့ပိထော]]ရှိ ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်သုံးဦးအား မွန်ပြည်သစ်ပါတီ-စစ်အာဏာရှင်တိုက်ဖျက်ရေးအဖွဲ့ (NMSP-AMD) မှ ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Military Junta Forces Extends Presence Across Mudon Township |url=https://www.bnionline.net/en/news/military-junta-forces-extends-presence-across-mudon-township |work=Independent Mon News Agency |language=en |date=7 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=9 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240509114158/https://www.bnionline.net/en/news/military-junta-forces-extends-presence-across-mudon-township }}</ref> * ၄-၅ မတ်: NMSP-AMD ၏ လုပ်ဆောင်မှုများအား တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် စစ်ကောင်စီသည် မုဒုံနှင့် ကမာဝက်မြို့များတွင် စစ်အင်အား ၁၆၀ ကို တိုးမြှင့်ချထားခဲ့သည်။ * ၅ မတ်: TNLA သိမ်းပိုက်ထားသော မြို့နယ်များဖြစ်သည့် [[မန်တုံမြို့နယ်]]၊ [[နမ့်ဆန်မြို့နယ်]]နှင့် [[နမ္မတူမြို့နယ်]]များကို တပ်မတော်က စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Number of Townships Placed Under Martial Law by Myanmar Junta Rises to 61 |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/number-of-townships-placed-under-martial-law-by-myanmar-junta-rises-to-61.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=5 March 2024 |accessdate=6 March 2024 |archivedate=11 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240311051705/https://www.irrawaddy.com/news/burma/number-of-townships-placed-under-martial-law-by-myanmar-junta-rises-to-61.html }}</ref> * ၇ မတ်: [[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]]၏ ပြည်သူ့စစ်ခေါင်းဆောင် ဦးရွှေမင်းသည် အောင်မြေသစ်ရွာအနီးတွင် KIA ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref> [https://myanmar-now.org/en/news/junta-allied-lisu-militia-leader-killed-in-battle-with-kachin-forces/ Junta-allied Lisu militia leader killed in battle with Kachin forces]. [[Myanmar Now]]. March 8, 2024. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240308151624/https://myanmar-now.org/en/news/junta-allied-lisu-militia-leader-killed-in-battle-with-kachin-forces/|date=March 8, 2024}}</ref> * ၈ မတ်: [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]တွင် အရပ်သားအစိုးရဖွဲ့စည်းနိုင်ရေးအတွက် ဒေသခံချင်းခေါင်းဆောင်များနှင့် ဆွေးနွေးလျက်ရှိသည်ဟု ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army to launch public administration in Paletwa Township, Chin State |url=https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-to-launch-public-administration-in-paletwa-township-chin-state/ |work=Myanmar Now |language=en |date=8 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=8 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240308152007/https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-to-launch-public-administration-in-paletwa-township-chin-state/ }}</ref> * ၁၁ မတ်: ယခင်အပတ်မှ စတင်သော စစ်ဆင်ရေးတွင် ကချင်ပြည်နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီ အခြေစိုက်စခန်းနှင့် ရှေ့တန်းစခန်း ၂၀ ကျော်ကို သိမ်းပို်က်ထားပြီးဖြစ်ကြောင်း ကေအိုင်အေက ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Military Loses Major Bases as KIA Continues Offensive in Kachin State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-loses-major-bases-as-kia-continues-offensive-in-kachin-state.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=11 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=21 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240321012725/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-loses-major-bases-as-kia-continues-offensive-in-kachin-state.html }}</ref> * ၁၂ မတ်: ** ရခိုင်ပြည်နယ် [[ရမ်းဗြဲမြို့]]ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA Seizes Rakhine Town Near Key Chinese Port Project |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-seizes-rakhine-town-near-key-chinese-port-project.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=12 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=6 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406123333/https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-seizes-rakhine-town-near-key-chinese-port-project.html }}</ref> ** [[မောင်တောမြို့နယ်]]ရှိ အောင်သပြေနယ်စပ်စခန်းကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ကာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင်းသို့ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၇၉ ဦး ထွက်ပြေးခဲ့သည်ဟု ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army Claims Seizure of Myanmar Junta Border Outpost |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-claims-seizure-of-myanmar-junta-border-outpost.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=13 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=13 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240313152401/https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-claims-seizure-of-myanmar-junta-border-outpost.html }}</ref> * ၁၄ မတ်: ** ချင်းရွှေဟော်နှင့် ကြူကုတ်နယ်စပ်စခန်းများကို MNDAAA က ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=MNDAA reopens two Myanmar-China border trading points |url=https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-reopens-two-myanmar-china-border-trading-points/ |work=Myanmar Now |language=en |date=14 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=16 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240316234633/https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-reopens-two-myanmar-china-border-trading-points/ }}</ref> ** ကရင်နီတပ်များက [[ဖားဆောင်းမြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Karenni resistance fighters occupy Thailand-Myanmar border town of Hpasawng |url=https://myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-fighters-occupy-thailand-myanmar-border-town-of-hpasawng/ |work=Myanmar Now |language=en |date=14 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=16 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240316234603/https://myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-fighters-occupy-thailand-myanmar-border-town-of-hpasawng/ }}</ref> **ကလေးမြို့ရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များအား ထိုးစစ်ဆင်သည့်အနေဖြင့် စစ်ကောင်စီတပ်များက စခန်းနှင့် ကမ်းပါးနီရွာများကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး ကမ်းပါးနီရွာကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance’s ‘Final Warning’ to Junta Sparks Civilian Exodus in Kale Warzone |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistances-final-warning-to-junta-sparks-civilian-exodus-in-kale-warzone.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=14 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=15 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240315030445/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistances-final-warning-to-junta-sparks-civilian-exodus-in-kale-warzone.html }}</ref> * ၁၅ မတ်: [[ဗန်းမော်ခရိုင်]]ရှိ အမှတ် ၂၃၇ ခြေလျင်တပ်ရင်း ဌာနချုပ်ကို ကေအိုင်အေက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=KIA: Myanmar Junta Battalion Headquarters Seized |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-myanmar-junta-battalion-headquarters-seized.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=15 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=9 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240509072930/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-myanmar-junta-battalion-headquarters-seized.html }}</ref> * ၁၇ မတ်: ရသေ့တောင်မြို့ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့ကာ စစ်တွေမြို့အား ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် ဖြတ်တောက်ထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army takes Rathedaung, its eighth town seizure in Rakhine State |url=https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-takes-rathedaung-its-eighth-town-seizure-in-rakhine-state/ |work=Myanmar Now |language=en |date=18 March 2024 |accessdate=2 May 2024 |archivedate=22 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240422062735/https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-takes-rathedaung-its-eighth-town-seizure-in-rakhine-state/ }}</ref> * ၁၉ မတ်: ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကြောင့် လူစုဆောင်းရခြင်းအတွက် သံတွဲမြို့နယ်ရှိ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ၂၁ ဦး နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/resignations-03192024163107.html|title=Village heads quit in anger over military recruitment in Myanmar's Rakhine state|date=2024-03-19|work=RFA|access-date=2 May 2024|archivedate=7 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240407002128/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/resignations-03192024163107.html}}</ref> * ၂၂ မတ် ** လိုင်ဇာမြို့ဝန်းကျင်ရှိ ရှေ့တန်းစခန်းများအားလုံး၊ မြို့နယ် ၅ မြို့နယ်ရှိ တပ်ရင်းဌာနချုပ်များနှင့် [[ပါဂျောင်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်|ပါဂျောင်]]အနီးရှိ စခန်းများအပါအဝင် မြစ်ကြီးနား-ဗန်းမော်လမ်းရှိ စစ်ကောင်စီ၏ စစ်စခန်း ၅၀ ကျော်နှင့် ဗျူဟာကုန်း ၁၃ ခုအား ကေအိုင်အေက သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=KIA: Nine Myanmar Junta Strongholds Seized in Two Days |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-nine-myanmar-junta-strongholds-seized-in-two-days.html |work=The Irrawaddy |date=23 March 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406111740/https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-nine-myanmar-junta-strongholds-seized-in-two-days.html|archivedate=April 6, 2024}}</ref> ** မွန်ပြည်တော်လှန်ရေးတပ်သည် အခြားသော မွန်ပြည်နယ်အခြေစိုက် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်းကာ မလွှဲတောင်နှင့် [[ကလိန်အောင်မြို့|ကလိန်အောင်]]အကြား လမ်းတလျောက်တွင် စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=MSRF Vows to Cut Off Junta's Logistic Routes |url=https://www.bnionline.net/en/news/msrf-vows-cut-juntas-logistic-routes |work=Karen Information Center |date=22 March 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406070646/https://www.bnionline.net/en/news/msrf-vows-cut-juntas-logistic-routes|archivedate=April 6, 2024}}</ref> * ၂၄ မတ်: [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]တည်ရှိရာ [[အမ်းမြို့နယ်]]တွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထိုးစစ်စတင်ခဲ့သည်။ တဆက်တည်းမှာပင် မကွေးတိုင်း၊ [[ငဖဲမြို့နယ်]]တွင်လည်း တိုက်ခိုက်မှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army Attacks Myanmar Junta's Rakhine Power Base |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-attacks-myanmar-juntas-rakhine-power-base.html |work=The Irrawaddy |date=29 March 2024 |accessdate=2 May 2024 |archivedate=6 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406111814/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-attacks-myanmar-juntas-rakhine-power-base.html }}</ref> * ၂၅ မတ် : မွန်ပြည်သစ်ပါတီ (စစ်အာဏာရှင်တိုက်ဖျက်ရေး) သည် မွန်အမျိုးသားတပ်မတော်အပါအဝင် မဟာမိတ်များဖြင့် [[ကော့ကရိတ်မြို့နယ်]]ရှိ [[ကော့ဘိန်းရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်|ကော့ဘိန်း]]ရဲစခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Revolutionary Group Captures Kawt Bein Police Station, Seizes Weapons and Ammunition |url=https://www.bnionline.net/en/news/revolutionary-group-captures-kawt-bein-police-station-seizes-weapons-and-ammunition |work=Independent Mon News Agency |date=27 March 2024 |accessdate=2 May 2024 |archivedate=9 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240509094009/https://www.bnionline.net/en/news/revolutionary-group-captures-kawt-bein-police-station-seizes-weapons-and-ammunition }}</ref> စစ်ကောင်စီက ကော့ဘိန်းနှင့် အနီးတဝိုက်အား လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပြန်လည် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Warships Unleash Firestorm on Mon Village After Police Station Seized |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-warships-unleash-firestorm-on-mon-village-after-police-station-seized.html |work=The Irrawaddy |date=29 March 2024 |accessdate=2 May 2024 |archivedate=29 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240429155525/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-warships-unleash-firestorm-on-mon-village-after-police-station-seized.html }}</ref> * ၂၇ မတ်: အမ်းမြို့နယ်ရှိ ဂဲလောင်နှင့် လုံးကောက်ရွာအနီးရှိ စစ်စခန်းများကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=2024-03-28|url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/arakan-army-ninth-township-03282024045722.html|title=Myanmar ethnic army sets eyes on ninth township in Rakhine state|work=RFA|access-date=2 May 2024|archivedate=3 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240403204637/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/arakan-army-ninth-township-03282024045722.html}}</ref> * ၂၈ မတ်: ** မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့မှ စတင်ခဲ့သော တိုက်ပွဲများဖြင့် [[ဖာပွန်မြို့]]အား KNLA က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/knla-claims-seizure-of-karen-town-while-myanmar-junta-celebrates.html|title=knla claims seizure of karen town while myanmar junta celebrates|date=2024-03-19|work=RFA|access-date=2 May 2024|archivedate=2 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240402112349/https://www.irrawaddy.com/news/burma/knla-claims-seizure-of-karen-town-while-myanmar-junta-celebrates.html}}</ref> ** [[မိုးမောက်မြို့နယ်]]ရှိ တရုတ်နယ်စပ်ပေါ်ရှိ [[လွယ်ဂျယ်မြို့]]အနီးရှိ စစ်ကောင်စီစခန်း နှစ်ခုကို ကေအိုင်အေက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref name="ir329">{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-another-town-more-bases-in-four-days-of-resistance-attacks.html|title=Myanmar Junta Loses Another Town, More Bases in Four Days of Resistance Attacks|date=2024-03-29|work=The Irrawaddy|access-date=2 May 2024|archivedate=24 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240424112802/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-another-town-more-bases-in-four-days-of-resistance-attacks.html}}</ref> ** နွားထိုးကြီး ပီဒီအက်ဖ်နှင့် အခြားတော်လှန်ရေးအဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့တို့ပူးပေါင်း၍ နွားထိုးကြီးမြို့ အရှေ့ဘက်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref name="ir329" /> * ၂၉ မတ် : [[နွားထိုးကြီးမြို့]] ရဲစခန်းနှင့် ဆောက်လုပ်ရေးရုံးတွင် အခြေချထားသော စစ်ကောင်စီတပ်များအား နွားထိုးကြီး ပီဒီအက်ဖ်နှင့် အခြားတော်လှန်ရေးအဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့တို့ပူးပေါင်း တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref name="ir329" /> * ၃၁ မတ် : [[ထားဝယ်မြို့နယ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ စစ်ကူများအား KNLA နှင့် ဘထူးတပ်ဖွဲ့တို့က အလစ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Loses More Bases, Scores of Troops in Five Days of Resistance Attacks |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-more-bases-scores-of-troops-in-five-days-of-resistance-attacks.html |work=The Irrawaddy |date=1 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406111832/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-more-bases-scores-of-troops-in-five-days-of-resistance-attacks.html|archivedate=April 6, 2024}}</ref> === ဧပြီ === * ၁ ဧပြီ - ဗန်းမော်-လွယ်ဂျယ်လမ်းအား ကေအိုင်အေက အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Loses More Bases, Scores of Troops in Five Days of Resistance Attacks |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-more-bases-scores-of-troops-in-five-days-of-resistance-attacks.html |work=The Irrawaddy |date=1 April 2024 |accessdate=2 May 2024 |archivedate=6 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406111832/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-more-bases-scores-of-troops-in-five-days-of-resistance-attacks.html }}</ref> * ၄ ဧပြီ - [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]] အေလာလေတပ်စခန်း၊ တပ်မတော်စစ်ရုံးနှင့် မင်းအောင်လှိုင်၏နေအိမ်များသို့ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်က အသေခံဒရုံးများဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဒရုံး ၃၀ ခန့်အသုံးပြုခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီက ၇ စင်းအား ပစ်ချနိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar's military-ruled capital attacked by drones|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-68730993|work=[[British Broadcasting Corporation|BBC]]|date=4 April 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Drones Target Junta Chief's Residence, Military HQ and Airbase in Naypyitaw|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-drones-target-junta-chiefs-residence-military-hq-and-airbase-in-naypyitaw.html|work=The Irrawaddy |date=4 April 2024}}</ref> * ၅ ဧပြီ - မြဝတီရှိ စစ်ကောင်စီမြို့စောင့်တပ်သည် KNLA ထံတွင် လက်နက်ချခဲ့သည်။<ref> [https://www.bbc.com/news/world-asia-68750528 Myanmar military loses border town in another big defeat]. April 6, 2024. [[British Broadcasting Corporation|BBC]]. Jonathan Head. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240406171044/https://www.bbc.com/news/world-asia-68750528|date=April 6, 2024}}</ref> * ၇ ဧပြီ - မြဝတီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း မြို့ပေါ်ရှိအစိုးရဝန်ထမ်းအချို့မှာ ထိုင်းနိုင်ငံတွင်းသို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။ ဝန်ထမ်းများနှင့် အခြားစစ်ပွဲရှောင်များအား သယ်ဆောင်ရန် [[မဲဆောက်မြို့]]သို့ လေယာဉ်ဆင်းသက်ရန် စစ်ကောင်စီက ထိုင်းအစိုးရအား တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.khaosodenglish.com/news/2024/04/08/myanmar-army-in-myawaddy-asks-thailand-to-shelter-its-officials/ |title=Myanmar Army in Myawaddy Asks Thailand to Shelter its Officials |date=8 April 2024 |work=[[Khaosod]] |language=en}}</ref> * ၈ ဧပြီ - [[မော်လမြိုင်မြို့]]ရှိ [[အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]သို့ ဒုတိယတပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] ရောက်ရှိနေစဉ် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်က ဒရုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/resistance-drones-strike-myanmar-militarys-se-command-during-junta-no-2s-visit.html |date=10 April 2024 |author=Ei Thinzar Myint |work=The Irrawaddy|title= Resistance Drones Strike Myanmar Military’s SE Command During Junta No. 2’s Visit|archiveurl= https://web.archive.org/web/20240413025342/https://www.irrawaddy.com/news/resistance-drones-strike-myanmar-militarys-se-command-during-junta-no-2s-visit.html |archivedate=April 13, 2024|language=en}}</ref> * ၉ ဧပြီ - ** နံနက်ပိုင်းတွင် မြဝတီမြို့ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ ထိုင်း-မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေးတံတားအား KNLA တပ်များက ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Karen Ethnic Army Launches Final Push to Capture Myawaddy on Thai Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/karen-ethnic-army-launches-final-push-to-capture-myawaddy-on-thai-border.html |date=9 April 2024 |work=The Irrawaddy |language=en}}</ref> ယင်းနောက် ခလရ ၂၇၅ ခြေလျင်တပ်အား တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ [[ကရင်အမျိုးသားတပ်မတော်]] (ယခင် ကရင်ပြည်နယ် [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့]])က မြို့တွင်းတွင် လှည့်လည်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Military Battling to Prevent Complete Defeat in Town Near Thai Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-military-battling-to-prevent-complete-defeat-in-town-near-thai-border.html |work=The Irrawaddy |date=10 April 2024}}</ref> ** [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]၏ ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ပြည်သူ့ညီလာခံက ၁၉၈၂ ခုနှစ် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံသားဥပဒေ|မြန်မာနိုင်ငံသား ဥပဒေ]]ကို ရုပ်သိမ်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title=BHRN welcomes pledge by People’s Assembly to revoke 1982 Myanmar Citizenship Law |url=https://eng.mizzima.com/2024/04/18/9102 |work=Mizzima |date=18 April 2024}}</ref> * ၁၀ ဧပြီ - ည ၁၀ နာရီခန့်တွင် ခလရ ၂၇၅ အား KNLA တပ်များက သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၀၀ ကျော်မှာ ထိုင်းနိုင်ငံ မဲဆောက်မြို့သို့ ထွက်ပြေးခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံက နယ်စပ်တွင် လုံခြုံရေးများ တိုးမြှင့်ချထားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Troops Withdraw From Myawaddy Following Clashes |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-withdraw-from-myawaddy-following-clashes.html |work=The Irrawaddy |date=11 April 2024}}</ref> မြို့အား သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် မြဝတီအား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် စစ်ကောင်စီက အောင်ဇေယျစစ်ဆင်ရေးဖြင့် စစ်ကူများ ပို့ဆောင်ခဲ့သော်လည်း ကျုံဒိုးမြို့အနီးတွင် ရပ်တန့်နေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Spotlight on Thailand as Cornered Myanmar Junta Threatens Disaster on Border |url=https://www.irrawaddy.com/opinion/guest-column/spotlight-on-thailand-as-cornered-myanmar-junta-threatens-disaster-on-border.html |work=The Irrawaddy |date=11 April 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=KNLA and Allied Forces Complete Epic Victory over all Junta |url=https://www.bnionline.net/en/news/knla-and-allied-forces-complete-epic-victory-over-all-junta |work=Than Lwin Times |date=11 April 2024}}</ref> * ၁၄ ဧပြီ - **မန္တလေးမြို့ သင်္ကြန်ပွဲကျင်းပနေစဉ် ဗုံးပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လူ ၁၂ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref> [https://news-eleven.com/article/290879 မန္တလေးမြို့ လမ်းလျှောက်သင်္ကြန် ပွဲတော် ဆိုင်ကယ်အပ်နှံရာ နေရာများတွင် ဗုံးပေါက်ကွဲမှု၌ ကလေးငါးဦး အပါအဝင် ၁၂ ဦး ဒဏ်ရာ ရရှိပြီး ၂၇ လမ်းနှင့် ၇၁ လမ်းထောင့်အား ယာဉ်ဝင်ခွင့် မပြုဘဲ လုံခြုံရေးတင်းကျပ်]. April 14, 2024. Eleven News {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240414153706/https://news-eleven.com/article/290879|date=April 14, 2024}}</ref> ** တချိန်တည်းမှာပင် ၁၀၇ မီလီမီတာ ရှော့တိုက်ဒုံးများကို [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]]အတွင်းသို့ ပီဒီအက်ဖ်များက မင်းအောင်လှိုင်အား ထိခိုက်စေရန် ပစ်လွှတ်ခဲ့သည်။ ဒုံးအချို့မှာ ပြင်ဦးလွင်ပြည်သူ့ဆေးရုံအား ထိမှန်ခဲ့သည်။<ref> [https://www.bbc.com/burmese/articles/cn03r8kg7p0o How did the missile attack on Pyin Oo Lwin's DSA happen?] [[British Broadcasting Corporation|BBC]]. April 15, 2024. {{Webarchive|url=https://ghostarchive.org/archive/3Ezkg|date=April 16, 2024}}</ref> *၁၅ ဧပြီ - ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်ရှိ [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် [[အာရက္ခတပ်တော်]]တို့ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ရိုဟင်ဂျာ ၂၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>[https://www.rfa.org/burmese/program_2/rohingya-killed-buthidaung-04152024043904.html ဘူးသီးတောင်တိုက်ပွဲ ရိုဟင်ဂျာ ၂၅ ဦးသေဆုံး၊ ၃၀၀၀ နီးပါး ထွက်ပြေးနေရ]. April 15, 2024. [[Radio Free Asia]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240415131654/https://www.rfa.org/burmese/program_2/rohingya-killed-buthidaung-04152024043904.html|date=April 15, 2024}}</ref> *၂၄ ဧပြီ - KNLA တပ်များ ဆုတ်ခွာသွားပြီးနောက် မြဝတီမြို့အား စစ်ကောင်စီက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar’s Junta Recaptures Town That Was a Significant Gain for Rebels|url=https://www.nytimes.com/2024/04/24/world/asia/myanmar-junta-rebels-myawaddy.html|access-date=2024-04-26|website=[[NY Times]]}}</ref> *၂၇ ဧပြီ - ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းနှင့် ထောက်ပို့စခန်းအား KNLA က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Karen Troops Capture Another Myanmar Junta Base Near Thai Border|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/karen-troops-capture-another-myanmar-junta-base-near-thai-border.html|access-date=2024-04-28|website=[[Irrawaddy]]}}</ref> === မေ === * ၂ မေ – စစ်မှုထမ်းသက်အတွင်းရှိသော အမျိုးသားများကို နိုင်ငံရပ်ခြားသို့ အလုပ်လုပ်ခွင့်ကို စစ်ကောင်စီက ကန့်သတ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-05-03 |title=Myanmar bans citizens leaving for work amid conscription drive |url=https://www.bbc.com/news/articles/cw8q9vx93q6o |access-date=2024-05-13 |website=BBC News |language=en-GB|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240510063056/https://www.bbc.com/news/articles/cw8q9vx93q6o|archivedate=May 10, 2024}}</ref> * ၇ မေ – ထိုင်းနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း သက်ဆင်သည် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ခေါင်းဆောင်းများ၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း ခေါင်းဆောင်များနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-05-07 |title=Former Thai PM Thaksin seeks mediation role in Myanmar conflict |url=https://www.voanews.com/a/former-thai-pm-thaksin-seeks-mediation-role-in-myanmar-conflict/7601736.html |access-date=2024-05-13 |website=Voice of America |language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240513103532/https://www.voanews.com/a/former-thai-pm-thaksin-seeks-mediation-role-in-myanmar-conflict/7601736.html|archivedate=May 13, 2024}}</ref> * ၉ မေ – မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဆောမြို့နယ်ရှိ [[အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ၊ ဆောမြို့နယ်|အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ]]အား စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အနည်းဆုံး ၁၅ ဦး သေဆုံးပြီး ၃၀ ခန့် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=At least 15 killed in junta airstrike on Magway Region monastery |url=https://myanmar-now.org/en/news/at-least-15-killed-in-junta-airstrike-magway-region-monastery/ |access-date=11 May 2024 |work=Myanmar Now |date=10 May 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=ဆောမြို့နယ် အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သေဆုံးသူထပ်တိုးနိုင် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/saw-ahkyipanpalun-airstrikes-killed-05102024062647.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240510105003/https://www.rfa.org/burmese/program_2/saw-ahkyipanpalun-airstrikes-killed-05102024062647.html|archivedate=May 10, 2024|access-date=11 May 2024 |agency=Radio Free Asia |date=10 May 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=မကွေးတိုင်း၊ ကျောက်ထုမှာ စစ်ကောင်စီလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၁၅ ဦးထက်အနည်း သေဆုံး |url=https://burmese.voanews.com/a/airstrike-in-magway/7605817.html |access-date=11 May 2024 |work=VOA Burmese |date=10 May 2024 |language=my|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240511033822/https://burmese.voanews.com/a/airstrike-in-magway/7605817.html|archivedate=May 11, 2024}}</ref> * ၁၁ မေ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[လက်ထုတ္တောရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|လက်ထုတ္တောရွာ]]တွင် ရွာသား ၃၂ ဦးအား စစ်ကောင်စီတပ်သားများက သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Zan |first1=Hein Htoo |title=Myanmar NUG Condemns Junta Forces’ Massacre of 32 Civilians in Sagaing |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-nug-condemns-junta-forces-massacre-of-32-civilians-in-sagaing.html |access-date=14 May 2024 |publisher=The Irrawaddy|archiveurl= https://web.archive.org/web/20240515185531/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-nug-condemns-junta-forces-massacre-of-32-civilians-in-sagaing.html |date=13 May 2024|archivedate=May 15, 2024}}</ref><ref name="dvb">{{cite news |title=Jailed anti-coup protest leader given another 20 years; Military kills 30 in raid against People's Defense Force |url=https://english.dvb.no/jailed-anti-coup-protest-leader-given-another-20-years-military-kills-30-in-raid-against-peoples-defense-force/ |access-date=14 May 2024|archiveurl= https://web.archive.org/web/20240514212416/https://english.dvb.no/jailed-anti-coup-protest-leader-given-another-20-years-military-kills-30-in-raid-against-peoples-defense-force/|archivedate=May 14, 2024 |work=DVB |date=13 May 2024}}</ref><ref>{{cite news |last1=Blazevic |first1=Igor |title=Who carries responsibility for the atrocities in Myanmar? |url=https://eng.mizzima.com/2024/05/13/9844 |access-date=14 May 2024 |publisher=Mizzima |date=13 May 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240526144626/https://eng.mizzima.com/2024/05/13/9844|archivedate=May 26, 2024}}</ref> * ၁၈ မေ - [[ဘူးသီးတောင်မြို့]]အား [[အာရက္ခတပ်တော်]]က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=18 May 2024 |title=AA Claims Seizure of Buthidaung Near Bangladesh Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/aa-claims-seizure-of-buthidaung-near-bangladesh-border.html |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240518132145/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/aa-claims-seizure-of-buthidaung-near-bangladesh-border.html |archivedate=18 May 2024 |access-date=20 May 2024 |work=The Irrawaddy}}</ref> * ၂၀ မေ - ** [[ကျီခါးမြို့]]နှင့် [[တွန်းဇံမြို့]]များကို ချင်းတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=20 May 2024 |title=Two towns Near India Border in Myanmar Captured by Chin Resistance Groups |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/two-towns-near-india-border-in-myanmar-captured-by-chin-resistance-groups.html |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240520104736/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/two-towns-near-india-border-in-myanmar-captured-by-chin-resistance-groups.html |archivedate=20 May 2024 |access-date=20 May 2024 |work=The Irrawaddy}}</ref> ** မွန်ပြည်ကာကွယ်ရေးတပ်နှင့် မွန်ပြည်တော်လှန်ရေးတပ်တို့ စစ်ရေးအရ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=20 May 2024 |title=Two Mon Armies Unite to Defeat Anti Junta Forces in Mon State |url=https://www.bnionline.net/en/news/two-mon-armies-unite-defeat-anti-junta-forces-mon-state |work=Than Lwin Times}}</ref> ===ဇွန်=== * ၂ ဇွန် - [[သံတွဲမြို့နယ်]]၊ [[ငပလီကမ်းခြေ]]အနီး သံတွဲ-တောင်ကုတ်လမ်းတလျောက် ထိတွေ့တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အေအေ က [[ဂေါ့ရွာ]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army 'Less Than 2 KM' From Myanmar's Thandwe Airport |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-less-than-2-km-from-myanmars-thandwe-airport.html |date=4 June 2024 |work=The Irrawaddy}}</ref> * ၇ ဇွန် – ရခိုင်ပြည်နယ်၊ [[သံတွဲမြို့နယ်]] [[ဆင်ခေါင်းရွာ၊ ဆင်ခေါင်း|ဆင်ခေါင်းရွာ]]တွင် အာရက္ခတပ်တော်နှင့် ဆက်သွယ်မှုရှိသည်ဟုဆိုကာ ရွာသား ၆၀ ကျော်အား စစ်ကောင်စီက သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar Junta Attacks Kill Over 60 Rakhine Villagers|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-attacks-kill-over-60-rakhine-villagers.html|access-date=2024-06-11|website=[[The Irrawaddy|Irrawady]]}}</ref> * ၈ ဇွန် - မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် တစ်နိုင်ငံလုံးအား ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် အမှတ် ၈ ပြည်ထောင်စု အဝေးပြေးလမ်းအား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် တပ်မတော်က ထိုးစစ်စတင်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-launches-fierce-offensive-to-retake-only-highway-in-southern-myanmar.html Junta Launches Fierce Offensive to Retake Only Highway in Southern Myanmar]. June 14, 2024. [[The Irrawaddy]]</ref> * ၉ ဇွန် - ပြည်နယ်တွင်းမှ စစ်ကောင်စီအား တွန်းထုတ်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်သော ချင်းညီနောင် စစ်ဆင်ရေး အား စတင်ကြောင်း ချင်းတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက ကြေညာခဲ့သည်။ ယင်းနောက် [[မတူပီမြို့]]ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=15 June 2024 |title=Operation Chin Brotherhood Sees Swift Success Against Myanmar Junta Troops |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/operation-chin-brotherhood-sees-swift-success-against-myanmar-junta-troops.html |access-date=16 June 2024 |work=The Irrawaddy}}</ref> * ၁၁ ဇွန် - [[ဆဒုံးမြို့]]အား [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]က သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ ကချင်ပြည်နယ်တွင်းရှိ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးစခန်းများအားလုံးအား စစ်ကောင်စီက လက်လွှတ်ခဲ့ရသည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-seizes-myanmar-juntas-last-remaining-china-trade-route-in-kachin-state.html KIA Seizes Myanmar Junta’s Last Remaining China Trade Route in Kachin State]. June 14, 2024. [[The Irrawaddy]].</ref> [[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|အနောက်မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]မှ တစ်မိုင်အကွာတွင်ရှိသော စစ်စခန်းအား တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://myanmar-now.org/en/news/resistance-forces-capture-outpost-prisoners-near-myanmar-armys-northwestern-regional-headquarters/ Resistance forces capture outpost, prisoners near Myanmar army’s northwestern regional headquarters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240919002531/https://myanmar-now.org/en/news/resistance-forces-capture-outpost-prisoners-near-myanmar-armys-northwestern-regional-headquarters/ |date=19 September 2024 }}. [[Myanmar Now]]. June 14, 2024</ref> * ၁၅ ဇွန် - အာရက္ခတပ်တော်သည် [[တောင်ကုတ်မြို့]]အား သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် ထိုးစစ်စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA Launches Offensive to Capture Tanungup |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-launches-offensive-capture-tanungup |date=17 June 2024 |work=Narinjara}}</ref> *၁၇ ဇွန် - [[သိုင်းချောင်းရွာ]]အနီးရှိ ဒွါရဝတီရေတပ်စခန်းကို စစ်ကောင်စီက စွန့်ခွာခဲ့ရာ [[ကျောက်ဖြူမြို့]]ပြင်ပတွင် တိုက်ပွဲပြင်းထန်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီဖက်မှ ၁၀ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Fierce fighting breaks out near Myanmar naval base in Rakhine |url=https://myanmar-now.org/en/news/fierce-fighting-breaks-out-near-myanmar-naval-base-in-rakhine/ |date=18 June 2024 |work=Myanmar Now |accessdate=7 September 2024 |archivedate=18 June 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240618194426/https://myanmar-now.org/en/news/fierce-fighting-breaks-out-near-myanmar-naval-base-in-rakhine/ }}</ref> * ၂၀ ဇွန် - တောင်ကုတ်-ပန်းတောင်းလမ်းပေါ်ရှိ စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းအား အေအေတပ်ဖွဲ့ဝင်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီဖက်မှ ၆၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA Ambushes Junta Troops en route to Taungup |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-ambushes-junta-troops-en-route-taungup |date=22 June 2024 |work=Narinjara}}</ref> * ၂၃ ဇွန် - [[သံတွဲလေဆိပ်]]အား [[အာရက္ခတပ်တော်]]က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/aa-seizes-thandwe-airport-near-rakhines-ngapali-beach-local-sources-say.html AA Seizes Thandwe Airport Near Rakhine’s Ngapali Beach, Local Sources Say] [[The Irrawaddy]]. Roe Kyaw. June 24, 2024</ref> * ၂၄ ဇွန် - [[အမ်းမြို့နယ်]]ရှိ တောဟိန်းတောင် စခန်းအား အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.narinjara.com/news/detail/66797e0c452b71b584792349 AA fully captures Taw Hein Taung tactical operation command in Ann]. Thinzar New. June 24, 2024. Narinjara News.</ref> * ၂၆ ဇွန် ** အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအား ချိုးဖောက်မှုများကြောင့် စစ်ကောင်စီအား ဆန့်ကျင်ရေးအတွက် စစ်ဆင်ရေးများ စတင်မည်ဖြစ်ကြောင်း [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]က ကြေညာပြီး နောက်တစ်ရက်တွင် [[နောင်ချိုမြို့]]အား သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=26 June 2024 |title=TNLA Seizes Town and Myanmar Regime Positions in Northern Shan State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/tnla-seizes-town-and-myanmar-regime-positions-in-northern-shan-state.html |url-status=live |access-date=27 June 2024 |work=The Irrawaddy}}</ref> ** သံတွဲမြို့ရှိ လက်ကျန်စစ်ကောင်စီစခန်းနှစ်ခုနှင့် ငပလီကမ်းခြေတို့အား အေအေက စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Fighting on Famous Ngapali Beach -AA Army tries to Knock Out 2 last Junta bases in Thandwe |url=https://www.bnionline.net/en/news/fighting-famous-ngapali-beach-aa-army-tries-knock-out-2-last-junta-bases-thandwe |date=27 June 2024 |work=Development Media Group}}</ref> === ဇူလိုင် === * ၃ ဇူလိုင် - [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] က [[ကျောက်မဲမြို့]]အား သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=3 July 2024 |title=Myanmar's MNDAA Launches Offensive to Seize Northern Shan Capital |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmars-mndaa-launches-offensive-to-seize-northern-shan-capital.html |access-date=15 July 2024 |website=The Irrawaddy}}</ref> * ၇ ဇူလိုင် - [[အာရက္ခတပ်တော်]]က သံတွဲလေဆိပ်အား သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား ၄၀၀ ခန့်သေဆုံးခဲ့ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=AA captures Thandao Airport; More than 400 members of the military council were killed and the remaining battalion continued to attack |url=https://bur.mizzima.com/2024/07/07/26608 |date=7 July 2024 |work=Mizzima |language=my}}</ref> * ၉ ဇူလိုင် - ငပလီကမ်းခြေအား အာရက္ခတပ်တော် က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army: Final Myanmar Junta Base Seized in Ngapali |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-final-myanmar-junta-base-seized-in-ngapali.html |date=13 July 2024 |work=The Irrawaddy}}</ref> * ၁၁ ဇူလိုင် - စစ်ကောင်စီနှင့် သဘောတူညီမှုရယူပြီးနောက် [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]]သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း တန့်ယန်းမြို့ကို ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Maung |first=Myat Pan, Min |date=2024-07-12 |title=Wa army takes control of town in northern Shan State |url=https://myanmar-now.org/en/news/wa-army-takes-control-of-town-in-northern-shan-state/ |access-date=2024-07-15 |website=Myanmar Now |language=en-US |archivedate=27 July 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240727145339/https://myanmar-now.org/en/news/wa-army-takes-control-of-town-in-northern-shan-state/ }}</ref> * ၁၃ ဇူလိုင် - ရှမ်းပြည်နယ်၊ [[မိုင်းရယ်မြို့]]အား [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း]]က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Wansai |first=Sai |date=2024-07-15 |title=CHANGING CONFLICT PATTERN IN NORTHERN SHAN STATE: Tangyan, Mongyai and ethnic rivalry |url=https://english.shannews.org/archives/27234 |access-date=2024-07-15 |website=Shan Herald Agency for News |language=en-US}}</ref> * ၁၅ ဇူလိုင် - သံတွဲထောင်ကို ၂၀၂၄ ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး နောက်တစ်ရက်တွင် မြို့ပေါ်ရှိ လက်ကျန် စစ်ကောင်စီစခန်းကို ထပ်မံသိမ်းပိုက်ခဲ့ကာ မြို့အား အလုံးစုံထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=AA Seizes Thandwe Prison, Consolidates Control Over Town|url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-seizes-thandwe-prison-consolidates-control-over-town|access-date=2024-07-17|website=Burma News International|language=en}}</ref> * ၁၇ ဇူလိုင် - **[[နေပြည်တော်လေဆိပ်]]အား ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်က ရှော့တိုက်ဒုံးများဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သော်လည်း အသေအပျောက် မရှိခဲ့ပေ။<ref>[https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/myanmar-junta-opponents-launch-rocket-attack-on-capital-airport Myanmar junta opponents launch rocket attack on capital airport]. [[Agence-France Presse]]. July 17, 2024.</ref> ** [[စဉ့်ကူးမြို့]]အား မန္တလေးပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Mandalay PDF Seizes Singu Township From Myanmar Junta |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/mandalay-pdf-seizes-singu-township-from-myanmar-junta.html|work=The Irrawaddy |date=20 July 2024}}</ref> * ၂၀ ဇူလိုင် - ** "Operation Rung" စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် CDF-ဟားခါး သည် ဟားခါးမြို့မရဲစခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ဖမ်းဆီးခံ ၆၂ ဦးအား ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Resistance Forces Raid Police Station in Hakha, Chin State, Freeing Over 60 Detainees |url=https://www.bnionline.net/en/news/resistance-forces-raid-police-station-hakha-chin-state-freeing-over-60-detainees |date=22 July 2024 |work=Khonumthung News}}</ref> ** ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ဇူလိုင် ၃၁ အထိ သက်တမ်းတိုးခဲ့ရာ တရုတ်၏ ဖိအားများကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု သတင်းများက ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Alliance Agrees to Extend Ceasefire With Junta in Shan State |url=https://www.irrawaddy.com/news/politics/myanmar-alliance-agrees-to-extend-ceasefire-with-junta-in-shan-state.html |work=The Irrawaddy |date=22 July 2024}}</ref> On the same day, despite the ceasefire, junta reinforcements launched renewed attacks on Kyaukme.<ref>{{cite news |title=At least eight civilians killed in Myanmar junta attacks near Shan State town |url=https://myanmar-now.org/en/news/at-least-eight-civilians-killed-in-myanmar-junta-attacks-near-shan-state-town/ |work=Myanmar Now |date=22 July 2024 |accessdate=7 October 2024 |archivedate=7 October 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241007104228/https://myanmar-now.org/en/news/at-least-eight-civilians-killed-in-myanmar-junta-attacks-near-shan-state-town/ }}</ref> * ၂၂ ဇူလိုင် - ထန်တလန်မြို့ရှိ လက်ကျန် စစ်ကောင်စီစခန်းများအား သိမ်းပိုက်ရန်အတွက် ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦးနှင့် မဟာမိတ်များက ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး ထန်တလန်-ဟားခါးလမ်းပေါ်ရှိ စခန်းအများအပြားကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref name=thantlang2024>{{cite news |title=CNA Warns Myanmar Junta Troops to Surrender in Thantlang After Last Base Falls |url= https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/cna-warns-myanmar-junta-troops-to-surrender-in-thantlang-after-last-base-falls.html |work=The Irrawaddy |date=7 August 2024}}</ref> * ၂၅ ဇူလိုင် - [[မိုးကုတ်မြို့]]အား [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=TNLA, PDF Seize Myanmar's Ruby Hub Mogoke From Junta |url= https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/tnla-pdf-seize-myanmars-ruby-hub-mogoke-from-junta.html |work=The Irrawaddy |date=25 July 2024}}</ref> * ၂၇ ဇူလိုင် - ** ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး နှင့် ဇိုမီးတော်လှန်ရေးအဖွဲ့တို့ ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် [[အိုက်ဇောမြို့]]တွင် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |title= Chin National Front and Zomi Revolutionary Group meeting agreed on 3 points |url= https://bur.mizzima.com/2024/07/28/28515 |date=28 July 2024 |work=Mizzima |language=my}}</ref> ** ပြင်ပဆက်ဆံရေးရုံးများအား ကာကွယ်ရန်အတွက် ဝ တပ်ဖွဲ့များသည် MNDAA နှင့် စစ်ကောင်စီတို့ထံမှ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် လားရှိုးမြို့တွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title= Myanmar's Wa Army Moves Forces Into Lashio |url= https://www.irrawaddy.com/news/ethnic-issues/myanmars-wa-army-moves-forces-into-lashio.html |work=The Irrawaddy |date=29 July 2024}}</ref> * ၃၀ ဇူလိုင် - လားရှိုးမြို့သို့ စစ်ကူလာရောက်သော စစ်ကောင်စီတပ်အား MNDAA တပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အများအပြားထိခိုက်သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=MNDAA Ambushes Junta Reinforcement Convoy Heading to Lashio, Inflicts Heavy Casualties |url= https://www.bnionline.net/en/news/mndaa-ambushes-junta-reinforcement-convoy-heading-lashio-inflicts-heavy-casualties |work=Shan Herald Agency for News |date=31 July 2024}}</ref> * ၃၁ ဇူလိုင် - **[[အင်းလေးကန်]]အနီး စစ်ကောင်စီစခန်းအား [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]နှင့် မဟာမိတ်များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ** မြို့တွင်းရှိ စစ်ကောင်စီလက်ကျန်စခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် TNLA တပ်ဖွဲ့များသည် [[မိုးမိတ်မြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Surrenders Third Town to TNLA in Northern Shan State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-surrenders-third-town-to-tnla-in-northern-shan-state.html |work=The Irrawaddy |date=1 August 2024}}</ref> === ဩဂုတ် === === စက်တင်ဘာ === * ၄ စက်တင်ဘာ - [[လွိုင်ကော်မြို့]]သို့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]ရောက်ရှိနေစဉ်အတွင်း [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]က လက်နက်ကြီးများဖြင့် လုပ်ကြံရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-09-05 |title=Myanmar Junta Boss Targeted in Artillery Attack While Visiting Karenni Capital|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-boss-targeted-in-artillery-attack-while-visiting-karenni-capital.html|access-date=2024-09-06 |website=The Irrawaddy}}</ref> * ၈ နှင့် ၉ စက်တင်ဘာ - ပေါက်တောမြို့နှင့် မောင်တောမြို့ရှိ ဆေးခန်းတစ်လုံး၊ ကုလသမဂ္ဂ အဆောက်အဦးတစ်ခုနှင့် အကျဉ်းစခန်းနှစ်ခုတို့အား စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု အာရက္ခတပ်တော်က ဆိုသည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-airstrikes-kill-regime-detainees-arakan-army.html Myanmar Junta Airstrikes Kill Regime Detainees: Arakan Army]. [[The Irrawaddy]]. September 10, 2024</ref> * ၁၀ စက်တင်ဘာ - ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ပြောင်းရွှေ့ရန် ရည်ရွယ်သူ ၂၇ ဦးအပါအဝင် စစ်မှုထမ်းရန် ခေါ်ဆောင်ခြင်းခံရသူ ၂၉ ဦးသည် စစ်ကောင်စီတပ်သားနှစ်ဦးအား သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး အများစုသည် ကေအန်ယူထိန်းချုပ်နယ်မြေသို့ ထွက်ပြေးခဲ့ပြီး ၂၂ ဦးမှာ ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/knu-myanmar-junta-conscripts-kill-guards-and-escape.html KNU: Myanmar Junta Conscripts Kill Guards and Escape]. Brian Wei. September 12, 2024. [[The Irrawaddy]]</ref> *၁၂ စက်တင်ဘာ- [[ဖားကန့်မြို့]]ပြင် [[ဆိုင်းတောင် (ရွာဟောင်း)ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်|ဆိုင်းတောင်]]ရှိ ရဲစခန်းအား ကေအိုင်အေ က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-seize-police-station-near-myanmars-ruby-hub-hpakant.html KIA Seize Police Station Near Myanmar’s Ruby Hub Hpakant] Brian Wei. September 13, 2024. [[The Irrawaddy]]</ref> *၁၃ စက်တင်ဘာ - သင်တန်းလေ့ကျင့်ခန်းဆင်းနေစဉ်အတွင်း ယာဂီမုန်တိုင်းကြောင့် ရေကြီးမှုအတွင်း ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၈ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/18-myanmar-resistance-medics-die-in-karenni-floods.html 18 Myanmar Resistance Medics Die in Karenni Floods] September 14, 2024. [[The Irrawaddy]]</ref> *၁၈ စက်တင်ဘာ- [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] သို့မဟုတ် တရုတ်နှင့် မြန်မာအစိုးရကို ဆန့်ကျင်သူများနှင့် ပူးပေါင်းမည်မဟုတ်ကြောင်း MNDAA က ကြေညာခဲ့သည်။ မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်ရန်မှလွဲ၍ စစ်ကောင်စီအစိုးရအား တိုက်ခိုက်မည့် စစ်ရေးများအားလုံးကိုလည်း ရပ်တန့်ကြောင်း ထပ်မံကြေညာခဲ့သည်။<ref>[https://www.bnionline.net/en/news/mndaa-declares-no-military-or-political-alliance-nug-will-not-launch-offensives-mandalay-and MNDAA Declares No Military or Political Alliance with NUG, Will Not Launch Offensives in Mandalay and Taunggyi Cities] September 19, 2024. [[Mizzima]]</ref> *၂၀ စက်တင်ဘာ - [[မိုင်းပြင်းမြို့နယ်]]ရှိ [[သျှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ]]အခြေစိုက်စခန်းတစ်ခုအား လားဟူပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့က တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.bnionline.net/en/news/junta-and-militia-launch-joint-attack-rcss-base-mongping-shan-state Junta and militia launch joint attack on RCSS base in Mongping, Shan State] [[Burma News International|Shan State Herald for News]]. September 20, 2024</ref><ref>[https://www.bbc.com/burmese/articles/c78dw7v9jjeo September 21st Nationwide News Summary: What RCSS Says About the Military Council Resuming Battle] [[British Broadcasting Corporation]]. September 21, 2024</ref> *၂၆ စက်တင်ဘာ- တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် PDF များအား လက်နက်စွန့်ကာ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ကြရန် စစ်ကောင်စီက ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.france24.com/en/live-news/20240926-myanmar-junta-invites-armed-groups-to-stop-fighting-start-talks Myanmar junta invites armed groups to stop fighting, start talks]. September 26, 2024. [[Agence-France Presse]]</ref><ref>[https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-junta-urges-armed-opposition-join-political-fold-elections-2024-09-26/ Myanmar junta urges armed opposition to join political fold in elections] September 26, 2024. [[Reuters]].</ref> *၂၉ စက်တင်ဘာ - [[ချီဖွေမြို့]]အား ကေအိုင်အေ က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-says-it-controls-rare-earth-mining-hub-chipwi-in-myanmars-kachin.html KIA Says It Controls Rare-Earth Mining Hub Chipwi in Myanmar’s Kachin] Brian Wei. October 1, 2024. [[The Irrawaddy]]</ref> === အောက်တိုဘာ === *၁ အောက်တိုဘာ – MNDAA ထိန်းချုပ်ထားသော [[လားရှိုးမြို့]]ကို [[တပ်မတော် (လေ)]] က ဗုံးကြဲခဲ့သဖြင့် ၈၃ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/residents-flee-lashio-amid-indiscriminate-air-raids-by-myanmar-junta.html Residents Flee Lashio Amid Indiscriminate Air Raids by Myanmar Junta] [[The Irrawaddy]]. October 4, 2024</ref> * ၃ အောက်တိုဘာ - အာဆီယံ၊ ဥရောပသမဂ္ဂ၊ ကုလသမဂ္ဂနှင့် NUG တို့သည် ဂျကာတာတွင်ပြုလုပ်မည့် ဒေသတွင်းဆွေးနွေးပွဲတွင် တွေ့ဆုံကြလိမ့်မည်ဟု အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံက ကြေညာခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီအစိုးရသည် ယင်းဆွေးနွေးပွဲအား တက်ရောက်မည်မဟုတ်ပေ။<ref> [https://www.reuters.com/world/asia-pacific/indonesia-hosts-international-meeting-myanmar-with-un-junta-rivals-sources-say-2024-10-04/ Indonesia hosts international meeting on Myanmar with UN, junta rivals, sources say] Shoon Naing and Poppy Mcpherson. October 4, 2024. [[Reuters]]</ref> <ref>[https://myanmar-now.org/en/news/indonesia-to-host-discussions-on-myanmar-conflict-diplomat/ Indonesia to host discussions on Myanmar conflict: diplomat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241007092040/https://myanmar-now.org/en/news/indonesia-to-host-discussions-on-myanmar-conflict-diplomat/|date=7 October 2024}}. October 4, 2024. [[Agence France-Presse]]</ref> *၈ အောက်တိုဘာ – စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ကချင်ပြည်နယ် နယ်စပ်ရှိ ပင်လည်ဘူးမြို့ကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဩဂုတ် ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပင်လည်ဘူးကို စစ်ဆင်ရေးစတင်ခဲ့ပြီး ရက် ၅၀ ကျော်အကြာတွင် မြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/resistance-hails-huge-blow-for-myanmar-junta-in-pinlebu.html Resistance Hails Huge Blow for Myanmar Junta in Pinlebu]</ref> *၉ အောက်တိုဘာ – သီပေါမြို့နယ်ရှိ လက်ကျန်စစ်ကောင်စီစခန်းတစ်ခုအား တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်က သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/tnla-targets-final-myanmar-junta-stronghold-in-hsipaw-township.html TNLA Targets Final Myanmar Junta Stronghold in Hsipaw Township] [[The Irrawaddy]]</ref> *၁၀ အောက်တိုဘာ – စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ဘုတလင်မြို့နယ်တွင်းရှိ [[ကျောက်အိုး (မြောက်)ရွာ၊ ဘုတလင်မြို့နယ်|ကျောက်အိုး (မြောက်)ရွာ]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်များက မီးရှို့ခဲ့သည်ဟု ဒေသခံများက ဆိုသည်။ * ၁၅ အောက်တိုဘာ – ** သီပေါမြို့နယ်ရှိ ခမရ ၅၀၃ နှင့် ၅၀၄ တို့အား တိုက်ခိုက်ခဲ့စဉ်က ဖမ်းဆီးရမိသော စစ်ကောင်စီမိသားစုဝင် ၁၉၁ ဦးအား လွှတ်ပေးခဲ့သည်ဟု တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် က ဆိုသည်။ ** [[ပန်ဝါမြို့]]အနီးရှိ စစ်ကောင်စီ[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (ယခင် [[ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်]]) တပ်ရင်းကို ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ <ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-allied-border-battalion-falls-in-kachin-rare-earth-hub.html Myanmar Junta-Allied Border Battalion Falls in Kachin Rare Earth Hub]</ref> *၁၆ အောက်တိုဘာ – သုံးလအကြာတိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် သီပေါမြို့ရှိ နောက်ဆုံးလက်ကျန် စစ်ကောင်စီစခန်း အမှတ် ၂၃ ခြေမြန်တပ်ရင်းကို တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ** ချင်းပြည်နယ်တွင်းရှိ စစ်ကောင်စီဆန့်ကျင်ရေးအဖွဲ့များအား သင်တန်းပေးမည့် [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး နိုင်ငံတကာတပ်ဦး]] ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>[https://www.telegraph.co.uk/world-news/2024/11/13/why-i-left-us-deep-south-to-fight-in-myanmar-civil-war/ Why I left the US Deep South to fight in Myanmar’s brutal civil war]. [[The Daily Telegraph|The Telegraph]]. Sarah Newey. November 13, 2024</ref><ref>[https://illwill.com/the-revolution-in-myanmar The Revolution in Myanmar]. Ill Will. September 13, 2024</ref><ref>[https://libcom.org/article/statement-anti-fascist-internationalist-front-myanmar-15th-october-2024 Statement from "Anti-Fascist Internationalist Front" Myanmar]. [[Libcom.org]]. October 15, 2024</ref> * ၁၇ အောက်တိုဘာ – မူဆယ်မြို့မှ မိနစ်သုံးဆယ်အကွာရှိ ကျေးရွာတွင် စစ်ကောင်စီနှင့် MNDAA တို့ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟု ဒေသခံများက ဆိုသည်။ * ၂၁ အောက်တိုဘာ – တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် [[ကန်ပိုက်တီမြို့]]ရှိ နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့ (ယခင် [[ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်]]) တပ်ရင်း ၁၀၀၃ ကို ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်အောက်တွင် တပ်ရင်း ၁၀၀၁ သာ ကျန်ရှိတော့သည်။ * ၂၅ အောက်တိုဘာ – ** တပ်မတော် [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တည်ရှိရာ အမ်းမြို့ကို အာရက္ခတပ်တော်က ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army Encircle Myanmar Junta Western Command in Rakhine State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-encircle-myanmar-junta-western-command-in-rakhine-state.html |work=The Irrawaddy |language=en}}</ref> ** ဖလမ်းမြို့အနီးတွင် စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တို့ ထိတွေ့တို်က်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=About 90 Per Cent of Falam Town Residents Flee Fighting |url= https://www.bnionline.net/en/news/about-90-cent-falam-town-residents-flee-fighting |work=Khonumthung News |date=8 November 2024}}</ref> * ၂၇ အောက်တိုဘာ – ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး တစ်နှစ်ပြည့်ကာလတွင် [[ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]]က [[အညာ]]ဒေသတွင် စစ်ဆင်ရေးများ ဖော်ဆောင်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>[https://myanmar-now.org/en/news/bpla-troops-to-relocate-to-myanmars-dry-zone/ BPLA troops to relocate to Myanmar’s dry zone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241201101652/https://myanmar-now.org/en/news/bpla-troops-to-relocate-to-myanmars-dry-zone/ |date=1 December 2024 }} Maung Shwe Wah. [[Myanmar Now]]. October 28, 2024</ref><ref>[https://www.bbc.com/burmese/articles/c7896ej9qv5o အညာဒေသမှာ စစ်ဆင်ရေးတွေ လုပ်မယ်လို့ BPLA ပြော] [[British Broadcasting Corporation|BBC]]. October 28, 2024</ref> * ၂၈ အောက်တိုဘာ - လားရှိုးမြို့ရှိ အကျဉ်းထောင်မှ ဖမ်းဆီးခံ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၈၀ ကျော် ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=80 Junta Soldiers Break Out of Jail in Lashio|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/80-junta-soldiers-break-out-of-jail-in-lashio.html|date=November 11, 2024|work=The Irrawaddy |language=en}}</ref> * ၂၉ အောက်တိုဘာ – ကရင်နီလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ငယ်များ စုပေါင်းကာ [[ကယန်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>[https://www.rfa.org/burmese/news/kayan-national-army-10292024140039.html ကယန်းအမျိုးသားတပ်မတော် ဖွဲ့စည်း]. [[Radio Free Asia]]. October 29, 2024</ref><ref>[https://moemaka.net/eng/2024/10/formation-of-the-kayan-national-army-kna/ Formation of the Kayan National Army (KNA)]. MoemaKa: Burmese Community News. October 31, 2024</ref><ref>[https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/new-ethnic-army-hopes-to-represent-all-kayan-people.html/ New Ethnic Army Hopes to Represent All Kayan People]. Saw Lwin. November 6, 2024. [[The Irrawaddy]]</ref> * ၃၁ အောက်တိုဘာ- ကေအိုင်အေနှင့် ပီဒီအက်ဖ်တပ်ဖွဲ့များသည် မြစ်ကြီးနားခရိုင်ရှိ နယ်ခြားစောင့်တပ် တပ်ရင်း ၁၀၀၁ ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီတပ်သားများ တရုတ်နယ်စပ်ဖက်သို့ ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-seizes-final-border-force-hq-despite-chinese-pressure.html KIA Seizes Final Border Force HQ Despite Chinese Pressure] [[The Irrawaddy]]. November 1, 2024</ref> === နိုဝင်ဘာ === *၁ နိုဝင်ဘာ - မန္တလေးလားရှိုးလမ်းမကြီးပေါ်ရှိ ရှမ်းမြောက်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစပ်ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းသော စစ်ကောင်စီတပ်များအား [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] နှင့် အခြားအဖွဲ့များက ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့ထားခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/tnla-fights-myanmar-junta-for-key-road-junction.html TNLA Fights Myanmar Junta for Key Road Junction] [[The Irrawaddy]]</ref> *၂ နိုဝင်ဘာ - ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ဖီမောမြို့ကို ကေအိုင်အေနှင့် မဟာမိတ်တပ်များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-seizes-town-on-chinese-border.html "KIA Seizes Town on Chinese Border" by The Irrawaddy, November 4, 2024]</ref> * ၅ နိုဝင်ဘာ - နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်မှ တရုတ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်မည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အား လုပ်ကြံရန် ရည်ရွယ်ပျံသန်းလာသည့် ဒရုန်းသုံးစင်းကို တပ်မတော်က လယ်ဝေးမြို့နယ်တွင် ပစ်ချနိုင်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-foils-drone-attack-on-min-aung-hlaing.html Myanmar Junta Foils Drone Attack on Min Aung Hlaing]. November 6, 2024. [[The Irrawaddy]].</ref> *၇ နိုဝင်ဘာ - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိုင်မြို့ရှိ ရဲစခန်းကို ဂျိုကာပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့နှင့် ပီဒီအက်ဖ်များက ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ ရဲအရာရှိနှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>[https://eng.mizzima.com/2024/11/10/16085 Two police officers killed in resistance attack in Myanmar’s Myaing township] [[Mizzima]]. November 10, 2024</ref> *၉ နိုဝင်ဘာ - တပ်မတော်၏ ကျူဆိပ် အခြေစိုက်စခန်းကို KNLA က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ဖာပွန်မြို့သို့ ရိက္ခာလမ်းကြောင်းကို ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karen-rebels-seize-key-junta-base-near-papun.html Karen Rebels Seize Key Junta Base Near Papun] November 13, 2024. [[The Irrawaddy]]</ref> *၁၃ နိုဝင်ဘာ - တောင်သာမြို့နယ်ရှိ ရဲစခန်းတစ်ခုအား ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ရုပ်သံမှတ်တမ်းကို မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ပီဒီအက်ဖ်တပ်ဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web | url=https://www.instagram.com/reel/DCTKGPvsMxB/?igsh=MWxoeXg0bGxoZG00eQ== | title=Instagram }}</ref> *၁၄ နိုဝင်ဘာ - သရုပ်ဆောင် ရန်အောင်၏ နေအိမ်အား မိုင်းဖြင့် ဖောက်ခွဲခဲ့ရာ အနည်းငယ် ပျက်စီးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီနှင့် ပူးပေါင်းနေသည့် ဖျော်ဖြေရေးသမားများအား သတိပေးသည့်အနေဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု Dark Shadow အဖွဲ့က ဆိုသည်။<ref>[https://www.narinjara.com/news/detail/67376cd58ba19a5164db656e Residence of Renowned Actor Yan Aung, Host to Junta Leader Min Aung Hlaing at Airport, Targeted with Minor Explosive Incident]. Narinjara News. November 14, 2024. Lu Htet Naing</ref> *၂၁ နိုဝင်ဘာ - တရုတ်နိုင်ငံ နယ်စပ်ရှိ ကန်ပိုက်တီမြို့ကို ကေအိုင်အေက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် မိသားစုများ တရုတ်နိုင်ငံတွင်းသို့ ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-seizes-chinese-border-town-from-myanmar-junta.html KIA Seizes Chinese Border Town From Myanmar Junta]</ref> *၂၄ နိုဝင်ဘာ - ၁၇ ရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ရခိုင်ပြည်နယ်တောင်ပိုင်း တောင်ကုတ်မြို့ကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/aa-seizes-rakhines-taungup-but-battle-continues.html AA Seizes Rakhine’s Taungup, but Battle Continues]</ref> *၂၅ နိုဝင်ဘာ - နိုဝင်ဘာ ၂၅ နှင့် ၂၆ ရက်များအတွင်း လွိုင်ကော်မြို့၏ ကျေးရွာဒေသများတွင် ကရင်နီတပ်မတော်နှင့် ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/karenni-resistance-prevents-myanmar-junta-army-unit-from-reaching-loikaw.html Karenni Resistance Prevents Myanmar Junta Army Unit from Reaching Loikaw]</ref> *၂၆ နိုဝင်ဘာ - [[၂၀၂၄]] ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက် နေ့လယ်ပိုင်းက ချင်းပြည်နယ်၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]ရှိ လုမ်သဲ (Lumte) ရွာကို လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အနည်းဆုံး ခြောက်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အိမ်ခြေ ၈၀ ခန့်ရှိ လုံသဲမ်ရွာ ကျေးရွာဆေးပေးခန်း၊ ဘုရားကျောင်း အပါအဝင် နေအိမ်ခြောက်လုံးခန့် ပျက်စီးသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/59487/|title=ဖလမ်းမြို့၊လုံသဲမ်ကျေးရွာကျန်းမာရေးဆေးပေးခန်းကိုစစ်ကောင်စီ ဗုံးကြဲ၊ ၆ ဦးသေဆုံး|accessdate=2025-6-22|publisher=Myanmar Now|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250622135026/https://myanmar-now.org/mm/news/59487/|archivedate=2025-6-22}}</ref> ===ဒီဇင်ဘာ=== *၄ ဒီဇင်ဘာ - ဗန်းမော်နှင့် မန်စီမြို့များရှိ စစ်ကောင်စီတပ်များကို ကေအိုင်အေနှင့် မဟာမိတ်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဗန်းမော်မြို့အနီးရှိ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇ ၏ ရှေ့တန်းစခန်းများကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |author=Hein Htoo Zan |date=4 December 2024 |title=KIA Advances in Kachin State, Captures Junta outposts |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-advances-in-kachin-state-captures-junta-outposts.html |language=en}}</ref> * ၈ ဒီဇင်ဘာ - **မောင်တောမြို့ပြင်ရှိ နယ်ခြားစောင့်တပ်ရင်း ၅ ၏ စခန်းကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး မောင်တောမြို့နယ်ကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/aa-takes-complete-control-of-myanmar-bangladesh-border-after-seizing-maungdaw.html AA Takes Complete Control of Myanmar-Bangladesh Border After Seizing Maungdaw]</ref> **ချင်းပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဟားခါးနှင့် ထန်တလန်မြို့အကြား သီးမစ်လွင်ပြင်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းကို [[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/chin-forces-capture-strategic-myanmar-plain-between-hakha-and-thantlang.html Chin Forces Capture Strategic Myanmar Plain Between Hakha and Thantlang]</ref> **တပ်မတော်၏ လက်နက်ကြီးကြောင့် [[မွန်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]မှ နှစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>[https://www.bnionline.net/en/news/two-nmsp-soldiers-injured-explosion-caused-military-junta-shelling Two NMSP Soldiers Injured in Explosion Caused by Military Junta Shelling] [[Burma News International|Independent Mon News Agency]]. December 23, 2024</ref> *၁၀ ဒီဇင်ဘာ - ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် ချင်းပြည်နယ်မြို့တော် ဟားခါး၏ မြောက်ဘက် ၁၀ မိုင်ခန့်အကွာတွင်ရှိသည့် [[ချွန်ကျုံးရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်|ချွန်ကျုံးရွာ]]ကို လေတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ မိသားစုဝင်လေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကလေးငယ်တစ်ဦးအပါအဝင် ဒေသခံ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၉ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု သတင်းများက ဖော်ပြသည်။<ref>{{Cite web|title=ဟားခါး ချွန်ကျုံးကျေးရွာ စစ်ကောင်စီ ဗုံး ၂ ကြိမ်ကြဲ ၄ ဦး သေဆုံး၊ ၉ ဦး ဒဏ်ရာရ|url=https://burmese.voanews.com/a/sac-airstrike-on-chin-village/7895668.html|publisher=VOA Burmese|accessdate=2025-6-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250622133332/https://burmese.voanews.com/a/sac-airstrike-on-chin-village/7895668.html|archivedate=2025-6-22}}</ref> *၂၁ ဒီဇင်ဘာ - [[ချင်းညီနောင်]]အဖွဲ့သည် [[ကန်ပက်လက်မြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.bnionline.net/en/news/chin-resistance-forces-take-kanpetlet-town Chin Resistance Forces Take Kanpetlet Town] [[Burma News International|Khonumthung News]] December 23, 2024</ref> *၂၉ ဒီဇင်ဘာ - [[ဂွမြို့]]ကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=Myanmar's Army takes a major town, says ready for talks|url=https://www.rfa.org/english/myanmar/2024/12/30/rakhine-arakan-army-gwa/|website=Radio Free Asia|access-date=2 Jan 2025|date=30 December 2024}}</ref> == ၂၀၂၅ == ===ဇန်နဝါရီ=== === ဖေဖော်ဝါရီ === * ၃ ဖေဖော်ဝါရီ - မွန်ပြည်နယ်၊ [[ဘီးလင်းမြို့နယ်]]ရှိ မယ်ပလဲ့ စစ်ကောင်စီစခန်းကို [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကေအန်အယ်လ်အေ]]ဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Irrawady |first=The |date=3 February 2025 |title=Karen-Led Rebels Seize Myanmar Junta Base in Mon State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karen-led-rebels-seize-myanmar-junta-base-in-mon-state.html |work=The Irrawady}}</ref> * ၄ ဖေဖော်ဝါရီ - ကချင်ပြည်နယ်၊ [[ဗန်းမော်မြို့]]ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းတစ်ခုကို [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကေအိုင်အေ]]က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=The Irrawady |title=Myanmar Junta Headquarters Falls in Key Kachin Town |url=https://www.irrawaddy.com/category/news/war-against-the-junta |work=The Irrwaddy}}</ref> * ၆ ဖေဖော်ဝါရီ - ကယားပြည်နယ်၊ [[လွိုင်ကော်မြို့]]ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းတစ်ခုအား [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]က စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီတပ်သားများစွာ သေဆုံးခဲ့ပြီး အချို့ကို ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |author=War Noir |date=6 February 2025 |title=#Myanmar (#Burma): Karenni Forces (#KNDF) raided Military Junta Base in #Loikaw, #Kayah State. Several soldiers were killed and captured.|url=https://x.com/war_noir/status/1887461602376487327|website=Twitter}}</ref>{{Better source needed|date=February 2025}} * ၇ ဖေဖော်ဝါရီ - [[ကယားပြည်နယ်]]နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အစပ်ရှိ [[မိုးဗြဲမြို့]]ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးပမ်းသော စစ်ကောင်စီတပ်အား ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့က ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှ ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Htoo Zan |first=Hein |date=7 February 2025 |title=Karenni Rebels Advance on Key Shan Town |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karenni-rebels-advance-on-key-shan-town.html |work=The Irrawaddy}}</ref> * ၈ ဖေဖော်ဝါရီ - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[စလင်းမြို့နယ်]]တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ရေယာဉ်ကို [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]က အလစ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title= #Myanmar (#Burma) 🇲🇲: People's Defense Forces (#PDF) conducted an ambush on a Military Council Boat in Salin Township, #Magway Region. Fighters were armed with 7.62mm K-09 assault rifle (Kachin-made Type 81 clone) and 5.56mm MA-3 MK 2 assault rifle.|url=https://x.com/war_noir/status/1888232506526249306}}</ref>{{Better source needed|date=February 2025}} * ၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ညောင်ဦးမြို့နယ်]]ရှိ [[ပုဂံ]] [[ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ|ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ]]ရှိ [[အလိုတော်ပြည့်ဂူဘုရား]]အနီးတွင် ဆိုင်ကယ်စီးလာသော ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်နှစ်ဦး ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။ ကျန်တစ်ဦးမှာ လွတ်မြောက်သွားခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သေနတ်နှစ်လက်နှင့် ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=The Irrawaddy |date=18 February 2025 |title=Junta police killed in ambush at Myanmar's Bagan world heritage site |url=https://www.instagram.com/p/DGNjYXLt0cU/?igsh=MWN2cmVmaThoaWpkcA==}}</ref>{{Better source needed|date=February 2025}} * ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ - [[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]နှင့် [[ချင်းညီနောင်|ကြားကာလချင်းအမျိုးသားအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]တို့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ဆုံကာ ချင်းအမျိုးသားကောင်စီအဖြစ် ပူးပေါင်းရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။<ref>[https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/02/26/113134/ ချင်းတော်လှန်ရေးအင်အားစုနှစ်ခုကို ချင်းအမျိုးသားကောင်စီ အဖြစ် ပေါင်းစည်းရန် ချင်းပြည်ကောင်စီ နှင့် ICNCC /ချင်းညီနောင် သဘောတူ] People's Spring. February 26, 2025</ref><ref>[https://myanmar-now.org/mm/news/61392/ Rival Chin Groups agree to form unified ‘Chin National Council’ after years of tension] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250619101121/https://myanmar-now.org/mm/news/61392/ |date=19 June 2025 }} February 27, 2025. [[Myanmar Now]].</ref> * ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ - [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]] ထိုင်းနယ်စပ်အနီးရှိ စစ်ကောင်စီရှေ့တန်းစခန်းတစ်ခုကို ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်နှင့် မဟာမိတ်အဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.instagram.com/p/DGw2pooTdHV/?igsh=MXU2aGxzMHVyYW82OA== KNLA seizes regime outpost near Thai border] </ref> === မတ် === * ၁ မတ် - ကျောက်ဖြူမြို့နယ်ရှိ ဓညဝတီရေတပ်စခန်းတွင် စစ်ကောင်စီနှင့် ရက္ခိုင့်တပ်တော်တို့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟု ဧရာဝတီသတင်းဌာနက ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |last=Zan |first=Hein Htoo |date=2025-03-01 |title=Arakan Army Renews Attacks on Kyaukphyu Naval Base |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-renews-attacks-on-kyaukphyu-naval-base.html |access-date=2025-03-01 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> * ၉ မတ် - နွားထိုးကြီးမြို့နယ်တွင် နွားထိုးကြီး ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့က စစ်ကောင်စီတပ်သား ၅၀ နီးပါးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး ၁၄ ဦးအား ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးသမား သုံးဦး သေဆုံးပြီး ခုနစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-03-11 |title=PDF: Almost 50 Myanmar Junta Troops Killed in Mandalay |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/pdf-almost-50-myanmar-junta-troops-killed-in-mandalay.html |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> * ၁၁ မတ် - TNLA, PDF တပ်ဖွဲ့များနှင့် တိုက်ပွဲပြင်းထန်ခဲ့ပြီးနောက် နောင်ချိုမြို့နယ်ရှိ [[တောင်ခမ်းရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်|တောင်ခမ်း]]ကို တပ်မတော်က ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Y0uPemDAN1Y တောင်ခမ်းဒေသက စစ်ကြောင်းတွေ နောက်တန်းပြန်ပို့၊ အောင်ပွဲရပုံစံ ကြိုဆို]. [[Democratic Voice of Burma]]. March 12, 2025</ref> *၁၇ မတ် - ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး [[ညောင်ကျိုးရွာ၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်|ညောင်ကျိုး]]ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းကို အာရက္ခတပ်တော်နှင့် မဟာမိတ်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-03-17 |title=Rakhine Rebels Attack Myanmar Junta Base in Bago |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/rakhine-rebels-attack-myanmar-junta-base-in-bago.html |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> *၂၆ မတ် - လေးမျက်နှာမြို့နယ်သို့ အေအေက ဝင်ရောက်ကာ ပုသိမ်-မုံရွာလမ်းပိုင်းအဝေးပြေးလမ်းအနီး ကျေးရွာများတွင် စစ်ကောင်စီနှင့် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ ရွာအချို့ကို အေအေက ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=လေးမျက်နှာမြို့နယ်မှ ရွာတချို့ AA တို့ ထိန်းချုပ် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/03/26/399012.html |work=The Irrawaddy |date=26 March 2025}}</ref> * ၂၈ မတ် - ** ပြင်းအား ၇.၇ ရှိ [[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်]] လှုပ်ခတ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် မန္တလေးမြို့အပါအဝင် နေရာများတွင် ပျက်စီးဆုံးရှုံးကာ အများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=March 28, 2025 |title=Thailand, Myanmar Earthquake highlights: 144 dead in Myanmar, 732 injured; Trump says US to offer help |url=https://www.firstpost.com/world/bangkok-thailand-earthquake-live-updates-7-7-magnitude-earthquake-hits-myanmar-tremors-rescue-operation-liveblog-13875286.html |access-date=March 28, 2025 |publisher=[[Firstpost]] |language=en}}</ref> ** ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်လျက်ရှိပြီး ပုဏ္ဏားကျွန်းဆေးရုံ၏ အဆောင်အချို့ ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ပုဏ္ဏားကျွန်းဆေးရုံကို စစ်ကောင်စီက အတွဲလိုက်ဒုံးဖြင့် ပစ်ခတ်၍ အဆောင်အချို့ ပျက်စီး |trans-title=Ponnakyun Hospital bombed by cluster missiles, destroyed |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/67e64193b2eb6403451ac0a3 |work=Narinjara}}</ref> * ၂၉ မတ် - ** ငလျင်လှုပ်အပြီး နောက်တစ်ရက်တွင် KNU ဌာနချုပ်အနီးအပါအဝင် ရှမ်းမြောက်၊ ပဲခူးနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးများတွင် စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=မြန်မာပြည်သူများအားလုံး အတိဒုက္ခရောက်နေသည့် ငလျင်လှုပ်ခတ်ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီက KNU ဌာနချုပ်အနီး ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ရှမ်းမြောက်နှင့်ပဲခူးတိုင်းတို့ကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ လုပ်ဆောင် |url=https://yktnews.com/2025/03/209348/ |trans-title=During troubling times for all Myanmar people, junta conducts aerial attacks on KNU HQ, Sagaing Region, North Shan and Bago Regions |date=29 March 2025}}</ref> ** ကုလသမဂ္ဂနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့များနှင့် လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီများ ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ထိုးစစ်များ နှစ်ပတ်ကြာ ရပ်နားထားမည်ဟု အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက ကြေညာခဲ့သည်။<ref name=quakecf>{{cite news |title=Myanmar resistance movement announces partial ceasefire to aid quake relief as death toll tops 1,600 |url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2025-03-29/myanmars-earthquake-death-toll-jumps-to-1-644-as-more-bodies-are-recovered-from-the-rubble |last1=Rising |first1=David |last2=Saksornchai |first2=Jintamas |work=LA Times |date=29 March 2025}}</ref> * ၃၀ မတ် - ** စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ပေါက်မြို့နယ်အတွင်း စစ်ရဟတ်ယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://yktnews.com/2025/03/209498/ |title=NUG က ငလျင်ဒဏ်ကယ်ဆယ်ရေးအတွက် နှစ်ပတ် အပစ်ရပ်ထားသော်လည်း ပေါက်မြို့နယ်အတွင်းတွင် စစ်တပ်က စစ်ရဟတ်ယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကျဲပစ်ခတ်တိုက်ခိုက် |trans-title=Despite NUG 2-week ceasefire to aid with earthquake relief, military uses helicopters to continue bombings in Pauk Township |date=30 March 2025}}</ref> ** ကျောက်ဖြူမြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းတစ်ခုအား အေအေ က ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=အရပ်သားကျေးရွာများကို စစ်ကောင်စီက ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်နေ၍ ကျောက်ဖြူရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းကို AA ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက် |trans-title=Local villages continue being bombed by SAC, AA sieges SAC military outpost |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/67eb6cb2b2eb64034577f9d6 |work=Narinjara}}</ref> === ဧပြီ === * ၁ ဧပြီ - ** [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]က တစ်လကြာ တဖက်သတ်အပစ်အခတ်ရပ်စဲကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ညီနောင်သုံးဖွဲ့တစ်လတဖက်သတ်အပစ်အခတ်ရပ်စဲကြောင်းကြေညာ |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/67ebec29b2eb64034584742b?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR0LLfZRyD2kTOfBcDtyoFhelNoJ14e1BTb4ZCWszYcsKyA8TNx-U1ZnFHI_aem_B-yhV4Muw6ws6yjynRRhpg |access-date=2025-04-01 |website=နိရဉ္ဇရာ |language=my}}</ref> ** စစ်ကောင်စီအား ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်နေကြသည့် ပီဒီအက်ဖ်များနှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များကို စစ်ရေးအရ ဆက်လက်တိုက်ခိုက်သွားမည်ဟု ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]က [[မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား]]မှတဆင့် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=အပစ်ရပ် ထားသည့်အဖွဲ့များကို ဆက်လက်တိုက်ခိုက်မည်ဟု စစ် ခေါင်း ဆောင် တုံ့ပြန် |trans-title=Junta leader announces he will continue to attack groups that paused operations |url=https://bur.mizzima.com/2025/04/01/51842 |work=[[Mizzima]]|lang=my}}</ref> * ၂ ဧပြီ - ** တရုတ်နိုင်ငံ ကြက်ခြေနီအဖွဲ့၏ အကူအညီယာဉ်တန်းကို စစ်ကောင်စီက သတိပေးသည့်အနေဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar junta admits to firing on Chinese Red Cross aid convoy |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-admits-to-firing-on-chinese-red-cross-aid-convoy/ |access-date=2 April 2025 |work=Myanmar Now |date=2 April 2025 |accessdate=6 April 2025 |archivedate=3 April 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250403132652/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-admits-to-firing-on-chinese-red-cross-aid-convoy/ }}</ref> ** ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့အထိ ရက် ၂၀ ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်နားမည်ဖြစ်ကြောင်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ဆိုသည်။<ref>{{cite news|title=‌Myanmar holds minute's silence for more than 2,700 dead in devastating earthquake |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250402-myanmar-quake-victim-rescued-after-5-days-as-aid-calls-grow |publisher=France 24 |date=2 April 2025}}</ref> ** မိမိကိုယ်ကို ခုခံကာကွယ်သည်မှလွဲ၍ အပစ်အခတ် ရပ်တန့်သည်ဟု ကေအိုင်အေ က ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Myanmar earthquake death toll rises to 3,085 as more bodies found |url=https://apnews.com/article/myanmar-thailand-earthquake-71d51dfc7339e017b1d116c105effab4 |access-date=3 April 2025|work=AP News |date=3 April 2025|language=en}}</ref> ** ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအစပ်ရှိ တောင်ငူ-ပန်းတနော်ကားလမ်းပေါ်ရှိ ညောင်ကျိုးဗျူဟာစခန်းကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပဲခူးတိုင်း ညောင်ကျိုးဗျူဟာစခန်းကို အလုံးစုံသိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ကြောင်း AA သတင်းထုတ်ပြန် |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/67f1683797881a25824d6467 |access-date=2025-04-06 |website=နိရဉ္ဇရာ |language=my}}</ref> * ၃ ဧပြီ - ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်မြို့တွင် စစ်ကောင်စီက လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သလို စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ အင်းတော်မြို့နယ်တွင်လည်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို ဆက်လက် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title= စစ်ကောင်စီက ရက် ၂၀ ကြာ အပစ်ရပ်မည်ဟု ကြေညာပြီး နောက် ဝိုင်းမော်တွင်စ စ်ရေးလှုပ်ရှားသဖြင့်တို က်ပွဲဖြစ်ပွား၊ အင်းတော်မြို့ကိုလည်း စစ်တပ်က လေယာဉ်ဖြင့်ဗုံး ကျဲ |trans-title=Military junta announces 20 day ceasefire and then takes military action in Bhamo battle, military also aerial bombs Intaw |date=3 April 2025 |url=https://yktnews.com/2025/04/210005/ |work=Khit Thit Media}}</ref> * ၄ ဧပြီ - **တရုတ်နိုင်ငံ၏ စေ့စပ်မှုဖြင့် လားရှိုးခရိုင်အား MNDAA နှင့် စစ်ကောင်စီတို့ ပူးတွဲအုပ်ချုပ်ရန် သဘောတူညီခဲ့သည်။<ref> [https://burma.irrawaddy.com/news/2025/04/04/399520.html တရုတ်ဖိအားကြောင့် လားရှိုးမှ ကိုးကန့်တို့ ဆုတ်ခွာတော့မည်]. [[The Irrawaddy]]. April 4, 2025.</ref> ** ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်စပ်အနီး မောင်တောမြို့နယ်တွင် စစ်ဆင်ရေးတစ်ခု ပြုလုပ်နေစဉ်အတွင်း [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်]] အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအား အေအေက သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး သေနတ်နှစ်လက်နှင့် ကျည်အချို့ သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ARSA စစ်သွေးကြွများ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်မှတဆင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ARSA member killed, AA seizes 2 guns, some ammunition during an operation in Maungdaw North|url=https://www.narinjara.com/news/detail/67f170ca97881a25824e16e6|date= April 5, 2025|work= Narinjara News |language=english}}</ref> * ၇ ဧပြီ - ** နောက်ဆုံးလက်ကျန်စစ်စခန်းဖြစ်သော [[ခလရ(၂၆၈)|ခလရ ၂၆၈]]ကို သိမ်းပိုက်ရရှိပြီးနောက် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့အား ချင်းညီနောင်အဖွဲ့က ထိန်းချုပ်ရရှိခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲတွင် [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး နိုင်ငံတကာတပ်ဦး]] အပါအဝင်အဖွဲ့များစွာက ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2025-04-08 |title=Chin Rebels Rout Myanmar Junta From Falam After Five-Month Battle |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/chin-rebels-rout-myanmar-junta-from-falam-after-five-month-battle.html?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR5FR4WRjQmAXmht0CIaEt6X1PAZxdbxkWo5iutGTT_XXOqT-qY-haSch3XmFA_aem_f9_lgAOpeKrp0MmLORXH4w |access-date=2025-04-09 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> ** ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်၊ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]] ပူးပေါင်းအဖွဲ့များက စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အင်းတော်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref> [https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/67f4239a97881a25827b5623 အင်းတော်မြို့ကိုတော်လှန်ရေးတပ်များသိမ်းပိုက်]. Narinjara News (in Burmese). Khiang Lu Hla.</ref> [[ပဲခူး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု]]ကို ကျူးလွန်ခဲ့သော တပ်မ ၇၇ တပ်မမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်သက်ဦးကို အရှင်ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။<ref> [https://yktnews.com/2025/04/210781/ ပဲခူးမြို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု ၄ နှစ်ပြည့်နေ့တွင် ဦးဆောင်နှိမ်နင်းခဲ့သော တပ်မ ၇၇ တပ်မမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်သက်ဦးနှင့် စစ်သား ၁၅၀ ကျော်ကို အရှင်ဖမ်းမိပြီး တပ်မ ၇၇ တစ်တပ်လုံးကို PDF က ချေမှုန်း] (in Burmese). April 10, 2025. [[Khit Thit Media]].</ref> * ၁၀ ဧပြီ - အမှတ် ၂၄ ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ မှ ဗိုလ်မှူး သော်ဇင်ဦး လိုက်ပါလာသော ကားအား ပခုက္ကူမြို့တွင် Earthquake People’s Defense Force က ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဗိုလ်မှူး သော်ဇင်ဦးနှင့် ယာဉ်ပေါ်ပါ နောက်ထပ် အမျိုးသား တစ်ဦးတို့ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar junta vehicle attacked in Magway’s Pakokku, killing two individuals, including a major|url=https://eng.mizzima.com/2025/04/13/21317 |date= April 13, 2025|work= Mizzima |language=english}}</ref> * ၁၄ ဧပြီ - ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်နှင့် ပီဒီအက်ဖ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့သည် ကျုံဒုံးမြို့နှင့် ကော့ကရိတ်မြို့များရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းများကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Military Headquarters and Bases in Kyone Doe, Kawkareik Township, Targeted in Recent Coordinated Attacks|url=https://www.bnionline.net/en/news/military-headquarters-and-bases-kyone-doe-kawkareik-township-targeted-recent-coordinated|date= April 24, 2025|work= Burma News Agency|language=english}}</ref> * ၁၇ ဧပြီ - ၂၀၂၅ ဖေဖော်ဝါရီတွင် စတင်ခဲ့သော CDF-KKG စစ်ဆင်ရေး၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ကလေးနှင့် ဂန့်ဂေါမြို့အကြားရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းများကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်ဟု ချင်းပြည်ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့-ကလေး၊ ကဘော်၊ ဂန့်ဂေါ က ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=CDF-KKG claims control of 4 junta bases between Kale and Ganga in 2 months|url=https://mmpeacemonitor.org/en/en-news/cdf-kkg-claims-control-of-4-junta-bases-between-kale-and-ganga-in-2-months/|date= April 17, 2025|work= Myanamr Peace Monitor|language=english}}</ref> * ၁၈ ဧပြီ - အပစ်အခတ်ရပ်စဲမှုစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့စာတန်းနှင့် တရုတ်အလံပါ ကားတန်းသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ လားရှိုးမြို့တွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။<ref name=lashio/> * ၂၀ ဧပြီ - နောင်ချိုမြို့နယ်၊ တောင်ခမ်းရွာဒေသရှိ တိုက်ပွဲများတွင် စစ်ကောင်စီက ဓာတုလက်နက်များ သုံးစွဲခဲ့သည်ဟု [[ဓနုပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]]က စွပ်စွဲခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Junta Uses Chemical Weapons in Southern Shan State|url=https://www.bnionline.net/en/news/junta-uses-chemical-weapons-southern-shan-state|date= April 22, 2025|work= Burma News Agency|language=english}}</ref> * ၂၁ ဧပြီ - လားရှိုးမြို့ပေါ်ရှိ MNDAA အလံများအား ရုပ်သိမ်းပြီး မြို့၏ မြောက်ဘက် ငါးမိုင်အကွာနှင့် တောင်ဘက် သုံးမိုင်အကွာရှိ စစ်ဆေးရေးစခန်းများသို့ MNDAA က ဆုတ်ခွာခဲ့သည်။<ref name=lashio>{{cite news |author=Nora Pyae |title=Chinese monitors deployed to strategic Lashio as junta slowly retakes town |url=https://myanmar-now.org/en/news/chinese-monitors-deployed-to-strategic-lashio-as-junta-slowly-retakes-town/ |date=21 April 2025 |work=Myanmar Now |accessdate=30 April 2025 |archivedate=30 April 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250430112505/https://myanmar-now.org/en/news/chinese-monitors-deployed-to-strategic-lashio-as-junta-slowly-retakes-town/ }}</ref> * ၂၂ ဧပြီ - ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း တော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစုမှ ရှမ်းပြည်‌ (တောင်ပိုင်း) ဒေသခံတော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစု (SSLRU)၊ Special Operation Drone Force (SODF) တို့သည် [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]လက်အောက်တွင် ဗျူဟာအမှတ် (၉) အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=KNDF TOC-9 focuses on military operations in southern Shan State|url=https://mmpeacemonitor.org/en/en-news/kndf-toc-9-focuses-on-military-operations-in-southern-shan-state/|date= April 22, 2025|work= Myanamr Peace Monitor|language=english}}</ref> * ၂၆ ဧပြီ - တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ [[မောင်မယ်ရှောင်ရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်|မောင်မယ်ရှောင်ရွာ]]အနီးရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းအား ထားဝယ်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Dawei’s Hali Gui camp falls: captain commits suicide, 16 troops surrender|url=https://eng.mizzima.com/2025/04/29/21806|date= April 28, 2025|work= Mizzima |language=english}}</ref> * ၂၈ ဧပြီ - ကျောက်ဖြူမြို့နယ်၊ လိပ်ခမော်ရွာအနီးတွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီအလောင်းအချို့နှင့် လက်နက်များကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကျောက်ဖြူ လိပ်ခမော်ကျေးရွာအနီးတိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီအလောင်းတချို့နှင့် လက်နက်တချို့ကို အာရက္ခတပ်တော် သိမ်းဆည်းရမိ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/6810c834d08f26ee8369b7ea?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR6mr8mo4BlHNn92aV9JljpWvKZAzfS86gsv8rWorjSJ1yIFx8W1FAacyljHsA_aem_T4d7dLCKF7cn0rWxlePD6Q |access-date=2025-04-29 |website=နိရဉ္ဇရာ |language=my}}</ref> * ၂၉ ဧပြီ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးမြို့နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ကျေးရွာများအား လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုပြုလုပ်ရန် ပျံသန်းလာသော စစ်ကောင်စီ၏ [[Mi-35]] တိုက်ခိုက်ရေးရဟတ်ယာဉ်အား ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်က ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ အရေးပေါ် ဆင်းသက်ခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=Resistance Forces Down Junta Helicopter|url=https://www.bnionline.net/en/news/resistance-forces-down-junta-helicopter|date= April 29, 2025|work= Burma News Agency|language=english}}</ref> === မေ === * ၁ မေ - ငလျင်နောက်ဆက်တွဲ တိုက်တာအဆောက်အအုံများရှင်းလင်းရေးနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးတို့အတွက် အပစ်ရပ်ကာလအား မေလ ၁ ရက်နေ့မှ မေလ ၃၁ ရက်နေ့အထိ သက်တမ်းထပ်တိုးကြောင်း မြောက်ပိုင်းညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့က မေလ ၁ ရက်နေ့ရက်စွဲဖြင့် ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/05/02/54864|title=မြောက်ပိုင်းညီနောင်မဟာမိတ် ၃ ဖွဲ့ အပစ်ရပ်ကာလ မေလကုန်ထိ ထပ်တိုး|author=Mizzima|publisher=Mizzima Media|access-date=3 may 2025}}</ref> * ၂ မေ - ပဲခူးတိုင်း [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စွဲထားသော နေရာ ၆ ခုနှင့် နတ်တလင်းမြို့နယ်ရှိ ရဲကင်းစခန်းတစ်ခုကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်ဟု တောင်ပိုင်းစစ်ဒေသ အမှတ် -၂ စစ်ဒေသခွဲက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4g214jzypqo|title=ပဲခူးတိုင်း ကျောက်ကြီးနဲ့ နတ်တလင်းက တပ်စခန်း ၇ ခုကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့တွေ သိမ်းပိုက်|date=3|year=2025|month=May|author=BBC Burmese|publisher=BBC}}</ref> * ၈ မေ - [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] ပူးပေါင်းအဖွဲ့သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်၊ ညောင်ခြေထောက်ရွာရှိ စစ်ကောင်စီ ခြေမြန်တပ်ရင်း ၅၉၈ ဌာနချုပ်ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-05-13 |title=Myanmar Resistance Briefly Captures Junta Battalion HQ in Bago|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-briefly-captures-junta-battalion-hq-in-bago.html|website=The Irrawaddy|language=en-US}}</ref> * ၆ မေ - တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး က  ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေ ၆ ရက်မှ ၃၁ ရက် အထိကာလကို ယာယီပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးကာလအဖြစ် ထပ်မံတိုးမြှင့်ကြောင်း ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။<ref>{{Cite news|title=တပ်မတော်က ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေ ၆ ရက်မှ ၃၁ ရက် အထိကာလကို ယာယီပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးကာလအဖြစ် ထပ်မံတိုးမြှင့်|url=https://www.mmnationalpost.com/2025/05/blog-post_138.html|author=Myanmar National Post}}</ref> * ၉ မေ - ** ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးနှင့် မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များသည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ထားဝယ်မြို့နယ်]]ရှိ ထိုင်းမြန်မာ နယ်စပ် [[ထီးခီး]] အခြေစိုက်စခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2025-04-09 |title=KNU Hails Seizure of Myanmar Junta Base on Thai Border|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/knu-hails-seizure-of-myanmar-junta-base-on-thai-border.html |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> ** နောင်ချိုမြို့နယ်၊ [[သရက်ချိုရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်|သရက်ချိုရွာ]]အနီးရှိ TNLA ၏ ရှေ့တန်းစခန်းရှစ်ခုကို စစ်ကောင်စီတပ်များက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-05-09 |title=Myanmar Junta 'Seizes Eight TNLA Positions'|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-seizes-eight-tnla-positions.html|website=The Irrawaddy|language=en-US}}</ref> * ၁၁ မေ - ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်ဖြူမြို့နယ်ရှိ လိပ်ခမော်နှင့် မလိကျွန်းရွာများသို့ ချီတက်လာသည့် စစ်ကြောင်းအား အာရက္ခတပ်တော်က ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-05-13 |title=Kyaukphyu Conflict Escalates Daily|url=https://www.bnionline.net/en/news/kyaukphyu-conflict-escalates-daily|website=Burma News International|language=en-US}}</ref> * ၁၂ မေ - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ [[အိုးထိမ်းကွင်း (တောင်)ရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|အိုးထိန်းတွင်းကျေးရွာ]]မှ စာသင်ကျောင်းကို ဗုံးကျဲသဖြင့် မေလ ၁၃ ရက် မနက်ပိုင်းအထိ သေဆုံးသူဦးရေ ၂၂ ဦးရှိခဲ့ပြီး၊ အထဲမှ ၂၀ ဦးမှာ ကျောင်းသားကလေးငယ်များဖြစ်ကြသည်။ ကျန်သော ၂ ဦးမှာ ဆရာမများဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite news|title=အိုးထိန်းတွင်းရွာ ဗုံးကြဲခံရမှု - သေဆုံးခဲ့တဲ့ကျောင်းသူတွေက ဘယ်အတန်းတွေမှာ ပညာသင်‌နေကြတာလဲ|author=BBC Burmese|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cy8n7lljdngt|accessdate=13 May 2025}}</ref> စစ်ကောင်စီကမူ သတင်းမှားဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ ငြင်းဆိုထားသည်။<ref>{{cite web |title=ဒီပဲယင်းမြို့နယ်၊ အိုးထိမ်းကွင်းကျေးရွာ စာသင်ကျောင်းအား လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဆရာ၊ ဆရာမများနှင့် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများ ထိခိုက်သေဆုံးခဲ့ရကြောင်း တရားမဝင်ပြည်ဖျက်မီဒီယာများက မဟုတ်မမှန် ရေးသားဖြန့်ဝေလျက်ရှိ {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/69761 |website=www.moi.gov.mm |access-date=၁၃ မေ ၂၀၂၅ |language=en |date=၁၂ မေ ၂၀၂၅}}</ref> * ၁၄ မေ- တမူး ပကဖ အဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦးကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အာသံရိုင်ဖယ်တပ်ရင်းက ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref> [https://www.reuters.com/world/india/indian-army-operation-myanmar-border-kills-10-insurgents-2025-05-15/ Indian army operation on Myanmar border kills 10 insurgents] [[Reuters]]. May 14, 2025. </ref><ref>[https://myanmar-now.org/mm/news/63778/ အိန္ဒိယတွင် ရဲဘော် ၁၀ ဦး အသတ်ခံရကြောင်း တမူးခရိုင်ပအဖ အတည်ပြု] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250520034805/https://myanmar-now.org/mm/news/63778/ |date=20 May 2025 }}. [[Myanmar Now]]. May 20, 2025.