ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk မြင်း 0 3502 1040372 716588 2026-06-23T12:46:47Z Mayor mt 1506 1040372 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = မြင်း | image = Nokota Horses cropped.jpg <!--Please do not replace this featured image without a consensus--> | image_caption = <!-- Caption intentionally left blank per consensus to avoid promoting one breed. --> | image_alt = Two Nokota horses standing in open grassland with rolling hills and trees visible in the background. | status = DOM | genus = Equus | parent = Equus (Equus) | species = caballus | authority = [[ကားလ် လင်းနီးယပ်|Linnaeus]], [[:en:10th edition of Systema Naturae|1758]]<ref name="Linn1758">{{cite book | last = Linnaeus| first = Carolus | author-link = ကားလ် လင်းနီးယပ် | title = Systema naturae per regna tria naturae :secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis | publisher = Holmiae (Laurentii Salvii) | year = 1758 | page = 73 | url = https://www.biodiversitylibrary.org/page/726976 | access-date = 2008-09-08 | volume = 1 | edition = 10th}}</ref> | synonyms = ''Equus ferus caballus''<br> At least 47 others published | synonyms_ref =<ref name=MSW3>{{MSW3 Perissodactyla | id = 14100016 | pages = 630–631}}</ref><ref>{{cite journal|last=International Commission on Zoological Nomenclature|year=2003|title=Usage of 17 specific names based on wild species which are pre-dated by or contemporary with those based on domestic animals (Lepidoptera, Osteichthyes, Mammalia): conserved. Opinion 2027 (Case 3010)|journal=Bull. Zool. Nomencl.|volume=60|issue=1|pages=81–84|url=http://www.nhm.ac.uk/hosted_sites/iczn/BZNMar2003opinions.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070821235959/http://www.nhm.ac.uk/hosted_sites/iczn/BZNMar2003opinions.htm|archive-date=2007-08-21}}</ref> }} '''မြင်း''' (''Equus ferus caballus'')<ref name=MSW3>{{MSW3 Perissodactyla | id = 14100016 | pages = 630–631}}</ref><ref>{{cite journal|last=International Commission on Zoological Nomenclature|year=2003|title=Usage of 17 specific names based on wild species which are pre-dated by or contemporary with those based on domestic animals (Lepidoptera, Osteichthyes, Mammalia): conserved. Opinion 2027 (Case 3010)|journal=Bull. Zool. Nomencl.|volume=60|issue=1|pages=81–84|url=http://www.nhm.ac.uk/hosted_sites/iczn/BZNMar2003opinions.