</ref> * ၁၅ မေ - ** စစ်ကောင်စီ၏ ထိုင်းမြန်မာနယ်စပ်ရှိ မယ်လစခန်းကို [[KNLA]] က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=KNLA seizes junta's Mae La camp near Myanmar-Thai border in day-long assault|url=https://eng.mizzima.com/2025/05/17/22443|date= May 17, 2025|work= Mizzima |language=english}}</ref> ** စစ်ကောင်စီက ၃၉ နှစ်ကြာ တပ်စွဲခဲ့သည့် [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]]ရှိ တညာကျိုး ဗျူဟာစခန်းကို ကရင်တပ်များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=၃၉ နှစ်ကြာ စစ်ကောင်စီတပ်စွဲခဲ့သည့် ဖားအံခရိုင် တညာကျိုး(ခ)တာလယ် ဗျုဟာစခန်းကို ကရင်တပ်များသိမ်းပိုက် |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/68258f02c8875ede024c0db5 |access-date=2025-05-15 |website=နိရဉ္ဇရာ |language=my}}</ref> ** စစ်ကူများနှင့် စစ်ပစ္စည်းများတင်ဆောင်လာသော တပ်မတော် (ရေ)၏ ရေယာဉ်တစ်စီး ကျောက်ဖြူဆိပ်ကမ်းသို့ ဆိုက်ကပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar junta reinforces Kyaukphyu to protect Chinese-backed deep-sea port amid AA offensive|url=https://eng.mizzima.com/2025/05/16/22419|date= May 16, 2025|work= Mizzima |language=english}}</ref> * ၁၆ မေ - နွားထိုးကြီး ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်များသည် [[နွားထိုးကြီးမြို့]]၏ အရှေ့ဖက်ရှိ တရုတ်ဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းစခန်းမှ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-05-13 |title=Myanmar Junta Abandons Chinese Pipeline Amid Resistance Attacks|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-abandons-chinese-pipeline-amid-resistance-attacks.html|website=The Irrawaddy|language=en-US}}</ref> * ၁၈ မေ - ချင်းပြည်မြောက်ပိုင်း တီးတိန်မြို့နယ်သို့တက်လာသည့် စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းကို ကလေး- သိုင်းငင်းလမ်းမပေါ် တီးတိန်မြို့အဝင် မွှာလ်ပီးကျေးရွာနှင့် ‌ဟဲန်ဇိန်ရွာကြားတွင် ချင်းတော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်များ ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့ တိုက်ခိုက်နေသဖြင့် မေ ၂၁ ရက်မှ ယနေ့အထိ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေသည်။<ref>{{Cite news|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/05/27/401392.html|publisher=The Irrawaddy|accessdate=28 May 2025|title=ချင်းပြည်တက်သည့်စစ်ကြောင်း တီးတိန်အဝင်၌ ပိတ်ဆို့ ခံထားရ|author=မေရီခိုင်း}}</ref> * ၁၉ မေ ** - [[ကျောက်ဖြူမြို့နယ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းနှစ်ခုကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title="AA ကျရှုံးပါစေ"ဟု စစ်ကောင်စီက ယတြာချေပြီးနောက် ကျောက်ဖြူရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းနှစ်ခုကို AA သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/682c39d9c8875ede02ad3dd5|access-date=2025-05-20 |website=နိရဉ္ဇရာ |language=my}}</ref> **မြန်မာ-အိန္ဒိယနယ်စပ်၊ တမူးမြို့နယ်တွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် (PDF) ၁၀ ဦးကို အိန္ဒိယအာသံရိုင်ဖယ်တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ရက်ပိုင်းအတွင်း သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြောင်း တမူး PDF အဖွဲ့နှင့် နီးစပ်သူများက ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cy90v2x0nz0o|title=အိန္ဒိယ မြန်မာ နယ်စပ်မှာ တမူး PDF ၁၀ ယောက် သတ်ဖြတ်ခံရ|accessdate=20 May 2025|publisher=BBC Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250521130503/https://www.bbc.com/burmese/articles/cy90v2x0nz0o|archivedate=21 May 2025}}</ref> * ၂၀ မေ - [[ရွှေကူမြို့နယ်]]တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ရဟတ်ယာဉ်တစ်စင်းကို ကေအိုင်အေက ပစ်ချခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=KIA က ပစ်ချလိုက်သည့် ရဟတ်ယာဉ် ၁ စီးကို ရွှေကူမြို့နယ်၊ စည်ငန်းရွာ အနောက်ဘက်ရှိ တောထဲတွင် တွေ့ရှိခဲ့ပြီး လေယာဉ်မှူး မိုးထက်အောင်၏ ရုပ်အ‌လောင်းကို ရှာတွေ့ |url=https://yktnews.com/2025/05/215192/ |trans-title=KIA shoots down 1 helicopter, finds body of pilot Moe Htet Aung on west side of Shwegu Township Sinngan village |language=my |work=Khit Thit Media}}</ref> *၃၁ မေ - ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေ ၃၁ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံးက ငလျင်ဒဏ်သင့်ဒေသများ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရန်နှင့် လွတ်လပ်၍ တရားမျှတသော ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို အောင်မြင်စွာကျင်းပနိုင်ရန်အတွက် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့မှ ၃၀ ရက်နေ့အထိ ယာယီပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးကာလကို ထပ်မံတိုးမြှင့်လိုက်ကြောင်း ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Citenews|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250602074400/https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2553019/|archivedate=2025-6-2|title=မြန်မာနိုင်ငံ၌ ယာယီပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးကာလကို ဇွန် ၃၀ ရက်ထိ ထပ်မံတိုးမြှင့်|publisher=Xinhua Myanmar|accessdate=2025-6-2|date=2025-6-1|url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/politics-law-military/mm-256104/}}</ref> === ဇွန် === * ၃ ဇွန် - ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်၊ ကရင်ပြည်နယ်က သေ့ဘောဘိုး မဆုတ်တမ်းခံစစ်စခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲမှာ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၇၂ ဦး ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်‌ရေးတပ်(KNLA) နဲ့ PDF ပူးပေါင်းတပ်ဆီ လက်နက်ချခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.dvb.no/post/708417|title=သေ့ဘောဘိုးစခန်းကို KNLA နှင့် တပ်ပေါင်းစုများ သိမ်းပိုက်|date=2025-6-3|accessdate=2025-6-6|publisher=DVB Burmese}}</ref> * [[၉ ဇွန်]] - တအာင်းပြည်၏ တော်လှန်ရေးကာလအတွင်း အမြင့်ဆုံး နိုင်ငံရေးအာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် ပြည်သူ့အစိုးရ ဖွဲ့စည်းနိုင်ရန်အတွက် [[တအာင်းပြည်ကောင်စီ]] (Ta'ang Land Council – TLC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/709273|title=ပြည်သူ့အစိုးရ ဖွဲ့နိုင်ရန် တအာင်းပြည်ကောင်စီ ဖွဲ့စည်း|accessdate=၂၀၂၅-၇-၁၂|publisher=DVB}}</ref> * ၁၀ ဇွန် - ထိုင်း - မြန်မာနယ်စပ်၊ ထားဝယ်မြို့နယ်ထဲက အမိုနယ်စပ် (ခေါ်) ပွိုင့် ၂၆၅၅ စစ်ကောင်စီစခန်းကို ကရင်တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့တွေက ဇွန် ၁၀ ရက်မှာ သိမ်းပိုက်နိုင်တယ်လို့ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU) ဘက်က ပြောသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c753071rnpvt|title=စစ်တပ်လက်ထဲ နှစ် ၃၀ နီးပါးရောက်ခဲ့တဲ့ ထိုင်း -မြန်မာနယ်စပ်က အမိုစခန်းကို သိမ်း - KNU|publisher=BBC Burmese|accessdate=2025-6-10|date=2025-6-10}}</ref> * ၁၀ ဇွန် - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်အတွင်း ကန်ထောင့်နယ်မြေရဲစခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားနေစဉ်အတွင်း စစ်ကောင်စီ၏ တိုက်လေယာဉ်တစ်စင်းကို ယနေ့ (ဇွန်လ ၉ ရက်) နေ့လယ်ပိုင်းက ပစ်ချခဲ့ကြောင်း ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ် (PLA) က ဘီဘီစီကို ပြောကြားခဲ့သည်။ PLA က တိုက်လေယာဉ်ကို ပစ်ချနိုင်ခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ပြီး နာရီပိုင်းအကြာတွင် စစ်ကောင်စီကမူ ပုလဲမြို့နယ်အတွင်း ပျက်ကျခဲ့သည့် တိုက်လေယာဉ်သည် လေ့ကျင့်ရေးပြုလုပ်နေစဉ် စက်ချို့ယွင်းမှုကြောင့် ပျက်ကျခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်သည် ကန်ထောင့်နယ်မြေရဲစခန်း သိမ်းပိုက်ရေးတိုက်ပွဲအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c753071rnpvt|title=ပုလဲတိုက်ပွဲမှာ စစ်တပ်တိုက်လေယာဉ်ကို ပစ်ချခဲ့တယ်လို့ PLA ပြော|publisher=BBC Burmese|accessdate=2025-6-10|date=2025-6-10}}</ref> * ၁၁ ဇွန် - ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ရေကြည်မြို့နယ်]]၊ [[ငသိုင်းချောင်းမြို့]]နှင့် ၁၀ မိုင်ခန့်အကွာရှိ အမြောက်တပ်ရင်း (၃၄၄) ကို ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့ ညပိုင်းမှစ၍ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက တိုက်ခိုက်နေပြီး တပ်ရင်းအတွင်းအထိ တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်နေကြောင်း ဒေသခံသတင်းရင်းမြစ်များက ပြောကြားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှုကြောင့် ငသိုင်းချောင်းမြို့ခံများနှင့် ရခိုင်စစ်ရှောင်အများစုမှာ ဘေးလွတ်ရာသို့ တိမ်းရှောင်နေကြရကာ အဆိုပါတပ်ရင်းအနီးတွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေသည်မှာ တစ်ပတ်ခန့်ရှိပြီဖြစ်ကြောင်းနှင့် AA က [[ကျားကိုက်ရွာ၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်|ကျားကိုက်ရွာ]]ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ယခုကဲ့သို့ တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ လက်ရှိတွင် အမြောက်တပ်ရင်း ၃၄၄ နှင့် ဆက်သွယ်ရေးပြတ်တောက်နေပြီး တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များဘက်မှ သတင်းထုတ်ပြန်ခြင်း မရှိသေးပေ။<ref>{{Cite web|url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/684b7a6f3f3269dd224a26db|title=ဧရာဝတီ ငသိုင်းချောင်းအမြောက်တပ် (၃၄၄)ကို AA ဦးဆောင်သည့် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်နေပြီဟုဆို|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250613141829/https://burmese.narinjara.com/news/detail/684b7a6f3f3269dd224a26db|archivedate=2025-6-13|publisher=နိရဉ္စရာ|accessdate=2025-6-13}}</ref> * [[၂၀ ဇွန်]] - စစ်ကိုင်းမြို့နယ်မြောက်ပိုင်းသို့ စစ်တပ်က သံချပ်ကာယာဉ်များဖြင့် စစ်ကြောင်းထိုးလျက်ရှိရာ ဇွန် ၂၀ ရက်၊ နံနက်ပိုင်းတွင် [[ကျော်ဇေယျာရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|ကျော်ဇေယျာရွာ]]အနီး၌ တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့ပါသည်။ ယင်းကြောင့် မန္တလေးနှင့် ရွှေဘိုမြို့များသို့ ပြေးဆွဲနေသော ခရီးသည်တင်ယာဉ်များကို [[ဆားတောင်မြို့]]အဝင်နှင့် [[ရုံးပင်ကန်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|ရုံးပင်ကန်ရွာ]]တို့မှ ဖြတ်သန်းသွားလာခွင့် ပိတ်ပင်ထားကြောင်း သိရပါသည်။ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်များ ထိန်းချုပ်ထားသော [[ဝက်လက်မြို့နယ်]]နှင့် နယ်နိမိတ်ထိစပ်လျက်ရှိသည့် စစ်ကိုင်းမြို့နယ်မြောက်ပိုင်းကို စစ်တပ်က ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့ကတည်းက နယ်မြေရှင်းလင်းရေး ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ ဇွန်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင်မူ အင်အားထပ်မံဖြည့်တင်း၍ [[အုန်းတော (မြောက်)ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|အုန်းတောရွာမြောက်]]ဘက် ရုံးပင်ကန်ရွာမှစတင်ကာ လက်နက်ကြီးပစ်ကူဖြင့် စစ်ကြောင်းထပ်မံထိုးစစ်ဆင်နေခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/06/20/402514.html|title=စစ်ကိုင်း- ရွှေဘိုလမ်း တိုက်ပွဲ သံချပ်ကာကားများပါ သုံးလာ|accessdate=2025-6-22|publisher=The Irrawaddy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250622130614/https://burma.irrawaddy.com/news/2025/06/20/402514.html|archivedate=2025-6-22}}</ref> * ၂၂ ဇွန် - တနင်္သာရီတိုင်းရှိ [[ထားဝယ်မြို့နယ်]]နှင့် [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]]တို့ကို စစ်ကောင်စီက စစ်ကြောင်းထိုး၍ ထိုးစစ်ဆင်နေကြောင်း ဒေသတွင်း ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ တာဝန်ရှိသူများက ပြောသည်။ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) တပ်မဟာ (၄) ၏ ခရိုင်အတွင်းရေးမှူး ပဒိုစောအယ်နာက စစ်ကောင်စီသည် ထီးခီးနယ်စပ်လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက် လက်လွှတ်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည့် တပ်စခန်းများကို ပြန်လည်ရယူရန်နှင့် ထားဝယ်-ထီးခီး ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းကို အပြည့်အဝ ပြန်လည်စိုးမိုးနိုင်ရန်အတွက် စစ်ကြောင်းထိုးလာခြင်းဖြစ်သည် ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/06/22/59800|title=တနင်္သာရီနှင့် ထားဝယ်မြို့နယ်ကို စစ်ကောင်စီ ထိုးစစ်ဆင်|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250622114830/https://bur.mizzima.com/2025/06/22/59800|archivedate=2025-6-22|publisher=Mizzima|accessdate=2025-6-22}}</ref> * ၂၅ ဇွန် - [[ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်း|ရန်ကုန် – မန္တလေး အမြန်လမ်း]]ဟောင်းပေါ်ရှိ [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|ညောင်လေးပင်]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကျောက်တံခါး]]၊ [[ဖြူးမြို့နယ်]]များမှ စစ်ကောင်စီလက်အောက်ခံ တပ်စခန်း ကိုး ခု ကိုဇွန် ၂၅ ရက်နေ့၊ နံနက်အစောပိုင်းတွင် တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တပြိုင်နက် ဝင်ရောက်တိုခိုက်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၉ ဦးသေဆုံးကာ ရဲအုပ်တစ်ဦးအပါအဝင် စစ်သုံ့ပန်း သုံး ဦးအရှင်ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ တိုက်ခိုက်မှုများကို အမှတ်(၂) စစ်ဆင်ရေးနယ်မြေ၊ တိုင်းစစ်ဌာန(ပဲခူး)၊ ဗျူဟာ-၂၄ အာဠာဝကတပ်ရင်း၊ အမှတ်-၃၅၀၃ တပ်ရင်း၊ ဖြူး(ပကဖ)၊ ဗျူဟာ-၂၅ အမှတ်-၃၇၀၂ တပ်ရင်း၊ Spring Warriors Column၊ KNLA တပ်ရင်း-၉၊ ဗျူဟာ-၂၆ တော်ဝင်ဒေါင်းတပ်ရင်း၊ တောကျီးကန်းတပ်ရင်း တို့မှ ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းဟောင်းပေါ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်း ၉ ခု တပြိုင်တည်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး တပ်သား ၁၉ ဦးထက်မနည်းသေဆုံး|url=https://ayartimes.com/?p=55885|publisher=Ayeyarwaddy Times|accessdate=2025-6-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250626042754/https://ayartimes.com/?p=55885|archivedate=2025-6-26}}</ref> စစ်ဆင်ရေးကို ဗျူဟာ (၂၆) ၏ ကွပ်ကဲမှုဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ကျဆုံးသွားသော ရဲဘော်ကျော်စွာအား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် “ကျော်စွာစစ်ဆင်ရေး” အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://ayartimes.com/?p=55877|title=ညောင်လေးပင်-ကျောက်တံခါးကြား တော်ဝိကျေးရွာရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းသိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ၁၃ ဦးသေဆုံးကာ ၃ ဦး ဖမ်းဆီးရမိ၊ ကျဆုံးသွားသော ရဲဘော်ကို ဂုဏ်ပြု၍ ကျော်စွာစစ်ဆင်ရေး အဖြစ်သတ်မှတ်|accessdate=2025-6-26|publisher=Ayeyarwaddy Times|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250626042401/https://ayartimes.com/?p=55877|archivedate=2025-6-26}}</ref> ** [[၂၅ ဇွန်]] - [[စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ်]] ကြားကာလဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေကို စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ်အတွင်းရှိ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် ဖက်ဒရယ်ယူနစ် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအကြား၂၀၂၅ ဇွန် ၂၅ ရက်၊ မနက်ပိုင်းတွင် စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ် ပဉ္စမပုံမှန်အစည်းအဝေးတွင် အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/06/25/60125|title=စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ် ကြားကာလ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အတည်ပြု|publisher=Mizzima|accessdate=2025-7-12}}</ref> * [[၂၉ ဇွန်]] - [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်း(ပလောင်)အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (PSLF/TNLA) ထိန်းချုပ်ရာ [[ကျောက်မဲမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီက ယနေ့ (ဇွန်လ ၂၉ ရက်) နေ့လယ်ပိုင်းက လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ရာ အမျိုးသမီး နှစ်ဦး နှင့် အမျိုးသား‌ လေးဦး၊ စုစုပေါင်း ခြောက်ဦး ထိမှန်ဒဏ်ရာရခဲ့ကြောင်း TNLA က သတင်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/06/29/60568|title=ကျောက်မဲကို စစ်ကောင်စီ လေကြောင်းဗုံးကြဲ၊ အမျိုးသမီး ၂ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ|accessdate=2025-6-29|publisher=Mizzima}}</ref> === ဇူလိုင် === * [[၂ ဇူလိုင်]] - ချင်းပြည်နယ်၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ ဟွာလ်ငိုရမ်ဒေသတွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့က ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CNDF) နှင့် ဟွာလ်ငိုရမ် ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CDF) တို့အကြား တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။ ဟွာလ်ငိုရမ် CDF က CNDF အား ၎င်းတို့နယ်မြေအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ပြီး ဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သော်လည်း CNDF ကမူ ဟွာလ်ငိုရမ် CDF က ၎င်းတို့အဖွဲ့ဝင်များကို စတင်ပစ်ခတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=Fighting Between Chin Resistance Forces in Falam Township|url=https://www.bnionline.net/en/news/fighting-between-chin-resistance-forces-falam-township|access-date=2025-07-05|website=Burma News International|language=en}}</ref> ဟွာလ်ငိုရမ် CDF နှင့် ဆက်နွှယ်နေသော [[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]က နှစ်ဖက်အဖွဲအစည်းမှ ခေါင်းဆောင်များအနေဖြင့် ပြန်လည်ချေဖျက်မရသည့် ချင်းလူမျိုးအချင်းချင်းကြား ကြီးမားသော စစ်ရေးပဋိပက္ခများကို မဖန်တီးရန်တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ဤအခြေအနေနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်တွင် CNDF နှင့် မဟာမိတ်ဖြစ်သော [[ချင်းညီနောင်|ချင်းညီနောင်အဖွဲ့]]ကလည်း တင်းမာမှုလျှော့ချလိုကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း ပြင်ပတောင်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများက စစ်ရေးအကူအညီများဖြင့် ပါဝင်လာပါက CNDF ဘက်က မားမားမတ်မတ် ရပ်တည်မည်ဟု ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/07/05/126319/|title=ချင်းလူမျိုး အချင်းချင်းအကြား စစ်ရေးပဋိပက္ခမဖန်တီးဘဲ စစ်ရေးပြင်ဆင်မှုများ ချက်ချင်းရပ်ရန် ချင်းပြည်ကောင်စီ တိုက်တွန်း|publisher=Ludu Nway Oo|accessdate=2025-7-5}}</ref> * ၂ ဇူလိုင် - ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်တွင် နယ်မြေအငြင်းပွားမှုကြောင့် ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CNDF) နှင့် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ် (Hualngoram) တပ်ဖွဲ့များအကြား ဇူလိုင် ၂ ရက်နေ့မှ ၃ ရက်နေ့အထိ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ CNDF က CDF ဟွာလ်ငိုးရမ် တပ်ဖွဲ့ဝင် ၄ ဦးကို ဖမ်းဆီးထားသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဇူလိုင် ၆ ရက်၊ မနက်ပိုင်းမှစတင်ကာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည့်အတွက် ရာနှင့်ချီသော ဒေသခံများသည် အိန္ဒိယ- မြန်မာ နယ်စပ်ဂိတ်ကို ဖြတ်ကျော်ပြီး ထွက်ပြေးနေကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/686b58f4aec603c0e6214d02|title=ချင်းလက်နက်ကိုင်နှစ်ဖွဲ့ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေ၍ ချင်းဒေသခံ ထောင်နှင့်ချီ အိန္ဒိယဘက်သို့ ထွက်ပြေး|publisher=Narinjara|accessdate=2025-7-5}}</ref> * ဇူလိုင် ၂ ရက်နှင့် ၃ ရက်တို့ကလည်း ဖလမ်းမြို့နယ်၊ စတွာမ်၊ လျန်နှာ၊ သီးကျီရ် ကျေးရွာများတွင် CNDF နှင့် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ်တို့အကြား ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဇူလိုင် ၃ ရက်တွင် ချင်းညီနောင်အဖွဲ့ (CB) ဝင် CNDF နှင့် ချင်းလဲန်းကောင်စီ (CC) ဝင် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ်တို့ နှစ်ဖက်စလုံးက နိုင်ငံရေးအရ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေး အဖြေရှာရန် လိုအပ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ * ဇူလိုင် ၅ ရက်တွင် ရိခေါ်ဒါရ်မြို့ပေါ်၌ နံနက် ၈ နာရီမှ ညနေ ၆ နာရီအထိ နှစ်ဖက်အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဤတိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းသည် CNDF နှင့် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ်တို့ ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းရန် စီစဉ်နေချိန် ဖြစ်သည်။ CNO/CNDF ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ CNDF အဖွဲ့ဝင်များ တီးအိုချောင်းရွာတွင် တွေ့ဆုံရန် သွားရောက်စဉ် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ်မှ အလစ်အငိုက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် တိုက်ပွဲများ စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း အိန္ဒိယဘက်ခြမ်း ဇိုခေါ်ထာရ်သို့ ကျည်များ ကျရောက်ခဲ့သဖြင့် အိန္ဒိယအာဏာပိုင်များက ပစ်ခတ်မှု ရပ်တန့်ရန် သတိပေးခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် CNDF ကလည်း ဒေသခံများကို မိနစ် ၃၀ အတွင်း အမြန်ဆုံး ထွက်ခွာရန် သတိပေးခဲ့သည်။ * ဇူလိုင် ၆ ရက်တွင် CNDF ဌာနချုပ်အနီးတွင် ချင်းလဲန်းကောင်စီတပ်များပါဝင်သည့် CDF-ဟွာလ်ငိုးရမ်တပ်ဖွဲ့များနှင့် CNDF တို့အကြား ပြင်းထန်သောတိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲများကြောင့် ရိခေါ်ဒါရ်မြို့ခံ ၁,၀၀၀ ကျော်သည် မြစ်ကိုဖြတ်ကျော်ကာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်၊ ဇိုခေါ်ထာရ်သို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကြသည်။ အိန္ဒိယအာဏာပိုင်များကလည်း တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားချိန်တွင် နယ်စပ်ဂိတ်တံတားကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ * ထို့အပြင် ဇူလိုင် ၅ ရက်တွင် ချင်းလဲန်းကောင်စီဝင် CDF မာရာ (CDF Mara) က ချင်းညီနောင်အဖွဲ့ဝင် မာရာလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ် (MDF) နှင့် အာရက္ခတပ်တော် (AA) တို့သည် မတူပီမြို့နယ်၊ လိုင်လင်းပီမြို့ရှိ ၎င်းတို့၏ ဌာနချုပ်ကို ဝင်ရောက်စီးနင်းရန် အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ထိုးစစ်ဆင်လာကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဇူလိုင် ၃ ရက်တွင် MDF နှင့် AA တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် လာအိုကျေးရွာမှ စစ်ကြောင်းထိုးလာပြီး CDF မာရာဌာနချုပ်နှင့် ၁ မိုင်ခန့်အကွာအထိ ရောက်ရှိနေပြီဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/07/06/403115.html|title=အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အနီး ချင်းလက်နက်ကိုင် ၂ ဖွဲ့ တိုက်ပွဲဖြစ်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=The Irrawaddy}}</ref> * [[၃ ဇူလိုင်]] - CDF-Hakha Central Council က [[ဟားခါးမြို့နယ်]]အတွင်း နေထိုင်သူ လူငယ်အမျိုးသားများ မြို့နယ်ပြင်ပသို့ မထွက်ခွာရန်နှင့် အရံတပ်ဖွဲ့သင်တန်းများ မဖြစ်မနေတက်ရောက်ရန် ဇူလိုင် ၃ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://khonumthung.org/%e1%80%9f%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%81%e1%80%ab%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b7%e1%80%94%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%80-%e1%80%9c%e1%80%b0%e1%80%84%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%bb/|title=ဟားခါးမြို့နယ်က လူငယ်များအားလုံး အရံတပ်ဖွဲ့သင်တန်းတက်ရောက်ရန် CDF-Hakha ထုတ်ပြန်|accessdate=2025-7-6|publisher=Khonuthung News}}</ref> * [[၇ ဇူလိုင်]] -၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၇ ရက်တွင် “မဖြစ်မနေ ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲဖို့ လိုအပ်နေပြီဖြစ်တဲ့ NUG အစိုးရ” ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်ဖြင့် မန္တလေးသပိတ်ခေါင်းဆောင် ဒေါက်တာ[[တေဇာဆန်း]]က “ပြည်သူ့နွေဦးတော်လှန်ရေးကို ခရီးဆုံးပန်းတိုင်အထိ ရောက်ရှိအောင် ဦးဆောင်နိုင်ရန် လက်ရှိ NUG အစိုးရသည် ခေါင်းဆောင်မှုစွမ်းရည် လုံလောက်မှုမရှိသေးသောကြောင့် အချိန်မီ မဖြစ်မနေ ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နေပြီဖြစ်သည်။” ဟု ရေးသားထောက်ပြသည်။​<ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/713557|title=NUG မဖြစ်မနေ ပြောင်းလဲရန် လိုအပ်ဟု ဒေါက်တာတေဇာဆန်း ထောက်ပြ|accessdate=၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|publisher=DVB Burmese}}</ref> * [[၈ ဇူလိုင်]] - ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ကန်ပက်လက်နှင့် ကျင်ဒွေး မြို့နယ်အတွင်းနေထိုင်သည့် အသက် ၁၈ နှစ် ပြည့်ပြီးသူတိုင်း အခြေခံစစ်သင်တန်း တက်ရောက်ကြရန် Chin Defense Force – Kanpetlet က ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://khumimediagroup.com/2025/07/09/%e1%80%a1%e1%80%9e%e1%80%80%e1%80%ba-%e1%81%81%e1%81%88-%e1%80%94%e1%80%be%e1%80%85%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%90%e1%80%ad/|title=အသက် ၁၈ နှစ်ပြည်ပြီးသူတိုင်း စစ်သင်တန်းတက်ကြရန် CDF-Kanpetlet ထုတ်ပြန်|accessdate=8 July 2025|publisher=Khumi Media Group}}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> * [[၁၀ ဇူလိုင်]] - ဇူလိုင် ၅ ရက်နေ့တွင် CNDF မှ [[ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့]]ကို ထိန်းချုပ်ခဲ့ပြီး [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]အတွင်း၌ ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်(CNA) ၊ CDF – Hualngoram နှင့် CNDF တပ်ဖွဲ့ များ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ ဇူလိုင်လ ၁၀ ရက် ညပိုင်းတွင် ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/11/61775|title=ရိခေါ်ဒါရ်မြို့မှ CNDF တပ်များဆုတ်ခွာ ၊ ချင်းတပ်ဖွဲ့များအကြား ဆက်လက်ညှိနှိုင်းဆွေးနွေး|publisher=Mizzima|accessdate=2025-7-13}}</ref> * [[၁၁ ဇူလိုင်]] - စစ်ကိုင်းမြို့နယ် ၊ [[လင်းတလူးရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|လင်းတလူးကျေးရွာ]]ရှိ စစ်ရှောင်အများစုနေထိုင်သည့် ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်ကောင်စီလေတပ်က ဂျက်တိုက်လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဒေသခံ ၃၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးကာ ၂၀ ခန့် အပြင်းအထန်ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/11/61724|title=စစ်ကိုင်းမြို့နယ် လင်းတလူးကျေးရွာ ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရမှုတွင် ဒေသခံ ၃၀ ထက်မနည်းသေဆုံး|accessdate=11 July 2025|publisher=Mizzima}}</ref> * [[၁၂ ဇူလိုင်]] - [[ဥကရစ်ထတိုက်ပွဲ]]: ကရင်ပြည်နယ် [[မြဝတီမြို့]]တောင်ဘက် ထိုင်းနယ်စပ်အနီးရှိ စစ်ကောင်စီ အခြေစိုက် ဥကရစ်ထစခန်းကို ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (KNLA) နဲ့ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် (PDF) ပူးပေါင်းတပ်တွေက ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၂ ရက်တွင် သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/714256|title=ဥကရစ်ထစခန်းကို KNLA ပူးပေါင်းတပ် သိမ်းပိုက်|publisher=DVB|accessdate=2025-7-12}}</ref> * [[၁၄ ဇူလိုင်]] - [[ကယားပြည်နယ်|ကရင်နီပြည်]]၊ [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မော်ချီးမြို့|မော်ချီး]]ဒေသ ခဲလုပ်သားတွေ နေထိုင်ရာရပ်ကွက်ထဲကို စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်လို့ ခဲလုပ်သားမိသားစု ၆ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/07/14/403373.html|title=မော်ချီး ခဲလုပ်ငန်းကို စစ်ကောင်စီ ဗုံးထပ်ကြဲ ၆ ဦးသေဆုံး (ရုပ်/သံ)|accessdate=2025-7-12|publisher=The Irrawaddy}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကောလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒိုးပင်ရွာ၊ ကောလင်းမြို့နယ်|ဒိုးပင်ရွာ]]ကို ဇူလိုင် ၁၄ ရက် ညနေက လေကြောင်း တိုက်ခိုက်ခံရပြီး စစ်ရှောင်များဖွင့်ထားသည့် ထမင်းဆိုင်အနီး ကျရောက်ပေါက်ကွဲရာ ကလေးငယ် အပါအဝင် ၄ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရပြီး ဆီဘောက်ဆာကား ၂ စီး မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65003/|title=ကောလင်းမြို့နယ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကလေးအပါအဝင် ၄ ဦးဒဏ်ရာရ|accessdate=၂၀၂၅-၇-၁၂|publisher=Myanmar Now|archivedate=16 July 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250716081232/https://myanmar-now.org/mm/news/65003/}}</ref> * [[၁၅ ဇူလိုင်]] - ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[နောင်ချိုမြို့]] ဈေးရပ်ကွက်အပါအဝင် မြို့ပေါ်ဌာနဆိုင်ရာ ရုံးအများစုကို စစ်ကောင်စီတပ်က TNLA တပ်ဖွဲ့ထံမှ ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၅ တွင် သိမ်းပိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65040/|title=နောင်ချိုတစ်မြို့လုံးနီးပါးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီ|accessdate=2025-7-15|publisher=Myanmar Now}}</ref> * [[၁၆ ဇူလိုင်]] - ကက်သလစ် ဘာသာဝင် ဖာသာဒေါ်နယ်မာတင်ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၈ ဦးကို အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ စစ်ခုံရုံးက အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀ ချမှတ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65045/|title=ကက်သလစ်ဘုန်းတော်ကြီးကို သတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်သူ ၈ ဦးကို NUG စစ်ခုံရုံး ထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀ စီချ|accessdate=2025-7-12|publisher=Myanmar Now|archivedate=17 July 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250717054816/https://myanmar-now.org/mm/news/65045/}}</ref> * ၁၇ ဇူလိုင် - [[ချင်းညီနောင်|ချင်းညီနောင်အဖွဲ့ဝင်]]ဖြစ်သော မရာလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (Maraland Defense Force – MDF) က ၎င်းတို့အဖွဲ့မှ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ အပါအဝင် ၃ ဦးကို စစ်အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများနှင့်အတူ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်တွင် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့၌ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ အဆိုပါ စစ်အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများဖြစ်သည့် ကျည်ကာဦးထုပ်နှင့် ကျည်ကာပြားများ တင်ဆောင်လာသော ကားသည် [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]]၊ ဆိုင်ဟား (Saiha) ခရိုင်၊ တီပါ့ (Tipa) ရွာရှိ မီဇိုရမ်ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် အာသံရိုင်ဖယ်တပ်တို့ ပူးပေါင်းထားသည့် စစ်ဆေးရေးဂိတ်တွင် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့၊ အိန္ဒိယစံတော်ချိန် ည ၉ နာရီ ၄၅ မိနစ်ခန့်တွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း MDF မှ သိရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65347/|title=ချင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ MDFထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင် အိန္ဒိယတွင်ဖမ်းခံရ|accessdate=2025-7-23|publisher=Myanmar Now|date=22 July 2025}}{{Dead link|date=September 2025 }}</ref> * ၁၈ ဇူလိုင် - DPLA (ဓနုအဖွဲ့)မှ အမျိုးသား ငါးဦးနှင့် MDY-PDF အဖွဲ့မှ အမျိုးသား ၁၀ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၁၅ ဦးတို့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်ဆီသို့ အလင်းဝင်ခဲ့သည်။ ဇူလိုင် ၁၇ ရက်ကလည်း တောင်ခမ်းဒေသတစ်ဝိုက်နှင့် နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်းမှ TNLA အဖွဲ့ဝင် အမျိုးသား လေးဦး၊ DPLA အဖွဲ့မှ အဖွဲ့ဝင် အမျိုးသား ငါးဦးနှင့် MDY-PDF အမျိုးသား သုံးဦး၊ အမျိုးသမီး နှစ်ဦး၊ စုစုပေါင်း ၁၄ ဦးတို့ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/304536|title=ဥပဒေဘောင်အတွင်း ထပ်မံဝင်ရောက်လာသည့် DPLA အဖွဲ့နှင့် MDY-PDF အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးအား မိဘ အုပ်ထိန်းသူများထံ ပြန်လည်အပ်နှံ|accessdate=2025-7-23|publisher=Eleven Media}}</ref>ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်မှ ယနေ့အထိ TNLA အဖွဲ့ဝင် ၄ ဦး ၊ MDY-PDF အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးနှင့် DPLA အဖွဲ့ဝင် ၄၁ ဦးဖြစ်ပြီး လက်နက်မျိုးစုံ ၁၃ လက်နှင့် ကျည်မျိုးစုံ ၁၅၁၅ တောင့်၊ ကျည်အိမ် ၁၂ ခုနှင့်အတူ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/72651|title=နိုင်ငံတော်နှင့် တပ်မတော်၏ ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို လက်ခံယုံကြည်သည့် DPLA အဖွဲ့ဝင် ၁၉ ဦး ဥပဒေဘောင်အတွင်းသို့ ထပ်မံဝင်ရောက်|accessdate=2025-7-20|publisher=Ministry of Information}}</ref> * [[၂၂ ဇူလိုင်]] - စစ်ကောင်စီတပ်များသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ သိမ်းယူထားသည့် [[သပိတ်ကျင်းမြို့]]ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c98wx8xjp0ro|title=သပိတ်ကျင်းမြို့ ပြန်ရဖို့ စစ်တပ်သုံးတဲ့ဗျူဟာ|accessdate=2025-7-25|publisher=BBC Burmese}}</ref> * [[၂၅ ဇူလိုင်|၂၄ ဇူလိုင်]] - [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]] ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနက Suntac Technologies နှင့် ၎င်း၏ပိုင်ရှင် [[စစ်တိုင်းအောင်]] အပြင် KT Services & Logistics နှင့် ၎င်း၏ တည်ထောင်သူ မျိုးကျော်သန်း (ဂျွန်သန်း)၊ MCM Group နှင့် ၎င်း၏ပိုင်ရှင် အောင်လှိုင်ဦး အပြင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် တင်လတ်မင်း တို့ကို အမေရိကန်၏ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုစာရင်းမှ ပယ်ဖျက်ပေးခဲ့သည်။ * ၂၉ ဇူလိုင် - တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA) ထိန်းချုပ်ထားသော ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) ရှိ ကွတ်ခိုင်နှင့် မိုင်းလုံတို့အပါအဝင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ ထိန်းချုပ်ထားသည့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ လက်ပံလှရဲစခန်းနေရာများကို စစ်တပ်က လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သေဆုံးသူ ၁၆ ဦးထက်မနည်းရှိကြောင်း ဘီဘီစီ၏ စုံစမ်းထားသည့် အချက်အလက်များအရ သိရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c14glg187mnt?post=asset%3Af91815b7-a826-4a92-8460-db308ea5ef52#asset:f91815b7-a826-4a92-8460-db308ea5ef52|title=ကွတ်ခိုင်၊ ကျောက်မဲ၊ စဉ့်ကူးတို့ကို စစ်တပ်လေကြောင်းတိုက်လို့ ဒါဇင်ကျော်သေဆုံး|accessdate=2025-7-30|publisher=BBC Burmese}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကန့်ဘလူမြို့နယ်]]အရှေ့ပိုင်းရှိ ဆေးရုံတစ်ခု ယမန်နေ့ (ဇူလိုင် ၂၉) ညက လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခံရပြီး ၁၅ ဦးဝန်းကျင် ထိခိုက်သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65573/|title=ကန့်ဘလူမြို့နယ်တွင် ဆေးရုံ ဗုံးကြဲခံရပြီး လူတစ်ဒါဇင်ထက်မနည်း သေဆုံး|accessdate=5 August 2025|publisher=Myanmar Now|archivedate=31 July 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250731122458/https://myanmar-now.org/mm/news/65573/}}</ref> === ဩဂုတ် === * [[၅ ဩဂုတ်]] - ဉာဏ်လင်းသစ် သုတေသနအဖွဲ့က ဩဂုတ် ၅ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည့် "ဝေဟင်နှင့်မြေပြင်ကပ်ဘေးကြားမှ မြေစာပင်ဘဝများ" အစီရင်ခံစာအရ မတ်လ ၂၈ ရက်မှ ဇွန်လကုန်အထိ အင်အားပြင်းငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီ၏ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အရပ်သား ၇၅၁ ဦး သေဆုံးကာ ၁,၄၀၀ ကျော် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/08/06/64428|title=ငလျင်အပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အရပ်သား ၇၀၀ ကျော်သေဆုံးဟု ဉာဏ်လင်းသစ် အစီရင်ခံစာ ဖော်ပြ|publisher=Mizzima|accessdate=5 August 2025}}</ref> * [[၁၇ ဩဂုတ်]] - ကယားပြည်နယ်၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်၊ မော်ချီးဒေသမှာ တရက်တည်း လေကြောင်းနှစ်ကြိမ် တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရပြီး လူ ၁၇ ယောက် သေဆုံးကာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူတွေလည်း ရှိနေတယ်လို့ ကနဦးသတင်းများက ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2025/08/17/%e1%80%99%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%90%e1%80%ad/|title=မော်ချီးမှာ လေကြောင်းတိုက်ခံရလို့ ၁၇ ယောက်သေဆုံးပြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူတွေရှိနေ|publisher=Voice of Myanmar|accessdate=၂၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}}</ref> နောက်တွင် သေဆုံးသူမှာ လူ (၂၇)​ထိ မြင့်လာသည်။​ ဗုံးကြဲမှုမှာ ရွာက ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဆေးရုံကို ဗုံးကျခဲ့ပြီး လူ ၂ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရခဲ့သလို အဆောက်အဦတွေလည်း ပျက်စီးခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c07pxm4gymzt?fbclid=IwY2xjawMPqs9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFlbnprSkh1RHpmcmxuWVp2AR5Wjdss1hfBdUayV8scGE1Hiv01Wr8jtSyB6aa_T287zM5PQmGMqJ3QsZLshg_aem_BJ8VmkEd1Lg-dTclX3dIHg&post=asset%3Ae48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf#asset:e48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf|title=မော်ချီးဒေသကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲမှု သေဆုံးသူ ၂၄ ဦးအထိ မြင့်တက်|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> ကရင်နီပြည်ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (IEC) ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး (၂) ဖြစ်သူ ကိုဗညားက ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဖားဆောင်းမြို့နယ်၊ မော်ချီးမြို့ရှိ လူနေထူထပ်သော ၁၆ ကုန်းရပ်ကွက်ကို စစ်တပ်၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးသူ ၃၂ ဦးအထိ တိုးလာကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c0l6jpgj93yt|title=မော်ချီး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သေဆုံးသူ ၃၀ ကျော်အထိမြင့်တက်လာ,|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref>ဩဂုတ် ၁၉ ရက်မှာ ဗုံးထပ်ကြဲတာကြောင့် ပြည်သူ ၄ ယောက် ထိခိုက်မိတယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/720258|title=မော်ချီးကို စစ်တပ်က ဗုံးထပ်ကြဲ၊ ပြည်သူ ၄ ဦး ထိခိုက်|publisher=DVB Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> * [[၁၉ ဩဂုတ်]] - ကရင်နီပြည်တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေက ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှာသိမ်းယူထားတဲ့ [[ဒီးမော့ဆိုမြို့]]ကို ၁၆ ရက်ကြာထိုးစစ်ဆင်ပြီးတဲ့နောက် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၉ ရက် နေ့မှာ စစ်တပ်က အပြည့်အဝပြန်လည်ထိန်းချုပ်ပြီးလို့ ထုတ်ပြန်သည်။​<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/08/20/404761.html|title=စစ်တပ်က ဒီးမော့ဆိုမြို့ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ ကြေညာ (ရုပ်/သံ)|publisher=The Irrawaddy|accessdate=22 August 2025}}</ref> * [[၂၀ ဩဂုတ်]] - ဩဂုတ် ၂၀ ရက်တွင် မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA)၊ ပလောင်(တအာင်း) အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA)နှင့် ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ (SSPP/SSA)တို့အား ပန်ဆန်းမြို့သို့ ဖိတ်ခေါ်ကာ UWSA အစိုးရအဖွဲ့ ဒုဥက္ကဋ္ဌနှင့် နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေးဝန်ကြီး ကျောက်ကော်အန်းက တရုတ်ဖိအားပေးမှုများအကြောင်း ပြောပြခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး နောက်နောင် မည်သည့် စစ်ရေး၊ စီးပွားရေး အကူအညီများပေးတော့မည်မဟုတ်ကြောင်းလည်း ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/08/22/404830.html|title=“ဝ” ထုတ်ပြောရတဲ့အထိ တရုတ်ဖိအား ဘယ်လောက်ကြီးနေလဲ|publisher=The Irrawaddy|accessdate=22 August 2025}}</ref> * [[၂၂ ဩဂုတ်]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် (၂၂) ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအတိုင်ပင်ခံကောင်စီက အာဏာရှင်စနစ်ချုပ်ငြိမ်းရေး နှင့် ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေးဆိုင်ရာ အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ၏ နိုင်ငံရေး ရပ်တည်ချက် (၁၀) ချက်နှင့် အခြေခံမူ (၈) ချက်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/720834|title=ဘုံနိုင်ငံရေးသဘောတူညီချက် ရရှိရန် ကြိုးပမ်းသွားမည်ဟု NUCC ထုတ်ပြန်|publisher=DVB|accessdate=22 August 2025}}</ref> * [[၂၇ ဩဂုတ်]] - [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)  အမှတ် ၁ စစ်ဆင်ရေးနယ်မြေ နည်းဗျူဟာ ၃၃ နဲ့ မွန်ပြည်တော်လှန်ရေးတပ် (MSRF) တို့ ညီနောင်တပ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းကြောင်း ဩဂုတ် ၂၇ ရက်မှာ ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/721410|title=PDF နည်းဗျူဟာ ၃၃ နှင့် မွန်ပြည်တော်လှန်ရေးတပ် MSRF တို့ ညီနောင်တပ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်း|publisher=DVB|accessdate=27 August 2025}}</ref> * [[၂၈ ဩဂုတ်]] - ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၊​ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၉၂၂/၂၀၂၅ ဖြင့် မတရားအသင်းအဖြစ်လည်းကောင်း<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74232|title=မတရားအသင်းအဖြစ် ကြေညာခြင်း|publisher=MOI|accessdate=28 August 2025}}</ref>၊ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဗဟိုအဖွဲ့ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁/၂၀၂၅ ဖြင့်<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74230|title=အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ် ကြေညာခြင်း|accessdate=28 August 2025|publisher=Ministry of Information}}</ref> အကြမ်းဖက်အုပ်စု အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/721677|title=ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU)ကို အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ် ကြေညာ|publisher=DVB|accessdate=28 August 2025}}</ref><br /> == ၂၀၂၆ == === မတ် === * မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာ ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေ ပြောင်းရွာဝန်းကျင်ကို လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲခဲ့တာကြောင့် သေဆုံးသူ ၂၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/|website=Myanmar Now|date=2026-03-02|access-date=2026-03-02|language=en-US|last=ခင်ရီရီဇော်}}</ref><ref>{{Cite web|title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/748482|website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန…|access-date=2026-03-02|language=en}}</ref> * [[အမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]] ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း (၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး (၃၂) ဦး ဒဏ်ရာရရှိပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်း အချို့လည်း သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|title=■အမ်းမြို့နယ် ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း(၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်မှု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိ|url=https://news-eleven.com/article/310463|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-13|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=အမ်းမြို့နယ်က စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ၁၂၀ နီးပါးသေဆုံး၊ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရ|url=https://burmese.dvb.no/post/749879|website=ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းတခုကို စစ်ကောင်စီက မတ် ၈ ရက်မှာ လေကြောင်းကနေ ၃ နာရီခွဲခန့်ကြာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းနဲ့ အရပ်သား အကျဉ်းသား ၁၁၆…|access-date=2026-03-13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=အမ်းမြို့နယ်ဗုံးကြဲမှု အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ သုံ့ပန်းအများစု သေဆုံး|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73267/|website=Myanmar Now|date=2026-03-11|access-date=2026-03-13|language=en-US|first=ဖဒူ|last=ထွန်းအောင်}}</ref> * ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်း]]ကျေးရွာအုပ်စုမှာ လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် အသက် ၆ နှစ်ကျော် ကလေးငယ်အပါအဝင် လူအယောက် ၃၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)က ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း -|url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/|website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=en-US|first=လွတ်လပ်သော|last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[ပုလောမြို့နယ်]]၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နှင့် လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပုလောမြို့နယ်၌ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်နေရာကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲ၊ ကလေးအပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/749677 |access-date=2026-03-10 |website=တနင်္သာရီတိုင်း ပုလောမြို့နယ်၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့အတွက် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နဲ့ လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယ… |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-03-10 |title=၂၀၂၆ မတ် ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ယင်းမာပင်ခရိုင်ထဲက NUG တပ်စခန်း ၂ ခု မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4gwek9gq7t |access-date=2026-03-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၀ မတ်]] - မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ နောက်ဆုံးထိန်းချုပ်ထားသည့် [[တကောင်း|တကောင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်မှစတင်ကာ တစ်လကျော်ကြာ အင်အားသုံးထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တကောင်းမြို့ကျပြီး မန္တလေးတိုင်းတစ်ခုလုံးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73241/ |date=2026-03-10 |language=en-US |last=Now |first=Myanmar |access-date=2026-03-12 |website=Myanmar Now }}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> * ၁၁ မတ် - တနင်္သာရီတိုင်း၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်၊ မင်းဒပ်ကျေးရွာရှိ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် အခြေချခဲ့သည့် တပ်မတော်၏၏ ဝင်းဝတပ်စခန်းကို KNLA နှင့် PDF တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-12 |title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt |access-date=2026-03-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=သူရအောင် |date=2026-03-12 |title=သရက်ချောင်းနှင့် ပလောက်မြို့ကြား တစ်ခုတည်းသော စစ်ကော်မရှင်စခန်းကို သိမ်းယူ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73294/ |access-date=2026-03-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> * ၁၆ မတ် - [[နတ်တလင်းမြို့နယ်]]၊ ဖလံပင်ကျေးရွာမှ စစ်တပ် စစ်ကြောင်းက ပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် ပြည်သူ ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းဆီးခံထားရသည်။<ref>{{Cite web|title=နတ်တလင်းမှာ စစ်တပ်ကပစ်ခတ်လို့ ပြည်သူ ၃ ဦးသေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းခံရ|url=https://myaelattathan.com/news/23027/|website=Myaelatt Athan|date=2026-03-17|access-date=2026-03-19|language=en-US|last=ကျော်ကြီး}}</ref><ref>{{Cite web|title=နတ်တလင်းတွင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်စစ်ကြောင်းက ပြည်သူ ၃ ဦးကို သတ်ဖြတ်ကာ နေအိမ် ၁၆၀ ကျော်ကို မီးရှို့|url=https://maun-mm.com/2026/03/17/nattalin-3/|website=Maun|date=2026-03-17|access-date=2026-03-19|language=en-US|last=mmblogmaster}}</ref>ဖလံပင်ရွာက နေအိမ် ၁၅၀ လုံးနဲ့ ရှားစေးဖိုရွာက နေအိမ် ၁၅ လုံးတို့ကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ရန်ကုန် - ပြည်လမ်းပေါ် က နတ်တလင်းမြို့စစ်ရေး|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvglee9j7xzo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-19|access-date=2026-03-19|language=my}}</ref> * ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ချင်းတော်လှန်ရေးနေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားတရပ်လုံး အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းပါဝင်ကြရန် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]]က တိုက်တွန်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|title=ချင်းလူငယ်များ အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းရန် CNF တိုက်တွန်းနေ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73449/|website=Myanmar Now|date=2026-03-20|access-date=2026-03-22|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}</ref> === ဧပြီ === * ၁၀ - တော်လှန်ရေးကာလ ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး [[ကော်သူးလေအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (KCC) နဲ့ [[ကော်သူးလေအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (KGC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web |last=DVB TV News|date=2026-04-11|title=ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို KNU ဖွဲ့စည်း- DVB News|url=https://www.youtube.com/watch?v=CZEAY59xewI|access-date=2026-04-12}}</ref><ref>{{Cite web |title=KNU က ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုပြီး ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်း|url=https://bur.mizzima.com/2026/04/10/87297|url-status=live|access-date=၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆|website=Mizzima}}</ref> * ၁၁ - ချင်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းရှိ ချင်းညီနောင်အဖွဲ့များ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင်ရှိသော မင်းတပ်မြို့အား စစ်တပ်က ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့၊ ည ၁၁ နာရီခွဲဝန်းကျင်တွင် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် နေအိမ် အလုံး ၂၀ နှင့် မော်တော်ယာဉ် ၄ စီးတို့ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ရသည်။<ref name=":2" /> * ၁၂ - ကရင်ပြည်နယ်နှင့် မွန်ပြည်နယ်အစပ်ရှိ [[ဘီးလင်းမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ စစ်တပ်၏ လေးကေစခန်းအား [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (KNLA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း စစ်ရေးသတင်းရင်းမြစ်တစ်ခုက ဘီဘီစီသို့ အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":2">{{Cite web |date=2026-04-12 |title=ဧပြီ ၁၂ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ်- ပြင်ဦးလွင်မှာ ရည်းစားဟောင်းက ဓားနဲ့ထိုးလို့ လက်ထပ်ခါနီး အမျိုးသမီးသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c8x79k47rvvo |access-date=2026-04-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၈ ဧပြီ]] - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မင်းကွန်းဒေသရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရလက်အောက်ခံ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) မှ ဒုတိယတာဝန်ခံအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးတို့သည် စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဧပြီ ၁၉ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - မင်းကွန်းတိုက်နယ် ပလဖ ဒုတာဝန်ခံအပါ ၁၅ ဦး စစ်တပ်ထံ လက်နက်ချ|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cg543ry1ggdo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-19|access-date=2026-04-19|language=my}}</ref> * ၂၅ ဧပြီ - ချင်းညီနောင် (CB) အဖွဲ့က တစ်နှစ်ကျော်ကြာ သိမ်းပိုက်ထားရှိသည့် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့ပေါ်ရှိ နေရာအချို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဧပြီ ၂၅ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - နေပြည်တော်မှာငလျင်လှုပ်|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn8d05qq6edo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-25|access-date=2026-04-25|language=my}}</ref><br /> * ၂၉ ဧပြီ - [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]] (KNU)၊ တပ်မဟာ (၆) နယ်မြေအတွင်းရှိ မက္ကသာသတ္တုတွင်းအား တပ်မတော်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဒေသခံ ၁၃ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-30 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃၀ -ကဆုန်လပြည့်အထိမ်းအမှတ် အကျဉ်းသား ၁၅၀၀ ကျော်လွှတ်ပေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx21kj6xje2t |access-date=2026-04-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၃၀ ဧပြီ - [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF) ပူးပေါင်းတပ်များက သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သည့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[အင်းတော်မြို့]]အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း တပ်မတော်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-01 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဟာ မိတ်ဆွေဟောင်းလို့ တရုတ်ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1k279vw387t |access-date=2026-05-01 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><br /> === မေ === * ၁ - ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တိုက်ပွဲများကြောင့် မတ်လနှင့် ဧပြီလများတွင် အရပ်သား အနည်းဆုံး ၃၀ ဦး သေဆုံးခဲ့ရပြီး ၄၂ ဦး ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရကြောင်း ကချင်လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (KHRW) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-02 |title=မေ ၂ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို လွှတ်ပေးဖို့ ကုလ၊ အမေရိကန်နဲ့ ဂျပန်ထပ်တိုက်တွန်း |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4g4mkjxgy2o |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၄ - မန္တလေးတိုင်း၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ တောင်သာမြို့နယ်အတွင်း၌ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) ဝင်များလိုက်ပါလာသည့် ယာဉ်အား ရွှေစည်ကြီးကျေးရွာမှ သံဘိုရွာဘက်သို့ မောင်းနှင်လာစဉ် စစ်တပ်နှင့် ပြည်သူ့စစ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့က တောင်သာမြို့နယ်၊ သံဘိုရွာမကျေးရွာအနီးတွင် ကင်းပုန်းဝပ်၍ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-04|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မေ ၄ ရက်- အိန္ဒိယ ရေတပ်အကြီးအကဲ မြန်မာရောက်ပြီး မြန်မာရေတပ်ကို စစ်ဘက်သုံးပစ္စည်းတွေပေး|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c9q37d9x5lzt|access-date=2026-05-04|website=BBC News မြန်မာ|language=my}}</ref> * ၅ - တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ကာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော အင်းတော်မြို့၏ မြို့နယ်ခွဲဖြစ်သည့် [[မော်လူးမြို့]]ကို မြန်မာစစ်တပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-05|title=၂၀၂၆ မေ ၅ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်မှာ လက်နက်ကိုင်တပ်တွေ မရှိရေး နေပြည်တော်နဲ့ ဒေလီဆွေးနွေး|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2p15nvdm6t|access-date=2026-05-05|website=BBC News မြန်မာ|language=my}}</ref> * ၆ မေ - မတ္တရာ၊ သပိတ်ကျင်း၊ တကောင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်နှင့် မော်လူးတို့ကို စစ်တပ်က ပြီးခဲ့သည့် လများအတွင်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေး-မတ္တရာ-သပိတ်ကျင်း-တကောင်း-ထီးချိုင့်-ကသာ-အင်းတော်-မော်လူး-နန့်စီးအောင်-မိုးညှင်း-မိုးကောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်အား အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှ ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မေ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်တပ်ကြေညာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် နေရာများအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မန္တလေး - မတ္တရာ - သပိတ်ကျင်း-တကောင်း- ထီးချိုင့် - ကသာ - အင်းတော် - မော်လူး - နန့်စီးအောင် - မိုးညှင်း - မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82465|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-07|language=en}}</ref><br /> * မေ ၁၉ - ချင်းလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိခဲ့သော [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[တွန်းဇံမြို့]]အား စစ်တပ်နှင့် [[ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]] (ZRA-EC) တို့ ပူးပေါင်းဖွဲ့စည်းထားသည့် တပ်ဖွဲ့က ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=တွန်းဇံမြို့ကို အစိုးရတပ်နဲ့ ZRA ပူးပေါင်းတပ်တွေ ​ထိန်းချုပ်|url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/05/21/%e1%80%90%e1%80%bd%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%87%e1%80%b6%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b7%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af-%e1%80%a1%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8%e1%80%9b%e1%80%90/|website=Voice of Myanmar|date=2026-05-21|access-date=2026-05-21|language=en-US|first=Editor Htein|last=Lin}}</ref> * မေ ၂၃ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အထက်ပိုင်း၊ [[ကသာမြို့နယ်]]၊ ကသာ-အင်းတော်လမ်းပိုင်းရှိ [[နလယ်အင်းရွာ၊ ကသာမြို့နယ်|နလယ်အင်းရွာ]]အနီးသို့ လက်နက်ကြီးကျည် ကျရောက်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ၇ လအရွယ် ကလေးငယ်တစ်ဦးအပါအဝင် စစ်ရှောင် သုံးဦး သေဆုံးပြီး ငါးဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-24|title=မေ ၂၄ ရက်သတင်းအနှစ်ချုပ်- ကသာမြို့နယ်မှာ လက်နက်ကြီးကျည်ထိမှန်လို့ ၇ လသားကလေးအပါအဝင် စစ်ရှောင် ၃ ဦး သေဆုံး|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c5y0wqyekp0o|access-date=2026-05-24|website=BBC News မြန်မာ|language=my}}</ref> * မေ ၂၆ - [[၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]] === ဇွန် === * ၂၂ ဇွန် - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မြင်းခြံခရိုင်]]အတွင်း [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ခံ မြင်းခြံခရိုင် တပ်ရင်း သုံးရင်းထက်မနည်းက [[ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]၏ စခန်းတစ်ခုအား ဝင်ရောက်စီးနင်းမှုကြောင့် တင်းမာမှုများ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-06-22 |title=၂၀၂၆ ဇွန် ၂၂ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချုပ် ကီယာစတာမာ ရာထူးကနေ နုတ်ထွက်မယ်လို့ကြေညာ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cly73qr8y0nt |access-date=2026-06-23 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist|3}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] bg6vxkfte5y46jcbhure24qm85bsert 0 258785 1040288 838335 2026-06-22T19:45:33Z EmausBot 5629 [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)]] သို့ ပြန်ညွှန်းနှစ်ထပ်ဖြစ်နေသည်ကို ပြင်နေသည် 1040288 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)]] tab7gg8iid7xptzv0ng67ewyiadxeqg 0 270216 1040311 1038092 2026-06-23T04:51:37Z Salai Rungtoi 22844 1040311 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = အညာစစ်မြေပြင် | width = | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] | image = File:Myanmar Dry Zone Townships.svg | image_size = | image_upright = | alt = | caption = {{legend|#C12838|အညာဒေသအတွင်းရှိ မြို့နယ်များ}} {{legend|#FDFCEA|အညာဒေသတွင် ပါဝင်သော တိုင်းဒေသကြီးများ}} {{legend|#E0E0E0|အညာဒေသပြင်ပရှိ မြို့နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများ}} | date = ဧပြီ ၂၀၂၁ – လက်ရှိ | place = [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] တောင်ပိုင်း၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] အနောက်နှင့် အလယ်ပိုင်း | territory = | status = Ongoing | combatant1 = {{ubl|{{flagicon|MYA}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]}} *{{armed forces|Myanmar}} ** {{army|Myanmar}} ** {{air force|Myanmar}} *[[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့]] | combatant2 = {{flagicon image|Flag_of_PDF_Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]<br>{{flagicon image|Flag_of_Myanmar's_Royal_Dragon_Army.svg}} [[ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]<br>{{flagicon image|Flag_of_People's_Revolution_Alliance_(Magway).svg}} [[လူထုတော်လှန်ရေး မဟာမိတ်အင်အားစု]] | combatant3 = | commander1 = | commander2 = | commander3 = | units1 = | units2 = | units3 = | strength1 = | strength2 = | strength3 = | casualties1 = | casualties2 = | casualties3 = | notes = | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''အညာ စစ်မြေပြင်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ခြောက်သွေ့ဇုန် (သို့မဟုတ် [[အညာ|အညာဒေသ]]) တွင် ဖြစ်ပွားနေသော [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ၏ [[စစ်မြေပြင်]]များအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆိုပါဒေသတွင် [[ဗမာလူမျိုး]]အများစု နေထိုင်ရာ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]နှင့် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]တို့ ပါဝင်သည်။{{sfn|Ye Myo Hein|2022|page=7}}<ref>{{Cite news|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/military-is-weaker-since-coup-and-momentum-is-with-the-armed-resistance.html|access-date=7 February 2024|work=[[The Irrawaddy]]|title=Military is Weaker Since Coup and Momentum is With the Armed Resistance|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207212452/https://www.irrawaddy.com/news/burma/military-is-weaker-since-coup-and-momentum-is-with-the-armed-resistance.html|archive-date=7 February 2024}}</ref> ဤစစ်မြေပြင်သည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]ကို ဆန့်ကျင်သော ခုခံတော်လှန်ရေး၏ "အဓိကဗဟိုချက်" အဖြစ် ဖော်ပြခြင်းခံထားရသည်။{{sfn|Ye Myo Hein|2022|page=7}} == နောက်ခံ == အညာဒေသသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်းဝင် ဗဟိုချက်ဒေသဖြစ်ပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှစ၍ [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ခေတ်သစ်ပဋိပက္ခများ]]တွင် လက်နက်ကိုင်အကြမ်းဖက်မှုများ နည်းပါးစွာသာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဗမာလူမျိုးများ အများစုနေထိုင်သော လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးဒေသဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤအချက်ကြောင့် [[တပ်မတော်]]သည် ထိုဒေသတွင် စစ်အင်အားကို အများအပြား ချထားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှ စတင်ခဲ့သည့် အညာစစ်မြေပြင်ရှိ တိုက်ပွဲများသည် ဤလမ်းကြောင်းကို ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] မရှိခြင်းကြောင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ဗမာပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်]] (PDF) အဖွဲ့များသည် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှု]]ကို ဆန့်ကျင်သည့် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ဖြင့် ရိုးရှင်းပြီး တိုက်ရိုက်လုပ်ဆောင်နေသော ဒေသတွင်း ဆဲလ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။<ref name=dryzone/> == အချိန်မှတ်တမ်း == === ၂၀၂၁ === အာဏာသိမ်းပြီးနောက် အညာဒေသတွင် "အကြမ်းဖက်မှု သိသိသာသာ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။"<ref name=dryzone>{{cite web |title=The Dry Zone: an existential struggle in central Myanmar |url=https://myanmar.iiss.org/analysis/dryzone |last=Loong |first=Shona |work=International Institute for Strategic Studies |language=en |access-date=14 December 2023}}</ref> [[File:Monywa-chindwin-d02.jpg|thumb|Small river boats on the [[Chindwin River]] near [[Monywa]], 2006]] ၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ ပုလ္လင်ရွာအနီးရှိ မုံရွာ PDF ၏ တပ်ခွဲ ၂၀၅ ပိုင် အခြေစိုက်စခန်းကို ဝင်ရောက်စီးနင်း တိုက်ခိုက်ပြီး ဖျက်ဆီးခဲ့သောကြောင့် ခုခံတော်လှန်ရေးတိုက်ခိုက်ရေးသမားများ ထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။ အဆိုပါစခန်းသည် PDF များက ပေါက်ကွဲစေတတ်သောပစ္စည်းများ ပြုလုပ်သည့် အလုပ်ရုံတစ်ခုဖြစ်ပြီး စီးနင်းမှုအတွင်း ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news|title=Military raid destroys resistance base in Monywa, PDF says|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-raid-destroys-resistance-base-in-monywa-pdf-says|access-date=17 January 2022|archive-date=27 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220127221223/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-raid-destroys-resistance-base-in-monywa-pdf-says|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]ရှိ မြိုင် PDF က စစ်ယာဉ်နှစ်စီးကို လက်လုပ်မိုင်း ၃ လုံးဖြင့် ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်သားအနည်းဆုံး ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite news|title=Soldiers target villagers after ambush by Myaing PDF|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-target-villagers-after-ambush-by-myaing-pdf|access-date=17 January 2022|archive-date=17 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220117130024/https://myanmar-now.org/en/news/soldiers-target-villagers-after-ambush-by-myaing-pdf|url-status=live}}</ref> ဆားလင်းကြီး G-Z PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားများသည် [[ဆားလင်းကြီးမြို့|ဆားလင်းကြီး]]ရှိ ယာဉ်တန်းတစ်ခုကို ပေါက်ကွဲစေတတ်သောပစ္စည်းများဖြင့် ဖောက်ခွဲခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၀၀ ခန့်က မြို့ကို စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်သားများသည် တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၁၀ ဦးနှင့် အရပ်သားတစ်ဦးကို ဖမ်းဆီးပြီး မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Junta soldiers massacre and burn 11, including teenagers, during raid on village in Sagaing|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-massacre-and-burn-11-including-teenagers-during-raid-on-village-in-sagaing|access-date=17 January 2022|archive-date=28 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128222014/https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-massacre-and-burn-11-including-teenagers-during-raid-on-village-in-sagaing|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် စစ်တပ်က လေကြောင်းချီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၅၀ ခန့်ကို ရဟတ်ယာဉ်များဖြင့် [[ဒီပဲယင်းမြို့|ဒီပဲယင်း]]အနောက်ဘက်သို့ စေလွှတ်ခဲ့ပြီး လေကြောင်းချီ တိုက်ခိုက်ရေးမစ်ရှင်များ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားများ တပ်စွဲထားသည့် [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]ကို ဝိုင်းရံခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news|title=Junta soldiers murder three more villagers in Depayin|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-murder-three-more-villagers-in-depayin|access-date=17 January 2022|archive-date=10 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220210222452/https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-murder-three-more-villagers-in-depayin|url-status=live}}</ref> ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်တပ်ဖွဲ့များသည် လက်နက်ကြီးအကူအညီဖြင့် [[အရာတော်မြို့နယ်]]ရှိ ကဲဘာကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို ဆုတ်ခွာစေခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar military torches 100 homes in Sagaing Region village|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-100-homes-in-sagaing-region-village|access-date=17 January 2022|archive-date=15 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211215064637/https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-100-homes-in-sagaing-region-village|url-status=live}}</ref> ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်နှင့် စစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံပြု [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့]]များက [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ [[နှမ်းခါးရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|နှမ်းခါးရွာ]]ကို ရုတ်တရက် လေကြောင်းချီတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ယောကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့မှ ခုခံတော်လှန်ရေးတိုက်ခိုက်ရေးသမား ၂၀ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=At least 20 killed in air raid on Magway village|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-20-killed-in-air-raid-on-magway-village|access-date=17 January 2022|archive-date=27 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227131155/https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-20-killed-in-air-raid-on-magway-village|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် မြိုင် PDF ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ချင်းတွင်းမြစ်ပေါ်တွင် "လှေနှစ်စင်း၊ ရေနံတင်သင်္ဘောတစ်စင်းနှင့် ကုန်တင်သင်္ဘောတစ်စင်းတို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်" ဟု ဆိုသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် "သင်္ဘောပေါ်ပါသူများသည် ၎င်းတို့၏သင်္ဘောများသည် စစ်ကောင်စီပိုင်မဟုတ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ခြင်းမရှိသောကြောင့်" ဟု ဆိုသည်။{{sfn|Ye Myo Hein|2022|page=37}} === ၂၀၂၂ === ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်မှုများ တိုးလာသည်နှင့်အမျှ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့နယ်သုံးခုတွင် PDF က ဝင်ရောက်စီးနင်း တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် ချုံခိုတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၅၀ ခန့်နှင့် ပျူစောထီး ပြည်သူ့စစ်များ သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။<ref>{{cite web |date=10 February 2022 |title=Resistance Fighters Claim To Have Killed Around 50 Myanmar Junta Personnel |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-claim-to-have-killed-around-50-myanmar-junta-personnel.html |accessdate=11 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=13 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220213130332/https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-claim-to-have-killed-around-50-myanmar-junta-personnel.html |url-status=live }}</ref> PDF က ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများနှင့် စစ်သားများ သယ်ယူပို့ဆောင်သည့် ရေယာဉ်တန်းများကို ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး အနည်းဆုံး ရေယာဉ်တန်းတစ်ခုကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=1 February 2022 |title=Thirty Junta Soldiers reportedly killed in Upper Myanmar |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/thirty-junta-soldiers-reportedly-killed-in-upper-myanmar.html |accessdate=1 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=14 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214193946/https://www.irrawaddy.com/news/burma/thirty-junta-soldiers-reportedly-killed-in-upper-myanmar.html |url-status=live }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၌ ဒရုန်းများအသုံးပြု၍ ဒေသခံ PDF ၏ ရုတ်တရက်တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သားများ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=7 February 2022 |title=38 Junta Soldiers Reported Killed in Upper Myanmar |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/38-junta-soldiers-reported-killed-in-upper-myanmar.html |accessdate=7 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=13 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220213140304/https://www.irrawaddy.com/news/burma/38-junta-soldiers-reported-killed-in-upper-myanmar.html |url-status=live }}</ref> PDF များလည်း ဆုံးရှုံးမှုများ ရှိခဲ့ပြီး ခင်ဦးမြို့နယ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲ၌ တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၁၂ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=18 February 2022 |title=Resistance Fighters Suffer Heavy Losses During Sagaing Clash With Myanmar Junta |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-suffer-heavy-losses-during-sagaing-clash-with-myanmar-junta.html |accessdate=22 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=22 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222012425/https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-suffer-heavy-losses-during-sagaing-clash-with-myanmar-junta.html |url-status=live }}</ref> [[ပြည်ထောင်စုနေ့]]တွင် မြို့ကြီးအများအပြား၌ အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ စစ်တပ်၏ အခမ်းအနားများ ပြုလုပ်နေစဉ် မြို့တော် [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]]၌ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင်များက တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား အနည်းဆုံး ၄ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=14 February 2022 |title=Junta Soldiers Killed; Social Media Users Boycott Myanmar Coup Leader's Parade |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-soldiers-killed-social-media-users-boycott-myanmar-coup-leaders-parade.html |accessdate=14 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=14 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214143540/https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-soldiers-killed-social-media-users-boycott-myanmar-coup-leaders-parade.html |url-status=live }}</ref> [[မန္တလေးမြို့]]၌လည်း မဟာအောင်မြေနှင့် ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်များတွင် အရပ်သား ပြောက်ကျားအဖွဲ့များနှင့် PDF များက စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို ပစ်ခတ်ခြင်းနှင့် လက်လုပ်ဗုံးများဖြင့် ပစ်ပေါက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ တပ်မတော်တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် လက်တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ခုခံတော်လှန်ရေး ပုန်းခိုရာနေရာနှစ်ခုကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ ပြောက်ကျားတိုက်ခိုက်ရေးသမား ရှစ်ဦးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar Junta Claims to Have Killed 8 Resistance Fighters in Mandalay Raids|work=Myanmar NOW|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-claims-to-have-killed-8-resistance-fighters-in-mandalay-raids.html|access-date=17 January 2022|archive-date=13 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220213180339/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-claims-to-have-killed-8-resistance-fighters-in-mandalay-raids.html|url-status=live}}</ref> === ၂၀၂၃ === ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် စစ်ကောင်စီဆန့်ကျင်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၌ "[[တောင်သမန် စစ်ဆင်ရေး]]" ကို စတင်ခဲ့သည်။<ref name="Irrawaddy Mandalay">{{cite news|website=The Irrawady|title=Myanmar Junta Base Seized in Mandalay: PDF|date=28 November 2023|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-base-seized-in-mandalay-pdf.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20240406111727/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-base-seized-in-mandalay-pdf.html|archive-date=6 April 2024}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ကောလင်းမြို့]]သည် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]အတွင်း ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များလက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ရာ ၎င်းသည် စစ်ဆင်ရေးကာလအတွင်း သိမ်းပိုက်ရရှိသည့် ပထမဆုံးသော ခရိုင်အဆင့် မြို့တော်ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name=kawlin>{{Cite news |date=6 November 2023 |title=Myanmar Resistance Seizes First District Level Town in Sagaing as Offensive Expands |language=English |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-seizes-first-district-level-town-in-sagaing-as-offensive-expands.html |access-date=6 November 2023 |archive-date=7 November 2023 |archive-url=https://archive.today/20231107031740/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-seizes-first-district-level-town-in-sagaing-as-offensive-expands.html |url-status=live }}</ref> ===၂၀၂၄=== [[File:PDF forces in Magway Region 2024-08-10.png|thumb|မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ (၂၀၂၄ ဩဂုတ်)]] အညာဒေသရှိ ဒေသခံ PDF များသည် ယခုအခါ NUG နှင့် ပိုမိုချိတ်ဆက်မိနေပြီဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် အဓိကအားဖြင့် ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခြင်း နည်းဗျူဟာများကိုသာ အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သည်။<ref>[https://www.frontiermyanmar.net/en/anyar-rising-myanmars-dry-zone-pdfs-up-the-ante/ Anyar rising: Myanmar’s Dry Zone PDFs up the ante] [[Frontier Myanmar]]. September 13, 2024.</ref> တပ်မတော်တပ်ဖွဲ့များသည် ၁၀ ရက်နီးပါး တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ကောလင်းမြို့]]ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-retakes-town-from-civilian-government-in-sagaing-region.html Myanmar Junta Retakes Town From Civilian Government in Sagaing Region]. [[The Irrawaddy]]. February 13, 2024 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240213160046/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-retakes-town-from-civilian-government-in-sagaing-region.html|date=February 13, 2024}}</ref> ယင်းနောက်ပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် အခြေချနေထိုင်ရာနေရာများကို ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး ကောလင်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကျေးရွာများရှိ အိမ်အများစုကို ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Town Almost Razed to Ground After Being Retaken by Myanmar Junta Troops |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/town-almost-razed-to-ground-after-being-retaken-by-myanmar-junta-troops.html |work=The Irrawaddy |date=27 February 2024 |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240307115156/https://www.irrawaddy.com/news/burma/town-almost-razed-to-ground-after-being-retaken-by-myanmar-junta-troops.html|archive-date=March 7, 2024}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် [[မော်လူးမြို့]]ကို [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]] နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး|ABSDF]] လက်မှ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar army launches offensive to retake Maw Luu from resistance |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-launches-offensive-to-retake-maw-luu-from-resistance/ |work=Myanmar Now |date=22 February 2024 |language=en}}</ref> တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးကာလအတွင်း ရွှေဘို-မြစ်ကြီးနားလမ်းကို ပိတ်ဆို့ကာ အဆိုပါအရေးပါသောမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Forces Seize Fourth Sagaing Town |author=Hein Htoo Zan |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-forces-seize-fourth-sagaing-town.html |language=en |date=13 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231217155204/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-forces-seize-fourth-sagaing-town.html|archive-date=December 17, 2023}}</ref> မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ကလေးမြို့ကို စစ်ကောင်စီဆန့်ကျင်ရေးတိုက်ခိုက်မှုများကို ခုခံကာကွယ်ရန် စစ်ဆင်ရေးတစ်ခုတွင် ကလေးမြို့နယ်၊ ကမ်းပါးနီကျေးရွာကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance's 'Final Warning' to Junta Sparks Civilian Exodus in Kale Warzone |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistances-final-warning-to-junta-sparks-civilian-exodus-in-kale-warzone.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=14 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240315030445/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistances-final-warning-to-junta-sparks-civilian-exodus-in-kale-warzone.html|archive-date=March 15, 2024}}</ref> စစ်ဆင်ရေးရှိလင့်ကစား မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ကလေးမြို့မြောက်ဘက်ရှိ ပျူစောထီးထိန်းချုပ်ထားသော ကျောင်းတိုက်ရွာကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Fighting near Kalay leaves at least 10 civilians dead |url=https://myanmar-now.org/en/news/fighting-near-kalay-leaves-at-least-10-civilians-dead/ |work=Myanmar Now |language=en |date=14 March 2024 |accessdate=24 May 2025 |archivedate=16 March 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250316182353/https://myanmar-now.org/en/news/fighting-near-kalay-leaves-at-least-10-civilians-dead/ }}</ref> စစ်ကောင်စီက ပြန်လည်ထိုးစစ်များ စတင်နေချိန်တွင် မဟာမိတ်ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် [[ကနီမြို့|ကနီ]]ကို သိမ်းပိုက်ရန် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် မြို့၏ ၈၀% ခန့်ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Fighters Poised to Capture Key Town in Sagaing Region |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-fighters-poised-to-capture-key-town-in-sagaing-region.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=7 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240308071445/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-fighters-poised-to-capture-key-town-in-sagaing-region.html|archive-date=March 8, 2024}}</ref> ၁၀ ရက်နီးပါး တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားပြီးနောက် မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီ၏ အင်အားကြီးမားသော ခုခံမှုကြောင့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များသည် မြို့ကို သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများကို လက်လျှော့ခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=Battle for control of Kani ends with retreat by anti-regime forces |url=https://myanmar-now.org/en/news/battle-for-control-of-kani-ends-with-retreat-by-anti-regime-forces/ |work=Myanmar Now |language=en |date=15 March 2024 |accessdate=24 May 2025 |archivedate=15 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240315215029/https://myanmar-now.org/en/news/battle-for-control-of-kani-ends-with-retreat-by-anti-regime-forces/ }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) သည် နေပြည်တော်ရှိ အဓိက တပ်မတော်ဌာနချုပ်ဖြစ်သော ဧလာလေတပ်စခန်းနှင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ နေအိမ်ကို မကြုံစဖူး ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဒရုန်း ၃၀ နီးပါးကို အသုံးပြုခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များက ၇ စီးကို ပစ်ချခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar's military-ruled capital attacked by drones|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-68730993|work=[[British Broadcasting Corporation|BBC]]|date=4 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240404090621/https://www.bbc.com/news/world-asia-68730993|archive-date=April 4, 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Drones Target Junta Chief's Residence, Military HQ and Airbase in Naypyitaw|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-drones-target-junta-chiefs-residence-military-hq-and-airbase-in-naypyitaw.html|work=The Irrawaddy |date=4 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240404145519/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-drones-target-junta-chiefs-residence-military-hq-and-airbase-in-naypyitaw.html|archive-date=April 4, 2024}}</ref> ဒရုန်း ၁၃ စီးကို ပစ်ချခဲ့ပြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှု သို့မဟုတ် ပစ္စည်းဥစ္စာပျက်စီးမှုမရှိကြောင်း [[မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား]]က ပြောကြားခဲ့သည်။ NUG က တိုက်ခိုက်မှုသည် "အောင်မြင်မှု" ဖြစ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=2024-04-04|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/4/4/myanmar-opposition-launches-drone-attack-on-militarys-stronghold-capital|title=Myanmar anti-coup forces claim 'success' in Naypyidaw drone attack|work=Al Jazeera|archive-url=https://web.archive.org/web/20240406031530/https://www.aljazeera.com/news/2024/4/4/myanmar-opposition-launches-drone-attack-on-militarys-stronghold-capital|archive-date=April 6, 2024}}</ref> ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဒေသခံပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ဧလာလေတပ်စခန်းကို နောက်ထပ်တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၂ ဦးကျော်ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Resistance carries out second attack on Naypyitaw airbase in one week |url=https://myanmar-now.org/en/news/resistance-carries-out-second-attack-on-naypyitaw-airbase-in-one-week/ |work=Myanmar Now |date=12 April 2024 |accessdate=24 May 2025 |archivedate=14 May 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250514085728/https://myanmar-now.org/en/news/resistance-carries-out-second-attack-on-naypyitaw-airbase-in-one-week/ }}</ref> ဧပြီလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလက သိမ်းပိုက်ခဲ့သော [[ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ရွှေပြည်အေးမြို့]]ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ပြန်လှန်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Battling to Retake Town near India Border From Civilian Govt |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-battling-to-retake-town-near-india-border-from-civilian-govt.html |date=24 April 2024 |work=The Irrawaddy}}</ref> ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦးနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့တို့သည် စစ်ကိုင်းမြို့တော် မုံရွာအနီးရှိ စစ်ကောင်စီအခြေစိုက်စခန်းတစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Resistance forces capture outpost, prisoners near Myanmar army's northwestern regional headquarters |url=https://myanmar-now.org/en/news/resistance-forces-capture-outpost-prisoners-near-myanmar-armys-northwestern-regional-headquarters/ |date=14 June 2024 |work=Myanmar Now |accessdate=24 May 2025 |archivedate=19 September 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240919002531/https://myanmar-now.org/en/news/resistance-forces-capture-outpost-prisoners-near-myanmar-armys-northwestern-regional-headquarters/ }}</ref> ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် PDF အများအပြားပါဝင်သော ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့က [[ဘုတလင်မြို့]]ကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=It is said that 20 members of the Military Council were killed in the Battle of Butlin |url=https://bur.mizzima.com/2024/06/29/25807 |date=29 June 2024 |work=Mizzima |language=my}}</ref> ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် [[နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]]သို့ ဒုံးကျည် ၂ စင်းပစ်လွှတ်ခဲ့ရာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုမရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite news |title=Myanmar junta opponents launch rocket attack on capital airport |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-opponents-launch-rocket-attack-on-capital-airport/ |date=18 July 2024 |work=Myanmar Now |accessdate=24 May 2025 |archivedate=28 January 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250128123447/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-opponents-launch-rocket-attack-on-capital-airport/ }}</ref> ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် မြင်းခြံခရိုင် PDF က တောင်သာနှင့် နွားထိုးကြီးကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=PDF Groups Seize Guard Posts for Chinese Pipeline Facilities in Myanmar's Mandalay Region |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/pdf-groups-seize-guard-posts-for-chinese-pipeline-facilities-in-myanmars-mandalay-region.html |work=The Irrawaddy |date=12 August 2024}}</ref> နွားထိုးကြီးကို ခဏတာ သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး မကြာမီတွင် စစ်ကောင်စီက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် PDF က ဒီပဲယင်းကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး ဩဂုတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် မြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ မကြာမီတွင် စစ်ကောင်စီ၏ ပြန်လှန်ထိုးစစ်ကြောင့် PDF သည် မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Why did the revolutionary forces withdraw after the capture of this city? |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cwy5rnkj81po |work=BBC |date=19 August 2024 |language=my}}</ref> ဩဂုတ်လလယ်ပိုင်းတွင် KIA နှင့် PDF တို့သည် [[အင်းတော်မြို့|အင်းတော်]]၊ [[ပင်လယ်ဘူးမြို့|ပင်လယ်ဘူး]]နှင့် [[ထီးချိုင့်မြို့]]တို့ကို ပူးပေါင်းထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Encircles Three Sagaing Towns Amid Junta Bombardment |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-encircles-three-sagaing-towns-amid-junta-bombardment.html |work=The Irrawaddy |date=29 August 2024}}</ref> ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် အောက်တိုဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ပင်လယ်ဘူးကို အပြည့်အဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်သား ၈၀၀ ခန့်ကို အနိုင်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Resistance Hails Huge Blow for Myanmar Junta in Pinlebu |url=https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/resistance-hails-huge-blow-for-myanmar-junta-in-pinlebu.html |work=The Irrawaddy |date=14 October 2024}}</ref> အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့၊ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]၏ နှစ်ပတ်လည်နေ့တွင် [[မောင်ဆောင်းခ]]က [[ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]] (BPLA) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အညာဒေသတွင် စစ်ဆင်ရေးများ စတင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=BPLA expands operations to upper Myanmar, marks progress on anniversary of Operation 1027 |url=https://eng.mizzima.com/2024/10/30/15692 |work=Mizzima |date=30 October 2024}}</ref> နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်နှင့် အခြား PDF များစွာသည် ပုလဲမြို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြို့၏ နေရာအတော်များများကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီ၏ ပြန်လှန်ထိုးစစ်ကြောင့် ၎င်းတို့ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=Outnumbered and Outgunned Resistance Abandons Sagaing Town |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/outnumbered-and-outgunned-resistance-abandons-sagaing-town.html |work=The Irrawaddy |date=18 November 2024}}</ref> နိုဝင်ဘာ ၂၁ ရက်နေ့က ငဖဲမြို့နယ်၊ အမ်း-ပဒါန်းလမ်းမပေါ်တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ [[လူထုတော်လှန်ရေး မဟာမိတ်အင်အားစု]] က ဂုတ်ကြီးရွာအရှေ့ဘက်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၄၀ ကို ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ခုခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့က ပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါအဖွဲ့က ချုံခိုတိုက်ခိုက်မှုတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၉ ဦးကို သတ်ဖြတ်ပြီး ၁၀ ဦးကို ဒဏ်ရာရရှိစေခဲ့ကြောင်းလည်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ ဒေသခံခုခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များအနက် တစ်ခုဖြစ်သော ချင်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ - အရှို (CDF-Asho) က နိုဝင်ဘာ ၂၅ ရက် တနင်္လာနေ့ နံနက် ၆ နာရီခန့်တွင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ငဖဲမြို့နယ်၊ အမ်း-ပဒန်းလမ်းမပိုင်းတွင် လုံခြုံရေးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၀ ကို ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ချုံခိုတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား ၄ ဦး သေဆုံးပြီး အများအပြား ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကာ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများနှင့် ပစ္စည်းအချို့ကို သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Resistance, Myanmar Junta Forces Clash on Rakhine-Magwe Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/resistance-myanmar-junta-forces-clash-on-rakhine-magwe-border.html |work=The Irrawaddy |date=26 November 2024}}</ref> ===၂၀၂၅=== ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့မှစ၍ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) နှင့် မဟာမိတ်များသည် ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသော မကွေးတိုင်းဒေသကြီးကို ဆက်သွယ်ထားသည့် အမ်း-ပဒန်းလမ်းမပေါ်ရှိ လက်နက်ကြီးတပ်စခန်းကို စောင့်ကြပ်နေသည့် မြန်မာစစ်ကောင်စီ၏ ကင်းစခန်းများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ဒေသခံသတင်းရင်းမြစ်များက ပြောကြားခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက် စနေနေ့တွင် မကွေးတိုင်း [[ငဖဲမြို့နယ်]]၊ [[ပဒါန်းရွာ၊ ငဖဲမြို့နယ်|ပဒါန်း]]မှ ၃၂ ကီလိုမီတာအကွာရှိ ဂုတ်ကြီးအနီး ရခိုင်တောင်ပေါ်ကျေးရွာနှစ်ရွာရှိ ကင်းစခန်းများတွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ လူထုတော်လှန်ရေး မဟာမိတ်အင်အားစု-မကွေးအဖွဲ့က ဂုတ်ကြီးရွာအနီးတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၀၀ ခန့် ပါဝင်သော စစ်ကောင်စီယာဉ် ၅ စီးကို အဝေးထိန်းမိုင်းများဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၁၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army Attacking Myanmar Junta Outposts at Gateway to Magwe Region |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-attacking-myanmar-junta-outposts-at-gateway-to-magwe-region.html |work=The Irrawaddy |date=14 January 2025}}</ref> {{main|ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်ရေး}} ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မြန်မာစစ်ကောင်စီသည် [[ကသာမြို့နယ်]]ရှိ ကျေးလက်ဒေသအချို့ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် [[ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်ရေး|စစ်ဆင်ရေးတစ်ခု]] စတင်ခဲ့သည်။ ကသာမြို့မှ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၃၀၉ မှ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များသည် မြို့နယ်ကျေးလက်ဒေသများရှိ ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်း ကသာ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ ပြင်းထန်သော အနိုင်ယူမှုကို ခံစားခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=Fierce Fighting Outside Katha Town in Sagaing Region |url=https://www.bnionline.net/en/news/fierce-fighting-outside-katha-town-sagaing-region |work=Burma News International |date=18 March 2025}}</ref> ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၁ ရက်တွင် [[စစ်ကိုင်းမြို့နယ်]]၊ [[လင်းတလူးရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|လင်းတလူးကျေးရွာ]]ရှိ စစ်ရှောင်အများစုနေထိုင်သည့် ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်ကောင်စီလေတပ်က ဂျက်တိုက်လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဒေသခံ ၃၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးကာ ၂၀ ခန့် အပြင်းအထန်ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/11/61724|title=စစ်ကိုင်းမြို့နယ် လင်းတလူးကျေးရွာ ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရမှုတွင် ဒေသခံ ၃၀ ထက်မနည်းသေဆုံး|accessdate=11 July 2025|publisher=Mizzima}}</ref> === ၂၀၂၆ === * ၃၀ ဧပြီ - [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF) ပူးပေါင်းတပ်များက သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သည့် စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[အင်းတော်မြို့]]အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း တပ်မတော်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-01 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဟာ မိတ်ဆွေဟောင်းလို့ တရုတ်ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1k279vw387t |access-date=2026-05-01 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၄ မေ - မန္တလေးတိုင်း၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ တောင်သာမြို့နယ်အတွင်း၌ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) ဝင်များလိုက်ပါလာသည့် ယာဉ်အား ရွှေစည်ကြီးကျေးရွာမှ သံဘိုရွာဘက်သို့ မောင်းနှင်လာစဉ် စစ်တပ်နှင့် ပြည်သူ့စစ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့က တောင်သာမြို့နယ်၊ သံဘိုရွာမကျေးရွာအနီးတွင် ကင်းပုန်းဝပ်၍ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-04 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မေ ၄ ရက်- အိန္ဒိယ ရေတပ်အကြီးအကဲ မြန်မာရောက်ပြီး မြန်မာရေတပ်ကို စစ်ဘက်သုံးပစ္စည်းတွေပေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c9q37d9x5lzt |access-date=2026-05-04 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၅ မေ - ** တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ကာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော အင်းတော်မြို့၏ မြို့နယ်ခွဲဖြစ်သည့် [[မော်လူးမြို့]]ကို မြန်မာစစ်တပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မေ ၅ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်မှာ လက်နက်ကိုင်တပ်တွေ မရှိရေး နေပြည်တော်နဲ့ ဒေလီဆွေးနွေး|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2p15nvdm6t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-05|access-date=2026-05-05|language=my}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဝက်လက်မြို့နယ်]]၏ အရှေ့မြောက်ခြမ်းရှိ စခန်းသာရွာအနီးတစ်ဝိုက်ကို စစ်လေတပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့ ညသန်းခေါင်ကျော်အချိန်တွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သုံးကြိမ် ပြုလုပ်ခဲ့ရာ အရပ်သား သုံးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-06 |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့တွေ့ခွင့်ပေးဖို့ နေပြည်တော်ကို အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌ ဖိလစ်ပိုင်တောင်းဆို -၂၀၂၆ မေလ ၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgzlyqqy81t |access-date=2026-05-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><br /> * ၆ မေ - မတ္တရာ၊ သပိတ်ကျင်း၊ တကောင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်နှင့် မော်လူးတို့ကို စစ်တပ်က ပြီးခဲ့သည့် လများအတွင်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေး-မတ္တရာ-သပိတ်ကျင်း-တကောင်း-ထီးချိုင့်-ကသာ-အင်းတော်-မော်လူး-နန့်စီးအောင်-မိုးညှင်း-မိုးကောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်အား အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှ ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-05-07 |title=၂၀၂၆ မေ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်တပ်ကြေညာ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t |access-date=2026-05-07 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် နေရာများအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မန္တလေး - မတ္တရာ - သပိတ်ကျင်း-တကောင်း- ထီးချိုင့် - ကသာ - အင်းတော် - မော်လူး - နန့်စီးအောင် - မိုးညှင်း - မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82465 |access-date=2026-05-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * ၁၈ မေ - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]ရှိ မုံရွာ-ရေဦး အဝေးပြေးလမ်းမကြီးဘေးတွင် တည်ရှိသော [[စိုင်ပြင်မြို့]]ကို "Operation OTT" စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ကြောင်း [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)၊ အမှတ် (၁) ရွှေဘိုခရိုင် စစ်ဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-19 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - လွတ်လပ်ရေးနှစ် ၂၅၀ ပြည့် အိမ်ဖြူတော် UFC ပွဲမှာ မြန်မာဖိုက်တာ ဗန် ပါဝင် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent |access-date=2026-05-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]]: စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်တွင် NUG လက်အောက်ခံ ပသုံးလုံးအဖွဲ့နှင့် ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် (SRF) တို့ ပွတ်တိုက်မှုဖြစ်ပွားလျက်ရှိရာ SRF ဥက္ကဋ္ဌ ကိုစံတင်ထွန်းအား မေ ၂၆ ရက်တွင် ပစ်ခတ်ဖမ်းဆီးခဲ့ကြောင်း SRF က ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-29 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၂၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - မိုဒီ ဖိတ်တဲ့ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ အိန္ဒိယ ခရီးမှာ ဘာတွေဆွေးနွေးမလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clypeqn1np1t |access-date=2026-05-29 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၈ ဇွန် - အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]အတွင်းရှိ [[တမူးမြို့|တမူး]]နှင့် [[ခမ်းပါတ်မြို့|ခမ်းပတ်မြို့]]များအကြားတွင် တည်ရှိသော [[နန်းမွန်းတားရွာ၊ တမူးမြို့နယ်|နန်းမွန်းတားရွာ]]အား စစ်တပ်က သိမ်းယူလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-06-08 |title=ဇွန် ၈ ရက် ၂၀၂၆ - အားပြင်းငလျင်ကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်မှာ အဆောက်အအုံတွေပြိုကျ၊ ဆူနာမီဘေးရှောင်ရန်သတိပေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2jkdpx3qxt |access-date=2026-06-08 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၂၂ ဇွန် - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မြင်းခြံခရိုင်]]အတွင်း [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ခံ မြင်းခြံခရိုင် တပ်ရင်း သုံးရင်းထက်မနည်းက [[ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]၏ စခန်းတစ်ခုအား ဝင်ရောက်စီးနင်းမှုကြောင့် တင်းမာမှုများ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-06-22 |title=၂၀၂၆ ဇွန် ၂၂ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချုပ် ကီယာစတာမာ ရာထူးကနေ နုတ်ထွက်မယ်လို့ကြေညာ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cly73qr8y0nt |access-date=2026-06-23 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှုများ == Data for Myanmar သုတေသနအဖွဲ့၏ အဆိုအရ အညာဒေသရှိ အရပ်သားနေအိမ် ၅၇,၁၈၃ လုံးကျော်ကို စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များက မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ရာ ၎င်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ မီးရှို့ခံရသော အရပ်သားနေအိမ်စုစုပေါင်း၏ ၉၄% ရှိကြောင်း သိရသည်။<ref>{{Cite news |date=10 April 2023 |title=Traditional Rituals on Hold as Junta Troops Ravage Myanmar's Buddhist Heartland |url=https://www.irrawaddy.com/features/traditional-rituals-on-hold-as-junta-troops-ravage-myanmars-buddhist-heartland.html |access-date=2024-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20240406111647/https://www.irrawaddy.com/features/traditional-rituals-on-hold-as-junta-troops-ravage-myanmars-buddhist-heartland.html|archive-date=6 April 2024}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် နိုင်ငံတော်မှ ကျူးလွန်သည့် အကြမ်းဖက်မှုများ၊ အပူချိန်မြင့်တက်လာခြင်း၊ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါနှင့် သီးနှံအထွက်နှုန်းများ သိသိသာသာ ဆိုးရွားလာခြင်းတို့ကြောင့် အညာဒေသတွင် နေထိုင်သူများ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite news |last=Duncan |first=Kiana |date=21 July 2022 |title=Coup, Covid, climate: the triple threat chasing citizens from Myanmar's rice bowl |url=https://www.theguardian.com/world/2022/jul/21/coup-covid-climate-the-triple-threat-chasing-citizens-from-myanmars-rice-bowl |access-date=7 January 2024 |work=[[The Guardian]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230823134448/https://www.theguardian.com/world/2022/jul/21/coup-covid-climate-the-triple-threat-chasing-citizens-from-myanmars-rice-bowl|archive-date=23 August 2023}}</ref> === ၂၀၂၆ === * မေ ၂၃ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အထက်ပိုင်း၊ [[ကသာမြို့နယ်]]၊ ကသာ-အင်းတော်လမ်းပိုင်းရှိ [[နလယ်အင်းရွာ၊ ကသာမြို့နယ်|နလယ်အင်းရွာ]]အနီးသို့ လက်နက်ကြီးကျည် ကျရောက်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ၇ လအရွယ် ကလေးငယ်တစ်ဦးအပါအဝင် စစ်ရှောင် သုံးဦး သေဆုံးပြီး ငါးဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-24 |title=မေ ၂၄ ရက်သတင်းအနှစ်ချုပ်- ကသာမြို့နယ်မှာ လက်နက်ကြီးကျည်ထိမှန်လို့ ၇ လသားကလေးအပါအဝင် စစ်ရှောင် ၃ ဦး သေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c5y0wqyekp0o |access-date=2026-05-24 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** [[ချင်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်းရှိ မတူပီ၊ မင်းတပ်နှင့် ကန်ပက်လက်စသည့် မြို့များကို စစ်တပ်က ၁၀ ရက်အတွင်း ၂၅ ကြိမ် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ရက်သားကလေးတစ်ဦး အပါအဝင် လူနှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ချင်းပြည်သူ့အစည်းအရုံး / ချင်းပြည်သူ့တပ်မတော် (CPU/CPA) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ချင်းတောင်ပိုင်းမြို့များကို ဗုံးအဆက်မပြတ်ကြဲ၊ ရက်သားကလေးငယ် အပါအဝင် ၂ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/794982 |access-date=2026-05-24 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * မေ ၂၇ - [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊]] [[ရွှေဘိုမြို့နယ်]] အား တိုက်ပွဲမရှိဘဲ စစ်တပ်က မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဂျိုင်ရိုကော့ပတာ (FPV ဒရုန်း) နှင့် အသေခံဒရုန်းများ အသုံးပြု၍ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဒေသခံ သုံးဦး သေဆုံးပြီး နှစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ဒေသခံများက ပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |title=ရွှေဘိုတွင် စစ်တပ်ဗုံးကြဲသဖြင့် ဒေသခံ ၃ ဦး သေဆုံး၊ ၂ ဦးဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/195486 |access-date=2026-05-31 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * ဇွန် ၁ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ခင်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[စည်ပုတ္တရာရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်|စည်ပုတ္တရာရွာ]]အား စစ်တပ်က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ပြည်သူ နှစ်ဦး သေဆုံးပြီး ဘုန်းကြီးကျောင်း ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ခင်ဦးမြို့နယ်၌ စစ်တပ် ဗုံးကြဲ၊ ပြည်သူ ၂ ဦး သေဆုံးပြီး ဘုန်းကြီးကျောင်း ပျက်စီး |url=https://burmese.dvb.no/post/459008 |access-date=2026-06-03 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * [[ပုဂံ]]တစ်ဖက်ကမ်းတွင်ရှိသော [[မြစ်ခြေမြို့]]နှင့် ၎င်း၏အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကျေးရွာများသို့ စစ်တပ်၏ စစ်ကြောင်းဝင်ရောက်မှုကြောင့် အရပ်သား ၂၀ ခန့် သတ်ဖြတ်ခြင်းခံခဲ့ရကြောင်း ပခုက္ကူမြို့နယ် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားရေးနှင့် ဘေးအန္တရာယ်စီမံခန့်ခွဲရေးဆိုင်ရာ တာဝန်ခံက ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-06-05 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန် ၅ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် - စစ်အုပ်ချုပ်ရေးသက်တမ်းတိုးဖို့ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်မှာ အဆိုတင် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c93x3k570ggt |access-date=2026-06-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ဇွန် ၆ - [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေးတိုင်း]]၊ [[မလှိုင်မြို့နယ်]]တွင် စစ်တပ်၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကျောင်းမှ ပြန်လာနေသည့် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူ ၃ ဦးအပါအဝင် အရပ်သား ၅ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး လူ ၁၅ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မလှိုင်တွင် စစ်အုပ်စုတပ်၏ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကျောင်းသူ၊ ကျောင်းသား ၃ ဦးအပါအဝင် ၅ ဦးသေဆုံး |url=https://bur.mizzima.com/2026/06/06/92468 |url-status=live |access-date=7 June 2026 |website=Mizzima}}</ref> * ၁၀ ဇွန် - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မြောင်မြို့နယ်]]၊ [[ပေါက်တော (အနောက်)ရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်|ပေါက်တောအနောက်ရွာ]]အား စစ်အာဏာရှင်တပ်က ဇွန်လ ၁၀ ရက်နေ့ နံနက် ၉ နာရီခွဲခန့်တွင် လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ပြည်သူ သုံးဦး သေဆုံးပြီး ခုနစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြောင်မြို့နယ်၌ စစ်တပ် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် ပြည်သူ ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၇ ဦးဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/964380 |access-date=2026-06-14 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> == ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် == * [[ချင်း စစ်မြေပြင်]] * [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)|ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃-လက်ရှိ)]] == ကိုးကား == {{reflist}} == ကျမ်းကိုး == * {{Cite web |title=One Year On: The Momentum of Myanmar's Armed Rebellion |url=https://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/media/uploads/documents/ASIA_220519_1YearOn-BRIEF_V1r2.pdf |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars|author=Ye Myo Hein|date=May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20240402005630/https://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/media/uploads/documents/ASIA_220519_1YearOn-BRIEF_V1r2.pdf|archive-date=2 April 2024}} [[Category:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ဆင်ရေးများ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] mvt6j1iv02jpw7g65ny6cfg52f47zix 3 282409 1040263 1018210 2026-06-22T13:45:05Z Neriah 91445 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Apwcow]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Ighs]] သို့ Neriahက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Apwcow|Apwcow]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Ighs|Ighs]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 1018210 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Apwcow ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၄၊ ၃ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) djyr2v9yv41twcqgzsr0nn52nc99i9s 2 282473 1040256 1040035 2026-06-22T12:21:11Z Mkant00 135890 1040256 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #F1C644; padding: 20px; color: #141B2D ;"> == <span style="color: #141B2D ;"> ရေးလက်စ (သင်္ချာ) </span> == <div style="column-width: 25em; column-gap: 3em; font-size: 95%;"> '''ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (Category Theory)''' # [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory) # [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category) # [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of groups) # [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) # [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets) # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ_ရပ်ဝန်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of topological spaces) # [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category) # [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) # [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits) # [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit) # [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects) # [[ဖန်တာ]] (Functor) # [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor) # [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor) # [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor) # [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor) # [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation) # [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (Adjunction) # [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence) # [[မိုနက်]] (Monad) # [[အစည်း]] (Sheaf) '''သရုပ်မဲ့/ခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract/Modern Algebra)''' # [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group) # [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) # [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group) # [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action) # [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory) # [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring) # [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring) # [[အစားကွင်း]] (division ring) # [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) # [[မော်ဂျူး]] (Module) # [[မိုနွိုက်]] (Monoid) # [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal) # [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism) # [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Automorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems) # [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution) # [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra) # [[အာခီမီးဒီးစ်_ဂုဏ်သတ္တိ]] (Archimedean property) '''အစုသီအိုရီနှင့် အခြေခံများ (Set Theory and Fundamentals)''' # [[အစု]] (Set) # [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) # [[ဖန်ရှင်]] (Function) # [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function) # [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function) # [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function) '''တိုပေါ်လော်ဂျီ (Topology)''' # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology) # [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space) # [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle) # [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy) # [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function) '''မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ (Linear Algebra)''' # [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space) # [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator) '''ကိန်းသီအိုရီ (Number Theory)''' # [[ကိန်းပြည့်]] (Integer) # [[စုံမသဘာဝ_(စုံကိန်း/မကိန်း)]] (Parity) # [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number) # [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation) # [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem) '''ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနှင့် ကဲကုလပ် (Analysis & Calculus)''' # [[ကဲကုလပ်၏_အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus) # [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence) # [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm) # [[ဆင်းသက်ချက်_(ဒစ်ဖရန်ရှယ်_ကဲကုလပ်)]] (Derivative (Differential Calculus)) </div> </div> == တမ်းပလိတ် == # [[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] # [[တမ်းပလိတ်:အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ]] == ရေးရန် (သင်္ချာ) == <div style="column-count: 2; column-gap: 2em;"> # [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer) # [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group) # tbd # tbd # [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields) # [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism) # [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space) # [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism) # [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) # [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism) # [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal) </div> == စမ်းသပ် == # [[:ဘဏ္ဍာရေး_ဆင်းသက်စာချုပ်]] (financial derivative) <div style="background-color: #660099; padding: 20px; color: #ffffff;"> == <span style="color: #ffffff;">Curated List of Core Terms up to the Undergraduate Level (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) == <div style="column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;"> *Abelian group = အဘီလီယန်အုပ်စု *Absolute value = ပကတိတန်ဖိုး *Absolutely continuous function = ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် *Abstract algebra = ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ *Addition = အပေါင်း *Alternating group = အလှည့်ကျ အုပ်စု *Antiderivative = ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် *Archimedean = အာခီမီးဒီးစ် *Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ *Arithmetic progression = ဂဏန်းသင်္ချာ ကိန်းစဉ်တန်း *Associative property = ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ *Automorphism = အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် *Axiom = နဂိုမှန်အဆို *Axiom of choice = ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို *Balls = စက်လုံးများ *Base space = အခြေခံရပ်ဝန်း *Basepoint = အခြေခံအမှတ် *Basis = အခြေအစု *Bijection = ဘိုင်ဂျက်ရှင်း *Bijective function = ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Binary operation = နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု *Bounded = အကန့်အသတ်ရှိခြင်း *Cancellation = ချေဖျက်ခွင့် *Cardinal number = ကာဒီနယ်ကိန်း *Cartesian coordinate = ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ် *Cartesian product = ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် *Category = ကတ်တဂိုရီ *Cauchy sequence = ကော်ချီ ကိန်းစဉ် *Cauchy-Schwarz inequality = ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း *Cayley's theorem = ကေးလီ၏ သီအိုရမ် *Center of a group or ring = အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို *Characteristic function = ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင် *Circle line = စက်ဝိုင်းမျဉ်း *Closed ball = အပိတ်စက်လုံး *Closed curve = မျဉ်းကွေးပိတ် *Closed interval = အပိတ် ကြားပိုင်း *Closed set = အပိတ်စု *Closure property = အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ *Codomain = ပစ်မှတ်စု *Codomain (category theory) = ပစ်မှတ် *Coefficient = မြှောက်ဖော်ကိန်း *Commutative algebra = ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ *Commutative ring = ဖလှယ်ရ ကွင်း *Compactness = ကျစ်လျစ်မှု *Complement = ဖြည့်စွက်စု *Complete metric space = ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Completeness = ပြည့်စုံမှု *Complex number = ကိန်းထွေး *Complex plane = ကိန်းထွေးပြင်ညီ *Composite function = ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် *Composite number = ဆပေါင်းကိန်း *Composition = ပေါင်းစပ်ခြင်း *Congruent = ထပ်တူညီ *Connected = ဆက်စပ်နေသော *Connectedness = ဆက်စပ်နေမှု *Constant functions = ကိန်းသေ ဖန်ရှင်များ *Continuity = အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း *Continuous functions = အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ *Contradiction = ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု *Contrapositive = ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို *Converge = စုဆုံသည် *Convergence = စုဆုံခြင်း *Convergent sequence = စုဆုံ ကိန်းစဉ် *Converse = ပြောင်းပြန်အဆို *Convex set = ခုံးသောအစု *Coordinate = ကိုဩဒိနိတ် *Coprime = နှိုင်းရသုဒ္ဓ *Corollary = အကျိုးဆက်သီအိုရမ် *Coset = ကိုဆက် *Countable = ရေတွက်နိုင်သော *Cube = ကုဗတုံး *Curve = မျဉ်းကွေး *Decimal system = ဒသမကိန်းစနစ် *Decomposition = ခွဲခြမ်းမှု *Definite integral = သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် *Definition = အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် *Derivative = ဆင်းသက်ချက် *Diagonal = ထောင့်ဖြတ် *Diffeomorphism = ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Difference (set theory) = ခြားနားခြင်း *Differentiable = ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော *Differential equation = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း *Differential geometry = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ *Dimension = အတိုင်းအတာ *Direct product = တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် *Direct sum = တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် *Directed graph = လားရာပြဂရပ် *Discontinuity = အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Discontinuous = အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော *Discrete metric space = တစ်ပိုင်းတစ်စ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Discrete topology = တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Disjoint = ဘုံမပါသော *Disjoint open sets = ဘုံမပါသော အဖွင့်စုများ *Disk = အပိတ်ပြား *Distance = အကွာအဝေး *Distance function = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Distributive laws = ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ *Distributivity = ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ *Divisibility properties = စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ *Division ring = အစားကွင်း *Domain = အရင်းအမြစ်စု *Domain (category theory) = အရင်းအမြစ် *Eigenvalues = ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများ *Elements = အစုဝင်များ *Empty set = ဗလာအစု *Equivalence class = ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား *Equivalence relation = ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် *Equivalent = ထပ်တူညီသည် *Euclidean distance function = ယူကလစ်ဒ် အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Euclidean norm = ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း *Euclidean space = ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း *Euler's formula = အွိုင်လာ ပုံသေနည်း *Euler's theorem = အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် *Even integers = စုံကိန်းပြည့်များ *Even number = စုံကိန်း *Existence = တည်ရှိမှု *Exponent = ထပ်ကိန်း *Exponential function = ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် *Exponentiation = ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း *Extreme Value Theorem = အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Factor / Divisor = ဆခွဲကိန်း *Factorial = ဖက်တိုရီရယ် *Family = မိသားစု *Fermat's little theorem = ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် *Fibonacci sequence = ဖီဘိုနာချီကိန်းစဉ် *Field = ဖီးလ်ဒ် *Field extension = ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း *Finite group = အဆုံးရှိအုပ်စု *Finite set = အဆုံးရှိအစု *First isomorphism theorem = ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် *Fixed = အထိုင် *Floor function = အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် *Formal = ပုံစံတကျ *Fraction = အပိုင်းကိန်း *Free group = လွတ်လပ်သော အုပ်စု *Function = ဖန်ရှင် *Function space = ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း *Functor = ဖန်တာ *Fundamental Group = အခြေခံအုပ်စု *Fundamental Theorem of Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် *Fundamental Theorem of Calculus = ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ် *General linear group = ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု *Generalized Triangle Inequality = ယေဘုယျ တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Geometric shapes = ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များ *Geometry = ဂျီဩမေတြီ *Graph = ဂရပ် *Greatest common divisor = အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း *Group = အုပ်စု *Group homomorphisms = အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Group theory = အုပ်စုသီအိုရီ *Hausdorff spaces = ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ *Hilbert space = ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း *Holomorphic functions = ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်များ *Homeomorphic = ဟိုမီယိုမောဖစ် *Homeomorphism = ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Homomorphic = ဟိုမိုမောဖစ် *Homomorphism = ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် *Homotopic = ဟိုမိုတိုပစ် *Homotopy groups = ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ *Hypothesis = အဆိုပြုယူဆချက် *Ideal = အိုင်ဒီးလ် *Identity = ထပ်တူရ *Identity element = ထပ်တူရအစုဝင် *Identity function = ထပ်တူရ ဖန်ရှင် *Identity matrices = ထပ်တူရကိန်းအုံများ *If and only if = ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ *Image = ပုံရိပ် *Imaginary part = ကိန်းတေးပိုင်း *Imaginary unit = ကိန်းတေးယူနစ် *Inclusion mapping = ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း *Indefinite integral = ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် *Independent = အမှီအခိုကင်းသော *Independent real variable = အမှီအခိုကင်းသော ကိန်းစစ် ကိန်းရှင် *Index = အညွှန်း *Index set = အညွှန်းအစု *Infinite set = အနန္တအစု *Infinitude of Primes = သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တဖြစ်တည်မှု *Infinity = အနန္တ *Initial object = အစ အရာဝတ္ထု *Injection = အင်ဂျက်ရှင်း *Injective = အင်ဂျက်တစ် *Inner product = အတွင်းမြှောက်လဒ် *Input = အဝင်ကိန်း *Integer = ကိန်းပြည့် *Integrability = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း *Integrable function = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် *Integral = အင်တီဂရယ် *Integral domain = အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း *Integration = အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း *Interior point = အတွင်းပိုင်းအမှတ် *Intermediate Value Theorem = အလယ်အလတ်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Intersection = ထပ်တူပိုင်းအစု *Interval = အပိုင်းအခြား *Intuition = ပင်ကိုယ်သိစိတ် *Inverse = ပြောင်းပြန် *Inverse function = ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် *Inverse image = ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် *Invertible = ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော *Isomorphism = အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Jacobian matrix = ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ *Jump discontinuity = ခုန်သွားသော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Kernel = ကာနယ် *Lagrange's theorem = လာဂရန်းချ်၏ သီအိုရမ် *Lattice = လတ္တစ် *Least common multiple = အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း *Least upper bound = အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင် *Lebesgue integral = လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ် *Left inverse = ဘယ်ပြောင်းပြန် *Length = အလျား *Lemma = အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် *Limit = စုဆုံမှတ် *Line = မျဉ်း *Line segment = မျဉ်းပိုင်း *Linear algebra = မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ *Linear function = မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် *Linear independence = မျဉ်းဖြောင့် အမှီအခိုကင်းမှု *Linear map = မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု *Linear operators = မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ *Linear transformation = မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း *Local section = ဒေသအလိုက် အပိုင်း *Logarithm = လော်ဂရစ်သမ် *Logical implication = ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု *Manifolds = မန်နီဖိုးများ *Map = ပုံဖော်မှု *Mathematical analysis = သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Mathematical induction = သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း *Matrix = ကိန်းအုံ *Matrix multiplication = ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း *Maximal = အမြင့်ဆုံး *Maximum = အကြီးဆုံးတန်ဖိုး *Measurable functions = အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ *Metric = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Metric space = အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Metric topology = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Module = မော်ဂျူး *Modulus = မော်ဂျူးလပ်စ် *Monomorphism = မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် *Morphism = မော်ဖစ်ဇင် *Multiples = ဆတိုးကိန်းများ *Multiplication = မြှောက်ခြင်း *Multivariable calculus = ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ် *Natural logarithm = သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ် *Natural number = သဘာဝကိန်း *Negative coefficient = အနုတ်မြှောက်ဖော်ကိန်း *Negative exponent = အနုတ်ထပ်ကိန်း *Negative numbers = အနုတ်ကိန်းများ *Neighbourhood = ပတ်ဝန်းကျင် *Non-negative real numbers = အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ *Non-repeating decimal = ပြန်မထပ်ဒသမကိန်း *Norm = စံနှုန်း *Normal distribution = ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း *Normal subgroup = မူမှန်အုပ်စုပိုင်း *Normalization = ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ခြင်း *Number line = ကိန်းမျဉ်း *Number systems = ကိန်းစနစ်များ *Number theory = ကိန်းသီအိုရီ *Numbers = ကိန်းများ *Numerical analysis = ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Object = အရာဝတ္ထု *Odd integers = မကိန်းပြည့်များ *Odd number = မကိန်း *One-to-one function = တစ်-တစ် ဖန်ရှင် *Onto function = လွှမ်းခြုံဖန်ရှင် *Open ball = အဖွင့်စက်လုံး *Open cover = အဖွင့် ဖုံးအုပ်စု *Open interval = အဖွင့် ကြားပိုင်း *Open sets = အဖွင့်စု *Operator = အော်ပရေတာ *Ordered pairs = အစီအစဉ်ကျအတွဲ *Origin = မူလနေရာ *Orthogonal projection = ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း *Output = အထွက်ကိန်း *Parallelogram law = အနားပြိုင်စတုဂံ ညီမျှခြင်း *Partially ordered sets = တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ *Partition = အစုခွဲစနစ် *Perfect number = ဆခွဲပေါင်းကိန်း *Permutation = ပါမြူတေးရှင်း *Piecewise function = အပိုင်းလိုက် ဖန်ရှင် *Point-set topology = အစုသီအိုရီအခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Points = အမှတ်များ *Polygon = ဗဟုဂံ *Polynomial equations = ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ *Polynomial function = ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် *Polynomial ring = ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း *Positive integers = အပေါင်းကိန်းပြည့်များ *Positive number = အပေါင်းကိန်း *Positive real numbers = အပေါင်း ကိန်းစစ်များ *Positivity = အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု *Power = ထပ်ကိန်း *Power set = ပါဝါအစု *Preimage = မူလပုံရိပ် *Prime factorization = သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း *Prime ideal = သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ် *Prime number = သုဒ္ဓကိန်း *Principal ideal = ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် *Product Topology = မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Projection = ပရိုဂျက်ရှင်း *Proof = သက်သေပြချက် *Proper subset = အစုပိုင်းအစစ် *Property = ဂုဏ်သတ္တိ *Pythagorean theorem = ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ် *Quadratic functions = နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင်များ *Quaternions = ကွာတာနီယွန်များ *Quotient group = စားလဒ်အုပ်စု *Quotient ring = စားလဒ်ကွင်း *Quotient space = စားလဒ်ရပ်ဝန်း *Radius = အချင်းဝက် *Radius of convergence = စုဆုံခြင်း အချင်းဝက် *Range = ပုံရိပ် *Rational number = ရာရှင်နယ်ကိန်း *Real line = ကိန်းစစ်မျဉ်း *Real number = ကိန်းစစ် *Real part = ကိန်းစစ်ပိုင်း *Real plane = ကိန်းစစ်ပြင်ညီ *Real root = ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းအဖြေ *Real subset = ကိန်းစစ်အစုပိုင်း *Real vector spaces = ကိန်းစစ် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ *Real-valued functions = ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင် *Rectangle = ထောင့်မှန်စတုဂံ *Reducible = ဆခွဲနိုင်သော *Reflection = အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း *Reflexivity = ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ *Removable discontinuity = ဖယ်ရှားနိုင်သော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Restriction = ကန့်သတ်ခြင်း *Right inverse = ညာပြောင်းပြန် *Ring = ကွင်း *Ring homomorphisms = ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Ring isomorphism = ကွင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Ring theory = ကွင်းသီအိုရီ *Roots of unity = ယူနစ်ရင်းများ *Roster notation = စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း *Scalar = စကေလာ *Scalar multiplication = စကေလာမြှောက်ခြင်း *Scaling = အရွယ်ပြောင်းခြင်း *Sequence = ကိန်းစဉ် *Series = ကိန်းစဉ်တန်း *Set = အစု *Set operations = အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ *Set theory = အစုသီအိုရီ *Simple graphs = ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များ *Sine function = ဆိုင်း ဖန်ရှင် *Singleton set = အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု *Smooth manifolds = ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများ *Smooth mappings = ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ *Source = အရင်းအမြစ် *Space = ရပ်ဝန်း *Sphere = စက်လုံးမျက်နှာပြင် *Square root = နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း *Statement = ဖော်ပြချက် *Strict = တိကျသော *Subgroup = အုပ်စုပိုင်း *Subring = ကွင်းပိုင်း *Subset = အစုပိုင်း *Subspace = ရပ်ဝန်းပိုင်း *Subspace topology = ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ *Substitution = အစားထိုးခြင်း *Successor function = နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် *Supremum = စူပရီမမ် *Surface = မျက်နှာပြင် *Surjection = ဆာဂျက်ရှင်း *Surjective function = ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Symmetric group = အချိုးညီအုပ်စု *Symmetry = အချိုးညီမှု *Target = ပစ်မှတ် *Tensor product = တန်ဆာ မြှောက်လဒ် *Terminal object = အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု *Terminating decimal number = အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း *Theorem = သီအိုရမ် *Theoretical computer science = သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ *Theoretical physics = သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ *Topological space = တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း *Topology = တိုပေါ်လော်ဂျီ *Translation = ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း *Transpose = ထရန်စပို့စ် *Triangle inequality = တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Trivial = အသေးအဖွဲ *Trivial subgroup = အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း *Trivial topology = အသေးအဖွဲ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Uncountable = ရေတွက်၍မရသော *Uniformly continuous mapping = ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု *Union = ပေါင်းစပ်စု *Unique = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော *Uniqueness = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု *Unit = ယူနစ် *Unit ball = ယူနစ်စက်လုံး *Unit vector = ယူနစ်ဗက်တာ *Unity = ယူနစ် *Universal property = စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ *Valuation = တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း *Variable = ကိန်းရှင် *Vector = ဗက်တာ *Vector field = ဗက်တာစက်ကွင်း *Vector space = ဗက်တာရပ်ဝန်း *Weierstrass function = ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် ဖန်ရှင် *Zermelo–Fraenkel set theory = ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ *Zero element = သုည အစုဝင် *Zero map = သုည ပုံဖော်မှု *Zero vector = သုညဗက်တာ *Zero-divisor = သုညစားကိန်း </div> </div> 94folqv9lilu4sn0jd8sluk97fo3c71 1040279 1040256 2026-06-22T17:03:12Z Mkant00 135890 /* ရေးလက်စ (သင်္ချာ) */ 1040279 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #F1C644; padding: 20px; color: #141B2D ;"> == <span style="color: #141B2D ;"> ရေးလက်စ (သင်္ချာ) </span> == <div style="column-width: 25em; column-gap: 3em; font-size: 95%;"> '''ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (Category Theory)''' # [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory) # [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category) # [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of groups) # [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) # [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets) # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ_ရပ်ဝန်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of topological spaces) # [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category) # [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) # [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits) # [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit) # [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects) # [[ဖန်တာ]] (Functor) # [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor) # [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor) # [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor) # [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor) # [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation) # [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (Adjunction) # [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence) # [[မိုနက်]] (Monad) # [[အစည်း]] (Sheaf) '''သရုပ်မဲ့/ခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract/Modern Algebra)''' # [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group) # [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) # [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group) # [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action) # [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory) # [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring) # [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring) # [[အစားကွင်း]] (division ring) # [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) # [[မော်ဂျူး]] (Module) # [[မိုနွိုက်]] (Monoid) # [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal) # [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism) # [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Automorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems) # [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution) # [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra) # [[အာခီမီးဒီးစ်_ဂုဏ်သတ္တိ]] (Archimedean property) '''အစုသီအိုရီနှင့် အခြေခံများ (Set Theory and Fundamentals)''' # [[အစု]] (Set) # [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) # [[ဖန်ရှင်]] (Function) # [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်]] (Image and Preimage) # [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function) # [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function) # [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function) '''တိုပေါ်လော်ဂျီ (Topology)''' # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology) # [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space) # [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle) # [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy) # [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function) '''မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ (Linear Algebra)''' # [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space) # [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator) '''ကိန်းသီအိုရီ (Number Theory)''' # [[ကိန်းပြည့်]] (Integer) # [[စုံမသဘာဝ_(စုံကိန်း/မကိန်း)]] (Parity) # [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number) # [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation) # [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem) '''ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနှင့် ကဲကုလပ် (Analysis & Calculus)''' # [[ကဲကုလပ်၏_အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus) # [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence) # [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm) # [[ဆင်းသက်ချက်_(ဒစ်ဖရန်ရှယ်_ကဲကုလပ်)]] (Derivative (Differential Calculus)) </div> </div> == တမ်းပလိတ် == # [[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] # [[တမ်းပလိတ်:အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ]] == ရေးရန် (သင်္ချာ) == <div style="column-count: 2; column-gap: 2em;"> # [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer) # [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group) # tbd # tbd # [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields) # [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism) # [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space) # [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism) # [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) # [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism) # [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal) </div> == စမ်းသပ် == # [[:ဘဏ္ဍာရေး_ဆင်းသက်စာချုပ်]] (financial derivative) <div style="background-color: #660099; padding: 20px; color: #ffffff;"> == <span style="color: #ffffff;">Curated List of Core Terms up to the Undergraduate Level (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) == <div style="column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;"> *Abelian group = အဘီလီယန်အုပ်စု *Absolute value = ပကတိတန်ဖိုး *Absolutely continuous function = ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် *Abstract algebra = ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ *Addition = အပေါင်း *Alternating group = အလှည့်ကျ အုပ်စု *Antiderivative = ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် *Archimedean = အာခီမီးဒီးစ် *Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ *Arithmetic progression = ဂဏန်းသင်္ချာ ကိန်းစဉ်တန်း *Associative property = ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ *Automorphism = အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် *Axiom = နဂိုမှန်အဆို *Axiom of choice = ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို *Balls = စက်လုံးများ *Base space = အခြေခံရပ်ဝန်း *Basepoint = အခြေခံအမှတ် *Basis = အခြေအစု *Bijection = ဘိုင်ဂျက်ရှင်း *Bijective function = ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Binary operation = နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု *Bounded = အကန့်အသတ်ရှိခြင်း *Cancellation = ချေဖျက်ခွင့် *Cardinal number = ကာဒီနယ်ကိန်း *Cartesian coordinate = ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ် *Cartesian product = ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် *Category = ကတ်တဂိုရီ *Cauchy sequence = ကော်ချီ ကိန်းစဉ် *Cauchy-Schwarz inequality = ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း *Cayley's theorem = ကေးလီ၏ သီအိုရမ် *Center of a group or ring = အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို *Characteristic function = ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင် *Circle line = စက်ဝိုင်းမျဉ်း *Closed ball = အပိတ်စက်လုံး *Closed curve = မျဉ်းကွေးပိတ် *Closed interval = အပိတ် ကြားပိုင်း *Closed set = အပိတ်စု *Closure property = အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ *Codomain = ပစ်မှတ်စု *Codomain (category theory) = ပစ်မှတ် *Coefficient = မြှောက်ဖော်ကိန်း *Commutative algebra = ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ *Commutative ring = ဖလှယ်ရ ကွင်း *Compactness = ကျစ်လျစ်မှု *Complement = ဖြည့်စွက်စု *Complete metric space = ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Completeness = ပြည့်စုံမှု *Complex number = ကိန်းထွေး *Complex plane = ကိန်းထွေးပြင်ညီ *Composite function = ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် *Composite number = ဆပေါင်းကိန်း *Composition = ပေါင်းစပ်ခြင်း *Congruent = ထပ်တူညီ *Connected = ဆက်စပ်နေသော *Connectedness = ဆက်စပ်နေမှု *Constant functions = ကိန်းသေ ဖန်ရှင်များ *Continuity = အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း *Continuous functions = အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ *Contradiction = ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု *Contrapositive = ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို *Converge = စုဆုံသည် *Convergence = စုဆုံခြင်း *Convergent sequence = စုဆုံ ကိန်းစဉ် *Converse = ပြောင်းပြန်အဆို *Convex set = ခုံးသောအစု *Coordinate = ကိုဩဒိနိတ် *Coprime = နှိုင်းရသုဒ္ဓ *Corollary = အကျိုးဆက်သီအိုရမ် *Coset = ကိုဆက် *Countable = ရေတွက်နိုင်သော *Cube = ကုဗတုံး *Curve = မျဉ်းကွေး *Decimal system = ဒသမကိန်းစနစ် *Decomposition = ခွဲခြမ်းမှု *Definite integral = သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် *Definition = အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် *Derivative = ဆင်းသက်ချက် *Diagonal = ထောင့်ဖြတ် *Diffeomorphism = ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Difference (set theory) = ခြားနားခြင်း *Differentiable = ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော *Differential equation = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း *Differential geometry = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ *Dimension = အတိုင်းအတာ *Direct product = တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် *Direct sum = တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် *Directed graph = လားရာပြဂရပ် *Discontinuity = အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Discontinuous = အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော *Discrete metric space = တစ်ပိုင်းတစ်စ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Discrete topology = တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Disjoint = ဘုံမပါသော *Disjoint open sets = ဘုံမပါသော အဖွင့်စုများ *Disk = အပိတ်ပြား *Distance = အကွာအဝေး *Distance function = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Distributive laws = ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ *Distributivity = ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ *Divisibility properties = စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ *Division ring = အစားကွင်း *Domain = အရင်းအမြစ်စု *Domain (category theory) = အရင်းအမြစ် *Eigenvalues = ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများ *Elements = အစုဝင်များ *Empty set = ဗလာအစု *Equivalence class = ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား *Equivalence relation = ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် *Equivalent = ထပ်တူညီသည် *Euclidean distance function = ယူကလစ်ဒ် အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Euclidean norm = ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း *Euclidean space = ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း *Euler's formula = အွိုင်လာ ပုံသေနည်း *Euler's theorem = အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် *Even integers = စုံကိန်းပြည့်များ *Even number = စုံကိန်း *Existence = တည်ရှိမှု *Exponent = ထပ်ကိန်း *Exponential function = ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် *Exponentiation = ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း *Extreme Value Theorem = အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Factor / Divisor = ဆခွဲကိန်း *Factorial = ဖက်တိုရီရယ် *Family = မိသားစု *Fermat's little theorem = ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် *Fibonacci sequence = ဖီဘိုနာချီကိန်းစဉ် *Field = ဖီးလ်ဒ် *Field extension = ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း *Finite group = အဆုံးရှိအုပ်စု *Finite set = အဆုံးရှိအစု *First isomorphism theorem = ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် *Fixed = အထိုင် *Floor function = အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် *Formal = ပုံစံတကျ *Fraction = အပိုင်းကိန်း *Free group = လွတ်လပ်သော အုပ်စု *Function = ဖန်ရှင် *Function space = ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း *Functor = ဖန်တာ *Fundamental Group = အခြေခံအုပ်စု *Fundamental Theorem of Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် *Fundamental Theorem of Calculus = ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ် *General linear group = ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု *Generalized Triangle Inequality = ယေဘုယျ တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Geometric shapes = ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များ *Geometry = ဂျီဩမေတြီ *Graph = ဂရပ် *Greatest common divisor = အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း *Group = အုပ်စု *Group homomorphisms = အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Group theory = အုပ်စုသီအိုရီ *Hausdorff spaces = ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ *Hilbert space = ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း *Holomorphic functions = ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်များ *Homeomorphic = ဟိုမီယိုမောဖစ် *Homeomorphism = ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Homomorphic = ဟိုမိုမောဖစ် *Homomorphism = ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် *Homotopic = ဟိုမိုတိုပစ် *Homotopy groups = ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ *Hypothesis = အဆိုပြုယူဆချက် *Ideal = အိုင်ဒီးလ် *Identity = ထပ်တူရ *Identity element = ထပ်တူရအစုဝင် *Identity function = ထပ်တူရ ဖန်ရှင် *Identity matrices = ထပ်တူရကိန်းအုံများ *If and only if = ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ *Image = ပုံရိပ် *Imaginary part = ကိန်းတေးပိုင်း *Imaginary unit = ကိန်းတေးယူနစ် *Inclusion mapping = ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း *Indefinite integral = ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် *Independent = အမှီအခိုကင်းသော *Independent real variable = အမှီအခိုကင်းသော ကိန်းစစ် ကိန်းရှင် *Index = အညွှန်း *Index set = အညွှန်းအစု *Infinite set = အနန္တအစု *Infinitude of Primes = သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တဖြစ်တည်မှု *Infinity = အနန္တ *Initial object = အစ အရာဝတ္ထု *Injection = အင်ဂျက်ရှင်း *Injective = အင်ဂျက်တစ် *Inner product = အတွင်းမြှောက်လဒ် *Input = အဝင်ကိန်း *Integer = ကိန်းပြည့် *Integrability = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း *Integrable function = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် *Integral = အင်တီဂရယ် *Integral domain = အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း *Integration = အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း *Interior point = အတွင်းပိုင်းအမှတ် *Intermediate Value Theorem = အလယ်အလတ်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Intersection = ထပ်တူပိုင်းအစု *Interval = အပိုင်းအခြား *Intuition = ပင်ကိုယ်သိစိတ် *Inverse = ပြောင်းပြန် *Inverse function = ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် *Inverse image = ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် *Invertible = ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော *Isomorphism = အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Jacobian matrix = ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ *Jump discontinuity = ခုန်သွားသော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Kernel = ကာနယ် *Lagrange's theorem = လာဂရန်းချ်၏ သီအိုရမ် *Lattice = လတ္တစ် *Least common multiple = အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း *Least upper bound = အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင် *Lebesgue integral = လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ် *Left inverse = ဘယ်ပြောင်းပြန် *Length = အလျား *Lemma = အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် *Limit = စုဆုံမှတ် *Line = မျဉ်း *Line segment = မျဉ်းပိုင်း *Linear algebra = မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ *Linear function = မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် *Linear independence = မျဉ်းဖြောင့် အမှီအခိုကင်းမှု *Linear map = မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု *Linear operators = မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ *Linear transformation = မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း *Local section = ဒေသအလိုက် အပိုင်း *Logarithm = လော်ဂရစ်သမ် *Logical implication = ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု *Manifolds = မန်နီဖိုးများ *Map = ပုံဖော်မှု *Mathematical analysis = သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Mathematical induction = သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း *Matrix = ကိန်းအုံ *Matrix multiplication = ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း *Maximal = အမြင့်ဆုံး *Maximum = အကြီးဆုံးတန်ဖိုး *Measurable functions = အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ *Metric = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Metric space = အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Metric topology = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Module = မော်ဂျူး *Modulus = မော်ဂျူးလပ်စ် *Monomorphism = မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် *Morphism = မော်ဖစ်ဇင် *Multiples = ဆတိုးကိန်းများ *Multiplication = မြှောက်ခြင်း *Multivariable calculus = ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ် *Natural logarithm = သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ် *Natural number = သဘာဝကိန်း *Negative coefficient = အနုတ်မြှောက်ဖော်ကိန်း *Negative exponent = အနုတ်ထပ်ကိန်း *Negative numbers = အနုတ်ကိန်းများ *Neighbourhood = ပတ်ဝန်းကျင် *Non-negative real numbers = အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ *Non-repeating decimal = ပြန်မထပ်ဒသမကိန်း *Norm = စံနှုန်း *Normal distribution = ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း *Normal subgroup = မူမှန်အုပ်စုပိုင်း *Normalization = ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ခြင်း *Number line = ကိန်းမျဉ်း *Number systems = ကိန်းစနစ်များ *Number theory = ကိန်းသီအိုရီ *Numbers = ကိန်းများ *Numerical analysis = ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Object = အရာဝတ္ထု *Odd integers = မကိန်းပြည့်များ *Odd number = မကိန်း *One-to-one function = တစ်-တစ် ဖန်ရှင် *Onto function = လွှမ်းခြုံဖန်ရှင် *Open ball = အဖွင့်စက်လုံး *Open cover = အဖွင့် ဖုံးအုပ်စု *Open interval = အဖွင့် ကြားပိုင်း *Open sets = အဖွင့်စု *Operator = အော်ပရေတာ *Ordered pairs = အစီအစဉ်ကျအတွဲ *Origin = မူလနေရာ *Orthogonal projection = ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း *Output = အထွက်ကိန်း *Parallelogram law = အနားပြိုင်စတုဂံ ညီမျှခြင်း *Partially ordered sets = တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ *Partition = အစုခွဲစနစ် *Perfect number = ဆခွဲပေါင်းကိန်း *Permutation = ပါမြူတေးရှင်း *Piecewise function = အပိုင်းလိုက် ဖန်ရှင် *Point-set topology = အစုသီအိုရီအခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Points = အမှတ်များ *Polygon = ဗဟုဂံ *Polynomial equations = ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ *Polynomial function = ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် *Polynomial ring = ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း *Positive integers = အပေါင်းကိန်းပြည့်များ *Positive number = အပေါင်းကိန်း *Positive real numbers = အပေါင်း ကိန်းစစ်များ *Positivity = အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု *Power = ထပ်ကိန်း *Power set = ပါဝါအစု *Preimage = မူလပုံရိပ် *Prime factorization = သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း *Prime ideal = သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ် *Prime number = သုဒ္ဓကိန်း *Principal ideal = ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် *Product Topology = မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Projection = ပရိုဂျက်ရှင်း *Proof = သက်သေပြချက် *Proper subset = အစုပိုင်းအစစ် *Property = ဂုဏ်သတ္တိ *Pythagorean theorem = ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ် *Quadratic functions = နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင်များ *Quaternions = ကွာတာနီယွန်များ *Quotient group = စားလဒ်အုပ်စု *Quotient ring = စားလဒ်ကွင်း *Quotient space = စားလဒ်ရပ်ဝန်း *Radius = အချင်းဝက် *Radius of convergence = စုဆုံခြင်း အချင်းဝက် *Range = ပုံရိပ် *Rational number = ရာရှင်နယ်ကိန်း *Real line = ကိန်းစစ်မျဉ်း *Real number = ကိန်းစစ် *Real part = ကိန်းစစ်ပိုင်း *Real plane = ကိန်းစစ်ပြင်ညီ *Real root = ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းအဖြေ *Real subset = ကိန်းစစ်အစုပိုင်း *Real vector spaces = ကိန်းစစ် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ *Real-valued functions = ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင် *Rectangle = ထောင့်မှန်စတုဂံ *Reducible = ဆခွဲနိုင်သော *Reflection = အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း *Reflexivity = ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ *Removable discontinuity = ဖယ်ရှားနိုင်သော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Restriction = ကန့်သတ်ခြင်း *Right inverse = ညာပြောင်းပြန် *Ring = ကွင်း *Ring homomorphisms = ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Ring isomorphism = ကွင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Ring theory = ကွင်းသီအိုရီ *Roots of unity = ယူနစ်ရင်းများ *Roster notation = စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း *Scalar = စကေလာ *Scalar multiplication = စကေလာမြှောက်ခြင်း *Scaling = အရွယ်ပြောင်းခြင်း *Sequence = ကိန်းစဉ် *Series = ကိန်းစဉ်တန်း *Set = အစု *Set operations = အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ *Set theory = အစုသီအိုရီ *Simple graphs = ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များ *Sine function = ဆိုင်း ဖန်ရှင် *Singleton set = အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု *Smooth manifolds = ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများ *Smooth mappings = ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ *Source = အရင်းအမြစ် *Space = ရပ်ဝန်း *Sphere = စက်လုံးမျက်နှာပြင် *Square root = နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း *Statement = ဖော်ပြချက် *Strict = တိကျသော *Subgroup = အုပ်စုပိုင်း *Subring = ကွင်းပိုင်း *Subset = အစုပိုင်း *Subspace = ရပ်ဝန်းပိုင်း *Subspace topology = ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ *Substitution = အစားထိုးခြင်း *Successor function = နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် *Supremum = စူပရီမမ် *Surface = မျက်နှာပြင် *Surjection = ဆာဂျက်ရှင်း *Surjective function = ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Symmetric group = အချိုးညီအုပ်စု *Symmetry = အချိုးညီမှု *Target = ပစ်မှတ် *Tensor product = တန်ဆာ မြှောက်လဒ် *Terminal object = အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု *Terminating decimal number = အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း *Theorem = သီအိုရမ် *Theoretical computer science = သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ *Theoretical physics = သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ *Topological space = တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း *Topology = တိုပေါ်လော်ဂျီ *Translation = ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း *Transpose = ထရန်စပို့စ် *Triangle inequality = တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Trivial = အသေးအဖွဲ *Trivial subgroup = အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း *Trivial topology = အသေးအဖွဲ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Uncountable = ရေတွက်၍မရသော *Uniformly continuous mapping = ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု *Union = ပေါင်းစပ်စု *Unique = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော *Uniqueness = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု *Unit = ယူနစ် *Unit ball = ယူနစ်စက်လုံး *Unit vector = ယူနစ်ဗက်တာ *Unity = ယူနစ် *Universal property = စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ *Valuation = တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း *Variable = ကိန်းရှင် *Vector = ဗက်တာ *Vector field = ဗက်တာစက်ကွင်း *Vector space = ဗက်တာရပ်ဝန်း *Weierstrass function = ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် ဖန်ရှင် *Zermelo–Fraenkel set theory = ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ *Zero element = သုည အစုဝင် *Zero map = သုည ပုံဖော်မှု *Zero vector = သုညဗက်တာ *Zero-divisor = သုညစားကိန်း </div> </div> 33ksz4k15n44gebe12ip2hvbv6isph9 1040290 1040279 2026-06-22T20:12:26Z Mkant00 135890 /* စမ်းသပ် */ 1040290 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #F1C644; padding: 20px; color: #141B2D ;"> == <span style="color: #141B2D ;"> ရေးလက်စ (သင်္ချာ) </span> == <div style="column-width: 25em; column-gap: 3em; font-size: 95%;"> '''ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (Category Theory)''' # [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory) # [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category) # [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of groups) # [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) # [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets) # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ_ရပ်ဝန်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of topological spaces) # [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category) # [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) # [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits) # [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit) # [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects) # [[ဖန်တာ]] (Functor) # [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor) # [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor) # [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor) # [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor) # [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation) # [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (Adjunction) # [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence) # [[မိုနက်]] (Monad) # [[အစည်း]] (Sheaf) '''သရုပ်မဲ့/ခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract/Modern Algebra)''' # [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group) # [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) # [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group) # [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action) # [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory) # [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring) # [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring) # [[အစားကွင်း]] (division ring) # [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) # [[မော်ဂျူး]] (Module) # [[မိုနွိုက်]] (Monoid) # [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal) # [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism) # [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Automorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems) # [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution) # [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra) # [[အာခီမီးဒီးစ်_ဂုဏ်သတ္တိ]] (Archimedean property) '''အစုသီအိုရီနှင့် အခြေခံများ (Set Theory and Fundamentals)''' # [[အစု]] (Set) # [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) # [[ဖန်ရှင်]] (Function) # [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်]] (Image and Preimage) # [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function) # [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function) # [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function) '''တိုပေါ်လော်ဂျီ (Topology)''' # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology) # [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space) # [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle) # [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy) # [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function) '''မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ (Linear Algebra)''' # [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space) # [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator) '''ကိန်းသီအိုရီ (Number Theory)''' # [[ကိန်းပြည့်]] (Integer) # [[စုံမသဘာဝ_(စုံကိန်း/မကိန်း)]] (Parity) # [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number) # [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation) # [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem) '''ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနှင့် ကဲကုလပ် (Analysis & Calculus)''' # [[ကဲကုလပ်၏_အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus) # [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence) # [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm) # [[ဆင်းသက်ချက်_(ဒစ်ဖရန်ရှယ်_ကဲကုလပ်)]] (Derivative (Differential Calculus)) </div> </div> == တမ်းပလိတ် == # [[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] # [[တမ်းပလိတ်:အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ]] == ရေးရန် (သင်္ချာ) == <div style="column-count: 2; column-gap: 2em;"> # [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer) # [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group) # tbd # tbd # [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields) # [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism) # [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space) # [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism) # [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) # [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism) # [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal) </div> <div style="background-color: #F1C644; padding: 20px; color: #141B2D ;"> == စမ်းသပ် == # [[:ဘဏ္ဍာရေး_ဆင်းသက်စာချုပ်]] (financial derivative) </div> == <span style="color: #ffffff;">Curated List of Core Terms up to the Undergraduate Level (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) == <div style="column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;"> *Abelian group = အဘီလီယန်အုပ်စု *Absolute value = ပကတိတန်ဖိုး *Absolutely continuous function = ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် *Abstract algebra = ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ *Addition = အပေါင်း *Alternating group = အလှည့်ကျ အုပ်စု *Antiderivative = ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် *Archimedean = အာခီမီးဒီးစ် *Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ *Arithmetic progression = ဂဏန်းသင်္ချာ ကိန်းစဉ်တန်း *Associative property = ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ *Automorphism = အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် *Axiom = နဂိုမှန်အဆို *Axiom of choice = ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို *Balls = စက်လုံးများ *Base space = အခြေခံရပ်ဝန်း *Basepoint = အခြေခံအမှတ် *Basis = အခြေအစု *Bijection = ဘိုင်ဂျက်ရှင်း *Bijective function = ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Binary operation = နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု *Bounded = အကန့်အသတ်ရှိခြင်း *Cancellation = ချေဖျက်ခွင့် *Cardinal number = ကာဒီနယ်ကိန်း *Cartesian coordinate = ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ် *Cartesian product = ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် *Category = ကတ်တဂိုရီ *Cauchy sequence = ကော်ချီ ကိန်းစဉ် *Cauchy-Schwarz inequality = ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း *Cayley's theorem = ကေးလီ၏ သီအိုရမ် *Center of a group or ring = အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို *Characteristic function = ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင် *Circle line = စက်ဝိုင်းမျဉ်း *Closed ball = အပိတ်စက်လုံး *Closed curve = မျဉ်းကွေးပိတ် *Closed interval = အပိတ် ကြားပိုင်း *Closed set = အပိတ်စု *Closure property = အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ *Codomain = ပစ်မှတ်စု *Codomain (category theory) = ပစ်မှတ် *Coefficient = မြှောက်ဖော်ကိန်း *Commutative algebra = ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ *Commutative ring = ဖလှယ်ရ ကွင်း *Compactness = ကျစ်လျစ်မှု *Complement = ဖြည့်စွက်စု *Complete metric space = ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Completeness = ပြည့်စုံမှု *Complex number = ကိန်းထွေး *Complex plane = ကိန်းထွေးပြင်ညီ *Composite function = ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် *Composite number = ဆပေါင်းကိန်း *Composition = ပေါင်းစပ်ခြင်း *Congruent = ထပ်တူညီ *Connected = ဆက်စပ်နေသော *Connectedness = ဆက်စပ်နေမှု *Constant functions = ကိန်းသေ ဖန်ရှင်များ *Continuity = အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း *Continuous functions = အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ *Contradiction = ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု *Contrapositive = ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို *Converge = စုဆုံသည် *Convergence = စုဆုံခြင်း *Convergent sequence = စုဆုံ ကိန်းစဉ် *Converse = ပြောင်းပြန်အဆို *Convex set = ခုံးသောအစု *Coordinate = ကိုဩဒိနိတ် *Coprime = နှိုင်းရသုဒ္ဓ *Corollary = အကျိုးဆက်သီအိုရမ် *Coset = ကိုဆက် *Countable = ရေတွက်နိုင်သော *Cube = ကုဗတုံး *Curve = မျဉ်းကွေး *Decimal system = ဒသမကိန်းစနစ် *Decomposition = ခွဲခြမ်းမှု *Definite integral = သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် *Definition = အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် *Derivative = ဆင်းသက်ချက် *Diagonal = ထောင့်ဖြတ် *Diffeomorphism = ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Difference (set theory) = ခြားနားခြင်း *Differentiable = ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော *Differential equation = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း *Differential geometry = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ *Dimension = အတိုင်းအတာ *Direct product = တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် *Direct sum = တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် *Directed graph = လားရာပြဂရပ် *Discontinuity = အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Discontinuous = အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော *Discrete metric space = တစ်ပိုင်းတစ်စ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Discrete topology = တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Disjoint = ဘုံမပါသော *Disjoint open sets = ဘုံမပါသော အဖွင့်စုများ *Disk = အပိတ်ပြား *Distance = အကွာအဝေး *Distance function = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Distributive laws = ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ *Distributivity = ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ *Divisibility properties = စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ *Division ring = အစားကွင်း *Domain = အရင်းအမြစ်စု *Domain (category theory) = အရင်းအမြစ် *Eigenvalues = ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများ *Elements = အစုဝင်များ *Empty set = ဗလာအစု *Equivalence class = ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား *Equivalence relation = ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် *Equivalent = ထပ်တူညီသည် *Euclidean distance function = ယူကလစ်ဒ် အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Euclidean norm = ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း *Euclidean space = ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း *Euler's formula = အွိုင်လာ ပုံသေနည်း *Euler's theorem = အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် *Even integers = စုံကိန်းပြည့်များ *Even number = စုံကိန်း *Existence = တည်ရှိမှု *Exponent = ထပ်ကိန်း *Exponential function = ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် *Exponentiation = ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း *Extreme Value Theorem = အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Factor / Divisor = ဆခွဲကိန်း *Factorial = ဖက်တိုရီရယ် *Family = မိသားစု *Fermat's little theorem = ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် *Fibonacci sequence = ဖီဘိုနာချီကိန်းစဉ် *Field = ဖီးလ်ဒ် *Field extension = ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း *Finite group = အဆုံးရှိအုပ်စု *Finite set = အဆုံးရှိအစု *First isomorphism theorem = ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် *Fixed = အထိုင် *Floor function = အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် *Formal = ပုံစံတကျ *Fraction = အပိုင်းကိန်း *Free group = လွတ်လပ်သော အုပ်စု *Function = ဖန်ရှင် *Function space = ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း *Functor = ဖန်တာ *Fundamental Group = အခြေခံအုပ်စု *Fundamental Theorem of Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် *Fundamental Theorem of Calculus = ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ် *General linear group = ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု *Generalized Triangle Inequality = ယေဘုယျ တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Geometric shapes = ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များ *Geometry = ဂျီဩမေတြီ *Graph = ဂရပ် *Greatest common divisor = အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း *Group = အုပ်စု *Group homomorphisms = အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Group theory = အုပ်စုသီအိုရီ *Hausdorff spaces = ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ *Hilbert space = ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း *Holomorphic functions = ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်များ *Homeomorphic = ဟိုမီယိုမောဖစ် *Homeomorphism = ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Homomorphic = ဟိုမိုမောဖစ် *Homomorphism = ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် *Homotopic = ဟိုမိုတိုပစ် *Homotopy groups = ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ *Hypothesis = အဆိုပြုယူဆချက် *Ideal = အိုင်ဒီးလ် *Identity = ထပ်တူရ *Identity element = ထပ်တူရအစုဝင် *Identity function = ထပ်တူရ ဖန်ရှင် *Identity matrices = ထပ်တူရကိန်းအုံများ *If and only if = ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ *Image = ပုံရိပ် *Imaginary part = ကိန်းတေးပိုင်း *Imaginary unit = ကိန်းတေးယူနစ် *Inclusion mapping = ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း *Indefinite integral = ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် *Independent = အမှီအခိုကင်းသော *Independent real variable = အမှီအခိုကင်းသော ကိန်းစစ် ကိန်းရှင် *Index = အညွှန်း *Index set = အညွှန်းအစု *Infinite set = အနန္တအစု *Infinitude of Primes = သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တဖြစ်တည်မှု *Infinity = အနန္တ *Initial object = အစ အရာဝတ္ထု *Injection = အင်ဂျက်ရှင်း *Injective = အင်ဂျက်တစ် *Inner product = အတွင်းမြှောက်လဒ် *Input = အဝင်ကိန်း *Integer = ကိန်းပြည့် *Integrability = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း *Integrable function = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် *Integral = အင်တီဂရယ် *Integral domain = အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း *Integration = အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း *Interior point = အတွင်းပိုင်းအမှတ် *Intermediate Value Theorem = အလယ်အလတ်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Intersection = ထပ်တူပိုင်းအစု *Interval = အပိုင်းအခြား *Intuition = ပင်ကိုယ်သိစိတ် *Inverse = ပြောင်းပြန် *Inverse function = ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် *Inverse image = ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် *Invertible = ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော *Isomorphism = အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Jacobian matrix = ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ *Jump discontinuity = ခုန်သွားသော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Kernel = ကာနယ် *Lagrange's theorem = လာဂရန်းချ်၏ သီအိုရမ် *Lattice = လတ္တစ် *Least common multiple = အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း *Least upper bound = အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင် *Lebesgue integral = လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ် *Left inverse = ဘယ်ပြောင်းပြန် *Length = အလျား *Lemma = အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် *Limit = စုဆုံမှတ် *Line = မျဉ်း *Line segment = မျဉ်းပိုင်း *Linear algebra = မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ *Linear function = မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် *Linear independence = မျဉ်းဖြောင့် အမှီအခိုကင်းမှု *Linear map = မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု *Linear operators = မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ *Linear transformation = မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း *Local section = ဒေသအလိုက် အပိုင်း *Logarithm = လော်ဂရစ်သမ် *Logical implication = ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု *Manifolds = မန်နီဖိုးများ *Map = ပုံဖော်မှု *Mathematical analysis = သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Mathematical induction = သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း *Matrix = ကိန်းအုံ *Matrix multiplication = ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း *Maximal = အမြင့်ဆုံး *Maximum = အကြီးဆုံးတန်ဖိုး *Measurable functions = အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ *Metric = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Metric space = အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Metric topology = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Module = မော်ဂျူး *Modulus = မော်ဂျူးလပ်စ် *Monomorphism = မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် *Morphism = မော်ဖစ်ဇင် *Multiples = ဆတိုးကိန်းများ *Multiplication = မြှောက်ခြင်း *Multivariable calculus = ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ် *Natural logarithm = သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ် *Natural number = သဘာဝကိန်း *Negative coefficient = အနုတ်မြှောက်ဖော်ကိန်း *Negative exponent = အနုတ်ထပ်ကိန်း *Negative numbers = အနုတ်ကိန်းများ *Neighbourhood = ပတ်ဝန်းကျင် *Non-negative real numbers = အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ *Non-repeating decimal = ပြန်မထပ်ဒသမကိန်း *Norm = စံနှုန်း *Normal distribution = ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း *Normal subgroup = မူမှန်အုပ်စုပိုင်း *Normalization = ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ခြင်း *Number line = ကိန်းမျဉ်း *Number systems = ကိန်းစနစ်များ *Number theory = ကိန်းသီအိုရီ *Numbers = ကိန်းများ *Numerical analysis = ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Object = အရာဝတ္ထု *Odd integers = မကိန်းပြည့်များ *Odd number = မကိန်း *One-to-one function = တစ်-တစ် ဖန်ရှင် *Onto function = လွှမ်းခြုံဖန်ရှင် *Open ball = အဖွင့်စက်လုံး *Open cover = အဖွင့် ဖုံးအုပ်စု *Open interval = အဖွင့် ကြားပိုင်း *Open sets = အဖွင့်စု *Operator = အော်ပရေတာ *Ordered pairs = အစီအစဉ်ကျအတွဲ *Origin = မူလနေရာ *Orthogonal projection = ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း *Output = အထွက်ကိန်း *Parallelogram law = အနားပြိုင်စတုဂံ ညီမျှခြင်း *Partially ordered sets = တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ *Partition = အစုခွဲစနစ် *Perfect number = ဆခွဲပေါင်းကိန်း *Permutation = ပါမြူတေးရှင်း *Piecewise function = အပိုင်းလိုက် ဖန်ရှင် *Point-set topology = အစုသီအိုရီအခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Points = အမှတ်များ *Polygon = ဗဟုဂံ *Polynomial equations = ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ *Polynomial function = ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် *Polynomial ring = ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း *Positive integers = အပေါင်းကိန်းပြည့်များ *Positive number = အပေါင်းကိန်း *Positive real numbers = အပေါင်း ကိန်းစစ်များ *Positivity = အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု *Power = ထပ်ကိန်း *Power set = ပါဝါအစု *Preimage = မူလပုံရိပ် *Prime factorization = သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း *Prime ideal = သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ် *Prime number = သုဒ္ဓကိန်း *Principal ideal = ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် *Product Topology = မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Projection = ပရိုဂျက်ရှင်း *Proof = သက်သေပြချက် *Proper subset = အစုပိုင်းအစစ် *Property = ဂုဏ်သတ္တိ *Pythagorean theorem = ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ် *Quadratic functions = နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင်များ *Quaternions = ကွာတာနီယွန်များ *Quotient group = စားလဒ်အုပ်စု *Quotient ring = စားလဒ်ကွင်း *Quotient space = စားလဒ်ရပ်ဝန်း *Radius = အချင်းဝက် *Radius of convergence = စုဆုံခြင်း အချင်းဝက် *Range = ပုံရိပ် *Rational number = ရာရှင်နယ်ကိန်း *Real line = ကိန်းစစ်မျဉ်း *Real number = ကိန်းစစ် *Real part = ကိန်းစစ်ပိုင်း *Real plane = ကိန်းစစ်ပြင်ညီ *Real root = ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းအဖြေ *Real subset = ကိန်းစစ်အစုပိုင်း *Real vector spaces = ကိန်းစစ် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ *Real-valued functions = ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင် *Rectangle = ထောင့်မှန်စတုဂံ *Reducible = ဆခွဲနိုင်သော *Reflection = အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း *Reflexivity = ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ *Removable discontinuity = ဖယ်ရှားနိုင်သော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Restriction = ကန့်သတ်ခြင်း *Right inverse = ညာပြောင်းပြန် *Ring = ကွင်း *Ring homomorphisms = ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Ring isomorphism = ကွင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Ring theory = ကွင်းသီအိုရီ *Roots of unity = ယူနစ်ရင်းများ *Roster notation = စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း *Scalar = စကေလာ *Scalar multiplication = စကေလာမြှောက်ခြင်း *Scaling = အရွယ်ပြောင်းခြင်း *Sequence = ကိန်းစဉ် *Series = ကိန်းစဉ်တန်း *Set = အစု *Set operations = အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ *Set theory = အစုသီအိုရီ *Simple graphs = ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များ *Sine function = ဆိုင်း ဖန်ရှင် *Singleton set = အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု *Smooth manifolds = ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများ *Smooth mappings = ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ *Source = အရင်းအမြစ် *Space = ရပ်ဝန်း *Sphere = စက်လုံးမျက်နှာပြင် *Square root = နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း *Statement = ဖော်ပြချက် *Strict = တိကျသော *Subgroup = အုပ်စုပိုင်း *Subring = ကွင်းပိုင်း *Subset = အစုပိုင်း *Subspace = ရပ်ဝန်းပိုင်း *Subspace topology = ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ *Substitution = အစားထိုးခြင်း *Successor function = နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် *Supremum = စူပရီမမ် *Surface = မျက်နှာပြင် *Surjection = ဆာဂျက်ရှင်း *Surjective function = ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Symmetric group = အချိုးညီအုပ်စု *Symmetry = အချိုးညီမှု *Target = ပစ်မှတ် *Tensor product = တန်ဆာ မြှောက်လဒ် *Terminal object = အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု *Terminating decimal number = အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း *Theorem = သီအိုရမ် *Theoretical computer science = သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ *Theoretical physics = သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ *Topological space = တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း *Topology = တိုပေါ်လော်ဂျီ *Translation = ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း *Transpose = ထရန်စပို့စ် *Triangle inequality = တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Trivial = အသေးအဖွဲ *Trivial subgroup = အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း *Trivial topology = အသေးအဖွဲ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Uncountable = ရေတွက်၍မရသော *Uniformly continuous mapping = ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု *Union = ပေါင်းစပ်စု *Unique = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော *Uniqueness = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု *Unit = ယူနစ် *Unit ball = ယူနစ်စက်လုံး *Unit vector = ယူနစ်ဗက်တာ *Unity = ယူနစ် *Universal property = စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ *Valuation = တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း *Variable = ကိန်းရှင် *Vector = ဗက်တာ *Vector field = ဗက်တာစက်ကွင်း *Vector space = ဗက်တာရပ်ဝန်း *Weierstrass function = ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် ဖန်ရှင် *Zermelo–Fraenkel set theory = ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ *Zero element = သုည အစုဝင် *Zero map = သုည ပုံဖော်မှု *Zero vector = သုညဗက်တာ *Zero-divisor = သုညစားကိန်း </div> </div> 81glol06cq0cbwvd9o1vkduqjyr9pyk 1040291 1040290 2026-06-22T20:18:20Z Mkant00 135890 1040291 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #F1C644; padding: 20px; color: #141B2D ;"> == <span style="color: #141B2D ;"> ရေးလက်စ (သင်္ချာ) </span> == <div style="column-width: 25em; column-gap: 3em; font-size: 95%;"> '''ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (Category Theory)''' # [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory) # [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category) # [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of groups) # [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) # [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets) # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ_ရပ်ဝန်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of topological spaces) # [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category) # [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) # [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits) # [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit) # [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects) # [[ဖန်တာ]] (Functor) # [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor) # [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor) # [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor) # [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor) # [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation) # [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (Adjunction) # [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence) # [[မိုနက်]] (Monad) # [[အစည်း]] (Sheaf) '''သရုပ်မဲ့/ခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract/Modern Algebra)''' # [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group) # [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) # [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group) # [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action) # [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory) # [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring) # [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring) # [[အစားကွင်း]] (division ring) # [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) # [[မော်ဂျူး]] (Module) # [[မိုနွိုက်]] (Monoid) # [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal) # [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism) # [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Automorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems) # [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution) # [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra) # [[အာခီမီးဒီးစ်_ဂုဏ်သတ္တိ]] (Archimedean property) '''အစုသီအိုရီနှင့် အခြေခံများ (Set Theory and Fundamentals)''' # [[အစု]] (Set) # [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) # [[ဖန်ရှင်]] (Function) # [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်]] (Image and Preimage) # [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function) # [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function) # [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function) '''တိုပေါ်လော်ဂျီ (Topology)''' # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology) # [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space) # [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle) # [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy) # [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function) '''မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ (Linear Algebra)''' # [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space) # [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator) '''ကိန်းသီအိုရီ (Number Theory)''' # [[ကိန်းပြည့်]] (Integer) # [[စုံမသဘာဝ_(စုံကိန်း/မကိန်း)]] (Parity) # [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number) # [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation) # [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem) '''ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနှင့် ကဲကုလပ် (Analysis & Calculus)''' # [[ကဲကုလပ်၏_အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus) # [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence) # [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm) # [[ဆင်းသက်ချက်_(ဒစ်ဖရန်ရှယ်_ကဲကုလပ်)]] (Derivative (Differential Calculus)) </div> </div> == တမ်းပလိတ် == # [[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] # [[တမ်းပလိတ်:အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ]] <div style="background-color: #a7f356; padding: 20px; color: #141B2D;"> == စမ်းသပ် == # [[:ဘဏ္ဍာရေး_ဆင်းသက်စာချုပ်]] (financial derivative) </div> == ရေးရန် (သင်္ချာ) == <div style="column-count: 2; column-gap: 2em;"> # [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer) # [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group) # tbd # tbd # [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields) # [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism) # [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space) # [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism) # [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) # [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism) # [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal) </div> <div style="background-color: #660099; padding: 20px; color: #ffffff;"> == <span style="color: #ffffff;">Curated List of Core Terms up to the Undergraduate Level (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) == <div style="column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;"> *Abelian group = အဘီလီယန်အုပ်စု *Absolute value = ပကတိတန်ဖိုး *Absolutely continuous function = ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် *Abstract algebra = ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ *Addition = အပေါင်း *Alternating group = အလှည့်ကျ အုပ်စု *Antiderivative = ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် *Archimedean = အာခီမီးဒီးစ် *Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ *Arithmetic progression = ဂဏန်းသင်္ချာ ကိန်းစဉ်တန်း *Associative property = ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ *Automorphism = အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် *Axiom = နဂိုမှန်အဆို *Axiom of choice = ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို *Balls = စက်လုံးများ *Base space = အခြေခံရပ်ဝန်း *Basepoint = အခြေခံအမှတ် *Basis = အခြေအစု *Bijection = ဘိုင်ဂျက်ရှင်း *Bijective function = ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Binary operation = နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု *Bounded = အကန့်အသတ်ရှိခြင်း *Cancellation = ချေဖျက်ခွင့် *Cardinal number = ကာဒီနယ်ကိန်း *Cartesian coordinate = ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ် *Cartesian product = ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် *Category = ကတ်တဂိုရီ *Cauchy sequence = ကော်ချီ ကိန်းစဉ် *Cauchy-Schwarz inequality = ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း *Cayley's theorem = ကေးလီ၏ သီအိုရမ် *Center of a group or ring = အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို *Characteristic function = ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင် *Circle line = စက်ဝိုင်းမျဉ်း *Closed ball = အပိတ်စက်လုံး *Closed curve = မျဉ်းကွေးပိတ် *Closed interval = အပိတ် ကြားပိုင်း *Closed set = အပိတ်စု *Closure property = အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ *Codomain = ပစ်မှတ်စု *Codomain (category theory) = ပစ်မှတ် *Coefficient = မြှောက်ဖော်ကိန်း *Commutative algebra = ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ *Commutative ring = ဖလှယ်ရ ကွင်း *Compactness = ကျစ်လျစ်မှု *Complement = ဖြည့်စွက်စု *Complete metric space = ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Completeness = ပြည့်စုံမှု *Complex number = ကိန်းထွေး *Complex plane = ကိန်းထွေးပြင်ညီ *Composite function = ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် *Composite number = ဆပေါင်းကိန်း *Composition = ပေါင်းစပ်ခြင်း *Congruent = ထပ်တူညီ *Connected = ဆက်စပ်နေသော *Connectedness = ဆက်စပ်နေမှု *Constant functions = ကိန်းသေ ဖန်ရှင်များ *Continuity = အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း *Continuous functions = အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ *Contradiction = ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု *Contrapositive = ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို *Converge = စုဆုံသည် *Convergence = စုဆုံခြင်း *Convergent sequence = စုဆုံ ကိန်းစဉ် *Converse = ပြောင်းပြန်အဆို *Convex set = ခုံးသောအစု *Coordinate = ကိုဩဒိနိတ် *Coprime = နှိုင်းရသုဒ္ဓ *Corollary = အကျိုးဆက်သီအိုရမ် *Coset = ကိုဆက် *Countable = ရေတွက်နိုင်သော *Cube = ကုဗတုံး *Curve = မျဉ်းကွေး *Decimal system = ဒသမကိန်းစနစ် *Decomposition = ခွဲခြမ်းမှု *Definite integral = သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် *Definition = အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် *Derivative = ဆင်းသက်ချက် *Diagonal = ထောင့်ဖြတ် *Diffeomorphism = ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Difference (set theory) = ခြားနားခြင်း *Differentiable = ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော *Differential equation = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း *Differential geometry = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ *Dimension = အတိုင်းအတာ *Direct product = တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် *Direct sum = တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် *Directed graph = လားရာပြဂရပ် *Discontinuity = အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Discontinuous = အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော *Discrete metric space = တစ်ပိုင်းတစ်စ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Discrete topology = တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Disjoint = ဘုံမပါသော *Disjoint open sets = ဘုံမပါသော အဖွင့်စုများ *Disk = အပိတ်ပြား *Distance = အကွာအဝေး *Distance function = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Distributive laws = ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ *Distributivity = ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ *Divisibility properties = စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ *Division ring = အစားကွင်း *Domain = အရင်းအမြစ်စု *Domain (category theory) = အရင်းအမြစ် *Eigenvalues = ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများ *Elements = အစုဝင်များ *Empty set = ဗလာအစု *Equivalence class = ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား *Equivalence relation = ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် *Equivalent = ထပ်တူညီသည် *Euclidean distance function = ယူကလစ်ဒ် အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Euclidean norm = ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း *Euclidean space = ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း *Euler's formula = အွိုင်လာ ပုံသေနည်း *Euler's theorem = အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် *Even integers = စုံကိန်းပြည့်များ *Even number = စုံကိန်း *Existence = တည်ရှိမှု *Exponent = ထပ်ကိန်း *Exponential function = ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် *Exponentiation = ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း *Extreme Value Theorem = အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Factor / Divisor = ဆခွဲကိန်း *Factorial = ဖက်တိုရီရယ် *Family = မိသားစု *Fermat's little theorem = ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် *Fibonacci sequence = ဖီဘိုနာချီကိန်းစဉ် *Field = ဖီးလ်ဒ် *Field extension = ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း *Finite group = အဆုံးရှိအုပ်စု *Finite set = အဆုံးရှိအစု *First isomorphism theorem = ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် *Fixed = အထိုင် *Floor function = အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် *Formal = ပုံစံတကျ *Fraction = အပိုင်းကိန်း *Free group = လွတ်လပ်သော အုပ်စု *Function = ဖန်ရှင် *Function space = ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း *Functor = ဖန်တာ *Fundamental Group = အခြေခံအုပ်စု *Fundamental Theorem of Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် *Fundamental Theorem of Calculus = ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ် *General linear group = ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု *Generalized Triangle Inequality = ယေဘုယျ တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Geometric shapes = ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များ *Geometry = ဂျီဩမေတြီ *Graph = ဂရပ် *Greatest common divisor = အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း *Group = အုပ်စု *Group homomorphisms = အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Group theory = အုပ်စုသီအိုရီ *Hausdorff spaces = ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ *Hilbert space = ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း *Holomorphic functions = ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်များ *Homeomorphic = ဟိုမီယိုမောဖစ် *Homeomorphism = ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Homomorphic = ဟိုမိုမောဖစ် *Homomorphism = ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် *Homotopic = ဟိုမိုတိုပစ် *Homotopy groups = ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ *Hypothesis = အဆိုပြုယူဆချက် *Ideal = အိုင်ဒီးလ် *Identity = ထပ်တူရ *Identity element = ထပ်တူရအစုဝင် *Identity function = ထပ်တူရ ဖန်ရှင် *Identity matrices = ထပ်တူရကိန်းအုံများ *If and only if = ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ *Image = ပုံရိပ် *Imaginary part = ကိန်းတေးပိုင်း *Imaginary unit = ကိန်းတေးယူနစ် *Inclusion mapping = ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း *Indefinite integral = ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် *Independent = အမှီအခိုကင်းသော *Independent real variable = အမှီအခိုကင်းသော ကိန်းစစ် ကိန်းရှင် *Index = အညွှန်း *Index set = အညွှန်းအစု *Infinite set = အနန္တအစု *Infinitude of Primes = သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တဖြစ်တည်မှု *Infinity = အနန္တ *Initial object = အစ အရာဝတ္ထု *Injection = အင်ဂျက်ရှင်း *Injective = အင်ဂျက်တစ် *Inner product = အတွင်းမြှောက်လဒ် *Input = အဝင်ကိန်း *Integer = ကိန်းပြည့် *Integrability = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း *Integrable function = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် *Integral = အင်တီဂရယ် *Integral domain = အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း *Integration = အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း *Interior point = အတွင်းပိုင်းအမှတ် *Intermediate Value Theorem = အလယ်အလတ်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Intersection = ထပ်တူပိုင်းအစု *Interval = အပိုင်းအခြား *Intuition = ပင်ကိုယ်သိစိတ် *Inverse = ပြောင်းပြန် *Inverse function = ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် *Inverse image = ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် *Invertible = ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော *Isomorphism = အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Jacobian matrix = ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ *Jump discontinuity = ခုန်သွားသော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Kernel = ကာနယ် *Lagrange's theorem = လာဂရန်းချ်၏ သီအိုရမ် *Lattice = လတ္တစ် *Least common multiple = အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း *Least upper bound = အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင် *Lebesgue integral = လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ် *Left inverse = ဘယ်ပြောင်းပြန် *Length = အလျား *Lemma = အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် *Limit = စုဆုံမှတ် *Line = မျဉ်း *Line segment = မျဉ်းပိုင်း *Linear algebra = မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ *Linear function = မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် *Linear independence = မျဉ်းဖြောင့် အမှီအခိုကင်းမှု *Linear map = မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု *Linear operators = မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ *Linear transformation = မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း *Local section = ဒေသအလိုက် အပိုင်း *Logarithm = လော်ဂရစ်သမ် *Logical implication = ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု *Manifolds = မန်နီဖိုးများ *Map = ပုံဖော်မှု *Mathematical analysis = သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Mathematical induction = သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း *Matrix = ကိန်းအုံ *Matrix multiplication = ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း *Maximal = အမြင့်ဆုံး *Maximum = အကြီးဆုံးတန်ဖိုး *Measurable functions = အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ *Metric = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Metric space = အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Metric topology = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Module = မော်ဂျူး *Modulus = မော်ဂျူးလပ်စ် *Monomorphism = မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် *Morphism = မော်ဖစ်ဇင် *Multiples = ဆတိုးကိန်းများ *Multiplication = မြှောက်ခြင်း *Multivariable calculus = ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ် *Natural logarithm = သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ် *Natural number = သဘာဝကိန်း *Negative coefficient = အနုတ်မြှောက်ဖော်ကိန်း *Negative exponent = အနုတ်ထပ်ကိန်း *Negative numbers = အနုတ်ကိန်းများ *Neighbourhood = ပတ်ဝန်းကျင် *Non-negative real numbers = အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ *Non-repeating decimal = ပြန်မထပ်ဒသမကိန်း *Norm = စံနှုန်း *Normal distribution = ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း *Normal subgroup = မူမှန်အုပ်စုပိုင်း *Normalization = ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ခြင်း *Number line = ကိန်းမျဉ်း *Number systems = ကိန်းစနစ်များ *Number theory = ကိန်းသီအိုရီ *Numbers = ကိန်းများ *Numerical analysis = ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Object = အရာဝတ္ထု *Odd integers = မကိန်းပြည့်များ *Odd number = မကိန်း *One-to-one function = တစ်-တစ် ဖန်ရှင် *Onto function = လွှမ်းခြုံဖန်ရှင် *Open ball = အဖွင့်စက်လုံး *Open cover = အဖွင့် ဖုံးအုပ်စု *Open interval = အဖွင့် ကြားပိုင်း *Open sets = အဖွင့်စု *Operator = အော်ပရေတာ *Ordered pairs = အစီအစဉ်ကျအတွဲ *Origin = မူလနေရာ *Orthogonal projection = ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း *Output = အထွက်ကိန်း *Parallelogram law = အနားပြိုင်စတုဂံ ညီမျှခြင်း *Partially ordered sets = တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ *Partition = အစုခွဲစနစ် *Perfect number = ဆခွဲပေါင်းကိန်း *Permutation = ပါမြူတေးရှင်း *Piecewise function = အပိုင်းလိုက် ဖန်ရှင် *Point-set topology = အစုသီအိုရီအခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Points = အမှတ်များ *Polygon = ဗဟုဂံ *Polynomial equations = ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ *Polynomial function = ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် *Polynomial ring = ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း *Positive integers = အပေါင်းကိန်းပြည့်များ *Positive number = အပေါင်းကိန်း *Positive real numbers = အပေါင်း ကိန်းစစ်များ *Positivity = အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု *Power = ထပ်ကိန်း *Power set = ပါဝါအစု *Preimage = မူလပုံရိပ် *Prime factorization = သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း *Prime ideal = သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ် *Prime number = သုဒ္ဓကိန်း *Principal ideal = ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် *Product Topology = မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Projection = ပရိုဂျက်ရှင်း *Proof = သက်သေပြချက် *Proper subset = အစုပိုင်းအစစ် *Property = ဂုဏ်သတ္တိ *Pythagorean theorem = ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ် *Quadratic functions = နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင်များ *Quaternions = ကွာတာနီယွန်များ *Quotient group = စားလဒ်အုပ်စု *Quotient ring = စားလဒ်ကွင်း *Quotient space = စားလဒ်ရပ်ဝန်း *Radius = အချင်းဝက် *Radius of convergence = စုဆုံခြင်း အချင်းဝက် *Range = ပုံရိပ် *Rational number = ရာရှင်နယ်ကိန်း *Real line = ကိန်းစစ်မျဉ်း *Real number = ကိန်းစစ် *Real part = ကိန်းစစ်ပိုင်း *Real plane = ကိန်းစစ်ပြင်ညီ *Real root = ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းအဖြေ *Real subset = ကိန်းစစ်အစုပိုင်း *Real vector spaces = ကိန်းစစ် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ *Real-valued functions = ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင် *Rectangle = ထောင့်မှန်စတုဂံ *Reducible = ဆခွဲနိုင်သော *Reflection = အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း *Reflexivity = ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ *Removable discontinuity = ဖယ်ရှားနိုင်သော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Restriction = ကန့်သတ်ခြင်း *Right inverse = ညာပြောင်းပြန် *Ring = ကွင်း *Ring homomorphisms = ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Ring isomorphism = ကွင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Ring theory = ကွင်းသီအိုရီ *Roots of unity = ယူနစ်ရင်းများ *Roster notation = စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း *Scalar = စကေလာ *Scalar multiplication = စကေလာမြှောက်ခြင်း *Scaling = အရွယ်ပြောင်းခြင်း *Sequence = ကိန်းစဉ် *Series = ကိန်းစဉ်တန်း *Set = အစု *Set operations = အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ *Set theory = အစုသီအိုရီ *Simple graphs = ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များ *Sine function = ဆိုင်း ဖန်ရှင် *Singleton set = အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု *Smooth manifolds = ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများ *Smooth mappings = ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ *Source = အရင်းအမြစ် *Space = ရပ်ဝန်း *Sphere = စက်လုံးမျက်နှာပြင် *Square root = နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း *Statement = ဖော်ပြချက် *Strict = တိကျသော *Subgroup = အုပ်စုပိုင်း *Subring = ကွင်းပိုင်း *Subset = အစုပိုင်း *Subspace = ရပ်ဝန်းပိုင်း *Subspace topology = ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ *Substitution = အစားထိုးခြင်း *Successor function = နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် *Supremum = စူပရီမမ် *Surface = မျက်နှာပြင် *Surjection = ဆာဂျက်ရှင်း *Surjective function = ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Symmetric group = အချိုးညီအုပ်စု *Symmetry = အချိုးညီမှု *Target = ပစ်မှတ် *Tensor product = တန်ဆာ မြှောက်လဒ် *Terminal object = အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု *Terminating decimal number = အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း *Theorem = သီအိုရမ် *Theoretical computer science = သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ *Theoretical physics = သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ *Topological space = တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း *Topology = တိုပေါ်လော်ဂျီ *Translation = ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း *Transpose = ထရန်စပို့စ် *Triangle inequality = တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Trivial = အသေးအဖွဲ *Trivial subgroup = အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း *Trivial topology = အသေးအဖွဲ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Uncountable = ရေတွက်၍မရသော *Uniformly continuous mapping = ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု *Union = ပေါင်းစပ်စု *Unique = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော *Uniqueness = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု *Unit = ယူနစ် *Unit ball = ယူနစ်စက်လုံး *Unit vector = ယူနစ်ဗက်တာ *Unity = ယူနစ် *Universal property = စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ *Valuation = တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း *Variable = ကိန်းရှင် *Vector = ဗက်တာ *Vector field = ဗက်တာစက်ကွင်း *Vector space = ဗက်တာရပ်ဝန်း *Weierstrass function = ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် ဖန်ရှင် *Zermelo–Fraenkel set theory = ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ *Zero element = သုည အစုဝင် *Zero map = သုည ပုံဖော်မှု *Zero vector = သုညဗက်တာ *Zero-divisor = သုညစားကိန်း </div> </div> t0hlarphqlimoooea5obpyukfkw83z3 0 288223 1040258 1039422 2026-06-22T12:34:17Z Albert Poliakoff 55831 1040258 wikitext text/x-wiki {{Calculus}} <math>f\colon [a, b] \to \mathbb{R}</math> သည် [[ဖန်ရှင်]] (function) တစ်ခုဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။ <math>f</math> ၏ [[ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက်]] (antiderivative) ဆိုသည်မှာ ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း (differential equation) <math>F'(x) = f(x)</math> အတွက် အဖြေ <math>F</math> ဖြစ်သည်။ <math>f</math> ၏ [[ယေဘုယျ အင်တီဂရယ်]] (indefinite integral) ဆိုသည်မှာ အောက်ပါပုံစံရှိသော ဖန်ရှင် <math>F</math> မျိုးကို ဆိုလိုသည်။ *<math>F(x) = \int_a^x f(t) \,\mathrm{d}t + C</math> ဤနေရာတွင် <math>C</math> သည် ကိန်းစစ် ကိန်းသေ (real constant) ဖြစ်သည်။ == ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ် (Fundamental Theorem of Calculus) == === ဖော်ပြချက် (Statement) === <math>F</math> နှင့် <math>f</math> တို့သည် သင့်လျော်သော ဖန်ရှင်များဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် သင့်လျော်သော ဆင်းသက်ချက် (derivative) နှင့် အင်တီဂရယ် (integral) သဘောတရားများကို အသုံးပြုထားသည်ဟု ယူဆပါမည်။ ထိုအခါ အောက်ပါအချက်များ မှန်ကန်သည်။ * <math>F</math> သည် <math>f</math> ၏ ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် ဖြစ်လျှင် <math>F</math> သည် <math>f</math> ၏ ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် ဖြစ်သည်။ * <math>F</math> သည် <math>f</math> ၏ ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက်ဖြစ်လျှင် <math>F</math> သည် <math>f</math> ၏ ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် ဖြစ်သည်။ * '''တည်ရှိမှု (Existence)'''- <math>f</math> တွင် ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် တစ်ခု တည်ရှိသည်။ * '''တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု (Uniqueness)'''- <math>F_1</math> နှင့် <math>F_2</math> တို့သည် <math>f</math> ၏ ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက်များ ဖြစ်ကြလျှင် <math>F_1 - F_2</math> သည် ကိန်းသေ ဖန်ရှင် (constant function) ဖြစ်သည်။ အောက်ဖော်ပြပါ အခြေအနေများအနက်မှ တစ်ခုခုနှင့် ကိုက်ညီပါက အထက်ပါသီအိုရမ်သည် မှန်ကန်သည် *<math>F</math> သည် အဆက်မပြတ် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော ဖန်ရှင် (continuously differentiable function) ဖြစ်သည်။ <math>f</math> သည် [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်]] (continuous function) ဖြစ်သည်။ ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်းသည် သက်ဆိုင်ရာအမှတ်များအလိုက် (pointwise) ဖြစ်ပြီး အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်းသည် [[ရီးမန်း အင်တီဂရယ်]] (Riemann integral) ဖြစ်သည်။ *<math>F</math> သည် ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် (absolutely continuous function) ဖြစ်သည်။ <math>f</math> သည် အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် (integrable function) ဖြစ်သည်။ ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်းသည် နေရာတိုင်းနီးပါး (almost everywhere) တွင်ဖြစ်ပြီး အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်းသည် လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ် (Lebesgue integral) ဖြစ်သည်။ *ပေါင်းစပ် ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ (synthetic differential geometry) တွင် <math>F</math> နှင့် <math>f</math> တို့သည် ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ (smooth maps) ဖြစ်ကြသည်။ ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်းသည် နဂိုမှန်အဆို (axiomatic) ဖြစ်ပြီး အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်းကို အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်းဆိုင်ရာ နဂိုမှန်အဆို (integration axiom) ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ === သီအိုရမ်အား ပြန်လည်ဖော်ပြခြင်း=== <math>F</math> သည် <math>f</math> ၏ ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် ဖြစ်လျှင် <math>F</math> သည် <math>f</math> ၏ ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် ဖြစ်သည်ကို အောက်ပါအတိုင်း ပြန်လည်ဖော်ပြနိုင်သည်။ ပထမဦးစွာ ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် နှင့် ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် တို့၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များကို ရိုးရှင်းစွာ ပေါင်းစပ်လိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ *<math>\frac{\mathrm{d}}{\mathrm{d}x} \left(\int_a^x f(t) \,\mathrm{d}t + C\right) = f(x)</math> :ဖန်ရှင်တစ်ခုကို ကိန်းသေတစ်ခု ပေါင်းထည့်ခြင်းသည် ၎င်း၏ ဆင်းသက်ချက်ကို မပြောင်းလဲစေဟု မှတ်ယူထားပါက ယင်းကို အောက်ပါအတိုင်း ရိုးရှင်းသွားစေသည်။ *<math>\frac{\mathrm{d}}{\mathrm{d}x} \left(\int_a^x f(t) \,\mathrm{d}t\right) = f(x)</math> :ယင်းကို ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်း (chain rule) နှင့် ပေါင်းစပ်လိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ယေဘုယျပြု (generalize) နိုင်သည်။ *<math>\frac{\mathrm{d}}{\mathrm{d}x} \left(\int_a^{q(x)} f(t) \,\mathrm{d}t\right) = f(q(x)) q'(x)</math> :<math>\int_u^v = \int_a^v - \int_a^u</math> ဖြစ်သည်ကို မှတ်ယူထားပါက ယင်းကို အောက်ပါအတိုင်း ယေဘုယျပြုနိုင်သည်။ *<math>\frac{\mathrm{d}}{\mathrm{d}x} \left(\int_{p(x)}^{q(x)} f(t) \,\mathrm{d}t\right) = f(q(x)) q'(x) - f(p(x)) p'(x)</math> :<math>p(x)</math> အတွက် <math>u</math> ဟု ရေး၍ <math>q(x)</math> အတွက် <math>v</math> ဟု ရေးကာ နှစ်ဖက်စလုံးကို <math>\mathrm{d}x</math> ဖြင့် မြှောက်လိုက်သောအခါ ဒစ်ဖရန်ရှယ်ပုံစံ (differential form) ကို အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ *<math>\mathrm{d}\left(\int_u^v f(t) \,\mathrm{d}t\right) = f(v) \,\mathrm{d}v - f(u) \,\mathrm{d}u</math> တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် (definite integral) ၏ အပိုင်းအခြားများက ညွှန်ကြားသည့်အတိုင်း အစားထိုးခြင်း (substitution) ပြုလုပ်လိုက်သောအခါ ဒစ်ဖရန်ရှယ် နှင့် သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် အော်ပရေတာ (operator) တို့သည် အချင်းချင်း ချေဖျက်သွားကြသည်။ <math>F</math> သည် <math>f</math> ၏ ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက်ဖြစ်လျှင် <math>F</math> သည် <math>f</math> ၏ ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် ဖြစ်သည်ကိုလည်း အောက်ပါအတိုင်း ပြန်လည်ဖော်ပြနိုင်သည်။ ပထမဦးစွာ ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် နှင့် ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် တို့၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များကို ရိုးရှင်းစွာ ပေါင်းစပ်လိုက်သောအခါ ကိန်းသေ <math>C</math> တစ်ခုအတွက် အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ *<math>\int_a^x F'(t) \,\mathrm{d}t + C = F(x)</math> :<math>\int_a^a = 0</math> ဖြစ်သည်ကို မှတ်ယူထားပါက <math>C = F(a)</math> ဖြစ်သည်ကို တွေ့မြင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လာသည်။ *<math>F(x) = F(a) + \int_a^x F'(t) \,\mathrm{d}t</math> :ယင်းကို <math>x = b</math> ဖြစ်သည့် အထူးအခြေအနေတစ်ခုအတွက် စဉ်းစားလျှင် လုံလောက်သည်။ *<math>\int_a^b F'(t) \,\mathrm{d}t = F(b) - F(a)</math> :ပထမပိုင်း၏ နောက်ဆုံးပုံစံနှင့် ကိုက်ညီစေရန်အတွက် ယင်းကို အောက်ပါအတိုင်းလည်း ရေးသားနိုင်သည်။ *<math>\int_a^b \mathrm{d}F(t) = F(b) - F(a)</math> :ယခင်ကဲ့သို့ပင် သတ်မှတ် အင်တီဂရယ်၏ အပိုင်းအခြားများက ညွှန်ကြားသည့်အတိုင်း အစားထိုးခြင်း ပြုလုပ်လိုက်သောအခါ ဒစ်ဖရန်ရှယ် နှင့် သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် အော်ပရေတာတို့သည် အချင်းချင်း ချေဖျက်သွားကြသည်။ ယခုအကြိမ်တွင်မူ ဆန့်ကျင်ဘက် အစီအစဉ်ဖြင့် ချေဖျက်သွားခြင်း ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== * nLab authors: ''fundamental theorem of calculus'', nLab, 2026, Revision 19, https://ncatlab.org/nlab/show/fundamental+theorem+of+calculus [[ကဏ္ဍ:ကဲကုလပ်]] [[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ သီအိုရမ်များ]] ivrcfy4n03z73u78obow7aaepf0fung 100 288411 1040309 1040240 2026-06-23T04:49:37Z Salai Rungtoi 22844 1040309 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=06|day=22|content= <!-- All news items below this line --> '''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ***မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မြင်းခြံခရိုင်]]အတွင်း [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ခံ မြင်းခြံခရိုင် တပ်ရင်း သုံးရင်းထက်မနည်းက [[ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]၏ စခန်းတစ်ခုအား ဝင်ရောက်စီးနင်းမှုကြောင့် တင်းမာမှုများ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/cly73qr8y0nt (BBC)] '''ဘေးအန္တရာယ်နှင့် မတော်တဆမှုများ''' *[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဖြူးမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ [[ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်း|ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းမ]]ပေါ်တွင် ခရီးသည်တင်ယာဉ် နှစ်စင်း တိုက်မိမှုဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ခရီးသည် အမျိုးသား သုံးဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း မီးသတ်တပ်ဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/cly73qr8y0nt (BBC)] '''နိုင်ငံရေးနှင့် ရွေးကောက်ပွဲများ''' *[[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ်]] [[ကီယာစတားမာ|ကီယာစတာမာ]]သည် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးနှင့် [[အလုပ်သမားပါတီ (ယူကေ)|လေဘာပါတီ]] ခေါင်းဆောင်ရာထူးတို့မှ နုတ်ထွက်တော့မည်ဖြစ်ကြောင်း [[လန်ဒန်မြို့]]၊ [[ဒေါင်းနင်းလမ်း]]ရှိ ဝန်ကြီးချုပ်နေအိမ်ရှေ့တွင် ထွက်ကြေညာသွားခဲ့သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/cly73qr8y0nt (BBC)] <!-- All news items above this line -->}} h7clha9e3om5nc6fdnns1flx9sxipuc 0 288421 1040255 1040254 2026-06-22T12:11:55Z Mkant00 135890 1040255 wikitext text/x-wiki ဘဏ္ဍာရေး တွင် ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် (Financial derivative) သည် စာချုပ်ဖက် (counterparty) နှစ်ဦး သို့မဟုတ် နှစ်ဦးထက်ပိုသော သူများအကြား ချုပ်ဆိုထားသည့် စာချုပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းစာချုပ်၏ တန်ဖိုးသည် အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း (underlying asset)၊ အညွှန်းကိန်း (index) သို့မဟုတ် စံသတ်မှတ်ချက် (benchmark) တစ်ခုခု၏ ဈေးကွက်လှုပ်ရှားမှုအပေါ် မူတည်နေခြင်း သို့မဟုတ် ယင်းတို့ထံမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုတွင် ပင်ကိုတန်ဖိုး (intrinsic value) မရှိပါ။ ယင်းအစား ၎င်း၏ ဈေးကွက်ပေါက်ဈေးသည် အခြေခံအရာဝတ္ထု၏ ဈေးနှုန်းပြောင်းလဲမှုများနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်၍ အတက်အကျ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ ဈေးကွက်တွင် အများဆုံး အသုံးပြုလေ့ရှိသော အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်းများတွင် အစုရှယ်ယာများ (equities)၊ ငွေတိုက်စာချုပ်များကဲ့သို့သော ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ (fixed-income instruments)၊ ကုန်စည်များ (commodities)၊ နိုင်ငံခြားငွေကြေးများ (currencies)၊ အတိုးနှုန်းများ (interest rates) နှင့် ဈေးကွက် အညွှန်းကိန်းများ (market indices) ပါဝင်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> ဈေးကွက်အတွင်း ပါဝင်သူများသည် ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဆောင်တာ နှစ်ရပ်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။ ပထမတစ်ရပ်မှာ မိမိလက်ရှိ ရင်ဆိုင်နေရသော အရှုံးပေါ်နိုင်ခြေများကို လျှော့ချရန် သို့မဟုတ် အခြားသူထံ လွှဲပြောင်းရန်အတွက် စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း သို့မဟုတ် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (hedging) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယတစ်ရပ်မှာမူ ဈေးနှုန်းများ မည်သို့ပြောင်းလဲမည်ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်း၍ အမြတ်အစွန်းရယူရန်အတွက် လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (speculation) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == စီးပွားရေးအရ အသုံးဝင်မှုနှင့် ဗျူဟာမြောက် အသုံးပြုခြင်း (Economic Function and Strategic Usage) == ဆင်းသက်စာချုပ်များသည် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ ဈေးကွက်ပါဝင်သူများအတွက် အသုံးဝင်မှု နယ်ပယ်ကျယ်ပြန့်စွာ ရှိသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်သည်။ * '''စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း (Risk Mitigation)''' - ဈေးကွက်ပါဝင်သူများသည် မိမိတို့ လက်ရှိရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသော ပစ္စည်းများ၏ တန်ဖိုးနှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျ ရွေ့လျားမည့် ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုကို ဝယ်ယူလေ့ရှိကြသည်။ ဤသို့ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဈေးကွက်အတက်အကျကြောင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေများကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်စေ၊ အလုံးစုံဖြစ်စေ ချေဖျက်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite book|last1=Lemke|first1=Thomas P.|last2=Lins|first2=Gerald T.|title=Soft Dollars and Other Trading Activities|publisher=Thomson West|year=2013|pages=§§2:47–2:54}}</ref><ref>{{Cite book|title=Introduction to Derivatives and Risk Management|year=2010|publisher=[[Cengage Learning]]|location=[[Mason, OH]]|isbn=978-0-324-60120-6|pages=483–515|chapter-url=https://books.google.com/books?id=DT0nnLDMYTgC|author1=Don M. Chance|author2=Robert Brooks|edition=8th|access-date=2011-09-14|chapter=Advanced Derivatives and Strategies}}</ref> * '''လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (Directional Speculation)''' - ဈေးနှုန်းသွားမည့် လမ်းကြောင်းများ၊ ဈေးကွက် မငြိမ်မသက်ဖြစ်မှုများ သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းအတက်အကျ နယ်ပယ်များကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းခြင်းအပေါ် အခြေခံ၍ အကျိုးအမြတ် ရှာဖွေခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်းကဲ့သို့ အကာအကွယ်ရယူထားခြင်းမရှိဘဲ မိမိ၏ ခန့်မှန်းချက်အတိုင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံကြခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း သို့မဟုတ် လဲဗရိတ်ချ် (Capital Efficiency / Leverage)''' - မိမိဘက်မှ ကနဦး အာမခံကြေး (margin) အနည်းငယ်သာ စိုက်ထုတ်ထားသော်လည်း အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ (notional financial position) ကြီးမားစွာဖြင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြတ်အစွန်းဖြစ်စေ၊ အရှုံးဖြစ်စေ ပိုမိုကြီးမားစွာ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Hull|first=John C.|title=Options, Futures, and Other Derivatives|edition=9th|publisher=Pearson|year=2014|isbn=978-0133456318|pages=16–17}}</ref> * '''ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (Synthetic Exposure)''' - တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်၍မရသော၊ ငွေပေါ်လွယ်မှုမရှိသော သို့မဟုတ် ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာအရ လက်လှမ်းမမီနိုင်သော အခြေခံပစ္စည်းများကို စီးပွားရေးအရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနိုင်ရန် ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ရာသီဥတု ဆင်းသက်စာချုပ်များ (weather derivatives) ကို အသုံးပြု၍ လေထုနှင့် အပူချိန် အပြောင်းအလဲများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် စွန့်စားရနိုင်ခြေများကို သီးခြားခွဲထုတ်ကာ အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ခြင်းများ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Shirreff|first=David|title=Dealing With Financial Risk|year=2004|publisher=The Economist|isbn=978-1-57660-162-4|chapter-url=https://books.google.com/books?id=mwirEO_f1DkC|access-date=2011-09-14|page=23|chapter=Derivatives and leverage|url=https://archive.org/details/dealingwithfinan0000shir/page/23}}</ref> * '''အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် သို့မဟုတ် ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် (Contingent Payoffs / Optionality)''' - တိကျသော ဈေးကွက်အခြေအနေများ သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်းအမှတ်များသို့ ရောက်ရှိမှသာလျှင် ဆင်းသက်စာချုပ်၏ တန်ဖိုးကို အသက်ဝင်စေမည့် မိမိစိတ်ကြိုက် အကျိုးအမြတ်ပုံစံများ ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း (Arbitrage)''' - တစ်ထပ်တည်းတူညီသော သို့မဟုတ် အလွန်ဆက်စပ်မှုရှိသော ပစ္စည်းတစ်ခုအား ဈေးကွက်နှစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုထက်ပိုသော နေရာများတွင် ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ချက် ခေတ္တလွဲမှားနေမှုကို အခွင့်ကောင်းယူခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းမှတစ်ဆင့် သဘောတရားရေးရာအရ အရှုံးပေါ်ရန်မရှိသည့် အကျိုးအမြတ်များကို ရယူနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း (Transition Management)''' - ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ ငွေကြေးစာချုပ်များကို အမှန်တကယ် ဝယ်ယူခြင်း၊ ရောင်းချခြင်းများ ပြုလုပ်မည့်အစား အဓိက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အမျိုးအစားများအကြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အချိုးအစားများကို ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် ပြောင်းလဲခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနည်းအားဖြင့် ဈေးကွက်အပေါ် ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုများ၊ ဈေးနှုန်းကွာဟမှု ကုန်ကျစရိတ်များနှင့် ငွေပေးချေမှု နှောင့်နှေးကြန့်ကြာမှုများကို ရှောင်ရှားနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း (Tax Optimization)''' - ဥပဒေအရ ပေးဆောင်ရမည့် အခွန်ဝတ္တရားများကို ရွှေ့ဆိုင်းရန် သို့မဟုတ် အနည်းဆုံးဖြစ်စေရန်အတွက် ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများကို ဖွဲ့စည်းစီမံခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အစုရှယ်ယာများကို အမှန်တကယ် ပိုင်ဆိုင်ထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးသည် ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် (equity swap) ကို ချုပ်ဆိုနိုင်သည်။ ထိုစာချုပ်အရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် ရှယ်ယာမှရရှိသော စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ်များကို စာချုပ်ဖက်ထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးပြီး ယင်းအစား ဆိုနီယာ (SONIA) ကဲ့သို့သော ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အတိုးနှုန်းကို ရယူမည် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် (Capital Gains Tax) ကျသင့်စေမည့် တရားဝင် ပိုင်ဆိုင်မှုလွှဲပြောင်းခြင်းကို ဥပဒေနှင့်အညီ ရွှေ့ဆိုင်းထားနိုင်ပြီး ပိုင်ဆိုင်မှု၏ တန်ဖိုးကိုမူ ငွေသားအဖြစ် ဖော်ဆောင်အသုံးပြုနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ == ဈေးကွက် အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (Market Classification) == ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက ဈေးကွက်နေရာ နှစ်ခုမှတစ်ဆင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ကြသည်။ * '''ပြင်ပဈေးကွက် (Over-the-Counter သို့မဟုတ် OTC)''' - ၎င်းသည် အဖွဲ့အစည်းများအကြား တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သော၊ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် သီးသန့်ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုသည့် စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်၏ အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ အများစုသည် OTC ဆင်းသက်စာချုပ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် စံသတ်မှတ်ချက်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းထက် မိမိတို့ စိတ်ကြိုက် ပြင်ဆင်ချုပ်ဆိုလေ့ရှိသောကြောင့် စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် (counterparty credit risk) ပိုမိုမြင့်မားလေ့ရှိသည်။ ဤအန္တရာယ်မှာ စာချုပ်ပါ ဝတ္တရားများကို တစ်ဖက်ဖက်မှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ (Exchange-Traded Derivatives သို့မဟုတ် ETD)''' - ၎င်းတို့သည် စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့် (futures) သို့မဟုတ် ရွေးချယ်ခွင့် (options) အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်သည့် စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ETD များတွင် အရောင်းအဝယ် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် ကြားခံစာချုပ်ဖက်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးသော ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန (central clearing house) ကို အသုံးပြုကြသည်။ ထိုသို့အသုံးပြုခြင်းဖြင့် စာချုပ်ဖက်တစ်ဦးဦးမှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေကို ထိရောက်စွာ ချေဖျက်ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> == အဓိက ဆင်းသက်စာချုပ် အမျိုးအစားများ (Primary Instrument Types) == ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ ဖွဲ့စည်းပုံများကို ယေဘုယျအားဖြင့် စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (standard contracts) နှင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်အဖြစ် ဖန်တီးထားသော ထုတ်ကုန်များ (securitized products) ဟူ၍ အမျိုးအစား နှစ်ရပ် ခွဲခြားထားသည်။ === စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (Standard Contracts) === * '''ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ (Forwards)''' - အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို အနာဂတ်ရှိ သတ်မှတ်ရက်တစ်ခုတွင် ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် စိတ်ကြိုက် ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုထားသော သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures)''' - သတ်မှတ်ထားသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ပြီး နေ့စဉ် စာရင်းရှင်းလင်းမှုပြုလုပ်သော စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသည့် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ (Options)''' - ဝယ်ယူသူအား အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို သတ်မှတ်ထားသောရက်တွင် သို့မဟုတ် ထိုရက်မတိုင်မီ ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း (strike price) ဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးပေးသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ဤစာချုပ်များတွင် ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေးကို ကောလ် (call) ဟုခေါ်ဆိုပြီး ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးကို ပွတ်တ် (put) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဝယ်ယူသူအနေဖြင့် ထိုအခွင့်အရေးကို မဖြစ်မနေ အသုံးပြုရန် တာဝန်မရှိပေ။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Swaps)''' - ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ကာလတစ်ခုအတွင်း ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများကို အစဉ်လိုက် ဖလှယ်ရန် သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ခြင်း (interest rate swaps)၊ ငွေကြေး ဖလှယ်ခြင်း (currency swaps) သို့မဟုတ် စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ခြင်း (total return swaps) တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Credit Default Swaps သို့မဟုတ် CDS)''' - ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးမှ ၎င်း၏ ချေးငွေအန္တရာယ်ကို အခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးနှင့် ဖလှယ်ရန် သို့မဟုတ် ချေဖျက်ရန် ခွင့်ပြုထားသည့် နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြီစားတစ်ဦးမှ ကြွေးမြီပေးဆပ်ရန် ပျက်ကွက်မှုအပေါ် အာမခံထားရှိခြင်းအဖြစ် ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်ပေးသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား (Instrument Mechanics) == === ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures Contracts) === ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ နှစ်မျိုးစလုံးသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ပိုင်ဆိုင်မှုပစ္စည်းများ၏ ဈေးနှုန်းအတက်အကျ အန္တရာယ်ကို ချေဖျက်ရန် သို့မဟုတ် လက်ခံရယူရန် လုပ်ဆောင်ကြသည်။ သို့သော် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ တင်းကျပ်သော ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းနှစ်ရပ် ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ စာချုပ်များကို စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်းနှင့် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုရှိသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များမှတစ်ဆင့် ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း (Standardization)''' - စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များသည် စာချုပ်တိုင်းအတွက် ပြောင်းလဲ၍မရသော ပုံသေသတ်မှတ်ချက်များကို ပြဋ္ဌာန်းထားကြသည်။ အခြေခံပစ္စည်း၏ အရည်အသွေး၊ အရေအတွက် ယူနစ်၊ ပစ္စည်းပေးအပ်ရမည့် အချိန်ဇယားနှင့် နေရာတို့ကို တင်းကျပ်စွာ သတ်မှတ်ထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် နံပါတ် ၂ အဆင့်ရှိ အဝါရောင်ပြောင်းဖူး အမေရိကန်တင်း (bushel) ၅,၀၀၀ သို့မဟုတ် ဗြိတိသျှပေါင် ၆၂,၅၀၀ ဟု တိကျစွာ သတ်မှတ်ထားခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဈေးကွက်အတွင်း ရှာဖွေဆုံးဖြတ်ရန် ကျန်ရှိနေသော တစ်ခုတည်းသော ကိန်းရှင် (variable) မှာ ဈေးနှုန်းသာ ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့ လုံးဝတူညီနေသည့် သတ်မှတ်ချက်များကြောင့် စာချုပ်များကို အလွယ်တကူ အစားထိုးလဲလှယ်နိုင်ပြီး ဈေးကွက်ပါဝင်သူများအနေဖြင့် အခက်အခဲမရှိဘဲ အရောင်းအဝယ် စတင်ခြင်း၊ ချေဖျက်ခြင်း သို့မဟုတ် လွှဲပြောင်းခြင်းများကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း (Central Counterparty Clearing သို့မဟုတ် CCP)''' - အရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုတွင် ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်တစ်ခု ကိုက်ညီသွားသောအခါ ဒိုင်၏ စာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာနသည် နှစ်ဖက်အကြားသို့ ဝင်ရောက်လာသည်။ ထို့နောက် ရောင်းချသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ဝယ်ယူသူအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဝယ်ယူသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ရောင်းချသူအဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို ဘဏ္ဍာရေး ဥပဒေအရ စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း (novation) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤသို့ ဗဟိုမှ အာမခံပေးခြင်းကြောင့် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ချုပ်ဆိုရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေများကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်ပြီး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သူများ၏ မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း လျှို့ဝှက်ထားနိုင်သည်။ စံသတ်မှတ်ချက်များနှင့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ ကင်းစင်မှုတို့ ပေါင်းစပ်သွားသောအခါ ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု (market liquidity) အားကောင်းလာစေသည်။ ထို့ကြောင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များသည် ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်းအတွက် အဓိက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ယန္တရားဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား သို့မဟုတ် အလုပ်ချိန်ပြင်ပ ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း (Empirical Mechanism / Off-Hours Price Discovery)''' - စံသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် အီလက်ထရောနစ် စနစ်ဖြင့် ၂၄ နာရီနီးပါး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သောကြောင့် ပုံမှန် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များ ပိတ်ထားချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မက်ခရိုစီးပွားရေးနှင့် ပထဝီနိုင်ငံရေး တုန်လှုပ်မှုများကို လက်ခံတုံ့ပြန်နိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ပင်လယ်ရေကြောင်း ရေနံစိမ်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် ကမ္ဘာ့အရေးပါသော ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို ပိတ်ဆို့နိုင်ခြေရှိသည်ဟူသော သတင်းများ တနင်္ဂနွေပိတ်ရက်တွင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ တနင်္ဂနွေနေ့ ညနေ ၆ နာရီ (EST) အချိန်တွင် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ရေနံထောက်ပံ့မှုပြတ်တောက်နိုင်ခြေကို ဈေးနှုန်းများတွင် ချက်ချင်းထည့်သွင်း တွက်ချက်ခဲ့ကြသည်။ အနောက်တက္ကဆက် ကြားခံ ရေနံစိမ်း (West Texas Intermediate သို့မဟုတ် WTI) ၏ ဆက်တိုက် ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းများသည် ၂.၇ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ကာ တစ်စည်လျှင် ၇၈ ဒေါ်လာအထိ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် S&P 500 နှင့် Nasdaq 100 ကဲ့သို့သော ကျယ်ပြန့်သည့် အစုရှယ်ယာ အညွှန်းကိန်း ကြိုပွိုင့်များသည် သုညဒသမ ၃ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် သုညဒသမ ၄ ရာခိုင်နှုန်း အသီးသီး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ တနင်္လာနေ့နံနက်ပိုင်း အစုရှယ်ယာဈေးကွက်များ မဖွင့်လှစ်မီ နာရီပေါင်းများစွာ အလိုကတည်းကပင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း အမျိုးအစားစုံလင်စွာ၌ စွန့်စားရနိုင်ခြေကို ရှောင်ရှားလိုသည့် (risk-off) ဈေးနှုန်းအသစ် သတ်မှတ်မှုများ ချက်ချင်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.barrons.com/articles/stock-futures-oil-trading-sunday-a0a615fa|title=Market News: Futures Fall, Oil Jumps|work=Barron's|access-date=2026-06-22}}</ref> === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Perpetual Futures သို့မဟုတ် Perpetual Swaps) === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ် (Perpetual future) ကို အရပ်သုံးစကားဖြင့် ပါပ် (perp) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းသည် စံသတ်မှတ်ချက်မရှိသော သို့မဟုတ် သီးခြားအရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုအပေါ်သာ မူတည်သော ဆင်းသက်စာချုပ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါစာချုပ်သည် အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုအပေါ် လဲဗရိတ်ချ် (leverage) အသုံးပြု၍ လားရာခန့်မှန်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို ပေးစွမ်းနိုင်ပြီး သတ်မှတ်ထားသော သက်တမ်းကုန်ဆုံးရက် မရှိပေ။ ဤစာချုပ်အမျိုးအစားသည် ဒစ်ဂျစ်တယ်ပစ္စည်းများဖြစ်သော ခရစ်ပတိုငွေကြေး (cryptocurrency) ဈေးကွက်များတွင် ပထမဆုံး ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏသည် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏထက် အဆပေါင်းများစွာ သာလွန်လေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရန်ပုံငွေနှုန်းထား ယန္တရား (The Funding Rate Mechanism)''' - အမြဲတမ်းစာချုပ်များသည် မည်သည့်အခါမျှ သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်းမရှိသလို ပစ္စည်းအမှန်တကယ် ပေးအပ်ရန်လည်း မလိုပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်၏ ဈေးနှုန်းကို အခြေခံပစ္စည်း၏ လက်ငင်းပေါက်ဈေးနှင့် ထပ်တူကျစေရန်အတွက် ရန်ပုံငွေနှုန်းထား (funding rate) ဟုခေါ်သော အလိုအလျောက် အချိန်မှန် ငွေပေးချေမှုစနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးထက် ပိုမိုမြင့်မားနေပါက ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားသူများ (long position holders) သည် ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားသူများ (short position holders) ထံသို့ ရာခိုင်နှုန်းတစ်ခုဖြင့် အခကြေးငွေ ပေးဆောင်ရသည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးအောက် လျော့နည်းနေပါက ရောင်းချထားသူများက ဝယ်ယူထားသူများကို ပြန်လည်ပေးဆောင်ရသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရာ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက် (Comparison to Traditional Swaps)''' - ဖွဲ့စည်းပုံအရ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရိုးရာ စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Total Return Swaps သို့မဟုတ် TRS) ၏ လုပ်ဆောင်မှုများနှင့် ဆင်တူကြသည်။ ဤဖွဲ့စည်းပုံ နှစ်မျိုးစလုံးတွင် စာချုပ်ဖက်များသည် အခြေခံပစ္စည်းကို အမှန်တကယ် မပိုင်ဆိုင်ဘဲ ၎င်း၏ တန်ဖိုးတက်လာမှု သို့မဟုတ် ကျဆင်းမှုအပေါ် ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် အကျိုးအမြတ် ရယူနိုင်သည်။ သို့သော် TRS သည် များသောအားဖြင့် အဖွဲ့အစည်းများအကြား ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များမှာမူ မြင့်မားသော လဲဗရိတ်ချ်ကို ပေးစွမ်းနိုင်ရန်နှင့် ရိုးရှင်းသော လားရာခန့်မှန်းမှု ယန္တရားများ ပါဝင်စေရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ရောင်းဝယ်သော ဘဏ္ဍာရေးထုတ်ကုန်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Interest Rate Swaps သို့မဟုတ် IRS) === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Interest rate swap သို့မဟုတ် IRS) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ (notional principal) အပေါ် အခြေခံ၍ အနာဂတ်တွင် ပေးချေရမည့် အတိုးငွေများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ရန် သဘောတူကြသည်။ ပုံသေဝင်ငွေရ ဈေးကွက်များတွင် အဖွဲ့အစည်းကြီးများသည် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိက ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ကြွေးမြီ သက်တမ်းများကို စီမံခန့်ခွဲရန်၊ ငွေကြေးမူဝါဒများနှင့် ပတ်သက်၍ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားရန်နှင့် အတိုးနှုန်း မတည်ငြိမ်မှုများကို အကာအကွယ်ယူရန်အတွက် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရှင်းသော ဖွဲ့စည်းပုံ (The "Plain Vanilla" Structure)''' - အသုံးအများဆုံး ပုံစံမှာ ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating swap) ဖြစ်သည်။ ဤအစီအစဉ်တွင် စာချုပ်ဖက် က (Counterparty A) သည် စာချုပ်ဖက် ခ (Counterparty B) သို့ ပုံသေအတိုးနှုန်း တစ်ခုကို ပေးချေရန် သဘောတူပြီး ယင်းအစား အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း (floating interest rate) ကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် စာချုပ်ဖက် ခ သည် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ပေးချေပြီး ပုံသေအတိုးနှုန်းကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏသည် အမည်ခံသာဖြစ်ပြီး မည်သည့်အခါမျှ အမှန်တကယ် ဖလှယ်မည်မဟုတ်ပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေပေးချေရမည့် ရက်ရောက်တိုင်း မိမိတို့ ပေးချေရမည့် တာဝန်နှစ်ရပ်အကြား ကွာဟချက်ကို တွက်ချက်ကာ အသားတင် ကွာဟသည့် ငွေသားပမာဏကိုသာ ရှင်းလင်းပေးချေကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ (Reference Benchmarks)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခုရှိ အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းအပိုင်းကို တက်ကြွစွာ ပြောင်းလဲနေသော ရေတိုဈေးကွက် စံသတ်မှတ်ချက်တစ်ခုနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ လန်ဒန် ဘဏ်အချင်းချင်း အတိုးနှုန်း (London Interbank Offered Rate သို့မဟုတ် LIBOR) ကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အသုံးပြုမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီးနောက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် အာမခံထားသော ညအိပ် ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု နှုန်းထား (Secured Overnight Financing Rate သို့မဟုတ် SOFR) ကို အဓိက မှီငြမ်းလာကြသည်။ ၎င်းသည် အမေရိကန် ငွေတိုက်စာချုပ်များကို အာမခံအဖြစ်ထားရှိကာ ညတွင်းချင်း ငွေချေးယူရာတွင် ကုန်ကျစရိတ်ကို ကျယ်ပြန့်စွာ တိုင်းတာထားသော နှုန်းထားဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုများ (Structural Variations)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် ဈေးကွက် အရောင်းအဝယ်ပမာဏ၏ အများစုကို နေရာယူထားသော်လည်း အခြားသော ပြင်ပဈေးကွက် ဖလှယ်ရေးပုံစံများလည်း ရှိသေးသည်။ ၎င်းတို့တွင် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းတစ်ခုနှင့် အခြားသော အပြောင်းအလဲရှိသည့် အတိုးနှုန်းတစ်ခုကို ဖလှယ်သော အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (basis swaps) နှင့် နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (cross-currency interest rate swaps) တို့ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Currency Swaps) === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Currency swap သို့မဟုတ် cross-currency swap) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော ဆင်းသက်စာချုပ် သဘောတူညီချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် ငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် ချေးယူထားသော ငွေရင်းပမာဏနှင့် ၎င်း၏ အတိုးများကို အခြားငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော တူညီသည့် ငွေရင်းနှင့် အတိုးများဖြင့် အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏကိုသာ အသုံးပြုသော ပုံမှန် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တွင် အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏကို အမှန်တကယ် လွှဲပြောင်းပေးရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> စံသတ်မှတ်ထားသော ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခု၏ လုပ်ငန်းစဉ် အဆင့်ဆင့်ကို အောက်ပါ သီးခြားအဆင့် သုံးဆင့်ဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။ * '''စတင်ခြင်း (Inception)''' - စာချုပ်ဖက်များသည် အဆိုပါအချိန်၌ ပေါက်ဈေးရှိနေသော လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း (spot exchange rate) အတိုင်း တူညီသော ငွေရင်းပမာဏများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကာလ (The Tenor / Term)''' - စာချုပ် သက်တမ်းတစ်လျှောက်လုံးတွင် နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးသည် မိမိတို့ လက်ခံရရှိထားသော ငွေရင်းပမာဏအပေါ် ကျသင့်သည့် အတိုးငွေများကို အချိန်မှန် ပေးချေရသည်။ ဤအတိုးငွေပေးချေမှုများကို ပုံသေနှင့် ပုံသေ ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-fixed)၊ ပုံသေနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုး ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating) သို့မဟုတ် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးအချင်းချင်း ဖလှယ်ခြင်း (floating-for-floating) စသည်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း (Maturity)''' - ဖလှယ်ရေးစာချုပ် သက်တမ်းကုန်ဆုံးသွားသောအခါ စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေရင်းပမာဏများကို မူလပိုင်ရှင်များထံသို့ ပြန်လည်ပေးအပ် ဖလှယ်ကြသည်။ ဤနောက်ဆုံး ပြန်လည်ဖလှယ်ခြင်းကို အဆိုပါအချိန်ရှိ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် စာချုပ်စတင်ချုပ်ဆိုစဉ်ကတည်းက သဘောတူညီထားခဲ့သော ကြိုတင်သတ်မှတ်နှုန်းထား (များသောအားဖြင့် မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်း) ဖြင့်ဖြစ်စေ ဆောင်ရွက်ကြသည်။ မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် ကြွေးမြီသက်တမ်းတစ်လျှောက် နိုင်ငံခြားငွေလဲလှယ်ရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် အန္တရာယ်များမှ နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးကို အပြည့်အဝ အကာအကွယ် ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်း (Economic Rationale)''' - နိုင်ငံတကာ ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများသည် ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိကအားဖြင့် နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် (comparative borrowing advantage) ရရှိရန် အသုံးပြုကြသည်။ နိုင်ငံခြားဈေးကွက်တွင် ငွေကြေးစာချုပ်များ တိုက်ရိုက်ထုတ်ဝေပြီး ချေးယူခြင်းထက် ပိုမိုသက်သာသော အတိုးနှုန်းဖြင့် ချေးငွေရယူရန်အတွက် ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ် မိမိတို့၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (balance sheet) တွင် နိုင်ငံခြားငွေကြေးဖြင့် ပေးဆပ်ရန်ရှိသော ကြွေးမြီများကို အကာအကွယ်ယူရန် ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဝေါဟာရအဘိဓာန် (Glossary) == * Arbitrage = ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း * Balance sheet = ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း * Basis swaps = အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Benchmark = စံသတ်မှတ်ချက် * Call (Options) = ကောလ် (ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေး) * Capital Efficiency = အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း * Capital Gains Tax = အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် * Central clearing house = ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန * Central Counterparty Clearing (CCP) = ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း * Collateralized Debt Obligations (CDOs) = အပေါင်ခံ ကြွေးမြီစာချုပ်များ * Commodities = ကုန်စည်များ * Comparative borrowing advantage = နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် * Contingent Payoffs = အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် * Counterparty = စာချုပ်ဖက် * Counterparty credit risk = စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် * Credit Default Swaps (CDS) = ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Cross-currency interest rate swaps = နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Currencies = နိုင်ငံခြားငွေကြေးများ * Currency swaps = ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Directional Speculation = လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း * Equities = အစုရှယ်ယာများ * Equity swap = ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် * Exchange-Traded Derivatives (ETD) = ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ * Financial derivative = ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် * Fixed-for-floating swap = ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း * Fixed-income instruments = ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ * Floating interest rate = အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း * Forwards = ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ * Funding rate = ရန်ပုံငွေနှုန်းထား * Futures = ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Hedging = ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (သို့မဟုတ် စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း) * Index = အညွှန်းကိန်း * Interest rate swaps (IRS) = အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Intrinsic value = ပင်ကိုတန်ဖိုး * Leverage = လဲဗရိတ်ချ် * Long position = ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားခြင်း * Margin = ကနဦး အာမခံကြေး * Market liquidity = ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု * Maturity = သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း * Mortgage-Backed Securities (MBS) = အိမ်ရာပေါင်နှံမှု အခြေခံ ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ * Notional financial position = အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ * Notional principal = အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ * Novation = စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း * Off-Hours Price Discovery = အလုပ်ချိန်ပြင်ပ ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း * Optionality = ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် * Options = ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ * Over-the-Counter (OTC) = ပြင်ပဈေးကွက် * Perpetual Futures / Perpetual Swaps (Perp) = အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Put (Options) = ပွတ်တ် (ရောင်းချရန် အခွင့်အရေး) * Reference Benchmarks = စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ * Risk Mitigation = စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း * Short position = ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားခြင်း * Speculation = ဈေးကစားခြင်း * Spot exchange rate = လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း * Spot market = လက်ငင်းဈေးကွက် * Standard Contracts = စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ * Standardization = စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း * Strike price = ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း * Structured Products = ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသော ထုတ်ကုန်များ * Swaps = ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Synthetic Exposure = ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု * Tax Optimization = အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း * Tenor / Term = သက်တမ်းကာလ * Tiered risk tranches = အလွှာလိုက်ခွဲခြားထားသော စွန့်စားရနိုင်ခြေ အဆင့်များ * Total return swaps (TRS) = စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Transition Management = ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း * Underlying asset = အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း သို့မဟုတ် အခြေခံပစ္စည်း == ကိုးကား == kgkznawqitym45ja74w38a801u4azut 1040257 1040255 2026-06-22T12:23:09Z Mkant00 135890 1040257 wikitext text/x-wiki ဘဏ္ဍာရေး တွင် ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် (Financial derivative) သည် စာချုပ်ဖက် (counterparty) နှစ်ဦး သို့မဟုတ် နှစ်ဦးထက်ပိုသော သူများအကြား ချုပ်ဆိုထားသည့် စာချုပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းစာချုပ်၏ တန်ဖိုးသည် အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း (underlying asset)၊ အညွှန်းကိန်း (index) သို့မဟုတ် စံသတ်မှတ်ချက် (benchmark) တစ်ခုခု၏ ဈေးကွက်လှုပ်ရှားမှုအပေါ် မူတည်နေခြင်း သို့မဟုတ် ယင်းတို့ထံမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုတွင် ပင်ကိုတန်ဖိုး (intrinsic value) မရှိပါ။ ယင်းအစား ၎င်း၏ ဈေးကွက်ပေါက်ဈေးသည် အခြေခံအရာဝတ္ထု၏ ဈေးနှုန်းပြောင်းလဲမှုများနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်၍ အတက်အကျ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ ဈေးကွက်တွင် အများဆုံး အသုံးပြုလေ့ရှိသော အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်းများတွင် အစုရှယ်ယာများ (equities)၊ ငွေတိုက်စာချုပ်များကဲ့သို့သော ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ (fixed-income instruments)၊ ကုန်စည်များ (commodities)၊ နိုင်ငံခြားငွေကြေးများ (currencies)၊ အတိုးနှုန်းများ (interest rates) နှင့် ဈေးကွက် အညွှန်းကိန်းများ (market indices) ပါဝင်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> ဈေးကွက်အတွင်း ပါဝင်သူများသည် ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဆောင်တာ နှစ်ရပ်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။ ပထမတစ်ရပ်မှာ မိမိလက်ရှိ ရင်ဆိုင်နေရသော အရှုံးပေါ်နိုင်ခြေများကို လျှော့ချရန် သို့မဟုတ် အခြားသူထံ လွှဲပြောင်းရန်အတွက် စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း သို့မဟုတ် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (hedging) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယတစ်ရပ်မှာမူ ဈေးနှုန်းများ မည်သို့ပြောင်းလဲမည်ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်း၍ အမြတ်အစွန်းရယူရန်အတွက် လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (speculation) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == စီးပွားရေးအရ အသုံးဝင်မှုနှင့် ဗျူဟာမြောက် အသုံးပြုခြင်း (Economic Function and Strategic Usage) == ဆင်းသက်စာချုပ်များသည် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ ဈေးကွက်ပါဝင်သူများအတွက် အသုံးဝင်မှု နယ်ပယ်ကျယ်ပြန့်စွာ ရှိသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်သည်။ * '''စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း (Risk Mitigation)''' - ဈေးကွက်ပါဝင်သူများသည် မိမိတို့ လက်ရှိရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသော ပစ္စည်းများ၏ တန်ဖိုးနှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျ ရွေ့လျားမည့် ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုကို ဝယ်ယူလေ့ရှိကြသည်။ ဤသို့ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဈေးကွက်အတက်အကျကြောင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေများကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်စေ၊ အလုံးစုံဖြစ်စေ ချေဖျက်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite book|last1=Lemke|first1=Thomas P.|last2=Lins|first2=Gerald T.|title=Soft Dollars and Other Trading Activities|publisher=Thomson West|year=2013|pages=§§2:47–2:54}}</ref><ref>{{Cite book|title=Introduction to Derivatives and Risk Management|year=2010|publisher=[[Cengage Learning]]|location=[[Mason, OH]]|isbn=978-0-324-60120-6|pages=483–515|chapter-url=https://books.google.com/books?id=DT0nnLDMYTgC|author1=Don M. Chance|author2=Robert Brooks|edition=8th|access-date=2011-09-14|chapter=Advanced Derivatives and Strategies}}</ref> * '''လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (Directional Speculation)''' - ဈေးနှုန်းသွားမည့် လမ်းကြောင်းများ၊ ဈေးကွက် မငြိမ်မသက်ဖြစ်မှုများ သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းအတက်အကျ နယ်ပယ်များကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းခြင်းအပေါ် အခြေခံ၍ အကျိုးအမြတ် ရှာဖွေခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်းကဲ့သို့ အကာအကွယ်ရယူထားခြင်းမရှိဘဲ မိမိ၏ ခန့်မှန်းချက်အတိုင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံကြခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း သို့မဟုတ် လဲဗရိတ်ချ် (Capital Efficiency / Leverage)''' - မိမိဘက်မှ ကနဦး အာမခံကြေး (margin) အနည်းငယ်သာ စိုက်ထုတ်ထားသော်လည်း အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ (notional financial position) ကြီးမားစွာဖြင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြတ်အစွန်းဖြစ်စေ၊ အရှုံးဖြစ်စေ ပိုမိုကြီးမားစွာ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Hull|first=John C.|title=Options, Futures, and Other Derivatives|edition=9th|publisher=Pearson|year=2014|isbn=978-0133456318|pages=16–17}}</ref> * '''ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (Synthetic Exposure)''' - တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်၍မရသော၊ ငွေပေါ်လွယ်မှုမရှိသော သို့မဟုတ် ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာအရ လက်လှမ်းမမီနိုင်သော အခြေခံပစ္စည်းများကို စီးပွားရေးအရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနိုင်ရန် ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ရာသီဥတု ဆင်းသက်စာချုပ်များ (weather derivatives) ကို အသုံးပြု၍ လေထုနှင့် အပူချိန် အပြောင်းအလဲများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် စွန့်စားရနိုင်ခြေများကို သီးခြားခွဲထုတ်ကာ အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ခြင်းများ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Shirreff|first=David|title=Dealing With Financial Risk|year=2004|publisher=The Economist|isbn=978-1-57660-162-4|chapter-url=https://books.google.com/books?id=mwirEO_f1DkC|access-date=2011-09-14|page=23|chapter=Derivatives and leverage|url=https://archive.org/details/dealingwithfinan0000shir/page/23}}</ref> * '''အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် သို့မဟုတ် ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် (Contingent Payoffs / Optionality)''' - တိကျသော ဈေးကွက်အခြေအနေများ သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်းအမှတ်များသို့ ရောက်ရှိမှသာလျှင် ဆင်းသက်စာချုပ်၏ တန်ဖိုးကို အသက်ဝင်စေမည့် မိမိစိတ်ကြိုက် အကျိုးအမြတ်ပုံစံများ ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း (Arbitrage)''' - တစ်ထပ်တည်းတူညီသော သို့မဟုတ် အလွန်ဆက်စပ်မှုရှိသော ပစ္စည်းတစ်ခုအား ဈေးကွက်နှစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုထက်ပိုသော နေရာများတွင် ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ချက် ခေတ္တလွဲမှားနေမှုကို အခွင့်ကောင်းယူခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းမှတစ်ဆင့် သဘောတရားရေးရာအရ အရှုံးပေါ်ရန်မရှိသည့် အကျိုးအမြတ်များကို ရယူနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း (Transition Management)''' - ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ ငွေကြေးစာချုပ်များကို အမှန်တကယ် ဝယ်ယူခြင်း၊ ရောင်းချခြင်းများ ပြုလုပ်မည့်အစား အဓိက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အမျိုးအစားများအကြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အချိုးအစားများကို ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် ပြောင်းလဲခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနည်းအားဖြင့် ဈေးကွက်အပေါ် ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုများ၊ ဈေးနှုန်းကွာဟမှု ကုန်ကျစရိတ်များနှင့် ငွေပေးချေမှု နှောင့်နှေးကြန့်ကြာမှုများကို ရှောင်ရှားနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း (Tax Optimization)''' - ဥပဒေအရ ပေးဆောင်ရမည့် အခွန်ဝတ္တရားများကို ရွှေ့ဆိုင်းရန် သို့မဟုတ် အနည်းဆုံးဖြစ်စေရန်အတွက် ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများကို ဖွဲ့စည်းစီမံခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အစုရှယ်ယာများကို အမှန်တကယ် ပိုင်ဆိုင်ထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးသည် ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် (equity swap) ကို ချုပ်ဆိုနိုင်သည်။ ထိုစာချုပ်အရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် ရှယ်ယာမှရရှိသော စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ်များကို စာချုပ်ဖက်ထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးပြီး ယင်းအစား ဆိုနီယာ (SONIA) ကဲ့သို့သော ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အတိုးနှုန်းကို ရယူမည် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် (Capital Gains Tax) ကျသင့်စေမည့် တရားဝင် ပိုင်ဆိုင်မှုလွှဲပြောင်းခြင်းကို ဥပဒေနှင့်အညီ ရွှေ့ဆိုင်းထားနိုင်ပြီး ပိုင်ဆိုင်မှု၏ တန်ဖိုးကိုမူ ငွေသားအဖြစ် ဖော်ဆောင်အသုံးပြုနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ == ဈေးကွက် အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (Market Classification) == ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက ဈေးကွက်နေရာ နှစ်ခုမှတစ်ဆင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ကြသည်။ * '''ပြင်ပဈေးကွက် (Over-the-Counter သို့မဟုတ် OTC)''' - ၎င်းသည် အဖွဲ့အစည်းများအကြား တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သော၊ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် သီးသန့်ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုသည့် စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်၏ အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ အများစုသည် OTC ဆင်းသက်စာချုပ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် စံသတ်မှတ်ချက်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းထက် မိမိတို့ စိတ်ကြိုက် ပြင်ဆင်ချုပ်ဆိုလေ့ရှိသောကြောင့် စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် (counterparty credit risk) ပိုမိုမြင့်မားလေ့ရှိသည်။ ဤအန္တရာယ်မှာ စာချုပ်ပါ ဝတ္တရားများကို တစ်ဖက်ဖက်မှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ (Exchange-Traded Derivatives သို့မဟုတ် ETD)''' - ၎င်းတို့သည် စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့် (futures) သို့မဟုတ် ရွေးချယ်ခွင့် (options) အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်သည့် စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ETD များတွင် အရောင်းအဝယ် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် ကြားခံစာချုပ်ဖက်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးသော ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန (central clearing house) ကို အသုံးပြုကြသည်။ ထိုသို့အသုံးပြုခြင်းဖြင့် စာချုပ်ဖက်တစ်ဦးဦးမှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေကို ထိရောက်စွာ ချေဖျက်ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> == အဓိက ဆင်းသက်စာချုပ် အမျိုးအစားများ (Primary Instrument Types) == ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ ဖွဲ့စည်းပုံများကို ယေဘုယျအားဖြင့် စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (standard contracts) နှင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်အဖြစ် ဖန်တီးထားသော ထုတ်ကုန်များ (securitized products) ဟူ၍ အမျိုးအစား နှစ်ရပ် ခွဲခြားထားသည်။ === စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (Standard Contracts) === * '''ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ (Forwards)''' - အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို အနာဂတ်ရှိ သတ်မှတ်ရက်တစ်ခုတွင် ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် စိတ်ကြိုက် ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုထားသော သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures)''' - သတ်မှတ်ထားသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ပြီး နေ့စဉ် စာရင်းရှင်းလင်းမှုပြုလုပ်သော စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသည့် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ (Options)''' - ဝယ်ယူသူအား အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို သတ်မှတ်ထားသောရက်တွင် သို့မဟုတ် ထိုရက်မတိုင်မီ ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း (strike price) ဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးပေးသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ဤစာချုပ်များတွင် ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေးကို ကောလ် (call) ဟုခေါ်ဆိုပြီး ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးကို ပွတ်တ် (put) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဝယ်ယူသူအနေဖြင့် ထိုအခွင့်အရေးကို မဖြစ်မနေ အသုံးပြုရန် တာဝန်မရှိပေ။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Swaps)''' - ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ကာလတစ်ခုအတွင်း ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများကို အစဉ်လိုက် ဖလှယ်ရန် သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ခြင်း (interest rate swaps)၊ ငွေကြေး ဖလှယ်ခြင်း (currency swaps) သို့မဟုတ် စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ခြင်း (total return swaps) တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Credit Default Swaps သို့မဟုတ် CDS)''' - ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးမှ ၎င်း၏ ချေးငွေအန္တရာယ်ကို အခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးနှင့် ဖလှယ်ရန် သို့မဟုတ် ချေဖျက်ရန် ခွင့်ပြုထားသည့် နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြီစားတစ်ဦးမှ ကြွေးမြီပေးဆပ်ရန် ပျက်ကွက်မှုအပေါ် အာမခံထားရှိခြင်းအဖြစ် ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်ပေးသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား (Instrument Mechanics) == === ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures Contracts) === ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ နှစ်မျိုးစလုံးသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ပိုင်ဆိုင်မှုပစ္စည်းများ၏ ဈေးနှုန်းအတက်အကျ အန္တရာယ်ကို ချေဖျက်ရန် သို့မဟုတ် လက်ခံရယူရန် လုပ်ဆောင်ကြသည်။ သို့သော် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ တင်းကျပ်သော ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းနှစ်ရပ် ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ စာချုပ်များကို စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်းနှင့် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုရှိသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များမှတစ်ဆင့် ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း (Standardization)''' - စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များသည် စာချုပ်တိုင်းအတွက် ပြောင်းလဲ၍မရသော ပုံသေသတ်မှတ်ချက်များကို ပြဋ္ဌာန်းထားကြသည်။ အခြေခံပစ္စည်း၏ အရည်အသွေး၊ အရေအတွက် ယူနစ်၊ ပစ္စည်းပေးအပ်ရမည့် အချိန်ဇယားနှင့် နေရာတို့ကို တင်းကျပ်စွာ သတ်မှတ်ထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် နံပါတ် ၂ အဆင့်ရှိ အဝါရောင်ပြောင်းဖူး အမေရိကန်တင်း (bushel) ၅,၀၀၀ သို့မဟုတ် ဗြိတိသျှပေါင် ၆၂,၅၀၀ ဟု တိကျစွာ သတ်မှတ်ထားခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဈေးကွက်အတွင်း ရှာဖွေဆုံးဖြတ်ရန် ကျန်ရှိနေသော တစ်ခုတည်းသော ကိန်းရှင် (variable) မှာ ဈေးနှုန်းသာ ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့ လုံးဝတူညီနေသည့် သတ်မှတ်ချက်များကြောင့် စာချုပ်များကို အလွယ်တကူ အစားထိုးလဲလှယ်နိုင်ပြီး ဈေးကွက်ပါဝင်သူများအနေဖြင့် အခက်အခဲမရှိဘဲ အရောင်းအဝယ် စတင်ခြင်း၊ ချေဖျက်ခြင်း သို့မဟုတ် လွှဲပြောင်းခြင်းများကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း (Central Counterparty Clearing သို့မဟုတ် CCP)''' - အရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုတွင် ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်တစ်ခု ကိုက်ညီသွားသောအခါ ဒိုင်၏ စာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာနသည် နှစ်ဖက်အကြားသို့ ဝင်ရောက်လာသည်။ ထို့နောက် ရောင်းချသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ဝယ်ယူသူအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဝယ်ယူသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ရောင်းချသူအဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို ဘဏ္ဍာရေး ဥပဒေအရ စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း (novation) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤသို့ ဗဟိုမှ အာမခံပေးခြင်းကြောင့် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ချုပ်ဆိုရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေများကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်ပြီး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သူများ၏ မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း လျှို့ဝှက်ထားနိုင်သည်။ စံသတ်မှတ်ချက်များနှင့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ ကင်းစင်မှုတို့ ပေါင်းစပ်သွားသောအခါ ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု (market liquidity) အားကောင်းလာစေသည်။ ထို့ကြောင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များသည် ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်းအတွက် အဓိက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ယန္တရားဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား သို့မဟုတ် အလုပ်ချိန်ပြင်ပ ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း (Empirical Mechanism / Off-Hours Price Discovery)''' - စံသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် အီလက်ထရောနစ် စနစ်ဖြင့် ၂၄ နာရီနီးပါး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သောကြောင့် ပုံမှန် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များ ပိတ်ထားချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မက်ခရိုစီးပွားရေးနှင့် ပထဝီနိုင်ငံရေး တုန်လှုပ်မှုများကို လက်ခံတုံ့ပြန်နိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ပင်လယ်ရေကြောင်း ရေနံစိမ်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် ကမ္ဘာ့အရေးပါသော ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို ပိတ်ဆို့နိုင်ခြေရှိသည်ဟူသော သတင်းများ တနင်္ဂနွေပိတ်ရက်တွင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ တနင်္ဂနွေနေ့ ညနေ ၆ နာရီ (EST) အချိန်တွင် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ရေနံထောက်ပံ့မှုပြတ်တောက်နိုင်ခြေကို ဈေးနှုန်းများတွင် ချက်ချင်းထည့်သွင်း တွက်ချက်ခဲ့ကြသည်။ အနောက်တက္ကဆက် ကြားခံ ရေနံစိမ်း (West Texas Intermediate သို့မဟုတ် WTI) ၏ ဆက်တိုက် ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းများသည် ၂.၇ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ကာ တစ်စည်လျှင် ၇၈ ဒေါ်လာအထိ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် S&P 500 နှင့် Nasdaq 100 ကဲ့သို့သော ကျယ်ပြန့်သည့် အစုရှယ်ယာ အညွှန်းကိန်း ကြိုပွိုင့်များသည် သုညဒသမ ၃ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် သုညဒသမ ၄ ရာခိုင်နှုန်း အသီးသီး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ တနင်္လာနေ့နံနက်ပိုင်း အစုရှယ်ယာဈေးကွက်များ မဖွင့်လှစ်မီ နာရီပေါင်းများစွာ အလိုကတည်းကပင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း အမျိုးအစားစုံလင်စွာ၌ စွန့်စားရနိုင်ခြေကို ရှောင်ရှားလိုသည့် (risk-off) ဈေးနှုန်းအသစ် သတ်မှတ်မှုများ ချက်ချင်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.barrons.com/articles/stock-futures-oil-trading-sunday-a0a615fa|title=Market News: Futures Fall, Oil Jumps|work=Barron's|access-date=2026-06-22}}</ref> === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Perpetual Futures သို့မဟုတ် Perpetual Swaps) === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ် (Perpetual future) ကို အရပ်သုံးစကားဖြင့် ပါပ် (perp) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းသည် စံသတ်မှတ်ချက်မရှိသော သို့မဟုတ် သီးခြားအရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုအပေါ်သာ မူတည်သော ဆင်းသက်စာချုပ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါစာချုပ်သည် အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုအပေါ် လဲဗရိတ်ချ် (leverage) အသုံးပြု၍ လားရာခန့်မှန်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို ပေးစွမ်းနိုင်ပြီး သတ်မှတ်ထားသော သက်တမ်းကုန်ဆုံးရက် မရှိပေ။ ဤစာချုပ်အမျိုးအစားသည် ဒစ်ဂျစ်တယ်ပစ္စည်းများဖြစ်သော ခရစ်ပတိုငွေကြေး (cryptocurrency) ဈေးကွက်များတွင် ပထမဆုံး ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏသည် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏထက် အဆပေါင်းများစွာ သာလွန်လေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရန်ပုံငွေနှုန်းထား ယန္တရား (The Funding Rate Mechanism)''' - အမြဲတမ်းစာချုပ်များသည် မည်သည့်အခါမျှ သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်းမရှိသလို ပစ္စည်းအမှန်တကယ် ပေးအပ်ရန်လည်း မလိုပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်၏ ဈေးနှုန်းကို အခြေခံပစ္စည်း၏ လက်ငင်းပေါက်ဈေးနှင့် ထပ်တူကျစေရန်အတွက် ရန်ပုံငွေနှုန်းထား (funding rate) ဟုခေါ်သော အလိုအလျောက် အချိန်မှန် ငွေပေးချေမှုစနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးထက် ပိုမိုမြင့်မားနေပါက ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားသူများ (long position holders) သည် ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားသူများ (short position holders) ထံသို့ ရာခိုင်နှုန်းတစ်ခုဖြင့် အခကြေးငွေ ပေးဆောင်ရသည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးအောက် လျော့နည်းနေပါက ရောင်းချထားသူများက ဝယ်ယူထားသူများကို ပြန်လည်ပေးဆောင်ရသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရာ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက် (Comparison to Traditional Swaps)''' - ဖွဲ့စည်းပုံအရ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရိုးရာ စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Total Return Swaps သို့မဟုတ် TRS) ၏ လုပ်ဆောင်မှုများနှင့် ဆင်တူကြသည်။ ဤဖွဲ့စည်းပုံ နှစ်မျိုးစလုံးတွင် စာချုပ်ဖက်များသည် အခြေခံပစ္စည်းကို အမှန်တကယ် မပိုင်ဆိုင်ဘဲ ၎င်း၏ တန်ဖိုးတက်လာမှု သို့မဟုတ် ကျဆင်းမှုအပေါ် ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် အကျိုးအမြတ် ရယူနိုင်သည်။ သို့သော် TRS သည် များသောအားဖြင့် အဖွဲ့အစည်းများအကြား ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များမှာမူ မြင့်မားသော လဲဗရိတ်ချ်ကို ပေးစွမ်းနိုင်ရန်နှင့် ရိုးရှင်းသော လားရာခန့်မှန်းမှု ယန္တရားများ ပါဝင်စေရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ရောင်းဝယ်သော ဘဏ္ဍာရေးထုတ်ကုန်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Interest Rate Swaps သို့မဟုတ် IRS) === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Interest rate swap သို့မဟုတ် IRS) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ (notional principal) အပေါ် အခြေခံ၍ အနာဂတ်တွင် ပေးချေရမည့် အတိုးငွေများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ရန် သဘောတူကြသည်။ ပုံသေဝင်ငွေရ ဈေးကွက်များတွင် အဖွဲ့အစည်းကြီးများသည် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိက ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ကြွေးမြီ သက်တမ်းများကို စီမံခန့်ခွဲရန်၊ ငွေကြေးမူဝါဒများနှင့် ပတ်သက်၍ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားရန်နှင့် အတိုးနှုန်း မတည်ငြိမ်မှုများကို အကာအကွယ်ယူရန်အတွက် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရှင်းသော ဖွဲ့စည်းပုံ (The "Plain Vanilla" Structure)''' - အသုံးအများဆုံး ပုံစံမှာ ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating swap) ဖြစ်သည်။ ဤအစီအစဉ်တွင် စာချုပ်ဖက် က (Counterparty A) သည် စာချုပ်ဖက် ခ (Counterparty B) သို့ ပုံသေအတိုးနှုန်း တစ်ခုကို ပေးချေရန် သဘောတူပြီး ယင်းအစား အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း (floating interest rate) ကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် စာချုပ်ဖက် ခ သည် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ပေးချေပြီး ပုံသေအတိုးနှုန်းကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏသည် အမည်ခံသာဖြစ်ပြီး မည်သည့်အခါမျှ အမှန်တကယ် ဖလှယ်မည်မဟုတ်ပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေပေးချေရမည့် ရက်ရောက်တိုင်း မိမိတို့ ပေးချေရမည့် တာဝန်နှစ်ရပ်အကြား ကွာဟချက်ကို တွက်ချက်ကာ အသားတင် ကွာဟသည့် ငွေသားပမာဏကိုသာ ရှင်းလင်းပေးချေကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ (Reference Benchmarks)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခုရှိ အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းအပိုင်းကို တက်ကြွစွာ ပြောင်းလဲနေသော ရေတိုဈေးကွက် စံသတ်မှတ်ချက်တစ်ခုနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ လန်ဒန် ဘဏ်အချင်းချင်း အတိုးနှုန်း (London Interbank Offered Rate သို့မဟုတ် LIBOR) ကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အသုံးပြုမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီးနောက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် အာမခံထားသော ညအိပ် ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု နှုန်းထား (Secured Overnight Financing Rate သို့မဟုတ် SOFR) ကို အဓိက မှီငြမ်းလာကြသည်။ ၎င်းသည် အမေရိကန် ငွေတိုက်စာချုပ်များကို အာမခံအဖြစ်ထားရှိကာ ညတွင်းချင်း ငွေချေးယူရာတွင် ကုန်ကျစရိတ်ကို ကျယ်ပြန့်စွာ တိုင်းတာထားသော နှုန်းထားဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုများ (Structural Variations)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် ဈေးကွက် အရောင်းအဝယ်ပမာဏ၏ အများစုကို နေရာယူထားသော်လည်း အခြားသော ပြင်ပဈေးကွက် ဖလှယ်ရေးပုံစံများလည်း ရှိသေးသည်။ ၎င်းတို့တွင် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းတစ်ခုနှင့် အခြားသော အပြောင်းအလဲရှိသည့် အတိုးနှုန်းတစ်ခုကို ဖလှယ်သော အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (basis swaps) နှင့် နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (cross-currency interest rate swaps) တို့ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Currency Swaps) === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Currency swap သို့မဟုတ် cross-currency swap) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော ဆင်းသက်စာချုပ် သဘောတူညီချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် ငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် ချေးယူထားသော ငွေရင်းပမာဏနှင့် ၎င်း၏ အတိုးများကို အခြားငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော တူညီသည့် ငွေရင်းနှင့် အတိုးများဖြင့် အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏကိုသာ အသုံးပြုသော ပုံမှန် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တွင် အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏကို အမှန်တကယ် လွှဲပြောင်းပေးရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> စံသတ်မှတ်ထားသော ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခု၏ လုပ်ငန်းစဉ် အဆင့်ဆင့်ကို အောက်ပါ သီးခြားအဆင့် သုံးဆင့်ဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။ * '''စတင်ခြင်း (Inception)''' - စာချုပ်ဖက်များသည် အဆိုပါအချိန်၌ ပေါက်ဈေးရှိနေသော လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း (spot exchange rate) အတိုင်း တူညီသော ငွေရင်းပမာဏများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကာလ (The Tenor / Term)''' - စာချုပ် သက်တမ်းတစ်လျှောက်လုံးတွင် နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးသည် မိမိတို့ လက်ခံရရှိထားသော ငွေရင်းပမာဏအပေါ် ကျသင့်သည့် အတိုးငွေများကို အချိန်မှန် ပေးချေရသည်။ ဤအတိုးငွေပေးချေမှုများကို ပုံသေနှင့် ပုံသေ ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-fixed)၊ ပုံသေနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုး ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating) သို့မဟုတ် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးအချင်းချင်း ဖလှယ်ခြင်း (floating-for-floating) စသည်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း (Maturity)''' - ဖလှယ်ရေးစာချုပ် သက်တမ်းကုန်ဆုံးသွားသောအခါ စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေရင်းပမာဏများကို မူလပိုင်ရှင်များထံသို့ ပြန်လည်ပေးအပ် ဖလှယ်ကြသည်။ ဤနောက်ဆုံး ပြန်လည်ဖလှယ်ခြင်းကို အဆိုပါအချိန်ရှိ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် စာချုပ်စတင်ချုပ်ဆိုစဉ်ကတည်းက သဘောတူညီထားခဲ့သော ကြိုတင်သတ်မှတ်နှုန်းထား (များသောအားဖြင့် မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်း) ဖြင့်ဖြစ်စေ ဆောင်ရွက်ကြသည်။ မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် ကြွေးမြီသက်တမ်းတစ်လျှောက် နိုင်ငံခြားငွေလဲလှယ်ရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် အန္တရာယ်များမှ နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးကို အပြည့်အဝ အကာအကွယ် ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်း (Economic Rationale)''' - နိုင်ငံတကာ ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများသည် ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိကအားဖြင့် နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် (comparative borrowing advantage) ရရှိရန် အသုံးပြုကြသည်။ နိုင်ငံခြားဈေးကွက်တွင် ငွေကြေးစာချုပ်များ တိုက်ရိုက်ထုတ်ဝေပြီး ချေးယူခြင်းထက် ပိုမိုသက်သာသော အတိုးနှုန်းဖြင့် ချေးငွေရယူရန်အတွက် ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ် မိမိတို့၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (balance sheet) တွင် နိုင်ငံခြားငွေကြေးဖြင့် ပေးဆပ်ရန်ရှိသော ကြွေးမြီများကို အကာအကွယ်ယူရန် ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဝေါဟာရအဘိဓာန် (Glossary) == * Arbitrage = ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း * Balance sheet = ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း * Basis swaps = အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Benchmark = စံသတ်မှတ်ချက် * Call (Options) = ကောလ် (ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေး) * Capital Efficiency = အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း * Capital Gains Tax = အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် * Central clearing house = ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန * Central Counterparty Clearing (CCP) = ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း * Collateralized Debt Obligations (CDOs) = အပေါင်ခံ ကြွေးမြီစာချုပ်များ * Commodities = ကုန်စည်များ * Comparative borrowing advantage = နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် * Contingent Payoffs = အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် * Counterparty = စာချုပ်ဖက် * Counterparty credit risk = စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် * Credit Default Swaps (CDS) = ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Cross-currency interest rate swaps = နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Currencies = နိုင်ငံခြားငွေကြေးများ * Currency swaps = ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Directional Speculation = လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း * Equities = အစုရှယ်ယာများ * Equity swap = ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် * Exchange-Traded Derivatives (ETD) = ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ * Financial derivative = ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် * Fixed-for-floating swap = ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း * Fixed-income instruments = ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ * Floating interest rate = အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း * Forwards = ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ * Funding rate = ရန်ပုံငွေနှုန်းထား * Futures = ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Hedging = ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (သို့မဟုတ် စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း) * Index = အညွှန်းကိန်း * Interest rate swaps (IRS) = အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Intrinsic value = ပင်ကိုတန်ဖိုး * Leverage = လဲဗရိတ်ချ် * Long position = ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားခြင်း * Margin = ကနဦး အာမခံကြေး * Market liquidity = ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု * Maturity = သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း * Mortgage-Backed Securities (MBS) = အိမ်ရာပေါင်နှံမှု အခြေခံ ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ * Notional financial position = အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ * Notional principal = အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ * Novation = စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း * Off-Hours Price Discovery = အလုပ်ချိန်ပြင်ပ ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း * Optionality = ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် * Options = ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ * Over-the-Counter (OTC) = ပြင်ပဈေးကွက် * Perpetual Futures / Perpetual Swaps (Perp) = အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Put (Options) = ပွတ်တ် (ရောင်းချရန် အခွင့်အရေး) * Reference Benchmarks = စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ * Risk Mitigation = စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း * Short position = ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားခြင်း * Speculation = ဈေးကစားခြင်း * Spot exchange rate = လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း * Spot market = လက်ငင်းဈေးကွက် * Standard Contracts = စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ * Standardization = စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း * Strike price = ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း * Structured Products = ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသော ထုတ်ကုန်များ * Swaps = ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Synthetic Exposure = ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု * Tax Optimization = အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း * Tenor / Term = သက်တမ်းကာလ * Tiered risk tranches = အလွှာလိုက်ခွဲခြားထားသော စွန့်စားရနိုင်ခြေ အဆင့်များ * Total return swaps (TRS) = စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Transition Management = ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း * Underlying asset = အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း သို့မဟုတ် အခြေခံပစ္စည်း == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:ဘဏ္ဍာရေး]] 0qrje7x961nfkhis5xlfs3giok6on8d 1040333 1040257 2026-06-23T07:55:26Z Mkant00 135890 1040333 wikitext text/x-wiki ဘဏ္ဍာရေး တွင် ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် (Financial derivative) သည် စာချုပ်ဖက် (counterparty) နှစ်ဦး သို့မဟုတ် နှစ်ဦးထက်ပိုသော သူများအကြား ချုပ်ဆိုထားသည့် စာချုပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းစာချုပ်၏ တန်ဖိုးသည် အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း (underlying asset)၊ အညွှန်းကိန်း (index) သို့မဟုတ် စံသတ်မှတ်ချက် (benchmark) တစ်ခုခု၏ ဈေးကွက်လှုပ်ရှားမှုအပေါ် မူတည်နေခြင်း သို့မဟုတ် ယင်းတို့ထံမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုတွင် ပင်ကိုတန်ဖိုး (intrinsic value) မရှိပါ။ ယင်းအစား ၎င်း၏ ဈေးကွက်ပေါက်ဈေးသည် အခြေခံအရာဝတ္ထု၏ ဈေးနှုန်းပြောင်းလဲမှုများနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်၍ အတက်အကျ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ ဈေးကွက်တွင် အများဆုံး အသုံးပြုလေ့ရှိသော အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်းများတွင် အစုရှယ်ယာများ (equities)၊ ငွေတိုက်စာချုပ်များ (bonds) ကဲ့သို့သော ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ (fixed-income instruments)၊ ကုန်စည်များ (commodities)၊ နိုင်ငံခြားငွေကြေးများ (currencies)၊ အတိုးနှုန်းများ (interest rates) နှင့် ဈေးကွက် အညွှန်းကိန်းများ (market indices) ပါဝင်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> ဈေးကွက်အတွင်း ပါဝင်သူများသည် ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဆောင်တာ နှစ်ရပ်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။ ပထမတစ်ရပ်မှာ မိမိလက်ရှိ ရင်ဆိုင်နေရသော အရှုံးပေါ်နိုင်ခြေများကို လျှော့ချရန် သို့မဟုတ် အခြားသူထံ လွှဲပြောင်းရန်အတွက် စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း သို့မဟုတ် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (hedging) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယတစ်ရပ်မှာမူ ဈေးနှုန်းများ မည်သို့ပြောင်းလဲမည်ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်း၍ အမြတ်အစွန်းရယူရန်အတွက် လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (speculation) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == စီးပွားရေးအရ အသုံးဝင်မှုနှင့် ဗျူဟာမြောက် အသုံးပြုခြင်း (Economic Function and Strategic Usage) == ဆင်းသက်စာချုပ်များသည် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ ဈေးကွက်ပါဝင်သူများအတွက် အသုံးဝင်မှု နယ်ပယ်ကျယ်ပြန့်စွာ ရှိသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်သည်။ * '''စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း (Risk Mitigation)''' - ဈေးကွက်ပါဝင်သူများသည် မိမိတို့ လက်ရှိရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသော ပစ္စည်းများ၏ တန်ဖိုးနှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျ ရွေ့လျားမည့် ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုကို ဝယ်ယူလေ့ရှိကြသည်။ ဤသို့ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဈေးကွက်အတက်အကျကြောင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေများကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်စေ၊ အလုံးစုံဖြစ်စေ ချေဖျက်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite book|last1=Lemke|first1=Thomas P.|last2=Lins|first2=Gerald T.|title=Soft Dollars and Other Trading Activities|publisher=Thomson West|year=2013|pages=§§2:47–2:54}}</ref><ref>{{Cite book|title=Introduction to Derivatives and Risk Management|year=2010|publisher=[[Cengage Learning]]|location=[[Mason, OH]]|isbn=978-0-324-60120-6|pages=483–515|chapter-url=https://books.google.com/books?id=DT0nnLDMYTgC|author1=Don M. Chance|author2=Robert Brooks|edition=8th|access-date=2011-09-14|chapter=Advanced Derivatives and Strategies}}</ref> * '''လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (Directional Speculation)''' - ဈေးနှုန်းသွားမည့် လမ်းကြောင်းများ၊ ဈေးကွက် မငြိမ်မသက်ဖြစ်မှုများ သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းအတက်အကျ နယ်ပယ်များကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းခြင်းအပေါ် အခြေခံ၍ အကျိုးအမြတ် ရှာဖွေခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်းကဲ့သို့ အကာအကွယ်ရယူထားခြင်းမရှိဘဲ မိမိ၏ ခန့်မှန်းချက်အတိုင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံကြခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း သို့မဟုတ် လဲဗရိတ်ချ် (Capital Efficiency / Leverage)''' - မိမိဘက်မှ ကနဦး အာမခံကြေး (margin) အနည်းငယ်သာ စိုက်ထုတ်ထားသော်လည်း အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ (notional financial position) ကြီးမားစွာဖြင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြတ်အစွန်းဖြစ်စေ၊ အရှုံးဖြစ်စေ ပိုမိုကြီးမားစွာ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Hull|first=John C.|title=Options, Futures, and Other Derivatives|edition=9th|publisher=Pearson|year=2014|isbn=978-0133456318|pages=16–17}}</ref> * '''ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (Synthetic Exposure)''' - တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်၍မရသော၊ ငွေပေါ်လွယ်မှုမရှိသော သို့မဟုတ် ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာအရ လက်လှမ်းမမီနိုင်သော အခြေခံပစ္စည်းများကို စီးပွားရေးအရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနိုင်ရန် ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ရာသီဥတု ဆင်းသက်စာချုပ်များ (weather derivatives) ကို အသုံးပြု၍ လေထုနှင့် အပူချိန် အပြောင်းအလဲများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် စွန့်စားရနိုင်ခြေများကို သီးခြားခွဲထုတ်ကာ အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ခြင်းများ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Shirreff|first=David|title=Dealing With Financial Risk|year=2004|publisher=The Economist|isbn=978-1-57660-162-4|chapter-url=https://books.google.com/books?id=mwirEO_f1DkC|access-date=2011-09-14|page=23|chapter=Derivatives and leverage|url=https://archive.org/details/dealingwithfinan0000shir/page/23}}</ref> * '''အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် သို့မဟုတ် ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် (Contingent Payoffs / Optionality)''' - တိကျသော ဈေးကွက်အခြေအနေများ သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်းအမှတ်များသို့ ရောက်ရှိမှသာလျှင် ဆင်းသက်စာချုပ်၏ တန်ဖိုးကို အသက်ဝင်စေမည့် မိမိစိတ်ကြိုက် အကျိုးအမြတ်ပုံစံများ ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း (Arbitrage)''' - တစ်ထပ်တည်းတူညီသော သို့မဟုတ် အလွန်ဆက်စပ်မှုရှိသော ပစ္စည်းတစ်ခုအား ဈေးကွက်နှစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုထက်ပိုသော နေရာများတွင် ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ချက် ခေတ္တလွဲမှားနေမှုကို အခွင့်ကောင်းယူခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းမှတစ်ဆင့် သဘောတရားရေးရာအရ အရှုံးပေါ်ရန်မရှိသည့် အကျိုးအမြတ်များကို ရယူနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း (Transition Management)''' - ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ ငွေကြေးစာချုပ်များကို အမှန်တကယ် ဝယ်ယူခြင်း၊ ရောင်းချခြင်းများ ပြုလုပ်မည့်အစား အဓိက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အမျိုးအစားများအကြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အချိုးအစားများကို ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် ပြောင်းလဲခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနည်းအားဖြင့် ဈေးကွက်အပေါ် ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုများ၊ ဈေးနှုန်းကွာဟမှု ကုန်ကျစရိတ်များနှင့် ငွေပေးချေမှု နှောင့်နှေးကြန့်ကြာမှုများကို ရှောင်ရှားနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း (Tax Optimization)''' - ဥပဒေအရ ပေးဆောင်ရမည့် အခွန်ဝတ္တရားများကို ရွှေ့ဆိုင်းရန် သို့မဟုတ် အနည်းဆုံးဖြစ်စေရန်အတွက် ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများကို ဖွဲ့စည်းစီမံခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အစုရှယ်ယာများကို အမှန်တကယ် ပိုင်ဆိုင်ထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးသည် ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် (equity swap) ကို ချုပ်ဆိုနိုင်သည်။ ထိုစာချုပ်အရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် ရှယ်ယာမှရရှိသော စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ်များကို စာချုပ်ဖက်ထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးပြီး ယင်းအစား ဆိုနီယာ (SONIA) ကဲ့သို့သော ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အတိုးနှုန်းကို ရယူမည် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် (Capital Gains Tax) ကျသင့်စေမည့် တရားဝင် ပိုင်ဆိုင်မှုလွှဲပြောင်းခြင်းကို ဥပဒေနှင့်အညီ ရွှေ့ဆိုင်းထားနိုင်ပြီး ပိုင်ဆိုင်မှု၏ တန်ဖိုးကိုမူ ငွေသားအဖြစ် ဖော်ဆောင်အသုံးပြုနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ == ဈေးကွက် အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (Market Classification) == ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက ဈေးကွက်နေရာ နှစ်ခုမှတစ်ဆင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ကြသည်။ * '''ပြင်ပဈေးကွက် (Over-the-Counter သို့မဟုတ် OTC)''' - ၎င်းသည် အဖွဲ့အစည်းများအကြား တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သော၊ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် သီးသန့်ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုသည့် စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်၏ အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ အများစုသည် OTC ဆင်းသက်စာချုပ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် စံသတ်မှတ်ချက်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းထက် မိမိတို့ စိတ်ကြိုက် ပြင်ဆင်ချုပ်ဆိုလေ့ရှိသောကြောင့် စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် (counterparty credit risk) ပိုမိုမြင့်မားလေ့ရှိသည်။ ဤအန္တရာယ်မှာ စာချုပ်ပါ ဝတ္တရားများကို တစ်ဖက်ဖက်မှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ (Exchange-Traded Derivatives သို့မဟုတ် ETD)''' - ၎င်းတို့သည် စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့် (futures) သို့မဟုတ် ရွေးချယ်ခွင့် (options) အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်သည့် စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ETD များတွင် အရောင်းအဝယ် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် ကြားခံစာချုပ်ဖက်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးသော ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန (central clearing house) ကို အသုံးပြုကြသည်။ ထိုသို့အသုံးပြုခြင်းဖြင့် စာချုပ်ဖက်တစ်ဦးဦးမှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေကို ထိရောက်စွာ ချေဖျက်ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> == အဓိက ဆင်းသက်စာချုပ် အမျိုးအစားများ (Primary Instrument Types) == ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ ဖွဲ့စည်းပုံများကို ယေဘုယျအားဖြင့် စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (standard contracts) နှင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်အဖြစ် ဖန်တီးထားသော ထုတ်ကုန်များ (securitized products) ဟူ၍ အမျိုးအစား နှစ်ရပ် ခွဲခြားထားသည်။ === စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (Standard Contracts) === * '''ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ (Forwards)''' - အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို အနာဂတ်ရှိ သတ်မှတ်ရက်တစ်ခုတွင် ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် စိတ်ကြိုက် ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုထားသော သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures)''' - သတ်မှတ်ထားသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ပြီး နေ့စဉ် စာရင်းရှင်းလင်းမှုပြုလုပ်သော စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသည့် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ (Options)''' - ဝယ်ယူသူအား အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို သတ်မှတ်ထားသောရက်တွင် သို့မဟုတ် ထိုရက်မတိုင်မီ ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း (strike price) ဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးပေးသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ဤစာချုပ်များတွင် ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေးကို ကောလ် (call) ဟုခေါ်ဆိုပြီး ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးကို ပွတ်တ် (put) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဝယ်ယူသူအနေဖြင့် ထိုအခွင့်အရေးကို မဖြစ်မနေ အသုံးပြုရန် တာဝန်မရှိပေ။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Swaps)''' - ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ကာလတစ်ခုအတွင်း ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများကို အစဉ်လိုက် ဖလှယ်ရန် သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ခြင်း (interest rate swaps)၊ ငွေကြေး ဖလှယ်ခြင်း (currency swaps) သို့မဟုတ် စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ခြင်း (total return swaps) တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Credit Default Swaps သို့မဟုတ် CDS)''' - ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးမှ ၎င်း၏ ချေးငွေအန္တရာယ်ကို အခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးနှင့် ဖလှယ်ရန် သို့မဟုတ် ချေဖျက်ရန် ခွင့်ပြုထားသည့် နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြီစားတစ်ဦးမှ ကြွေးမြီပေးဆပ်ရန် ပျက်ကွက်မှုအပေါ် အာမခံထားရှိခြင်းအဖြစ် ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်ပေးသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား (Instrument Mechanics) == === ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures Contracts) === ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ နှစ်မျိုးစလုံးသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ပိုင်ဆိုင်မှုပစ္စည်းများ၏ ဈေးနှုန်းအတက်အကျ အန္တရာယ်ကို ချေဖျက်ရန် သို့မဟုတ် လက်ခံရယူရန် လုပ်ဆောင်ကြသည်။ သို့သော် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ တင်းကျပ်သော ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းနှစ်ရပ် ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ စာချုပ်များကို စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်းနှင့် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုရှိသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များမှတစ်ဆင့် ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း (Standardization)''' - စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များသည် စာချုပ်တိုင်းအတွက် ပြောင်းလဲ၍မရသော ပုံသေသတ်မှတ်ချက်များကို ပြဋ္ဌာန်းထားကြသည်။ အခြေခံပစ္စည်း၏ အရည်အသွေး၊ အရေအတွက် ယူနစ်၊ ပစ္စည်းပေးအပ်ရမည့် အချိန်ဇယားနှင့် နေရာတို့ကို တင်းကျပ်စွာ သတ်မှတ်ထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် နံပါတ် ၂ အဆင့်ရှိ အဝါရောင်ပြောင်းဖူး အမေရိကန်တင်း (bushel) ၅,၀၀၀ သို့မဟုတ် ဗြိတိသျှပေါင် ၆၂,၅၀၀ ဟု တိကျစွာ သတ်မှတ်ထားခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဈေးကွက်အတွင်း ရှာဖွေဆုံးဖြတ်ရန် ကျန်ရှိနေသော တစ်ခုတည်းသော ကိန်းရှင် (variable) မှာ ဈေးနှုန်းသာ ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့ လုံးဝတူညီနေသည့် သတ်မှတ်ချက်များကြောင့် စာချုပ်များကို အလွယ်တကူ အစားထိုးလဲလှယ်နိုင်ပြီး ဈေးကွက်ပါဝင်သူများအနေဖြင့် အခက်အခဲမရှိဘဲ အရောင်းအဝယ် စတင်ခြင်း၊ ချေဖျက်ခြင်း သို့မဟုတ် လွှဲပြောင်းခြင်းများကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း (Central Counterparty Clearing သို့မဟုတ် CCP)''' - အရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုတွင် ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်တစ်ခု ကိုက်ညီသွားသောအခါ ဒိုင်၏ စာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာနသည် နှစ်ဖက်အကြားသို့ ဝင်ရောက်လာသည်။ ထို့နောက် ရောင်းချသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ဝယ်ယူသူအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဝယ်ယူသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ရောင်းချသူအဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို ဘဏ္ဍာရေး ဥပဒေအရ စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း (novation) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤသို့ ဗဟိုမှ အာမခံပေးခြင်းကြောင့် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ချုပ်ဆိုရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေများကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်ပြီး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သူများ၏ မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း လျှို့ဝှက်ထားနိုင်သည်။ စံသတ်မှတ်ချက်များနှင့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ ကင်းစင်မှုတို့ ပေါင်းစပ်သွားသောအခါ ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု (market liquidity) အားကောင်းလာစေသည်။ ထို့ကြောင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များသည် ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်းအတွက် အဓိက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ယန္တရားဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား သို့မဟုတ် အလုပ်ချိန်ပြင်ပ ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း (Empirical Mechanism / Off-Hours Price Discovery)''' - စံသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် အီလက်ထရောနစ် စနစ်ဖြင့် ၂၄ နာရီနီးပါး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သောကြောင့် ပုံမှန် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များ ပိတ်ထားချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မက်ခရိုစီးပွားရေးနှင့် ပထဝီနိုင်ငံရေး တုန်လှုပ်မှုများကို လက်ခံတုံ့ပြန်နိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ပင်လယ်ရေကြောင်း ရေနံစိမ်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် ကမ္ဘာ့အရေးပါသော ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို ပိတ်ဆို့နိုင်ခြေရှိသည်ဟူသော သတင်းများ တနင်္ဂနွေပိတ်ရက်တွင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ တနင်္ဂနွေနေ့ ညနေ ၆ နာရီ (EST) အချိန်တွင် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ရေနံထောက်ပံ့မှုပြတ်တောက်နိုင်ခြေကို ဈေးနှုန်းများတွင် ချက်ချင်းထည့်သွင်း တွက်ချက်ခဲ့ကြသည်။ အနောက်တက္ကဆက် ကြားခံ ရေနံစိမ်း (West Texas Intermediate သို့မဟုတ် WTI) ၏ ဆက်တိုက် ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းများသည် ၂.၇ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ကာ တစ်စည်လျှင် ၇၈ ဒေါ်လာအထိ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် S&P 500 နှင့် Nasdaq 100 ကဲ့သို့သော ကျယ်ပြန့်သည့် အစုရှယ်ယာ အညွှန်းကိန်း ကြိုပွိုင့်များသည် သုညဒသမ ၃ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် သုညဒသမ ၄ ရာခိုင်နှုန်း အသီးသီး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ တနင်္လာနေ့နံနက်ပိုင်း အစုရှယ်ယာဈေးကွက်များ မဖွင့်လှစ်မီ နာရီပေါင်းများစွာ အလိုကတည်းကပင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း အမျိုးအစားစုံလင်စွာ၌ စွန့်စားရနိုင်ခြေကို ရှောင်ရှားလိုသည့် (risk-off) ဈေးနှုန်းအသစ် သတ်မှတ်မှုများ ချက်ချင်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.barrons.com/articles/stock-futures-oil-trading-sunday-a0a615fa|title=Market News: Futures Fall, Oil Jumps|work=Barron's|access-date=2026-06-22}}</ref> === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Perpetual Futures သို့မဟုတ် Perpetual Swaps) === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ် (Perpetual future) ကို အရပ်သုံးစကားဖြင့် ပါပ် (perp) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းသည် စံသတ်မှတ်ချက်မရှိသော သို့မဟုတ် သီးခြားအရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုအပေါ်သာ မူတည်သော ဆင်းသက်စာချုပ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါစာချုပ်သည် အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုအပေါ် လဲဗရိတ်ချ် (leverage) အသုံးပြု၍ လားရာခန့်မှန်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို ပေးစွမ်းနိုင်ပြီး သတ်မှတ်ထားသော သက်တမ်းကုန်ဆုံးရက် မရှိပေ။ ဤစာချုပ်အမျိုးအစားသည် ဒစ်ဂျစ်တယ်ပစ္စည်းများဖြစ်သော ခရစ်ပတိုငွေကြေး (cryptocurrency) ဈေးကွက်များတွင် ပထမဆုံး ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏသည် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏထက် အဆပေါင်းများစွာ သာလွန်လေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရန်ပုံငွေနှုန်းထား ယန္တရား (The Funding Rate Mechanism)''' - အမြဲတမ်းစာချုပ်များသည် မည်သည့်အခါမျှ သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်းမရှိသလို ပစ္စည်းအမှန်တကယ် ပေးအပ်ရန်လည်း မလိုပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်၏ ဈေးနှုန်းကို အခြေခံပစ္စည်း၏ လက်ငင်းပေါက်ဈေးနှင့် ထပ်တူကျစေရန်အတွက် ရန်ပုံငွေနှုန်းထား (funding rate) ဟုခေါ်သော အလိုအလျောက် အချိန်မှန် ငွေပေးချေမှုစနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးထက် ပိုမိုမြင့်မားနေပါက ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားသူများ (long position holders) သည် ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားသူများ (short position holders) ထံသို့ ရာခိုင်နှုန်းတစ်ခုဖြင့် အခကြေးငွေ ပေးဆောင်ရသည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးအောက် လျော့နည်းနေပါက ရောင်းချထားသူများက ဝယ်ယူထားသူများကို ပြန်လည်ပေးဆောင်ရသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရာ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက် (Comparison to Traditional Swaps)''' - ဖွဲ့စည်းပုံအရ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရိုးရာ စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Total Return Swaps သို့မဟုတ် TRS) ၏ လုပ်ဆောင်မှုများနှင့် ဆင်တူကြသည်။ ဤဖွဲ့စည်းပုံ နှစ်မျိုးစလုံးတွင် စာချုပ်ဖက်များသည် အခြေခံပစ္စည်းကို အမှန်တကယ် မပိုင်ဆိုင်ဘဲ ၎င်း၏ တန်ဖိုးတက်လာမှု သို့မဟုတ် ကျဆင်းမှုအပေါ် ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် အကျိုးအမြတ် ရယူနိုင်သည်။ သို့သော် TRS သည် များသောအားဖြင့် အဖွဲ့အစည်းများအကြား ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များမှာမူ မြင့်မားသော လဲဗရိတ်ချ်ကို ပေးစွမ်းနိုင်ရန်နှင့် ရိုးရှင်းသော လားရာခန့်မှန်းမှု ယန္တရားများ ပါဝင်စေရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ရောင်းဝယ်သော ဘဏ္ဍာရေးထုတ်ကုန်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Interest Rate Swaps သို့မဟုတ် IRS) === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Interest rate swap သို့မဟုတ် IRS) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ (notional principal) အပေါ် အခြေခံ၍ အနာဂတ်တွင် ပေးချေရမည့် အတိုးငွေများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ရန် သဘောတူကြသည်။ ပုံသေဝင်ငွေရ ဈေးကွက်များတွင် အဖွဲ့အစည်းကြီးများသည် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိက ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ကြွေးမြီ သက်တမ်းများကို စီမံခန့်ခွဲရန်၊ ငွေကြေးမူဝါဒများနှင့် ပတ်သက်၍ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားရန်နှင့် အတိုးနှုန်း မတည်ငြိမ်မှုများကို အကာအကွယ်ယူရန်အတွက် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရှင်းသော ဖွဲ့စည်းပုံ (The "Plain Vanilla" Structure)''' - အသုံးအများဆုံး ပုံစံမှာ ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating swap) ဖြစ်သည်။ ဤအစီအစဉ်တွင် စာချုပ်ဖက် က (Counterparty A) သည် စာချုပ်ဖက် ခ (Counterparty B) သို့ ပုံသေအတိုးနှုန်း တစ်ခုကို ပေးချေရန် သဘောတူပြီး ယင်းအစား အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း (floating interest rate) ကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် စာချုပ်ဖက် ခ သည် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ပေးချေပြီး ပုံသေအတိုးနှုန်းကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏသည် အမည်ခံသာဖြစ်ပြီး မည်သည့်အခါမျှ အမှန်တကယ် ဖလှယ်မည်မဟုတ်ပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေပေးချေရမည့် ရက်ရောက်တိုင်း မိမိတို့ ပေးချေရမည့် တာဝန်နှစ်ရပ်အကြား ကွာဟချက်ကို တွက်ချက်ကာ အသားတင် ကွာဟသည့် ငွေသားပမာဏကိုသာ ရှင်းလင်းပေးချေကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ (Reference Benchmarks)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခုရှိ အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းအပိုင်းကို တက်ကြွစွာ ပြောင်းလဲနေသော ရေတိုဈေးကွက် စံသတ်မှတ်ချက်တစ်ခုနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ လန်ဒန် ဘဏ်အချင်းချင်း အတိုးနှုန်း (London Interbank Offered Rate သို့မဟုတ် LIBOR) ကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အသုံးပြုမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီးနောက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် အာမခံထားသော ညအိပ် ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု နှုန်းထား (Secured Overnight Financing Rate သို့မဟုတ် SOFR) ကို အဓိက မှီငြမ်းလာကြသည်။ ၎င်းသည် အမေရိကန် ငွေတိုက်စာချုပ်များကို အာမခံအဖြစ်ထားရှိကာ ညတွင်းချင်း ငွေချေးယူရာတွင် ကုန်ကျစရိတ်ကို ကျယ်ပြန့်စွာ တိုင်းတာထားသော နှုန်းထားဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုများ (Structural Variations)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် ဈေးကွက် အရောင်းအဝယ်ပမာဏ၏ အများစုကို နေရာယူထားသော်လည်း အခြားသော ပြင်ပဈေးကွက် ဖလှယ်ရေးပုံစံများလည်း ရှိသေးသည်။ ၎င်းတို့တွင် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းတစ်ခုနှင့် အခြားသော အပြောင်းအလဲရှိသည့် အတိုးနှုန်းတစ်ခုကို ဖလှယ်သော အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (basis swaps) နှင့် နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (cross-currency interest rate swaps) တို့ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Currency Swaps) === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Currency swap သို့မဟုတ် cross-currency swap) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော ဆင်းသက်စာချုပ် သဘောတူညီချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် ငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် ချေးယူထားသော ငွေရင်းပမာဏနှင့် ၎င်း၏ အတိုးများကို အခြားငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော တူညီသည့် ငွေရင်းနှင့် အတိုးများဖြင့် အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏကိုသာ အသုံးပြုသော ပုံမှန် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တွင် အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏကို အမှန်တကယ် လွှဲပြောင်းပေးရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> စံသတ်မှတ်ထားသော ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခု၏ လုပ်ငန်းစဉ် အဆင့်ဆင့်ကို အောက်ပါ သီးခြားအဆင့် သုံးဆင့်ဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။ * '''စတင်ခြင်း (Inception)''' - စာချုပ်ဖက်များသည် အဆိုပါအချိန်၌ ပေါက်ဈေးရှိနေသော လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း (spot exchange rate) အတိုင်း တူညီသော ငွေရင်းပမာဏများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကာလ (The Tenor / Term)''' - စာချုပ် သက်တမ်းတစ်လျှောက်လုံးတွင် နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးသည် မိမိတို့ လက်ခံရရှိထားသော ငွေရင်းပမာဏအပေါ် ကျသင့်သည့် အတိုးငွေများကို အချိန်မှန် ပေးချေရသည်။ ဤအတိုးငွေပေးချေမှုများကို ပုံသေနှင့် ပုံသေ ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-fixed)၊ ပုံသေနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုး ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating) သို့မဟုတ် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးအချင်းချင်း ဖလှယ်ခြင်း (floating-for-floating) စသည်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း (Maturity)''' - ဖလှယ်ရေးစာချုပ် သက်တမ်းကုန်ဆုံးသွားသောအခါ စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေရင်းပမာဏများကို မူလပိုင်ရှင်များထံသို့ ပြန်လည်ပေးအပ် ဖလှယ်ကြသည်။ ဤနောက်ဆုံး ပြန်လည်ဖလှယ်ခြင်းကို အဆိုပါအချိန်ရှိ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် စာချုပ်စတင်ချုပ်ဆိုစဉ်ကတည်းက သဘောတူညီထားခဲ့သော ကြိုတင်သတ်မှတ်နှုန်းထား (များသောအားဖြင့် မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်း) ဖြင့်ဖြစ်စေ ဆောင်ရွက်ကြသည်။ မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် ကြွေးမြီသက်တမ်းတစ်လျှောက် နိုင်ငံခြားငွေလဲလှယ်ရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် အန္တရာယ်များမှ နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးကို အပြည့်အဝ အကာအကွယ် ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်း (Economic Rationale)''' - နိုင်ငံတကာ ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများသည် ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိကအားဖြင့် နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် (comparative borrowing advantage) ရရှိရန် အသုံးပြုကြသည်။ နိုင်ငံခြားဈေးကွက်တွင် ငွေကြေးစာချုပ်များ တိုက်ရိုက်ထုတ်ဝေပြီး ချေးယူခြင်းထက် ပိုမိုသက်သာသော အတိုးနှုန်းဖြင့် ချေးငွေရယူရန်အတွက် ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ် မိမိတို့၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (balance sheet) တွင် နိုင်ငံခြားငွေကြေးဖြင့် ပေးဆပ်ရန်ရှိသော ကြွေးမြီများကို အကာအကွယ်ယူရန် ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဝေါဟာရအဘိဓာန် (Glossary) == * Arbitrage = ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း * Balance sheet = ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း * Basis swaps = အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Benchmark = စံသတ်မှတ်ချက် * Call (Options) = ကောလ် (ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေး) * Capital Efficiency = အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း * Capital Gains Tax = အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် * Central clearing house = ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန * Central Counterparty Clearing (CCP) = ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း * Collateralized Debt Obligations (CDOs) = အပေါင်ခံ ကြွေးမြီစာချုပ်များ * Commodities = ကုန်စည်များ * Comparative borrowing advantage = နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် * Contingent Payoffs = အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် * Counterparty = စာချုပ်ဖက် * Counterparty credit risk = စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် * Credit Default Swaps (CDS) = ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Cross-currency interest rate swaps = နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Currencies = နိုင်ငံခြားငွေကြေးများ * Currency swaps = ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Directional Speculation = လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း * Equities = အစုရှယ်ယာများ * Equity swap = ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် * Exchange-Traded Derivatives (ETD) = ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ * Financial derivative = ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် * Fixed-for-floating swap = ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း * Fixed-income instruments = ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ * Floating interest rate = အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း * Forwards = ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ * Funding rate = ရန်ပုံငွေနှုန်းထား * Futures = ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Hedging = ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (သို့မဟုတ် စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း) * Index = အညွှန်းကိန်း * Interest rate swaps (IRS) = အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Intrinsic value = ပင်ကိုတန်ဖိုး * Leverage = လဲဗရိတ်ချ် * Long position = ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားခြင်း * Margin = ကနဦး အာမခံကြေး * Market liquidity = ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု * Maturity = သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း * Mortgage-Backed Securities (MBS) = အိမ်ရာပေါင်နှံမှု အခြေခံ ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ * Notional financial position = အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ * Notional principal = အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ * Novation = စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း * Off-Hours Price Discovery = အလုပ်ချိန်ပြင်ပ ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း * Optionality = ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် * Options = ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ * Over-the-Counter (OTC) = ပြင်ပဈေးကွက် * Perpetual Futures / Perpetual Swaps (Perp) = အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Put (Options) = ပွတ်တ် (ရောင်းချရန် အခွင့်အရေး) * Reference Benchmarks = စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ * Risk Mitigation = စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း * Short position = ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားခြင်း * Speculation = ဈေးကစားခြင်း * Spot exchange rate = လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း * Spot market = လက်ငင်းဈေးကွက် * Standard Contracts = စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ * Standardization = စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း * Strike price = ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း * Structured Products = ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသော ထုတ်ကုန်များ * Swaps = ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Synthetic Exposure = ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု * Tax Optimization = အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း * Tenor / Term = သက်တမ်းကာလ * Tiered risk tranches = အလွှာလိုက်ခွဲခြားထားသော စွန့်စားရနိုင်ခြေ အဆင့်များ * Total return swaps (TRS) = စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Transition Management = ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း * Underlying asset = အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း သို့မဟုတ် အခြေခံပစ္စည်း == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:ဘဏ္ဍာရေး]] rhzmgsityd1z4x8m5id8y2d4zqteeqd 1040334 1040333 2026-06-23T07:56:11Z Mkant00 135890 1040334 wikitext text/x-wiki ဘဏ္ဍာရေး တွင် ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် (Financial derivative) သည် စာချုပ်ဖက် (counterparty) နှစ်ဦး သို့မဟုတ် နှစ်ဦးထက်ပိုသော သူများအကြား ချုပ်ဆိုထားသည့် စာချုပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းစာချုပ်၏ တန်ဖိုးသည် အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း (underlying asset)၊ အညွှန်းကိန်း (index) သို့မဟုတ် စံသတ်မှတ်ချက် (benchmark) တစ်ခုခု၏ ဈေးကွက်လှုပ်ရှားမှုအပေါ် မူတည်နေခြင်း သို့မဟုတ် ယင်းတို့ထံမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုတွင် ပင်ကိုတန်ဖိုး (intrinsic value) မရှိပါ။ ယင်းအစား ၎င်း၏ ဈေးကွက်ပေါက်ဈေးသည် အခြေခံအရာဝတ္ထု၏ ဈေးနှုန်းပြောင်းလဲမှုများနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်၍ အတက်အကျ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ ဈေးကွက်တွင် အများဆုံး အသုံးပြုလေ့ရှိသော အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်းများတွင် အစုရှယ်ယာများ (equities)၊ ငွေတိုက်စာချုပ်များ (bonds) ကဲ့သို့သော ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ (fixed-income instruments)၊ ကုန်စည်များ (commodities)၊ နိုင်ငံခြားငွေကြေးများ (currencies)၊ အတိုးနှုန်းများ (interest rates) နှင့် ဈေးကွက် အညွှန်းကိန်းများ (market indices) ပါဝင်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> ဈေးကွက်အတွင်း ပါဝင်သူများသည် ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဆောင်တာ နှစ်ရပ်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။ ပထမတစ်ရပ်မှာ မိမိလက်ရှိ ရင်ဆိုင်နေရသော အရှုံးပေါ်နိုင်ခြေများကို လျှော့ချရန် သို့မဟုတ် အခြားသူထံ လွှဲပြောင်းရန်အတွက် စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း (risk mitigation) သို့မဟုတ် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (hedging) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယတစ်ရပ်မှာမူ ဈေးနှုန်းများ မည်သို့ပြောင်းလဲမည်ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်း၍ အမြတ်အစွန်းရယူရန်အတွက် လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (directional speculation) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == စီးပွားရေးအရ အသုံးဝင်မှုနှင့် ဗျူဟာမြောက် အသုံးပြုခြင်း (Economic Function and Strategic Usage) == ဆင်းသက်စာချုပ်များသည် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ ဈေးကွက်ပါဝင်သူများအတွက် အသုံးဝင်မှု နယ်ပယ်ကျယ်ပြန့်စွာ ရှိသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်သည်။ * '''စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း (Risk Mitigation)''' - ဈေးကွက်ပါဝင်သူများသည် မိမိတို့ လက်ရှိရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသော ပစ္စည်းများ၏ တန်ဖိုးနှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျ ရွေ့လျားမည့် ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုကို ဝယ်ယူလေ့ရှိကြသည်။ ဤသို့ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဈေးကွက်အတက်အကျကြောင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေများကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်စေ၊ အလုံးစုံဖြစ်စေ ချေဖျက်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite book|last1=Lemke|first1=Thomas P.|last2=Lins|first2=Gerald T.|title=Soft Dollars and Other Trading Activities|publisher=Thomson West|year=2013|pages=§§2:47–2:54}}</ref><ref>{{Cite book|title=Introduction to Derivatives and Risk Management|year=2010|publisher=[[Cengage Learning]]|location=[[Mason, OH]]|isbn=978-0-324-60120-6|pages=483–515|chapter-url=https://books.google.com/books?id=DT0nnLDMYTgC|author1=Don M. Chance|author2=Robert Brooks|edition=8th|access-date=2011-09-14|chapter=Advanced Derivatives and Strategies}}</ref> * '''လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (Directional Speculation)''' - ဈေးနှုန်းသွားမည့် လမ်းကြောင်းများ၊ ဈေးကွက် မငြိမ်မသက်ဖြစ်မှုများ သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းအတက်အကျ နယ်ပယ်များကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းခြင်းအပေါ် အခြေခံ၍ အကျိုးအမြတ် ရှာဖွေခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်းကဲ့သို့ အကာအကွယ်ရယူထားခြင်းမရှိဘဲ မိမိ၏ ခန့်မှန်းချက်အတိုင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံကြခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း သို့မဟုတ် လဲဗရိတ်ချ် (Capital Efficiency / Leverage)''' - မိမိဘက်မှ ကနဦး အာမခံကြေး (margin) အနည်းငယ်သာ စိုက်ထုတ်ထားသော်လည်း အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ (notional financial position) ကြီးမားစွာဖြင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြတ်အစွန်းဖြစ်စေ၊ အရှုံးဖြစ်စေ ပိုမိုကြီးမားစွာ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Hull|first=John C.|title=Options, Futures, and Other Derivatives|edition=9th|publisher=Pearson|year=2014|isbn=978-0133456318|pages=16–17}}</ref> * '''ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (Synthetic Exposure)''' - တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်၍မရသော၊ ငွေပေါ်လွယ်မှုမရှိသော သို့မဟုတ် ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာအရ လက်လှမ်းမမီနိုင်သော အခြေခံပစ္စည်းများကို စီးပွားရေးအရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနိုင်ရန် ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ရာသီဥတု ဆင်းသက်စာချုပ်များ (weather derivatives) ကို အသုံးပြု၍ လေထုနှင့် အပူချိန် အပြောင်းအလဲများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် စွန့်စားရနိုင်ခြေများကို သီးခြားခွဲထုတ်ကာ အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ခြင်းများ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Shirreff|first=David|title=Dealing With Financial Risk|year=2004|publisher=The Economist|isbn=978-1-57660-162-4|chapter-url=https://books.google.com/books?id=mwirEO_f1DkC|access-date=2011-09-14|page=23|chapter=Derivatives and leverage|url=https://archive.org/details/dealingwithfinan0000shir/page/23}}</ref> * '''အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် သို့မဟုတ် ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် (Contingent Payoffs / Optionality)''' - တိကျသော ဈေးကွက်အခြေအနေများ သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်းအမှတ်များသို့ ရောက်ရှိမှသာလျှင် ဆင်းသက်စာချုပ်၏ တန်ဖိုးကို အသက်ဝင်စေမည့် မိမိစိတ်ကြိုက် အကျိုးအမြတ်ပုံစံများ ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း (Arbitrage)''' - တစ်ထပ်တည်းတူညီသော သို့မဟုတ် အလွန်ဆက်စပ်မှုရှိသော ပစ္စည်းတစ်ခုအား ဈေးကွက်နှစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုထက်ပိုသော နေရာများတွင် ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ချက် ခေတ္တလွဲမှားနေမှုကို အခွင့်ကောင်းယူခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းမှတစ်ဆင့် သဘောတရားရေးရာအရ အရှုံးပေါ်ရန်မရှိသည့် အကျိုးအမြတ်များကို ရယူနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း (Transition Management)''' - ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ ငွေကြေးစာချုပ်များကို အမှန်တကယ် ဝယ်ယူခြင်း၊ ရောင်းချခြင်းများ ပြုလုပ်မည့်အစား အဓိက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အမျိုးအစားများအကြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အချိုးအစားများကို ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် ပြောင်းလဲခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနည်းအားဖြင့် ဈေးကွက်အပေါ် ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုများ၊ ဈေးနှုန်းကွာဟမှု ကုန်ကျစရိတ်များနှင့် ငွေပေးချေမှု နှောင့်နှေးကြန့်ကြာမှုများကို ရှောင်ရှားနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း (Tax Optimization)''' - ဥပဒေအရ ပေးဆောင်ရမည့် အခွန်ဝတ္တရားများကို ရွှေ့ဆိုင်းရန် သို့မဟုတ် အနည်းဆုံးဖြစ်စေရန်အတွက် ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများကို ဖွဲ့စည်းစီမံခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အစုရှယ်ယာများကို အမှန်တကယ် ပိုင်ဆိုင်ထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးသည် ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် (equity swap) ကို ချုပ်ဆိုနိုင်သည်။ ထိုစာချုပ်အရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် ရှယ်ယာမှရရှိသော စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ်များကို စာချုပ်ဖက်ထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးပြီး ယင်းအစား ဆိုနီယာ (SONIA) ကဲ့သို့သော ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အတိုးနှုန်းကို ရယူမည် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် (Capital Gains Tax) ကျသင့်စေမည့် တရားဝင် ပိုင်ဆိုင်မှုလွှဲပြောင်းခြင်းကို ဥပဒေနှင့်အညီ ရွှေ့ဆိုင်းထားနိုင်ပြီး ပိုင်ဆိုင်မှု၏ တန်ဖိုးကိုမူ ငွေသားအဖြစ် ဖော်ဆောင်အသုံးပြုနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ == ဈေးကွက် အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (Market Classification) == ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက ဈေးကွက်နေရာ နှစ်ခုမှတစ်ဆင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ကြသည်။ * '''ပြင်ပဈေးကွက် (Over-the-Counter သို့မဟုတ် OTC)''' - ၎င်းသည် အဖွဲ့အစည်းများအကြား တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သော၊ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် သီးသန့်ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုသည့် စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်၏ အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ အများစုသည် OTC ဆင်းသက်စာချုပ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် စံသတ်မှတ်ချက်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းထက် မိမိတို့ စိတ်ကြိုက် ပြင်ဆင်ချုပ်ဆိုလေ့ရှိသောကြောင့် စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် (counterparty credit risk) ပိုမိုမြင့်မားလေ့ရှိသည်။ ဤအန္တရာယ်မှာ စာချုပ်ပါ ဝတ္တရားများကို တစ်ဖက်ဖက်မှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ (Exchange-Traded Derivatives သို့မဟုတ် ETD)''' - ၎င်းတို့သည် စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့် (futures) သို့မဟုတ် ရွေးချယ်ခွင့် (options) အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်သည့် စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ETD များတွင် အရောင်းအဝယ် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် ကြားခံစာချုပ်ဖက်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးသော ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန (central clearing house) ကို အသုံးပြုကြသည်။ ထိုသို့အသုံးပြုခြင်းဖြင့် စာချုပ်ဖက်တစ်ဦးဦးမှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေကို ထိရောက်စွာ ချေဖျက်ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> == အဓိက ဆင်းသက်စာချုပ် အမျိုးအစားများ (Primary Instrument Types) == ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ ဖွဲ့စည်းပုံများကို ယေဘုယျအားဖြင့် စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (standard contracts) နှင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်အဖြစ် ဖန်တီးထားသော ထုတ်ကုန်များ (securitized products) ဟူ၍ အမျိုးအစား နှစ်ရပ် ခွဲခြားထားသည်။ === စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (Standard Contracts) === * '''ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ (Forwards)''' - အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို အနာဂတ်ရှိ သတ်မှတ်ရက်တစ်ခုတွင် ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် စိတ်ကြိုက် ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုထားသော သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures)''' - သတ်မှတ်ထားသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ပြီး နေ့စဉ် စာရင်းရှင်းလင်းမှုပြုလုပ်သော စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသည့် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ (Options)''' - ဝယ်ယူသူအား အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို သတ်မှတ်ထားသောရက်တွင် သို့မဟုတ် ထိုရက်မတိုင်မီ ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း (strike price) ဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးပေးသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ဤစာချုပ်များတွင် ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေးကို ကောလ် (call) ဟုခေါ်ဆိုပြီး ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးကို ပွတ်တ် (put) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဝယ်ယူသူအနေဖြင့် ထိုအခွင့်အရေးကို မဖြစ်မနေ အသုံးပြုရန် တာဝန်မရှိပေ။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Swaps)''' - ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ကာလတစ်ခုအတွင်း ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများကို အစဉ်လိုက် ဖလှယ်ရန် သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ခြင်း (interest rate swaps)၊ ငွေကြေး ဖလှယ်ခြင်း (currency swaps) သို့မဟုတ် စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ခြင်း (total return swaps) တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Credit Default Swaps သို့မဟုတ် CDS)''' - ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးမှ ၎င်း၏ ချေးငွေအန္တရာယ်ကို အခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးနှင့် ဖလှယ်ရန် သို့မဟုတ် ချေဖျက်ရန် ခွင့်ပြုထားသည့် နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြီစားတစ်ဦးမှ ကြွေးမြီပေးဆပ်ရန် ပျက်ကွက်မှုအပေါ် အာမခံထားရှိခြင်းအဖြစ် ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်ပေးသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား (Instrument Mechanics) == === ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures Contracts) === ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ နှစ်မျိုးစလုံးသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ပိုင်ဆိုင်မှုပစ္စည်းများ၏ ဈေးနှုန်းအတက်အကျ အန္တရာယ်ကို ချေဖျက်ရန် သို့မဟုတ် လက်ခံရယူရန် လုပ်ဆောင်ကြသည်။ သို့သော် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ တင်းကျပ်သော ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းနှစ်ရပ် ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ စာချုပ်များကို စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်းနှင့် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုရှိသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များမှတစ်ဆင့် ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း (Standardization)''' - စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များသည် စာချုပ်တိုင်းအတွက် ပြောင်းလဲ၍မရသော ပုံသေသတ်မှတ်ချက်များကို ပြဋ္ဌာန်းထားကြသည်။ အခြေခံပစ္စည်း၏ အရည်အသွေး၊ အရေအတွက် ယူနစ်၊ ပစ္စည်းပေးအပ်ရမည့် အချိန်ဇယားနှင့် နေရာတို့ကို တင်းကျပ်စွာ သတ်မှတ်ထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် နံပါတ် ၂ အဆင့်ရှိ အဝါရောင်ပြောင်းဖူး အမေရိကန်တင်း (bushel) ၅,၀၀၀ သို့မဟုတ် ဗြိတိသျှပေါင် ၆၂,၅၀၀ ဟု တိကျစွာ သတ်မှတ်ထားခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဈေးကွက်အတွင်း ရှာဖွေဆုံးဖြတ်ရန် ကျန်ရှိနေသော တစ်ခုတည်းသော ကိန်းရှင် (variable) မှာ ဈေးနှုန်းသာ ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့ လုံးဝတူညီနေသည့် သတ်မှတ်ချက်များကြောင့် စာချုပ်များကို အလွယ်တကူ အစားထိုးလဲလှယ်နိုင်ပြီး ဈေးကွက်ပါဝင်သူများအနေဖြင့် အခက်အခဲမရှိဘဲ အရောင်းအဝယ် စတင်ခြင်း၊ ချေဖျက်ခြင်း သို့မဟုတ် လွှဲပြောင်းခြင်းများကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း (Central Counterparty Clearing သို့မဟုတ် CCP)''' - အရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုတွင် ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်တစ်ခု ကိုက်ညီသွားသောအခါ ဒိုင်၏ စာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာနသည် နှစ်ဖက်အကြားသို့ ဝင်ရောက်လာသည်။ ထို့နောက် ရောင်းချသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ဝယ်ယူသူအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဝယ်ယူသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ရောင်းချသူအဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို ဘဏ္ဍာရေး ဥပဒေအရ စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း (novation) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤသို့ ဗဟိုမှ အာမခံပေးခြင်းကြောင့် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ချုပ်ဆိုရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေများကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်ပြီး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သူများ၏ မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း လျှို့ဝှက်ထားနိုင်သည်။ စံသတ်မှတ်ချက်များနှင့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ ကင်းစင်မှုတို့ ပေါင်းစပ်သွားသောအခါ ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု (market liquidity) အားကောင်းလာစေသည်။ ထို့ကြောင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များသည် ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်းအတွက် အဓိက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ယန္တရားဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား သို့မဟုတ် အလုပ်ချိန်ပြင်ပ ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း (Empirical Mechanism / Off-Hours Price Discovery)''' - စံသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် အီလက်ထရောနစ် စနစ်ဖြင့် ၂၄ နာရီနီးပါး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သောကြောင့် ပုံမှန် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များ ပိတ်ထားချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မက်ခရိုစီးပွားရေးနှင့် ပထဝီနိုင်ငံရေး တုန်လှုပ်မှုများကို လက်ခံတုံ့ပြန်နိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ပင်လယ်ရေကြောင်း ရေနံစိမ်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် ကမ္ဘာ့အရေးပါသော ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို ပိတ်ဆို့နိုင်ခြေရှိသည်ဟူသော သတင်းများ တနင်္ဂနွေပိတ်ရက်တွင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ တနင်္ဂနွေနေ့ ညနေ ၆ နာရီ (EST) အချိန်တွင် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ရေနံထောက်ပံ့မှုပြတ်တောက်နိုင်ခြေကို ဈေးနှုန်းများတွင် ချက်ချင်းထည့်သွင်း တွက်ချက်ခဲ့ကြသည်။ အနောက်တက္ကဆက် ကြားခံ ရေနံစိမ်း (West Texas Intermediate သို့မဟုတ် WTI) ၏ ဆက်တိုက် ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းများသည် ၂.၇ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ကာ တစ်စည်လျှင် ၇၈ ဒေါ်လာအထိ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် S&P 500 နှင့် Nasdaq 100 ကဲ့သို့သော ကျယ်ပြန့်သည့် အစုရှယ်ယာ အညွှန်းကိန်း ကြိုပွိုင့်များသည် သုညဒသမ ၃ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် သုညဒသမ ၄ ရာခိုင်နှုန်း အသီးသီး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ တနင်္လာနေ့နံနက်ပိုင်း အစုရှယ်ယာဈေးကွက်များ မဖွင့်လှစ်မီ နာရီပေါင်းများစွာ အလိုကတည်းကပင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း အမျိုးအစားစုံလင်စွာ၌ စွန့်စားရနိုင်ခြေကို ရှောင်ရှားလိုသည့် (risk-off) ဈေးနှုန်းအသစ် သတ်မှတ်မှုများ ချက်ချင်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.barrons.com/articles/stock-futures-oil-trading-sunday-a0a615fa|title=Market News: Futures Fall, Oil Jumps|work=Barron's|access-date=2026-06-22}}</ref> === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Perpetual Futures သို့မဟုတ် Perpetual Swaps) === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ် (Perpetual future) ကို အရပ်သုံးစကားဖြင့် ပါပ် (perp) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းသည် စံသတ်မှတ်ချက်မရှိသော သို့မဟုတ် သီးခြားအရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုအပေါ်သာ မူတည်သော ဆင်းသက်စာချုပ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါစာချုပ်သည် အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုအပေါ် လဲဗရိတ်ချ် (leverage) အသုံးပြု၍ လားရာခန့်မှန်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို ပေးစွမ်းနိုင်ပြီး သတ်မှတ်ထားသော သက်တမ်းကုန်ဆုံးရက် မရှိပေ။ ဤစာချုပ်အမျိုးအစားသည် ဒစ်ဂျစ်တယ်ပစ္စည်းများဖြစ်သော ခရစ်ပတိုငွေကြေး (cryptocurrency) ဈေးကွက်များတွင် ပထမဆုံး ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏသည် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏထက် အဆပေါင်းများစွာ သာလွန်လေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရန်ပုံငွေနှုန်းထား ယန္တရား (The Funding Rate Mechanism)''' - အမြဲတမ်းစာချုပ်များသည် မည်သည့်အခါမျှ သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်းမရှိသလို ပစ္စည်းအမှန်တကယ် ပေးအပ်ရန်လည်း မလိုပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်၏ ဈေးနှုန်းကို အခြေခံပစ္စည်း၏ လက်ငင်းပေါက်ဈေးနှင့် ထပ်တူကျစေရန်အတွက် ရန်ပုံငွေနှုန်းထား (funding rate) ဟုခေါ်သော အလိုအလျောက် အချိန်မှန် ငွေပေးချေမှုစနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးထက် ပိုမိုမြင့်မားနေပါက ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားသူများ (long position holders) သည် ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားသူများ (short position holders) ထံသို့ ရာခိုင်နှုန်းတစ်ခုဖြင့် အခကြေးငွေ ပေးဆောင်ရသည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးအောက် လျော့နည်းနေပါက ရောင်းချထားသူများက ဝယ်ယူထားသူများကို ပြန်လည်ပေးဆောင်ရသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရာ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက် (Comparison to Traditional Swaps)''' - ဖွဲ့စည်းပုံအရ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရိုးရာ စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Total Return Swaps သို့မဟုတ် TRS) ၏ လုပ်ဆောင်မှုများနှင့် ဆင်တူကြသည်။ ဤဖွဲ့စည်းပုံ နှစ်မျိုးစလုံးတွင် စာချုပ်ဖက်များသည် အခြေခံပစ္စည်းကို အမှန်တကယ် မပိုင်ဆိုင်ဘဲ ၎င်း၏ တန်ဖိုးတက်လာမှု သို့မဟုတ် ကျဆင်းမှုအပေါ် ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် အကျိုးအမြတ် ရယူနိုင်သည်။ သို့သော် TRS သည် များသောအားဖြင့် အဖွဲ့အစည်းများအကြား ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များမှာမူ မြင့်မားသော လဲဗရိတ်ချ်ကို ပေးစွမ်းနိုင်ရန်နှင့် ရိုးရှင်းသော လားရာခန့်မှန်းမှု ယန္တရားများ ပါဝင်စေရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ရောင်းဝယ်သော ဘဏ္ဍာရေးထုတ်ကုန်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Interest Rate Swaps သို့မဟုတ် IRS) === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Interest rate swap သို့မဟုတ် IRS) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ (notional principal) အပေါ် အခြေခံ၍ အနာဂတ်တွင် ပေးချေရမည့် အတိုးငွေများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ရန် သဘောတူကြသည်။ ပုံသေဝင်ငွေရ ဈေးကွက်များတွင် အဖွဲ့အစည်းကြီးများသည် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိက ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ကြွေးမြီ သက်တမ်းများကို စီမံခန့်ခွဲရန်၊ ငွေကြေးမူဝါဒများနှင့် ပတ်သက်၍ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားရန်နှင့် အတိုးနှုန်း မတည်ငြိမ်မှုများကို အကာအကွယ်ယူရန်အတွက် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရှင်းသော ဖွဲ့စည်းပုံ (The "Plain Vanilla" Structure)''' - အသုံးအများဆုံး ပုံစံမှာ ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating swap) ဖြစ်သည်။ ဤအစီအစဉ်တွင် စာချုပ်ဖက် က (Counterparty A) သည် စာချုပ်ဖက် ခ (Counterparty B) သို့ ပုံသေအတိုးနှုန်း တစ်ခုကို ပေးချေရန် သဘောတူပြီး ယင်းအစား အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း (floating interest rate) ကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် စာချုပ်ဖက် ခ သည် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ပေးချေပြီး ပုံသေအတိုးနှုန်းကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏသည် အမည်ခံသာဖြစ်ပြီး မည်သည့်အခါမျှ အမှန်တကယ် ဖလှယ်မည်မဟုတ်ပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေပေးချေရမည့် ရက်ရောက်တိုင်း မိမိတို့ ပေးချေရမည့် တာဝန်နှစ်ရပ်အကြား ကွာဟချက်ကို တွက်ချက်ကာ အသားတင် ကွာဟသည့် ငွေသားပမာဏကိုသာ ရှင်းလင်းပေးချေကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ (Reference Benchmarks)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခုရှိ အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းအပိုင်းကို တက်ကြွစွာ ပြောင်းလဲနေသော ရေတိုဈေးကွက် စံသတ်မှတ်ချက်တစ်ခုနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ လန်ဒန် ဘဏ်အချင်းချင်း အတိုးနှုန်း (London Interbank Offered Rate သို့မဟုတ် LIBOR) ကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အသုံးပြုမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီးနောက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် အာမခံထားသော ညအိပ် ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု နှုန်းထား (Secured Overnight Financing Rate သို့မဟုတ် SOFR) ကို အဓိက မှီငြမ်းလာကြသည်။ ၎င်းသည် အမေရိကန် ငွေတိုက်စာချုပ်များကို အာမခံအဖြစ်ထားရှိကာ ညတွင်းချင်း ငွေချေးယူရာတွင် ကုန်ကျစရိတ်ကို ကျယ်ပြန့်စွာ တိုင်းတာထားသော နှုန်းထားဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုများ (Structural Variations)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် ဈေးကွက် အရောင်းအဝယ်ပမာဏ၏ အများစုကို နေရာယူထားသော်လည်း အခြားသော ပြင်ပဈေးကွက် ဖလှယ်ရေးပုံစံများလည်း ရှိသေးသည်။ ၎င်းတို့တွင် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းတစ်ခုနှင့် အခြားသော အပြောင်းအလဲရှိသည့် အတိုးနှုန်းတစ်ခုကို ဖလှယ်သော အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (basis swaps) နှင့် နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (cross-currency interest rate swaps) တို့ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Currency Swaps) === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Currency swap သို့မဟုတ် cross-currency swap) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော ဆင်းသက်စာချုပ် သဘောတူညီချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် ငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် ချေးယူထားသော ငွေရင်းပမာဏနှင့် ၎င်း၏ အတိုးများကို အခြားငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော တူညီသည့် ငွေရင်းနှင့် အတိုးများဖြင့် အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏကိုသာ အသုံးပြုသော ပုံမှန် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တွင် အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏကို အမှန်တကယ် လွှဲပြောင်းပေးရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> စံသတ်မှတ်ထားသော ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခု၏ လုပ်ငန်းစဉ် အဆင့်ဆင့်ကို အောက်ပါ သီးခြားအဆင့် သုံးဆင့်ဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။ * '''စတင်ခြင်း (Inception)''' - စာချုပ်ဖက်များသည် အဆိုပါအချိန်၌ ပေါက်ဈေးရှိနေသော လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း (spot exchange rate) အတိုင်း တူညီသော ငွေရင်းပမာဏများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကာလ (The Tenor / Term)''' - စာချုပ် သက်တမ်းတစ်လျှောက်လုံးတွင် နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးသည် မိမိတို့ လက်ခံရရှိထားသော ငွေရင်းပမာဏအပေါ် ကျသင့်သည့် အတိုးငွေများကို အချိန်မှန် ပေးချေရသည်။ ဤအတိုးငွေပေးချေမှုများကို ပုံသေနှင့် ပုံသေ ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-fixed)၊ ပုံသေနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုး ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating) သို့မဟုတ် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးအချင်းချင်း ဖလှယ်ခြင်း (floating-for-floating) စသည်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း (Maturity)''' - ဖလှယ်ရေးစာချုပ် သက်တမ်းကုန်ဆုံးသွားသောအခါ စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေရင်းပမာဏများကို မူလပိုင်ရှင်များထံသို့ ပြန်လည်ပေးအပ် ဖလှယ်ကြသည်။ ဤနောက်ဆုံး ပြန်လည်ဖလှယ်ခြင်းကို အဆိုပါအချိန်ရှိ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် စာချုပ်စတင်ချုပ်ဆိုစဉ်ကတည်းက သဘောတူညီထားခဲ့သော ကြိုတင်သတ်မှတ်နှုန်းထား (များသောအားဖြင့် မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်း) ဖြင့်ဖြစ်စေ ဆောင်ရွက်ကြသည်။ မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် ကြွေးမြီသက်တမ်းတစ်လျှောက် နိုင်ငံခြားငွေလဲလှယ်ရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် အန္တရာယ်များမှ နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးကို အပြည့်အဝ အကာအကွယ် ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်း (Economic Rationale)''' - နိုင်ငံတကာ ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများသည် ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိကအားဖြင့် နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် (comparative borrowing advantage) ရရှိရန် အသုံးပြုကြသည်။ နိုင်ငံခြားဈေးကွက်တွင် ငွေကြေးစာချုပ်များ တိုက်ရိုက်ထုတ်ဝေပြီး ချေးယူခြင်းထက် ပိုမိုသက်သာသော အတိုးနှုန်းဖြင့် ချေးငွေရယူရန်အတွက် ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ် မိမိတို့၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (balance sheet) တွင် နိုင်ငံခြားငွေကြေးဖြင့် ပေးဆပ်ရန်ရှိသော ကြွေးမြီများကို အကာအကွယ်ယူရန် ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဝေါဟာရအဘိဓာန် (Glossary) == * Arbitrage = ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း * Balance sheet = ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း * Basis swaps = အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Benchmark = စံသတ်မှတ်ချက် * Call (Options) = ကောလ် (ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေး) * Capital Efficiency = အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း * Capital Gains Tax = အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် * Central clearing house = ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန * Central Counterparty Clearing (CCP) = ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း * Collateralized Debt Obligations (CDOs) = အပေါင်ခံ ကြွေးမြီစာချုပ်များ * Commodities = ကုန်စည်များ * Comparative borrowing advantage = နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် * Contingent Payoffs = အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် * Counterparty = စာချုပ်ဖက် * Counterparty credit risk = စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် * Credit Default Swaps (CDS) = ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Cross-currency interest rate swaps = နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Currencies = နိုင်ငံခြားငွေကြေးများ * Currency swaps = ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Directional Speculation = လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း * Equities = အစုရှယ်ယာများ * Equity swap = ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် * Exchange-Traded Derivatives (ETD) = ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ * Financial derivative = ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် * Fixed-for-floating swap = ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း * Fixed-income instruments = ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ * Floating interest rate = အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း * Forwards = ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ * Funding rate = ရန်ပုံငွေနှုန်းထား * Futures = ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Hedging = ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (သို့မဟုတ် စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း) * Index = အညွှန်းကိန်း * Interest rate swaps (IRS) = အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Intrinsic value = ပင်ကိုတန်ဖိုး * Leverage = လဲဗရိတ်ချ် * Long position = ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားခြင်း * Margin = ကနဦး အာမခံကြေး * Market liquidity = ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု * Maturity = သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း * Mortgage-Backed Securities (MBS) = အိမ်ရာပေါင်နှံမှု အခြေခံ ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ * Notional financial position = အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ * Notional principal = အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ * Novation = စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း * Off-Hours Price Discovery = အလုပ်ချိန်ပြင်ပ ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း * Optionality = ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် * Options = ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ * Over-the-Counter (OTC) = ပြင်ပဈေးကွက် * Perpetual Futures / Perpetual Swaps (Perp) = အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Put (Options) = ပွတ်တ် (ရောင်းချရန် အခွင့်အရေး) * Reference Benchmarks = စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ * Risk Mitigation = စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း * Short position = ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားခြင်း * Speculation = ဈေးကစားခြင်း * Spot exchange rate = လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း * Spot market = လက်ငင်းဈေးကွက် * Standard Contracts = စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ * Standardization = စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း * Strike price = ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း * Structured Products = ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသော ထုတ်ကုန်များ * Swaps = ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Synthetic Exposure = ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု * Tax Optimization = အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း * Tenor / Term = သက်တမ်းကာလ * Tiered risk tranches = အလွှာလိုက်ခွဲခြားထားသော စွန့်စားရနိုင်ခြေ အဆင့်များ * Total return swaps (TRS) = စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Transition Management = ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း * Underlying asset = အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း သို့မဟုတ် အခြေခံပစ္စည်း == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:ဘဏ္ဍာရေး]] i2tbp2ir5vtd6st7kbgw1qhkkm5ypvb 1040335 1040334 2026-06-23T08:13:40Z Mkant00 135890 /* စီးပွားရေးအရ အသုံးဝင်မှုနှင့် ဗျူဟာမြောက် အသုံးပြုခြင်း (Economic Function and Strategic Usage) */ 1040335 wikitext text/x-wiki ဘဏ္ဍာရေး တွင် ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် (Financial derivative) သည် စာချုပ်ဖက် (counterparty) နှစ်ဦး သို့မဟုတ် နှစ်ဦးထက်ပိုသော သူများအကြား ချုပ်ဆိုထားသည့် စာချုပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းစာချုပ်၏ တန်ဖိုးသည် အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း (underlying asset)၊ အညွှန်းကိန်း (index) သို့မဟုတ် စံသတ်မှတ်ချက် (benchmark) တစ်ခုခု၏ ဈေးကွက်လှုပ်ရှားမှုအပေါ် မူတည်နေခြင်း သို့မဟုတ် ယင်းတို့ထံမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုတွင် ပင်ကိုတန်ဖိုး (intrinsic value) မရှိပါ။ ယင်းအစား ၎င်း၏ ဈေးကွက်ပေါက်ဈေးသည် အခြေခံအရာဝတ္ထု၏ ဈေးနှုန်းပြောင်းလဲမှုများနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်၍ အတက်အကျ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ ဈေးကွက်တွင် အများဆုံး အသုံးပြုလေ့ရှိသော အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်းများတွင် အစုရှယ်ယာများ (equities)၊ ငွေတိုက်စာချုပ်များ (bonds) ကဲ့သို့သော ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ (fixed-income instruments)၊ ကုန်စည်များ (commodities)၊ နိုင်ငံခြားငွေကြေးများ (currencies)၊ အတိုးနှုန်းများ (interest rates) နှင့် ဈေးကွက် အညွှန်းကိန်းများ (market indices) ပါဝင်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> ဈေးကွက်အတွင်း ပါဝင်သူများသည် ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဆောင်တာ နှစ်ရပ်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။ ပထမတစ်ရပ်မှာ မိမိလက်ရှိ ရင်ဆိုင်နေရသော အရှုံးပေါ်နိုင်ခြေများကို လျှော့ချရန် သို့မဟုတ် အခြားသူထံ လွှဲပြောင်းရန်အတွက် စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း (risk mitigation) သို့မဟုတ် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (hedging) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယတစ်ရပ်မှာမူ ဈေးနှုန်းများ မည်သို့ပြောင်းလဲမည်ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်း၍ အမြတ်အစွန်းရယူရန်အတွက် လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (directional speculation) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == စီးပွားရေးအရ အသုံးဝင်မှုနှင့် ဗျူဟာမြောက် အသုံးပြုခြင်း (Economic Function and Strategic Usage) == ဆင်းသက်စာချုပ်များသည် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ (market participants) အတွက် အသုံးဝင်မှု နယ်ပယ်ကျယ်ပြန့်စွာ ရှိသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်သည်။ * '''စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း (Risk Mitigation)''' - ဈေးကွက်ပါဝင်သူများသည် မိမိတို့ လက်ရှိရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသော ပစ္စည်းများ၏ တန်ဖိုးနှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျ ရွေ့လျားမည့် ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုကို ဝယ်ယူလေ့ရှိကြသည်။ ဤသို့ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဈေးကွက်အတက်အကျကြောင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ (price exposure) များကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်စေ၊ အလုံးစုံဖြစ်စေ ချေဖျက်နိုင်မည် (neutralize) ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite book|last1=Lemke|first1=Thomas P.|last2=Lins|first2=Gerald T.|title=Soft Dollars and Other Trading Activities|publisher=Thomson West|year=2013|pages=§§2:47–2:54}}</ref><ref>{{Cite book|title=Introduction to Derivatives and Risk Management|year=2010|publisher=[[Cengage Learning]]|location=[[Mason, OH]]|isbn=978-0-324-60120-6|pages=483–515|chapter-url=https://books.google.com/books?id=DT0nnLDMYTgC|author1=Don M. Chance|author2=Robert Brooks|edition=8th|access-date=2011-09-14|chapter=Advanced Derivatives and Strategies}}</ref> * '''လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (Directional Speculation)''' - ဈေးနှုန်းသွားမည့် လမ်းကြောင်းများ (price trajectories/directions)၊ ဈေးကွက် မငြိမ်မသက်ဖြစ်မှုများ (volatility swings) သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းအတက်အကျ နယ်ပယ်များ (bounded trading ranges) ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းခြင်းအပေါ် အခြေခံ၍ အကျိုးအမြတ် ရှာဖွေခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်းကဲ့သို့ အကာအကွယ်ရယူထားခြင်းမရှိဘဲ မိမိ၏ ခန့်မှန်းချက်အတိုင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံကြခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း သို့မဟုတ် လဲဗရိတ်ချ် (Capital Efficiency / Leverage)''' - မိမိဘက်မှ ကနဦး အာမခံကြေး (margin) အနည်းငယ်သာ စိုက်ထုတ်ထားသော်လည်း အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ (notional financial position) ကြီးမားစွာဖြင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြတ်အစွန်းဖြစ်စေ၊ အရှုံးဖြစ်စေ ပိုမိုကြီးမားစွာ (magnified gains or losses) ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Hull|first=John C.|title=Options, Futures, and Other Derivatives|edition=9th|publisher=Pearson|year=2014|isbn=978-0133456318|pages=16–17}}</ref> * '''ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (Synthetic Exposure)''' - တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်၍မရသော (non-tradeable)၊ ငွေပေါ်လွယ်မှုမရှိသော (illiquid) သို့မဟုတ် ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာအရ လက်လှမ်းမမီနိုင်သော (physically inaccessible) အခြေခံပစ္စည်းများ (underlying assets) ကို စီးပွားရေးအရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနိုင်ရန် ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ရာသီဥတု ဆင်းသက်စာချုပ်များ (weather derivatives) ကို အသုံးပြု၍ လေထုနှင့် အပူချိန် အပြောင်းအလဲများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် စွန့်စားရနိုင်ခြေများကို သီးခြားခွဲထုတ်ကာ (isolating) အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ခြင်းများ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Shirreff|first=David|title=Dealing With Financial Risk|year=2004|publisher=The Economist|isbn=978-1-57660-162-4|chapter-url=https://books.google.com/books?id=mwirEO_f1DkC|access-date=2011-09-14|page=23|chapter=Derivatives and leverage|url=https://archive.org/details/dealingwithfinan0000shir/page/23}}</ref> * '''အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် သို့မဟုတ် ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် (Contingent Payoffs / Optionality)''' - တိကျသော ဈေးကွက်အခြေအနေများ (specific market conditions) သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်းအမှတ်များ (price milestones) သို့ ရောက်ရှိမှသာလျှင် ဆင်းသက်စာချုပ်၏ တန်ဖိုးကို အသက်ဝင်စေမည့် (triggered) မိမိစိတ်ကြိုက် အကျိုးအမြတ်ပုံစံများ (customised return profiles) ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း (Arbitrage)''' - တစ်ထပ်တည်းတူညီသော (identical) သို့မဟုတ် အလွန်ဆက်စပ်မှုရှိသော ပစ္စည်း (highly correlated assset) တစ်ခုအား ဈေးကွက်နှစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုထက်ပိုသော နေရာများတွင် ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ချက် ခေတ္တလွဲမှားနေမှု (mispricing) ကို အခွင့်ကောင်းယူခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းမှတစ်ဆင့် သဘောတရားရေးရာအရ (theoretically) အရှုံးပေါ်ရန်မရှိသည့် (riskless) အကျိုးအမြတ်များကို ရယူနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း (Transition Management)''' - ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ ငွေကြေးစာချုပ်များ (physical securities) ကို အမှန်တကယ် ဝယ်ယူခြင်း၊ ရောင်းချခြင်းများ ပြုလုပ်မည့်အစား အဓိက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အမျိုးအစားများအကြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အချိုးအစားများ (portfolio allocations) ကို ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် ပြောင်းလဲခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနည်းအားဖြင့် ဈေးကွက်အပေါ် ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုများ (market impacts)၊ ဈေးနှုန်းကွာဟမှု ကုန်ကျစရိတ်များ (spread costs) နှင့် ငွေပေးချေမှု နှောင့်နှေးကြန့်ကြာမှုများ (settlement delays)ကို ရှောင်ရှားနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း (Tax Optimization)''' - ဥပဒေအရ ပေးဆောင်ရမည့် အခွန်ဝတ္တရားများ (statutory liabilities) ကို ရွှေ့ဆိုင်းရန် (defer) သို့မဟုတ် အနည်းဆုံးဖြစ်စေရန်အတွက် (minimize ) ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများ (cash flows)ကို ဖွဲ့စည်းစီမံခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အစုရှယ်ယာများကို အမှန်တကယ် ပိုင်ဆိုင်ထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးသည် ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် (equity swap) ကို ချုပ်ဆိုနိုင်သည်။ ထိုစာချုပ်အရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် ရှယ်ယာမှရရှိသော စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ်များကို စာချုပ်ဖက်ထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးပြီး ယင်းအစား ဆိုနီယာ (SONIA) ကဲ့သို့သော ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အတိုးနှုန်း (financing rate) ကို ရယူမည် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် (Capital Gains Tax) ကျသင့်စေမည့် တရားဝင် ပိုင်ဆိုင်မှုလွှဲပြောင်းခြင်းကို ဥပဒေနှင့်အညီ ရွှေ့ဆိုင်းထားနိုင်ပြီး ပိုင်ဆိုင်မှု၏ တန်ဖိုး ကိုမူ ငွေသားအဖြစ် ဖော်ဆောင်အသုံးပြုနိုင်မည် (monetize) ဖြစ်သည်။ == ဈေးကွက် အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (Market Classification) == ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက ဈေးကွက်နေရာ နှစ်ခုမှတစ်ဆင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ကြသည်။ * '''ပြင်ပဈေးကွက် (Over-the-Counter သို့မဟုတ် OTC)''' - ၎င်းသည် အဖွဲ့အစည်းများအကြား တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သော၊ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် သီးသန့်ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုသည့် စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်၏ အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ အများစုသည် OTC ဆင်းသက်စာချုပ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် စံသတ်မှတ်ချက်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းထက် မိမိတို့ စိတ်ကြိုက် ပြင်ဆင်ချုပ်ဆိုလေ့ရှိသောကြောင့် စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် (counterparty credit risk) ပိုမိုမြင့်မားလေ့ရှိသည်။ ဤအန္တရာယ်မှာ စာချုပ်ပါ ဝတ္တရားများကို တစ်ဖက်ဖက်မှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ (Exchange-Traded Derivatives သို့မဟုတ် ETD)''' - ၎င်းတို့သည် စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့် (futures) သို့မဟုတ် ရွေးချယ်ခွင့် (options) အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်သည့် စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ETD များတွင် အရောင်းအဝယ် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် ကြားခံစာချုပ်ဖက်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးသော ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန (central clearing house) ကို အသုံးပြုကြသည်။ ထိုသို့အသုံးပြုခြင်းဖြင့် စာချုပ်ဖက်တစ်ဦးဦးမှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေကို ထိရောက်စွာ ချေဖျက်ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> == အဓိက ဆင်းသက်စာချုပ် အမျိုးအစားများ (Primary Instrument Types) == ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ ဖွဲ့စည်းပုံများကို ယေဘုယျအားဖြင့် စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (standard contracts) နှင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်အဖြစ် ဖန်တီးထားသော ထုတ်ကုန်များ (securitized products) ဟူ၍ အမျိုးအစား နှစ်ရပ် ခွဲခြားထားသည်။ === စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (Standard Contracts) === * '''ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ (Forwards)''' - အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို အနာဂတ်ရှိ သတ်မှတ်ရက်တစ်ခုတွင် ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် စိတ်ကြိုက် ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုထားသော သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures)''' - သတ်မှတ်ထားသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ပြီး နေ့စဉ် စာရင်းရှင်းလင်းမှုပြုလုပ်သော စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသည့် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ (Options)''' - ဝယ်ယူသူအား အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို သတ်မှတ်ထားသောရက်တွင် သို့မဟုတ် ထိုရက်မတိုင်မီ ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း (strike price) ဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးပေးသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ဤစာချုပ်များတွင် ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေးကို ကောလ် (call) ဟုခေါ်ဆိုပြီး ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးကို ပွတ်တ် (put) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဝယ်ယူသူအနေဖြင့် ထိုအခွင့်အရေးကို မဖြစ်မနေ အသုံးပြုရန် တာဝန်မရှိပေ။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Swaps)''' - ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ကာလတစ်ခုအတွင်း ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများကို အစဉ်လိုက် ဖလှယ်ရန် သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ခြင်း (interest rate swaps)၊ ငွေကြေး ဖလှယ်ခြင်း (currency swaps) သို့မဟုတ် စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ခြင်း (total return swaps) တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Credit Default Swaps သို့မဟုတ် CDS)''' - ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးမှ ၎င်း၏ ချေးငွေအန္တရာယ်ကို အခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးနှင့် ဖလှယ်ရန် သို့မဟုတ် ချေဖျက်ရန် ခွင့်ပြုထားသည့် နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြီစားတစ်ဦးမှ ကြွေးမြီပေးဆပ်ရန် ပျက်ကွက်မှုအပေါ် အာမခံထားရှိခြင်းအဖြစ် ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်ပေးသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား (Instrument Mechanics) == === ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures Contracts) === ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ နှစ်မျိုးစလုံးသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ပိုင်ဆိုင်မှုပစ္စည်းများ၏ ဈေးနှုန်းအတက်အကျ အန္တရာယ်ကို ချေဖျက်ရန် သို့မဟုတ် လက်ခံရယူရန် လုပ်ဆောင်ကြသည်။ သို့သော် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ တင်းကျပ်သော ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းနှစ်ရပ် ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ စာချုပ်များကို စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်းနှင့် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုရှိသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များမှတစ်ဆင့် ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း (Standardization)''' - စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များသည် စာချုပ်တိုင်းအတွက် ပြောင်းလဲ၍မရသော ပုံသေသတ်မှတ်ချက်များကို ပြဋ္ဌာန်းထားကြသည်။ အခြေခံပစ္စည်း၏ အရည်အသွေး၊ အရေအတွက် ယူနစ်၊ ပစ္စည်းပေးအပ်ရမည့် အချိန်ဇယားနှင့် နေရာတို့ကို တင်းကျပ်စွာ သတ်မှတ်ထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် နံပါတ် ၂ အဆင့်ရှိ အဝါရောင်ပြောင်းဖူး အမေရိကန်တင်း (bushel) ၅,၀၀၀ သို့မဟုတ် ဗြိတိသျှပေါင် ၆၂,၅၀၀ ဟု တိကျစွာ သတ်မှတ်ထားခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဈေးကွက်အတွင်း ရှာဖွေဆုံးဖြတ်ရန် ကျန်ရှိနေသော တစ်ခုတည်းသော ကိန်းရှင် (variable) မှာ ဈေးနှုန်းသာ ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့ လုံးဝတူညီနေသည့် သတ်မှတ်ချက်များကြောင့် စာချုပ်များကို အလွယ်တကူ အစားထိုးလဲလှယ်နိုင်ပြီး ဈေးကွက်ပါဝင်သူများအနေဖြင့် အခက်အခဲမရှိဘဲ အရောင်းအဝယ် စတင်ခြင်း၊ ချေဖျက်ခြင်း သို့မဟုတ် လွှဲပြောင်းခြင်းများကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း (Central Counterparty Clearing သို့မဟုတ် CCP)''' - အရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုတွင် ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်တစ်ခု ကိုက်ညီသွားသောအခါ ဒိုင်၏ စာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာနသည် နှစ်ဖက်အကြားသို့ ဝင်ရောက်လာသည်။ ထို့နောက် ရောင်းချသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ဝယ်ယူသူအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဝယ်ယူသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ရောင်းချသူအဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို ဘဏ္ဍာရေး ဥပဒေအရ စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း (novation) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤသို့ ဗဟိုမှ အာမခံပေးခြင်းကြောင့် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ချုပ်ဆိုရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေများကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်ပြီး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သူများ၏ မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း လျှို့ဝှက်ထားနိုင်သည်။ စံသတ်မှတ်ချက်များနှင့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ ကင်းစင်မှုတို့ ပေါင်းစပ်သွားသောအခါ ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု (market liquidity) အားကောင်းလာစေသည်။ ထို့ကြောင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များသည် ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်းအတွက် အဓိက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ယန္တရားဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား သို့မဟုတ် အလုပ်ချိန်ပြင်ပ ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း (Empirical Mechanism / Off-Hours Price Discovery)''' - စံသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် အီလက်ထရောနစ် စနစ်ဖြင့် ၂၄ နာရီနီးပါး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သောကြောင့် ပုံမှန် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များ ပိတ်ထားချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မက်ခရိုစီးပွားရေးနှင့် ပထဝီနိုင်ငံရေး တုန်လှုပ်မှုများကို လက်ခံတုံ့ပြန်နိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ပင်လယ်ရေကြောင်း ရေနံစိမ်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် ကမ္ဘာ့အရေးပါသော ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို ပိတ်ဆို့နိုင်ခြေရှိသည်ဟူသော သတင်းများ တနင်္ဂနွေပိတ်ရက်တွင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ တနင်္ဂနွေနေ့ ညနေ ၆ နာရီ (EST) အချိန်တွင် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ရေနံထောက်ပံ့မှုပြတ်တောက်နိုင်ခြေကို ဈေးနှုန်းများတွင် ချက်ချင်းထည့်သွင်း တွက်ချက်ခဲ့ကြသည်။ အနောက်တက္ကဆက် ကြားခံ ရေနံစိမ်း (West Texas Intermediate သို့မဟုတ် WTI) ၏ ဆက်တိုက် ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းများသည် ၂.၇ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ကာ တစ်စည်လျှင် ၇၈ ဒေါ်လာအထိ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် S&P 500 နှင့် Nasdaq 100 ကဲ့သို့သော ကျယ်ပြန့်သည့် အစုရှယ်ယာ အညွှန်းကိန်း ကြိုပွိုင့်များသည် သုညဒသမ ၃ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် သုညဒသမ ၄ ရာခိုင်နှုန်း အသီးသီး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ တနင်္လာနေ့နံနက်ပိုင်း အစုရှယ်ယာဈေးကွက်များ မဖွင့်လှစ်မီ နာရီပေါင်းများစွာ အလိုကတည်းကပင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း အမျိုးအစားစုံလင်စွာ၌ စွန့်စားရနိုင်ခြေကို ရှောင်ရှားလိုသည့် (risk-off) ဈေးနှုန်းအသစ် သတ်မှတ်မှုများ ချက်ချင်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.barrons.com/articles/stock-futures-oil-trading-sunday-a0a615fa|title=Market News: Futures Fall, Oil Jumps|work=Barron's|access-date=2026-06-22}}</ref> === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Perpetual Futures သို့မဟုတ် Perpetual Swaps) === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ် (Perpetual future) ကို အရပ်သုံးစကားဖြင့် ပါပ် (perp) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းသည် စံသတ်မှတ်ချက်မရှိသော သို့မဟုတ် သီးခြားအရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုအပေါ်သာ မူတည်သော ဆင်းသက်စာချုပ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါစာချုပ်သည် အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုအပေါ် လဲဗရိတ်ချ် (leverage) အသုံးပြု၍ လားရာခန့်မှန်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို ပေးစွမ်းနိုင်ပြီး သတ်မှတ်ထားသော သက်တမ်းကုန်ဆုံးရက် မရှိပေ။ ဤစာချုပ်အမျိုးအစားသည် ဒစ်ဂျစ်တယ်ပစ္စည်းများဖြစ်သော ခရစ်ပတိုငွေကြေး (cryptocurrency) ဈေးကွက်များတွင် ပထမဆုံး ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏသည် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏထက် အဆပေါင်းများစွာ သာလွန်လေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရန်ပုံငွေနှုန်းထား ယန္တရား (The Funding Rate Mechanism)''' - အမြဲတမ်းစာချုပ်များသည် မည်သည့်အခါမျှ သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်းမရှိသလို ပစ္စည်းအမှန်တကယ် ပေးအပ်ရန်လည်း မလိုပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်၏ ဈေးနှုန်းကို အခြေခံပစ္စည်း၏ လက်ငင်းပေါက်ဈေးနှင့် ထပ်တူကျစေရန်အတွက် ရန်ပုံငွေနှုန်းထား (funding rate) ဟုခေါ်သော အလိုအလျောက် အချိန်မှန် ငွေပေးချေမှုစနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးထက် ပိုမိုမြင့်မားနေပါက ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားသူများ (long position holders) သည် ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားသူများ (short position holders) ထံသို့ ရာခိုင်နှုန်းတစ်ခုဖြင့် အခကြေးငွေ ပေးဆောင်ရသည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးအောက် လျော့နည်းနေပါက ရောင်းချထားသူများက ဝယ်ယူထားသူများကို ပြန်လည်ပေးဆောင်ရသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရာ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက် (Comparison to Traditional Swaps)''' - ဖွဲ့စည်းပုံအရ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရိုးရာ စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Total Return Swaps သို့မဟုတ် TRS) ၏ လုပ်ဆောင်မှုများနှင့် ဆင်တူကြသည်။ ဤဖွဲ့စည်းပုံ နှစ်မျိုးစလုံးတွင် စာချုပ်ဖက်များသည် အခြေခံပစ္စည်းကို အမှန်တကယ် မပိုင်ဆိုင်ဘဲ ၎င်း၏ တန်ဖိုးတက်လာမှု သို့မဟုတ် ကျဆင်းမှုအပေါ် ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် အကျိုးအမြတ် ရယူနိုင်သည်။ သို့သော် TRS သည် များသောအားဖြင့် အဖွဲ့အစည်းများအကြား ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များမှာမူ မြင့်မားသော လဲဗရိတ်ချ်ကို ပေးစွမ်းနိုင်ရန်နှင့် ရိုးရှင်းသော လားရာခန့်မှန်းမှု ယန္တရားများ ပါဝင်စေရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ရောင်းဝယ်သော ဘဏ္ဍာရေးထုတ်ကုန်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Interest Rate Swaps သို့မဟုတ် IRS) === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Interest rate swap သို့မဟုတ် IRS) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ (notional principal) အပေါ် အခြေခံ၍ အနာဂတ်တွင် ပေးချေရမည့် အတိုးငွေများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ရန် သဘောတူကြသည်။ ပုံသေဝင်ငွေရ ဈေးကွက်များတွင် အဖွဲ့အစည်းကြီးများသည် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိက ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ကြွေးမြီ သက်တမ်းများကို စီမံခန့်ခွဲရန်၊ ငွေကြေးမူဝါဒများနှင့် ပတ်သက်၍ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားရန်နှင့် အတိုးနှုန်း မတည်ငြိမ်မှုများကို အကာအကွယ်ယူရန်အတွက် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရှင်းသော ဖွဲ့စည်းပုံ (The "Plain Vanilla" Structure)''' - အသုံးအများဆုံး ပုံစံမှာ ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating swap) ဖြစ်သည်။ ဤအစီအစဉ်တွင် စာချုပ်ဖက် က (Counterparty A) သည် စာချုပ်ဖက် ခ (Counterparty B) သို့ ပုံသေအတိုးနှုန်း တစ်ခုကို ပေးချေရန် သဘောတူပြီး ယင်းအစား အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း (floating interest rate) ကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် စာချုပ်ဖက် ခ သည် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ပေးချေပြီး ပုံသေအတိုးနှုန်းကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏသည် အမည်ခံသာဖြစ်ပြီး မည်သည့်အခါမျှ အမှန်တကယ် ဖလှယ်မည်မဟုတ်ပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေပေးချေရမည့် ရက်ရောက်တိုင်း မိမိတို့ ပေးချေရမည့် တာဝန်နှစ်ရပ်အကြား ကွာဟချက်ကို တွက်ချက်ကာ အသားတင် ကွာဟသည့် ငွေသားပမာဏကိုသာ ရှင်းလင်းပေးချေကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ (Reference Benchmarks)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခုရှိ အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းအပိုင်းကို တက်ကြွစွာ ပြောင်းလဲနေသော ရေတိုဈေးကွက် စံသတ်မှတ်ချက်တစ်ခုနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ လန်ဒန် ဘဏ်အချင်းချင်း အတိုးနှုန်း (London Interbank Offered Rate သို့မဟုတ် LIBOR) ကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အသုံးပြုမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီးနောက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် အာမခံထားသော ညအိပ် ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု နှုန်းထား (Secured Overnight Financing Rate သို့မဟုတ် SOFR) ကို အဓိက မှီငြမ်းလာကြသည်။ ၎င်းသည် အမေရိကန် ငွေတိုက်စာချုပ်များကို အာမခံအဖြစ်ထားရှိကာ ညတွင်းချင်း ငွေချေးယူရာတွင် ကုန်ကျစရိတ်ကို ကျယ်ပြန့်စွာ တိုင်းတာထားသော နှုန်းထားဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုများ (Structural Variations)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် ဈေးကွက် အရောင်းအဝယ်ပမာဏ၏ အများစုကို နေရာယူထားသော်လည်း အခြားသော ပြင်ပဈေးကွက် ဖလှယ်ရေးပုံစံများလည်း ရှိသေးသည်။ ၎င်းတို့တွင် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းတစ်ခုနှင့် အခြားသော အပြောင်းအလဲရှိသည့် အတိုးနှုန်းတစ်ခုကို ဖလှယ်သော အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (basis swaps) နှင့် နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (cross-currency interest rate swaps) တို့ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Currency Swaps) === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Currency swap သို့မဟုတ် cross-currency swap) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော ဆင်းသက်စာချုပ် သဘောတူညီချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် ငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် ချေးယူထားသော ငွေရင်းပမာဏနှင့် ၎င်း၏ အတိုးများကို အခြားငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော တူညီသည့် ငွေရင်းနှင့် အတိုးများဖြင့် အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏကိုသာ အသုံးပြုသော ပုံမှန် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တွင် အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏကို အမှန်တကယ် လွှဲပြောင်းပေးရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> စံသတ်မှတ်ထားသော ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခု၏ လုပ်ငန်းစဉ် အဆင့်ဆင့်ကို အောက်ပါ သီးခြားအဆင့် သုံးဆင့်ဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။ * '''စတင်ခြင်း (Inception)''' - စာချုပ်ဖက်များသည် အဆိုပါအချိန်၌ ပေါက်ဈေးရှိနေသော လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း (spot exchange rate) အတိုင်း တူညီသော ငွေရင်းပမာဏများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကာလ (The Tenor / Term)''' - စာချုပ် သက်တမ်းတစ်လျှောက်လုံးတွင် နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးသည် မိမိတို့ လက်ခံရရှိထားသော ငွေရင်းပမာဏအပေါ် ကျသင့်သည့် အတိုးငွေများကို အချိန်မှန် ပေးချေရသည်။ ဤအတိုးငွေပေးချေမှုများကို ပုံသေနှင့် ပုံသေ ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-fixed)၊ ပုံသေနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုး ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating) သို့မဟုတ် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးအချင်းချင်း ဖလှယ်ခြင်း (floating-for-floating) စသည်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း (Maturity)''' - ဖလှယ်ရေးစာချုပ် သက်တမ်းကုန်ဆုံးသွားသောအခါ စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေရင်းပမာဏများကို မူလပိုင်ရှင်များထံသို့ ပြန်လည်ပေးအပ် ဖလှယ်ကြသည်။ ဤနောက်ဆုံး ပြန်လည်ဖလှယ်ခြင်းကို အဆိုပါအချိန်ရှိ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် စာချုပ်စတင်ချုပ်ဆိုစဉ်ကတည်းက သဘောတူညီထားခဲ့သော ကြိုတင်သတ်မှတ်နှုန်းထား (များသောအားဖြင့် မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်း) ဖြင့်ဖြစ်စေ ဆောင်ရွက်ကြသည်။ မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် ကြွေးမြီသက်တမ်းတစ်လျှောက် နိုင်ငံခြားငွေလဲလှယ်ရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် အန္တရာယ်များမှ နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးကို အပြည့်အဝ အကာအကွယ် ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်း (Economic Rationale)''' - နိုင်ငံတကာ ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများသည် ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိကအားဖြင့် နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် (comparative borrowing advantage) ရရှိရန် အသုံးပြုကြသည်။ နိုင်ငံခြားဈေးကွက်တွင် ငွေကြေးစာချုပ်များ တိုက်ရိုက်ထုတ်ဝေပြီး ချေးယူခြင်းထက် ပိုမိုသက်သာသော အတိုးနှုန်းဖြင့် ချေးငွေရယူရန်အတွက် ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ် မိမိတို့၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (balance sheet) တွင် နိုင်ငံခြားငွေကြေးဖြင့် ပေးဆပ်ရန်ရှိသော ကြွေးမြီများကို အကာအကွယ်ယူရန် ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဝေါဟာရအဘိဓာန် (Glossary) == * Arbitrage = ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း * Balance sheet = ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း * Basis swaps = အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Benchmark = စံသတ်မှတ်ချက် * Call (Options) = ကောလ် (ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေး) * Capital Efficiency = အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း * Capital Gains Tax = အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် * Central clearing house = ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန * Central Counterparty Clearing (CCP) = ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း * Collateralized Debt Obligations (CDOs) = အပေါင်ခံ ကြွေးမြီစာချုပ်များ * Commodities = ကုန်စည်များ * Comparative borrowing advantage = နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် * Contingent Payoffs = အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် * Counterparty = စာချုပ်ဖက် * Counterparty credit risk = စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် * Credit Default Swaps (CDS) = ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Cross-currency interest rate swaps = နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Currencies = နိုင်ငံခြားငွေကြေးများ * Currency swaps = ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Directional Speculation = လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း * Equities = အစုရှယ်ယာများ * Equity swap = ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် * Exchange-Traded Derivatives (ETD) = ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ * Financial derivative = ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် * Fixed-for-floating swap = ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း * Fixed-income instruments = ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ * Floating interest rate = အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း * Forwards = ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ * Funding rate = ရန်ပုံငွေနှုန်းထား * Futures = ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Hedging = ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (သို့မဟုတ် စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း) * Index = အညွှန်းကိန်း * Interest rate swaps (IRS) = အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Intrinsic value = ပင်ကိုတန်ဖိုး * Leverage = လဲဗရိတ်ချ် * Long position = ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားခြင်း * Margin = ကနဦး အာမခံကြေး * Market liquidity = ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု * Maturity = သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း * Mortgage-Backed Securities (MBS) = အိမ်ရာပေါင်နှံမှု အခြေခံ ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ * Notional financial position = အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ * Notional principal = အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ * Novation = စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း * Off-Hours Price Discovery = အလုပ်ချိန်ပြင်ပ ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း * Optionality = ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် * Options = ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ * Over-the-Counter (OTC) = ပြင်ပဈေးကွက် * Perpetual Futures / Perpetual Swaps (Perp) = အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Put (Options) = ပွတ်တ် (ရောင်းချရန် အခွင့်အရေး) * Reference Benchmarks = စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ * Risk Mitigation = စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း * Short position = ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားခြင်း * Speculation = ဈေးကစားခြင်း * Spot exchange rate = လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း * Spot market = လက်ငင်းဈေးကွက် * Standard Contracts = စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ * Standardization = စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း * Strike price = ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း * Structured Products = ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသော ထုတ်ကုန်များ * Swaps = ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Synthetic Exposure = ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု * Tax Optimization = အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း * Tenor / Term = သက်တမ်းကာလ * Tiered risk tranches = အလွှာလိုက်ခွဲခြားထားသော စွန့်စားရနိုင်ခြေ အဆင့်များ * Total return swaps (TRS) = စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Transition Management = ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း * Underlying asset = အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း သို့မဟုတ် အခြေခံပစ္စည်း == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:ဘဏ္ဍာရေး]] 7j313peok8hxkts0n9jrt7udfmdix2u 1040336 1040335 2026-06-23T08:18:31Z Mkant00 135890 /* ဈေးကွက် အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (Market Classification) */ 1040336 wikitext text/x-wiki ဘဏ္ဍာရေး တွင် ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် (Financial derivative) သည် စာချုပ်ဖက် (counterparty) နှစ်ဦး သို့မဟုတ် နှစ်ဦးထက်ပိုသော သူများအကြား ချုပ်ဆိုထားသည့် စာချုပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းစာချုပ်၏ တန်ဖိုးသည် အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း (underlying asset)၊ အညွှန်းကိန်း (index) သို့မဟုတ် စံသတ်မှတ်ချက် (benchmark) တစ်ခုခု၏ ဈေးကွက်လှုပ်ရှားမှုအပေါ် မူတည်နေခြင်း သို့မဟုတ် ယင်းတို့ထံမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုတွင် ပင်ကိုတန်ဖိုး (intrinsic value) မရှိပါ။ ယင်းအစား ၎င်း၏ ဈေးကွက်ပေါက်ဈေးသည် အခြေခံအရာဝတ္ထု၏ ဈေးနှုန်းပြောင်းလဲမှုများနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်၍ အတက်အကျ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ ဈေးကွက်တွင် အများဆုံး အသုံးပြုလေ့ရှိသော အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်းများတွင် အစုရှယ်ယာများ (equities)၊ ငွေတိုက်စာချုပ်များ (bonds) ကဲ့သို့သော ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ (fixed-income instruments)၊ ကုန်စည်များ (commodities)၊ နိုင်ငံခြားငွေကြေးများ (currencies)၊ အတိုးနှုန်းများ (interest rates) နှင့် ဈေးကွက် အညွှန်းကိန်းများ (market indices) ပါဝင်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> ဈေးကွက်အတွင်း ပါဝင်သူများသည် ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဆောင်တာ နှစ်ရပ်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။ ပထမတစ်ရပ်မှာ မိမိလက်ရှိ ရင်ဆိုင်နေရသော အရှုံးပေါ်နိုင်ခြေများကို လျှော့ချရန် သို့မဟုတ် အခြားသူထံ လွှဲပြောင်းရန်အတွက် စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း (risk mitigation) သို့မဟုတ် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (hedging) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယတစ်ရပ်မှာမူ ဈေးနှုန်းများ မည်သို့ပြောင်းလဲမည်ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်း၍ အမြတ်အစွန်းရယူရန်အတွက် လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (directional speculation) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == စီးပွားရေးအရ အသုံးဝင်မှုနှင့် ဗျူဟာမြောက် အသုံးပြုခြင်း (Economic Function and Strategic Usage) == ဆင်းသက်စာချုပ်များသည် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ (market participants) အတွက် အသုံးဝင်မှု နယ်ပယ်ကျယ်ပြန့်စွာ ရှိသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်သည်။ * '''စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း (Risk Mitigation)''' - ဈေးကွက်ပါဝင်သူများသည် မိမိတို့ လက်ရှိရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသော ပစ္စည်းများ၏ တန်ဖိုးနှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျ ရွေ့လျားမည့် ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုကို ဝယ်ယူလေ့ရှိကြသည်။ ဤသို့ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဈေးကွက်အတက်အကျကြောင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ (price exposure) များကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်စေ၊ အလုံးစုံဖြစ်စေ ချေဖျက်နိုင်မည် (neutralize) ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite book|last1=Lemke|first1=Thomas P.|last2=Lins|first2=Gerald T.|title=Soft Dollars and Other Trading Activities|publisher=Thomson West|year=2013|pages=§§2:47–2:54}}</ref><ref>{{Cite book|title=Introduction to Derivatives and Risk Management|year=2010|publisher=[[Cengage Learning]]|location=[[Mason, OH]]|isbn=978-0-324-60120-6|pages=483–515|chapter-url=https://books.google.com/books?id=DT0nnLDMYTgC|author1=Don M. Chance|author2=Robert Brooks|edition=8th|access-date=2011-09-14|chapter=Advanced Derivatives and Strategies}}</ref> * '''လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (Directional Speculation)''' - ဈေးနှုန်းသွားမည့် လမ်းကြောင်းများ (price trajectories/directions)၊ ဈေးကွက် မငြိမ်မသက်ဖြစ်မှုများ (volatility swings) သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းအတက်အကျ နယ်ပယ်များ (bounded trading ranges) ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းခြင်းအပေါ် အခြေခံ၍ အကျိုးအမြတ် ရှာဖွေခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်းကဲ့သို့ အကာအကွယ်ရယူထားခြင်းမရှိဘဲ မိမိ၏ ခန့်မှန်းချက်အတိုင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံကြခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း သို့မဟုတ် လဲဗရိတ်ချ် (Capital Efficiency / Leverage)''' - မိမိဘက်မှ ကနဦး အာမခံကြေး (margin) အနည်းငယ်သာ စိုက်ထုတ်ထားသော်လည်း အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ (notional financial position) ကြီးမားစွာဖြင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြတ်အစွန်းဖြစ်စေ၊ အရှုံးဖြစ်စေ ပိုမိုကြီးမားစွာ (magnified gains or losses) ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Hull|first=John C.|title=Options, Futures, and Other Derivatives|edition=9th|publisher=Pearson|year=2014|isbn=978-0133456318|pages=16–17}}</ref> * '''ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (Synthetic Exposure)''' - တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်၍မရသော (non-tradeable)၊ ငွေပေါ်လွယ်မှုမရှိသော (illiquid) သို့မဟုတ် ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာအရ လက်လှမ်းမမီနိုင်သော (physically inaccessible) အခြေခံပစ္စည်းများ (underlying assets) ကို စီးပွားရေးအရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနိုင်ရန် ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ရာသီဥတု ဆင်းသက်စာချုပ်များ (weather derivatives) ကို အသုံးပြု၍ လေထုနှင့် အပူချိန် အပြောင်းအလဲများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် စွန့်စားရနိုင်ခြေများကို သီးခြားခွဲထုတ်ကာ (isolating) အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ခြင်းများ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Shirreff|first=David|title=Dealing With Financial Risk|year=2004|publisher=The Economist|isbn=978-1-57660-162-4|chapter-url=https://books.google.com/books?id=mwirEO_f1DkC|access-date=2011-09-14|page=23|chapter=Derivatives and leverage|url=https://archive.org/details/dealingwithfinan0000shir/page/23}}</ref> * '''အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် သို့မဟုတ် ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် (Contingent Payoffs / Optionality)''' - တိကျသော ဈေးကွက်အခြေအနေများ (specific market conditions) သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်းအမှတ်များ (price milestones) သို့ ရောက်ရှိမှသာလျှင် ဆင်းသက်စာချုပ်၏ တန်ဖိုးကို အသက်ဝင်စေမည့် (triggered) မိမိစိတ်ကြိုက် အကျိုးအမြတ်ပုံစံများ (customised return profiles) ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း (Arbitrage)''' - တစ်ထပ်တည်းတူညီသော (identical) သို့မဟုတ် အလွန်ဆက်စပ်မှုရှိသော ပစ္စည်း (highly correlated assset) တစ်ခုအား ဈေးကွက်နှစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုထက်ပိုသော နေရာများတွင် ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ချက် ခေတ္တလွဲမှားနေမှု (mispricing) ကို အခွင့်ကောင်းယူခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းမှတစ်ဆင့် သဘောတရားရေးရာအရ (theoretically) အရှုံးပေါ်ရန်မရှိသည့် (riskless) အကျိုးအမြတ်များကို ရယူနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း (Transition Management)''' - ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ ငွေကြေးစာချုပ်များ (physical securities) ကို အမှန်တကယ် ဝယ်ယူခြင်း၊ ရောင်းချခြင်းများ ပြုလုပ်မည့်အစား အဓိက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အမျိုးအစားများအကြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အချိုးအစားများ (portfolio allocations) ကို ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် ပြောင်းလဲခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနည်းအားဖြင့် ဈေးကွက်အပေါ် ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုများ (market impacts)၊ ဈေးနှုန်းကွာဟမှု ကုန်ကျစရိတ်များ (spread costs) နှင့် ငွေပေးချေမှု နှောင့်နှေးကြန့်ကြာမှုများ (settlement delays)ကို ရှောင်ရှားနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း (Tax Optimization)''' - ဥပဒေအရ ပေးဆောင်ရမည့် အခွန်ဝတ္တရားများ (statutory liabilities) ကို ရွှေ့ဆိုင်းရန် (defer) သို့မဟုတ် အနည်းဆုံးဖြစ်စေရန်အတွက် (minimize ) ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများ (cash flows)ကို ဖွဲ့စည်းစီမံခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အစုရှယ်ယာများကို အမှန်တကယ် ပိုင်ဆိုင်ထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးသည် ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် (equity swap) ကို ချုပ်ဆိုနိုင်သည်။ ထိုစာချုပ်အရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် ရှယ်ယာမှရရှိသော စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ်များကို စာချုပ်ဖက်ထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးပြီး ယင်းအစား ဆိုနီယာ (SONIA) ကဲ့သို့သော ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အတိုးနှုန်း (financing rate) ကို ရယူမည် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် (Capital Gains Tax) ကျသင့်စေမည့် တရားဝင် ပိုင်ဆိုင်မှုလွှဲပြောင်းခြင်းကို ဥပဒေနှင့်အညီ ရွှေ့ဆိုင်းထားနိုင်ပြီး ပိုင်ဆိုင်မှု၏ တန်ဖိုး ကိုမူ ငွေသားအဖြစ် ဖော်ဆောင်အသုံးပြုနိုင်မည် (monetize) ဖြစ်သည်။ == ဈေးကွက် အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (Market Classification) == ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက ဈေးကွက်နေရာ နှစ်ခုမှတစ်ဆင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ကြသည်။ * '''ပြင်ပဈေးကွက် (Over-the-Counter သို့မဟုတ် OTC)''' - ၎င်းသည် အဖွဲ့အစည်းများ (institutions) အကြား တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သော၊ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် (bilateral) သီးသန့်ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုသည့် (privately negotiated) စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်၏ အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ (global market's notional value) အများစုသည် OTC ဆင်းသက်စာချုပ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် စံသတ်မှတ်ချက်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းထက် မိမိတို့ စိတ်ကြိုက် ပြင်ဆင်ချုပ်ဆိုလေ့ရှိသောကြောင့် စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် (counterparty credit risk) ပိုမိုမြင့်မားလေ့ရှိသည်။ ဤအန္တရာယ်မှာ စာချုပ်ပါ ဝတ္တရားများကို တစ်ဖက်ဖက်မှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ (default) ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ (Exchange-Traded Derivatives သို့မဟုတ် ETD)''' - ၎င်းတို့သည် စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့် (futures) သို့မဟုတ် ရွေးချယ်ခွင့် (options) အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်သည့် စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ETD များတွင် အရောင်းအဝယ် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် ကြားခံစာချုပ်ဖက် (intermediary counterparty) အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးသော ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန (central clearing house) ကို အသုံးပြုကြသည်။ ထိုသို့အသုံးပြုခြင်းဖြင့် စာချုပ်ဖက်တစ်ဦးဦးမှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ (counterparty default risk) ကို ထိရောက်စွာ ချေဖျက်ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> == အဓိက ဆင်းသက်စာချုပ် အမျိုးအစားများ (Primary Instrument Types) == ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ ဖွဲ့စည်းပုံများကို ယေဘုယျအားဖြင့် စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (standard contracts) နှင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်အဖြစ် ဖန်တီးထားသော ထုတ်ကုန်များ (securitized products) ဟူ၍ အမျိုးအစား နှစ်ရပ် ခွဲခြားထားသည်။ === စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (Standard Contracts) === * '''ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ (Forwards)''' - အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို အနာဂတ်ရှိ သတ်မှတ်ရက်တစ်ခုတွင် ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် စိတ်ကြိုက် ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုထားသော သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures)''' - သတ်မှတ်ထားသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ပြီး နေ့စဉ် စာရင်းရှင်းလင်းမှုပြုလုပ်သော စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသည့် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ (Options)''' - ဝယ်ယူသူအား အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို သတ်မှတ်ထားသောရက်တွင် သို့မဟုတ် ထိုရက်မတိုင်မီ ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း (strike price) ဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးပေးသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ဤစာချုပ်များတွင် ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေးကို ကောလ် (call) ဟုခေါ်ဆိုပြီး ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးကို ပွတ်တ် (put) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဝယ်ယူသူအနေဖြင့် ထိုအခွင့်အရေးကို မဖြစ်မနေ အသုံးပြုရန် တာဝန်မရှိပေ။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Swaps)''' - ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ကာလတစ်ခုအတွင်း ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများကို အစဉ်လိုက် ဖလှယ်ရန် သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ခြင်း (interest rate swaps)၊ ငွေကြေး ဖလှယ်ခြင်း (currency swaps) သို့မဟုတ် စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ခြင်း (total return swaps) တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Credit Default Swaps သို့မဟုတ် CDS)''' - ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးမှ ၎င်း၏ ချေးငွေအန္တရာယ်ကို အခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးနှင့် ဖလှယ်ရန် သို့မဟုတ် ချေဖျက်ရန် ခွင့်ပြုထားသည့် နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြီစားတစ်ဦးမှ ကြွေးမြီပေးဆပ်ရန် ပျက်ကွက်မှုအပေါ် အာမခံထားရှိခြင်းအဖြစ် ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်ပေးသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား (Instrument Mechanics) == === ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures Contracts) === ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ နှစ်မျိုးစလုံးသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ပိုင်ဆိုင်မှုပစ္စည်းများ၏ ဈေးနှုန်းအတက်အကျ အန္တရာယ်ကို ချေဖျက်ရန် သို့မဟုတ် လက်ခံရယူရန် လုပ်ဆောင်ကြသည်။ သို့သော် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ တင်းကျပ်သော ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းနှစ်ရပ် ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ စာချုပ်များကို စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်းနှင့် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုရှိသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များမှတစ်ဆင့် ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း (Standardization)''' - စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များသည် စာချုပ်တိုင်းအတွက် ပြောင်းလဲ၍မရသော ပုံသေသတ်မှတ်ချက်များကို ပြဋ္ဌာန်းထားကြသည်။ အခြေခံပစ္စည်း၏ အရည်အသွေး၊ အရေအတွက် ယူနစ်၊ ပစ္စည်းပေးအပ်ရမည့် အချိန်ဇယားနှင့် နေရာတို့ကို တင်းကျပ်စွာ သတ်မှတ်ထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် နံပါတ် ၂ အဆင့်ရှိ အဝါရောင်ပြောင်းဖူး အမေရိကန်တင်း (bushel) ၅,၀၀၀ သို့မဟုတ် ဗြိတိသျှပေါင် ၆၂,၅၀၀ ဟု တိကျစွာ သတ်မှတ်ထားခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဈေးကွက်အတွင်း ရှာဖွေဆုံးဖြတ်ရန် ကျန်ရှိနေသော တစ်ခုတည်းသော ကိန်းရှင် (variable) မှာ ဈေးနှုန်းသာ ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့ လုံးဝတူညီနေသည့် သတ်မှတ်ချက်များကြောင့် စာချုပ်များကို အလွယ်တကူ အစားထိုးလဲလှယ်နိုင်ပြီး ဈေးကွက်ပါဝင်သူများအနေဖြင့် အခက်အခဲမရှိဘဲ အရောင်းအဝယ် စတင်ခြင်း၊ ချေဖျက်ခြင်း သို့မဟုတ် လွှဲပြောင်းခြင်းများကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း (Central Counterparty Clearing သို့မဟုတ် CCP)''' - အရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုတွင် ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်တစ်ခု ကိုက်ညီသွားသောအခါ ဒိုင်၏ စာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာနသည် နှစ်ဖက်အကြားသို့ ဝင်ရောက်လာသည်။ ထို့နောက် ရောင်းချသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ဝယ်ယူသူအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဝယ်ယူသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ရောင်းချသူအဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို ဘဏ္ဍာရေး ဥပဒေအရ စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း (novation) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤသို့ ဗဟိုမှ အာမခံပေးခြင်းကြောင့် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ချုပ်ဆိုရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေများကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်ပြီး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သူများ၏ မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း လျှို့ဝှက်ထားနိုင်သည်။ စံသတ်မှတ်ချက်များနှင့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ ကင်းစင်မှုတို့ ပေါင်းစပ်သွားသောအခါ ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု (market liquidity) အားကောင်းလာစေသည်။ ထို့ကြောင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များသည် ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်းအတွက် အဓိက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ယန္တရားဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား သို့မဟုတ် အလုပ်ချိန်ပြင်ပ ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း (Empirical Mechanism / Off-Hours Price Discovery)''' - စံသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် အီလက်ထရောနစ် စနစ်ဖြင့် ၂၄ နာရီနီးပါး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သောကြောင့် ပုံမှန် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များ ပိတ်ထားချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မက်ခရိုစီးပွားရေးနှင့် ပထဝီနိုင်ငံရေး တုန်လှုပ်မှုများကို လက်ခံတုံ့ပြန်နိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ပင်လယ်ရေကြောင်း ရေနံစိမ်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် ကမ္ဘာ့အရေးပါသော ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို ပိတ်ဆို့နိုင်ခြေရှိသည်ဟူသော သတင်းများ တနင်္ဂနွေပိတ်ရက်တွင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ တနင်္ဂနွေနေ့ ညနေ ၆ နာရီ (EST) အချိန်တွင် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ရေနံထောက်ပံ့မှုပြတ်တောက်နိုင်ခြေကို ဈေးနှုန်းများတွင် ချက်ချင်းထည့်သွင်း တွက်ချက်ခဲ့ကြသည်။ အနောက်တက္ကဆက် ကြားခံ ရေနံစိမ်း (West Texas Intermediate သို့မဟုတ် WTI) ၏ ဆက်တိုက် ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းများသည် ၂.၇ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ကာ တစ်စည်လျှင် ၇၈ ဒေါ်လာအထိ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် S&P 500 နှင့် Nasdaq 100 ကဲ့သို့သော ကျယ်ပြန့်သည့် အစုရှယ်ယာ အညွှန်းကိန်း ကြိုပွိုင့်များသည် သုညဒသမ ၃ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် သုညဒသမ ၄ ရာခိုင်နှုန်း အသီးသီး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ တနင်္လာနေ့နံနက်ပိုင်း အစုရှယ်ယာဈေးကွက်များ မဖွင့်လှစ်မီ နာရီပေါင်းများစွာ အလိုကတည်းကပင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း အမျိုးအစားစုံလင်စွာ၌ စွန့်စားရနိုင်ခြေကို ရှောင်ရှားလိုသည့် (risk-off) ဈေးနှုန်းအသစ် သတ်မှတ်မှုများ ချက်ချင်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.barrons.com/articles/stock-futures-oil-trading-sunday-a0a615fa|title=Market News: Futures Fall, Oil Jumps|work=Barron's|access-date=2026-06-22}}</ref> === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Perpetual Futures သို့မဟုတ် Perpetual Swaps) === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ် (Perpetual future) ကို အရပ်သုံးစကားဖြင့် ပါပ် (perp) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းသည် စံသတ်မှတ်ချက်မရှိသော သို့မဟုတ် သီးခြားအရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုအပေါ်သာ မူတည်သော ဆင်းသက်စာချုပ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါစာချုပ်သည် အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုအပေါ် လဲဗရိတ်ချ် (leverage) အသုံးပြု၍ လားရာခန့်မှန်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို ပေးစွမ်းနိုင်ပြီး သတ်မှတ်ထားသော သက်တမ်းကုန်ဆုံးရက် မရှိပေ။ ဤစာချုပ်အမျိုးအစားသည် ဒစ်ဂျစ်တယ်ပစ္စည်းများဖြစ်သော ခရစ်ပတိုငွေကြေး (cryptocurrency) ဈေးကွက်များတွင် ပထမဆုံး ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏသည် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏထက် အဆပေါင်းများစွာ သာလွန်လေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရန်ပုံငွေနှုန်းထား ယန္တရား (The Funding Rate Mechanism)''' - အမြဲတမ်းစာချုပ်များသည် မည်သည့်အခါမျှ သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်းမရှိသလို ပစ္စည်းအမှန်တကယ် ပေးအပ်ရန်လည်း မလိုပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်၏ ဈေးနှုန်းကို အခြေခံပစ္စည်း၏ လက်ငင်းပေါက်ဈေးနှင့် ထပ်တူကျစေရန်အတွက် ရန်ပုံငွေနှုန်းထား (funding rate) ဟုခေါ်သော အလိုအလျောက် အချိန်မှန် ငွေပေးချေမှုစနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးထက် ပိုမိုမြင့်မားနေပါက ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားသူများ (long position holders) သည် ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားသူများ (short position holders) ထံသို့ ရာခိုင်နှုန်းတစ်ခုဖြင့် အခကြေးငွေ ပေးဆောင်ရသည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးအောက် လျော့နည်းနေပါက ရောင်းချထားသူများက ဝယ်ယူထားသူများကို ပြန်လည်ပေးဆောင်ရသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရာ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက် (Comparison to Traditional Swaps)''' - ဖွဲ့စည်းပုံအရ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရိုးရာ စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Total Return Swaps သို့မဟုတ် TRS) ၏ လုပ်ဆောင်မှုများနှင့် ဆင်တူကြသည်။ ဤဖွဲ့စည်းပုံ နှစ်မျိုးစလုံးတွင် စာချုပ်ဖက်များသည် အခြေခံပစ္စည်းကို အမှန်တကယ် မပိုင်ဆိုင်ဘဲ ၎င်း၏ တန်ဖိုးတက်လာမှု သို့မဟုတ် ကျဆင်းမှုအပေါ် ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် အကျိုးအမြတ် ရယူနိုင်သည်။ သို့သော် TRS သည် များသောအားဖြင့် အဖွဲ့အစည်းများအကြား ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များမှာမူ မြင့်မားသော လဲဗရိတ်ချ်ကို ပေးစွမ်းနိုင်ရန်နှင့် ရိုးရှင်းသော လားရာခန့်မှန်းမှု ယန္တရားများ ပါဝင်စေရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ရောင်းဝယ်သော ဘဏ္ဍာရေးထုတ်ကုန်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Interest Rate Swaps သို့မဟုတ် IRS) === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Interest rate swap သို့မဟုတ် IRS) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ (notional principal) အပေါ် အခြေခံ၍ အနာဂတ်တွင် ပေးချေရမည့် အတိုးငွေများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ရန် သဘောတူကြသည်။ ပုံသေဝင်ငွေရ ဈေးကွက်များတွင် အဖွဲ့အစည်းကြီးများသည် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိက ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ကြွေးမြီ သက်တမ်းများကို စီမံခန့်ခွဲရန်၊ ငွေကြေးမူဝါဒများနှင့် ပတ်သက်၍ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားရန်နှင့် အတိုးနှုန်း မတည်ငြိမ်မှုများကို အကာအကွယ်ယူရန်အတွက် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရှင်းသော ဖွဲ့စည်းပုံ (The "Plain Vanilla" Structure)''' - အသုံးအများဆုံး ပုံစံမှာ ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating swap) ဖြစ်သည်။ ဤအစီအစဉ်တွင် စာချုပ်ဖက် က (Counterparty A) သည် စာချုပ်ဖက် ခ (Counterparty B) သို့ ပုံသေအတိုးနှုန်း တစ်ခုကို ပေးချေရန် သဘောတူပြီး ယင်းအစား အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း (floating interest rate) ကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် စာချုပ်ဖက် ခ သည် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ပေးချေပြီး ပုံသေအတိုးနှုန်းကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏသည် အမည်ခံသာဖြစ်ပြီး မည်သည့်အခါမျှ အမှန်တကယ် ဖလှယ်မည်မဟုတ်ပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေပေးချေရမည့် ရက်ရောက်တိုင်း မိမိတို့ ပေးချေရမည့် တာဝန်နှစ်ရပ်အကြား ကွာဟချက်ကို တွက်ချက်ကာ အသားတင် ကွာဟသည့် ငွေသားပမာဏကိုသာ ရှင်းလင်းပေးချေကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ (Reference Benchmarks)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခုရှိ အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းအပိုင်းကို တက်ကြွစွာ ပြောင်းလဲနေသော ရေတိုဈေးကွက် စံသတ်မှတ်ချက်တစ်ခုနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ လန်ဒန် ဘဏ်အချင်းချင်း အတိုးနှုန်း (London Interbank Offered Rate သို့မဟုတ် LIBOR) ကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အသုံးပြုမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီးနောက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် အာမခံထားသော ညအိပ် ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု နှုန်းထား (Secured Overnight Financing Rate သို့မဟုတ် SOFR) ကို အဓိက မှီငြမ်းလာကြသည်။ ၎င်းသည် အမေရိကန် ငွေတိုက်စာချုပ်များကို အာမခံအဖြစ်ထားရှိကာ ညတွင်းချင်း ငွေချေးယူရာတွင် ကုန်ကျစရိတ်ကို ကျယ်ပြန့်စွာ တိုင်းတာထားသော နှုန်းထားဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုများ (Structural Variations)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် ဈေးကွက် အရောင်းအဝယ်ပမာဏ၏ အများစုကို နေရာယူထားသော်လည်း အခြားသော ပြင်ပဈေးကွက် ဖလှယ်ရေးပုံစံများလည်း ရှိသေးသည်။ ၎င်းတို့တွင် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းတစ်ခုနှင့် အခြားသော အပြောင်းအလဲရှိသည့် အတိုးနှုန်းတစ်ခုကို ဖလှယ်သော အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (basis swaps) နှင့် နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (cross-currency interest rate swaps) တို့ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Currency Swaps) === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Currency swap သို့မဟုတ် cross-currency swap) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော ဆင်းသက်စာချုပ် သဘောတူညီချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် ငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် ချေးယူထားသော ငွေရင်းပမာဏနှင့် ၎င်း၏ အတိုးများကို အခြားငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော တူညီသည့် ငွေရင်းနှင့် အတိုးများဖြင့် အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏကိုသာ အသုံးပြုသော ပုံမှန် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တွင် အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏကို အမှန်တကယ် လွှဲပြောင်းပေးရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> စံသတ်မှတ်ထားသော ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခု၏ လုပ်ငန်းစဉ် အဆင့်ဆင့်ကို အောက်ပါ သီးခြားအဆင့် သုံးဆင့်ဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။ * '''စတင်ခြင်း (Inception)''' - စာချုပ်ဖက်များသည် အဆိုပါအချိန်၌ ပေါက်ဈေးရှိနေသော လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း (spot exchange rate) အတိုင်း တူညီသော ငွေရင်းပမာဏများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကာလ (The Tenor / Term)''' - စာချုပ် သက်တမ်းတစ်လျှောက်လုံးတွင် နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးသည် မိမိတို့ လက်ခံရရှိထားသော ငွေရင်းပမာဏအပေါ် ကျသင့်သည့် အတိုးငွေများကို အချိန်မှန် ပေးချေရသည်။ ဤအတိုးငွေပေးချေမှုများကို ပုံသေနှင့် ပုံသေ ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-fixed)၊ ပုံသေနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုး ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating) သို့မဟုတ် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးအချင်းချင်း ဖလှယ်ခြင်း (floating-for-floating) စသည်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း (Maturity)''' - ဖလှယ်ရေးစာချုပ် သက်တမ်းကုန်ဆုံးသွားသောအခါ စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေရင်းပမာဏများကို မူလပိုင်ရှင်များထံသို့ ပြန်လည်ပေးအပ် ဖလှယ်ကြသည်။ ဤနောက်ဆုံး ပြန်လည်ဖလှယ်ခြင်းကို အဆိုပါအချိန်ရှိ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် စာချုပ်စတင်ချုပ်ဆိုစဉ်ကတည်းက သဘောတူညီထားခဲ့သော ကြိုတင်သတ်မှတ်နှုန်းထား (များသောအားဖြင့် မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်း) ဖြင့်ဖြစ်စေ ဆောင်ရွက်ကြသည်။ မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် ကြွေးမြီသက်တမ်းတစ်လျှောက် နိုင်ငံခြားငွေလဲလှယ်ရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် အန္တရာယ်များမှ နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးကို အပြည့်အဝ အကာအကွယ် ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်း (Economic Rationale)''' - နိုင်ငံတကာ ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများသည် ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိကအားဖြင့် နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် (comparative borrowing advantage) ရရှိရန် အသုံးပြုကြသည်။ နိုင်ငံခြားဈေးကွက်တွင် ငွေကြေးစာချုပ်များ တိုက်ရိုက်ထုတ်ဝေပြီး ချေးယူခြင်းထက် ပိုမိုသက်သာသော အတိုးနှုန်းဖြင့် ချေးငွေရယူရန်အတွက် ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ် မိမိတို့၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (balance sheet) တွင် နိုင်ငံခြားငွေကြေးဖြင့် ပေးဆပ်ရန်ရှိသော ကြွေးမြီများကို အကာအကွယ်ယူရန် ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဝေါဟာရအဘိဓာန် (Glossary) == * Arbitrage = ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း * Balance sheet = ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း * Basis swaps = အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Benchmark = စံသတ်မှတ်ချက် * Call (Options) = ကောလ် (ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေး) * Capital Efficiency = အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း * Capital Gains Tax = အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် * Central clearing house = ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန * Central Counterparty Clearing (CCP) = ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း * Collateralized Debt Obligations (CDOs) = အပေါင်ခံ ကြွေးမြီစာချုပ်များ * Commodities = ကုန်စည်များ * Comparative borrowing advantage = နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် * Contingent Payoffs = အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် * Counterparty = စာချုပ်ဖက် * Counterparty credit risk = စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် * Credit Default Swaps (CDS) = ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Cross-currency interest rate swaps = နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Currencies = နိုင်ငံခြားငွေကြေးများ * Currency swaps = ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Directional Speculation = လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း * Equities = အစုရှယ်ယာများ * Equity swap = ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် * Exchange-Traded Derivatives (ETD) = ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ * Financial derivative = ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် * Fixed-for-floating swap = ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း * Fixed-income instruments = ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ * Floating interest rate = အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း * Forwards = ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ * Funding rate = ရန်ပုံငွေနှုန်းထား * Futures = ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Hedging = ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (သို့မဟုတ် စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း) * Index = အညွှန်းကိန်း * Interest rate swaps (IRS) = အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Intrinsic value = ပင်ကိုတန်ဖိုး * Leverage = လဲဗရိတ်ချ် * Long position = ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားခြင်း * Margin = ကနဦး အာမခံကြေး * Market liquidity = ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု * Maturity = သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း * Mortgage-Backed Securities (MBS) = အိမ်ရာပေါင်နှံမှု အခြေခံ ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ * Notional financial position = အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ * Notional principal = အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ * Novation = စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း * Off-Hours Price Discovery = အလုပ်ချိန်ပြင်ပ ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း * Optionality = ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် * Options = ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ * Over-the-Counter (OTC) = ပြင်ပဈေးကွက် * Perpetual Futures / Perpetual Swaps (Perp) = အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Put (Options) = ပွတ်တ် (ရောင်းချရန် အခွင့်အရေး) * Reference Benchmarks = စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ * Risk Mitigation = စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း * Short position = ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားခြင်း * Speculation = ဈေးကစားခြင်း * Spot exchange rate = လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း * Spot market = လက်ငင်းဈေးကွက် * Standard Contracts = စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ * Standardization = စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း * Strike price = ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း * Structured Products = ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသော ထုတ်ကုန်များ * Swaps = ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Synthetic Exposure = ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု * Tax Optimization = အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း * Tenor / Term = သက်တမ်းကာလ * Tiered risk tranches = အလွှာလိုက်ခွဲခြားထားသော စွန့်စားရနိုင်ခြေ အဆင့်များ * Total return swaps (TRS) = စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Transition Management = ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း * Underlying asset = အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း သို့မဟုတ် အခြေခံပစ္စည်း == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:ဘဏ္ဍာရေး]] tknxhjmbh58mv946t39umc5giyrz7lf 1040337 1040336 2026-06-23T08:25:52Z Mkant00 135890 /* အဓိက ဆင်းသက်စာချုပ် အမျိုးအစားများ (Primary Instrument Types) */ 1040337 wikitext text/x-wiki ဘဏ္ဍာရေး တွင် ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် (Financial derivative) သည် စာချုပ်ဖက် (counterparty) နှစ်ဦး သို့မဟုတ် နှစ်ဦးထက်ပိုသော သူများအကြား ချုပ်ဆိုထားသည့် စာချုပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းစာချုပ်၏ တန်ဖိုးသည် အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း (underlying asset)၊ အညွှန်းကိန်း (index) သို့မဟုတ် စံသတ်မှတ်ချက် (benchmark) တစ်ခုခု၏ ဈေးကွက်လှုပ်ရှားမှုအပေါ် မူတည်နေခြင်း သို့မဟုတ် ယင်းတို့ထံမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုတွင် ပင်ကိုတန်ဖိုး (intrinsic value) မရှိပါ။ ယင်းအစား ၎င်း၏ ဈေးကွက်ပေါက်ဈေးသည် အခြေခံအရာဝတ္ထု၏ ဈေးနှုန်းပြောင်းလဲမှုများနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်၍ အတက်အကျ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ ဈေးကွက်တွင် အများဆုံး အသုံးပြုလေ့ရှိသော အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်းများတွင် အစုရှယ်ယာများ (equities)၊ ငွေတိုက်စာချုပ်များ (bonds) ကဲ့သို့သော ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ (fixed-income instruments)၊ ကုန်စည်များ (commodities)၊ နိုင်ငံခြားငွေကြေးများ (currencies)၊ အတိုးနှုန်းများ (interest rates) နှင့် ဈေးကွက် အညွှန်းကိန်းများ (market indices) ပါဝင်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> ဈေးကွက်အတွင်း ပါဝင်သူများသည် ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဆောင်တာ နှစ်ရပ်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။ ပထမတစ်ရပ်မှာ မိမိလက်ရှိ ရင်ဆိုင်နေရသော အရှုံးပေါ်နိုင်ခြေများကို လျှော့ချရန် သို့မဟုတ် အခြားသူထံ လွှဲပြောင်းရန်အတွက် စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း (risk mitigation) သို့မဟုတ် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (hedging) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယတစ်ရပ်မှာမူ ဈေးနှုန်းများ မည်သို့ပြောင်းလဲမည်ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်း၍ အမြတ်အစွန်းရယူရန်အတွက် လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (directional speculation) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == စီးပွားရေးအရ အသုံးဝင်မှုနှင့် ဗျူဟာမြောက် အသုံးပြုခြင်း (Economic Function and Strategic Usage) == ဆင်းသက်စာချုပ်များသည် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ (market participants) အတွက် အသုံးဝင်မှု နယ်ပယ်ကျယ်ပြန့်စွာ ရှိသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်သည်။ * '''စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း (Risk Mitigation)''' - ဈေးကွက်ပါဝင်သူများသည် မိမိတို့ လက်ရှိရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသော ပစ္စည်းများ၏ တန်ဖိုးနှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျ ရွေ့လျားမည့် ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုကို ဝယ်ယူလေ့ရှိကြသည်။ ဤသို့ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဈေးကွက်အတက်အကျကြောင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ (price exposure) များကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်စေ၊ အလုံးစုံဖြစ်စေ ချေဖျက်နိုင်မည် (neutralize) ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite book|last1=Lemke|first1=Thomas P.|last2=Lins|first2=Gerald T.|title=Soft Dollars and Other Trading Activities|publisher=Thomson West|year=2013|pages=§§2:47–2:54}}</ref><ref>{{Cite book|title=Introduction to Derivatives and Risk Management|year=2010|publisher=[[Cengage Learning]]|location=[[Mason, OH]]|isbn=978-0-324-60120-6|pages=483–515|chapter-url=https://books.google.com/books?id=DT0nnLDMYTgC|author1=Don M. Chance|author2=Robert Brooks|edition=8th|access-date=2011-09-14|chapter=Advanced Derivatives and Strategies}}</ref> * '''လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (Directional Speculation)''' - ဈေးနှုန်းသွားမည့် လမ်းကြောင်းများ (price trajectories/directions)၊ ဈေးကွက် မငြိမ်မသက်ဖြစ်မှုများ (volatility swings) သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းအတက်အကျ နယ်ပယ်များ (bounded trading ranges) ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းခြင်းအပေါ် အခြေခံ၍ အကျိုးအမြတ် ရှာဖွေခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်းကဲ့သို့ အကာအကွယ်ရယူထားခြင်းမရှိဘဲ မိမိ၏ ခန့်မှန်းချက်အတိုင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံကြခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း သို့မဟုတ် လဲဗရိတ်ချ် (Capital Efficiency / Leverage)''' - မိမိဘက်မှ ကနဦး အာမခံကြေး (margin) အနည်းငယ်သာ စိုက်ထုတ်ထားသော်လည်း အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ (notional financial position) ကြီးမားစွာဖြင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြတ်အစွန်းဖြစ်စေ၊ အရှုံးဖြစ်စေ ပိုမိုကြီးမားစွာ (magnified gains or losses) ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Hull|first=John C.|title=Options, Futures, and Other Derivatives|edition=9th|publisher=Pearson|year=2014|isbn=978-0133456318|pages=16–17}}</ref> * '''ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (Synthetic Exposure)''' - တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်၍မရသော (non-tradeable)၊ ငွေပေါ်လွယ်မှုမရှိသော (illiquid) သို့မဟုတ် ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာအရ လက်လှမ်းမမီနိုင်သော (physically inaccessible) အခြေခံပစ္စည်းများ (underlying assets) ကို စီးပွားရေးအရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနိုင်ရန် ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ရာသီဥတု ဆင်းသက်စာချုပ်များ (weather derivatives) ကို အသုံးပြု၍ လေထုနှင့် အပူချိန် အပြောင်းအလဲများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် စွန့်စားရနိုင်ခြေများကို သီးခြားခွဲထုတ်ကာ (isolating) အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ခြင်းများ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Shirreff|first=David|title=Dealing With Financial Risk|year=2004|publisher=The Economist|isbn=978-1-57660-162-4|chapter-url=https://books.google.com/books?id=mwirEO_f1DkC|access-date=2011-09-14|page=23|chapter=Derivatives and leverage|url=https://archive.org/details/dealingwithfinan0000shir/page/23}}</ref> * '''အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် သို့မဟုတ် ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် (Contingent Payoffs / Optionality)''' - တိကျသော ဈေးကွက်အခြေအနေများ (specific market conditions) သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်းအမှတ်များ (price milestones) သို့ ရောက်ရှိမှသာလျှင် ဆင်းသက်စာချုပ်၏ တန်ဖိုးကို အသက်ဝင်စေမည့် (triggered) မိမိစိတ်ကြိုက် အကျိုးအမြတ်ပုံစံများ (customised return profiles) ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း (Arbitrage)''' - တစ်ထပ်တည်းတူညီသော (identical) သို့မဟုတ် အလွန်ဆက်စပ်မှုရှိသော ပစ္စည်း (highly correlated assset) တစ်ခုအား ဈေးကွက်နှစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုထက်ပိုသော နေရာများတွင် ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ချက် ခေတ္တလွဲမှားနေမှု (mispricing) ကို အခွင့်ကောင်းယူခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းမှတစ်ဆင့် သဘောတရားရေးရာအရ (theoretically) အရှုံးပေါ်ရန်မရှိသည့် (riskless) အကျိုးအမြတ်များကို ရယူနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း (Transition Management)''' - ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ ငွေကြေးစာချုပ်များ (physical securities) ကို အမှန်တကယ် ဝယ်ယူခြင်း၊ ရောင်းချခြင်းများ ပြုလုပ်မည့်အစား အဓိက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အမျိုးအစားများအကြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အချိုးအစားများ (portfolio allocations) ကို ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် ပြောင်းလဲခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနည်းအားဖြင့် ဈေးကွက်အပေါ် ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုများ (market impacts)၊ ဈေးနှုန်းကွာဟမှု ကုန်ကျစရိတ်များ (spread costs) နှင့် ငွေပေးချေမှု နှောင့်နှေးကြန့်ကြာမှုများ (settlement delays)ကို ရှောင်ရှားနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း (Tax Optimization)''' - ဥပဒေအရ ပေးဆောင်ရမည့် အခွန်ဝတ္တရားများ (statutory liabilities) ကို ရွှေ့ဆိုင်းရန် (defer) သို့မဟုတ် အနည်းဆုံးဖြစ်စေရန်အတွက် (minimize ) ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများ (cash flows)ကို ဖွဲ့စည်းစီမံခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အစုရှယ်ယာများကို အမှန်တကယ် ပိုင်ဆိုင်ထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးသည် ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် (equity swap) ကို ချုပ်ဆိုနိုင်သည်။ ထိုစာချုပ်အရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် ရှယ်ယာမှရရှိသော စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ်များကို စာချုပ်ဖက်ထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးပြီး ယင်းအစား ဆိုနီယာ (SONIA) ကဲ့သို့သော ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အတိုးနှုန်း (financing rate) ကို ရယူမည် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် (Capital Gains Tax) ကျသင့်စေမည့် တရားဝင် ပိုင်ဆိုင်မှုလွှဲပြောင်းခြင်းကို ဥပဒေနှင့်အညီ ရွှေ့ဆိုင်းထားနိုင်ပြီး ပိုင်ဆိုင်မှု၏ တန်ဖိုး ကိုမူ ငွေသားအဖြစ် ဖော်ဆောင်အသုံးပြုနိုင်မည် (monetize) ဖြစ်သည်။ == ဈေးကွက် အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (Market Classification) == ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက ဈေးကွက်နေရာ နှစ်ခုမှတစ်ဆင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ကြသည်။ * '''ပြင်ပဈေးကွက် (Over-the-Counter သို့မဟုတ် OTC)''' - ၎င်းသည် အဖွဲ့အစည်းများ (institutions) အကြား တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သော၊ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် (bilateral) သီးသန့်ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုသည့် (privately negotiated) စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်၏ အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ (global market's notional value) အများစုသည် OTC ဆင်းသက်စာချုပ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် စံသတ်မှတ်ချက်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းထက် မိမိတို့ စိတ်ကြိုက် ပြင်ဆင်ချုပ်ဆိုလေ့ရှိသောကြောင့် စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် (counterparty credit risk) ပိုမိုမြင့်မားလေ့ရှိသည်။ ဤအန္တရာယ်မှာ စာချုပ်ပါ ဝတ္တရားများကို တစ်ဖက်ဖက်မှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ (default) ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ (Exchange-Traded Derivatives သို့မဟုတ် ETD)''' - ၎င်းတို့သည် စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့် (futures) သို့မဟုတ် ရွေးချယ်ခွင့် (options) အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်သည့် စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ETD များတွင် အရောင်းအဝယ် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် ကြားခံစာချုပ်ဖက် (intermediary counterparty) အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးသော ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန (central clearing house) ကို အသုံးပြုကြသည်။ ထိုသို့အသုံးပြုခြင်းဖြင့် စာချုပ်ဖက်တစ်ဦးဦးမှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ (counterparty default risk) ကို ထိရောက်စွာ ချေဖျက်ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> == အဓိက ဆင်းသက်စာချုပ် အမျိုးအစားများ (Primary Instrument Types) == ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ ဖွဲ့စည်းပုံများကို ယေဘုယျအားဖြင့် စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (standard contracts) နှင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်အဖြစ် ဖန်တီးထားသော ထုတ်ကုန်များ (securitized products) ဟူ၍ အမျိုးအစား နှစ်ရပ် ခွဲခြားထားသည်။ === စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (Standard Contracts) === * '''ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ (Forwards)''' - အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို အနာဂတ်ရှိ သတ်မှတ်ရက်တစ်ခုတွင် ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် စိတ်ကြိုက် ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုထားသော သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures)''' - သတ်မှတ်ထားသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ပြီး နေ့စဉ် စာရင်းရှင်းလင်းမှုပြုလုပ်သော စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသည့် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ (Options)''' - ဝယ်ယူသူအား အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို သတ်မှတ်ထားသောရက်တွင် သို့မဟုတ် ထိုရက်မတိုင်မီ ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း (strike price) ဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးပေးသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ဤစာချုပ်များတွင် ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေးကို ကောလ် (call) ဟုခေါ်ဆိုပြီး ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးကို ပွတ်တ် (put) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဝယ်ယူသူအနေဖြင့် ထိုအခွင့်အရေးကို မဖြစ်မနေ အသုံးပြုရန် တာဝန်မရှိပေ။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Swaps)''' - ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ကာလတစ်ခုအတွင်း ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများကို အစဉ်လိုက် ဖလှယ်ရန် သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ခြင်း (interest rate swaps)၊ ငွေကြေး ဖလှယ်ခြင်း (currency swaps) သို့မဟုတ် စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ခြင်း (total return swaps) တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Credit Default Swaps သို့မဟုတ် CDS)''' - ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးမှ ၎င်း၏ ချေးငွေအန္တရာယ်ကို အခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးနှင့် ဖလှယ်ရန် သို့မဟုတ် ချေဖျက်ရန် (offset) ခွင့်ပြုထားသည့် နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြီစားတစ်ဦးမှ ကြွေးမြီပေးဆပ်ရန် ပျက်ကွက်မှုအပေါ် အာမခံထားရှိခြင်းအဖြစ် ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်ပေးသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား (Instrument Mechanics) == === ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures Contracts) === ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ နှစ်မျိုးစလုံးသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ပိုင်ဆိုင်မှုပစ္စည်းများ၏ ဈေးနှုန်းအတက်အကျ အန္တရာယ်ကို ချေဖျက်ရန် သို့မဟုတ် လက်ခံရယူရန် လုပ်ဆောင်ကြသည်။ သို့သော် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ တင်းကျပ်သော ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းနှစ်ရပ် ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ စာချုပ်များကို စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်းနှင့် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုရှိသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များမှတစ်ဆင့် ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း (Standardization)''' - စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များသည် စာချုပ်တိုင်းအတွက် ပြောင်းလဲ၍မရသော ပုံသေသတ်မှတ်ချက်များကို ပြဋ္ဌာန်းထားကြသည်။ အခြေခံပစ္စည်း၏ အရည်အသွေး၊ အရေအတွက် ယူနစ်၊ ပစ္စည်းပေးအပ်ရမည့် အချိန်ဇယားနှင့် နေရာတို့ကို တင်းကျပ်စွာ သတ်မှတ်ထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် နံပါတ် ၂ အဆင့်ရှိ အဝါရောင်ပြောင်းဖူး အမေရိကန်တင်း (bushel) ၅,၀၀၀ သို့မဟုတ် ဗြိတိသျှပေါင် ၆၂,၅၀၀ ဟု တိကျစွာ သတ်မှတ်ထားခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဈေးကွက်အတွင်း ရှာဖွေဆုံးဖြတ်ရန် ကျန်ရှိနေသော တစ်ခုတည်းသော ကိန်းရှင် (variable) မှာ ဈေးနှုန်းသာ ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့ လုံးဝတူညီနေသည့် သတ်မှတ်ချက်များကြောင့် စာချုပ်များကို အလွယ်တကူ အစားထိုးလဲလှယ်နိုင်ပြီး ဈေးကွက်ပါဝင်သူများအနေဖြင့် အခက်အခဲမရှိဘဲ အရောင်းအဝယ် စတင်ခြင်း၊ ချေဖျက်ခြင်း သို့မဟုတ် လွှဲပြောင်းခြင်းများကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း (Central Counterparty Clearing သို့မဟုတ် CCP)''' - အရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုတွင် ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်တစ်ခု ကိုက်ညီသွားသောအခါ ဒိုင်၏ စာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာနသည် နှစ်ဖက်အကြားသို့ ဝင်ရောက်လာသည်။ ထို့နောက် ရောင်းချသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ဝယ်ယူသူအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဝယ်ယူသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ရောင်းချသူအဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို ဘဏ္ဍာရေး ဥပဒေအရ စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း (novation) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤသို့ ဗဟိုမှ အာမခံပေးခြင်းကြောင့် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ချုပ်ဆိုရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေများကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်ပြီး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သူများ၏ မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း လျှို့ဝှက်ထားနိုင်သည်။ စံသတ်မှတ်ချက်များနှင့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ ကင်းစင်မှုတို့ ပေါင်းစပ်သွားသောအခါ ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု (market liquidity) အားကောင်းလာစေသည်။ ထို့ကြောင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များသည် ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်းအတွက် အဓိက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ယန္တရားဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား သို့မဟုတ် အလုပ်ချိန်ပြင်ပ ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း (Empirical Mechanism / Off-Hours Price Discovery)''' - စံသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် အီလက်ထရောနစ် စနစ်ဖြင့် ၂၄ နာရီနီးပါး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သောကြောင့် ပုံမှန် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များ ပိတ်ထားချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မက်ခရိုစီးပွားရေးနှင့် ပထဝီနိုင်ငံရေး တုန်လှုပ်မှုများကို လက်ခံတုံ့ပြန်နိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ပင်လယ်ရေကြောင်း ရေနံစိမ်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် ကမ္ဘာ့အရေးပါသော ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို ပိတ်ဆို့နိုင်ခြေရှိသည်ဟူသော သတင်းများ တနင်္ဂနွေပိတ်ရက်တွင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ တနင်္ဂနွေနေ့ ညနေ ၆ နာရီ (EST) အချိန်တွင် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ရေနံထောက်ပံ့မှုပြတ်တောက်နိုင်ခြေကို ဈေးနှုန်းများတွင် ချက်ချင်းထည့်သွင်း တွက်ချက်ခဲ့ကြသည်။ အနောက်တက္ကဆက် ကြားခံ ရေနံစိမ်း (West Texas Intermediate သို့မဟုတ် WTI) ၏ ဆက်တိုက် ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းများသည် ၂.၇ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ကာ တစ်စည်လျှင် ၇၈ ဒေါ်လာအထိ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် S&P 500 နှင့် Nasdaq 100 ကဲ့သို့သော ကျယ်ပြန့်သည့် အစုရှယ်ယာ အညွှန်းကိန်း ကြိုပွိုင့်များသည် သုညဒသမ ၃ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် သုညဒသမ ၄ ရာခိုင်နှုန်း အသီးသီး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ တနင်္လာနေ့နံနက်ပိုင်း အစုရှယ်ယာဈေးကွက်များ မဖွင့်လှစ်မီ နာရီပေါင်းများစွာ အလိုကတည်းကပင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း အမျိုးအစားစုံလင်စွာ၌ စွန့်စားရနိုင်ခြေကို ရှောင်ရှားလိုသည့် (risk-off) ဈေးနှုန်းအသစ် သတ်မှတ်မှုများ ချက်ချင်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.barrons.com/articles/stock-futures-oil-trading-sunday-a0a615fa|title=Market News: Futures Fall, Oil Jumps|work=Barron's|access-date=2026-06-22}}</ref> === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Perpetual Futures သို့မဟုတ် Perpetual Swaps) === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ် (Perpetual future) ကို အရပ်သုံးစကားဖြင့် ပါပ် (perp) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းသည် စံသတ်မှတ်ချက်မရှိသော သို့မဟုတ် သီးခြားအရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုအပေါ်သာ မူတည်သော ဆင်းသက်စာချုပ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါစာချုပ်သည် အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုအပေါ် လဲဗရိတ်ချ် (leverage) အသုံးပြု၍ လားရာခန့်မှန်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို ပေးစွမ်းနိုင်ပြီး သတ်မှတ်ထားသော သက်တမ်းကုန်ဆုံးရက် မရှိပေ။ ဤစာချုပ်အမျိုးအစားသည် ဒစ်ဂျစ်တယ်ပစ္စည်းများဖြစ်သော ခရစ်ပတိုငွေကြေး (cryptocurrency) ဈေးကွက်များတွင် ပထမဆုံး ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏသည် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏထက် အဆပေါင်းများစွာ သာလွန်လေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရန်ပုံငွေနှုန်းထား ယန္တရား (The Funding Rate Mechanism)''' - အမြဲတမ်းစာချုပ်များသည် မည်သည့်အခါမျှ သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်းမရှိသလို ပစ္စည်းအမှန်တကယ် ပေးအပ်ရန်လည်း မလိုပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်၏ ဈေးနှုန်းကို အခြေခံပစ္စည်း၏ လက်ငင်းပေါက်ဈေးနှင့် ထပ်တူကျစေရန်အတွက် ရန်ပုံငွေနှုန်းထား (funding rate) ဟုခေါ်သော အလိုအလျောက် အချိန်မှန် ငွေပေးချေမှုစနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးထက် ပိုမိုမြင့်မားနေပါက ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားသူများ (long position holders) သည် ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားသူများ (short position holders) ထံသို့ ရာခိုင်နှုန်းတစ်ခုဖြင့် အခကြေးငွေ ပေးဆောင်ရသည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးအောက် လျော့နည်းနေပါက ရောင်းချထားသူများက ဝယ်ယူထားသူများကို ပြန်လည်ပေးဆောင်ရသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရာ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက် (Comparison to Traditional Swaps)''' - ဖွဲ့စည်းပုံအရ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရိုးရာ စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Total Return Swaps သို့မဟုတ် TRS) ၏ လုပ်ဆောင်မှုများနှင့် ဆင်တူကြသည်။ ဤဖွဲ့စည်းပုံ နှစ်မျိုးစလုံးတွင် စာချုပ်ဖက်များသည် အခြေခံပစ္စည်းကို အမှန်တကယ် မပိုင်ဆိုင်ဘဲ ၎င်း၏ တန်ဖိုးတက်လာမှု သို့မဟုတ် ကျဆင်းမှုအပေါ် ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် အကျိုးအမြတ် ရယူနိုင်သည်။ သို့သော် TRS သည် များသောအားဖြင့် အဖွဲ့အစည်းများအကြား ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များမှာမူ မြင့်မားသော လဲဗရိတ်ချ်ကို ပေးစွမ်းနိုင်ရန်နှင့် ရိုးရှင်းသော လားရာခန့်မှန်းမှု ယန္တရားများ ပါဝင်စေရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ရောင်းဝယ်သော ဘဏ္ဍာရေးထုတ်ကုန်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Interest Rate Swaps သို့မဟုတ် IRS) === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Interest rate swap သို့မဟုတ် IRS) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ (notional principal) အပေါ် အခြေခံ၍ အနာဂတ်တွင် ပေးချေရမည့် အတိုးငွေများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ရန် သဘောတူကြသည်။ ပုံသေဝင်ငွေရ ဈေးကွက်များတွင် အဖွဲ့အစည်းကြီးများသည် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိက ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ကြွေးမြီ သက်တမ်းများကို စီမံခန့်ခွဲရန်၊ ငွေကြေးမူဝါဒများနှင့် ပတ်သက်၍ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားရန်နှင့် အတိုးနှုန်း မတည်ငြိမ်မှုများကို အကာအကွယ်ယူရန်အတွက် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရှင်းသော ဖွဲ့စည်းပုံ (The "Plain Vanilla" Structure)''' - အသုံးအများဆုံး ပုံစံမှာ ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating swap) ဖြစ်သည်။ ဤအစီအစဉ်တွင် စာချုပ်ဖက် က (Counterparty A) သည် စာချုပ်ဖက် ခ (Counterparty B) သို့ ပုံသေအတိုးနှုန်း တစ်ခုကို ပေးချေရန် သဘောတူပြီး ယင်းအစား အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း (floating interest rate) ကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် စာချုပ်ဖက် ခ သည် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ပေးချေပြီး ပုံသေအတိုးနှုန်းကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏသည် အမည်ခံသာဖြစ်ပြီး မည်သည့်အခါမျှ အမှန်တကယ် ဖလှယ်မည်မဟုတ်ပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေပေးချေရမည့် ရက်ရောက်တိုင်း မိမိတို့ ပေးချေရမည့် တာဝန်နှစ်ရပ်အကြား ကွာဟချက်ကို တွက်ချက်ကာ အသားတင် ကွာဟသည့် ငွေသားပမာဏကိုသာ ရှင်းလင်းပေးချေကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ (Reference Benchmarks)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခုရှိ အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းအပိုင်းကို တက်ကြွစွာ ပြောင်းလဲနေသော ရေတိုဈေးကွက် စံသတ်မှတ်ချက်တစ်ခုနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ လန်ဒန် ဘဏ်အချင်းချင်း အတိုးနှုန်း (London Interbank Offered Rate သို့မဟုတ် LIBOR) ကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အသုံးပြုမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီးနောက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် အာမခံထားသော ညအိပ် ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု နှုန်းထား (Secured Overnight Financing Rate သို့မဟုတ် SOFR) ကို အဓိက မှီငြမ်းလာကြသည်။ ၎င်းသည် အမေရိကန် ငွေတိုက်စာချုပ်များကို အာမခံအဖြစ်ထားရှိကာ ညတွင်းချင်း ငွေချေးယူရာတွင် ကုန်ကျစရိတ်ကို ကျယ်ပြန့်စွာ တိုင်းတာထားသော နှုန်းထားဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုများ (Structural Variations)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် ဈေးကွက် အရောင်းအဝယ်ပမာဏ၏ အများစုကို နေရာယူထားသော်လည်း အခြားသော ပြင်ပဈေးကွက် ဖလှယ်ရေးပုံစံများလည်း ရှိသေးသည်။ ၎င်းတို့တွင် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းတစ်ခုနှင့် အခြားသော အပြောင်းအလဲရှိသည့် အတိုးနှုန်းတစ်ခုကို ဖလှယ်သော အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (basis swaps) နှင့် နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (cross-currency interest rate swaps) တို့ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Currency Swaps) === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Currency swap သို့မဟုတ် cross-currency swap) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော ဆင်းသက်စာချုပ် သဘောတူညီချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် ငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် ချေးယူထားသော ငွေရင်းပမာဏနှင့် ၎င်း၏ အတိုးများကို အခြားငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော တူညီသည့် ငွေရင်းနှင့် အတိုးများဖြင့် အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏကိုသာ အသုံးပြုသော ပုံမှန် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တွင် အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏကို အမှန်တကယ် လွှဲပြောင်းပေးရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> စံသတ်မှတ်ထားသော ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခု၏ လုပ်ငန်းစဉ် အဆင့်ဆင့်ကို အောက်ပါ သီးခြားအဆင့် သုံးဆင့်ဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။ * '''စတင်ခြင်း (Inception)''' - စာချုပ်ဖက်များသည် အဆိုပါအချိန်၌ ပေါက်ဈေးရှိနေသော လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း (spot exchange rate) အတိုင်း တူညီသော ငွေရင်းပမာဏများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကာလ (The Tenor / Term)''' - စာချုပ် သက်တမ်းတစ်လျှောက်လုံးတွင် နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးသည် မိမိတို့ လက်ခံရရှိထားသော ငွေရင်းပမာဏအပေါ် ကျသင့်သည့် အတိုးငွေများကို အချိန်မှန် ပေးချေရသည်။ ဤအတိုးငွေပေးချေမှုများကို ပုံသေနှင့် ပုံသေ ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-fixed)၊ ပုံသေနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုး ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating) သို့မဟုတ် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးအချင်းချင်း ဖလှယ်ခြင်း (floating-for-floating) စသည်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း (Maturity)''' - ဖလှယ်ရေးစာချုပ် သက်တမ်းကုန်ဆုံးသွားသောအခါ စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေရင်းပမာဏများကို မူလပိုင်ရှင်များထံသို့ ပြန်လည်ပေးအပ် ဖလှယ်ကြသည်။ ဤနောက်ဆုံး ပြန်လည်ဖလှယ်ခြင်းကို အဆိုပါအချိန်ရှိ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် စာချုပ်စတင်ချုပ်ဆိုစဉ်ကတည်းက သဘောတူညီထားခဲ့သော ကြိုတင်သတ်မှတ်နှုန်းထား (များသောအားဖြင့် မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်း) ဖြင့်ဖြစ်စေ ဆောင်ရွက်ကြသည်။ မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် ကြွေးမြီသက်တမ်းတစ်လျှောက် နိုင်ငံခြားငွေလဲလှယ်ရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် အန္တရာယ်များမှ နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးကို အပြည့်အဝ အကာအကွယ် ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်း (Economic Rationale)''' - နိုင်ငံတကာ ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများသည် ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိကအားဖြင့် နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် (comparative borrowing advantage) ရရှိရန် အသုံးပြုကြသည်။ နိုင်ငံခြားဈေးကွက်တွင် ငွေကြေးစာချုပ်များ တိုက်ရိုက်ထုတ်ဝေပြီး ချေးယူခြင်းထက် ပိုမိုသက်သာသော အတိုးနှုန်းဖြင့် ချေးငွေရယူရန်အတွက် ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ် မိမိတို့၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (balance sheet) တွင် နိုင်ငံခြားငွေကြေးဖြင့် ပေးဆပ်ရန်ရှိသော ကြွေးမြီများကို အကာအကွယ်ယူရန် ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဝေါဟာရအဘိဓာန် (Glossary) == * Arbitrage = ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း * Balance sheet = ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း * Basis swaps = အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Benchmark = စံသတ်မှတ်ချက် * Call (Options) = ကောလ် (ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေး) * Capital Efficiency = အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း * Capital Gains Tax = အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် * Central clearing house = ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန * Central Counterparty Clearing (CCP) = ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း * Collateralized Debt Obligations (CDOs) = အပေါင်ခံ ကြွေးမြီစာချုပ်များ * Commodities = ကုန်စည်များ * Comparative borrowing advantage = နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် * Contingent Payoffs = အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် * Counterparty = စာချုပ်ဖက် * Counterparty credit risk = စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် * Credit Default Swaps (CDS) = ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Cross-currency interest rate swaps = နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Currencies = နိုင်ငံခြားငွေကြေးများ * Currency swaps = ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Directional Speculation = လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း * Equities = အစုရှယ်ယာများ * Equity swap = ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် * Exchange-Traded Derivatives (ETD) = ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ * Financial derivative = ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် * Fixed-for-floating swap = ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း * Fixed-income instruments = ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ * Floating interest rate = အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း * Forwards = ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ * Funding rate = ရန်ပုံငွေနှုန်းထား * Futures = ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Hedging = ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (သို့မဟုတ် စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း) * Index = အညွှန်းကိန်း * Interest rate swaps (IRS) = အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Intrinsic value = ပင်ကိုတန်ဖိုး * Leverage = လဲဗရိတ်ချ် * Long position = ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားခြင်း * Margin = ကနဦး အာမခံကြေး * Market liquidity = ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု * Maturity = သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း * Mortgage-Backed Securities (MBS) = အိမ်ရာပေါင်နှံမှု အခြေခံ ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ * Notional financial position = အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ * Notional principal = အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ * Novation = စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း * Off-Hours Price Discovery = အလုပ်ချိန်ပြင်ပ ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း * Optionality = ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် * Options = ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ * Over-the-Counter (OTC) = ပြင်ပဈေးကွက် * Perpetual Futures / Perpetual Swaps (Perp) = အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Put (Options) = ပွတ်တ် (ရောင်းချရန် အခွင့်အရေး) * Reference Benchmarks = စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ * Risk Mitigation = စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း * Short position = ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားခြင်း * Speculation = ဈေးကစားခြင်း * Spot exchange rate = လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း * Spot market = လက်ငင်းဈေးကွက် * Standard Contracts = စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ * Standardization = စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း * Strike price = ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း * Structured Products = ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသော ထုတ်ကုန်များ * Swaps = ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Synthetic Exposure = ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု * Tax Optimization = အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း * Tenor / Term = သက်တမ်းကာလ * Tiered risk tranches = အလွှာလိုက်ခွဲခြားထားသော စွန့်စားရနိုင်ခြေ အဆင့်များ * Total return swaps (TRS) = စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Transition Management = ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း * Underlying asset = အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း သို့မဟုတ် အခြေခံပစ္စည်း == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:ဘဏ္ဍာရေး]] 565qrm52vqj04uej6wuu6ixcaep5eza 1040338 1040337 2026-06-23T08:35:07Z Mkant00 135890 /* ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား (Instrument Mechanics) */ 1040338 wikitext text/x-wiki ဘဏ္ဍာရေး တွင် ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် (Financial derivative) သည် စာချုပ်ဖက် (counterparty) နှစ်ဦး သို့မဟုတ် နှစ်ဦးထက်ပိုသော သူများအကြား ချုပ်ဆိုထားသည့် စာချုပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းစာချုပ်၏ တန်ဖိုးသည် အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း (underlying asset)၊ အညွှန်းကိန်း (index) သို့မဟုတ် စံသတ်မှတ်ချက် (benchmark) တစ်ခုခု၏ ဈေးကွက်လှုပ်ရှားမှုအပေါ် မူတည်နေခြင်း သို့မဟုတ် ယင်းတို့ထံမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုတွင် ပင်ကိုတန်ဖိုး (intrinsic value) မရှိပါ။ ယင်းအစား ၎င်း၏ ဈေးကွက်ပေါက်ဈေးသည် အခြေခံအရာဝတ္ထု၏ ဈေးနှုန်းပြောင်းလဲမှုများနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်၍ အတက်အကျ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ ဈေးကွက်တွင် အများဆုံး အသုံးပြုလေ့ရှိသော အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်းများတွင် အစုရှယ်ယာများ (equities)၊ ငွေတိုက်စာချုပ်များ (bonds) ကဲ့သို့သော ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ (fixed-income instruments)၊ ကုန်စည်များ (commodities)၊ နိုင်ငံခြားငွေကြေးများ (currencies)၊ အတိုးနှုန်းများ (interest rates) နှင့် ဈေးကွက် အညွှန်းကိန်းများ (market indices) ပါဝင်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> ဈေးကွက်အတွင်း ပါဝင်သူများသည် ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဆောင်တာ နှစ်ရပ်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။ ပထမတစ်ရပ်မှာ မိမိလက်ရှိ ရင်ဆိုင်နေရသော အရှုံးပေါ်နိုင်ခြေများကို လျှော့ချရန် သို့မဟုတ် အခြားသူထံ လွှဲပြောင်းရန်အတွက် စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း (risk mitigation) သို့မဟုတ် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (hedging) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယတစ်ရပ်မှာမူ ဈေးနှုန်းများ မည်သို့ပြောင်းလဲမည်ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်း၍ အမြတ်အစွန်းရယူရန်အတွက် လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (directional speculation) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == စီးပွားရေးအရ အသုံးဝင်မှုနှင့် ဗျူဟာမြောက် အသုံးပြုခြင်း (Economic Function and Strategic Usage) == ဆင်းသက်စာချုပ်များသည် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ (market participants) အတွက် အသုံးဝင်မှု နယ်ပယ်ကျယ်ပြန့်စွာ ရှိသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်သည်။ * '''စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း (Risk Mitigation)''' - ဈေးကွက်ပါဝင်သူများသည် မိမိတို့ လက်ရှိရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသော ပစ္စည်းများ၏ တန်ဖိုးနှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျ ရွေ့လျားမည့် ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုကို ဝယ်ယူလေ့ရှိကြသည်။ ဤသို့ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဈေးကွက်အတက်အကျကြောင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ (price exposure) များကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်စေ၊ အလုံးစုံဖြစ်စေ ချေဖျက်နိုင်မည် (neutralize) ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite book|last1=Lemke|first1=Thomas P.|last2=Lins|first2=Gerald T.|title=Soft Dollars and Other Trading Activities|publisher=Thomson West|year=2013|pages=§§2:47–2:54}}</ref><ref>{{Cite book|title=Introduction to Derivatives and Risk Management|year=2010|publisher=[[Cengage Learning]]|location=[[Mason, OH]]|isbn=978-0-324-60120-6|pages=483–515|chapter-url=https://books.google.com/books?id=DT0nnLDMYTgC|author1=Don M. Chance|author2=Robert Brooks|edition=8th|access-date=2011-09-14|chapter=Advanced Derivatives and Strategies}}</ref> * '''လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (Directional Speculation)''' - ဈေးနှုန်းသွားမည့် လမ်းကြောင်းများ (price trajectories/directions)၊ ဈေးကွက် မငြိမ်မသက်ဖြစ်မှုများ (volatility swings) သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းအတက်အကျ နယ်ပယ်များ (bounded trading ranges) ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းခြင်းအပေါ် အခြေခံ၍ အကျိုးအမြတ် ရှာဖွေခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်းကဲ့သို့ အကာအကွယ်ရယူထားခြင်းမရှိဘဲ မိမိ၏ ခန့်မှန်းချက်အတိုင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံကြခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း သို့မဟုတ် လဲဗရိတ်ချ် (Capital Efficiency / Leverage)''' - မိမိဘက်မှ ကနဦး အာမခံကြေး (margin) အနည်းငယ်သာ စိုက်ထုတ်ထားသော်လည်း အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ (notional financial position) ကြီးမားစွာဖြင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြတ်အစွန်းဖြစ်စေ၊ အရှုံးဖြစ်စေ ပိုမိုကြီးမားစွာ (magnified gains or losses) ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Hull|first=John C.|title=Options, Futures, and Other Derivatives|edition=9th|publisher=Pearson|year=2014|isbn=978-0133456318|pages=16–17}}</ref> * '''ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (Synthetic Exposure)''' - တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်၍မရသော (non-tradeable)၊ ငွေပေါ်လွယ်မှုမရှိသော (illiquid) သို့မဟုတ် ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာအရ လက်လှမ်းမမီနိုင်သော (physically inaccessible) အခြေခံပစ္စည်းများ (underlying assets) ကို စီးပွားရေးအရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနိုင်ရန် ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ရာသီဥတု ဆင်းသက်စာချုပ်များ (weather derivatives) ကို အသုံးပြု၍ လေထုနှင့် အပူချိန် အပြောင်းအလဲများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် စွန့်စားရနိုင်ခြေများကို သီးခြားခွဲထုတ်ကာ (isolating) အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ခြင်းများ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Shirreff|first=David|title=Dealing With Financial Risk|year=2004|publisher=The Economist|isbn=978-1-57660-162-4|chapter-url=https://books.google.com/books?id=mwirEO_f1DkC|access-date=2011-09-14|page=23|chapter=Derivatives and leverage|url=https://archive.org/details/dealingwithfinan0000shir/page/23}}</ref> * '''အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် သို့မဟုတ် ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် (Contingent Payoffs / Optionality)''' - တိကျသော ဈေးကွက်အခြေအနေများ (specific market conditions) သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်းအမှတ်များ (price milestones) သို့ ရောက်ရှိမှသာလျှင် ဆင်းသက်စာချုပ်၏ တန်ဖိုးကို အသက်ဝင်စေမည့် (triggered) မိမိစိတ်ကြိုက် အကျိုးအမြတ်ပုံစံများ (customised return profiles) ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း (Arbitrage)''' - တစ်ထပ်တည်းတူညီသော (identical) သို့မဟုတ် အလွန်ဆက်စပ်မှုရှိသော ပစ္စည်း (highly correlated assset) တစ်ခုအား ဈေးကွက်နှစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုထက်ပိုသော နေရာများတွင် ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ချက် ခေတ္တလွဲမှားနေမှု (mispricing) ကို အခွင့်ကောင်းယူခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းမှတစ်ဆင့် သဘောတရားရေးရာအရ (theoretically) အရှုံးပေါ်ရန်မရှိသည့် (riskless) အကျိုးအမြတ်များကို ရယူနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း (Transition Management)''' - ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ ငွေကြေးစာချုပ်များ (physical securities) ကို အမှန်တကယ် ဝယ်ယူခြင်း၊ ရောင်းချခြင်းများ ပြုလုပ်မည့်အစား အဓိက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အမျိုးအစားများအကြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အချိုးအစားများ (portfolio allocations) ကို ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် ပြောင်းလဲခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနည်းအားဖြင့် ဈေးကွက်အပေါ် ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုများ (market impacts)၊ ဈေးနှုန်းကွာဟမှု ကုန်ကျစရိတ်များ (spread costs) နှင့် ငွေပေးချေမှု နှောင့်နှေးကြန့်ကြာမှုများ (settlement delays)ကို ရှောင်ရှားနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း (Tax Optimization)''' - ဥပဒေအရ ပေးဆောင်ရမည့် အခွန်ဝတ္တရားများ (statutory liabilities) ကို ရွှေ့ဆိုင်းရန် (defer) သို့မဟုတ် အနည်းဆုံးဖြစ်စေရန်အတွက် (minimize ) ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများ (cash flows)ကို ဖွဲ့စည်းစီမံခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အစုရှယ်ယာများကို အမှန်တကယ် ပိုင်ဆိုင်ထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးသည် ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် (equity swap) ကို ချုပ်ဆိုနိုင်သည်။ ထိုစာချုပ်အရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် ရှယ်ယာမှရရှိသော စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ်များကို စာချုပ်ဖက်ထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးပြီး ယင်းအစား ဆိုနီယာ (SONIA) ကဲ့သို့သော ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အတိုးနှုန်း (financing rate) ကို ရယူမည် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် (Capital Gains Tax) ကျသင့်စေမည့် တရားဝင် ပိုင်ဆိုင်မှုလွှဲပြောင်းခြင်းကို ဥပဒေနှင့်အညီ ရွှေ့ဆိုင်းထားနိုင်ပြီး ပိုင်ဆိုင်မှု၏ တန်ဖိုး ကိုမူ ငွေသားအဖြစ် ဖော်ဆောင်အသုံးပြုနိုင်မည် (monetize) ဖြစ်သည်။ == ဈေးကွက် အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (Market Classification) == ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက ဈေးကွက်နေရာ နှစ်ခုမှတစ်ဆင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ကြသည်။ * '''ပြင်ပဈေးကွက် (Over-the-Counter သို့မဟုတ် OTC)''' - ၎င်းသည် အဖွဲ့အစည်းများ (institutions) အကြား တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သော၊ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် (bilateral) သီးသန့်ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုသည့် (privately negotiated) စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်၏ အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ (global market's notional value) အများစုသည် OTC ဆင်းသက်စာချုပ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် စံသတ်မှတ်ချက်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းထက် မိမိတို့ စိတ်ကြိုက် ပြင်ဆင်ချုပ်ဆိုလေ့ရှိသောကြောင့် စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် (counterparty credit risk) ပိုမိုမြင့်မားလေ့ရှိသည်။ ဤအန္တရာယ်မှာ စာချုပ်ပါ ဝတ္တရားများကို တစ်ဖက်ဖက်မှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ (default) ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ (Exchange-Traded Derivatives သို့မဟုတ် ETD)''' - ၎င်းတို့သည် စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့် (futures) သို့မဟုတ် ရွေးချယ်ခွင့် (options) အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်သည့် စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ETD များတွင် အရောင်းအဝယ် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် ကြားခံစာချုပ်ဖက် (intermediary counterparty) အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးသော ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန (central clearing house) ကို အသုံးပြုကြသည်။ ထိုသို့အသုံးပြုခြင်းဖြင့် စာချုပ်ဖက်တစ်ဦးဦးမှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ (counterparty default risk) ကို ထိရောက်စွာ ချေဖျက်ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> == အဓိက ဆင်းသက်စာချုပ် အမျိုးအစားများ (Primary Instrument Types) == ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ ဖွဲ့စည်းပုံများကို ယေဘုယျအားဖြင့် စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (standard contracts) နှင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်အဖြစ် ဖန်တီးထားသော ထုတ်ကုန်များ (securitized products) ဟူ၍ အမျိုးအစား နှစ်ရပ် ခွဲခြားထားသည်။ === စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (Standard Contracts) === * '''ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ (Forwards)''' - အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို အနာဂတ်ရှိ သတ်မှတ်ရက်တစ်ခုတွင် ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် စိတ်ကြိုက် ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုထားသော သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures)''' - သတ်မှတ်ထားသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ပြီး နေ့စဉ် စာရင်းရှင်းလင်းမှုပြုလုပ်သော စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသည့် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ (Options)''' - ဝယ်ယူသူအား အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို သတ်မှတ်ထားသောရက်တွင် သို့မဟုတ် ထိုရက်မတိုင်မီ ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း (strike price) ဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးပေးသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ဤစာချုပ်များတွင် ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေးကို ကောလ် (call) ဟုခေါ်ဆိုပြီး ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးကို ပွတ်တ် (put) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဝယ်ယူသူအနေဖြင့် ထိုအခွင့်အရေးကို မဖြစ်မနေ အသုံးပြုရန် တာဝန်မရှိပေ။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Swaps)''' - ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ကာလတစ်ခုအတွင်း ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများကို အစဉ်လိုက် ဖလှယ်ရန် သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ခြင်း (interest rate swaps)၊ ငွေကြေး ဖလှယ်ခြင်း (currency swaps) သို့မဟုတ် စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ခြင်း (total return swaps) တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Credit Default Swaps သို့မဟုတ် CDS)''' - ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးမှ ၎င်း၏ ချေးငွေအန္တရာယ်ကို အခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးနှင့် ဖလှယ်ရန် သို့မဟုတ် ချေဖျက်ရန် (offset) ခွင့်ပြုထားသည့် နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြီစားတစ်ဦးမှ ကြွေးမြီပေးဆပ်ရန် ပျက်ကွက်မှုအပေါ် အာမခံထားရှိခြင်းအဖြစ် ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်ပေးသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား (Instrument Mechanics) == === ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures Contracts) === ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ နှစ်မျိုးစလုံးသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ပိုင်ဆိုင်မှုပစ္စည်းများ၏ ဈေးနှုန်းအတက်အကျ အန္တရာယ်ကို ချေဖျက်ရန် သို့မဟုတ် လက်ခံရယူရန် (assume) လုပ်ဆောင်ကြသည်။ သို့သော် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ တင်းကျပ်သော ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းနှစ်ရပ် ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ စာချုပ်များကို စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်းနှင့် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုရှိသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များမှတစ်ဆင့် ဆောင်ရွက်ခြင်း (centralized exchange execution) တို့ ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း (Standardization)''' - စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော (regulated) ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များသည် စာချုပ်တိုင်းအတွက် ပြောင်းလဲ၍မရသော ပုံသေသတ်မှတ်ချက်များကို ပြဋ္ဌာန်းထားကြသည်။ အခြေခံပစ္စည်း၏ အရည်အသွေး၊ အရေအတွက် ယူနစ်၊ ပစ္စည်းပေးအပ်ရမည့် အချိန်ဇယားနှင့် နေရာတို့ကို တင်းကျပ်စွာ သတ်မှတ်ထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် နံပါတ် ၂ အဆင့်ရှိ အဝါရောင်ပြောင်းဖူး အမေရိကန်တင်း (bushel) ၅,၀၀၀ သို့မဟုတ် ဗြိတိသျှပေါင် ၆၂,၅၀၀ ဟု တိကျစွာ သတ်မှတ်ထားခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဈေးကွက်အတွင်း ရှာဖွေဆုံးဖြတ်ရန် ကျန်ရှိနေသော တစ်ခုတည်းသော ကိန်းရှင် (variable) မှာ ဈေးနှုန်းသာ ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့ လုံးဝတူညီနေသည့် သတ်မှတ်ချက်များကြောင့် စာချုပ်များကို အလွယ်တကူ အစားထိုးလဲလှယ်နိုင်ပြီး (fungible) ဈေးကွက်ပါဝင်သူများအနေဖြင့် အခက်အခဲမရှိဘဲ (with minimal transactional friction) အရောင်းအဝယ် စတင်ခြင်း (open)၊ ချေဖျက်ခြင်း သို့မဟုတ် လွှဲပြောင်းခြင်းများကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း (Central Counterparty Clearing သို့မဟုတ် CCP)''' - အရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုတွင် ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်တစ်ခု ကိုက်ညီသွားသောအခါ (matched) ဒိုင်၏ စာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာနသည် နှစ်ဖက်အကြားသို့ ဝင်ရောက်လာသည်။ ထို့နောက် ရောင်းချသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ဝယ်ယူသူအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဝယ်ယူသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ရောင်းချသူအဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို ဘဏ္ဍာရေး ဥပဒေအရ စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း (novation) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤသို့ ဗဟိုမှ အာမခံပေးခြင်းကြောင့် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ချုပ်ဆိုရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေများကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်ပြီး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သူများ၏ မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း လျှို့ဝှက်ထားနိုင်သည်။ စံသတ်မှတ်ချက်များနှင့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ ကင်းစင်မှုတို့ ပေါင်းစပ်သွားသောအခါ ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု (market liquidity) အားကောင်းလာစေသည်။ ထို့ကြောင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များသည် ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း (price discovery) အတွက် အဓိက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ယန္တရားဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား သို့မဟုတ် အလုပ်ချိန်ပြင်ပ ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း (Empirical Mechanism / Off-Hours Price Discovery)''' - စံသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် အီလက်ထရောနစ် စနစ်ဖြင့် ၂၄ နာရီနီးပါး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သောကြောင့် ပုံမှန် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များ ပိတ်ထားချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မက်ခရိုစီးပွားရေးနှင့် ပထဝီနိုင်ငံရေး တုန်လှုပ်မှုများ (geopolitical shocks) ကို လက်ခံတုံ့ပြန်နိုင်သည် (absorb)။ ဥပမာအားဖြင့် ပင်လယ်ရေကြောင်း ရေနံစိမ်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် ကမ္ဘာ့အရေးပါသော ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို ပိတ်ဆို့နိုင်ခြေရှိသည်ဟူသော သတင်းများ တနင်္ဂနွေပိတ်ရက်တွင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ တနင်္ဂနွေနေ့ ညနေ ၆ နာရီ (EST) အချိန်တွင် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ရေနံ ထောက်ပံ့မှုပြတ်တောက်နိုင်ခြေ (supply risk)ကို ဈေးနှုန်းများတွင် ချက်ချင်းထည့်သွင်း တွက်ချက်ခဲ့ကြသည်။ အနောက်တက္ကဆက် ကြားခံ ရေနံစိမ်း (West Texas Intermediate သို့မဟုတ် WTI) ၏ ဆက်တိုက် ကြိုပွိုင့် (continuous futures) ဈေးနှုန်းများသည် ၂.၇ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ကာ တစ်စည်လျှင် ၇၈ ဒေါ်လာအထိ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် S&P 500 နှင့် Nasdaq 100 ကဲ့သို့သော ကျယ်ပြန့်သည့် အစုရှယ်ယာ အညွှန်းကိန်း ကြိုပွိုင့်များသည် သုညဒသမ ၃ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် သုညဒသမ ၄ ရာခိုင်နှုန်း အသီးသီး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ တနင်္လာနေ့နံနက်ပိုင်း အစုရှယ်ယာဈေးကွက်များ မဖွင့်လှစ်မီ နာရီပေါင်းများစွာ အလိုကတည်းကပင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း အမျိုးအစားစုံလင်စွာ၌ စွန့်စားရနိုင်ခြေကို ရှောင်ရှားလိုသည့် (risk-off) ဈေးနှုန်းအသစ် သတ်မှတ်မှုများ ချက်ချင်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.barrons.com/articles/stock-futures-oil-trading-sunday-a0a615fa|title=Market News: Futures Fall, Oil Jumps|work=Barron's|access-date=2026-06-22}}</ref> === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Perpetual Futures သို့မဟုတ် Perpetual Swaps) === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ် (Perpetual future) ကို အရပ်သုံးစကားဖြင့် ပါပ် (perp) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းသည် စံသတ်မှတ်ချက်မရှိသော သို့မဟုတ် သီးခြားအရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုအပေါ်သာ မူတည်သော ဆင်းသက်စာချုပ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါစာချုပ်သည် အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုအပေါ် လဲဗရိတ်ချ် (leverage) အသုံးပြု၍ လားရာခန့်မှန်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (directional exposure) ကို ပေးစွမ်းနိုင်ပြီး သတ်မှတ်ထားသော သက်တမ်းကုန်ဆုံးရက် မရှိပေ။ ဤစာချုပ်အမျိုးအစားသည် ဒစ်ဂျစ်တယ်ပစ္စည်းများဖြစ်သော ခရစ်ပတိုငွေကြေး (cryptocurrency) ဈေးကွက်များတွင် ပထမဆုံး ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏသည် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏထက် အဆပေါင်းများစွာ သာလွန်လေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရန်ပုံငွေနှုန်းထား ယန္တရား (The Funding Rate Mechanism)''' - အမြဲတမ်းစာချုပ်များသည် မည်သည့်အခါမျှ သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်းမရှိသလို ပစ္စည်းအမှန်တကယ် ပေးအပ်ရန်လည်း မလိုပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်၏ ဈေးနှုန်းကို အခြေခံပစ္စည်း၏ လက်ငင်းပေါက်ဈေးနှင့် ထပ်တူကျစေရန်အတွက် ရန်ပုံငွေနှုန်းထား (funding rate) ဟုခေါ်သော အလိုအလျောက် အချိန်မှန် ငွေပေးချေမှုစနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးထက် ပိုမိုမြင့်မားနေပါက ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားသူများ (long position holders) သည် ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားသူများ (short position holders) ထံသို့ ရာခိုင်နှုန်းတစ်ခုဖြင့် အခကြေးငွေ ပေးဆောင်ရသည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးအောက် လျော့နည်းနေပါက ရောင်းချထားသူများက ဝယ်ယူထားသူများကို ပြန်လည်ပေးဆောင်ရသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရာ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက် (Comparison to Traditional Swaps)''' - ဖွဲ့စည်းပုံအရ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရိုးရာ စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Total Return Swaps သို့မဟုတ် TRS) ၏ လုပ်ဆောင်မှုများနှင့် ဆင်တူကြသည်။ ဤဖွဲ့စည်းပုံ နှစ်မျိုးစလုံးတွင် စာချုပ်ဖက်များသည် အခြေခံပစ္စည်းကို အမှန်တကယ် မပိုင်ဆိုင်ဘဲ ၎င်း၏ တန်ဖိုးတက်လာမှု သို့မဟုတ် ကျဆင်းမှုအပေါ် ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် အကျိုးအမြတ် ရယူနိုင်သည်။ သို့သော် TRS သည် များသောအားဖြင့် အဖွဲ့အစည်းများအကြား ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များမှာမူ မြင့်မားသော လဲဗရိတ်ချ်ကို ပေးစွမ်းနိုင်ရန်နှင့် ရိုးရှင်းသော လားရာခန့်မှန်းမှု ယန္တရားများ ပါဝင်စေရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ရောင်းဝယ်သော ဘဏ္ဍာရေးထုတ်ကုန်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Interest Rate Swaps သို့မဟုတ် IRS) === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Interest rate swap သို့မဟုတ် IRS) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ (notional principal) အပေါ် အခြေခံ၍ အနာဂတ်တွင် ပေးချေရမည့် အတိုးငွေများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ရန် သဘောတူကြသည်။ ပုံသေဝင်ငွေရ ဈေးကွက်များတွင် အဖွဲ့အစည်းကြီးများသည် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိက ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ကြွေးမြီ သက်တမ်းများကို စီမံခန့်ခွဲရန်၊ ငွေကြေးမူဝါဒများနှင့် ပတ်သက်၍ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားရန်နှင့် အတိုးနှုန်း မတည်ငြိမ်မှုများကို အကာအကွယ်ယူရန်အတွက် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရှင်းသော ဖွဲ့စည်းပုံ (The "Plain Vanilla" Structure)''' - အသုံးအများဆုံး ပုံစံမှာ ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating swap) ဖြစ်သည်။ ဤအစီအစဉ်တွင် စာချုပ်ဖက် က (Counterparty A) သည် စာချုပ်ဖက် ခ (Counterparty B) သို့ ပုံသေအတိုးနှုန်း တစ်ခုကို ပေးချေရန် သဘောတူပြီး ယင်းအစား အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း (floating interest rate) ကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် စာချုပ်ဖက် ခ သည် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ပေးချေပြီး ပုံသေအတိုးနှုန်းကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏသည် အမည်ခံသာဖြစ်ပြီး မည်သည့်အခါမျှ အမှန်တကယ် ဖလှယ်မည်မဟုတ်ပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေပေးချေရမည့် ရက်ရောက်တိုင်း မိမိတို့ ပေးချေရမည့် တာဝန်နှစ်ရပ်အကြား ကွာဟချက်ကို တွက်ချက်ကာ အသားတင် ကွာဟသည့် ငွေသားပမာဏကိုသာ ရှင်းလင်းပေးချေကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ (Reference Benchmarks)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခုရှိ အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းအပိုင်းကို တက်ကြွစွာ ပြောင်းလဲနေသော ရေတိုဈေးကွက် စံသတ်မှတ်ချက်တစ်ခုနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ လန်ဒန် ဘဏ်အချင်းချင်း အတိုးနှုန်း (London Interbank Offered Rate သို့မဟုတ် LIBOR) ကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အသုံးပြုမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီးနောက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် အာမခံထားသော ညအိပ် ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု နှုန်းထား (Secured Overnight Financing Rate သို့မဟုတ် SOFR) ကို အဓိက မှီငြမ်းလာကြသည်။ ၎င်းသည် အမေရိကန် ငွေတိုက်စာချုပ်များကို အာမခံအဖြစ်ထားရှိကာ ညတွင်းချင်း ငွေချေးယူရာတွင် ကုန်ကျစရိတ်ကို ကျယ်ပြန့်စွာ တိုင်းတာထားသော နှုန်းထားဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုများ (Structural Variations)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် ဈေးကွက် အရောင်းအဝယ်ပမာဏ၏ အများစုကို နေရာယူထားသော်လည်း အခြားသော ပြင်ပဈေးကွက် ဖလှယ်ရေးပုံစံများလည်း ရှိသေးသည်။ ၎င်းတို့တွင် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းတစ်ခုနှင့် အခြားသော အပြောင်းအလဲရှိသည့် အတိုးနှုန်းတစ်ခုကို ဖလှယ်သော အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (basis swaps) နှင့် နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (cross-currency interest rate swaps) တို့ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Currency Swaps) === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Currency swap သို့မဟုတ် cross-currency swap) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော ဆင်းသက်စာချုပ် သဘောတူညီချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် ငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် ချေးယူထားသော ငွေရင်းပမာဏနှင့် ၎င်း၏ အတိုးများကို အခြားငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော တူညီသည့် ငွေရင်းနှင့် အတိုးများဖြင့် အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏကိုသာ အသုံးပြုသော ပုံမှန် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တွင် အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏကို အမှန်တကယ် လွှဲပြောင်းပေးရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> စံသတ်မှတ်ထားသော ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခု၏ လုပ်ငန်းစဉ် အဆင့်ဆင့်ကို အောက်ပါ သီးခြားအဆင့် သုံးဆင့်ဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။ * '''စတင်ခြင်း (Inception)''' - စာချုပ်ဖက်များသည် အဆိုပါအချိန်၌ ပေါက်ဈေးရှိနေသော လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း (spot exchange rate) အတိုင်း တူညီသော ငွေရင်းပမာဏများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကာလ (The Tenor / Term)''' - စာချုပ် သက်တမ်းတစ်လျှောက်လုံးတွင် နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးသည် မိမိတို့ လက်ခံရရှိထားသော ငွေရင်းပမာဏအပေါ် ကျသင့်သည့် အတိုးငွေများကို အချိန်မှန် ပေးချေရသည်။ ဤအတိုးငွေပေးချေမှုများကို ပုံသေနှင့် ပုံသေ ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-fixed)၊ ပုံသေနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုး ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating) သို့မဟုတ် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးအချင်းချင်း ဖလှယ်ခြင်း (floating-for-floating) စသည်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း (Maturity)''' - ဖလှယ်ရေးစာချုပ် သက်တမ်းကုန်ဆုံးသွားသောအခါ စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေရင်းပမာဏများကို မူလပိုင်ရှင်များထံသို့ ပြန်လည်ပေးအပ် ဖလှယ်ကြသည်။ ဤနောက်ဆုံး ပြန်လည်ဖလှယ်ခြင်းကို အဆိုပါအချိန်ရှိ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် စာချုပ်စတင်ချုပ်ဆိုစဉ်ကတည်းက သဘောတူညီထားခဲ့သော ကြိုတင်သတ်မှတ်နှုန်းထား (များသောအားဖြင့် မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်း) ဖြင့်ဖြစ်စေ ဆောင်ရွက်ကြသည်။ မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် ကြွေးမြီသက်တမ်းတစ်လျှောက် နိုင်ငံခြားငွေလဲလှယ်ရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် အန္တရာယ်များမှ နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးကို အပြည့်အဝ အကာအကွယ် ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်း (Economic Rationale)''' - နိုင်ငံတကာ ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများသည် ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိကအားဖြင့် နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် (comparative borrowing advantage) ရရှိရန် အသုံးပြုကြသည်။ နိုင်ငံခြားဈေးကွက်တွင် ငွေကြေးစာချုပ်များ တိုက်ရိုက်ထုတ်ဝေပြီး ချေးယူခြင်းထက် ပိုမိုသက်သာသော အတိုးနှုန်းဖြင့် ချေးငွေရယူရန်အတွက် ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ် မိမိတို့၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (balance sheet) တွင် နိုင်ငံခြားငွေကြေးဖြင့် ပေးဆပ်ရန်ရှိသော ကြွေးမြီများကို အကာအကွယ်ယူရန် ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဝေါဟာရအဘိဓာန် (Glossary) == * Arbitrage = ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း * Balance sheet = ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း * Basis swaps = အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Benchmark = စံသတ်မှတ်ချက် * Call (Options) = ကောလ် (ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေး) * Capital Efficiency = အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း * Capital Gains Tax = အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် * Central clearing house = ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန * Central Counterparty Clearing (CCP) = ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း * Collateralized Debt Obligations (CDOs) = အပေါင်ခံ ကြွေးမြီစာချုပ်များ * Commodities = ကုန်စည်များ * Comparative borrowing advantage = နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် * Contingent Payoffs = အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် * Counterparty = စာချုပ်ဖက် * Counterparty credit risk = စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် * Credit Default Swaps (CDS) = ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Cross-currency interest rate swaps = နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Currencies = နိုင်ငံခြားငွေကြေးများ * Currency swaps = ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Directional Speculation = လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း * Equities = အစုရှယ်ယာများ * Equity swap = ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် * Exchange-Traded Derivatives (ETD) = ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ * Financial derivative = ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် * Fixed-for-floating swap = ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း * Fixed-income instruments = ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ * Floating interest rate = အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း * Forwards = ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ * Funding rate = ရန်ပုံငွေနှုန်းထား * Futures = ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Hedging = ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (သို့မဟုတ် စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း) * Index = အညွှန်းကိန်း * Interest rate swaps (IRS) = အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Intrinsic value = ပင်ကိုတန်ဖိုး * Leverage = လဲဗရိတ်ချ် * Long position = ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားခြင်း * Margin = ကနဦး အာမခံကြေး * Market liquidity = ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု * Maturity = သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း * Mortgage-Backed Securities (MBS) = အိမ်ရာပေါင်နှံမှု အခြေခံ ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ * Notional financial position = အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ * Notional principal = အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ * Novation = စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း * Off-Hours Price Discovery = အလုပ်ချိန်ပြင်ပ ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း * Optionality = ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် * Options = ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ * Over-the-Counter (OTC) = ပြင်ပဈေးကွက် * Perpetual Futures / Perpetual Swaps (Perp) = အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Put (Options) = ပွတ်တ် (ရောင်းချရန် အခွင့်အရေး) * Reference Benchmarks = စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ * Risk Mitigation = စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း * Short position = ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားခြင်း * Speculation = ဈေးကစားခြင်း * Spot exchange rate = လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း * Spot market = လက်ငင်းဈေးကွက် * Standard Contracts = စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ * Standardization = စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း * Strike price = ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း * Structured Products = ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသော ထုတ်ကုန်များ * Swaps = ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Synthetic Exposure = ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု * Tax Optimization = အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း * Tenor / Term = သက်တမ်းကာလ * Tiered risk tranches = အလွှာလိုက်ခွဲခြားထားသော စွန့်စားရနိုင်ခြေ အဆင့်များ * Total return swaps (TRS) = စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Transition Management = ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း * Underlying asset = အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း သို့မဟုတ် အခြေခံပစ္စည်း == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:ဘဏ္ဍာရေး]] 11niqvio4qjnbwttrg3zeuowdm5gikv 1040339 1040338 2026-06-23T08:37:40Z Mkant00 135890 /* အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Perpetual Futures သို့မဟုတ် Perpetual Swaps) */ 1040339 wikitext text/x-wiki ဘဏ္ဍာရေး တွင် ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် (Financial derivative) သည် စာချုပ်ဖက် (counterparty) နှစ်ဦး သို့မဟုတ် နှစ်ဦးထက်ပိုသော သူများအကြား ချုပ်ဆိုထားသည့် စာချုပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းစာချုပ်၏ တန်ဖိုးသည် အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း (underlying asset)၊ အညွှန်းကိန်း (index) သို့မဟုတ် စံသတ်မှတ်ချက် (benchmark) တစ်ခုခု၏ ဈေးကွက်လှုပ်ရှားမှုအပေါ် မူတည်နေခြင်း သို့မဟုတ် ယင်းတို့ထံမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုတွင် ပင်ကိုတန်ဖိုး (intrinsic value) မရှိပါ။ ယင်းအစား ၎င်း၏ ဈေးကွက်ပေါက်ဈေးသည် အခြေခံအရာဝတ္ထု၏ ဈေးနှုန်းပြောင်းလဲမှုများနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်၍ အတက်အကျ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ ဈေးကွက်တွင် အများဆုံး အသုံးပြုလေ့ရှိသော အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်းများတွင် အစုရှယ်ယာများ (equities)၊ ငွေတိုက်စာချုပ်များ (bonds) ကဲ့သို့သော ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ (fixed-income instruments)၊ ကုန်စည်များ (commodities)၊ နိုင်ငံခြားငွေကြေးများ (currencies)၊ အတိုးနှုန်းများ (interest rates) နှင့် ဈေးကွက် အညွှန်းကိန်းများ (market indices) ပါဝင်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> ဈေးကွက်အတွင်း ပါဝင်သူများသည် ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဆောင်တာ နှစ်ရပ်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။ ပထမတစ်ရပ်မှာ မိမိလက်ရှိ ရင်ဆိုင်နေရသော အရှုံးပေါ်နိုင်ခြေများကို လျှော့ချရန် သို့မဟုတ် အခြားသူထံ လွှဲပြောင်းရန်အတွက် စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း (risk mitigation) သို့မဟုတ် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (hedging) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယတစ်ရပ်မှာမူ ဈေးနှုန်းများ မည်သို့ပြောင်းလဲမည်ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်း၍ အမြတ်အစွန်းရယူရန်အတွက် လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (directional speculation) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == စီးပွားရေးအရ အသုံးဝင်မှုနှင့် ဗျူဟာမြောက် အသုံးပြုခြင်း (Economic Function and Strategic Usage) == ဆင်းသက်စာချုပ်များသည် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ (market participants) အတွက် အသုံးဝင်မှု နယ်ပယ်ကျယ်ပြန့်စွာ ရှိသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်သည်။ * '''စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း (Risk Mitigation)''' - ဈေးကွက်ပါဝင်သူများသည် မိမိတို့ လက်ရှိရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသော ပစ္စည်းများ၏ တန်ဖိုးနှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျ ရွေ့လျားမည့် ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုကို ဝယ်ယူလေ့ရှိကြသည်။ ဤသို့ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဈေးကွက်အတက်အကျကြောင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ (price exposure) များကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်စေ၊ အလုံးစုံဖြစ်စေ ချေဖျက်နိုင်မည် (neutralize) ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite book|last1=Lemke|first1=Thomas P.|last2=Lins|first2=Gerald T.|title=Soft Dollars and Other Trading Activities|publisher=Thomson West|year=2013|pages=§§2:47–2:54}}</ref><ref>{{Cite book|title=Introduction to Derivatives and Risk Management|year=2010|publisher=[[Cengage Learning]]|location=[[Mason, OH]]|isbn=978-0-324-60120-6|pages=483–515|chapter-url=https://books.google.com/books?id=DT0nnLDMYTgC|author1=Don M. Chance|author2=Robert Brooks|edition=8th|access-date=2011-09-14|chapter=Advanced Derivatives and Strategies}}</ref> * '''လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (Directional Speculation)''' - ဈေးနှုန်းသွားမည့် လမ်းကြောင်းများ (price trajectories/directions)၊ ဈေးကွက် မငြိမ်မသက်ဖြစ်မှုများ (volatility swings) သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းအတက်အကျ နယ်ပယ်များ (bounded trading ranges) ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းခြင်းအပေါ် အခြေခံ၍ အကျိုးအမြတ် ရှာဖွေခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်းကဲ့သို့ အကာအကွယ်ရယူထားခြင်းမရှိဘဲ မိမိ၏ ခန့်မှန်းချက်အတိုင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံကြခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း သို့မဟုတ် လဲဗရိတ်ချ် (Capital Efficiency / Leverage)''' - မိမိဘက်မှ ကနဦး အာမခံကြေး (margin) အနည်းငယ်သာ စိုက်ထုတ်ထားသော်လည်း အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ (notional financial position) ကြီးမားစွာဖြင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြတ်အစွန်းဖြစ်စေ၊ အရှုံးဖြစ်စေ ပိုမိုကြီးမားစွာ (magnified gains or losses) ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Hull|first=John C.|title=Options, Futures, and Other Derivatives|edition=9th|publisher=Pearson|year=2014|isbn=978-0133456318|pages=16–17}}</ref> * '''ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (Synthetic Exposure)''' - တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်၍မရသော (non-tradeable)၊ ငွေပေါ်လွယ်မှုမရှိသော (illiquid) သို့မဟုတ် ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာအရ လက်လှမ်းမမီနိုင်သော (physically inaccessible) အခြေခံပစ္စည်းများ (underlying assets) ကို စီးပွားရေးအရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနိုင်ရန် ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ရာသီဥတု ဆင်းသက်စာချုပ်များ (weather derivatives) ကို အသုံးပြု၍ လေထုနှင့် အပူချိန် အပြောင်းအလဲများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် စွန့်စားရနိုင်ခြေများကို သီးခြားခွဲထုတ်ကာ (isolating) အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ခြင်းများ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Shirreff|first=David|title=Dealing With Financial Risk|year=2004|publisher=The Economist|isbn=978-1-57660-162-4|chapter-url=https://books.google.com/books?id=mwirEO_f1DkC|access-date=2011-09-14|page=23|chapter=Derivatives and leverage|url=https://archive.org/details/dealingwithfinan0000shir/page/23}}</ref> * '''အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် သို့မဟုတ် ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် (Contingent Payoffs / Optionality)''' - တိကျသော ဈေးကွက်အခြေအနေများ (specific market conditions) သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်းအမှတ်များ (price milestones) သို့ ရောက်ရှိမှသာလျှင် ဆင်းသက်စာချုပ်၏ တန်ဖိုးကို အသက်ဝင်စေမည့် (triggered) မိမိစိတ်ကြိုက် အကျိုးအမြတ်ပုံစံများ (customised return profiles) ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း (Arbitrage)''' - တစ်ထပ်တည်းတူညီသော (identical) သို့မဟုတ် အလွန်ဆက်စပ်မှုရှိသော ပစ္စည်း (highly correlated assset) တစ်ခုအား ဈေးကွက်နှစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုထက်ပိုသော နေရာများတွင် ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ချက် ခေတ္တလွဲမှားနေမှု (mispricing) ကို အခွင့်ကောင်းယူခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းမှတစ်ဆင့် သဘောတရားရေးရာအရ (theoretically) အရှုံးပေါ်ရန်မရှိသည့် (riskless) အကျိုးအမြတ်များကို ရယူနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း (Transition Management)''' - ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ ငွေကြေးစာချုပ်များ (physical securities) ကို အမှန်တကယ် ဝယ်ယူခြင်း၊ ရောင်းချခြင်းများ ပြုလုပ်မည့်အစား အဓိက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အမျိုးအစားများအကြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အချိုးအစားများ (portfolio allocations) ကို ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် ပြောင်းလဲခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနည်းအားဖြင့် ဈေးကွက်အပေါ် ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုများ (market impacts)၊ ဈေးနှုန်းကွာဟမှု ကုန်ကျစရိတ်များ (spread costs) နှင့် ငွေပေးချေမှု နှောင့်နှေးကြန့်ကြာမှုများ (settlement delays)ကို ရှောင်ရှားနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း (Tax Optimization)''' - ဥပဒေအရ ပေးဆောင်ရမည့် အခွန်ဝတ္တရားများ (statutory liabilities) ကို ရွှေ့ဆိုင်းရန် (defer) သို့မဟုတ် အနည်းဆုံးဖြစ်စေရန်အတွက် (minimize ) ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများ (cash flows)ကို ဖွဲ့စည်းစီမံခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အစုရှယ်ယာများကို အမှန်တကယ် ပိုင်ဆိုင်ထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးသည် ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် (equity swap) ကို ချုပ်ဆိုနိုင်သည်။ ထိုစာချုပ်အရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် ရှယ်ယာမှရရှိသော စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ်များကို စာချုပ်ဖက်ထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးပြီး ယင်းအစား ဆိုနီယာ (SONIA) ကဲ့သို့သော ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အတိုးနှုန်း (financing rate) ကို ရယူမည် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် (Capital Gains Tax) ကျသင့်စေမည့် တရားဝင် ပိုင်ဆိုင်မှုလွှဲပြောင်းခြင်းကို ဥပဒေနှင့်အညီ ရွှေ့ဆိုင်းထားနိုင်ပြီး ပိုင်ဆိုင်မှု၏ တန်ဖိုး ကိုမူ ငွေသားအဖြစ် ဖော်ဆောင်အသုံးပြုနိုင်မည် (monetize) ဖြစ်သည်။ == ဈေးကွက် အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (Market Classification) == ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက ဈေးကွက်နေရာ နှစ်ခုမှတစ်ဆင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ကြသည်။ * '''ပြင်ပဈေးကွက် (Over-the-Counter သို့မဟုတ် OTC)''' - ၎င်းသည် အဖွဲ့အစည်းများ (institutions) အကြား တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သော၊ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် (bilateral) သီးသန့်ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုသည့် (privately negotiated) စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်၏ အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ (global market's notional value) အများစုသည် OTC ဆင်းသက်စာချုပ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် စံသတ်မှတ်ချက်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းထက် မိမိတို့ စိတ်ကြိုက် ပြင်ဆင်ချုပ်ဆိုလေ့ရှိသောကြောင့် စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် (counterparty credit risk) ပိုမိုမြင့်မားလေ့ရှိသည်။ ဤအန္တရာယ်မှာ စာချုပ်ပါ ဝတ္တရားများကို တစ်ဖက်ဖက်မှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ (default) ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ (Exchange-Traded Derivatives သို့မဟုတ် ETD)''' - ၎င်းတို့သည် စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့် (futures) သို့မဟုတ် ရွေးချယ်ခွင့် (options) အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်သည့် စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ETD များတွင် အရောင်းအဝယ် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် ကြားခံစာချုပ်ဖက် (intermediary counterparty) အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးသော ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန (central clearing house) ကို အသုံးပြုကြသည်။ ထိုသို့အသုံးပြုခြင်းဖြင့် စာချုပ်ဖက်တစ်ဦးဦးမှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ (counterparty default risk) ကို ထိရောက်စွာ ချေဖျက်ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> == အဓိက ဆင်းသက်စာချုပ် အမျိုးအစားများ (Primary Instrument Types) == ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ ဖွဲ့စည်းပုံများကို ယေဘုယျအားဖြင့် စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (standard contracts) နှင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်အဖြစ် ဖန်တီးထားသော ထုတ်ကုန်များ (securitized products) ဟူ၍ အမျိုးအစား နှစ်ရပ် ခွဲခြားထားသည်။ === စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (Standard Contracts) === * '''ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ (Forwards)''' - အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို အနာဂတ်ရှိ သတ်မှတ်ရက်တစ်ခုတွင် ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် စိတ်ကြိုက် ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုထားသော သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures)''' - သတ်မှတ်ထားသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ပြီး နေ့စဉ် စာရင်းရှင်းလင်းမှုပြုလုပ်သော စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသည့် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ (Options)''' - ဝယ်ယူသူအား အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို သတ်မှတ်ထားသောရက်တွင် သို့မဟုတ် ထိုရက်မတိုင်မီ ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း (strike price) ဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးပေးသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ဤစာချုပ်များတွင် ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေးကို ကောလ် (call) ဟုခေါ်ဆိုပြီး ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးကို ပွတ်တ် (put) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဝယ်ယူသူအနေဖြင့် ထိုအခွင့်အရေးကို မဖြစ်မနေ အသုံးပြုရန် တာဝန်မရှိပေ။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Swaps)''' - ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ကာလတစ်ခုအတွင်း ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများကို အစဉ်လိုက် ဖလှယ်ရန် သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ခြင်း (interest rate swaps)၊ ငွေကြေး ဖလှယ်ခြင်း (currency swaps) သို့မဟုတ် စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ခြင်း (total return swaps) တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Credit Default Swaps သို့မဟုတ် CDS)''' - ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးမှ ၎င်း၏ ချေးငွေအန္တရာယ်ကို အခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးနှင့် ဖလှယ်ရန် သို့မဟုတ် ချေဖျက်ရန် (offset) ခွင့်ပြုထားသည့် နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြီစားတစ်ဦးမှ ကြွေးမြီပေးဆပ်ရန် ပျက်ကွက်မှုအပေါ် အာမခံထားရှိခြင်းအဖြစ် ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်ပေးသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား (Instrument Mechanics) == === ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures Contracts) === ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ နှစ်မျိုးစလုံးသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ပိုင်ဆိုင်မှုပစ္စည်းများ၏ ဈေးနှုန်းအတက်အကျ အန္တရာယ်ကို ချေဖျက်ရန် သို့မဟုတ် လက်ခံရယူရန် (assume) လုပ်ဆောင်ကြသည်။ သို့သော် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ တင်းကျပ်သော ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းနှစ်ရပ် ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ စာချုပ်များကို စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်းနှင့် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုရှိသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များမှတစ်ဆင့် ဆောင်ရွက်ခြင်း (centralized exchange execution) တို့ ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း (Standardization)''' - စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော (regulated) ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များသည် စာချုပ်တိုင်းအတွက် ပြောင်းလဲ၍မရသော ပုံသေသတ်မှတ်ချက်များကို ပြဋ္ဌာန်းထားကြသည်။ အခြေခံပစ္စည်း၏ အရည်အသွေး၊ အရေအတွက် ယူနစ်၊ ပစ္စည်းပေးအပ်ရမည့် အချိန်ဇယားနှင့် နေရာတို့ကို တင်းကျပ်စွာ သတ်မှတ်ထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် နံပါတ် ၂ အဆင့်ရှိ အဝါရောင်ပြောင်းဖူး အမေရိကန်တင်း (bushel) ၅,၀၀၀ သို့မဟုတ် ဗြိတိသျှပေါင် ၆၂,၅၀၀ ဟု တိကျစွာ သတ်မှတ်ထားခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဈေးကွက်အတွင်း ရှာဖွေဆုံးဖြတ်ရန် ကျန်ရှိနေသော တစ်ခုတည်းသော ကိန်းရှင် (variable) မှာ ဈေးနှုန်းသာ ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့ လုံးဝတူညီနေသည့် သတ်မှတ်ချက်များကြောင့် စာချုပ်များကို အလွယ်တကူ အစားထိုးလဲလှယ်နိုင်ပြီး (fungible) ဈေးကွက်ပါဝင်သူများအနေဖြင့် အခက်အခဲမရှိဘဲ (with minimal transactional friction) အရောင်းအဝယ် စတင်ခြင်း (open)၊ ချေဖျက်ခြင်း သို့မဟုတ် လွှဲပြောင်းခြင်းများကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း (Central Counterparty Clearing သို့မဟုတ် CCP)''' - အရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုတွင် ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်တစ်ခု ကိုက်ညီသွားသောအခါ (matched) ဒိုင်၏ စာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာနသည် နှစ်ဖက်အကြားသို့ ဝင်ရောက်လာသည်။ ထို့နောက် ရောင်းချသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ဝယ်ယူသူအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဝယ်ယူသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ရောင်းချသူအဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို ဘဏ္ဍာရေး ဥပဒေအရ စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း (novation) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤသို့ ဗဟိုမှ အာမခံပေးခြင်းကြောင့် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ချုပ်ဆိုရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေများကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်ပြီး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သူများ၏ မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း လျှို့ဝှက်ထားနိုင်သည်။ စံသတ်မှတ်ချက်များနှင့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ ကင်းစင်မှုတို့ ပေါင်းစပ်သွားသောအခါ ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု (market liquidity) အားကောင်းလာစေသည်။ ထို့ကြောင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များသည် ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း (price discovery) အတွက် အဓိက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ယန္တရားဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား သို့မဟုတ် အလုပ်ချိန်ပြင်ပ ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း (Empirical Mechanism / Off-Hours Price Discovery)''' - စံသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် အီလက်ထရောနစ် စနစ်ဖြင့် ၂၄ နာရီနီးပါး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သောကြောင့် ပုံမှန် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များ ပိတ်ထားချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မက်ခရိုစီးပွားရေးနှင့် ပထဝီနိုင်ငံရေး တုန်လှုပ်မှုများ (geopolitical shocks) ကို လက်ခံတုံ့ပြန်နိုင်သည် (absorb)။ ဥပမာအားဖြင့် ပင်လယ်ရေကြောင်း ရေနံစိမ်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် ကမ္ဘာ့အရေးပါသော ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို ပိတ်ဆို့နိုင်ခြေရှိသည်ဟူသော သတင်းများ တနင်္ဂနွေပိတ်ရက်တွင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ တနင်္ဂနွေနေ့ ညနေ ၆ နာရီ (EST) အချိန်တွင် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ရေနံ ထောက်ပံ့မှုပြတ်တောက်နိုင်ခြေ (supply risk)ကို ဈေးနှုန်းများတွင် ချက်ချင်းထည့်သွင်း တွက်ချက်ခဲ့ကြသည်။ အနောက်တက္ကဆက် ကြားခံ ရေနံစိမ်း (West Texas Intermediate သို့မဟုတ် WTI) ၏ ဆက်တိုက် ကြိုပွိုင့် (continuous futures) ဈေးနှုန်းများသည် ၂.၇ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ကာ တစ်စည်လျှင် ၇၈ ဒေါ်လာအထိ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် S&P 500 နှင့် Nasdaq 100 ကဲ့သို့သော ကျယ်ပြန့်သည့် အစုရှယ်ယာ အညွှန်းကိန်း ကြိုပွိုင့်များသည် သုညဒသမ ၃ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် သုညဒသမ ၄ ရာခိုင်နှုန်း အသီးသီး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ တနင်္လာနေ့နံနက်ပိုင်း အစုရှယ်ယာဈေးကွက်များ မဖွင့်လှစ်မီ နာရီပေါင်းများစွာ အလိုကတည်းကပင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း အမျိုးအစားစုံလင်စွာ၌ စွန့်စားရနိုင်ခြေကို ရှောင်ရှားလိုသည့် (risk-off) ဈေးနှုန်းအသစ် သတ်မှတ်မှုများ ချက်ချင်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.barrons.com/articles/stock-futures-oil-trading-sunday-a0a615fa|title=Market News: Futures Fall, Oil Jumps|work=Barron's|access-date=2026-06-22}}</ref> === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Perpetual Futures သို့မဟုတ် Perpetual Swaps) === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ် (Perpetual future) ကို အရပ်သုံးစကားဖြင့် ပါပ် (perp) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းသည် စံသတ်မှတ်ချက်မရှိသော သို့မဟုတ် သီးခြားအရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုအပေါ်သာ မူတည်သော ဆင်းသက်စာချုပ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါစာချုပ်သည် အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုအပေါ် လဲဗရိတ်ချ် (leverage) အသုံးပြု၍ လားရာခန့်မှန်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (directional exposure) ကို ပေးစွမ်းနိုင်ပြီး သတ်မှတ်ထားသော သက်တမ်းကုန်ဆုံးရက် မရှိပေ။ ဤစာချုပ်အမျိုးအစားသည် ဒစ်ဂျစ်တယ်ပစ္စည်းများ (digital assets) ဖြစ်သော ခရစ်ပတိုငွေကြေး (cryptocurrency) ဈေးကွက်များတွင် ပထမဆုံး ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏသည် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏထက် အဆပေါင်းများစွာ သာလွန်လေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရန်ပုံငွေနှုန်းထား ယန္တရား (The Funding Rate Mechanism)''' - အမြဲတမ်းစာချုပ်များသည် မည်သည့်အခါမျှ သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်းမရှိသလို ပစ္စည်းအမှန်တကယ် ပေးအပ်ရန်လည်း မလိုပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်၏ ဈေးနှုန်းကို အခြေခံပစ္စည်း၏ လက်ငင်းပေါက်ဈေးနှင့် ထပ်တူကျစေရန်အတွက် ရန်ပုံငွေနှုန်းထား (funding rate) ဟုခေါ်သော အလိုအလျောက် အချိန်မှန် ငွေပေးချေမှုစနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးထက် ပိုမိုမြင့်မားနေပါက ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားသူများ (long position holders) သည် ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားသူများ (short position holders) ထံသို့ ရာခိုင်နှုန်းတစ်ခုဖြင့် အခကြေးငွေ ပေးဆောင်ရသည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးအောက် လျော့နည်းနေပါက (trades at a discount) ရောင်းချထားသူများက ဝယ်ယူထားသူများကို ပြန်လည်ပေးဆောင်ရသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရာ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက် (Comparison to Traditional Swaps)''' - ဖွဲ့စည်းပုံအရ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရိုးရာ စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Total Return Swaps သို့မဟုတ် TRS) ၏ လုပ်ဆောင်မှုများနှင့် ဆင်တူကြသည်။ ဤဖွဲ့စည်းပုံ နှစ်မျိုးစလုံးတွင် စာချုပ်ဖက်များသည် အခြေခံပစ္စည်းကို အမှန်တကယ် မပိုင်ဆိုင်ဘဲ ၎င်း၏ တန်ဖိုးတက်လာမှု (capital appreciation) သို့မဟုတ် ကျဆင်းမှု (depreciation) အပေါ် ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် အကျိုးအမြတ် ရယူနိုင်သည်။ သို့သော် TRS သည် များသောအားဖြင့် အဖွဲ့အစည်းများအကြား ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ် (bilateral agreement) ဖြစ်သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များမှာမူ မြင့်မားသော လဲဗရိတ်ချ်ကို ပေးစွမ်းနိုင်ရန်နှင့် ရိုးရှင်းသော လားရာခန့်မှန်းမှု ယန္တရားများ ပါဝင်စေရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ရောင်းဝယ်သော ဘဏ္ဍာရေးထုတ်ကုန်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Interest Rate Swaps သို့မဟုတ် IRS) === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Interest rate swap သို့မဟုတ် IRS) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ (notional principal) အပေါ် အခြေခံ၍ အနာဂတ်တွင် ပေးချေရမည့် အတိုးငွေများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ရန် သဘောတူကြသည်။ ပုံသေဝင်ငွေရ ဈေးကွက်များတွင် အဖွဲ့အစည်းကြီးများသည် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိက ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ကြွေးမြီ သက်တမ်းများကို စီမံခန့်ခွဲရန်၊ ငွေကြေးမူဝါဒများနှင့် ပတ်သက်၍ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားရန်နှင့် အတိုးနှုန်း မတည်ငြိမ်မှုများကို အကာအကွယ်ယူရန်အတွက် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရှင်းသော ဖွဲ့စည်းပုံ (The "Plain Vanilla" Structure)''' - အသုံးအများဆုံး ပုံစံမှာ ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating swap) ဖြစ်သည်။ ဤအစီအစဉ်တွင် စာချုပ်ဖက် က (Counterparty A) သည် စာချုပ်ဖက် ခ (Counterparty B) သို့ ပုံသေအတိုးနှုန်း တစ်ခုကို ပေးချေရန် သဘောတူပြီး ယင်းအစား အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း (floating interest rate) ကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် စာချုပ်ဖက် ခ သည် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ပေးချေပြီး ပုံသေအတိုးနှုန်းကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏသည် အမည်ခံသာဖြစ်ပြီး မည်သည့်အခါမျှ အမှန်တကယ် ဖလှယ်မည်မဟုတ်ပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေပေးချေရမည့် ရက်ရောက်တိုင်း မိမိတို့ ပေးချေရမည့် တာဝန်နှစ်ရပ်အကြား ကွာဟချက်ကို တွက်ချက်ကာ အသားတင် ကွာဟသည့် ငွေသားပမာဏကိုသာ ရှင်းလင်းပေးချေကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ (Reference Benchmarks)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခုရှိ အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းအပိုင်းကို တက်ကြွစွာ ပြောင်းလဲနေသော ရေတိုဈေးကွက် စံသတ်မှတ်ချက်တစ်ခုနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ လန်ဒန် ဘဏ်အချင်းချင်း အတိုးနှုန်း (London Interbank Offered Rate သို့မဟုတ် LIBOR) ကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အသုံးပြုမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီးနောက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် အာမခံထားသော ညအိပ် ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု နှုန်းထား (Secured Overnight Financing Rate သို့မဟုတ် SOFR) ကို အဓိက မှီငြမ်းလာကြသည်။ ၎င်းသည် အမေရိကန် ငွေတိုက်စာချုပ်များကို အာမခံအဖြစ်ထားရှိကာ ညတွင်းချင်း ငွေချေးယူရာတွင် ကုန်ကျစရိတ်ကို ကျယ်ပြန့်စွာ တိုင်းတာထားသော နှုန်းထားဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုများ (Structural Variations)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် ဈေးကွက် အရောင်းအဝယ်ပမာဏ၏ အများစုကို နေရာယူထားသော်လည်း အခြားသော ပြင်ပဈေးကွက် ဖလှယ်ရေးပုံစံများလည်း ရှိသေးသည်။ ၎င်းတို့တွင် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းတစ်ခုနှင့် အခြားသော အပြောင်းအလဲရှိသည့် အတိုးနှုန်းတစ်ခုကို ဖလှယ်သော အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (basis swaps) နှင့် နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (cross-currency interest rate swaps) တို့ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Currency Swaps) === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Currency swap သို့မဟုတ် cross-currency swap) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော ဆင်းသက်စာချုပ် သဘောတူညီချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် ငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် ချေးယူထားသော ငွေရင်းပမာဏနှင့် ၎င်း၏ အတိုးများကို အခြားငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော တူညီသည့် ငွေရင်းနှင့် အတိုးများဖြင့် အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏကိုသာ အသုံးပြုသော ပုံမှန် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တွင် အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏကို အမှန်တကယ် လွှဲပြောင်းပေးရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> စံသတ်မှတ်ထားသော ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခု၏ လုပ်ငန်းစဉ် အဆင့်ဆင့်ကို အောက်ပါ သီးခြားအဆင့် သုံးဆင့်ဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။ * '''စတင်ခြင်း (Inception)''' - စာချုပ်ဖက်များသည် အဆိုပါအချိန်၌ ပေါက်ဈေးရှိနေသော လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း (spot exchange rate) အတိုင်း တူညီသော ငွေရင်းပမာဏများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကာလ (The Tenor / Term)''' - စာချုပ် သက်တမ်းတစ်လျှောက်လုံးတွင် နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးသည် မိမိတို့ လက်ခံရရှိထားသော ငွေရင်းပမာဏအပေါ် ကျသင့်သည့် အတိုးငွေများကို အချိန်မှန် ပေးချေရသည်။ ဤအတိုးငွေပေးချေမှုများကို ပုံသေနှင့် ပုံသေ ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-fixed)၊ ပုံသေနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုး ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating) သို့မဟုတ် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးအချင်းချင်း ဖလှယ်ခြင်း (floating-for-floating) စသည်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း (Maturity)''' - ဖလှယ်ရေးစာချုပ် သက်တမ်းကုန်ဆုံးသွားသောအခါ စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေရင်းပမာဏများကို မူလပိုင်ရှင်များထံသို့ ပြန်လည်ပေးအပ် ဖလှယ်ကြသည်။ ဤနောက်ဆုံး ပြန်လည်ဖလှယ်ခြင်းကို အဆိုပါအချိန်ရှိ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် စာချုပ်စတင်ချုပ်ဆိုစဉ်ကတည်းက သဘောတူညီထားခဲ့သော ကြိုတင်သတ်မှတ်နှုန်းထား (များသောအားဖြင့် မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်း) ဖြင့်ဖြစ်စေ ဆောင်ရွက်ကြသည်။ မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် ကြွေးမြီသက်တမ်းတစ်လျှောက် နိုင်ငံခြားငွေလဲလှယ်ရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် အန္တရာယ်များမှ နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးကို အပြည့်အဝ အကာအကွယ် ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်း (Economic Rationale)''' - နိုင်ငံတကာ ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများသည် ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိကအားဖြင့် နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် (comparative borrowing advantage) ရရှိရန် အသုံးပြုကြသည်။ နိုင်ငံခြားဈေးကွက်တွင် ငွေကြေးစာချုပ်များ တိုက်ရိုက်ထုတ်ဝေပြီး ချေးယူခြင်းထက် ပိုမိုသက်သာသော အတိုးနှုန်းဖြင့် ချေးငွေရယူရန်အတွက် ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ် မိမိတို့၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (balance sheet) တွင် နိုင်ငံခြားငွေကြေးဖြင့် ပေးဆပ်ရန်ရှိသော ကြွေးမြီများကို အကာအကွယ်ယူရန် ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဝေါဟာရအဘိဓာန် (Glossary) == * Arbitrage = ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း * Balance sheet = ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း * Basis swaps = အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Benchmark = စံသတ်မှတ်ချက် * Call (Options) = ကောလ် (ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေး) * Capital Efficiency = အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း * Capital Gains Tax = အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် * Central clearing house = ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန * Central Counterparty Clearing (CCP) = ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း * Collateralized Debt Obligations (CDOs) = အပေါင်ခံ ကြွေးမြီစာချုပ်များ * Commodities = ကုန်စည်များ * Comparative borrowing advantage = နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် * Contingent Payoffs = အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် * Counterparty = စာချုပ်ဖက် * Counterparty credit risk = စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် * Credit Default Swaps (CDS) = ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Cross-currency interest rate swaps = နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Currencies = နိုင်ငံခြားငွေကြေးများ * Currency swaps = ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Directional Speculation = လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း * Equities = အစုရှယ်ယာများ * Equity swap = ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် * Exchange-Traded Derivatives (ETD) = ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ * Financial derivative = ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် * Fixed-for-floating swap = ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း * Fixed-income instruments = ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ * Floating interest rate = အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း * Forwards = ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ * Funding rate = ရန်ပုံငွေနှုန်းထား * Futures = ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Hedging = ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (သို့မဟုတ် စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း) * Index = အညွှန်းကိန်း * Interest rate swaps (IRS) = အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Intrinsic value = ပင်ကိုတန်ဖိုး * Leverage = လဲဗရိတ်ချ် * Long position = ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားခြင်း * Margin = ကနဦး အာမခံကြေး * Market liquidity = ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု * Maturity = သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း * Mortgage-Backed Securities (MBS) = အိမ်ရာပေါင်နှံမှု အခြေခံ ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ * Notional financial position = အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ * Notional principal = အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ * Novation = စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း * Off-Hours Price Discovery = အလုပ်ချိန်ပြင်ပ ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း * Optionality = ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် * Options = ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ * Over-the-Counter (OTC) = ပြင်ပဈေးကွက် * Perpetual Futures / Perpetual Swaps (Perp) = အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Put (Options) = ပွတ်တ် (ရောင်းချရန် အခွင့်အရေး) * Reference Benchmarks = စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ * Risk Mitigation = စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း * Short position = ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားခြင်း * Speculation = ဈေးကစားခြင်း * Spot exchange rate = လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း * Spot market = လက်ငင်းဈေးကွက် * Standard Contracts = စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ * Standardization = စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း * Strike price = ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း * Structured Products = ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသော ထုတ်ကုန်များ * Swaps = ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Synthetic Exposure = ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု * Tax Optimization = အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း * Tenor / Term = သက်တမ်းကာလ * Tiered risk tranches = အလွှာလိုက်ခွဲခြားထားသော စွန့်စားရနိုင်ခြေ အဆင့်များ * Total return swaps (TRS) = စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Transition Management = ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း * Underlying asset = အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း သို့မဟုတ် အခြေခံပစ္စည်း == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:ဘဏ္ဍာရေး]] jwl6by3j1lmhuahgp50ndwj78pcomlf 1040340 1040339 2026-06-23T08:40:18Z Mkant00 135890 /* အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Interest Rate Swaps သို့မဟုတ် IRS) */ 1040340 wikitext text/x-wiki ဘဏ္ဍာရေး တွင် ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် (Financial derivative) သည် စာချုပ်ဖက် (counterparty) နှစ်ဦး သို့မဟုတ် နှစ်ဦးထက်ပိုသော သူများအကြား ချုပ်ဆိုထားသည့် စာချုပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းစာချုပ်၏ တန်ဖိုးသည် အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း (underlying asset)၊ အညွှန်းကိန်း (index) သို့မဟုတ် စံသတ်မှတ်ချက် (benchmark) တစ်ခုခု၏ ဈေးကွက်လှုပ်ရှားမှုအပေါ် မူတည်နေခြင်း သို့မဟုတ် ယင်းတို့ထံမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုတွင် ပင်ကိုတန်ဖိုး (intrinsic value) မရှိပါ။ ယင်းအစား ၎င်း၏ ဈေးကွက်ပေါက်ဈေးသည် အခြေခံအရာဝတ္ထု၏ ဈေးနှုန်းပြောင်းလဲမှုများနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်၍ အတက်အကျ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ ဈေးကွက်တွင် အများဆုံး အသုံးပြုလေ့ရှိသော အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်းများတွင် အစုရှယ်ယာများ (equities)၊ ငွေတိုက်စာချုပ်များ (bonds) ကဲ့သို့သော ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ (fixed-income instruments)၊ ကုန်စည်များ (commodities)၊ နိုင်ငံခြားငွေကြေးများ (currencies)၊ အတိုးနှုန်းများ (interest rates) နှင့် ဈေးကွက် အညွှန်းကိန်းများ (market indices) ပါဝင်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> ဈေးကွက်အတွင်း ပါဝင်သူများသည် ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဆောင်တာ နှစ်ရပ်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။ ပထမတစ်ရပ်မှာ မိမိလက်ရှိ ရင်ဆိုင်နေရသော အရှုံးပေါ်နိုင်ခြေများကို လျှော့ချရန် သို့မဟုတ် အခြားသူထံ လွှဲပြောင်းရန်အတွက် စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း (risk mitigation) သို့မဟုတ် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (hedging) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယတစ်ရပ်မှာမူ ဈေးနှုန်းများ မည်သို့ပြောင်းလဲမည်ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်း၍ အမြတ်အစွန်းရယူရန်အတွက် လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (directional speculation) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == စီးပွားရေးအရ အသုံးဝင်မှုနှင့် ဗျူဟာမြောက် အသုံးပြုခြင်း (Economic Function and Strategic Usage) == ဆင်းသက်စာချုပ်များသည် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ (market participants) အတွက် အသုံးဝင်မှု နယ်ပယ်ကျယ်ပြန့်စွာ ရှိသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်သည်။ * '''စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း (Risk Mitigation)''' - ဈေးကွက်ပါဝင်သူများသည် မိမိတို့ လက်ရှိရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသော ပစ္စည်းများ၏ တန်ဖိုးနှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျ ရွေ့လျားမည့် ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုကို ဝယ်ယူလေ့ရှိကြသည်။ ဤသို့ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဈေးကွက်အတက်အကျကြောင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ (price exposure) များကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်စေ၊ အလုံးစုံဖြစ်စေ ချေဖျက်နိုင်မည် (neutralize) ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite book|last1=Lemke|first1=Thomas P.|last2=Lins|first2=Gerald T.|title=Soft Dollars and Other Trading Activities|publisher=Thomson West|year=2013|pages=§§2:47–2:54}}</ref><ref>{{Cite book|title=Introduction to Derivatives and Risk Management|year=2010|publisher=[[Cengage Learning]]|location=[[Mason, OH]]|isbn=978-0-324-60120-6|pages=483–515|chapter-url=https://books.google.com/books?id=DT0nnLDMYTgC|author1=Don M. Chance|author2=Robert Brooks|edition=8th|access-date=2011-09-14|chapter=Advanced Derivatives and Strategies}}</ref> * '''လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (Directional Speculation)''' - ဈေးနှုန်းသွားမည့် လမ်းကြောင်းများ (price trajectories/directions)၊ ဈေးကွက် မငြိမ်မသက်ဖြစ်မှုများ (volatility swings) သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းအတက်အကျ နယ်ပယ်များ (bounded trading ranges) ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းခြင်းအပေါ် အခြေခံ၍ အကျိုးအမြတ် ရှာဖွေခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်းကဲ့သို့ အကာအကွယ်ရယူထားခြင်းမရှိဘဲ မိမိ၏ ခန့်မှန်းချက်အတိုင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံကြခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း သို့မဟုတ် လဲဗရိတ်ချ် (Capital Efficiency / Leverage)''' - မိမိဘက်မှ ကနဦး အာမခံကြေး (margin) အနည်းငယ်သာ စိုက်ထုတ်ထားသော်လည်း အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ (notional financial position) ကြီးမားစွာဖြင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြတ်အစွန်းဖြစ်စေ၊ အရှုံးဖြစ်စေ ပိုမိုကြီးမားစွာ (magnified gains or losses) ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Hull|first=John C.|title=Options, Futures, and Other Derivatives|edition=9th|publisher=Pearson|year=2014|isbn=978-0133456318|pages=16–17}}</ref> * '''ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (Synthetic Exposure)''' - တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်၍မရသော (non-tradeable)၊ ငွေပေါ်လွယ်မှုမရှိသော (illiquid) သို့မဟုတ် ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာအရ လက်လှမ်းမမီနိုင်သော (physically inaccessible) အခြေခံပစ္စည်းများ (underlying assets) ကို စီးပွားရေးအရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနိုင်ရန် ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ရာသီဥတု ဆင်းသက်စာချုပ်များ (weather derivatives) ကို အသုံးပြု၍ လေထုနှင့် အပူချိန် အပြောင်းအလဲများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် စွန့်စားရနိုင်ခြေများကို သီးခြားခွဲထုတ်ကာ (isolating) အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ခြင်းများ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Shirreff|first=David|title=Dealing With Financial Risk|year=2004|publisher=The Economist|isbn=978-1-57660-162-4|chapter-url=https://books.google.com/books?id=mwirEO_f1DkC|access-date=2011-09-14|page=23|chapter=Derivatives and leverage|url=https://archive.org/details/dealingwithfinan0000shir/page/23}}</ref> * '''အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် သို့မဟုတ် ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် (Contingent Payoffs / Optionality)''' - တိကျသော ဈေးကွက်အခြေအနေများ (specific market conditions) သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်းအမှတ်များ (price milestones) သို့ ရောက်ရှိမှသာလျှင် ဆင်းသက်စာချုပ်၏ တန်ဖိုးကို အသက်ဝင်စေမည့် (triggered) မိမိစိတ်ကြိုက် အကျိုးအမြတ်ပုံစံများ (customised return profiles) ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း (Arbitrage)''' - တစ်ထပ်တည်းတူညီသော (identical) သို့မဟုတ် အလွန်ဆက်စပ်မှုရှိသော ပစ္စည်း (highly correlated assset) တစ်ခုအား ဈေးကွက်နှစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုထက်ပိုသော နေရာများတွင် ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ချက် ခေတ္တလွဲမှားနေမှု (mispricing) ကို အခွင့်ကောင်းယူခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းမှတစ်ဆင့် သဘောတရားရေးရာအရ (theoretically) အရှုံးပေါ်ရန်မရှိသည့် (riskless) အကျိုးအမြတ်များကို ရယူနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း (Transition Management)''' - ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ ငွေကြေးစာချုပ်များ (physical securities) ကို အမှန်တကယ် ဝယ်ယူခြင်း၊ ရောင်းချခြင်းများ ပြုလုပ်မည့်အစား အဓိက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အမျိုးအစားများအကြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အချိုးအစားများ (portfolio allocations) ကို ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် ပြောင်းလဲခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနည်းအားဖြင့် ဈေးကွက်အပေါ် ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုများ (market impacts)၊ ဈေးနှုန်းကွာဟမှု ကုန်ကျစရိတ်များ (spread costs) နှင့် ငွေပေးချေမှု နှောင့်နှေးကြန့်ကြာမှုများ (settlement delays)ကို ရှောင်ရှားနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း (Tax Optimization)''' - ဥပဒေအရ ပေးဆောင်ရမည့် အခွန်ဝတ္တရားများ (statutory liabilities) ကို ရွှေ့ဆိုင်းရန် (defer) သို့မဟုတ် အနည်းဆုံးဖြစ်စေရန်အတွက် (minimize ) ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများ (cash flows)ကို ဖွဲ့စည်းစီမံခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အစုရှယ်ယာများကို အမှန်တကယ် ပိုင်ဆိုင်ထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးသည် ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် (equity swap) ကို ချုပ်ဆိုနိုင်သည်။ ထိုစာချုပ်အရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် ရှယ်ယာမှရရှိသော စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ်များကို စာချုပ်ဖက်ထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးပြီး ယင်းအစား ဆိုနီယာ (SONIA) ကဲ့သို့သော ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အတိုးနှုန်း (financing rate) ကို ရယူမည် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် (Capital Gains Tax) ကျသင့်စေမည့် တရားဝင် ပိုင်ဆိုင်မှုလွှဲပြောင်းခြင်းကို ဥပဒေနှင့်အညီ ရွှေ့ဆိုင်းထားနိုင်ပြီး ပိုင်ဆိုင်မှု၏ တန်ဖိုး ကိုမူ ငွေသားအဖြစ် ဖော်ဆောင်အသုံးပြုနိုင်မည် (monetize) ဖြစ်သည်။ == ဈေးကွက် အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (Market Classification) == ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက ဈေးကွက်နေရာ နှစ်ခုမှတစ်ဆင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ကြသည်။ * '''ပြင်ပဈေးကွက် (Over-the-Counter သို့မဟုတ် OTC)''' - ၎င်းသည် အဖွဲ့အစည်းများ (institutions) အကြား တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သော၊ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် (bilateral) သီးသန့်ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုသည့် (privately negotiated) စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်၏ အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ (global market's notional value) အများစုသည် OTC ဆင်းသက်စာချုပ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် စံသတ်မှတ်ချက်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းထက် မိမိတို့ စိတ်ကြိုက် ပြင်ဆင်ချုပ်ဆိုလေ့ရှိသောကြောင့် စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် (counterparty credit risk) ပိုမိုမြင့်မားလေ့ရှိသည်။ ဤအန္တရာယ်မှာ စာချုပ်ပါ ဝတ္တရားများကို တစ်ဖက်ဖက်မှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ (default) ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ (Exchange-Traded Derivatives သို့မဟုတ် ETD)''' - ၎င်းတို့သည် စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့် (futures) သို့မဟုတ် ရွေးချယ်ခွင့် (options) အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်သည့် စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ETD များတွင် အရောင်းအဝယ် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် ကြားခံစာချုပ်ဖက် (intermediary counterparty) အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးသော ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန (central clearing house) ကို အသုံးပြုကြသည်။ ထိုသို့အသုံးပြုခြင်းဖြင့် စာချုပ်ဖက်တစ်ဦးဦးမှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ (counterparty default risk) ကို ထိရောက်စွာ ချေဖျက်ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> == အဓိက ဆင်းသက်စာချုပ် အမျိုးအစားများ (Primary Instrument Types) == ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ ဖွဲ့စည်းပုံများကို ယေဘုယျအားဖြင့် စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (standard contracts) နှင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်အဖြစ် ဖန်တီးထားသော ထုတ်ကုန်များ (securitized products) ဟူ၍ အမျိုးအစား နှစ်ရပ် ခွဲခြားထားသည်။ === စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (Standard Contracts) === * '''ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ (Forwards)''' - အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို အနာဂတ်ရှိ သတ်မှတ်ရက်တစ်ခုတွင် ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် စိတ်ကြိုက် ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုထားသော သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures)''' - သတ်မှတ်ထားသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ပြီး နေ့စဉ် စာရင်းရှင်းလင်းမှုပြုလုပ်သော စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသည့် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ (Options)''' - ဝယ်ယူသူအား အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို သတ်မှတ်ထားသောရက်တွင် သို့မဟုတ် ထိုရက်မတိုင်မီ ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း (strike price) ဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးပေးသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ဤစာချုပ်များတွင် ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေးကို ကောလ် (call) ဟုခေါ်ဆိုပြီး ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးကို ပွတ်တ် (put) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဝယ်ယူသူအနေဖြင့် ထိုအခွင့်အရေးကို မဖြစ်မနေ အသုံးပြုရန် တာဝန်မရှိပေ။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Swaps)''' - ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ကာလတစ်ခုအတွင်း ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများကို အစဉ်လိုက် ဖလှယ်ရန် သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ခြင်း (interest rate swaps)၊ ငွေကြေး ဖလှယ်ခြင်း (currency swaps) သို့မဟုတ် စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ခြင်း (total return swaps) တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Credit Default Swaps သို့မဟုတ် CDS)''' - ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးမှ ၎င်း၏ ချေးငွေအန္တရာယ်ကို အခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးနှင့် ဖလှယ်ရန် သို့မဟုတ် ချေဖျက်ရန် (offset) ခွင့်ပြုထားသည့် နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြီစားတစ်ဦးမှ ကြွေးမြီပေးဆပ်ရန် ပျက်ကွက်မှုအပေါ် အာမခံထားရှိခြင်းအဖြစ် ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်ပေးသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား (Instrument Mechanics) == === ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures Contracts) === ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ နှစ်မျိုးစလုံးသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ပိုင်ဆိုင်မှုပစ္စည်းများ၏ ဈေးနှုန်းအတက်အကျ အန္တရာယ်ကို ချေဖျက်ရန် သို့မဟုတ် လက်ခံရယူရန် (assume) လုပ်ဆောင်ကြသည်။ သို့သော် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ တင်းကျပ်သော ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းနှစ်ရပ် ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ စာချုပ်များကို စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်းနှင့် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုရှိသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များမှတစ်ဆင့် ဆောင်ရွက်ခြင်း (centralized exchange execution) တို့ ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း (Standardization)''' - စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော (regulated) ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များသည် စာချုပ်တိုင်းအတွက် ပြောင်းလဲ၍မရသော ပုံသေသတ်မှတ်ချက်များကို ပြဋ္ဌာန်းထားကြသည်။ အခြေခံပစ္စည်း၏ အရည်အသွေး၊ အရေအတွက် ယူနစ်၊ ပစ္စည်းပေးအပ်ရမည့် အချိန်ဇယားနှင့် နေရာတို့ကို တင်းကျပ်စွာ သတ်မှတ်ထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် နံပါတ် ၂ အဆင့်ရှိ အဝါရောင်ပြောင်းဖူး အမေရိကန်တင်း (bushel) ၅,၀၀၀ သို့မဟုတ် ဗြိတိသျှပေါင် ၆၂,၅၀၀ ဟု တိကျစွာ သတ်မှတ်ထားခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဈေးကွက်အတွင်း ရှာဖွေဆုံးဖြတ်ရန် ကျန်ရှိနေသော တစ်ခုတည်းသော ကိန်းရှင် (variable) မှာ ဈေးနှုန်းသာ ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့ လုံးဝတူညီနေသည့် သတ်မှတ်ချက်များကြောင့် စာချုပ်များကို အလွယ်တကူ အစားထိုးလဲလှယ်နိုင်ပြီး (fungible) ဈေးကွက်ပါဝင်သူများအနေဖြင့် အခက်အခဲမရှိဘဲ (with minimal transactional friction) အရောင်းအဝယ် စတင်ခြင်း (open)၊ ချေဖျက်ခြင်း သို့မဟုတ် လွှဲပြောင်းခြင်းများကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း (Central Counterparty Clearing သို့မဟုတ် CCP)''' - အရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုတွင် ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်တစ်ခု ကိုက်ညီသွားသောအခါ (matched) ဒိုင်၏ စာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာနသည် နှစ်ဖက်အကြားသို့ ဝင်ရောက်လာသည်။ ထို့နောက် ရောင်းချသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ဝယ်ယူသူအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဝယ်ယူသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ရောင်းချသူအဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို ဘဏ္ဍာရေး ဥပဒေအရ စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း (novation) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤသို့ ဗဟိုမှ အာမခံပေးခြင်းကြောင့် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ချုပ်ဆိုရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေများကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်ပြီး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သူများ၏ မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း လျှို့ဝှက်ထားနိုင်သည်။ စံသတ်မှတ်ချက်များနှင့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ ကင်းစင်မှုတို့ ပေါင်းစပ်သွားသောအခါ ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု (market liquidity) အားကောင်းလာစေသည်။ ထို့ကြောင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များသည် ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း (price discovery) အတွက် အဓိက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ယန္တရားဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား သို့မဟုတ် အလုပ်ချိန်ပြင်ပ ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း (Empirical Mechanism / Off-Hours Price Discovery)''' - စံသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် အီလက်ထရောနစ် စနစ်ဖြင့် ၂၄ နာရီနီးပါး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သောကြောင့် ပုံမှန် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များ ပိတ်ထားချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မက်ခရိုစီးပွားရေးနှင့် ပထဝီနိုင်ငံရေး တုန်လှုပ်မှုများ (geopolitical shocks) ကို လက်ခံတုံ့ပြန်နိုင်သည် (absorb)။ ဥပမာအားဖြင့် ပင်လယ်ရေကြောင်း ရေနံစိမ်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် ကမ္ဘာ့အရေးပါသော ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို ပိတ်ဆို့နိုင်ခြေရှိသည်ဟူသော သတင်းများ တနင်္ဂနွေပိတ်ရက်တွင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ တနင်္ဂနွေနေ့ ညနေ ၆ နာရီ (EST) အချိန်တွင် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ရေနံ ထောက်ပံ့မှုပြတ်တောက်နိုင်ခြေ (supply risk)ကို ဈေးနှုန်းများတွင် ချက်ချင်းထည့်သွင်း တွက်ချက်ခဲ့ကြသည်။ အနောက်တက္ကဆက် ကြားခံ ရေနံစိမ်း (West Texas Intermediate သို့မဟုတ် WTI) ၏ ဆက်တိုက် ကြိုပွိုင့် (continuous futures) ဈေးနှုန်းများသည် ၂.၇ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ကာ တစ်စည်လျှင် ၇၈ ဒေါ်လာအထိ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် S&P 500 နှင့် Nasdaq 100 ကဲ့သို့သော ကျယ်ပြန့်သည့် အစုရှယ်ယာ အညွှန်းကိန်း ကြိုပွိုင့်များသည် သုညဒသမ ၃ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် သုညဒသမ ၄ ရာခိုင်နှုန်း အသီးသီး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ တနင်္လာနေ့နံနက်ပိုင်း အစုရှယ်ယာဈေးကွက်များ မဖွင့်လှစ်မီ နာရီပေါင်းများစွာ အလိုကတည်းကပင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း အမျိုးအစားစုံလင်စွာ၌ စွန့်စားရနိုင်ခြေကို ရှောင်ရှားလိုသည့် (risk-off) ဈေးနှုန်းအသစ် သတ်မှတ်မှုများ ချက်ချင်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.barrons.com/articles/stock-futures-oil-trading-sunday-a0a615fa|title=Market News: Futures Fall, Oil Jumps|work=Barron's|access-date=2026-06-22}}</ref> === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Perpetual Futures သို့မဟုတ် Perpetual Swaps) === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ် (Perpetual future) ကို အရပ်သုံးစကားဖြင့် ပါပ် (perp) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းသည် စံသတ်မှတ်ချက်မရှိသော သို့မဟုတ် သီးခြားအရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုအပေါ်သာ မူတည်သော ဆင်းသက်စာချုပ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါစာချုပ်သည် အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုအပေါ် လဲဗရိတ်ချ် (leverage) အသုံးပြု၍ လားရာခန့်မှန်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (directional exposure) ကို ပေးစွမ်းနိုင်ပြီး သတ်မှတ်ထားသော သက်တမ်းကုန်ဆုံးရက် မရှိပေ။ ဤစာချုပ်အမျိုးအစားသည် ဒစ်ဂျစ်တယ်ပစ္စည်းများ (digital assets) ဖြစ်သော ခရစ်ပတိုငွေကြေး (cryptocurrency) ဈေးကွက်များတွင် ပထမဆုံး ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏသည် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏထက် အဆပေါင်းများစွာ သာလွန်လေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရန်ပုံငွေနှုန်းထား ယန္တရား (The Funding Rate Mechanism)''' - အမြဲတမ်းစာချုပ်များသည် မည်သည့်အခါမျှ သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်းမရှိသလို ပစ္စည်းအမှန်တကယ် ပေးအပ်ရန်လည်း မလိုပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်၏ ဈေးနှုန်းကို အခြေခံပစ္စည်း၏ လက်ငင်းပေါက်ဈေးနှင့် ထပ်တူကျစေရန်အတွက် ရန်ပုံငွေနှုန်းထား (funding rate) ဟုခေါ်သော အလိုအလျောက် အချိန်မှန် ငွေပေးချေမှုစနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးထက် ပိုမိုမြင့်မားနေပါက ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားသူများ (long position holders) သည် ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားသူများ (short position holders) ထံသို့ ရာခိုင်နှုန်းတစ်ခုဖြင့် အခကြေးငွေ ပေးဆောင်ရသည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးအောက် လျော့နည်းနေပါက (trades at a discount) ရောင်းချထားသူများက ဝယ်ယူထားသူများကို ပြန်လည်ပေးဆောင်ရသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရာ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက် (Comparison to Traditional Swaps)''' - ဖွဲ့စည်းပုံအရ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရိုးရာ စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Total Return Swaps သို့မဟုတ် TRS) ၏ လုပ်ဆောင်မှုများနှင့် ဆင်တူကြသည်။ ဤဖွဲ့စည်းပုံ နှစ်မျိုးစလုံးတွင် စာချုပ်ဖက်များသည် အခြေခံပစ္စည်းကို အမှန်တကယ် မပိုင်ဆိုင်ဘဲ ၎င်း၏ တန်ဖိုးတက်လာမှု (capital appreciation) သို့မဟုတ် ကျဆင်းမှု (depreciation) အပေါ် ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် အကျိုးအမြတ် ရယူနိုင်သည်။ သို့သော် TRS သည် များသောအားဖြင့် အဖွဲ့အစည်းများအကြား ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ် (bilateral agreement) ဖြစ်သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များမှာမူ မြင့်မားသော လဲဗရိတ်ချ်ကို ပေးစွမ်းနိုင်ရန်နှင့် ရိုးရှင်းသော လားရာခန့်မှန်းမှု ယန္တရားများ ပါဝင်စေရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ရောင်းဝယ်သော ဘဏ္ဍာရေးထုတ်ကုန်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Interest Rate Swaps သို့မဟုတ် IRS) === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Interest rate swap သို့မဟုတ် IRS) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ (notional principal) အပေါ် အခြေခံ၍ အနာဂတ်တွင် ပေးချေရမည့် အတိုးငွေများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ရန် သဘောတူကြသည်။ ပုံသေဝင်ငွေရ ဈေးကွက်များတွင် အဖွဲ့အစည်းကြီးများသည် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိက ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ကြွေးမြီ သက်တမ်း(asset-liability duration) များကို စီမံခန့်ခွဲရန်၊ ငွေကြေးမူဝါဒများနှင့် ပတ်သက်၍ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားရန်နှင့် အတိုးနှုန်း မတည်ငြိမ်မှု (interest rate volatility) များကို အကာအကွယ်ယူရန်အတွက် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရှင်းသော ဖွဲ့စည်းပုံ (The "Plain Vanilla" Structure)''' - အသုံးအများဆုံး ပုံစံမှာ ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating swap) ဖြစ်သည်။ ဤအစီအစဉ်တွင် စာချုပ်ဖက် က (Counterparty A) သည် စာချုပ်ဖက် ခ (Counterparty B) သို့ ပုံသေအတိုးနှုန်း တစ်ခုကို ပေးချေရန် သဘောတူပြီး ယင်းအစား အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း (floating interest rate) ကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် စာချုပ်ဖက် ခ သည် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ပေးချေပြီး ပုံသေအတိုးနှုန်းကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏသည် အမည်ခံ (purely notional) သာဖြစ်ပြီး မည်သည့်အခါမျှ အမှန်တကယ် ဖလှယ်မည်မဟုတ်ပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေပေးချေရမည့် ရက်ရောက်တိုင်း မိမိတို့ ပေးချေရမည့် တာဝန်နှစ်ရပ်အကြား ကွာဟချက်ကို တွက်ချက်ကာ အသားတင် ကွာဟသည့် ငွေသားပမာဏ (net cash differential) ကိုသာ ရှင်းလင်းပေးချေကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ (Reference Benchmarks)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခုရှိ အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းအပိုင်းကို တက်ကြွစွာ ပြောင်းလဲနေသော ရေတိုဈေးကွက် စံသတ်မှတ်ချက်တစ်ခုနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ လန်ဒန် ဘဏ်အချင်းချင်း အတိုးနှုန်း (London Interbank Offered Rate သို့မဟုတ် LIBOR) ကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အသုံးပြုမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီးနောက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် အာမခံထားသော ညအိပ် ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု နှုန်းထား (Secured Overnight Financing Rate သို့မဟုတ် SOFR) ကို အဓိက မှီငြမ်းလာကြသည်။ ၎င်းသည် အမေရိကန် ငွေတိုက်စာချုပ်များကို အာမခံအဖြစ်ထားရှိကာ ညတွင်းချင်း ငွေချေးယူရာတွင် ကုန်ကျစရိတ် (cost of borrowing cash overnight collateralized) ကို ကျယ်ပြန့်စွာ တိုင်းတာထားသော နှုန်းထားဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုများ (Structural Variations)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် ဈေးကွက် အရောင်းအဝယ်ပမာဏ၏ အများစုကို နေရာယူထားသော်လည်း အခြားသော ပြင်ပဈေးကွက် ဖလှယ်ရေးပုံစံများလည်း ရှိသေးသည်။ ၎င်းတို့တွင် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းတစ်ခုနှင့် အခြားသော အပြောင်းအလဲရှိသည့် အတိုးနှုန်းတစ်ခုကို ဖလှယ်သော အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (basis swaps) နှင့် နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (cross-currency interest rate swaps) တို့ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Currency Swaps) === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Currency swap သို့မဟုတ် cross-currency swap) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော ဆင်းသက်စာချုပ် သဘောတူညီချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် ငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် ချေးယူထားသော ငွေရင်းပမာဏနှင့် ၎င်း၏ အတိုးများကို အခြားငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော တူညီသည့် ငွေရင်းနှင့် အတိုးများဖြင့် အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏကိုသာ အသုံးပြုသော ပုံမှန် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တွင် အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏကို အမှန်တကယ် လွှဲပြောင်းပေးရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> စံသတ်မှတ်ထားသော ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခု၏ လုပ်ငန်းစဉ် အဆင့်ဆင့်ကို အောက်ပါ သီးခြားအဆင့် သုံးဆင့်ဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။ * '''စတင်ခြင်း (Inception)''' - စာချုပ်ဖက်များသည် အဆိုပါအချိန်၌ ပေါက်ဈေးရှိနေသော လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း (spot exchange rate) အတိုင်း တူညီသော ငွေရင်းပမာဏများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကာလ (The Tenor / Term)''' - စာချုပ် သက်တမ်းတစ်လျှောက်လုံးတွင် နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးသည် မိမိတို့ လက်ခံရရှိထားသော ငွေရင်းပမာဏအပေါ် ကျသင့်သည့် အတိုးငွေများကို အချိန်မှန် ပေးချေရသည်။ ဤအတိုးငွေပေးချေမှုများကို ပုံသေနှင့် ပုံသေ ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-fixed)၊ ပုံသေနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုး ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating) သို့မဟုတ် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးအချင်းချင်း ဖလှယ်ခြင်း (floating-for-floating) စသည်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း (Maturity)''' - ဖလှယ်ရေးစာချုပ် သက်တမ်းကုန်ဆုံးသွားသောအခါ စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေရင်းပမာဏများကို မူလပိုင်ရှင်များထံသို့ ပြန်လည်ပေးအပ် ဖလှယ်ကြသည်။ ဤနောက်ဆုံး ပြန်လည်ဖလှယ်ခြင်းကို အဆိုပါအချိန်ရှိ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် စာချုပ်စတင်ချုပ်ဆိုစဉ်ကတည်းက သဘောတူညီထားခဲ့သော ကြိုတင်သတ်မှတ်နှုန်းထား (များသောအားဖြင့် မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်း) ဖြင့်ဖြစ်စေ ဆောင်ရွက်ကြသည်။ မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် ကြွေးမြီသက်တမ်းတစ်လျှောက် နိုင်ငံခြားငွေလဲလှယ်ရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် အန္တရာယ်များမှ နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးကို အပြည့်အဝ အကာအကွယ် ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်း (Economic Rationale)''' - နိုင်ငံတကာ ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများသည် ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိကအားဖြင့် နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် (comparative borrowing advantage) ရရှိရန် အသုံးပြုကြသည်။ နိုင်ငံခြားဈေးကွက်တွင် ငွေကြေးစာချုပ်များ တိုက်ရိုက်ထုတ်ဝေပြီး ချေးယူခြင်းထက် ပိုမိုသက်သာသော အတိုးနှုန်းဖြင့် ချေးငွေရယူရန်အတွက် ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ် မိမိတို့၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (balance sheet) တွင် နိုင်ငံခြားငွေကြေးဖြင့် ပေးဆပ်ရန်ရှိသော ကြွေးမြီများကို အကာအကွယ်ယူရန် ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဝေါဟာရအဘိဓာန် (Glossary) == * Arbitrage = ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း * Balance sheet = ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း * Basis swaps = အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Benchmark = စံသတ်မှတ်ချက် * Call (Options) = ကောလ် (ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေး) * Capital Efficiency = အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း * Capital Gains Tax = အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် * Central clearing house = ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန * Central Counterparty Clearing (CCP) = ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း * Collateralized Debt Obligations (CDOs) = အပေါင်ခံ ကြွေးမြီစာချုပ်များ * Commodities = ကုန်စည်များ * Comparative borrowing advantage = နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် * Contingent Payoffs = အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် * Counterparty = စာချုပ်ဖက် * Counterparty credit risk = စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် * Credit Default Swaps (CDS) = ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Cross-currency interest rate swaps = နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Currencies = နိုင်ငံခြားငွေကြေးများ * Currency swaps = ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Directional Speculation = လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း * Equities = အစုရှယ်ယာများ * Equity swap = ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် * Exchange-Traded Derivatives (ETD) = ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ * Financial derivative = ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် * Fixed-for-floating swap = ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း * Fixed-income instruments = ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ * Floating interest rate = အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း * Forwards = ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ * Funding rate = ရန်ပုံငွေနှုန်းထား * Futures = ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Hedging = ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (သို့မဟုတ် စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း) * Index = အညွှန်းကိန်း * Interest rate swaps (IRS) = အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Intrinsic value = ပင်ကိုတန်ဖိုး * Leverage = လဲဗရိတ်ချ် * Long position = ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားခြင်း * Margin = ကနဦး အာမခံကြေး * Market liquidity = ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု * Maturity = သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း * Mortgage-Backed Securities (MBS) = အိမ်ရာပေါင်နှံမှု အခြေခံ ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ * Notional financial position = အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ * Notional principal = အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ * Novation = စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း * Off-Hours Price Discovery = အလုပ်ချိန်ပြင်ပ ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း * Optionality = ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် * Options = ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ * Over-the-Counter (OTC) = ပြင်ပဈေးကွက် * Perpetual Futures / Perpetual Swaps (Perp) = အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Put (Options) = ပွတ်တ် (ရောင်းချရန် အခွင့်အရေး) * Reference Benchmarks = စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ * Risk Mitigation = စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း * Short position = ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားခြင်း * Speculation = ဈေးကစားခြင်း * Spot exchange rate = လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း * Spot market = လက်ငင်းဈေးကွက် * Standard Contracts = စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ * Standardization = စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း * Strike price = ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း * Structured Products = ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသော ထုတ်ကုန်များ * Swaps = ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Synthetic Exposure = ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု * Tax Optimization = အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း * Tenor / Term = သက်တမ်းကာလ * Tiered risk tranches = အလွှာလိုက်ခွဲခြားထားသော စွန့်စားရနိုင်ခြေ အဆင့်များ * Total return swaps (TRS) = စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Transition Management = ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း * Underlying asset = အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း သို့မဟုတ် အခြေခံပစ္စည်း == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:ဘဏ္ဍာရေး]] k0b2ooh3vvnlizr50xus2o63fc0itpp 1040341 1040340 2026-06-23T08:41:58Z Mkant00 135890 /* ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Currency Swaps) */ 1040341 wikitext text/x-wiki ဘဏ္ဍာရေး တွင် ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် (Financial derivative) သည် စာချုပ်ဖက် (counterparty) နှစ်ဦး သို့မဟုတ် နှစ်ဦးထက်ပိုသော သူများအကြား ချုပ်ဆိုထားသည့် စာချုပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းစာချုပ်၏ တန်ဖိုးသည် အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း (underlying asset)၊ အညွှန်းကိန်း (index) သို့မဟုတ် စံသတ်မှတ်ချက် (benchmark) တစ်ခုခု၏ ဈေးကွက်လှုပ်ရှားမှုအပေါ် မူတည်နေခြင်း သို့မဟုတ် ယင်းတို့ထံမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုတွင် ပင်ကိုတန်ဖိုး (intrinsic value) မရှိပါ။ ယင်းအစား ၎င်း၏ ဈေးကွက်ပေါက်ဈေးသည် အခြေခံအရာဝတ္ထု၏ ဈေးနှုန်းပြောင်းလဲမှုများနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်၍ အတက်အကျ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ ဈေးကွက်တွင် အများဆုံး အသုံးပြုလေ့ရှိသော အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်းများတွင် အစုရှယ်ယာများ (equities)၊ ငွေတိုက်စာချုပ်များ (bonds) ကဲ့သို့သော ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ (fixed-income instruments)၊ ကုန်စည်များ (commodities)၊ နိုင်ငံခြားငွေကြေးများ (currencies)၊ အတိုးနှုန်းများ (interest rates) နှင့် ဈေးကွက် အညွှန်းကိန်းများ (market indices) ပါဝင်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> ဈေးကွက်အတွင်း ပါဝင်သူများသည် ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဆောင်တာ နှစ်ရပ်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။ ပထမတစ်ရပ်မှာ မိမိလက်ရှိ ရင်ဆိုင်နေရသော အရှုံးပေါ်နိုင်ခြေများကို လျှော့ချရန် သို့မဟုတ် အခြားသူထံ လွှဲပြောင်းရန်အတွက် စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း (risk mitigation) သို့မဟုတ် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (hedging) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယတစ်ရပ်မှာမူ ဈေးနှုန်းများ မည်သို့ပြောင်းလဲမည်ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်း၍ အမြတ်အစွန်းရယူရန်အတွက် လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (directional speculation) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == စီးပွားရေးအရ အသုံးဝင်မှုနှင့် ဗျူဟာမြောက် အသုံးပြုခြင်း (Economic Function and Strategic Usage) == ဆင်းသက်စာချုပ်များသည် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ (market participants) အတွက် အသုံးဝင်မှု နယ်ပယ်ကျယ်ပြန့်စွာ ရှိသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်သည်။ * '''စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း (Risk Mitigation)''' - ဈေးကွက်ပါဝင်သူများသည် မိမိတို့ လက်ရှိရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသော ပစ္စည်းများ၏ တန်ဖိုးနှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျ ရွေ့လျားမည့် ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုကို ဝယ်ယူလေ့ရှိကြသည်။ ဤသို့ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဈေးကွက်အတက်အကျကြောင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ (price exposure) များကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်စေ၊ အလုံးစုံဖြစ်စေ ချေဖျက်နိုင်မည် (neutralize) ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite book|last1=Lemke|first1=Thomas P.|last2=Lins|first2=Gerald T.|title=Soft Dollars and Other Trading Activities|publisher=Thomson West|year=2013|pages=§§2:47–2:54}}</ref><ref>{{Cite book|title=Introduction to Derivatives and Risk Management|year=2010|publisher=[[Cengage Learning]]|location=[[Mason, OH]]|isbn=978-0-324-60120-6|pages=483–515|chapter-url=https://books.google.com/books?id=DT0nnLDMYTgC|author1=Don M. Chance|author2=Robert Brooks|edition=8th|access-date=2011-09-14|chapter=Advanced Derivatives and Strategies}}</ref> * '''လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (Directional Speculation)''' - ဈေးနှုန်းသွားမည့် လမ်းကြောင်းများ (price trajectories/directions)၊ ဈေးကွက် မငြိမ်မသက်ဖြစ်မှုများ (volatility swings) သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းအတက်အကျ နယ်ပယ်များ (bounded trading ranges) ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းခြင်းအပေါ် အခြေခံ၍ အကျိုးအမြတ် ရှာဖွေခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်းကဲ့သို့ အကာအကွယ်ရယူထားခြင်းမရှိဘဲ မိမိ၏ ခန့်မှန်းချက်အတိုင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံကြခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း သို့မဟုတ် လဲဗရိတ်ချ် (Capital Efficiency / Leverage)''' - မိမိဘက်မှ ကနဦး အာမခံကြေး (margin) အနည်းငယ်သာ စိုက်ထုတ်ထားသော်လည်း အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ (notional financial position) ကြီးမားစွာဖြင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြတ်အစွန်းဖြစ်စေ၊ အရှုံးဖြစ်စေ ပိုမိုကြီးမားစွာ (magnified gains or losses) ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Hull|first=John C.|title=Options, Futures, and Other Derivatives|edition=9th|publisher=Pearson|year=2014|isbn=978-0133456318|pages=16–17}}</ref> * '''ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (Synthetic Exposure)''' - တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်၍မရသော (non-tradeable)၊ ငွေပေါ်လွယ်မှုမရှိသော (illiquid) သို့မဟုတ် ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာအရ လက်လှမ်းမမီနိုင်သော (physically inaccessible) အခြေခံပစ္စည်းများ (underlying assets) ကို စီးပွားရေးအရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနိုင်ရန် ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ရာသီဥတု ဆင်းသက်စာချုပ်များ (weather derivatives) ကို အသုံးပြု၍ လေထုနှင့် အပူချိန် အပြောင်းအလဲများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် စွန့်စားရနိုင်ခြေများကို သီးခြားခွဲထုတ်ကာ (isolating) အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ခြင်းများ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Shirreff|first=David|title=Dealing With Financial Risk|year=2004|publisher=The Economist|isbn=978-1-57660-162-4|chapter-url=https://books.google.com/books?id=mwirEO_f1DkC|access-date=2011-09-14|page=23|chapter=Derivatives and leverage|url=https://archive.org/details/dealingwithfinan0000shir/page/23}}</ref> * '''အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် သို့မဟုတ် ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် (Contingent Payoffs / Optionality)''' - တိကျသော ဈေးကွက်အခြေအနေများ (specific market conditions) သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်းအမှတ်များ (price milestones) သို့ ရောက်ရှိမှသာလျှင် ဆင်းသက်စာချုပ်၏ တန်ဖိုးကို အသက်ဝင်စေမည့် (triggered) မိမိစိတ်ကြိုက် အကျိုးအမြတ်ပုံစံများ (customised return profiles) ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း (Arbitrage)''' - တစ်ထပ်တည်းတူညီသော (identical) သို့မဟုတ် အလွန်ဆက်စပ်မှုရှိသော ပစ္စည်း (highly correlated assset) တစ်ခုအား ဈေးကွက်နှစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုထက်ပိုသော နေရာများတွင် ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ချက် ခေတ္တလွဲမှားနေမှု (mispricing) ကို အခွင့်ကောင်းယူခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းမှတစ်ဆင့် သဘောတရားရေးရာအရ (theoretically) အရှုံးပေါ်ရန်မရှိသည့် (riskless) အကျိုးအမြတ်များကို ရယူနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း (Transition Management)''' - ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ ငွေကြေးစာချုပ်များ (physical securities) ကို အမှန်တကယ် ဝယ်ယူခြင်း၊ ရောင်းချခြင်းများ ပြုလုပ်မည့်အစား အဓိက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အမျိုးအစားများအကြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အချိုးအစားများ (portfolio allocations) ကို ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် ပြောင်းလဲခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနည်းအားဖြင့် ဈေးကွက်အပေါ် ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုများ (market impacts)၊ ဈေးနှုန်းကွာဟမှု ကုန်ကျစရိတ်များ (spread costs) နှင့် ငွေပေးချေမှု နှောင့်နှေးကြန့်ကြာမှုများ (settlement delays)ကို ရှောင်ရှားနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း (Tax Optimization)''' - ဥပဒေအရ ပေးဆောင်ရမည့် အခွန်ဝတ္တရားများ (statutory liabilities) ကို ရွှေ့ဆိုင်းရန် (defer) သို့မဟုတ် အနည်းဆုံးဖြစ်စေရန်အတွက် (minimize ) ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများ (cash flows)ကို ဖွဲ့စည်းစီမံခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အစုရှယ်ယာများကို အမှန်တကယ် ပိုင်ဆိုင်ထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးသည် ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် (equity swap) ကို ချုပ်ဆိုနိုင်သည်။ ထိုစာချုပ်အရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် ရှယ်ယာမှရရှိသော စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ်များကို စာချုပ်ဖက်ထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးပြီး ယင်းအစား ဆိုနီယာ (SONIA) ကဲ့သို့သော ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အတိုးနှုန်း (financing rate) ကို ရယူမည် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် (Capital Gains Tax) ကျသင့်စေမည့် တရားဝင် ပိုင်ဆိုင်မှုလွှဲပြောင်းခြင်းကို ဥပဒေနှင့်အညီ ရွှေ့ဆိုင်းထားနိုင်ပြီး ပိုင်ဆိုင်မှု၏ တန်ဖိုး ကိုမူ ငွေသားအဖြစ် ဖော်ဆောင်အသုံးပြုနိုင်မည် (monetize) ဖြစ်သည်။ == ဈေးကွက် အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (Market Classification) == ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက ဈေးကွက်နေရာ နှစ်ခုမှတစ်ဆင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ကြသည်။ * '''ပြင်ပဈေးကွက် (Over-the-Counter သို့မဟုတ် OTC)''' - ၎င်းသည် အဖွဲ့အစည်းများ (institutions) အကြား တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သော၊ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် (bilateral) သီးသန့်ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုသည့် (privately negotiated) စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်၏ အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ (global market's notional value) အများစုသည် OTC ဆင်းသက်စာချုပ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် စံသတ်မှတ်ချက်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းထက် မိမိတို့ စိတ်ကြိုက် ပြင်ဆင်ချုပ်ဆိုလေ့ရှိသောကြောင့် စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် (counterparty credit risk) ပိုမိုမြင့်မားလေ့ရှိသည်။ ဤအန္တရာယ်မှာ စာချုပ်ပါ ဝတ္တရားများကို တစ်ဖက်ဖက်မှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ (default) ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ (Exchange-Traded Derivatives သို့မဟုတ် ETD)''' - ၎င်းတို့သည် စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့် (futures) သို့မဟုတ် ရွေးချယ်ခွင့် (options) အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်သည့် စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ETD များတွင် အရောင်းအဝယ် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် ကြားခံစာချုပ်ဖက် (intermediary counterparty) အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးသော ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန (central clearing house) ကို အသုံးပြုကြသည်။ ထိုသို့အသုံးပြုခြင်းဖြင့် စာချုပ်ဖက်တစ်ဦးဦးမှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ (counterparty default risk) ကို ထိရောက်စွာ ချေဖျက်ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> == အဓိက ဆင်းသက်စာချုပ် အမျိုးအစားများ (Primary Instrument Types) == ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ ဖွဲ့စည်းပုံများကို ယေဘုယျအားဖြင့် စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (standard contracts) နှင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်အဖြစ် ဖန်တီးထားသော ထုတ်ကုန်များ (securitized products) ဟူ၍ အမျိုးအစား နှစ်ရပ် ခွဲခြားထားသည်။ === စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (Standard Contracts) === * '''ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ (Forwards)''' - အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို အနာဂတ်ရှိ သတ်မှတ်ရက်တစ်ခုတွင် ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် စိတ်ကြိုက် ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုထားသော သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures)''' - သတ်မှတ်ထားသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ပြီး နေ့စဉ် စာရင်းရှင်းလင်းမှုပြုလုပ်သော စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသည့် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ (Options)''' - ဝယ်ယူသူအား အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို သတ်မှတ်ထားသောရက်တွင် သို့မဟုတ် ထိုရက်မတိုင်မီ ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း (strike price) ဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးပေးသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ဤစာချုပ်များတွင် ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေးကို ကောလ် (call) ဟုခေါ်ဆိုပြီး ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးကို ပွတ်တ် (put) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဝယ်ယူသူအနေဖြင့် ထိုအခွင့်အရေးကို မဖြစ်မနေ အသုံးပြုရန် တာဝန်မရှိပေ။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Swaps)''' - ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ကာလတစ်ခုအတွင်း ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများကို အစဉ်လိုက် ဖလှယ်ရန် သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ခြင်း (interest rate swaps)၊ ငွေကြေး ဖလှယ်ခြင်း (currency swaps) သို့မဟုတ် စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ခြင်း (total return swaps) တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Credit Default Swaps သို့မဟုတ် CDS)''' - ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးမှ ၎င်း၏ ချေးငွေအန္တရာယ်ကို အခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးနှင့် ဖလှယ်ရန် သို့မဟုတ် ချေဖျက်ရန် (offset) ခွင့်ပြုထားသည့် နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြီစားတစ်ဦးမှ ကြွေးမြီပေးဆပ်ရန် ပျက်ကွက်မှုအပေါ် အာမခံထားရှိခြင်းအဖြစ် ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်ပေးသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား (Instrument Mechanics) == === ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures Contracts) === ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ နှစ်မျိုးစလုံးသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ပိုင်ဆိုင်မှုပစ္စည်းများ၏ ဈေးနှုန်းအတက်အကျ အန္တရာယ်ကို ချေဖျက်ရန် သို့မဟုတ် လက်ခံရယူရန် (assume) လုပ်ဆောင်ကြသည်။ သို့သော် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ တင်းကျပ်သော ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းနှစ်ရပ် ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ စာချုပ်များကို စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်းနှင့် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုရှိသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များမှတစ်ဆင့် ဆောင်ရွက်ခြင်း (centralized exchange execution) တို့ ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း (Standardization)''' - စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော (regulated) ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များသည် စာချုပ်တိုင်းအတွက် ပြောင်းလဲ၍မရသော ပုံသေသတ်မှတ်ချက်များကို ပြဋ္ဌာန်းထားကြသည်။ အခြေခံပစ္စည်း၏ အရည်အသွေး၊ အရေအတွက် ယူနစ်၊ ပစ္စည်းပေးအပ်ရမည့် အချိန်ဇယားနှင့် နေရာတို့ကို တင်းကျပ်စွာ သတ်မှတ်ထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် နံပါတ် ၂ အဆင့်ရှိ အဝါရောင်ပြောင်းဖူး အမေရိကန်တင်း (bushel) ၅,၀၀၀ သို့မဟုတ် ဗြိတိသျှပေါင် ၆၂,၅၀၀ ဟု တိကျစွာ သတ်မှတ်ထားခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဈေးကွက်အတွင်း ရှာဖွေဆုံးဖြတ်ရန် ကျန်ရှိနေသော တစ်ခုတည်းသော ကိန်းရှင် (variable) မှာ ဈေးနှုန်းသာ ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့ လုံးဝတူညီနေသည့် သတ်မှတ်ချက်များကြောင့် စာချုပ်များကို အလွယ်တကူ အစားထိုးလဲလှယ်နိုင်ပြီး (fungible) ဈေးကွက်ပါဝင်သူများအနေဖြင့် အခက်အခဲမရှိဘဲ (with minimal transactional friction) အရောင်းအဝယ် စတင်ခြင်း (open)၊ ချေဖျက်ခြင်း သို့မဟုတ် လွှဲပြောင်းခြင်းများကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း (Central Counterparty Clearing သို့မဟုတ် CCP)''' - အရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုတွင် ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်တစ်ခု ကိုက်ညီသွားသောအခါ (matched) ဒိုင်၏ စာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာနသည် နှစ်ဖက်အကြားသို့ ဝင်ရောက်လာသည်။ ထို့နောက် ရောင်းချသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ဝယ်ယူသူအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဝယ်ယူသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ရောင်းချသူအဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို ဘဏ္ဍာရေး ဥပဒေအရ စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း (novation) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤသို့ ဗဟိုမှ အာမခံပေးခြင်းကြောင့် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ချုပ်ဆိုရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေများကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်ပြီး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သူများ၏ မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း လျှို့ဝှက်ထားနိုင်သည်။ စံသတ်မှတ်ချက်များနှင့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ ကင်းစင်မှုတို့ ပေါင်းစပ်သွားသောအခါ ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု (market liquidity) အားကောင်းလာစေသည်။ ထို့ကြောင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များသည် ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း (price discovery) အတွက် အဓိက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ယန္တရားဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား သို့မဟုတ် အလုပ်ချိန်ပြင်ပ ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း (Empirical Mechanism / Off-Hours Price Discovery)''' - စံသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် အီလက်ထရောနစ် စနစ်ဖြင့် ၂၄ နာရီနီးပါး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သောကြောင့် ပုံမှန် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များ ပိတ်ထားချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မက်ခရိုစီးပွားရေးနှင့် ပထဝီနိုင်ငံရေး တုန်လှုပ်မှုများ (geopolitical shocks) ကို လက်ခံတုံ့ပြန်နိုင်သည် (absorb)။ ဥပမာအားဖြင့် ပင်လယ်ရေကြောင်း ရေနံစိမ်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် ကမ္ဘာ့အရေးပါသော ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို ပိတ်ဆို့နိုင်ခြေရှိသည်ဟူသော သတင်းများ တနင်္ဂနွေပိတ်ရက်တွင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ တနင်္ဂနွေနေ့ ညနေ ၆ နာရီ (EST) အချိန်တွင် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ရေနံ ထောက်ပံ့မှုပြတ်တောက်နိုင်ခြေ (supply risk)ကို ဈေးနှုန်းများတွင် ချက်ချင်းထည့်သွင်း တွက်ချက်ခဲ့ကြသည်။ အနောက်တက္ကဆက် ကြားခံ ရေနံစိမ်း (West Texas Intermediate သို့မဟုတ် WTI) ၏ ဆက်တိုက် ကြိုပွိုင့် (continuous futures) ဈေးနှုန်းများသည် ၂.၇ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ကာ တစ်စည်လျှင် ၇၈ ဒေါ်လာအထိ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် S&P 500 နှင့် Nasdaq 100 ကဲ့သို့သော ကျယ်ပြန့်သည့် အစုရှယ်ယာ အညွှန်းကိန်း ကြိုပွိုင့်များသည် သုညဒသမ ၃ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် သုညဒသမ ၄ ရာခိုင်နှုန်း အသီးသီး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ တနင်္လာနေ့နံနက်ပိုင်း အစုရှယ်ယာဈေးကွက်များ မဖွင့်လှစ်မီ နာရီပေါင်းများစွာ အလိုကတည်းကပင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း အမျိုးအစားစုံလင်စွာ၌ စွန့်စားရနိုင်ခြေကို ရှောင်ရှားလိုသည့် (risk-off) ဈေးနှုန်းအသစ် သတ်မှတ်မှုများ ချက်ချင်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.barrons.com/articles/stock-futures-oil-trading-sunday-a0a615fa|title=Market News: Futures Fall, Oil Jumps|work=Barron's|access-date=2026-06-22}}</ref> === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Perpetual Futures သို့မဟုတ် Perpetual Swaps) === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ် (Perpetual future) ကို အရပ်သုံးစကားဖြင့် ပါပ် (perp) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းသည် စံသတ်မှတ်ချက်မရှိသော သို့မဟုတ် သီးခြားအရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုအပေါ်သာ မူတည်သော ဆင်းသက်စာချုပ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါစာချုပ်သည် အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုအပေါ် လဲဗရိတ်ချ် (leverage) အသုံးပြု၍ လားရာခန့်မှန်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (directional exposure) ကို ပေးစွမ်းနိုင်ပြီး သတ်မှတ်ထားသော သက်တမ်းကုန်ဆုံးရက် မရှိပေ။ ဤစာချုပ်အမျိုးအစားသည် ဒစ်ဂျစ်တယ်ပစ္စည်းများ (digital assets) ဖြစ်သော ခရစ်ပတိုငွေကြေး (cryptocurrency) ဈေးကွက်များတွင် ပထမဆုံး ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏသည် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏထက် အဆပေါင်းများစွာ သာလွန်လေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရန်ပုံငွေနှုန်းထား ယန္တရား (The Funding Rate Mechanism)''' - အမြဲတမ်းစာချုပ်များသည် မည်သည့်အခါမျှ သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်းမရှိသလို ပစ္စည်းအမှန်တကယ် ပေးအပ်ရန်လည်း မလိုပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်၏ ဈေးနှုန်းကို အခြေခံပစ္စည်း၏ လက်ငင်းပေါက်ဈေးနှင့် ထပ်တူကျစေရန်အတွက် ရန်ပုံငွေနှုန်းထား (funding rate) ဟုခေါ်သော အလိုအလျောက် အချိန်မှန် ငွေပေးချေမှုစနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးထက် ပိုမိုမြင့်မားနေပါက ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားသူများ (long position holders) သည် ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားသူများ (short position holders) ထံသို့ ရာခိုင်နှုန်းတစ်ခုဖြင့် အခကြေးငွေ ပေးဆောင်ရသည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးအောက် လျော့နည်းနေပါက (trades at a discount) ရောင်းချထားသူများက ဝယ်ယူထားသူများကို ပြန်လည်ပေးဆောင်ရသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရာ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက် (Comparison to Traditional Swaps)''' - ဖွဲ့စည်းပုံအရ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရိုးရာ စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Total Return Swaps သို့မဟုတ် TRS) ၏ လုပ်ဆောင်မှုများနှင့် ဆင်တူကြသည်။ ဤဖွဲ့စည်းပုံ နှစ်မျိုးစလုံးတွင် စာချုပ်ဖက်များသည် အခြေခံပစ္စည်းကို အမှန်တကယ် မပိုင်ဆိုင်ဘဲ ၎င်း၏ တန်ဖိုးတက်လာမှု (capital appreciation) သို့မဟုတ် ကျဆင်းမှု (depreciation) အပေါ် ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် အကျိုးအမြတ် ရယူနိုင်သည်။ သို့သော် TRS သည် များသောအားဖြင့် အဖွဲ့အစည်းများအကြား ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ် (bilateral agreement) ဖြစ်သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များမှာမူ မြင့်မားသော လဲဗရိတ်ချ်ကို ပေးစွမ်းနိုင်ရန်နှင့် ရိုးရှင်းသော လားရာခန့်မှန်းမှု ယန္တရားများ ပါဝင်စေရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ရောင်းဝယ်သော ဘဏ္ဍာရေးထုတ်ကုန်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Interest Rate Swaps သို့မဟုတ် IRS) === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Interest rate swap သို့မဟုတ် IRS) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ (notional principal) အပေါ် အခြေခံ၍ အနာဂတ်တွင် ပေးချေရမည့် အတိုးငွေများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ရန် သဘောတူကြသည်။ ပုံသေဝင်ငွေရ ဈေးကွက်များတွင် အဖွဲ့အစည်းကြီးများသည် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိက ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ကြွေးမြီ သက်တမ်း(asset-liability duration) များကို စီမံခန့်ခွဲရန်၊ ငွေကြေးမူဝါဒများနှင့် ပတ်သက်၍ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားရန်နှင့် အတိုးနှုန်း မတည်ငြိမ်မှု (interest rate volatility) များကို အကာအကွယ်ယူရန်အတွက် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရှင်းသော ဖွဲ့စည်းပုံ (The "Plain Vanilla" Structure)''' - အသုံးအများဆုံး ပုံစံမှာ ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating swap) ဖြစ်သည်။ ဤအစီအစဉ်တွင် စာချုပ်ဖက် က (Counterparty A) သည် စာချုပ်ဖက် ခ (Counterparty B) သို့ ပုံသေအတိုးနှုန်း တစ်ခုကို ပေးချေရန် သဘောတူပြီး ယင်းအစား အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း (floating interest rate) ကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် စာချုပ်ဖက် ခ သည် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ပေးချေပြီး ပုံသေအတိုးနှုန်းကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏသည် အမည်ခံ (purely notional) သာဖြစ်ပြီး မည်သည့်အခါမျှ အမှန်တကယ် ဖလှယ်မည်မဟုတ်ပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေပေးချေရမည့် ရက်ရောက်တိုင်း မိမိတို့ ပေးချေရမည့် တာဝန်နှစ်ရပ်အကြား ကွာဟချက်ကို တွက်ချက်ကာ အသားတင် ကွာဟသည့် ငွေသားပမာဏ (net cash differential) ကိုသာ ရှင်းလင်းပေးချေကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ (Reference Benchmarks)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခုရှိ အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းအပိုင်းကို တက်ကြွစွာ ပြောင်းလဲနေသော ရေတိုဈေးကွက် စံသတ်မှတ်ချက်တစ်ခုနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ လန်ဒန် ဘဏ်အချင်းချင်း အတိုးနှုန်း (London Interbank Offered Rate သို့မဟုတ် LIBOR) ကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အသုံးပြုမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီးနောက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် အာမခံထားသော ညအိပ် ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု နှုန်းထား (Secured Overnight Financing Rate သို့မဟုတ် SOFR) ကို အဓိက မှီငြမ်းလာကြသည်။ ၎င်းသည် အမေရိကန် ငွေတိုက်စာချုပ်များကို အာမခံအဖြစ်ထားရှိကာ ညတွင်းချင်း ငွေချေးယူရာတွင် ကုန်ကျစရိတ် (cost of borrowing cash overnight collateralized) ကို ကျယ်ပြန့်စွာ တိုင်းတာထားသော နှုန်းထားဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုများ (Structural Variations)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် ဈေးကွက် အရောင်းအဝယ်ပမာဏ၏ အများစုကို နေရာယူထားသော်လည်း အခြားသော ပြင်ပဈေးကွက် ဖလှယ်ရေးပုံစံများလည်း ရှိသေးသည်။ ၎င်းတို့တွင် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းတစ်ခုနှင့် အခြားသော အပြောင်းအလဲရှိသည့် အတိုးနှုန်းတစ်ခုကို ဖလှယ်သော အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (basis swaps) နှင့် နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (cross-currency interest rate swaps) တို့ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Currency Swaps) === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Currency swap သို့မဟုတ် cross-currency swap) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော ဆင်းသက်စာချုပ် သဘောတူညီချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် ငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် ချေးယူထားသော ငွေရင်းပမာဏနှင့် ၎င်း၏ အတိုးများကို အခြားငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော တူညီသည့် ငွေရင်းနှင့် အတိုးများဖြင့် အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏကိုသာ အသုံးပြုသော ပုံမှန် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တွင် အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏကို အမှန်တကယ် လွှဲပြောင်းပေးရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> စံသတ်မှတ်ထားသော ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခု၏ လုပ်ငန်းစဉ် အဆင့်ဆင့်ကို အောက်ပါ သီးခြားအဆင့် သုံးဆင့်ဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။ * '''စတင်ခြင်း (Inception)''' - စာချုပ်ဖက်များသည် အဆိုပါအချိန်၌ ပေါက်ဈေးရှိနေသော လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း (spot exchange rate) အတိုင်း တူညီသော ငွေရင်းပမာဏများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကာလ (The Tenor / Term)''' - စာချုပ် သက်တမ်းတစ်လျှောက်လုံးတွင် နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးသည် မိမိတို့ လက်ခံရရှိထားသော ငွေရင်းပမာဏအပေါ် ကျသင့်သည့် အတိုးငွေများကို အချိန်မှန် ပေးချေရသည်။ ဤအတိုးငွေပေးချေမှုများကို ပုံသေနှင့် ပုံသေ ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-fixed)၊ ပုံသေနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုး ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating) သို့မဟုတ် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးအချင်းချင်း ဖလှယ်ခြင်း (floating-for-floating) စသည်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း (Maturity)''' - ဖလှယ်ရေးစာချုပ် သက်တမ်းကုန်ဆုံးသွားသောအခါ စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေရင်းပမာဏများကို မူလပိုင်ရှင်များထံသို့ ပြန်လည်ပေးအပ် ဖလှယ်ကြသည်။ ဤနောက်ဆုံး ပြန်လည်ဖလှယ်ခြင်းကို အဆိုပါအချိန်ရှိ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် စာချုပ်စတင်ချုပ်ဆိုစဉ်ကတည်းက သဘောတူညီထားခဲ့သော ကြိုတင်သတ်မှတ်နှုန်းထား (locked-in forward rate) (များသောအားဖြင့် မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်း) ဖြင့်ဖြစ်စေ ဆောင်ရွက်ကြသည်။ မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် ကြွေးမြီသက်တမ်းတစ်လျှောက် နိုင်ငံခြားငွေလဲလှယ်ရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် အန္တရာယ်များမှ နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးကို အပြည့်အဝ အကာအကွယ် ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်း (Economic Rationale)''' - နိုင်ငံတကာ ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများသည် ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိကအားဖြင့် နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် (comparative borrowing advantage) ရရှိရန် အသုံးပြုကြသည်။ နိုင်ငံခြားဈေးကွက်တွင် ငွေကြေးစာချုပ်များ တိုက်ရိုက်ထုတ်ဝေပြီး ချေးယူခြင်းထက် ပိုမိုသက်သာသော အတိုးနှုန်းဖြင့် ချေးငွေရယူရန်အတွက် ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ် မိမိတို့၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (balance sheet) တွင် နိုင်ငံခြားငွေကြေးဖြင့် ပေးဆပ်ရန်ရှိသော ကြွေးမြီများ (foreign currency liabilities) ကို အကာအကွယ်ယူရန် ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဝေါဟာရအဘိဓာန် (Glossary) == * Arbitrage = ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း * Balance sheet = ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း * Basis swaps = အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Benchmark = စံသတ်မှတ်ချက် * Call (Options) = ကောလ် (ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေး) * Capital Efficiency = အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း * Capital Gains Tax = အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် * Central clearing house = ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန * Central Counterparty Clearing (CCP) = ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း * Collateralized Debt Obligations (CDOs) = အပေါင်ခံ ကြွေးမြီစာချုပ်များ * Commodities = ကုန်စည်များ * Comparative borrowing advantage = နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် * Contingent Payoffs = အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် * Counterparty = စာချုပ်ဖက် * Counterparty credit risk = စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် * Credit Default Swaps (CDS) = ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Cross-currency interest rate swaps = နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Currencies = နိုင်ငံခြားငွေကြေးများ * Currency swaps = ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Directional Speculation = လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း * Equities = အစုရှယ်ယာများ * Equity swap = ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် * Exchange-Traded Derivatives (ETD) = ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ * Financial derivative = ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် * Fixed-for-floating swap = ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း * Fixed-income instruments = ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ * Floating interest rate = အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း * Forwards = ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ * Funding rate = ရန်ပုံငွေနှုန်းထား * Futures = ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Hedging = ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (သို့မဟုတ် စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း) * Index = အညွှန်းကိန်း * Interest rate swaps (IRS) = အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Intrinsic value = ပင်ကိုတန်ဖိုး * Leverage = လဲဗရိတ်ချ် * Long position = ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားခြင်း * Margin = ကနဦး အာမခံကြေး * Market liquidity = ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု * Maturity = သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း * Mortgage-Backed Securities (MBS) = အိမ်ရာပေါင်နှံမှု အခြေခံ ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ * Notional financial position = အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ * Notional principal = အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ * Novation = စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း * Off-Hours Price Discovery = အလုပ်ချိန်ပြင်ပ ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း * Optionality = ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် * Options = ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ * Over-the-Counter (OTC) = ပြင်ပဈေးကွက် * Perpetual Futures / Perpetual Swaps (Perp) = အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Put (Options) = ပွတ်တ် (ရောင်းချရန် အခွင့်အရေး) * Reference Benchmarks = စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ * Risk Mitigation = စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း * Short position = ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားခြင်း * Speculation = ဈေးကစားခြင်း * Spot exchange rate = လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း * Spot market = လက်ငင်းဈေးကွက် * Standard Contracts = စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ * Standardization = စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း * Strike price = ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း * Structured Products = ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသော ထုတ်ကုန်များ * Swaps = ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Synthetic Exposure = ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု * Tax Optimization = အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း * Tenor / Term = သက်တမ်းကာလ * Tiered risk tranches = အလွှာလိုက်ခွဲခြားထားသော စွန့်စားရနိုင်ခြေ အဆင့်များ * Total return swaps (TRS) = စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Transition Management = ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း * Underlying asset = အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း သို့မဟုတ် အခြေခံပစ္စည်း == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:ဘဏ္ဍာရေး]] kzqsz2hydf783tdevwa0dbndym3uukw 1040347 1040341 2026-06-23T08:47:53Z Mkant00 135890 1040347 wikitext text/x-wiki ဘဏ္ဍာရေး တွင် ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် (Financial derivative) သည် စာချုပ်ဖက် (counterparty) နှစ်ဦး သို့မဟုတ် နှစ်ဦးထက်ပိုသော သူများအကြား ချုပ်ဆိုထားသည့် စာချုပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းစာချုပ်၏ တန်ဖိုးသည် အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း (underlying asset)၊ အညွှန်းကိန်း (index) သို့မဟုတ် စံသတ်မှတ်ချက် (benchmark) တစ်ခုခု၏ ဈေးကွက်လှုပ်ရှားမှုအပေါ် မူတည်နေခြင်း သို့မဟုတ် ယင်းတို့ထံမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုတွင် ပင်ကိုတန်ဖိုး (intrinsic value) မရှိပါ။ ယင်းအစား ၎င်း၏ ဈေးကွက်ပေါက်ဈေးသည် အခြေခံအရာဝတ္ထု၏ ဈေးနှုန်းပြောင်းလဲမှုများနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်၍ အတက်အကျ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ ဈေးကွက်တွင် အများဆုံး အသုံးပြုလေ့ရှိသော အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်းများတွင် အစုရှယ်ယာများ (equities)၊ ငွေတိုက်စာချုပ်များ (bonds) ကဲ့သို့သော ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ (fixed-income instruments)၊ ကုန်စည်များ (commodities)၊ နိုင်ငံခြားငွေကြေးများ (currencies)၊ အတိုးနှုန်းများ (interest rates) နှင့် ဈေးကွက် အညွှန်းကိန်းများ (market indices) ပါဝင်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> ဈေးကွက်အတွင်း ပါဝင်သူများသည် ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဆောင်တာ နှစ်ရပ်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။ ပထမတစ်ရပ်မှာ မိမိလက်ရှိ ရင်ဆိုင်နေရသော အရှုံးပေါ်နိုင်ခြေများကို လျှော့ချရန် သို့မဟုတ် အခြားသူထံ လွှဲပြောင်းရန်အတွက် စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း (risk mitigation) သို့မဟုတ် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (hedging) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယတစ်ရပ်မှာမူ ဈေးနှုန်းများ မည်သို့ပြောင်းလဲမည်ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်း၍ အမြတ်အစွန်းရယူရန်အတွက် လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (directional speculation) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == စီးပွားရေးအရ အသုံးဝင်မှုနှင့် ဗျူဟာမြောက် အသုံးပြုခြင်း (Economic Function and Strategic Usage) == ဆင်းသက်စာချုပ်များသည် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ (market participants) အတွက် အသုံးဝင်မှု နယ်ပယ်ကျယ်ပြန့်စွာ ရှိသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်သည်။ * '''စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း (Risk Mitigation)''' - ဈေးကွက်ပါဝင်သူများသည် မိမိတို့ လက်ရှိရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသော ပစ္စည်းများ၏ တန်ဖိုးနှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျ ရွေ့လျားမည့် ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုကို ဝယ်ယူလေ့ရှိကြသည်။ ဤသို့ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဈေးကွက်အတက်အကျကြောင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ (price exposure) များကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်စေ၊ အလုံးစုံဖြစ်စေ ချေဖျက်နိုင်မည် (neutralize) ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite book|last1=Lemke|first1=Thomas P.|last2=Lins|first2=Gerald T.|title=Soft Dollars and Other Trading Activities|publisher=Thomson West|year=2013|pages=§§2:47–2:54}}</ref><ref>{{Cite book|title=Introduction to Derivatives and Risk Management|year=2010|publisher=[[Cengage Learning]]|location=[[Mason, OH]]|isbn=978-0-324-60120-6|pages=483–515|chapter-url=https://books.google.com/books?id=DT0nnLDMYTgC|author1=Don M. Chance|author2=Robert Brooks|edition=8th|access-date=2011-09-14|chapter=Advanced Derivatives and Strategies}}</ref> * '''လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (Directional Speculation)''' - ဈေးနှုန်းသွားမည့် လမ်းကြောင်းများ (price trajectories/directions)၊ ဈေးကွက် မငြိမ်မသက်ဖြစ်မှုများ (volatility swings) သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းအတက်အကျ နယ်ပယ်များ (bounded trading ranges) ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းခြင်းအပေါ် အခြေခံ၍ အကျိုးအမြတ် ရှာဖွေခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်းကဲ့သို့ အကာအကွယ်ရယူထားခြင်းမရှိဘဲ မိမိ၏ ခန့်မှန်းချက်အတိုင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံကြခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း သို့မဟုတ် လဲဗရိတ်ချ် (Capital Efficiency / Leverage)''' - မိမိဘက်မှ ကနဦး အာမခံကြေး (margin) အနည်းငယ်သာ စိုက်ထုတ်ထားသော်လည်း အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ (notional financial position) ကြီးမားစွာဖြင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြတ်အစွန်းဖြစ်စေ၊ အရှုံးဖြစ်စေ ပိုမိုကြီးမားစွာ (magnified gains or losses) ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Hull|first=John C.|title=Options, Futures, and Other Derivatives|edition=9th|publisher=Pearson|year=2014|isbn=978-0133456318|pages=16–17}}</ref> * '''ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (Synthetic Exposure)''' - တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်၍မရသော (non-tradeable)၊ ငွေပေါ်လွယ်မှုမရှိသော (illiquid) သို့မဟုတ် ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာအရ လက်လှမ်းမမီနိုင်သော (physically inaccessible) အခြေခံပစ္စည်းများ (underlying assets) ကို စီးပွားရေးအရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနိုင်ရန် ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ရာသီဥတု ဆင်းသက်စာချုပ်များ (weather derivatives) ကို အသုံးပြု၍ လေထုနှင့် အပူချိန် အပြောင်းအလဲများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် စွန့်စားရနိုင်ခြေများကို သီးခြားခွဲထုတ်ကာ (isolating) အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ခြင်းများ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Shirreff|first=David|title=Dealing With Financial Risk|year=2004|publisher=The Economist|isbn=978-1-57660-162-4|chapter-url=https://books.google.com/books?id=mwirEO_f1DkC|access-date=2011-09-14|page=23|chapter=Derivatives and leverage|url=https://archive.org/details/dealingwithfinan0000shir/page/23}}</ref> * '''အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် သို့မဟုတ် ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် (Contingent Payoffs / Optionality)''' - တိကျသော ဈေးကွက်အခြေအနေများ (specific market conditions) သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်းအမှတ်များ (price milestones) သို့ ရောက်ရှိမှသာလျှင် ဆင်းသက်စာချုပ်၏ တန်ဖိုးကို အသက်ဝင်စေမည့် (triggered) မိမိစိတ်ကြိုက် အကျိုးအမြတ်ပုံစံများ (customised return profiles) ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း (Arbitrage)''' - တစ်ထပ်တည်းတူညီသော (identical) သို့မဟုတ် အလွန်ဆက်စပ်မှုရှိသော ပစ္စည်း (highly correlated assset) တစ်ခုအား ဈေးကွက်နှစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုထက်ပိုသော နေရာများတွင် ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ချက် ခေတ္တလွဲမှားနေမှု (mispricing) ကို အခွင့်ကောင်းယူခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းမှတစ်ဆင့် သဘောတရားရေးရာအရ (theoretically) အရှုံးပေါ်ရန်မရှိသည့် (riskless) အကျိုးအမြတ်များကို ရယူနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း (Transition Management)''' - ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ ငွေကြေးစာချုပ်များ (physical securities) ကို အမှန်တကယ် ဝယ်ယူခြင်း၊ ရောင်းချခြင်းများ ပြုလုပ်မည့်အစား အဓိက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အမျိုးအစားများအကြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အချိုးအစားများ (portfolio allocations) ကို ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် ပြောင်းလဲခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနည်းအားဖြင့် ဈေးကွက်အပေါ် ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုများ (market impacts)၊ ဈေးနှုန်းကွာဟမှု ကုန်ကျစရိတ်များ (spread costs) နှင့် ငွေပေးချေမှု နှောင့်နှေးကြန့်ကြာမှုများ (settlement delays)ကို ရှောင်ရှားနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း (Tax Optimization)''' - ဥပဒေအရ ပေးဆောင်ရမည့် အခွန်ဝတ္တရားများ (statutory liabilities) ကို ရွှေ့ဆိုင်းရန် (defer) သို့မဟုတ် အနည်းဆုံးဖြစ်စေရန်အတွက် (minimize ) ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများ (cash flows)ကို ဖွဲ့စည်းစီမံခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အစုရှယ်ယာများကို အမှန်တကယ် ပိုင်ဆိုင်ထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးသည် ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် (equity swap) ကို ချုပ်ဆိုနိုင်သည်။ ထိုစာချုပ်အရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် ရှယ်ယာမှရရှိသော စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ်များကို စာချုပ်ဖက်ထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးပြီး ယင်းအစား ဆိုနီယာ (SONIA) ကဲ့သို့သော ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အတိုးနှုန်း (financing rate) ကို ရယူမည် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် (Capital Gains Tax) ကျသင့်စေမည့် တရားဝင် ပိုင်ဆိုင်မှုလွှဲပြောင်းခြင်းကို ဥပဒေနှင့်အညီ ရွှေ့ဆိုင်းထားနိုင်ပြီး ပိုင်ဆိုင်မှု၏ တန်ဖိုး ကိုမူ ငွေသားအဖြစ် ဖော်ဆောင်အသုံးပြုနိုင်မည် (monetize) ဖြစ်သည်။ == ဈေးကွက် အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (Market Classification) == ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက ဈေးကွက်နေရာ နှစ်ခုမှတစ်ဆင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ကြသည်။ * '''ပြင်ပဈေးကွက် (Over-the-Counter သို့မဟုတ် OTC)''' - ၎င်းသည် အဖွဲ့အစည်းများ (institutions) အကြား တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သော၊ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် (bilateral) သီးသန့်ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုသည့် (privately negotiated) စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်၏ အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ (global market's notional value) အများစုသည် OTC ဆင်းသက်စာချုပ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် စံသတ်မှတ်ချက်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းထက် မိမိတို့ စိတ်ကြိုက် ပြင်ဆင်ချုပ်ဆိုလေ့ရှိသောကြောင့် စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် (counterparty credit risk) ပိုမိုမြင့်မားလေ့ရှိသည်။ ဤအန္တရာယ်မှာ စာချုပ်ပါ ဝတ္တရားများကို တစ်ဖက်ဖက်မှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ (default) ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ (Exchange-Traded Derivatives သို့မဟုတ် ETD)''' - ၎င်းတို့သည် စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့် (futures) သို့မဟုတ် ရွေးချယ်ခွင့် (options) အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်သည့် စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ETD များတွင် အရောင်းအဝယ် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် ကြားခံစာချုပ်ဖက် (intermediary counterparty) အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးသော ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန (central clearing house) ကို အသုံးပြုကြသည်။ ထိုသို့အသုံးပြုခြင်းဖြင့် စာချုပ်ဖက်တစ်ဦးဦးမှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ (counterparty default risk) ကို ထိရောက်စွာ ချေဖျက်ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> == အဓိက ဆင်းသက်စာချုပ် အမျိုးအစားများ (Primary Instrument Types) == ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ ဖွဲ့စည်းပုံများကို ယေဘုယျအားဖြင့် စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (standard contracts) နှင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်အဖြစ် ဖန်တီးထားသော ထုတ်ကုန်များ (securitized products) ဟူ၍ အမျိုးအစား နှစ်ရပ် ခွဲခြားထားသည်။ === စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (Standard Contracts) === * '''ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ (Forwards)''' - အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို အနာဂတ်ရှိ သတ်မှတ်ရက်တစ်ခုတွင် ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် စိတ်ကြိုက် ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုထားသော သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures)''' - သတ်မှတ်ထားသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ပြီး နေ့စဉ် စာရင်းရှင်းလင်းမှုပြုလုပ်သော စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသည့် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ (Options)''' - ဝယ်ယူသူအား အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို သတ်မှတ်ထားသောရက်တွင် သို့မဟုတ် ထိုရက်မတိုင်မီ ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း (strike price) ဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးပေးသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ဤစာချုပ်များတွင် ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေးကို ကောလ် (call) ဟုခေါ်ဆိုပြီး ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးကို ပွတ်တ် (put) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဝယ်ယူသူအနေဖြင့် ထိုအခွင့်အရေးကို မဖြစ်မနေ အသုံးပြုရန် တာဝန်မရှိပေ။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Swaps)''' - ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ကာလတစ်ခုအတွင်း ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများကို အစဉ်လိုက် ဖလှယ်ရန် သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ခြင်း (interest rate swaps)၊ ငွေကြေး ဖလှယ်ခြင်း (currency swaps) သို့မဟုတ် စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ခြင်း (total return swaps) တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Credit Default Swaps သို့မဟုတ် CDS)''' - ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးမှ ၎င်း၏ ချေးငွေအန္တရာယ်ကို အခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးနှင့် ဖလှယ်ရန် သို့မဟုတ် ချေဖျက်ရန် (offset) ခွင့်ပြုထားသည့် နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြီစားတစ်ဦးမှ ကြွေးမြီပေးဆပ်ရန် ပျက်ကွက်မှုအပေါ် အာမခံထားရှိခြင်းအဖြစ် ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်ပေးသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား (Instrument Mechanics) == === ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures Contracts) === ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ နှစ်မျိုးစလုံးသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ပိုင်ဆိုင်မှုပစ္စည်းများ၏ ဈေးနှုန်းအတက်အကျ အန္တရာယ်ကို ချေဖျက်ရန် သို့မဟုတ် လက်ခံရယူရန် (assume) လုပ်ဆောင်ကြသည်။ သို့သော် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ တင်းကျပ်သော ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းနှစ်ရပ် ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ စာချုပ်များကို စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်းနှင့် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုရှိသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များမှတစ်ဆင့် ဆောင်ရွက်ခြင်း (centralized exchange execution) တို့ ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း (Standardization)''' - စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော (regulated) ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များသည် စာချုပ်တိုင်းအတွက် ပြောင်းလဲ၍မရသော ပုံသေသတ်မှတ်ချက်များကို ပြဋ္ဌာန်းထားကြသည်။ အခြေခံပစ္စည်း၏ အရည်အသွေး၊ အရေအတွက် ယူနစ်၊ ပစ္စည်းပေးအပ်ရမည့် အချိန်ဇယားနှင့် နေရာတို့ကို တင်းကျပ်စွာ သတ်မှတ်ထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် နံပါတ် ၂ အဆင့်ရှိ အဝါရောင်ပြောင်းဖူး အမေရိကန်တင်း (bushel) ၅,၀၀၀ သို့မဟုတ် ဗြိတိသျှပေါင် ၆၂,၅၀၀ ဟု တိကျစွာ သတ်မှတ်ထားခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဈေးကွက်အတွင်း ရှာဖွေဆုံးဖြတ်ရန် ကျန်ရှိနေသော တစ်ခုတည်းသော ကိန်းရှင် (variable) မှာ ဈေးနှုန်းသာ ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့ လုံးဝတူညီနေသည့် သတ်မှတ်ချက်များကြောင့် စာချုပ်များကို အလွယ်တကူ အစားထိုးလဲလှယ်နိုင်ပြီး (fungible) ဈေးကွက်ပါဝင်သူများအနေဖြင့် အခက်အခဲမရှိဘဲ (with minimal transactional friction) အရောင်းအဝယ် စတင်ခြင်း (open)၊ ချေဖျက်ခြင်း သို့မဟုတ် လွှဲပြောင်းခြင်းများကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း (Central Counterparty Clearing သို့မဟုတ် CCP)''' - အရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုတွင် ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်တစ်ခု ကိုက်ညီသွားသောအခါ (matched) ဒိုင်၏ စာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာနသည် နှစ်ဖက်အကြားသို့ ဝင်ရောက်လာသည်။ ထို့နောက် ရောင်းချသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ဝယ်ယူသူအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဝယ်ယူသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ရောင်းချသူအဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို ဘဏ္ဍာရေး ဥပဒေအရ စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း (novation) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤသို့ ဗဟိုမှ အာမခံပေးခြင်းကြောင့် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ချုပ်ဆိုရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေများကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်ပြီး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သူများ၏ မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း လျှို့ဝှက်ထားနိုင်သည်။ စံသတ်မှတ်ချက်များနှင့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ ကင်းစင်မှုတို့ ပေါင်းစပ်သွားသောအခါ ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု (market liquidity) အားကောင်းလာစေသည်။ ထို့ကြောင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များသည် ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း (price discovery) အတွက် အဓိက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ယန္တရားဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား သို့မဟုတ် အလုပ်ချိန်ပြင်ပ ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း (Empirical Mechanism / Off-Hours Price Discovery)''' - စံသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် အီလက်ထရောနစ် စနစ်ဖြင့် ၂၄ နာရီနီးပါး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သောကြောင့် ပုံမှန် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များ ပိတ်ထားချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မက်ခရိုစီးပွားရေးနှင့် ပထဝီနိုင်ငံရေး တုန်လှုပ်မှုများ (geopolitical shocks) ကို လက်ခံတုံ့ပြန်နိုင်သည် (absorb)။ ဥပမာအားဖြင့် ပင်လယ်ရေကြောင်း ရေနံစိမ်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် ကမ္ဘာ့အရေးပါသော ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို ပိတ်ဆို့နိုင်ခြေရှိသည်ဟူသော သတင်းများ တနင်္ဂနွေပိတ်ရက်တွင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ တနင်္ဂနွေနေ့ ညနေ ၆ နာရီ (EST) အချိန်တွင် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ရေနံ ထောက်ပံ့မှုပြတ်တောက်နိုင်ခြေ (supply risk)ကို ဈေးနှုန်းများတွင် ချက်ချင်းထည့်သွင်း တွက်ချက်ခဲ့ကြသည်။ အနောက်တက္ကဆက် ကြားခံ ရေနံစိမ်း (West Texas Intermediate သို့မဟုတ် WTI) ၏ ဆက်တိုက် ကြိုပွိုင့် (continuous futures) ဈေးနှုန်းများသည် ၂.၇ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ကာ တစ်စည်လျှင် ၇၈ ဒေါ်လာအထိ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် S&P 500 နှင့် Nasdaq 100 ကဲ့သို့သော ကျယ်ပြန့်သည့် အစုရှယ်ယာ အညွှန်းကိန်း ကြိုပွိုင့်များသည် သုညဒသမ ၃ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် သုညဒသမ ၄ ရာခိုင်နှုန်း အသီးသီး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ တနင်္လာနေ့နံနက်ပိုင်း အစုရှယ်ယာဈေးကွက်များ မဖွင့်လှစ်မီ နာရီပေါင်းများစွာ အလိုကတည်းကပင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း အမျိုးအစားစုံလင်စွာ၌ စွန့်စားရနိုင်ခြေကို ရှောင်ရှားလိုသည့် (risk-off) ဈေးနှုန်းအသစ် သတ်မှတ်မှုများ ချက်ချင်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.barrons.com/articles/stock-futures-oil-trading-sunday-a0a615fa|title=Market News: Futures Fall, Oil Jumps|work=Barron's|access-date=2026-06-22}}</ref> === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Perpetual Futures သို့မဟုတ် Perpetual Swaps) === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ် (Perpetual future) ကို အရပ်သုံးစကားဖြင့် ပါပ် (perp) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းသည် စံသတ်မှတ်ချက်မရှိသော သို့မဟုတ် သီးခြားအရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုအပေါ်သာ မူတည်သော ဆင်းသက်စာချုပ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါစာချုပ်သည် အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုအပေါ် လဲဗရိတ်ချ် (leverage) အသုံးပြု၍ လားရာခန့်မှန်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (directional exposure) ကို ပေးစွမ်းနိုင်ပြီး သတ်မှတ်ထားသော သက်တမ်းကုန်ဆုံးရက် မရှိပေ။ ဤစာချုပ်အမျိုးအစားသည် ဒစ်ဂျစ်တယ်ပစ္စည်းများ (digital assets) ဖြစ်သော ခရစ်ပတိုငွေကြေး (cryptocurrency) ဈေးကွက်များတွင် ပထမဆုံး ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏသည် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏထက် အဆပေါင်းများစွာ သာလွန်လေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရန်ပုံငွေနှုန်းထား ယန္တရား (The Funding Rate Mechanism)''' - အမြဲတမ်းစာချုပ်များသည် မည်သည့်အခါမျှ သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်းမရှိသလို ပစ္စည်းအမှန်တကယ် ပေးအပ်ရန်လည်း မလိုပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်၏ ဈေးနှုန်းကို အခြေခံပစ္စည်း၏ လက်ငင်းပေါက်ဈေးနှင့် ထပ်တူကျစေရန်အတွက် ရန်ပုံငွေနှုန်းထား (funding rate) ဟုခေါ်သော အလိုအလျောက် အချိန်မှန် ငွေပေးချေမှုစနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးထက် ပိုမိုမြင့်မားနေပါက ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားသူများ (long position holders) သည် ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားသူများ (short position holders) ထံသို့ ရာခိုင်နှုန်းတစ်ခုဖြင့် အခကြေးငွေ ပေးဆောင်ရသည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးအောက် လျော့နည်းနေပါက (trades at a discount) ရောင်းချထားသူများက ဝယ်ယူထားသူများကို ပြန်လည်ပေးဆောင်ရသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရာ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက် (Comparison to Traditional Swaps)''' - ဖွဲ့စည်းပုံအရ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရိုးရာ စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Total Return Swaps သို့မဟုတ် TRS) ၏ လုပ်ဆောင်မှုများနှင့် ဆင်တူကြသည်။ ဤဖွဲ့စည်းပုံ နှစ်မျိုးစလုံးတွင် စာချုပ်ဖက်များသည် အခြေခံပစ္စည်းကို အမှန်တကယ် မပိုင်ဆိုင်ဘဲ ၎င်း၏ တန်ဖိုးတက်လာမှု (capital appreciation) သို့မဟုတ် ကျဆင်းမှု (depreciation) အပေါ် ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် အကျိုးအမြတ် ရယူနိုင်သည်။ သို့သော် TRS သည် များသောအားဖြင့် အဖွဲ့အစည်းများအကြား ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ် (bilateral agreement) ဖြစ်သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များမှာမူ မြင့်မားသော လဲဗရိတ်ချ်ကို ပေးစွမ်းနိုင်ရန်နှင့် ရိုးရှင်းသော လားရာခန့်မှန်းမှု ယန္တရားများ ပါဝင်စေရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ရောင်းဝယ်သော ဘဏ္ဍာရေးထုတ်ကုန်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Interest Rate Swaps သို့မဟုတ် IRS) === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Interest rate swap သို့မဟုတ် IRS) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ (notional principal) အပေါ် အခြေခံ၍ အနာဂတ်တွင် ပေးချေရမည့် အတိုးငွေများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ရန် သဘောတူကြသည်။ ပုံသေဝင်ငွေရ ဈေးကွက်များတွင် အဖွဲ့အစည်းကြီးများသည် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိက ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ကြွေးမြီ သက်တမ်း(asset-liability duration) များကို စီမံခန့်ခွဲရန်၊ ငွေကြေးမူဝါဒများနှင့် ပတ်သက်၍ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားရန်နှင့် အတိုးနှုန်း မတည်ငြိမ်မှု (interest rate volatility) များကို အကာအကွယ်ယူရန်အတွက် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရှင်းသော ဖွဲ့စည်းပုံ (The "Plain Vanilla" Structure)''' - အသုံးအများဆုံး ပုံစံမှာ ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating swap) ဖြစ်သည်။ ဤအစီအစဉ်တွင် စာချုပ်ဖက် က (Counterparty A) သည် စာချုပ်ဖက် ခ (Counterparty B) သို့ ပုံသေအတိုးနှုန်း တစ်ခုကို ပေးချေရန် သဘောတူပြီး ယင်းအစား အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း (floating interest rate) ကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် စာချုပ်ဖက် ခ သည် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ပေးချေပြီး ပုံသေအတိုးနှုန်းကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏသည် အမည်ခံ (purely notional) သာဖြစ်ပြီး မည်သည့်အခါမျှ အမှန်တကယ် ဖလှယ်မည်မဟုတ်ပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေပေးချေရမည့် ရက်ရောက်တိုင်း မိမိတို့ ပေးချေရမည့် တာဝန်နှစ်ရပ်အကြား ကွာဟချက်ကို တွက်ချက်ကာ အသားတင် ကွာဟသည့် ငွေသားပမာဏ (net cash differential) ကိုသာ ရှင်းလင်းပေးချေကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ (Reference Benchmarks)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခုရှိ အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းအပိုင်းကို တက်ကြွစွာ ပြောင်းလဲနေသော ရေတိုဈေးကွက် စံသတ်မှတ်ချက်တစ်ခုနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ လန်ဒန် ဘဏ်အချင်းချင်း အတိုးနှုန်း (London Interbank Offered Rate သို့မဟုတ် LIBOR) ကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အသုံးပြုမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီးနောက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် အာမခံထားသော ညအိပ် ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု နှုန်းထား (Secured Overnight Financing Rate သို့မဟုတ် SOFR) ကို အဓိက မှီငြမ်းလာကြသည်။ ၎င်းသည် အမေရိကန် ငွေတိုက်စာချုပ်များကို အာမခံအဖြစ်ထားရှိကာ ညတွင်းချင်း ငွေချေးယူရာတွင် ကုန်ကျစရိတ် (cost of borrowing cash overnight collateralized) ကို ကျယ်ပြန့်စွာ တိုင်းတာထားသော နှုန်းထားဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုများ (Structural Variations)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် ဈေးကွက် အရောင်းအဝယ်ပမာဏ၏ အများစုကို နေရာယူထားသော်လည်း အခြားသော ပြင်ပဈေးကွက် ဖလှယ်ရေးပုံစံများလည်း ရှိသေးသည်။ ၎င်းတို့တွင် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းတစ်ခုနှင့် အခြားသော အပြောင်းအလဲရှိသည့် အတိုးနှုန်းတစ်ခုကို ဖလှယ်သော အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (basis swaps) နှင့် နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (cross-currency interest rate swaps) တို့ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Currency Swaps) === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Currency swap သို့မဟုတ် cross-currency swap) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော ဆင်းသက်စာချုပ် သဘောတူညီချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် ငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် ချေးယူထားသော ငွေရင်းပမာဏနှင့် ၎င်း၏ အတိုးများကို အခြားငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော တူညီသည့် ငွေရင်းနှင့် အတိုးများဖြင့် အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏကိုသာ အသုံးပြုသော ပုံမှန် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တွင် အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏကို အမှန်တကယ် လွှဲပြောင်းပေးရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> စံသတ်မှတ်ထားသော ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခု၏ လုပ်ငန်းစဉ် အဆင့်ဆင့်ကို အောက်ပါ သီးခြားအဆင့် သုံးဆင့်ဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။ * '''စတင်ခြင်း (Inception)''' - စာချုပ်ဖက်များသည် အဆိုပါအချိန်၌ ပေါက်ဈေးရှိနေသော လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း (spot exchange rate) အတိုင်း တူညီသော ငွေရင်းပမာဏများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကာလ (The Tenor / Term)''' - စာချုပ် သက်တမ်းတစ်လျှောက်လုံးတွင် နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးသည် မိမိတို့ လက်ခံရရှိထားသော ငွေရင်းပမာဏအပေါ် ကျသင့်သည့် အတိုးငွေများကို အချိန်မှန် ပေးချေရသည်။ ဤအတိုးငွေပေးချေမှုများကို ပုံသေနှင့် ပုံသေ ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-fixed)၊ ပုံသေနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုး ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating) သို့မဟုတ် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးအချင်းချင်း ဖလှယ်ခြင်း (floating-for-floating) စသည်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း (Maturity)''' - ဖလှယ်ရေးစာချုပ် သက်တမ်းကုန်ဆုံးသွားသောအခါ စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေရင်းပမာဏများကို မူလပိုင်ရှင်များထံသို့ ပြန်လည်ပေးအပ် ဖလှယ်ကြသည်။ ဤနောက်ဆုံး ပြန်လည်ဖလှယ်ခြင်းကို အဆိုပါအချိန်ရှိ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် စာချုပ်စတင်ချုပ်ဆိုစဉ်ကတည်းက သဘောတူညီထားခဲ့သော ကြိုတင်သတ်မှတ်နှုန်းထား (locked-in forward rate) (များသောအားဖြင့် မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်း) ဖြင့်ဖြစ်စေ ဆောင်ရွက်ကြသည်။ မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် ကြွေးမြီသက်တမ်းတစ်လျှောက် နိုင်ငံခြားငွေလဲလှယ်ရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် အန္တရာယ်များမှ နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးကို အပြည့်အဝ အကာအကွယ် ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်း (Economic Rationale)''' - နိုင်ငံတကာ ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများသည် ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိကအားဖြင့် နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် (comparative borrowing advantage) ရရှိရန် အသုံးပြုကြသည်။ နိုင်ငံခြားဈေးကွက်တွင် ငွေကြေးစာချုပ်များ တိုက်ရိုက်ထုတ်ဝေပြီး ချေးယူခြင်းထက် ပိုမိုသက်သာသော အတိုးနှုန်းဖြင့် ချေးငွေရယူရန်အတွက် ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ် မိမိတို့၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (balance sheet) တွင် နိုင်ငံခြားငွေကြေးဖြင့် ပေးဆပ်ရန်ရှိသော ကြွေးမြီများ (foreign currency liabilities) ကို အကာအကွယ်ယူရန် ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဝေါဟာရအဘိဓာန် (Glossary) == <div style="column-count: 2; -moz-column-count: 2; -webkit-column-count: 2;"> * Arbitrage = ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း * Asset-liability duration = ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ကြွေးမြီ သက်တမ်း * Basis swaps = အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Benchmark = စံသတ်မှတ်ချက် * Bilateral = နှစ်ဦးနှစ်ဖက် * Bounded trading ranges = သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းအတက်အကျ နယ်ပယ်များ * Bushel = အမေရိကန်တင်း (အခြင်အတွယ်ယူနစ်) * Call = ကောလ် (ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေး) * Capital appreciation = တန်ဖိုးတက်လာမှု * Capital Efficiency = အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း * Capital Gains Tax = အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် * Cash flows = ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများ * Central Counterparty Clearing (CCP) = ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း * Central clearing house = ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန * Centralized exchange execution = ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုရှိသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များမှတစ်ဆင့် ဆောင်ရွက်ခြင်း * Collateralized borrowing cost = အာမခံထားရှိကာ ငွေချေးယူရာတွင် ကုန်ကျစရိတ် * Commodities = ကုန်စည်များ * Comparative borrowing advantage = နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် * Contingent Payoffs = အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် * Continuous futures = ဆက်တိုက် ကြိုပွိုင့် * Counterparty = စာချုပ်ဖက် * Counterparty credit risk = စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် * Counterparty default risk = စာချုပ်ဖက်တစ်ဦးဦးမှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ * Credit Default Swaps (CDS) = ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Cross-currency interest rate swaps = နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Cross-currency swap = ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ် * Cryptocurrency = ခရစ်ပတိုငွေကြေး * Currency swaps = ငွေကြေး ဖလှယ်ခြင်း / ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Customised return profiles = မိမိစိတ်ကြိုက် အကျိုးအမြတ်ပုံစံများ * Default = ပျက်ကွက်မှု (ကြွေးမြီ သို့မဟုတ် တာဝန်) * Depreciation = တန်ဖိုးကျဆင်းမှု * Derivative = ဆင်းသက်စာချုပ် * Directional exposure = လားရာခန့်မှန်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု * Directional speculation = လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း * Economic Rationale = စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်း * Empirical Mechanism = လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား * Equities = အစုရှယ်ယာများ * Equity swap = ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် * Exchange-Traded Derivatives (ETD) = ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ * Financial derivative = ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် * Financing rate = ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အတိုးနှုန်း * Fixed-for-fixed = ပုံသေနှင့် ပုံသေ ဖလှယ်ခြင်း * Fixed-for-floating swap = ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း * Fixed-income instruments = ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ * Floating interest rate = အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း * Floating-for-floating = အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးအချင်းချင်း ဖလှယ်ခြင်း * Foreign currency liabilities = နိုင်ငံခြားငွေကြေးဖြင့် ပေးဆပ်ရန်ရှိသော ကြွေးမြီများ * Forwards = ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ * Funding rate = ရန်ပုံငွေနှုန်းထား * Fungible = အလွယ်တကူ အစားထိုးလဲလှယ်နိုင်သော * Futures = ကြိုပွိုင့် / ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Geopolitical shocks = ပထဝီနိုင်ငံရေး တုန်လှုပ်မှုများ * Hedging = ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း) * Highly correlated asset = အလွန်ဆက်စပ်မှုရှိသော ပစ္စည်း * Identical = တစ်ထပ်တည်းတူညီသော * Illiquid = ငွေပေါ်လွယ်မှုမရှိသော * Index / Indices = အညွှန်းကိန်း / အညွှန်းကိန်းများ * Institutions = အဖွဲ့အစည်းများ * Instrument Mechanics = ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား * Intermediary counterparty = ကြားခံစာချုပ်ဖက် * Interest rate swaps (IRS) = အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ခြင်း / အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Interest rate volatility = အတိုးနှုန်း မတည်ငြိမ်မှု * Intrinsic value = ပင်ကိုတန်ဖိုး * Leverage = လဲဗရိတ်ချ် (အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း) * Locked-in forward rate = ကြိုတင်သတ်မှတ်နှုန်းထား * Long position holders = ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားသူများ * Magnified gains or losses = ပိုမိုကြီးမားစွာ ဖြစ်ပေါ်စေသော အမြတ် သို့မဟုတ် အရှုံး * Margin = အာမခံကြေး * Market Classification = ဈေးကွက် အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း * Market impacts = ဈေးကွက်အပေါ် ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုများ * Market liquidity = ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု * Market participants = ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ * Maturity = သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း * Mispricing = ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ချက် ခေတ္တလွဲမှားနေမှု * Monetize = ငွေသားအဖြစ် ဖော်ဆောင်အသုံးပြုသည် * Net cash differential = အသားတင် ကွာဟသည့် ငွေသားပမာဏ * Notional financial position = အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ * Notional principal = အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ * Novation = စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း * Offset = ချေဖျက်သည် * Optionality = ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် * Options = ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ * Over-the-Counter (OTC) = ပြင်ပဈေးကွက် * Perpetual Futures / Perpetual Swaps = အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Physical securities = ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ ငွေကြေးစာချုပ်များ * Portfolio allocations = ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အချိုးအစားများ * Price discovery = ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း * Price exposure = ဈေးကွက်အတက်အကျကြောင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ * Price trajectories / directions = ဈေးနှုန်းသွားမည့် လမ်းကြောင်းများ * Primary Instrument Types = အဓိက ဆင်းသက်စာချုပ် အမျိုးအစားများ * Privately negotiated = သီးသန့်ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုသည့် * Put = ပွတ်တ် (ရောင်းချရန် အခွင့်အရေး) * Reference Benchmarks = စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ * Regulated = စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော * Risk mitigation = စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း / စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း * Risk-off = စွန့်စားရနိုင်ခြေကို ရှောင်ရှားလိုသည့် * Securitized products = ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်အဖြစ် ဖန်တီးထားသော ထုတ်ကုန်များ * Settlement delays = ငွေပေးချေမှု နှောင့်နှေးကြန့်ကြာမှုများ * Short position holders = ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားသူများ * Speculation = ဈေးကစားခြင်း * Spot exchange rate = လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း * Spot market = လက်ငင်းဈေးကွက် * Spread costs = ဈေးနှုန်းကွာဟမှု ကုန်ကျစရိတ်များ * Standard contracts = စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ * Standardization = စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း * Statutory liabilities = ဥပဒေအရ ပေးဆောင်ရမည့် အခွန်ဝတ္တရားများ * Strike price = ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း * Structural Variations = ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုများ * Supply risk = ထောက်ပံ့မှုပြတ်တောက်နိုင်ခြေ * Swaps = ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Synthetic Exposure = ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု * Tax Optimization = အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း * Tenor / Term = သက်တမ်းကာလ * Total return swaps = စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ခြင်း * Transition Management = ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း * Underlying asset = အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း / အခြေခံပစ္စည်း * Variable = ကိန်းရှင် * Volatility swings = ဈေးကွက် မငြိမ်မသက်ဖြစ်မှုများ * Weather derivatives = ရာသီဥတု ဆင်းသက်စာချုပ်များ </div> == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:ဘဏ္ဍာရေး]] dq7eo4c7rzravxvbvy8zldbbiv8jkgg 1040351 1040347 2026-06-23T08:52:09Z Mkant00 135890 /* အဓိက ဆင်းသက်စာချုပ် အမျိုးအစားများ (Primary Instrument Types) */ 1040351 wikitext text/x-wiki ဘဏ္ဍာရေး တွင် ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် (Financial derivative) သည် စာချုပ်ဖက် (counterparty) နှစ်ဦး သို့မဟုတ် နှစ်ဦးထက်ပိုသော သူများအကြား ချုပ်ဆိုထားသည့် စာချုပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းစာချုပ်၏ တန်ဖိုးသည် အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း (underlying asset)၊ အညွှန်းကိန်း (index) သို့မဟုတ် စံသတ်မှတ်ချက် (benchmark) တစ်ခုခု၏ ဈေးကွက်လှုပ်ရှားမှုအပေါ် မူတည်နေခြင်း သို့မဟုတ် ယင်းတို့ထံမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုတွင် ပင်ကိုတန်ဖိုး (intrinsic value) မရှိပါ။ ယင်းအစား ၎င်း၏ ဈေးကွက်ပေါက်ဈေးသည် အခြေခံအရာဝတ္ထု၏ ဈေးနှုန်းပြောင်းလဲမှုများနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်၍ အတက်အကျ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ ဈေးကွက်တွင် အများဆုံး အသုံးပြုလေ့ရှိသော အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်းများတွင် အစုရှယ်ယာများ (equities)၊ ငွေတိုက်စာချုပ်များ (bonds) ကဲ့သို့သော ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ (fixed-income instruments)၊ ကုန်စည်များ (commodities)၊ နိုင်ငံခြားငွေကြေးများ (currencies)၊ အတိုးနှုန်းများ (interest rates) နှင့် ဈေးကွက် အညွှန်းကိန်းများ (market indices) ပါဝင်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> ဈေးကွက်အတွင်း ပါဝင်သူများသည် ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဆောင်တာ နှစ်ရပ်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။ ပထမတစ်ရပ်မှာ မိမိလက်ရှိ ရင်ဆိုင်နေရသော အရှုံးပေါ်နိုင်ခြေများကို လျှော့ချရန် သို့မဟုတ် အခြားသူထံ လွှဲပြောင်းရန်အတွက် စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း (risk mitigation) သို့မဟုတ် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (hedging) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယတစ်ရပ်မှာမူ ဈေးနှုန်းများ မည်သို့ပြောင်းလဲမည်ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်း၍ အမြတ်အစွန်းရယူရန်အတွက် လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (directional speculation) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == စီးပွားရေးအရ အသုံးဝင်မှုနှင့် ဗျူဟာမြောက် အသုံးပြုခြင်း (Economic Function and Strategic Usage) == ဆင်းသက်စာချုပ်များသည် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ (market participants) အတွက် အသုံးဝင်မှု နယ်ပယ်ကျယ်ပြန့်စွာ ရှိသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်သည်။ * '''စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း (Risk Mitigation)''' - ဈေးကွက်ပါဝင်သူများသည် မိမိတို့ လက်ရှိရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသော ပစ္စည်းများ၏ တန်ဖိုးနှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျ ရွေ့လျားမည့် ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုကို ဝယ်ယူလေ့ရှိကြသည်။ ဤသို့ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဈေးကွက်အတက်အကျကြောင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ (price exposure) များကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်စေ၊ အလုံးစုံဖြစ်စေ ချေဖျက်နိုင်မည် (neutralize) ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite book|last1=Lemke|first1=Thomas P.|last2=Lins|first2=Gerald T.|title=Soft Dollars and Other Trading Activities|publisher=Thomson West|year=2013|pages=§§2:47–2:54}}</ref><ref>{{Cite book|title=Introduction to Derivatives and Risk Management|year=2010|publisher=[[Cengage Learning]]|location=[[Mason, OH]]|isbn=978-0-324-60120-6|pages=483–515|chapter-url=https://books.google.com/books?id=DT0nnLDMYTgC|author1=Don M. Chance|author2=Robert Brooks|edition=8th|access-date=2011-09-14|chapter=Advanced Derivatives and Strategies}}</ref> * '''လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (Directional Speculation)''' - ဈေးနှုန်းသွားမည့် လမ်းကြောင်းများ (price trajectories/directions)၊ ဈေးကွက် မငြိမ်မသက်ဖြစ်မှုများ (volatility swings) သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းအတက်အကျ နယ်ပယ်များ (bounded trading ranges) ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းခြင်းအပေါ် အခြေခံ၍ အကျိုးအမြတ် ရှာဖွေခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်းကဲ့သို့ အကာအကွယ်ရယူထားခြင်းမရှိဘဲ မိမိ၏ ခန့်မှန်းချက်အတိုင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံကြခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း သို့မဟုတ် လဲဗရိတ်ချ် (Capital Efficiency / Leverage)''' - မိမိဘက်မှ ကနဦး အာမခံကြေး (margin) အနည်းငယ်သာ စိုက်ထုတ်ထားသော်လည်း အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ (notional financial position) ကြီးမားစွာဖြင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြတ်အစွန်းဖြစ်စေ၊ အရှုံးဖြစ်စေ ပိုမိုကြီးမားစွာ (magnified gains or losses) ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Hull|first=John C.|title=Options, Futures, and Other Derivatives|edition=9th|publisher=Pearson|year=2014|isbn=978-0133456318|pages=16–17}}</ref> * '''ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (Synthetic Exposure)''' - တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်၍မရသော (non-tradeable)၊ ငွေပေါ်လွယ်မှုမရှိသော (illiquid) သို့မဟုတ် ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာအရ လက်လှမ်းမမီနိုင်သော (physically inaccessible) အခြေခံပစ္စည်းများ (underlying assets) ကို စီးပွားရေးအရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနိုင်ရန် ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ရာသီဥတု ဆင်းသက်စာချုပ်များ (weather derivatives) ကို အသုံးပြု၍ လေထုနှင့် အပူချိန် အပြောင်းအလဲများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် စွန့်စားရနိုင်ခြေများကို သီးခြားခွဲထုတ်ကာ (isolating) အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ခြင်းများ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Shirreff|first=David|title=Dealing With Financial Risk|year=2004|publisher=The Economist|isbn=978-1-57660-162-4|chapter-url=https://books.google.com/books?id=mwirEO_f1DkC|access-date=2011-09-14|page=23|chapter=Derivatives and leverage|url=https://archive.org/details/dealingwithfinan0000shir/page/23}}</ref> * '''အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် သို့မဟုတ် ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် (Contingent Payoffs / Optionality)''' - တိကျသော ဈေးကွက်အခြေအနေများ (specific market conditions) သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်းအမှတ်များ (price milestones) သို့ ရောက်ရှိမှသာလျှင် ဆင်းသက်စာချုပ်၏ တန်ဖိုးကို အသက်ဝင်စေမည့် (triggered) မိမိစိတ်ကြိုက် အကျိုးအမြတ်ပုံစံများ (customised return profiles) ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း (Arbitrage)''' - တစ်ထပ်တည်းတူညီသော (identical) သို့မဟုတ် အလွန်ဆက်စပ်မှုရှိသော ပစ္စည်း (highly correlated assset) တစ်ခုအား ဈေးကွက်နှစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုထက်ပိုသော နေရာများတွင် ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ချက် ခေတ္တလွဲမှားနေမှု (mispricing) ကို အခွင့်ကောင်းယူခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းမှတစ်ဆင့် သဘောတရားရေးရာအရ (theoretically) အရှုံးပေါ်ရန်မရှိသည့် (riskless) အကျိုးအမြတ်များကို ရယူနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း (Transition Management)''' - ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ ငွေကြေးစာချုပ်များ (physical securities) ကို အမှန်တကယ် ဝယ်ယူခြင်း၊ ရောင်းချခြင်းများ ပြုလုပ်မည့်အစား အဓိက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အမျိုးအစားများအကြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အချိုးအစားများ (portfolio allocations) ကို ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် ပြောင်းလဲခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနည်းအားဖြင့် ဈေးကွက်အပေါ် ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုများ (market impacts)၊ ဈေးနှုန်းကွာဟမှု ကုန်ကျစရိတ်များ (spread costs) နှင့် ငွေပေးချေမှု နှောင့်နှေးကြန့်ကြာမှုများ (settlement delays)ကို ရှောင်ရှားနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း (Tax Optimization)''' - ဥပဒေအရ ပေးဆောင်ရမည့် အခွန်ဝတ္တရားများ (statutory liabilities) ကို ရွှေ့ဆိုင်းရန် (defer) သို့မဟုတ် အနည်းဆုံးဖြစ်စေရန်အတွက် (minimize ) ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများ (cash flows)ကို ဖွဲ့စည်းစီမံခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အစုရှယ်ယာများကို အမှန်တကယ် ပိုင်ဆိုင်ထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးသည် ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် (equity swap) ကို ချုပ်ဆိုနိုင်သည်။ ထိုစာချုပ်အရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် ရှယ်ယာမှရရှိသော စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ်များကို စာချုပ်ဖက်ထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးပြီး ယင်းအစား ဆိုနီယာ (SONIA) ကဲ့သို့သော ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အတိုးနှုန်း (financing rate) ကို ရယူမည် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် (Capital Gains Tax) ကျသင့်စေမည့် တရားဝင် ပိုင်ဆိုင်မှုလွှဲပြောင်းခြင်းကို ဥပဒေနှင့်အညီ ရွှေ့ဆိုင်းထားနိုင်ပြီး ပိုင်ဆိုင်မှု၏ တန်ဖိုး ကိုမူ ငွေသားအဖြစ် ဖော်ဆောင်အသုံးပြုနိုင်မည် (monetize) ဖြစ်သည်။ == ဈေးကွက် အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (Market Classification) == ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက ဈေးကွက်နေရာ နှစ်ခုမှတစ်ဆင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ကြသည်။ * '''ပြင်ပဈေးကွက် (Over-the-Counter သို့မဟုတ် OTC)''' - ၎င်းသည် အဖွဲ့အစည်းများ (institutions) အကြား တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သော၊ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် (bilateral) သီးသန့်ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုသည့် (privately negotiated) စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်၏ အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ (global market's notional value) အများစုသည် OTC ဆင်းသက်စာချုပ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် စံသတ်မှတ်ချက်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းထက် မိမိတို့ စိတ်ကြိုက် ပြင်ဆင်ချုပ်ဆိုလေ့ရှိသောကြောင့် စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် (counterparty credit risk) ပိုမိုမြင့်မားလေ့ရှိသည်။ ဤအန္တရာယ်မှာ စာချုပ်ပါ ဝတ္တရားများကို တစ်ဖက်ဖက်မှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ (default) ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ (Exchange-Traded Derivatives သို့မဟုတ် ETD)''' - ၎င်းတို့သည် စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့် (futures) သို့မဟုတ် ရွေးချယ်ခွင့် (options) အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်သည့် စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ETD များတွင် အရောင်းအဝယ် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် ကြားခံစာချုပ်ဖက် (intermediary counterparty) အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးသော ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန (central clearing house) ကို အသုံးပြုကြသည်။ ထိုသို့အသုံးပြုခြင်းဖြင့် စာချုပ်ဖက်တစ်ဦးဦးမှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ (counterparty default risk) ကို ထိရောက်စွာ ချေဖျက်ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> == အဓိက ဆင်းသက်စာချုပ် အမျိုးအစားများ (Primary Instrument Types) == [[File:Chicago bot.jpg|right|250px|thumb| ၁၉၉၃ ခုနှစ် ချီကာဂို ကုန်သွယ်ရေးဘုတ်အဖွဲ့ (Chicago Board of Trade) ၏ အရောင်းအဝယ်ကွင်း (pit) အတွင်းမှ ဆင်းသက်စာချုပ် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သူများ]] ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ ဖွဲ့စည်းပုံများကို ယေဘုယျအားဖြင့် စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (standard contracts) နှင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်အဖြစ် ဖန်တီးထားသော ထုတ်ကုန်များ (securitized products) ဟူ၍ အမျိုးအစား နှစ်ရပ် ခွဲခြားထားသည်။ === စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (Standard Contracts) === * '''ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ (Forwards)''' - အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို အနာဂတ်ရှိ သတ်မှတ်ရက်တစ်ခုတွင် ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် စိတ်ကြိုက် ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုထားသော သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures)''' - သတ်မှတ်ထားသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ပြီး နေ့စဉ် စာရင်းရှင်းလင်းမှုပြုလုပ်သော စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသည့် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ (Options)''' - ဝယ်ယူသူအား အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို သတ်မှတ်ထားသောရက်တွင် သို့မဟုတ် ထိုရက်မတိုင်မီ ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း (strike price) ဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးပေးသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ဤစာချုပ်များတွင် ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေးကို ကောလ် (call) ဟုခေါ်ဆိုပြီး ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးကို ပွတ်တ် (put) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဝယ်ယူသူအနေဖြင့် ထိုအခွင့်အရေးကို မဖြစ်မနေ အသုံးပြုရန် တာဝန်မရှိပေ။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Swaps)''' - ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ကာလတစ်ခုအတွင်း ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများကို အစဉ်လိုက် ဖလှယ်ရန် သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ခြင်း (interest rate swaps)၊ ငွေကြေး ဖလှယ်ခြင်း (currency swaps) သို့မဟုတ် စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ခြင်း (total return swaps) တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Credit Default Swaps သို့မဟုတ် CDS)''' - ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးမှ ၎င်း၏ ချေးငွေအန္တရာယ်ကို အခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးနှင့် ဖလှယ်ရန် သို့မဟုတ် ချေဖျက်ရန် (offset) ခွင့်ပြုထားသည့် နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြီစားတစ်ဦးမှ ကြွေးမြီပေးဆပ်ရန် ပျက်ကွက်မှုအပေါ် အာမခံထားရှိခြင်းအဖြစ် ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်ပေးသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား (Instrument Mechanics) == === ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures Contracts) === ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ နှစ်မျိုးစလုံးသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ပိုင်ဆိုင်မှုပစ္စည်းများ၏ ဈေးနှုန်းအတက်အကျ အန္တရာယ်ကို ချေဖျက်ရန် သို့မဟုတ် လက်ခံရယူရန် (assume) လုပ်ဆောင်ကြသည်။ သို့သော် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ တင်းကျပ်သော ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းနှစ်ရပ် ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ စာချုပ်များကို စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်းနှင့် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုရှိသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များမှတစ်ဆင့် ဆောင်ရွက်ခြင်း (centralized exchange execution) တို့ ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း (Standardization)''' - စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော (regulated) ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များသည် စာချုပ်တိုင်းအတွက် ပြောင်းလဲ၍မရသော ပုံသေသတ်မှတ်ချက်များကို ပြဋ္ဌာန်းထားကြသည်။ အခြေခံပစ္စည်း၏ အရည်အသွေး၊ အရေအတွက် ယူနစ်၊ ပစ္စည်းပေးအပ်ရမည့် အချိန်ဇယားနှင့် နေရာတို့ကို တင်းကျပ်စွာ သတ်မှတ်ထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် နံပါတ် ၂ အဆင့်ရှိ အဝါရောင်ပြောင်းဖူး အမေရိကန်တင်း (bushel) ၅,၀၀၀ သို့မဟုတ် ဗြိတိသျှပေါင် ၆၂,၅၀၀ ဟု တိကျစွာ သတ်မှတ်ထားခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဈေးကွက်အတွင်း ရှာဖွေဆုံးဖြတ်ရန် ကျန်ရှိနေသော တစ်ခုတည်းသော ကိန်းရှင် (variable) မှာ ဈေးနှုန်းသာ ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့ လုံးဝတူညီနေသည့် သတ်မှတ်ချက်များကြောင့် စာချုပ်များကို အလွယ်တကူ အစားထိုးလဲလှယ်နိုင်ပြီး (fungible) ဈေးကွက်ပါဝင်သူများအနေဖြင့် အခက်အခဲမရှိဘဲ (with minimal transactional friction) အရောင်းအဝယ် စတင်ခြင်း (open)၊ ချေဖျက်ခြင်း သို့မဟုတ် လွှဲပြောင်းခြင်းများကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း (Central Counterparty Clearing သို့မဟုတ် CCP)''' - အရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုတွင် ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်တစ်ခု ကိုက်ညီသွားသောအခါ (matched) ဒိုင်၏ စာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာနသည် နှစ်ဖက်အကြားသို့ ဝင်ရောက်လာသည်။ ထို့နောက် ရောင်းချသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ဝယ်ယူသူအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဝယ်ယူသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ရောင်းချသူအဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို ဘဏ္ဍာရေး ဥပဒေအရ စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း (novation) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤသို့ ဗဟိုမှ အာမခံပေးခြင်းကြောင့် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ချုပ်ဆိုရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေများကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်ပြီး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သူများ၏ မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း လျှို့ဝှက်ထားနိုင်သည်။ စံသတ်မှတ်ချက်များနှင့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ ကင်းစင်မှုတို့ ပေါင်းစပ်သွားသောအခါ ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု (market liquidity) အားကောင်းလာစေသည်။ ထို့ကြောင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များသည် ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း (price discovery) အတွက် အဓိက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ယန္တရားဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား သို့မဟုတ် အလုပ်ချိန်ပြင်ပ ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း (Empirical Mechanism / Off-Hours Price Discovery)''' - စံသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် အီလက်ထရောနစ် စနစ်ဖြင့် ၂၄ နာရီနီးပါး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သောကြောင့် ပုံမှန် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များ ပိတ်ထားချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မက်ခရိုစီးပွားရေးနှင့် ပထဝီနိုင်ငံရေး တုန်လှုပ်မှုများ (geopolitical shocks) ကို လက်ခံတုံ့ပြန်နိုင်သည် (absorb)။ ဥပမာအားဖြင့် ပင်လယ်ရေကြောင်း ရေနံစိမ်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် ကမ္ဘာ့အရေးပါသော ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို ပိတ်ဆို့နိုင်ခြေရှိသည်ဟူသော သတင်းများ တနင်္ဂနွေပိတ်ရက်တွင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ တနင်္ဂနွေနေ့ ညနေ ၆ နာရီ (EST) အချိန်တွင် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ရေနံ ထောက်ပံ့မှုပြတ်တောက်နိုင်ခြေ (supply risk)ကို ဈေးနှုန်းများတွင် ချက်ချင်းထည့်သွင်း တွက်ချက်ခဲ့ကြသည်။ အနောက်တက္ကဆက် ကြားခံ ရေနံစိမ်း (West Texas Intermediate သို့မဟုတ် WTI) ၏ ဆက်တိုက် ကြိုပွိုင့် (continuous futures) ဈေးနှုန်းများသည် ၂.၇ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ကာ တစ်စည်လျှင် ၇၈ ဒေါ်လာအထိ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် S&P 500 နှင့် Nasdaq 100 ကဲ့သို့သော ကျယ်ပြန့်သည့် အစုရှယ်ယာ အညွှန်းကိန်း ကြိုပွိုင့်များသည် သုညဒသမ ၃ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် သုညဒသမ ၄ ရာခိုင်နှုန်း အသီးသီး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ တနင်္လာနေ့နံနက်ပိုင်း အစုရှယ်ယာဈေးကွက်များ မဖွင့်လှစ်မီ နာရီပေါင်းများစွာ အလိုကတည်းကပင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း အမျိုးအစားစုံလင်စွာ၌ စွန့်စားရနိုင်ခြေကို ရှောင်ရှားလိုသည့် (risk-off) ဈေးနှုန်းအသစ် သတ်မှတ်မှုများ ချက်ချင်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.barrons.com/articles/stock-futures-oil-trading-sunday-a0a615fa|title=Market News: Futures Fall, Oil Jumps|work=Barron's|access-date=2026-06-22}}</ref> === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Perpetual Futures သို့မဟုတ် Perpetual Swaps) === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ် (Perpetual future) ကို အရပ်သုံးစကားဖြင့် ပါပ် (perp) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းသည် စံသတ်မှတ်ချက်မရှိသော သို့မဟုတ် သီးခြားအရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုအပေါ်သာ မူတည်သော ဆင်းသက်စာချုပ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါစာချုပ်သည် အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုအပေါ် လဲဗရိတ်ချ် (leverage) အသုံးပြု၍ လားရာခန့်မှန်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (directional exposure) ကို ပေးစွမ်းနိုင်ပြီး သတ်မှတ်ထားသော သက်တမ်းကုန်ဆုံးရက် မရှိပေ။ ဤစာချုပ်အမျိုးအစားသည် ဒစ်ဂျစ်တယ်ပစ္စည်းများ (digital assets) ဖြစ်သော ခရစ်ပတိုငွေကြေး (cryptocurrency) ဈေးကွက်များတွင် ပထမဆုံး ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏသည် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏထက် အဆပေါင်းများစွာ သာလွန်လေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရန်ပုံငွေနှုန်းထား ယန္တရား (The Funding Rate Mechanism)''' - အမြဲတမ်းစာချုပ်များသည် မည်သည့်အခါမျှ သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်းမရှိသလို ပစ္စည်းအမှန်တကယ် ပေးအပ်ရန်လည်း မလိုပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်၏ ဈေးနှုန်းကို အခြေခံပစ္စည်း၏ လက်ငင်းပေါက်ဈေးနှင့် ထပ်တူကျစေရန်အတွက် ရန်ပုံငွေနှုန်းထား (funding rate) ဟုခေါ်သော အလိုအလျောက် အချိန်မှန် ငွေပေးချေမှုစနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးထက် ပိုမိုမြင့်မားနေပါက ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားသူများ (long position holders) သည် ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားသူများ (short position holders) ထံသို့ ရာခိုင်နှုန်းတစ်ခုဖြင့် အခကြေးငွေ ပေးဆောင်ရသည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးအောက် လျော့နည်းနေပါက (trades at a discount) ရောင်းချထားသူများက ဝယ်ယူထားသူများကို ပြန်လည်ပေးဆောင်ရသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရာ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက် (Comparison to Traditional Swaps)''' - ဖွဲ့စည်းပုံအရ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရိုးရာ စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Total Return Swaps သို့မဟုတ် TRS) ၏ လုပ်ဆောင်မှုများနှင့် ဆင်တူကြသည်။ ဤဖွဲ့စည်းပုံ နှစ်မျိုးစလုံးတွင် စာချုပ်ဖက်များသည် အခြေခံပစ္စည်းကို အမှန်တကယ် မပိုင်ဆိုင်ဘဲ ၎င်း၏ တန်ဖိုးတက်လာမှု (capital appreciation) သို့မဟုတ် ကျဆင်းမှု (depreciation) အပေါ် ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် အကျိုးအမြတ် ရယူနိုင်သည်။ သို့သော် TRS သည် များသောအားဖြင့် အဖွဲ့အစည်းများအကြား ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ် (bilateral agreement) ဖြစ်သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များမှာမူ မြင့်မားသော လဲဗရိတ်ချ်ကို ပေးစွမ်းနိုင်ရန်နှင့် ရိုးရှင်းသော လားရာခန့်မှန်းမှု ယန္တရားများ ပါဝင်စေရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ရောင်းဝယ်သော ဘဏ္ဍာရေးထုတ်ကုန်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Interest Rate Swaps သို့မဟုတ် IRS) === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Interest rate swap သို့မဟုတ် IRS) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ (notional principal) အပေါ် အခြေခံ၍ အနာဂတ်တွင် ပေးချေရမည့် အတိုးငွေများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ရန် သဘောတူကြသည်။ ပုံသေဝင်ငွေရ ဈေးကွက်များတွင် အဖွဲ့အစည်းကြီးများသည် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိက ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ကြွေးမြီ သက်တမ်း(asset-liability duration) များကို စီမံခန့်ခွဲရန်၊ ငွေကြေးမူဝါဒများနှင့် ပတ်သက်၍ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားရန်နှင့် အတိုးနှုန်း မတည်ငြိမ်မှု (interest rate volatility) များကို အကာအကွယ်ယူရန်အတွက် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရှင်းသော ဖွဲ့စည်းပုံ (The "Plain Vanilla" Structure)''' - အသုံးအများဆုံး ပုံစံမှာ ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating swap) ဖြစ်သည်။ ဤအစီအစဉ်တွင် စာချုပ်ဖက် က (Counterparty A) သည် စာချုပ်ဖက် ခ (Counterparty B) သို့ ပုံသေအတိုးနှုန်း တစ်ခုကို ပေးချေရန် သဘောတူပြီး ယင်းအစား အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း (floating interest rate) ကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် စာချုပ်ဖက် ခ သည် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ပေးချေပြီး ပုံသေအတိုးနှုန်းကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏသည် အမည်ခံ (purely notional) သာဖြစ်ပြီး မည်သည့်အခါမျှ အမှန်တကယ် ဖလှယ်မည်မဟုတ်ပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေပေးချေရမည့် ရက်ရောက်တိုင်း မိမိတို့ ပေးချေရမည့် တာဝန်နှစ်ရပ်အကြား ကွာဟချက်ကို တွက်ချက်ကာ အသားတင် ကွာဟသည့် ငွေသားပမာဏ (net cash differential) ကိုသာ ရှင်းလင်းပေးချေကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ (Reference Benchmarks)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခုရှိ အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းအပိုင်းကို တက်ကြွစွာ ပြောင်းလဲနေသော ရေတိုဈေးကွက် စံသတ်မှတ်ချက်တစ်ခုနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ လန်ဒန် ဘဏ်အချင်းချင်း အတိုးနှုန်း (London Interbank Offered Rate သို့မဟုတ် LIBOR) ကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အသုံးပြုမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီးနောက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် အာမခံထားသော ညအိပ် ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု နှုန်းထား (Secured Overnight Financing Rate သို့မဟုတ် SOFR) ကို အဓိက မှီငြမ်းလာကြသည်။ ၎င်းသည် အမေရိကန် ငွေတိုက်စာချုပ်များကို အာမခံအဖြစ်ထားရှိကာ ညတွင်းချင်း ငွေချေးယူရာတွင် ကုန်ကျစရိတ် (cost of borrowing cash overnight collateralized) ကို ကျယ်ပြန့်စွာ တိုင်းတာထားသော နှုန်းထားဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုများ (Structural Variations)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် ဈေးကွက် အရောင်းအဝယ်ပမာဏ၏ အများစုကို နေရာယူထားသော်လည်း အခြားသော ပြင်ပဈေးကွက် ဖလှယ်ရေးပုံစံများလည်း ရှိသေးသည်။ ၎င်းတို့တွင် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းတစ်ခုနှင့် အခြားသော အပြောင်းအလဲရှိသည့် အတိုးနှုန်းတစ်ခုကို ဖလှယ်သော အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (basis swaps) နှင့် နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (cross-currency interest rate swaps) တို့ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Currency Swaps) === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Currency swap သို့မဟုတ် cross-currency swap) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော ဆင်းသက်စာချုပ် သဘောတူညီချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် ငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် ချေးယူထားသော ငွေရင်းပမာဏနှင့် ၎င်း၏ အတိုးများကို အခြားငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော တူညီသည့် ငွေရင်းနှင့် အတိုးများဖြင့် အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏကိုသာ အသုံးပြုသော ပုံမှန် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တွင် အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏကို အမှန်တကယ် လွှဲပြောင်းပေးရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> စံသတ်မှတ်ထားသော ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခု၏ လုပ်ငန်းစဉ် အဆင့်ဆင့်ကို အောက်ပါ သီးခြားအဆင့် သုံးဆင့်ဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။ * '''စတင်ခြင်း (Inception)''' - စာချုပ်ဖက်များသည် အဆိုပါအချိန်၌ ပေါက်ဈေးရှိနေသော လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း (spot exchange rate) အတိုင်း တူညီသော ငွေရင်းပမာဏများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကာလ (The Tenor / Term)''' - စာချုပ် သက်တမ်းတစ်လျှောက်လုံးတွင် နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးသည် မိမိတို့ လက်ခံရရှိထားသော ငွေရင်းပမာဏအပေါ် ကျသင့်သည့် အတိုးငွေများကို အချိန်မှန် ပေးချေရသည်။ ဤအတိုးငွေပေးချေမှုများကို ပုံသေနှင့် ပုံသေ ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-fixed)၊ ပုံသေနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုး ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating) သို့မဟုတ် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးအချင်းချင်း ဖလှယ်ခြင်း (floating-for-floating) စသည်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း (Maturity)''' - ဖလှယ်ရေးစာချုပ် သက်တမ်းကုန်ဆုံးသွားသောအခါ စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေရင်းပမာဏများကို မူလပိုင်ရှင်များထံသို့ ပြန်လည်ပေးအပ် ဖလှယ်ကြသည်။ ဤနောက်ဆုံး ပြန်လည်ဖလှယ်ခြင်းကို အဆိုပါအချိန်ရှိ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် စာချုပ်စတင်ချုပ်ဆိုစဉ်ကတည်းက သဘောတူညီထားခဲ့သော ကြိုတင်သတ်မှတ်နှုန်းထား (locked-in forward rate) (များသောအားဖြင့် မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်း) ဖြင့်ဖြစ်စေ ဆောင်ရွက်ကြသည်။ မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် ကြွေးမြီသက်တမ်းတစ်လျှောက် နိုင်ငံခြားငွေလဲလှယ်ရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် အန္တရာယ်များမှ နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးကို အပြည့်အဝ အကာအကွယ် ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်း (Economic Rationale)''' - နိုင်ငံတကာ ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများသည် ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိကအားဖြင့် နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် (comparative borrowing advantage) ရရှိရန် အသုံးပြုကြသည်။ နိုင်ငံခြားဈေးကွက်တွင် ငွေကြေးစာချုပ်များ တိုက်ရိုက်ထုတ်ဝေပြီး ချေးယူခြင်းထက် ပိုမိုသက်သာသော အတိုးနှုန်းဖြင့် ချေးငွေရယူရန်အတွက် ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ် မိမိတို့၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (balance sheet) တွင် နိုင်ငံခြားငွေကြေးဖြင့် ပေးဆပ်ရန်ရှိသော ကြွေးမြီများ (foreign currency liabilities) ကို အကာအကွယ်ယူရန် ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဝေါဟာရအဘိဓာန် (Glossary) == <div style="column-count: 2; -moz-column-count: 2; -webkit-column-count: 2;"> * Arbitrage = ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း * Asset-liability duration = ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ကြွေးမြီ သက်တမ်း * Basis swaps = အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Benchmark = စံသတ်မှတ်ချက် * Bilateral = နှစ်ဦးနှစ်ဖက် * Bounded trading ranges = သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းအတက်အကျ နယ်ပယ်များ * Bushel = အမေရိကန်တင်း (အခြင်အတွယ်ယူနစ်) * Call = ကောလ် (ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေး) * Capital appreciation = တန်ဖိုးတက်လာမှု * Capital Efficiency = အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း * Capital Gains Tax = အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် * Cash flows = ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများ * Central Counterparty Clearing (CCP) = ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း * Central clearing house = ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန * Centralized exchange execution = ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုရှိသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များမှတစ်ဆင့် ဆောင်ရွက်ခြင်း * Collateralized borrowing cost = အာမခံထားရှိကာ ငွေချေးယူရာတွင် ကုန်ကျစရိတ် * Commodities = ကုန်စည်များ * Comparative borrowing advantage = နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် * Contingent Payoffs = အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် * Continuous futures = ဆက်တိုက် ကြိုပွိုင့် * Counterparty = စာချုပ်ဖက် * Counterparty credit risk = စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် * Counterparty default risk = စာချုပ်ဖက်တစ်ဦးဦးမှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ * Credit Default Swaps (CDS) = ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Cross-currency interest rate swaps = နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Cross-currency swap = ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ် * Cryptocurrency = ခရစ်ပတိုငွေကြေး * Currency swaps = ငွေကြေး ဖလှယ်ခြင်း / ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Customised return profiles = မိမိစိတ်ကြိုက် အကျိုးအမြတ်ပုံစံများ * Default = ပျက်ကွက်မှု (ကြွေးမြီ သို့မဟုတ် တာဝန်) * Depreciation = တန်ဖိုးကျဆင်းမှု * Derivative = ဆင်းသက်စာချုပ် * Directional exposure = လားရာခန့်မှန်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု * Directional speculation = လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း * Economic Rationale = စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်း * Empirical Mechanism = လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား * Equities = အစုရှယ်ယာများ * Equity swap = ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် * Exchange-Traded Derivatives (ETD) = ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ * Financial derivative = ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် * Financing rate = ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အတိုးနှုန်း * Fixed-for-fixed = ပုံသေနှင့် ပုံသေ ဖလှယ်ခြင်း * Fixed-for-floating swap = ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း * Fixed-income instruments = ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ * Floating interest rate = အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း * Floating-for-floating = အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးအချင်းချင်း ဖလှယ်ခြင်း * Foreign currency liabilities = နိုင်ငံခြားငွေကြေးဖြင့် ပေးဆပ်ရန်ရှိသော ကြွေးမြီများ * Forwards = ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ * Funding rate = ရန်ပုံငွေနှုန်းထား * Fungible = အလွယ်တကူ အစားထိုးလဲလှယ်နိုင်သော * Futures = ကြိုပွိုင့် / ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Geopolitical shocks = ပထဝီနိုင်ငံရေး တုန်လှုပ်မှုများ * Hedging = ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း) * Highly correlated asset = အလွန်ဆက်စပ်မှုရှိသော ပစ္စည်း * Identical = တစ်ထပ်တည်းတူညီသော * Illiquid = ငွေပေါ်လွယ်မှုမရှိသော * Index / Indices = အညွှန်းကိန်း / အညွှန်းကိန်းများ * Institutions = အဖွဲ့အစည်းများ * Instrument Mechanics = ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား * Intermediary counterparty = ကြားခံစာချုပ်ဖက် * Interest rate swaps (IRS) = အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ခြင်း / အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Interest rate volatility = အတိုးနှုန်း မတည်ငြိမ်မှု * Intrinsic value = ပင်ကိုတန်ဖိုး * Leverage = လဲဗရိတ်ချ် (အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း) * Locked-in forward rate = ကြိုတင်သတ်မှတ်နှုန်းထား * Long position holders = ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားသူများ * Magnified gains or losses = ပိုမိုကြီးမားစွာ ဖြစ်ပေါ်စေသော အမြတ် သို့မဟုတ် အရှုံး * Margin = အာမခံကြေး * Market Classification = ဈေးကွက် အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း * Market impacts = ဈေးကွက်အပေါ် ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုများ * Market liquidity = ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု * Market participants = ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ * Maturity = သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း * Mispricing = ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ချက် ခေတ္တလွဲမှားနေမှု * Monetize = ငွေသားအဖြစ် ဖော်ဆောင်အသုံးပြုသည် * Net cash differential = အသားတင် ကွာဟသည့် ငွေသားပမာဏ * Notional financial position = အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ * Notional principal = အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ * Novation = စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း * Offset = ချေဖျက်သည် * Optionality = ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် * Options = ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ * Over-the-Counter (OTC) = ပြင်ပဈေးကွက် * Perpetual Futures / Perpetual Swaps = အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Physical securities = ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ ငွေကြေးစာချုပ်များ * Portfolio allocations = ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အချိုးအစားများ * Price discovery = ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း * Price exposure = ဈေးကွက်အတက်အကျကြောင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ * Price trajectories / directions = ဈေးနှုန်းသွားမည့် လမ်းကြောင်းများ * Primary Instrument Types = အဓိက ဆင်းသက်စာချုပ် အမျိုးအစားများ * Privately negotiated = သီးသန့်ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုသည့် * Put = ပွတ်တ် (ရောင်းချရန် အခွင့်အရေး) * Reference Benchmarks = စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ * Regulated = စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော * Risk mitigation = စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း / စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း * Risk-off = စွန့်စားရနိုင်ခြေကို ရှောင်ရှားလိုသည့် * Securitized products = ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်အဖြစ် ဖန်တီးထားသော ထုတ်ကုန်များ * Settlement delays = ငွေပေးချေမှု နှောင့်နှေးကြန့်ကြာမှုများ * Short position holders = ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားသူများ * Speculation = ဈေးကစားခြင်း * Spot exchange rate = လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း * Spot market = လက်ငင်းဈေးကွက် * Spread costs = ဈေးနှုန်းကွာဟမှု ကုန်ကျစရိတ်များ * Standard contracts = စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ * Standardization = စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း * Statutory liabilities = ဥပဒေအရ ပေးဆောင်ရမည့် အခွန်ဝတ္တရားများ * Strike price = ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း * Structural Variations = ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုများ * Supply risk = ထောက်ပံ့မှုပြတ်တောက်နိုင်ခြေ * Swaps = ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Synthetic Exposure = ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု * Tax Optimization = အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း * Tenor / Term = သက်တမ်းကာလ * Total return swaps = စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ခြင်း * Transition Management = ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း * Underlying asset = အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း / အခြေခံပစ္စည်း * Variable = ကိန်းရှင် * Volatility swings = ဈေးကွက် မငြိမ်မသက်ဖြစ်မှုများ * Weather derivatives = ရာသီဥတု ဆင်းသက်စာချုပ်များ </div> == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:ဘဏ္ဍာရေး]] glq3r2rweqxog22bd1a48bcazu51o4l 1040361 1040351 2026-06-23T09:16:11Z Mkant00 135890 /* ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား (Instrument Mechanics) */ 1040361 wikitext text/x-wiki ဘဏ္ဍာရေး တွင် ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် (Financial derivative) သည် စာချုပ်ဖက် (counterparty) နှစ်ဦး သို့မဟုတ် နှစ်ဦးထက်ပိုသော သူများအကြား ချုပ်ဆိုထားသည့် စာချုပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းစာချုပ်၏ တန်ဖိုးသည် အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း (underlying asset)၊ အညွှန်းကိန်း (index) သို့မဟုတ် စံသတ်မှတ်ချက် (benchmark) တစ်ခုခု၏ ဈေးကွက်လှုပ်ရှားမှုအပေါ် မူတည်နေခြင်း သို့မဟုတ် ယင်းတို့ထံမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုတွင် ပင်ကိုတန်ဖိုး (intrinsic value) မရှိပါ။ ယင်းအစား ၎င်း၏ ဈေးကွက်ပေါက်ဈေးသည် အခြေခံအရာဝတ္ထု၏ ဈေးနှုန်းပြောင်းလဲမှုများနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်၍ အတက်အကျ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ ဈေးကွက်တွင် အများဆုံး အသုံးပြုလေ့ရှိသော အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်းများတွင် အစုရှယ်ယာများ (equities)၊ ငွေတိုက်စာချုပ်များ (bonds) ကဲ့သို့သော ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ (fixed-income instruments)၊ ကုန်စည်များ (commodities)၊ နိုင်ငံခြားငွေကြေးများ (currencies)၊ အတိုးနှုန်းများ (interest rates) နှင့် ဈေးကွက် အညွှန်းကိန်းများ (market indices) ပါဝင်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> ဈေးကွက်အတွင်း ပါဝင်သူများသည် ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဆောင်တာ နှစ်ရပ်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။ ပထမတစ်ရပ်မှာ မိမိလက်ရှိ ရင်ဆိုင်နေရသော အရှုံးပေါ်နိုင်ခြေများကို လျှော့ချရန် သို့မဟုတ် အခြားသူထံ လွှဲပြောင်းရန်အတွက် စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း (risk mitigation) သို့မဟုတ် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (hedging) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယတစ်ရပ်မှာမူ ဈေးနှုန်းများ မည်သို့ပြောင်းလဲမည်ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်း၍ အမြတ်အစွန်းရယူရန်အတွက် လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (directional speculation) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == စီးပွားရေးအရ အသုံးဝင်မှုနှင့် ဗျူဟာမြောက် အသုံးပြုခြင်း (Economic Function and Strategic Usage) == ဆင်းသက်စာချုပ်များသည် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ (market participants) အတွက် အသုံးဝင်မှု နယ်ပယ်ကျယ်ပြန့်စွာ ရှိသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်သည်။ * '''စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း (Risk Mitigation)''' - ဈေးကွက်ပါဝင်သူများသည် မိမိတို့ လက်ရှိရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသော ပစ္စည်းများ၏ တန်ဖိုးနှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျ ရွေ့လျားမည့် ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုကို ဝယ်ယူလေ့ရှိကြသည်။ ဤသို့ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဈေးကွက်အတက်အကျကြောင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ (price exposure) များကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်စေ၊ အလုံးစုံဖြစ်စေ ချေဖျက်နိုင်မည် (neutralize) ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite book|last1=Lemke|first1=Thomas P.|last2=Lins|first2=Gerald T.|title=Soft Dollars and Other Trading Activities|publisher=Thomson West|year=2013|pages=§§2:47–2:54}}</ref><ref>{{Cite book|title=Introduction to Derivatives and Risk Management|year=2010|publisher=[[Cengage Learning]]|location=[[Mason, OH]]|isbn=978-0-324-60120-6|pages=483–515|chapter-url=https://books.google.com/books?id=DT0nnLDMYTgC|author1=Don M. Chance|author2=Robert Brooks|edition=8th|access-date=2011-09-14|chapter=Advanced Derivatives and Strategies}}</ref> * '''လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (Directional Speculation)''' - ဈေးနှုန်းသွားမည့် လမ်းကြောင်းများ (price trajectories/directions)၊ ဈေးကွက် မငြိမ်မသက်ဖြစ်မှုများ (volatility swings) သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းအတက်အကျ နယ်ပယ်များ (bounded trading ranges) ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းခြင်းအပေါ် အခြေခံ၍ အကျိုးအမြတ် ရှာဖွေခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်းကဲ့သို့ အကာအကွယ်ရယူထားခြင်းမရှိဘဲ မိမိ၏ ခန့်မှန်းချက်အတိုင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံကြခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း သို့မဟုတ် လဲဗရိတ်ချ် (Capital Efficiency / Leverage)''' - မိမိဘက်မှ ကနဦး အာမခံကြေး (margin) အနည်းငယ်သာ စိုက်ထုတ်ထားသော်လည်း အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ (notional financial position) ကြီးမားစွာဖြင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြတ်အစွန်းဖြစ်စေ၊ အရှုံးဖြစ်စေ ပိုမိုကြီးမားစွာ (magnified gains or losses) ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Hull|first=John C.|title=Options, Futures, and Other Derivatives|edition=9th|publisher=Pearson|year=2014|isbn=978-0133456318|pages=16–17}}</ref> * '''ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (Synthetic Exposure)''' - တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်၍မရသော (non-tradeable)၊ ငွေပေါ်လွယ်မှုမရှိသော (illiquid) သို့မဟုတ် ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာအရ လက်လှမ်းမမီနိုင်သော (physically inaccessible) အခြေခံပစ္စည်းများ (underlying assets) ကို စီးပွားရေးအရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနိုင်ရန် ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ရာသီဥတု ဆင်းသက်စာချုပ်များ (weather derivatives) ကို အသုံးပြု၍ လေထုနှင့် အပူချိန် အပြောင်းအလဲများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် စွန့်စားရနိုင်ခြေများကို သီးခြားခွဲထုတ်ကာ (isolating) အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ခြင်းများ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Shirreff|first=David|title=Dealing With Financial Risk|year=2004|publisher=The Economist|isbn=978-1-57660-162-4|chapter-url=https://books.google.com/books?id=mwirEO_f1DkC|access-date=2011-09-14|page=23|chapter=Derivatives and leverage|url=https://archive.org/details/dealingwithfinan0000shir/page/23}}</ref> * '''အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် သို့မဟုတ် ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် (Contingent Payoffs / Optionality)''' - တိကျသော ဈေးကွက်အခြေအနေများ (specific market conditions) သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်းအမှတ်များ (price milestones) သို့ ရောက်ရှိမှသာလျှင် ဆင်းသက်စာချုပ်၏ တန်ဖိုးကို အသက်ဝင်စေမည့် (triggered) မိမိစိတ်ကြိုက် အကျိုးအမြတ်ပုံစံများ (customised return profiles) ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း (Arbitrage)''' - တစ်ထပ်တည်းတူညီသော (identical) သို့မဟုတ် အလွန်ဆက်စပ်မှုရှိသော ပစ္စည်း (highly correlated assset) တစ်ခုအား ဈေးကွက်နှစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုထက်ပိုသော နေရာများတွင် ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ချက် ခေတ္တလွဲမှားနေမှု (mispricing) ကို အခွင့်ကောင်းယူခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းမှတစ်ဆင့် သဘောတရားရေးရာအရ (theoretically) အရှုံးပေါ်ရန်မရှိသည့် (riskless) အကျိုးအမြတ်များကို ရယူနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း (Transition Management)''' - ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ ငွေကြေးစာချုပ်များ (physical securities) ကို အမှန်တကယ် ဝယ်ယူခြင်း၊ ရောင်းချခြင်းများ ပြုလုပ်မည့်အစား အဓိက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အမျိုးအစားများအကြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အချိုးအစားများ (portfolio allocations) ကို ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် ပြောင်းလဲခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနည်းအားဖြင့် ဈေးကွက်အပေါ် ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုများ (market impacts)၊ ဈေးနှုန်းကွာဟမှု ကုန်ကျစရိတ်များ (spread costs) နှင့် ငွေပေးချေမှု နှောင့်နှေးကြန့်ကြာမှုများ (settlement delays)ကို ရှောင်ရှားနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း (Tax Optimization)''' - ဥပဒေအရ ပေးဆောင်ရမည့် အခွန်ဝတ္တရားများ (statutory liabilities) ကို ရွှေ့ဆိုင်းရန် (defer) သို့မဟုတ် အနည်းဆုံးဖြစ်စေရန်အတွက် (minimize ) ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများ (cash flows)ကို ဖွဲ့စည်းစီမံခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အစုရှယ်ယာများကို အမှန်တကယ် ပိုင်ဆိုင်ထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးသည် ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် (equity swap) ကို ချုပ်ဆိုနိုင်သည်။ ထိုစာချုပ်အရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် ရှယ်ယာမှရရှိသော စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ်များကို စာချုပ်ဖက်ထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးပြီး ယင်းအစား ဆိုနီယာ (SONIA) ကဲ့သို့သော ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အတိုးနှုန်း (financing rate) ကို ရယူမည် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် (Capital Gains Tax) ကျသင့်စေမည့် တရားဝင် ပိုင်ဆိုင်မှုလွှဲပြောင်းခြင်းကို ဥပဒေနှင့်အညီ ရွှေ့ဆိုင်းထားနိုင်ပြီး ပိုင်ဆိုင်မှု၏ တန်ဖိုး ကိုမူ ငွေသားအဖြစ် ဖော်ဆောင်အသုံးပြုနိုင်မည် (monetize) ဖြစ်သည်။ == ဈေးကွက် အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (Market Classification) == ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက ဈေးကွက်နေရာ နှစ်ခုမှတစ်ဆင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ကြသည်။ * '''ပြင်ပဈေးကွက် (Over-the-Counter သို့မဟုတ် OTC)''' - ၎င်းသည် အဖွဲ့အစည်းများ (institutions) အကြား တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သော၊ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် (bilateral) သီးသန့်ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုသည့် (privately negotiated) စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်၏ အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ (global market's notional value) အများစုသည် OTC ဆင်းသက်စာချုပ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် စံသတ်မှတ်ချက်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းထက် မိမိတို့ စိတ်ကြိုက် ပြင်ဆင်ချုပ်ဆိုလေ့ရှိသောကြောင့် စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် (counterparty credit risk) ပိုမိုမြင့်မားလေ့ရှိသည်။ ဤအန္တရာယ်မှာ စာချုပ်ပါ ဝတ္တရားများကို တစ်ဖက်ဖက်မှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ (default) ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ (Exchange-Traded Derivatives သို့မဟုတ် ETD)''' - ၎င်းတို့သည် စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့် (futures) သို့မဟုတ် ရွေးချယ်ခွင့် (options) အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်သည့် စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ETD များတွင် အရောင်းအဝယ် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် ကြားခံစာချုပ်ဖက် (intermediary counterparty) အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးသော ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန (central clearing house) ကို အသုံးပြုကြသည်။ ထိုသို့အသုံးပြုခြင်းဖြင့် စာချုပ်ဖက်တစ်ဦးဦးမှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ (counterparty default risk) ကို ထိရောက်စွာ ချေဖျက်ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> == အဓိက ဆင်းသက်စာချုပ် အမျိုးအစားများ (Primary Instrument Types) == [[File:Chicago bot.jpg|right|250px|thumb| ၁၉၉၃ ခုနှစ် ချီကာဂို ကုန်သွယ်ရေးဘုတ်အဖွဲ့ (Chicago Board of Trade) ၏ အရောင်းအဝယ်ကွင်း (pit) အတွင်းမှ ဆင်းသက်စာချုပ် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သူများ]] ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ ဖွဲ့စည်းပုံများကို ယေဘုယျအားဖြင့် စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (standard contracts) နှင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်အဖြစ် ဖန်တီးထားသော ထုတ်ကုန်များ (securitized products) ဟူ၍ အမျိုးအစား နှစ်ရပ် ခွဲခြားထားသည်။ === စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (Standard Contracts) === * '''ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ (Forwards)''' - အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို အနာဂတ်ရှိ သတ်မှတ်ရက်တစ်ခုတွင် ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် စိတ်ကြိုက် ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုထားသော သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures)''' - သတ်မှတ်ထားသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ပြီး နေ့စဉ် စာရင်းရှင်းလင်းမှုပြုလုပ်သော စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသည့် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ (Options)''' - ဝယ်ယူသူအား အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို သတ်မှတ်ထားသောရက်တွင် သို့မဟုတ် ထိုရက်မတိုင်မီ ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း (strike price) ဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးပေးသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ဤစာချုပ်များတွင် ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေးကို ကောလ် (call) ဟုခေါ်ဆိုပြီး ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးကို ပွတ်တ် (put) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဝယ်ယူသူအနေဖြင့် ထိုအခွင့်အရေးကို မဖြစ်မနေ အသုံးပြုရန် တာဝန်မရှိပေ။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Swaps)''' - ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ကာလတစ်ခုအတွင်း ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများကို အစဉ်လိုက် ဖလှယ်ရန် သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ခြင်း (interest rate swaps)၊ ငွေကြေး ဖလှယ်ခြင်း (currency swaps) သို့မဟုတ် စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ခြင်း (total return swaps) တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Credit Default Swaps သို့မဟုတ် CDS)''' - ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးမှ ၎င်း၏ ချေးငွေအန္တရာယ်ကို အခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးနှင့် ဖလှယ်ရန် သို့မဟုတ် ချေဖျက်ရန် (offset) ခွင့်ပြုထားသည့် နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြီစားတစ်ဦးမှ ကြွေးမြီပေးဆပ်ရန် ပျက်ကွက်မှုအပေါ် အာမခံထားရှိခြင်းအဖြစ် ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်ပေးသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား (Instrument Mechanics) == === ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures Contracts) === ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ နှစ်မျိုးစလုံးသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ပိုင်ဆိုင်မှုပစ္စည်းများ၏ ဈေးနှုန်းအတက်အကျ အန္တရာယ်ကို ချေဖျက်ရန် သို့မဟုတ် လက်ခံရယူရန် (assume) လုပ်ဆောင်ကြသည်။ သို့သော် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ တင်းကျပ်သော ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းနှစ်ရပ် ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ စာချုပ်များကို စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်းနှင့် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုရှိသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များမှတစ်ဆင့် ဆောင်ရွက်ခြင်း (centralized exchange execution) တို့ ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း (Standardization)''' - စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော (regulated) ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များသည် စာချုပ်တိုင်းအတွက် ပြောင်းလဲ၍မရသော ပုံသေသတ်မှတ်ချက်များကို ပြဋ္ဌာန်းထားကြသည်။ အခြေခံပစ္စည်း၏ အရည်အသွေး၊ အရေအတွက် ယူနစ်၊ ပစ္စည်းပေးအပ်ရမည့် အချိန်ဇယားနှင့် နေရာတို့ကို တင်းကျပ်စွာ သတ်မှတ်ထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် နံပါတ် ၂ အဆင့်ရှိ အဝါရောင်ပြောင်းဖူး အမေရိကန်တင်း (bushel) ၅,၀၀၀ သို့မဟုတ် ဗြိတိသျှပေါင် ၆၂,၅၀၀ ဟု တိကျစွာ သတ်မှတ်ထားခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဈေးကွက်အတွင်း ရှာဖွေဆုံးဖြတ်ရန် ကျန်ရှိနေသော တစ်ခုတည်းသော ကိန်းရှင် (variable) မှာ ဈေးနှုန်းသာ ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့ လုံးဝတူညီနေသည့် သတ်မှတ်ချက်များကြောင့် စာချုပ်များကို အလွယ်တကူ အစားထိုးလဲလှယ်နိုင်ပြီး (fungible) ဈေးကွက်ပါဝင်သူများအနေဖြင့် အခက်အခဲမရှိဘဲ (with minimal transactional friction) အရောင်းအဝယ် စတင်ခြင်း (open)၊ ချေဖျက်ခြင်း သို့မဟုတ် လွှဲပြောင်းခြင်းများကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း (Central Counterparty Clearing သို့မဟုတ် CCP)''' - အရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုတွင် ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်တစ်ခု ကိုက်ညီသွားသောအခါ (matched) ဒိုင်၏ စာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာနသည် နှစ်ဖက်အကြားသို့ ဝင်ရောက်လာသည်။ ထို့နောက် ရောင်းချသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ဝယ်ယူသူအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဝယ်ယူသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ရောင်းချသူအဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို ဘဏ္ဍာရေး ဥပဒေအရ စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း (novation) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤသို့ ဗဟိုမှ အာမခံပေးခြင်းကြောင့် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ချုပ်ဆိုရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေများကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်ပြီး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သူများ၏ မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း လျှို့ဝှက်ထားနိုင်သည်။ စံသတ်မှတ်ချက်များနှင့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ ကင်းစင်မှုတို့ ပေါင်းစပ်သွားသောအခါ ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု (market liquidity) အားကောင်းလာစေသည်။ ထို့ကြောင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များသည် ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း (price discovery) အတွက် အဓိက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ယန္တရားဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား သို့မဟုတ် အလုပ်ချိန်ပြင်ပ ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း (Empirical Mechanism / Off-Hours Price Discovery)''' - စံသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် အီလက်ထရောနစ် စနစ်ဖြင့် ၂၄ နာရီနီးပါး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သောကြောင့် ပုံမှန် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များ ပိတ်ထားချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မက်ခရိုစီးပွားရေးနှင့် ပထဝီနိုင်ငံရေး တုန်လှုပ်မှုများ (geopolitical shocks) ကို လက်ခံတုံ့ပြန်နိုင်သည် (absorb)။ ဥပမာအားဖြင့် ပင်လယ်ရေကြောင်း ရေနံစိမ်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် ကမ္ဘာ့အရေးပါသော ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို ပိတ်ဆို့နိုင်ခြေရှိသည်ဟူသော သတင်းများ ဇွန်လ ၂၁ ရက် ၂၀၂၆ တနင်္ဂနွေပိတ်ရက်တွင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ တနင်္ဂနွေနေ့ ညနေ ၆ နာရီ (EST) အချိန်တွင် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ရေနံ ထောက်ပံ့မှုပြတ်တောက်နိုင်ခြေ (supply risk)ကို ဈေးနှုန်းများတွင် ချက်ချင်းထည့်သွင်း တွက်ချက်ခဲ့ကြသည်။ အနောက်တက္ကဆက် ကြားခံ ရေနံစိမ်း (West Texas Intermediate သို့မဟုတ် WTI) ၏ ဆက်တိုက် ကြိုပွိုင့် (continuous futures) ဈေးနှုန်းများသည် ၂.၇ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ကာ တစ်စည်လျှင် ၇၈ ဒေါ်လာအထိ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် S&P 500 နှင့် Nasdaq 100 ကဲ့သို့သော ကျယ်ပြန့်သည့် အစုရှယ်ယာ အညွှန်းကိန်း ကြိုပွိုင့်များသည် သုညဒသမ ၃ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် သုညဒသမ ၄ ရာခိုင်နှုန်း အသီးသီး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ တနင်္လာနေ့နံနက်ပိုင်း အစုရှယ်ယာဈေးကွက်များ မဖွင့်လှစ်မီ နာရီပေါင်းများစွာ အလိုကတည်းကပင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း အမျိုးအစားစုံလင်စွာ၌ စွန့်စားရနိုင်ခြေကို ရှောင်ရှားလိုသည့် (risk-off) ဈေးနှုန်းအသစ် သတ်မှတ်မှုများ ချက်ချင်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.barrons.com/articles/stock-futures-oil-trading-sunday-a0a615fa|title=Market News: Futures Fall, Oil Jumps|work=Barron's|access-date=2026-06-22}}</ref> === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Perpetual Futures သို့မဟုတ် Perpetual Swaps) === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ် (Perpetual future) ကို အရပ်သုံးစကားဖြင့် ပါပ် (perp) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းသည် စံသတ်မှတ်ချက်မရှိသော သို့မဟုတ် သီးခြားအရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုအပေါ်သာ မူတည်သော ဆင်းသက်စာချုပ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါစာချုပ်သည် အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုအပေါ် လဲဗရိတ်ချ် (leverage) အသုံးပြု၍ လားရာခန့်မှန်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (directional exposure) ကို ပေးစွမ်းနိုင်ပြီး သတ်မှတ်ထားသော သက်တမ်းကုန်ဆုံးရက် မရှိပေ။ ဤစာချုပ်အမျိုးအစားသည် ဒစ်ဂျစ်တယ်ပစ္စည်းများ (digital assets) ဖြစ်သော ခရစ်ပတိုငွေကြေး (cryptocurrency) ဈေးကွက်များတွင် ပထမဆုံး ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏသည် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏထက် အဆပေါင်းများစွာ သာလွန်လေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရန်ပုံငွေနှုန်းထား ယန္တရား (The Funding Rate Mechanism)''' - အမြဲတမ်းစာချုပ်များသည် မည်သည့်အခါမျှ သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်းမရှိသလို ပစ္စည်းအမှန်တကယ် ပေးအပ်ရန်လည်း မလိုပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်၏ ဈေးနှုန်းကို အခြေခံပစ္စည်း၏ လက်ငင်းပေါက်ဈေးနှင့် ထပ်တူကျစေရန်အတွက် ရန်ပုံငွေနှုန်းထား (funding rate) ဟုခေါ်သော အလိုအလျောက် အချိန်မှန် ငွေပေးချေမှုစနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးထက် ပိုမိုမြင့်မားနေပါက ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားသူများ (long position holders) သည် ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားသူများ (short position holders) ထံသို့ ရာခိုင်နှုန်းတစ်ခုဖြင့် အခကြေးငွေ ပေးဆောင်ရသည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးအောက် လျော့နည်းနေပါက (trades at a discount) ရောင်းချထားသူများက ဝယ်ယူထားသူများကို ပြန်လည်ပေးဆောင်ရသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရာ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက် (Comparison to Traditional Swaps)''' - ဖွဲ့စည်းပုံအရ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရိုးရာ စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Total Return Swaps သို့မဟုတ် TRS) ၏ လုပ်ဆောင်မှုများနှင့် ဆင်တူကြသည်။ ဤဖွဲ့စည်းပုံ နှစ်မျိုးစလုံးတွင် စာချုပ်ဖက်များသည် အခြေခံပစ္စည်းကို အမှန်တကယ် မပိုင်ဆိုင်ဘဲ ၎င်း၏ တန်ဖိုးတက်လာမှု (capital appreciation) သို့မဟုတ် ကျဆင်းမှု (depreciation) အပေါ် ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် အကျိုးအမြတ် ရယူနိုင်သည်။ သို့သော် TRS သည် များသောအားဖြင့် အဖွဲ့အစည်းများအကြား ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ် (bilateral agreement) ဖြစ်သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များမှာမူ မြင့်မားသော လဲဗရိတ်ချ်ကို ပေးစွမ်းနိုင်ရန်နှင့် ရိုးရှင်းသော လားရာခန့်မှန်းမှု ယန္တရားများ ပါဝင်စေရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ရောင်းဝယ်သော ဘဏ္ဍာရေးထုတ်ကုန်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Interest Rate Swaps သို့မဟုတ် IRS) === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Interest rate swap သို့မဟုတ် IRS) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ (notional principal) အပေါ် အခြေခံ၍ အနာဂတ်တွင် ပေးချေရမည့် အတိုးငွေများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ရန် သဘောတူကြသည်။ ပုံသေဝင်ငွေရ ဈေးကွက်များတွင် အဖွဲ့အစည်းကြီးများသည် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိက ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ကြွေးမြီ သက်တမ်း(asset-liability duration) များကို စီမံခန့်ခွဲရန်၊ ငွေကြေးမူဝါဒများနှင့် ပတ်သက်၍ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားရန်နှင့် အတိုးနှုန်း မတည်ငြိမ်မှု (interest rate volatility) များကို အကာအကွယ်ယူရန်အတွက် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရှင်းသော ဖွဲ့စည်းပုံ (The "Plain Vanilla" Structure)''' - အသုံးအများဆုံး ပုံစံမှာ ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating swap) ဖြစ်သည်။ ဤအစီအစဉ်တွင် စာချုပ်ဖက် က (Counterparty A) သည် စာချုပ်ဖက် ခ (Counterparty B) သို့ ပုံသေအတိုးနှုန်း တစ်ခုကို ပေးချေရန် သဘောတူပြီး ယင်းအစား အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း (floating interest rate) ကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် စာချုပ်ဖက် ခ သည် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ပေးချေပြီး ပုံသေအတိုးနှုန်းကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏသည် အမည်ခံ (purely notional) သာဖြစ်ပြီး မည်သည့်အခါမျှ အမှန်တကယ် ဖလှယ်မည်မဟုတ်ပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေပေးချေရမည့် ရက်ရောက်တိုင်း မိမိတို့ ပေးချေရမည့် တာဝန်နှစ်ရပ်အကြား ကွာဟချက်ကို တွက်ချက်ကာ အသားတင် ကွာဟသည့် ငွေသားပမာဏ (net cash differential) ကိုသာ ရှင်းလင်းပေးချေကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ (Reference Benchmarks)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခုရှိ အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းအပိုင်းကို တက်ကြွစွာ ပြောင်းလဲနေသော ရေတိုဈေးကွက် စံသတ်မှတ်ချက်တစ်ခုနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ လန်ဒန် ဘဏ်အချင်းချင်း အတိုးနှုန်း (London Interbank Offered Rate သို့မဟုတ် LIBOR) ကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အသုံးပြုမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီးနောက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် အာမခံထားသော ညအိပ် ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု နှုန်းထား (Secured Overnight Financing Rate သို့မဟုတ် SOFR) ကို အဓိက မှီငြမ်းလာကြသည်။ ၎င်းသည် အမေရိကန် ငွေတိုက်စာချုပ်များကို အာမခံအဖြစ်ထားရှိကာ ညတွင်းချင်း ငွေချေးယူရာတွင် ကုန်ကျစရိတ် (cost of borrowing cash overnight collateralized) ကို ကျယ်ပြန့်စွာ တိုင်းတာထားသော နှုန်းထားဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုများ (Structural Variations)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် ဈေးကွက် အရောင်းအဝယ်ပမာဏ၏ အများစုကို နေရာယူထားသော်လည်း အခြားသော ပြင်ပဈေးကွက် ဖလှယ်ရေးပုံစံများလည်း ရှိသေးသည်။ ၎င်းတို့တွင် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းတစ်ခုနှင့် အခြားသော အပြောင်းအလဲရှိသည့် အတိုးနှုန်းတစ်ခုကို ဖလှယ်သော အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (basis swaps) နှင့် နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (cross-currency interest rate swaps) တို့ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Currency Swaps) === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Currency swap သို့မဟုတ် cross-currency swap) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော ဆင်းသက်စာချုပ် သဘောတူညီချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် ငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် ချေးယူထားသော ငွေရင်းပမာဏနှင့် ၎င်း၏ အတိုးများကို အခြားငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော တူညီသည့် ငွေရင်းနှင့် အတိုးများဖြင့် အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏကိုသာ အသုံးပြုသော ပုံမှန် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တွင် အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏကို အမှန်တကယ် လွှဲပြောင်းပေးရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> စံသတ်မှတ်ထားသော ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခု၏ လုပ်ငန်းစဉ် အဆင့်ဆင့်ကို အောက်ပါ သီးခြားအဆင့် သုံးဆင့်ဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။ * '''စတင်ခြင်း (Inception)''' - စာချုပ်ဖက်များသည် အဆိုပါအချိန်၌ ပေါက်ဈေးရှိနေသော လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း (spot exchange rate) အတိုင်း တူညီသော ငွေရင်းပမာဏများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကာလ (The Tenor / Term)''' - စာချုပ် သက်တမ်းတစ်လျှောက်လုံးတွင် နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးသည် မိမိတို့ လက်ခံရရှိထားသော ငွေရင်းပမာဏအပေါ် ကျသင့်သည့် အတိုးငွေများကို အချိန်မှန် ပေးချေရသည်။ ဤအတိုးငွေပေးချေမှုများကို ပုံသေနှင့် ပုံသေ ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-fixed)၊ ပုံသေနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုး ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating) သို့မဟုတ် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးအချင်းချင်း ဖလှယ်ခြင်း (floating-for-floating) စသည်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း (Maturity)''' - ဖလှယ်ရေးစာချုပ် သက်တမ်းကုန်ဆုံးသွားသောအခါ စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေရင်းပမာဏများကို မူလပိုင်ရှင်များထံသို့ ပြန်လည်ပေးအပ် ဖလှယ်ကြသည်။ ဤနောက်ဆုံး ပြန်လည်ဖလှယ်ခြင်းကို အဆိုပါအချိန်ရှိ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် စာချုပ်စတင်ချုပ်ဆိုစဉ်ကတည်းက သဘောတူညီထားခဲ့သော ကြိုတင်သတ်မှတ်နှုန်းထား (locked-in forward rate) (များသောအားဖြင့် မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်း) ဖြင့်ဖြစ်စေ ဆောင်ရွက်ကြသည်။ မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် ကြွေးမြီသက်တမ်းတစ်လျှောက် နိုင်ငံခြားငွေလဲလှယ်ရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် အန္တရာယ်များမှ နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးကို အပြည့်အဝ အကာအကွယ် ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်း (Economic Rationale)''' - နိုင်ငံတကာ ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများသည် ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိကအားဖြင့် နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် (comparative borrowing advantage) ရရှိရန် အသုံးပြုကြသည်။ နိုင်ငံခြားဈေးကွက်တွင် ငွေကြေးစာချုပ်များ တိုက်ရိုက်ထုတ်ဝေပြီး ချေးယူခြင်းထက် ပိုမိုသက်သာသော အတိုးနှုန်းဖြင့် ချေးငွေရယူရန်အတွက် ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ် မိမိတို့၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (balance sheet) တွင် နိုင်ငံခြားငွေကြေးဖြင့် ပေးဆပ်ရန်ရှိသော ကြွေးမြီများ (foreign currency liabilities) ကို အကာအကွယ်ယူရန် ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဝေါဟာရအဘိဓာန် (Glossary) == <div style="column-count: 2; -moz-column-count: 2; -webkit-column-count: 2;"> * Arbitrage = ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း * Asset-liability duration = ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ကြွေးမြီ သက်တမ်း * Basis swaps = အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Benchmark = စံသတ်မှတ်ချက် * Bilateral = နှစ်ဦးနှစ်ဖက် * Bounded trading ranges = သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းအတက်အကျ နယ်ပယ်များ * Bushel = အမေရိကန်တင်း (အခြင်အတွယ်ယူနစ်) * Call = ကောလ် (ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေး) * Capital appreciation = တန်ဖိုးတက်လာမှု * Capital Efficiency = အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း * Capital Gains Tax = အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် * Cash flows = ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများ * Central Counterparty Clearing (CCP) = ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း * Central clearing house = ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန * Centralized exchange execution = ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုရှိသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များမှတစ်ဆင့် ဆောင်ရွက်ခြင်း * Collateralized borrowing cost = အာမခံထားရှိကာ ငွေချေးယူရာတွင် ကုန်ကျစရိတ် * Commodities = ကုန်စည်များ * Comparative borrowing advantage = နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် * Contingent Payoffs = အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် * Continuous futures = ဆက်တိုက် ကြိုပွိုင့် * Counterparty = စာချုပ်ဖက် * Counterparty credit risk = စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် * Counterparty default risk = စာချုပ်ဖက်တစ်ဦးဦးမှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ * Credit Default Swaps (CDS) = ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Cross-currency interest rate swaps = နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Cross-currency swap = ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ် * Cryptocurrency = ခရစ်ပတိုငွေကြေး * Currency swaps = ငွေကြေး ဖလှယ်ခြင်း / ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Customised return profiles = မိမိစိတ်ကြိုက် အကျိုးအမြတ်ပုံစံများ * Default = ပျက်ကွက်မှု (ကြွေးမြီ သို့မဟုတ် တာဝန်) * Depreciation = တန်ဖိုးကျဆင်းမှု * Derivative = ဆင်းသက်စာချုပ် * Directional exposure = လားရာခန့်မှန်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု * Directional speculation = လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း * Economic Rationale = စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်း * Empirical Mechanism = လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား * Equities = အစုရှယ်ယာများ * Equity swap = ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် * Exchange-Traded Derivatives (ETD) = ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ * Financial derivative = ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် * Financing rate = ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အတိုးနှုန်း * Fixed-for-fixed = ပုံသေနှင့် ပုံသေ ဖလှယ်ခြင်း * Fixed-for-floating swap = ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း * Fixed-income instruments = ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ * Floating interest rate = အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း * Floating-for-floating = အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးအချင်းချင်း ဖလှယ်ခြင်း * Foreign currency liabilities = နိုင်ငံခြားငွေကြေးဖြင့် ပေးဆပ်ရန်ရှိသော ကြွေးမြီများ * Forwards = ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ * Funding rate = ရန်ပုံငွေနှုန်းထား * Fungible = အလွယ်တကူ အစားထိုးလဲလှယ်နိုင်သော * Futures = ကြိုပွိုင့် / ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Geopolitical shocks = ပထဝီနိုင်ငံရေး တုန်လှုပ်မှုများ * Hedging = ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း) * Highly correlated asset = အလွန်ဆက်စပ်မှုရှိသော ပစ္စည်း * Identical = တစ်ထပ်တည်းတူညီသော * Illiquid = ငွေပေါ်လွယ်မှုမရှိသော * Index / Indices = အညွှန်းကိန်း / အညွှန်းကိန်းများ * Institutions = အဖွဲ့အစည်းများ * Instrument Mechanics = ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား * Intermediary counterparty = ကြားခံစာချုပ်ဖက် * Interest rate swaps (IRS) = အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ခြင်း / အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Interest rate volatility = အတိုးနှုန်း မတည်ငြိမ်မှု * Intrinsic value = ပင်ကိုတန်ဖိုး * Leverage = လဲဗရိတ်ချ် (အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း) * Locked-in forward rate = ကြိုတင်သတ်မှတ်နှုန်းထား * Long position holders = ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားသူများ * Magnified gains or losses = ပိုမိုကြီးမားစွာ ဖြစ်ပေါ်စေသော အမြတ် သို့မဟုတ် အရှုံး * Margin = အာမခံကြေး * Market Classification = ဈေးကွက် အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း * Market impacts = ဈေးကွက်အပေါ် ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုများ * Market liquidity = ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု * Market participants = ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ * Maturity = သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း * Mispricing = ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ချက် ခေတ္တလွဲမှားနေမှု * Monetize = ငွေသားအဖြစ် ဖော်ဆောင်အသုံးပြုသည် * Net cash differential = အသားတင် ကွာဟသည့် ငွေသားပမာဏ * Notional financial position = အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ * Notional principal = အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ * Novation = စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း * Offset = ချေဖျက်သည် * Optionality = ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် * Options = ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ * Over-the-Counter (OTC) = ပြင်ပဈေးကွက် * Perpetual Futures / Perpetual Swaps = အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Physical securities = ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ ငွေကြေးစာချုပ်များ * Portfolio allocations = ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အချိုးအစားများ * Price discovery = ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း * Price exposure = ဈေးကွက်အတက်အကျကြောင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ * Price trajectories / directions = ဈေးနှုန်းသွားမည့် လမ်းကြောင်းများ * Primary Instrument Types = အဓိက ဆင်းသက်စာချုပ် အမျိုးအစားများ * Privately negotiated = သီးသန့်ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုသည့် * Put = ပွတ်တ် (ရောင်းချရန် အခွင့်အရေး) * Reference Benchmarks = စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ * Regulated = စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော * Risk mitigation = စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း / စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း * Risk-off = စွန့်စားရနိုင်ခြေကို ရှောင်ရှားလိုသည့် * Securitized products = ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်အဖြစ် ဖန်တီးထားသော ထုတ်ကုန်များ * Settlement delays = ငွေပေးချေမှု နှောင့်နှေးကြန့်ကြာမှုများ * Short position holders = ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားသူများ * Speculation = ဈေးကစားခြင်း * Spot exchange rate = လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း * Spot market = လက်ငင်းဈေးကွက် * Spread costs = ဈေးနှုန်းကွာဟမှု ကုန်ကျစရိတ်များ * Standard contracts = စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ * Standardization = စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း * Statutory liabilities = ဥပဒေအရ ပေးဆောင်ရမည့် အခွန်ဝတ္တရားများ * Strike price = ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း * Structural Variations = ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုများ * Supply risk = ထောက်ပံ့မှုပြတ်တောက်နိုင်ခြေ * Swaps = ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Synthetic Exposure = ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု * Tax Optimization = အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း * Tenor / Term = သက်တမ်းကာလ * Total return swaps = စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ခြင်း * Transition Management = ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း * Underlying asset = အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း / အခြေခံပစ္စည်း * Variable = ကိန်းရှင် * Volatility swings = ဈေးကွက် မငြိမ်မသက်ဖြစ်မှုများ * Weather derivatives = ရာသီဥတု ဆင်းသက်စာချုပ်များ </div> == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:ဘဏ္ဍာရေး]] e81dchw4llypxaqcfqubff4wfw8a2fa 3 288423 1040259 2026-06-22T12:49:31Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040259 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Luciana00000 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၄၉၊ ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) fj6wdq6qm3skl5b1r67986nq3g6q4da 3 288424 1040260 2026-06-22T12:49:41Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040260 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Liverbas ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၄၉၊ ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 8ktdn1s41wi4cwqpos93x0qpyb56bj5 3 288425 1040261 2026-06-22T12:49:51Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040261 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36082-38 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၄၉၊ ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) ergxc638e5sd3h8d2kk7zzyfy6i08cl 3 288426 1040262 2026-06-22T12:50:01Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040262 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36227-01 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၅၀၊ ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) tutm4on8pzcpafpks7mg3nk2tsvg4mj 3 288427 1040264 2026-06-22T13:45:05Z Neriah 91445 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Apwcow]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Ighs]] သို့ Neriahက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Apwcow|Apwcow]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Ighs|Ighs]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 1040264 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Ighs]] 5jivmbf3wr96pjv8kv3s3fu9zl6qmkm 3 288428 1040265 2026-06-22T13:50:11Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040265 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Phyo Khany ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၀၊ ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) l0741ckqrv8kuj1xs48id6c1t97ls52 3 288429 1040266 2026-06-22T13:50:21Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040266 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် MgWaNa ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၀၊ ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 7nif7bvxp6733jd2hy381b5shpruj4i 3 288430 1040267 2026-06-22T13:50:31Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040267 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Nguyễn Phúc Vĩnh Trọng ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၀၊ ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) cricshk9pws8exe50r6qwb9jloqnoi7 3 288431 1040268 2026-06-22T14:50:41Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040268 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-35421-96 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၀၊ ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) efrwumwv9baqr7fy1rljcx76j5qzjtr 3 288432 1040269 2026-06-22T14:50:51Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040269 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Victoria.hpone ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၀၊ ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) rzwizew8ex8qu46skqo7pg3gx4utqeu 3 288433 1040270 2026-06-22T14:51:01Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040270 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Aung002 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၁၊ ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) rj5q2gmoqfzr9pus6kd1je1fn55cg14 3 288434 1040271 2026-06-22T14:51:11Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040271 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36121-65 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၁၊ ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) adz2q4h2kjm3b1lfllfp1l9jpyr0ldb 0 288435 1040272 2026-06-22T14:54:02Z Zawzawaungthwin 100038 '''ဖားဆောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ'''သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] မှ [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]]ကာလအတွင်း [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ဖားဆောင်းမြို့]]၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တပ်မတော်နှင့် ကရင်နီတပ်ပေါင်းစုံတို့အကြား 1040272 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ဖားဆောင်းမြို့တိုက်ပွဲ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]မှ [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]] | date = ၂၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ – ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ <br/>({{Age in years, months, weeks and days|2024|2|29|2026|2|15}}) | map_type = Myanmar | latitude = 18.773 | longitude = 97.319 | map_caption = ကယားပြည်နယ် အတွင်း ဖားဆောင်းမြို့၏ တည်နေရာ | place = [[ဖားဆောင်းမြို့]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]] | result = လက်ရှိတွင် စစ်တပ် က ပြန်လည် ထိန်းချုပ်ခဲ့သည် | combatant1 = {{flagicon image|Flag of the Myanmar Armed Forces.svg}} [[တပ်မတော်]] | combatant2 = ကရင်နီတပ်ပေါင်းစုံ * {{flagicon image|Karenni National People's Liberation Front flag.png}} [[ကရင်နီလူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး]] * {{flagicon image|Flag_of_the_Karenni_Army.png}} [[ကရင်နီ တပ်မတော်]] * {{flagicon image|KNDF Flag.jpg}} [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] * {{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] | notes = မြို့၏ထိန်းချုပ်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ တပ်မတော်နှင့် ကရင်နီတပ်ပေါင်းစုံတို့အကြား ကွဲပြားခြားနားသော သတင်းထုတ်ပြန်ချက်များ ရှိနေသည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} }} '''ဖားဆောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ'''သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] မှ [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]]ကာလအတွင်း [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ဖားဆောင်းမြို့]]၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တပ်မတော်နှင့် ကရင်နီတပ်ပေါင်းစုံတို့အကြား တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၉ ရက်တွင် စတင်ခဲ့သည့် ဤမြို့၏ တိုက်ပွဲသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ ရက် အထိ ကာလရှည်ကြာခဲ့ကာ တိုက်ပွဲအတွင်း တပ်မတော်(လေ)၏ တိုက်လေယာဉ် ၁ စီး ပျက်ကျသည်အထိ ပြင်းထန်ခဲ့သည်။ ဖားဆောင်းမြို့ရှိ မြို့စောင့်တပ်များဖြစ်သော ခလရ (၁၃၄) နှင့် ခလရ (၁၃၅) တို့ကို တော်လှန်ရေးတပ်များက ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့၍ တိုက်ပွဲများကြားထဲတွင် မြို့ကို ထိန်းချုပ်ခဲ့ကြပြီး တော်လှန်ရေးတပ်များ၏ နှစ်နှစ်ကျော်ကြာ ပိတ်ဆို့သိမ်းပိုက်ထားသည့် ထိုမြို့ကို စစ်တပ်သည် “ရန်နိုင်မင်း” စစ်ဆင်ရေးဖြင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ ရက်တွင် အပြီးတိုင် ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2026-02-16 |title=ဖားဆောင်းမြို့ကို ထိန်းချုပ်လိုက်သော စစ်တပ်စစ်ကြောင်းနှင့် တော်လှန်ရေးတပ်များ တိုက်ပွဲများ အပြင်းအထန်ဖြစ်နေ၊ ဖားဆောင်းမြို့နှင့် ဖားဆောင်း- ဘောလခဲ လမ်းကို တော်လှန်ရေးတပ်များ လက်လွှတ်ရ |url=https://yktnews.com/2026/02/242971/ |access-date=2026-06-22 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=News |first=K. I. C. |date=2024-05-07 |title=ဖားဆောင်းမြို့ လက်မလွှတ်ရရေး စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းပစ်ခတ်မှု အပြင်းအထန်ပြုလုပ်နေ |url=https://kicnews.org/2024/05/%E1%80%96%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7-%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90/ |access-date=2026-06-22 |website=ကေအိုင်စီ - KIC News |language=en-US}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်းများ == ဖားဆောင်းမြို့နယ်သည် ကယားပြည်နယ်၊ ဘော်လခဲခရိုင်တွင် ပါဝင်သော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ "ဖားဆောင်း" ဟူသောအမည်မှာ သံလွင်မြစ်နှင့် ပွန်ချောင်းဆုံရာအရပ်၏ အထက်ဘက်တွင် ကြီးမားသော ကျောက်ဖျာတစ်ချပ် စောင်းလျက်ရှိသည်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ရှမ်းဘာသာစကားအရ "ဖာ" ဆိုသည်မှာ ကျောက်ဖျာနံရံကို ဆိုလိုသည်။မြို့နယ်၏ သမိုင်းကြောင်းမှာ အိမ်ခြေ ၁၄-၁၅ အိမ်ဖြင့် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ခဲမဖြူရွာ မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့ရာမှ မီးဘေးဒုက္ခသည်များ ပြောင်းရွှေ့အခြေချလာကြသဖြင့် မြို့အဖြစ် စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဖားဆောင်းမြို့နယ်အဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းကာလများတွင် မယ်စဲ့မြို့အား မြို့အဖြစ် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခြင်းများအပါအဝင် အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး လက်ရှိတွင် ရပ်ကွက် ၂ ခုနှင့် ကျေးရွာအုပ်စု ၈ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဖားဆောင်းမြို့နယ်သည် ကယားပြည်နယ် ၏ စီးပွားရေးနှင့် စစ်ရေးဗျူဟာအရ အရေးပါသော ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မော်ချီးသတ္တုတွင်းဒေသနှင့် ဆက်စပ်နေခြင်း၊ သံလွင်မြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက် တည်ရှိခြင်းတို့ကြောင့် ကုန်သွယ်ရေးနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတွင် အချက်အချာကျသော နေရာတစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိနေသည်။ မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁ - လက်ရှိ) အတွင်း၌လည်း ဤဒေသသည် တပ်မတော်၏ တပ်စခန်းများနှင့် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များကြားတွင် အဓိက ထိန်းချုပ်ရန် ကြိုးပမ်းသည့် ဗျူဟာမြောက် နယ်မြေတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=စောရယ် |date=2024-03-05 |title=စစ်တပ်ဗုံးကြဲမှုကြောင့် ဖားဆောင်းတွင် အရပ်သား ၅ ဦးထက်မနည်း သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/49877/ |access-date=2026-06-22 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် == ဖားဆောင်းမြို့အား သိမ်းပိုက်နိုင်ရေးအတွက် ကရင်နီပူးပေါင်းတပ်များက ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် စတင်၍ ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲကာလတစ်လျှောက်တွင် တပ်မတော်၏ တပ်ရင်းဌာနချုပ်များဖြစ်သော ခလရ-၁၃၄ နှင့် ခလရ-၁၃၅ တို့သည် တိုက်ပွဲ၏ အဓိကဗဟိုချက် ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-04-13 |title=ဖားဆောင်းတိုက်ပွဲကြောင့် ဒေသခံငါးထောင်ကျော် နေရပ်ပြန်မရ |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/phasong-refugees-04132024054039.html |access-date=2026-06-22 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ကရင်နီတပ်ပေါင်းစုံ၏ ထုတ်ပြန်ချက်များ နှင့် ကရင်နီတပ်ပေါင်းစုံ၏ အဆိုအရ တိုက်ပွဲအစောပိုင်းကာလတွင် တပ်မတော်၏ တပ်စခန်း ၉ ခုနှင့် ကာကင်းနေရာ ၃ ခုကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး ခလရ-၁၃၄ နှင့် ခလရ-၁၃၅ တို့ကို ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့မှုများ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ခလရ-၁၃၄ တပ်ရင်းကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ဖားဆောင်းမြို့အား ၎င်းတို့၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်သို့ ရောက်ရှိခဲ့မှုအား မှတ်တမ်းဓါတ်ပုံများ ဖြင့် ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဖားဆောင်းအခြေစိုက် ခလရ ၁၃၄ တပ်ရင်းကို သိမ်းပိုက်ရရှိပြီး ဖမ်းဆီးရမိတဲ့ သုံ့ပန်းနဲ့ မိသားစုဝင်တွေကို အုပ်ချုပ်ရေးက စောင့်ရှောက်ထား |url=https://www.bnionline.net/mm/news-110168 |access-date=2026-06-22 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=mmblogmaster |date=2025-07-04 |title=ဖားဆောင်း အခြေစိုက် ခလရ (၁၃၄) ကို ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု သိမ်းပိုက်ထားဟု ဆို |url=https://maun-mm.com/2025/07/04/%E1%80%96%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%85%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA-%E1%80%81%E1%80%9C%E1%80%9B/ |access-date=2026-06-22 |website=Maun |language=en-US}}</ref> တပ်မတော် ကမူ ၎င်းတို့၏ ဒီးမော့ဆိုမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ အတွင်းမှ ဆုတ်ခွာလာသည့် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ဖားဆောင်းမြို့နယ်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ အဆိုပါဒေသအား အလုံးစုံပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ရေးအတွက် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၆ ရက်နှင့် ၃၀ ရက်တွင်လည်းကောင်း၊ ဇူလိုင်လ ၅ ရက်နှင့် ၇ ရက်တွင်လည်းကောင်း၊ စုစုပေါင်းတိုက်ပွဲကြီး ၄ ကြိမ်ဖြင့် အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် တပ်ရင်းဌာနချုပ်များအား သိမ်းပိုက်ရန် အပြင်းအထန်ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ တိုက်ပွဲကြီး ၄ ကြိမ် အပါအဝင် တိုက်ပွဲကြီး/ငယ် ၈ ကြိမ် အထိ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး တပ်မတော်က ၎င်းတို့၏ တပ်ရင်းဌာနချုပ်များ ရန်သူ့လက်သို့ ကျရောက်ခြင်းမရှိစေရန် ပြန်လည်ခုခံတိုက်ခိုက်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ အဆိုပါဖြစ်စဉ်များအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ ရုပ်အလောင်း ၆ လောင်းနှင့် လက်နက်မျိုးစုံ ၁၁ လက်တို့ကို သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ကြောင်း တပ်မတော်က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက KNPP ၊ KNDF အဖွဲ့များနှင့် PDF အမည်ခံအကြမ်းဖက် သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် ဖားဆောင်းမြို့အား ပြန်လည်တိုက်ခိုက် ထိန်းချုပ် |url=http://www.moi.gov.mm/news/80114 |access-date=2026-06-22 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == တိုက်လေယာဉ် ပျက်ကျမှုဖြစ်စဥ် == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လဆန်းပိုင်း ဖားဆောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေစဉ် တပ်မတော်(လေ)၏ တိုက်လေယာဉ်တစ်စင်း ပျက်ကျခဲ့မှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ထို ပျက်ကျမှု နှင့် ပတ်သက်၍ အပြန်အလှန် ကွဲပြားသော ထုတ်ပြန်ချက်များ ရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2025-07-03 |title=စစ်ကောင်စီ လေယာဉ်အပျက် ကရင်နီတော်လှန်ရေးတပ်တွေ ထုတ်ပြန် (ရုပ်/သံ) |url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/07/03/402961.html |access-date=2026-06-22 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> ကရင်နီတပ်ပေါင်းစုံ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့ နံနက် ၁ နာရီခန့်တွင် ဖားဆောင်းမြို့အား ဗုံးကျဲရန် ပျံသန်းလာသော ဂျက်တိုက်လေယာဉ် ၄ စီးကို တန်ပြန်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ တရုတ်နိုင်ငံထုတ် FTC-2000G အမျိုးအစား တိုက်လေယာဉ် ၁ စီးကို ပစ်ချနိုင်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ဇူလိုင်လ ၃ ရက်နေ့ မွန်းလွဲပိုင်းတွင် ဖားဆောင်းမြို့အနီး၌ အဆိုပါလေယာဉ်ပျက်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး လေယာဉ်မှူး ၂ ဦး၏ ရုပ်အလောင်း အပိုင်းအစများကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့ရကြောင်း တပ်ပေါင်းစုံက အတည်ပြုထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2025-07-03 |title=ဖားဆောင်းမြို့နယ်တွင် စစ်တပ်၏ လေယာဉ်ပျက်တွေ့ရှိရမှု အတည်ပြုနိုင်ပြီး လေယာဉ်ပျက်ဓာတ်ပုံများ ထွက်ပေါ်လာ |url=https://yktnews.com/2025/07/220226/ |access-date=2026-06-22 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-07-03 |title=တရားမဝင်အာဏာသိမ်းစစ်တပ်၏ တိုက်လေယာဉ်တစ်စင်းအား ကရင်နီတပ်ပေါင်းစုံ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့က ပစ်ချနိုင်ခဲ့ခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် - IEC Karenni |url=https://ieckarenni.org/my/%e1%80%90%e1%80%9b%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%9d%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%8f%e1%80%ac%e1%80%9e%e1%80%ad%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%85%e1%80%85%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%95-2/ |access-date=2026-06-22 |language=my-MM}}</ref> အခြားတစ်ဖက်တွင် တပ်မတော်(လေ)က ဇူလိုင်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာရာ၌ အဆိုပါ FTC-2000G တိုက်လေယာဉ်သည် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် နေပြည်တော်၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၁၃၀ ကီလိုမီတာအကွာ၌ ခရီးဝေးလေ့ကျင့်ပျံသန်းစဉ် ရေဒါမြင်ကွင်းမှ ရုတ်တရက် ပျောက်ကွယ်ပြီး ဆက်သွယ်မှုပြတ်တောက်သွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ တပ်မတော်၏ ပြောဆိုချက်အရ အဆိုပါလေယာဉ်ပျက်ကျရခြင်းမှာ စက်ချို့ယွင်းမှုကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |title=ဖားဆောင်းတွင် စစ်ကောင်စီတိုက်လေယာဉ်ကိုပစ်ချခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်းဓာတ်ပုံမှတ်တမ်းနှင့်အတူ KNDFထုတ်ပြန် |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/6867da69155f553078ffaf56 |access-date=2026-06-22 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> == အငြင်းပွားမှုများ == ဖားဆောင်းမြို့၏ ထိန်းချုပ်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ နှစ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများ၏ သတင်းထုတ်ပြန်ချက်များသည် ကာလအပိုင်းအခြားအလိုက် ကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ ကရင်နီတပ်ပေါင်းစုံဘက်က မြို့အခြေစိုက် တပ်စခန်းများ သိမ်းပိုက်ရရှိကြောင်း ပြောဆိုထားသော်လည်း၊ တပ်မတော်ဘက်ကမူ တပ်စခန်းများသိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ကြောင်း နှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် မြို့အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ကြောင်း အခိုင်အမာ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2026-02-20 |title=ဖားဆောင်းမြို့ကို စစ်တပ် သိမ်းပိုက်၊ ဗန်းမော်မှာ နေ့တိုင်းနီးပါး တိုက်ပွဲဆက်ရှိနေ- DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=BbSaDQ9M8-I |access-date=2026-06-22}}</ref> == စစ်တပ်မှ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခြင်း (၂၀၂၆) == တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် ဖားဆောင်းမြို့အား ၂ နှစ်ကျော်ကြာ စိုးမိုးနိုင်ခဲ့ကြသည်။တပ်မတော် သည် ထိုမြို့ ပြန်လည်ရရှိရေး "ရန်နိုင်မင်း" စစ်ဆင်ရေးဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ဒီးမော့ဆိုမြို့အား ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများသည် ထိုမြို့မှတဆင့် ဖားဆောင်းမြို့နယ်အတွင်းသို့ စစ်ကြောင်းထိုးခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့မှစတင်ကာ ဘောလခဲ-ထူးချောင်း-ဖားဆောင်း လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက် နှင့် နိုဝင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မိုင်းထောင်ဖောက်ခွဲခံထားရသည့် ထူးချောင်းတံတားနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်ကို ဦးစွာထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=LuduNwayOo |date=2026-02-20 |title=ဖားဆောင်းမှာ တိုက်ပွဲဆက်ဖြစ်နေ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/02/21/149094/ |access-date=2026-06-22 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် အရေးပါသော အမာခံကျေးရွာများဖြစ်သည့် နမ့်ကစ် နှင့် ပါပုကျေးရွာတို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ဖားဆောင်းမြို့သို့ ထိုးဖောက်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့၌ ဖားဆောင်းမြို့အား တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အပြီးတိုင် ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2026-02-20 |title=ဖားဆောင်းမြို့ကို စစ်တပ် သိမ်းပိုက်၊ ဗန်းမော်မှာ နေ့တိုင်းနီးပါး တိုက်ပွဲဆက်ရှိနေ- DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=BbSaDQ9M8-I |access-date=2026-06-22}}</ref> ဖားဆောင်းမြို့နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများအား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် ကာလအတွင်း စစ်တပ် သည် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ နှင့် တိုက်ပွဲကြီး/ငယ် ၃၁ ကြိမ် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲများအတွင်း တပ်မတော်ဘက်မှ စစ်သည်အချို့ ကျရှုံးခြင်း နှင့် အချို့မှာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့သည်။ တပ်မတော်က သိမ်းဆည်းရမိသည့် လက်နက်မျိုးစုံ ၁၇ လက်နှင့် ဖောက်ခွဲရေးဆက်စပ်ပစ္စည်းများကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2026-02-16 |title=စစ်တပ်က ဖားဆောင်းကို ပြန်ရဆိုသော်လည်း တိုက်ပွဲဆက်ဖြစ်နေ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2026/02/16/411048.html |access-date=2026-06-22 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> == ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများ == တိုက်ပွဲများအကြားတွင် ဖားဆောင်းမြို့အနီးရှိ သံလွင်တံတား (ဖားဆောင်း) သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်  ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇ ရက်တွင် လည်းကောင်း<ref>{{Cite web |title=ဖားဆောင်းမြို့ရှိ သံလွင်မြစ်ကူးတံတား မိုင်းခွဲဖျက်ဆီးခံရ |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69944280f616b31829d7e9d2 |access-date=2026-06-22 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref>၊  ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ ရက်၊ ညနေ ၄ နာရီခွဲတွင် ဖားဆောင်းမြို့နယ် အရှေ့မြောက်ဘက် မီတာ ၁၈၀၀ ခန့်အကွာရှိ ဝမ်အောင်း – ချိကွဲ – စောင်းလော့ လမ်းကြောင်းပေါ်မှ ပွန်ချောင်းတံတား သည် လည်းကောင်း မိုင်းထောင်ဖောက်ခွဲ ဖျက်ဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ ရက် ဖောက်ခွဲဖျက်စီးခံရမှု၌ တံတား၏ အရှေ့ဘက် ချဉ်းကပ်လမ်း နှင့် ကပ်လျက် တံတားတိုင်အမှတ်၊ K-2 မှ P-4 အထိ အရှည် ၆၅ ပေခန့် ကျိုးကျ ပျက်စီးသွားခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-02-22 |title=ဖားဆောင်းမြို့နယ်ရှိ ပွန်ချောင်းတံတား မိုင်းထောင် ဖျက်ဆီးခံရ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/02/22/%e1%80%96%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%86%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b7%e1%80%94%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%ad-%e1%80%95%e1%80%bd/ |access-date=2026-06-22 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=စစ်ရေးပြင်းထန်နေတဲ့ ဖားဆောင်းမြို့က သံလွင်တံတား မိုင်းခွဲဖျက်ဆီးခံရ |url=https://www.bnionline.net/mm/news-113434 |access-date=2026-06-22 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> ယင်းအပြင် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၅ ရက် နံနက် ၁၀ နာရီခန့်တွင် ကယားပြည်နယ် ဖားဆောင်းမြို့နယ်မှ မယ်စဲ့မြို့နယ်သို့ ဆက်သွယ်ထားသော သံလွင်တံတား (ဖားဆောင်း) သည် ဒုတိယအကြိမ် ထပ်မံမိုင်းထောင် ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်။ဤဖြစ်စဥ်၌ တံတား၏ အနောက်ဘက် ရေလယ်တိုင်များဖြစ်သည့် တိုင်အမှတ် P-5 နှင့် P-7 တို့ အကြားတွင် အရှည်ပေ ၃၀၀၊ အကျယ် ၂၄ ပေခန့် ပြိုကျပျက်စီးခဲ့သည်။သံလွင်တံတား (ဖားဆောင်း) သည် ဖားဆောင်းမြို့အနီးရှိ သံလွင်မြစ်ကူးတံတား တစ်စင်းဖြစ်ပြီး တံတားအရှည် ပေ ၁၂၆၀၊ တံတားအကျယ် ၂၄ ပေ၊ လူသွားလမ်း ဘယ်/ ညာ သုံးပေစီရှိပြီး သံကူကွန်ကရစ်တံတား အမျိုးအစားဖြစ်ကာ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ဆောက်လုပ်ပြီးစီး၍ ဖွင့်လှစ်အသုံးပြုခဲ့သော တံတားတစ်စင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ကယားပြည်နယ် သံလွင်မြစ်ကူးတံတားတစ်စင်းဖြစ်သည့် ဖားဆောင်းမြို့နယ်မှ မယ်စဲ့မြို့နယ်သို့ ဆက်သွယ်ထားသည့် သံလွင်တံတား (ဖားဆောင်း) အား KNPP ၊ KNDF အဖွဲ့များနှင့် PDF အမည်ခံ အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများက ဒုတိယအကြိမ် ထပ်မံမိုင်းထောင်ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီး |url=http://www.mdn.gov.mm/my/kyaapnnyny-snlngmckuuttnttaattccngphcsnny-phaacheaangmiunym-mycaimiunysiu-chksythaasnny |access-date=2026-06-22 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ==ကိုးကား== <references/> [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ကယားပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] onnpo5u6fbn81kx1xwt1aj4kbc83mgu 14 288436 1040273 2026-06-22T14:58:24Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:ကယားပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ 1040273 wikitext text/x-wiki '''ဤကဏ္ဍ'''သည် ကယားပြည်နယ်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများ၊ စစ်ရေးအရေးအခင်းများနှင့် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများနှင့် သက်ဆိုင်သော သမိုင်းဝင်ဖြစ်ရပ်များကို စုစည်းဖော်ပြသော အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:ကယားပြည်နယ်၏ သမိုင်း|တိုက်ပွဲ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ]] 3vaov2kd6o6acv4e2x2734mp8vs484x 1040274 1040273 2026-06-22T14:59:18Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:ကယားပြည်နယ်]] 1040274 wikitext text/x-wiki '''ဤကဏ္ဍ'''သည် ကယားပြည်နယ်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများ၊ စစ်ရေးအရေးအခင်းများနှင့် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများနှင့် သက်ဆိုင်သော သမိုင်းဝင်ဖြစ်ရပ်များကို စုစည်းဖော်ပြသော အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:ကယားပြည်နယ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ]] on0zyktobeq43vwddceeuwroruodklj 0 288437 1040275 2026-06-22T16:41:20Z Mkant00 135890 "[[:en:Special:Redirect/revision/1360048754|Image (mathematics)]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1040275 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဘာသာရပ်ရှိ အစုသီအိုရီ (set theory) တွင် ပုံရိပ် (image) နှင့် မူလပုံရိပ် (preimage) တို့သည် အခြေခံကျသော သဘောတရားများ ဖြစ်ကြသည်။ [[ကဏ္ဍ:အစုသီအိုရီ]] gs7o16em1lx7dovdj9posti2nvznj55 1040276 1040275 2026-06-22T16:45:22Z Mkant00 135890 1040276 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဘာသာရပ်ရှိ [[အစုသီအိုရီ]] (set theory) တွင် ပုံရိပ် (image) နှင့် မူလပုံရိပ် (preimage) တို့သည် အခြေခံကျသော သဘောတရားများ ဖြစ်ကြသည်။ == ပုံရိပ် (Image) == [[ဖန်ရှင်]] <math>f: X \to Y</math> တစ်ခု ရှိသည် ဆိုပါစို့။ <math>f</math> ၏ ပုံရိပ်ဆိုသည်မှာ <math>x \in X</math> အချို့အတွက် <math>f(x)</math> ပုံစံရှိသော [[အစုဝင်]] <math>y \in Y</math> အားလုံး ပါဝင်သည့် <math>Y</math> ၏ [[အစုပိုင်း]] (subset) ကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ပုံရိပ်ရှာခြင်း တွက်ချက်မှု (the image operation) သည် ပေါင်းစပ်စု (union) များကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သော်လည်း ထပ်တူပိုင်းအစု (intersection) များကိုမူ ယေဘုယျအားဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခြင်း မရှိပေ။ ဖန်ရှင် <math>f: X \to Y</math> တစ်ခုနှင့် <math>X</math> ၏ အစုပိုင်းများ မိသားစု <math>\{S_i\}_{i \in I}</math> တစ်ခု ရှိသည် ဆိုပါစို့။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်စု၏ ပုံရိပ်သည် ၎င်းတို့ တစ်ခုချင်းစီ၏ ပုံရိပ်များကို ပေါင်းစပ်ထားသော ပေါင်းစပ်စုနှင့် တိကျစွာ ထပ်တူညီသည်။ :<math> f \left( \bigcup_{i \in I} S_i \right) = \bigcup_{i \in I} f(S_i) </math> သို့သော်လည်း ၎င်းတို့၏ ထပ်တူပိုင်းအစု၏ ပုံရိပ်သည် ၎င်းတို့ ပုံရိပ်များ၏ ထပ်တူပိုင်းအစု၏ အစုပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ကြောင်းကိုသာ သေချာပေါက် ဆိုနိုင်ပေသည်။ :<math> f \left( \bigcap_{i \in I} S_i \right) \subseteq \bigcap_{i \in I} f(S_i) </math> ထပ်တူပိုင်းအစုများအတွက် ဤနေရာတွင် ညီမျှခြင်း မှန်ကန်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ (if and only if) ဖန်ရှင် <math>f</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်ရန်ပင် ဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:အစုသီအိုရီ]] o6k8zodzkj58zshgla8lditggt3j7tb 1040277 1040276 2026-06-22T16:48:30Z Mkant00 135890 1040277 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဘာသာရပ်ရှိ [[အစုသီအိုရီ]] (set theory) တွင် ပုံရိပ် (image) နှင့် မူလပုံရိပ် (preimage) တို့သည် အခြေခံကျသော သဘောတရားများ ဖြစ်ကြသည်။ == ပုံရိပ် (Image) == [[ဖန်ရှင်]] <math>f: X \to Y</math> တစ်ခု ရှိသည် ဆိုပါစို့။ <math>f</math> ၏ ပုံရိပ်ဆိုသည်မှာ <math>x \in X</math> အချို့အတွက် <math>f(x)</math> ပုံစံရှိသော [[အစုဝင်]] <math>y \in Y</math> အားလုံး ပါဝင်သည့် <math>Y</math> ၏ [[အစုပိုင်း]] (subset) ကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ : <math>\operatorname{im}(f) = \left\{f(x), x\in X\right\}</math> ပုံရိပ်ရှာခြင်း တွက်ချက်မှု (the image operation) သည် ပေါင်းစပ်စု (union) များကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သော်လည်း ထပ်တူပိုင်းအစု (intersection) များကိုမူ ယေဘုယျအားဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခြင်း မရှိပေ။ ဖန်ရှင် <math>f: X \to Y</math> တစ်ခုနှင့် <math>X</math> ၏ အစုပိုင်းများ မိသားစု <math>\{S_i\}_{i \in I}</math> တစ်ခု ရှိသည် ဆိုပါစို့။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်စု၏ ပုံရိပ်သည် ၎င်းတို့ တစ်ခုချင်းစီ၏ ပုံရိပ်များကို ပေါင်းစပ်ထားသော ပေါင်းစပ်စုနှင့် တိကျစွာ ထပ်တူညီသည်။ :<math> f \left( \bigcup_{i \in I} S_i \right) = \bigcup_{i \in I} f(S_i) </math> သို့သော်လည်း ၎င်းတို့၏ ထပ်တူပိုင်းအစု၏ ပုံရိပ်သည် ၎င်းတို့ ပုံရိပ်များ၏ ထပ်တူပိုင်းအစု၏ အစုပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ကြောင်းကိုသာ သေချာပေါက် ဆိုနိုင်သည်။ :<math> f \left( \bigcap_{i \in I} S_i \right) \subseteq \bigcap_{i \in I} f(S_i) </math> ထပ်တူပိုင်းအစုများအတွက် ဤနေရာတွင် ညီမျှခြင်း မှန်ကန်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ (if and only if) ဖန်ရှင် <math>f</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်ရန်ပင် ဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:အစုသီအိုရီ]] edfh7jewj2rzmsny28q5wx45vcrajoa 1040278 1040277 2026-06-22T17:00:35Z Mkant00 135890 1040278 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဘာသာရပ်ရှိ [[အစုသီအိုရီ]] (set theory) တွင် ပုံရိပ် (image) နှင့် မူလပုံရိပ် (preimage) တို့သည် အခြေခံကျသော သဘောတရားများ ဖြစ်ကြသည်။ == ပုံရိပ် (Image) == [[ဖန်ရှင်]] <math>f: X \to Y</math> တစ်ခု ရှိသည် ဆိုပါစို့။ <math>f</math> ၏ ပုံရိပ်ဆိုသည်မှာ <math>x \in X</math> အချို့အတွက် <math>f(x)</math> ပုံစံရှိသော [[အစုဝင်]] <math>y \in Y</math> အားလုံး ပါဝင်သည့် <math>Y</math> ၏ [[အစုပိုင်း]] (subset) ကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ : <math>\operatorname{im}(f) = \left\{f(x), x\in X\right\}</math> ပုံရိပ်ရှာခြင်း တွက်ချက်မှု (the image operation) သည် ပေါင်းစပ်စု (union) များကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သော်လည်း ထပ်တူပိုင်းအစု (intersection) များကိုမူ ယေဘုယျအားဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခြင်း မရှိပေ။ ဖန်ရှင် <math>f: X \to Y</math> တစ်ခုနှင့် <math>X</math> ၏ အစုပိုင်းများ မိသားစု <math>\{S_i\}_{i \in I}</math> တစ်ခု ရှိသည် ဆိုပါစို့။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်စု၏ ပုံရိပ်သည် ၎င်းတို့ တစ်ခုချင်းစီ၏ ပုံရိပ်များကို ပေါင်းစပ်ထားသော ပေါင်းစပ်စုနှင့် တိကျစွာ ထပ်တူညီသည်။ :<math> f \left( \bigcup_{i \in I} S_i \right) = \bigcup_{i \in I} f(S_i) </math> သို့သော်လည်း ၎င်းတို့၏ ထပ်တူပိုင်းအစု၏ ပုံရိပ်သည် ၎င်းတို့ ပုံရိပ်များ၏ ထပ်တူပိုင်းအစု၏ အစုပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ကြောင်းကိုသာ သေချာပေါက် ဆိုနိုင်သည်။ :<math> f \left( \bigcap_{i \in I} S_i \right) \subseteq \bigcap_{i \in I} f(S_i) </math> ထပ်တူပိုင်းအစုများအတွက် ဤနေရာတွင် ညီမျှခြင်း မှန်ကန်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ (if and only if) ဖန်ရှင် <math>f</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်ရန်ပင် ဖြစ်သည်။ == မူလပုံရိပ် (Preimage) == [[ဖန်ရှင်]] <math>f: X \to Y</math> တစ်ခုနှင့် အစုပိုင်း <math>S \subseteq Y</math> တစ်ခု ရှိသည် ဆိုပါစို့။ <math>f</math> အရ <math>S</math> ၏ မူလပုံရိပ် သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် (inverse image) ဆိုသည်မှာ <math>f</math> ဖြင့် ပုံဖော်လိုက်သော တန်ဖိုးများသည် <math>S</math> ထဲတွင် ပါဝင်နေမည့် [[အစုဝင်]]အားလုံး စုစည်းထားသော <math>X</math> ၏ အစုပိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ :<math> f^*(S) = \{ x \in X \mid f(x) \in S \} </math> === သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းဆိုင်ရာ မှတ်သားဖွယ်ရာ (A Note on Notation) === မူလပုံရိပ်အတွက် ရိုးရာအရ အသုံးပြုသော သင်္ကေတမှာ <math>f^{-1}(S)</math> ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဤသင်္ကေတသည် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် (inverse function) ၏ သင်္ကေတနှင့် ရောထွေးမှု ရှိလာနိုင်သည်။ ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင်ဆိုသည်မှာ အမြဲတမ်း တည်ရှိနေမည် မဟုတ်ပေ။ ဖန်ရှင် <math>f</math> တစ်ခုအတွက် အမှန်တကယ် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် <math>f^{-1}: Y \to X</math> တစ်ခု တည်ရှိရန်မှာ ၎င်းဖန်ရှင်သည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]] (bijective) ဖြစ်ရန် လိုအပ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အဆိုပါ ဖန်ရှင်သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]]လည်း ဖြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) လည်း ဖြစ်ရမည် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>f: \mathbb{R} \to \mathbb{R}</math> ကို <math>f(x) = x^2</math> ဟု သတ်မှတ်ထားသည် ဆိုပါစို့။ ဤနေရာတွင် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင်တန်ဖိုး <math>f^{-1}(4)</math> သည် မည်မျှနည်းဟု မေးမြန်း၍ မရနိုင်ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အဖြေသည် <math>2</math> သို့မဟုတ် <math>-2</math> ဖြစ်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင်မှာ အမှန်တကယ် မတည်ရှိပေ။ သို့ရာတွင် [[အစု]] <math>\{4\}</math> ၏ မူလပုံရိပ်ကိုမူ ရှင်းလင်းတိကျစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ယင်းမူလပုံရိပ်သည် <math>f^*(\{4\}) = \{-2, 2\}</math> ဟူသော အစုသာလျှင် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ မရေရာမှုမျိုးကို ရှောင်ရှားနိုင်ရန် အချို့သော စာရေးသူများသည် မူလပုံရိပ်များအတွက် <math>f^*</math> ကို ပိုမို ရွေးချယ်အသုံးပြုကြသည်။ ပုံရိပ်များနှင့် မတူညီသည်မှာ မူလပုံရိပ်သည် အလွန်အမင်း ကိုက်ညီမှုကောင်းစွာ ရှိခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ မူလပုံရိပ်သည် ပေါင်းစပ်စုများနှင့် ထပ်တူပိုင်းအစုများကိုသာမက ဖြည့်စွက်စု (set complement) များကိုပါ တိကျစွာ ထိန်းသိမ်းပေးထားနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>f^*(A \cap B) = f^*(A) \cap f^*(B)</math> ဖြစ်သည်။ === ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ ရှုထောင့် (The Category Theory Perspective) === [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (category theory) ရှုထောင့်မှ ကြည့်လျှင် <math>S</math> ၏ မူလပုံရိပ်ဆိုသည်မှာ ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) <math>i: S \hookrightarrow Y</math> တစ်လျှောက် [[ဖန်ရှင်]] <math>f: X \to Y</math> ၏ ပူးလ်ဘက် (pullback) ပင် ဖြစ်သည်။ ပူးလ်ဘက်တစ်ခုတွင် တူညီသော ပစ်မှတ် (target) တစ်ခုဆီသို့ ညွှန်ပြနေသည့် မြား (arrow) နှစ်ခု ပါဝင်သည်။ ဤဥပမာတွင် ထိုပစ်မှတ်မှာ <math>Y</math> ဖြစ်သည်။ [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of sets) တွင် ပူးလ်ဘက် <math>X \times_Y S</math> ကို ကိုက်ညီမှုရှိသော စုံတွဲများ ပါဝင်သည့် အစုအဖြစ် အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ :<math> X \times_Y S = \{ (x, s) \in X \times S \mid f(x) = i(s) \} </math> ဤနေရာတွင် <math>i(s)</math> သည် <math>s</math> ကိုယ်တိုင်သာ ဖြစ်သောကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် <math>f(x) = s</math> ဖြစ်မည့် <math>(x, s)</math> စုံတွဲအားလုံးကို ရှာဖွေနေခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ မူလပုံရိပ်၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို အသေးအဖွဲ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (bijection) အနေအထားအထိ တိကျစွာ ပေးစွမ်းနိုင်သည်။ <math>s</math> ကို <math>f(x)</math> အဖြစ် တိကျစွာ သတ်မှတ်ထားရသောကြောင့် ပူးလ်ဘက်အစုနှင့် <math>X</math> ၏ စံထားရသော မူလပုံရိပ် အစုပိုင်းအကြားတွင် ပြီးပြည့်စုံသော [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (isomorphism) တစ်ခု တည်ရှိနေသည်။ :<math> (x, f(x)) \overset{\sim}{\mapsto} x \quad \quad x \overset{\sim}{\mapsto} (x, f(x)) </math> == ဖိုက်ဘာ (Fiber) == စံသတ်မှတ်ချက်အရ <math>f^{-1}(\{y\})</math> အဖြစ် ရေးသားလေ့ရှိသော [[အစုဝင်]]တစ်ခုတည်းပါဝင်သော[[အစု]] (singleton set) <math>\{y\}</math> ၏ မူလပုံရိပ်ကို <math>y</math> အပေါ်ရှိ ဖိုက်ဘာ (fiber) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းကို တစ်ခါတစ်ရံတွင် သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းကို <math>f^{-1}(y)</math> ဟုလည်း အလွယ်တကူ ရေးသားတတ်ကြသည်။ ကတ်တဂိုရီ သဘောတရားအရ ပြောရလျှင် ဖိုက်ဘာများကို [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု]] (terminal object) <math>*</math> နှင့် ပူးလ်ဘက်များ ပါဝင်သော မည်သည့် ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို အသုံးပြုနိုင်သည်။ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]]တွင် အစုဝင် <math>y \in B</math> တစ်ခုကို အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုမှ မော်ဖစ်ဇင် (morphism) တစ်ခုအဖြစ် ပုံစံတကျ ရှုမြင်ကြသည်။ ယင်းမော်ဖစ်ဇင်ကို <math>\text{pt}_y: * \to B</math> ဟု ဖော်ပြနိုင်ပြီး ၎င်းကို အလုံးစုံ အစုဝင် (global element) သို့မဟုတ် အခြေခံအမှတ်ပါသော အရာဝတ္ထု တည်ဆောက်ပုံ (pointed object structure) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထိုသို့သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: A \to B</math> အတွက်မဆို <math>y</math> အပေါ်ရှိ <math>f</math> ၏ ဖိုက်ဘာသည် <math>f</math> နှင့် <math>\text{pt}_y</math> တို့၏ ဖိုက်ဘာ မြှောက်လဒ် (fiber product) ပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဖိုက်ဘာသည် ပူးလ်ဘက် <math>A \times_B *</math> နှင့် တိကျစွာ အတူတူပင်ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် အောက်ပါ ဖလှယ်ရ စတုရန်း (commutative square) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ :<math> \begin{array}{ccc} A \times_B * & \longrightarrow & * \\ \downarrow & & \downarrow \text{pt}_y \\ A & \xrightarrow{f} & B \end{array} </math> [[ကဏ္ဍ:အစုသီအိုရီ]] p8ek8ehlkrsoqx7w0ske8yd0ug99cv2 3 288438 1040282 2026-06-22T18:51:50Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040282 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36307-27 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၅၁၊ ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) cjzzafqojhqxne9bifonqpsxr84uoey 3 288439 1040283 2026-06-22T18:52:00Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040283 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Kyawzinkoko327 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၅၂၊ ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 3fzz9olbf5delst4rb7471iw6ujzdph 3 288440 1040284 2026-06-22T18:52:10Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040284 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-20098-37 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၅၂၊ ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 45vn721yzzseh75jytfgod3wsn1h84m 5 288441 1040285 2026-06-22T19:01:00Z Kyawzinkoko327 144733 /* ပျူခေတ် */ အပိုင်းသစ် 1040285 wikitext text/x-wiki == ပျူခေတ် == ပျူသမိုင်းကြောင်း အစကနေအဆုံးထိသိချင်ပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Kyawzinkoko327|Kyawzinkoko327]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Kyawzinkoko327|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၀၁၊ ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) i3s61hmsvxyu5g6jj6pt923a4qqbago 3 288442 1040289 2026-06-22T19:52:21Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040289 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ဦအောင်ပြည့်ဟိန်း ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၅၂၊ ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) pat2ec2ncototugenequzqnrbwg96gu 3 288443 1040294 2026-06-22T21:52:42Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040294 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36391-32 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၁:၅၂၊ ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) iwfzf3z061nsryo95itl1b34k18qc7w 3 288444 1040295 2026-06-22T21:52:52Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040295 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36319-82 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၁:၅၂၊ ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) p9du871iq990xhd1zdyi80fw2j5dkkd 3 288445 1040299 2026-06-22T22:53:03Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040299 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36156-61 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၂:၅၃၊ ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) aep2wjcgbf7t6mb5yjd9e31xzcux69z 3 288446 1040303 2026-06-23T00:53:23Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040303 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36372-95 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၅၃၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) f7w7np0l5x42qqrxiqpzaga68qk3781 3 288447 1040305 2026-06-23T01:53:34Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040305 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် 調子良 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၃၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 6nv8586cgase51i9xop7h2usb4qpgpx 3 288448 1040306 2026-06-23T02:53:44Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040306 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Moe Zett Ko Ko ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၅၃၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 2ek1d960i00da0z6fvl3gw92e7yquuy 100 288449 1040307 2026-06-23T03:04:06Z Salai Rungtoi 22844 "{{Current events|year=2026|month=06|day=23|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1040307 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=06|day=23|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} q5g8kb8503gl6n8l2otac0hfoyfednb 1040313 1040307 2026-06-23T05:13:33Z Salai Rungtoi 22844 1040313 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=06|day=23|content= <!-- All news items below this line --> '''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ***[[ကုလသမဂ္ဂ]]၏ အစီရင်ခံစာအရ [[တပ်မတော်]]သည် ခြောက်လတာကာလအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံသား အရပ်သား ၇၀၀ ကျော်ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။ [https://www.bbc.com/news/articles/cnv97e42r7yo (BBC)] <!-- All news items above this line -->}} estuef71nyxc82ghi50dq4mnhyhnm9t 3 288450 1040308 2026-06-23T03:53:54Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040308 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Kyawkophyo ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၅၃၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) frwft84mby86m4ps04pici2hz7qxfk7 3 288451 1040312 2026-06-23T04:54:05Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040312 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36473-62 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၄၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 7hzseit4jih6tbgyrgrbsbh7kiha6pz 3 288452 1040314 2026-06-23T05:54:15Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040314 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Nemo037 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၅၄၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) ocqe433apfqa9jtbqgifxq1namojybz 3 288453 1040315 2026-06-23T05:54:25Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040315 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် OhanaUnited ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၅၄၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 9vn4liev5efonqnw5rfmikooq87ywnm 0 288454 1040320 2026-06-23T06:49:22Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''ရှင်မထီးဘုရား''' သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ပုဂံ၊ [[ဝက်ကြီးအင်းရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်|ဝက်ကြီးအင်း]]တွင်ရှိသည့်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1040320 wikitext text/x-wiki '''ရှင်မထီးဘုရား''' သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ပုဂံ၊ [[ဝက်ကြီးအင်းရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်|ဝက်ကြီးအင်း]]တွင်ရှိသည့် စေတီပုထိုးတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ စေတီပုထိုးအမှတ် (၇၅) ဖြစ်သည်။ ၁၃ ရာစုတွင် [[ ရှင်အဇ္ဇဂေါဏ|ရှင်မထီး]]က တည်ခဲ့သည်။ ရွှေစည်းခုံစေတီတော်၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="bgn">https://baganmyanmar.net/shinmahtee-temple.htm</ref> ==အကြောင်းအရာ== ကွမ်းတောင်ပေါက်ဂူ အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ အောက်ခံမှာ စတုရန်းပုံစံ ဖြစ်သည်။ သေးငယ်သည့် အဝင်ခန်းကို ဖြတ်သန်းပြီးမှ အတွင်းပိုင်းအခန်းသို့ ရောက်ရှိသည့်ပုံစံ တည်ဆောက်ထားသည်။ ဘုရား၏ တောင်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တို့တွင် ပြတင်းပေါက် ၆ ခုစီ ရှိသည်။ အတွင်းပိုင်းအခန်းတွင် အမြင့် ၇ ပေရှိသည့် ထိုင်တော်မူ ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ရှိသည်။ မျက်နှာကြက်များတွင် ဘုရားရှင်တို့၏ မုဒြာဟန် ပန်းချီများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။ ရေးဆွဲထားသည်များတွင် မြတ်စွာဘုရား၏ ဘဝဖြစ်စဉ်များ၊ ခြေတော်ရာများ စသည်တို့ တွေ့ရှိနိုင်သည်။<ref name="bgn"/> ==ကိုးကား== {{reflist}} 91psd14wbabqhyhjy0iwmo5t6r8at28 1040321 1040320 2026-06-23T06:50:09Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1040321 wikitext text/x-wiki '''ရှင်မထီးဘုရား''' သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ပုဂံ၊ [[ဝက်ကြီးအင်းရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်|ဝက်ကြီးအင်း]]တွင်ရှိသည့် စေတီပုထိုးတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ စေတီပုထိုးအမှတ် (၇၅) ဖြစ်သည်။ ၁၃ ရာစုတွင် [[ ရှင်အဇ္ဇဂေါဏ|ရှင်မထီး]]က တည်ခဲ့သည်။ ရွှေစည်းခုံစေတီတော်၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="bgn">https://baganmyanmar.net/shinmahtee-temple.htm</ref> ==အကြောင်းအရာ== ကွမ်းတောင်ပေါက်ဂူ အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ အောက်ခံမှာ စတုရန်းပုံစံ ဖြစ်သည်။ သေးငယ်သည့် အဝင်ခန်းကို ဖြတ်သန်းပြီးမှ အတွင်းပိုင်းအခန်းသို့ ရောက်ရှိသည့်ပုံစံ တည်ဆောက်ထားသည်။ ဘုရား၏ တောင်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တို့တွင် ပြတင်းပေါက် ၆ ခုစီ ရှိသည်။ အတွင်းပိုင်းအခန်းတွင် အမြင့် ၇ ပေရှိသည့် ထိုင်တော်မူ ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ရှိသည်။ မျက်နှာကြက်များတွင် ဘုရားရှင်တို့၏ မုဒြာဟန် ပန်းချီများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။ ရေးဆွဲထားသည်များတွင် မြတ်စွာဘုရား၏ ဘဝဖြစ်စဉ်များ၊ ခြေတော်ရာများ စသည်တို့ တွေ့ရှိနိုင်သည်။<ref name="bgn"/> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ]] puekji29s3ui7kvw2gbveo4i1p3xo8n 3 288455 1040322 2026-06-23T06:54:35Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040322 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Min chan saw ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၄၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) og4ra6pa25mt97c01ngmx2r7en93sl2 3 288456 1040323 2026-06-23T06:54:45Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040323 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36337-54 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၄၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) o8j3tslylh21k0jvm28ae6tvcnoykzt 3 288457 1040324 2026-06-23T06:54:55Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040324 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36400-76 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၄၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) t0kagnpi852xnx7n9xmbhtar65zzqe8 3 288458 1040325 2026-06-23T06:55:05Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040325 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Swan Min Aung ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၅၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) le3zoigb10u4q4vs1ps8fle2220jghy 0 288459 1040327 2026-06-23T06:59:30Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''ရွှေလိပ်တူးဘုရား'''သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်ဦးခရိုင်]]၊ [[ပုဂံ]]၊ ဝက်ကြီးအင်းအရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ စေတီပုထိုးအမှတ် - ၂၅..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1040327 wikitext text/x-wiki '''ရွှေလိပ်တူးဘုရား'''သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်ဦးခရိုင်]]၊ [[ပုဂံ]]၊ ဝက်ကြီးအင်းအရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ စေတီပုထိုးအမှတ် - ၂၅၉ ဖြစ်သည်။ ၁၃ ရာစုတွင် တည်ထားခဲ့သည်။ တည်ထားကိုးကွယ်သူကိုမူ မသိရှိရပေ။ [[ထီးလိုမင်းလိုဘုရား]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="bgn">https://baganmyanmar.net/shwelatetu.htm</ref> ==အကြောင်းအရာ== ကွမ်းတောင်ပေါက်ဂူ အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ [[ဝက်ကြီးအင်းရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်|ဝက်ကြီးအင်းရွာ]]၏ အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဘုရား၏ အတွင်းပိုင်းတွင် ပုဂံခေတ် မုဒြာဟန်ပန်းချီများ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ ထို့အပြင် ထိုင်တော်မူနှင့် ရပ်တော်မူ ရုပ်ပွားတော်များလည်း ရှိသည်။<ref name="bgn"/> ==ကိုးကား== {{reflist}} h3obe0zcy19ut3n5wtheabbteap8opv 1040328 1040327 2026-06-23T07:00:11Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1040328 wikitext text/x-wiki '''ရွှေလိပ်တူးဘုရား'''သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်ဦးခရိုင်]]၊ [[ပုဂံ]]၊ ဝက်ကြီးအင်းအရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ စေတီပုထိုးအမှတ် - ၂၅၉ ဖြစ်သည်။ ၁၃ ရာစုတွင် တည်ထားခဲ့သည်။ တည်ထားကိုးကွယ်သူကိုမူ မသိရှိရပေ။ [[ထီးလိုမင်းလိုဘုရား]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="bgn">https://baganmyanmar.net/shwelatetu.htm</ref> ==အကြောင်းအရာ== ကွမ်းတောင်ပေါက်ဂူ အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ [[ဝက်ကြီးအင်းရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်|ဝက်ကြီးအင်းရွာ]]၏ အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဘုရား၏ အတွင်းပိုင်းတွင် ပုဂံခေတ် မုဒြာဟန်ပန်းချီများ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ ထို့အပြင် ထိုင်တော်မူနှင့် ရပ်တော်မူ ရုပ်ပွားတော်များလည်း ရှိသည်။<ref name="bgn"/> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ]] 6cmvom3jedxb2va73nuaokj2t1ijt9b 0 288460 1040329 2026-06-23T07:04:45Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''ဆင်ဖြူရှင်ဘုရား''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်ဦးခရိုင်]]၊ [[မင်းနန်သူရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်|မင်းနန်သူရွာ]]၏ မြောက်ဘက်တွ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1040329 wikitext text/x-wiki '''ဆင်ဖြူရှင်ဘုရား''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်ဦးခရိုင်]]၊ [[မင်းနန်သူရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်|မင်းနန်သူရွာ]]၏ မြောက်ဘက်တွင်တည်ရှိသည်။ စေတီပုထိုးအမှတ် - ၆၉၇ ဖြစ်သည်။ ==အကြောင်းအရာ== ==ကိုးကား== {{reflist}} 4w57fzu1x1cto9mqmwamiyn21kq8kvc 1040330 1040329 2026-06-23T07:05:06Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1040330 wikitext text/x-wiki '''ဆင်ဖြူရှင်ဘုရား''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်ဦးခရိုင်]]၊ [[မင်းနန်သူရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်|မင်းနန်သူရွာ]]၏ မြောက်ဘက်တွင်တည်ရှိသည်။ စေတီပုထိုးအမှတ် - ၆၉၇ ဖြစ်သည်။ ==အကြောင်းအရာ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ]] aniadi9n0l7jt2dirgnwvwf4nsuphip 1040331 1040330 2026-06-23T07:08:19Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1040331 wikitext text/x-wiki '''ဆင်ဖြူရှင်ဘုရား''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်ဦးခရိုင်]]၊ [[မင်းနန်သူရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်|မင်းနန်သူရွာ]]၏ မြောက်ဘက်တွင်တည်ရှိသည်။ စေတီပုထိုးအမှတ် - ၆၉၇ ဖြစ်သည်။<ref name="bgn">https://baganmyanmar.net/sinphyushin-temple.htm</ref> ==အကြောင်းအရာ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ]] nq0ejl12b4mzcvjgsa72lccjtcwa3ow 3 288461 1040332 2026-06-23T07:55:17Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040332 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-35816-53 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၅၅၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) tk7phhfq6ks6spx6uwtk63fc91wc0f6 3 288462 1040355 2026-06-23T08:55:27Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040355 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Niko258$83! ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၅၅၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) qpmxxcmp9ih1zwc5s4akc8txvmoztf9 3 288463 1040356 2026-06-23T08:55:37Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040356 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36449-82 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၅၅၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) pebtcqfkszqxm8kiwsgbbyzwkau4jun 3 288464 1040357 2026-06-23T08:55:47Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040357 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Dr. Ashin Tiloka ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၅၅၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 4x5wwq6gncdpqw1fan6xgcgerddaikd 3 288465 1040358 2026-06-23T08:55:57Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040358 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Soeaungsandy ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၅၅၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) gnqg46h937q8btqpt0wog0nttx6gaai 3 288466 1040359 2026-06-23T08:56:07Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040359 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Yenyinyi14 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၅၆၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 0u9ibpryu91xp2x87167opkctw7bdt4 3 288467 1040362 2026-06-23T09:56:16Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040362 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Kg-officialAi ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၅၆၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) mwfickef8kfjzl63bvxpbks3dvzu6sb 3 288468 1040365 2026-06-23T10:56:27Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040365 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36004-48 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၆၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 9otehvwhkiv55ce823457gn96tq5z4x 3 288469 1040366 2026-06-23T10:56:37Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040366 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Lae Lae Htun ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၆၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 6jlkwq292suaahdmr75gvfdzfqghlry 3 288470 1040367 2026-06-23T11:56:47Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040367 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Its alice lao lao ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၅၆၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) e2alb68rpxwb1yohn4rj6t5jcuq8qdw 3 288471 1040368 2026-06-23T11:56:57Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040368 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Kyaw That Lin ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၅၆၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 5mf05mu3fbrplprac7vzf8knwbg27hl