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070821235959/http://www.nhm.ac.uk/hosted_sites/iczn/BZNMar2003opinions.htm|archive-date=2007-08-21}}</ref> သည် လူ၏ မိတ်ဆွေစစ် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည် ။ တိုင်းပြည် အေးချမ်းသာယာနေချိန်တွင် အနောက်နိုင်ငံများတွင် လယ်မြေများကို ထွန်ယက်ပြုပြင်ရာ၌ မြင်းကို အသုံးပြုရသလို စစ်မက်ဖြစ်ပွားလာသည့်အခါ၌လည်း မြင်းတပ်များ ဖွဲ့စည်းကာ ရန်သူကို တွန်းလှန် ချေမှုန်းခဲ့ ရလေသည်။ [[မြင်း]]၊ [[မြည်း]]နှင့် [[မြင်းကျား]]တို့သည် မျိုးတူသတ္တဝါများဖြစ်ကြ၍ ထို [[တိရစ္ဆာန်]] သုံးမျိုး၏ အတိတ်ရာဇဝင်မှာ ထူးဆန်းသဖြင့် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာ ကောင်းပေသည်။ မြင်း၏ ဇာတိအရပ်မှာ [[အာရှတိုက်]] ဖြစ်ဟန်တူသော်လည်း ကာလရွေ့လျောလာသဖြင့် မြင်း၏ ပုံပန်းသဏ္ဌာန် အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲလာပုံကို အမေရိကတိုက်တွင် မြေအောက်မှ တူးဖော်ရရှိ သော ကျောက်ဖြစ်နေသည့် မြင်းရိုးတို့ကို တွေ့ရှိရခြင်းအားဖြင့် ပို၍ စုံလင်စွာသိရသည်။ ရှေးနှစ် သန်းပေါင်းငါးဆယ် အထက်က ကြောင်၏ အရွယ်မျှသာရှိ၍ ရှေ့တစ်ဖက်စီတွင် ခြေချောင်း ငါးချောင်းနှင့် နောက်ခြေတွင် ခြေချောင်း လေးချောင်းစီပါသော တိရစ္ဆာန်များ ရှိခဲ့ဘူးလေသည်။ ယခုခေတ် လူတို့၏ အမြင်အားဖြင့် ဆိုရလျှင် ထိုသတ္တဝါကလေးမှာ ထူးဆန်းသော မြင်းကလေးမျှသာ ဖြစ်သော်လည်း ထိုသေးငယ်သော ''ကမ္ဘာဦးမြင်း'' မှ ယခု တွေ့မြင်ရသော မြင်းကြီးများ ပေါက်ပွားလာကြလေသည်။ ထိုကမ္ဘာဦး မြင်းကလေးများသည် ရန်သူ၏ ဘေးရန်မှ လွတ်မြောက်အောင် ပြေးလွှားရသည့် အခါတွင်ခြေဖျားထောက်၍ ပြေးမှ ပို၍လျင်မြန်နိုင်မည်ဖြစ်ရာ တဖြည်းဖြည်းနှင့် အလယ်ခြေချောင်းကိုသာ အသုံးများလာလေသည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာလတ်သော် အသုံးများသော ခြေချောင်းသာလျှင် သန်သန် စွမ်းစွမ်းရှိ၍ အသုံး မချရသော ခြေချောင်းကလေးများသည် တဖြည်းဖြည်း သေးသိမ်လာပြီးလျှင် နောက်ဆုံး၌ လုံးဝကွယ် ပျောက်သွားလေသည်။ ထို့ကြောင့် ယခုခေတ်၌ တွေ့မြင် ရသောမြင်းတွင် မြင်းခွာအတွင်း၌ ခြေချောင်းတစ်ခုသာလျှင် ကျန်ရှိနေတော့သည်။ ခြေချောင်းများ တရွေ့ရွေ့ ပြောင်းလဲလာသည့်နည်းတူ မြင်း၏ ကိုယ်လုံးကိုယ်ထည်နှင့် ခြေတံလက်တံတို့သည်လည်း ကြီးထွားသန်စွမ်း၍လာသည်။ မြင်းသည် အချိုးအစားကျသော တိရစ္ဆာန်ဖြစ်သည်။ မြင်းတွင် သန်စွမ်းသော ခြေလက်တို့ ရှိသည့်အပြင် ရှည်လျားသော ဦးခေါင်းနှင့် တောက်ပသော မျက်လုံးများရှိသည်။ အဖျားချွန်၍ အဘက်ဘက်သို့ လှုပ်ရှား နိုင်သော နားရွက်များနှင့် ကျယ်၍ပွသော နှာခေါင်းပေါက် များ ရှိသည်။ အသားပြည့်၍ လုံးသောကိုယ်နှင့် ရှည်လျား သော လည်တံရှိသည်။ အမွှေးမှာ ကိုယ်နှင့်ကပ်၍ ပေါက် သည်။ မြင်းနှင့် မြင်းကျားတို့တွင် အမြီးဖျား၌သာ အမွှေးရှည်များရှိသည်။ ထိုကြောင့် မြင်း၏ လည်ဆံနှင့် အမြီးရှည်တို့သည် မြင်းကို အခြားတိရစ္ဆာန်တို့ထက် ပို၍ လှပတင့်တယ်စေသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ မြင်းသည် မြက်နှင့်ကောက်ပင်၊ ကောက်သီးများကို စားသော တိရစ္ဆာန်ဖြစ်သော်လည်း စားမြုံ့မပြန်တတ်ချေ။ သွား ၃၆ ချောင်းမှ အချောင်း ၄ဝ အထိရှိ၍ အထက်နှင့်အောက် ရှေ့သွား ၃ ချောင်းစီနှင့် အံသွား ၆ ချောင်းစီရှိသည်။ မြင်းအံသွားများ၏ ထူးခြားချက်တစ်ရပ်မှာ သွားအဖျားများ တိုသွားသည်နှင့်အမျှ သွားအရင်းမှ ရှည်ထွက်၍ လိုက်လာသည်။ မြင်းထီးများတွင် အထက်ပါသွားများအပြင် ခွေးစွယ် ၄ ချောင်း အပိုပါသေးသည်။ ဤခွေးစွယ်များနှင့် အံသွားများအကြားရှိ နေရာလပ်တွင် မြင်းဇက်ကို ခွံ့ရသည်။ ကြမ်းတမ်းသော မြင်းကို ဇက် ခွံ့ထားမှသာ စီးသည့်အခါ ချုပ်ထိန်းနိုင်သည်။ မြင်း၏ သက်တမ်းမှာ ၁၈ နှစ်မှ အနှစ် ၂ဝ အထိ ဖြစ်သည်။ မြင်းကလေး မွေးသည့်အခါ မျက်စိ စုံလုံးပွင့်လျက် ကိုယ်တွင်လည်း အမွှေးများ အပြည့်ရှိသည်။ မွေးပြီး၍ ခဏခြင်းတွင်မြင်းကလေးသည် မတ်တတ်ထ၍ ပြေးလေ့ရှိသည်။ မြင်းကလေး အသက် ရက်သတ္တနှစ်ပတ် အကြာတွင် ရှေ့သွားများ ထွက်လာသည်။ အသက် ၆ လခန့်ရှိလျှင် ငယ်သွားများ စုံလာသည်။ အသက် ၃ နှစ်အတွင်း ငယ်သွားများလဲသည်။ မြင်းထီး အသက် ၄ နှစ်ရှိလာလျှင် ခွေးစွယ်များ ပေါ်လာသည်။ မြင်းအသက် ၅ နှစ်တွင် သွားများစုံသည်။ အသက် ၁ဝ နှစ်အထိ သွားထွက်ပုံနှင့် သွားပြောင်း လဲပုံတို့မှာ တသမတ်တည်း ရှိသဖြင့် သွားများကို ကြည့်ရှု စစ်ဆေး၍မြင်း၏ အသက်ကို တွက်မည်ဆိုက တွက်နိုင်စရာ အကြောင်းရှိသည်။ ၂ နှစ်သား အရွယ်တွင် မြင်းကလေးသည် ငယ်မွှေးလဲသဖြင့် မွေးစက ပါသော ကောက်ကွေးကွေး အမွှေးများ ပျောက်၍ ပြောင်လက်သော အမွှေးများပေါ်ထွက် လာသည်။ လည်ဆံမွှေးနှင့် အမြီးမှတစ်ပါး ကိုယ်တွင်ရှိသော အခြားအမွှေးများမှာ နှစ်စဉ် အသစ်လဲသည်။ ရှေးအထက်ကျော် ကာရီက ဆိုက်ဗီးရီးယားနှင့် အလာစကာပြည်တို့သည် ကုန်းချင်း ဆက်စပ်လျက်ရှိသဖြင့် မြင်းရိုင်းများသည် အာရှတိုက်၊ ဥရောပတိုက်နှင့် မြောက်အမေရိကတိုက်တို့တွင် တစ်တိုက်နှင့်တစ်တိုက် ကူးလူးကျက်စားလျက်နေကြ၏။ ထိုကြောင့် ယနေ့ထက်တိုင် အာရှတိုက်၊ [[ဥရောပတိုက်]]နှင့် အမေရိကတိုက်များတွင် [[မြင်းရိုင်း]]အုပ်ကြီးများကို တွေ့မြင်ရသေးသည်။ မြင်းရိုင်းများသည် ကြီးမား၍ သန်စွမ်းသော တိရစ္ဆာန်များ ဖြစ်ကြသော်လည်း ရန်သူကို ခွာစောင်းဖြင့် ကန်ကျောက်ရုံမှတစ်ပါး အခြားခုခံရန် နည်းများမရှိသဖြင့် [[ဝံပုလွေ]]၊ [[ကျား]]စသော သားရဲများနှင့် ရင်ဆိုင်တွေ့လျှင် အသက်ဘေးမှ လွတ်ရန် ခွာစုံပေါက် ပြေးလေ့ရှိသည်။ ထိုသားရဲများ၏ ရန်အပြင် နောက်ထပ် တိုးလာသော ရန်သူမှာ မြင်းရိုင်းများကို အသားစားရန်အတွက် လိုက်လံဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်သော ရှေးခေတ်လူများပင် ဖြစ်သည်။ နှစ်ပေါင်းသုံးသောင်းကျော်အထက် ကျောက်ခေတ်တွင် ဥရောပတိုက် တောင်ပိုင်း၌ ဂူများဖြင့်နေထိုင်ကြသော လူတို့၏ နေရာ ရပ်ကွက်များမှ မြင်းရိုးများကို တူးဖော် ရရှိခြင်းအားဖြင့် မြင်းရိုင်းများကို ရှေးခေတ် လူတို့ သတ်ဖြတ်စားသောက်ကြကြောင်း သိသာ ထင်ရှားလေသည်။ ထိုသူများနေထိုင်ရာ ဂူများအတွင်း၌ အမဲလိုက်ရာ၌ အသုံးပြုကြသော အမဲရိုး၊ ကျောက်စသည်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် ဓား၊ လှံစသော လက်နက်တို့ကိုလည်း တွေ့ရှိရသည်။ သို့သော် ထိုအရာများထက် စိတ်ဝင်စားဖွယ် ဖြစ်သည်တို့မှာ ရှေးခေတ် လူတို့၏ ပုံများနှင့် တိရစ္ဆာန်ပုံများကို ခြစ်ဆွဲ၍ဖြစ်စေ၊ ကျောက်၊ သစ်သားတို့ဖြင့် ထုလုပ်ထား၍ဖြစ်စေ ကျန်ရစ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်။ ယင်းကဲ့သို့ အရိုးများ၊ ကျောက်များပေါ်တွင် ထုထွင်းခဲ့သော ပုံများတွင် မြင်း၏ ပုံများကိုလည်း တွေ့ရှိရသည်။ အချို့ ပုံများတွင်မြင်း၏ ပုံများကိုလည်း တွေ့ရှိရသည်။ အချို့မြင်းပုံများတွင် မြင်း၏ပါးစပ်၌ ဇက်ခွံ့၍ ဇက်ကြိုးများတပ်ဆင်ထားသည်ကိုပင် တွေ့ရှိရသဖြင့် ထိုခေတ် ထိုအခါမှစ၍ လူတို့သည် မြင်းကို ချုပ်ထိန်းနိုင်စွမ်းရှိသည့် အလျောက် အလိုကျအသုံးပြုခဲ့ကြောင်း ထင်ရှားလေသည်။ ကက်စပျန် ပင်လယ်နှင့် [[ပင်လယ်နက်]] မြောက်ဘက်ရှိ မြက်ခင်းကြီးများ၌ လှည့်လည် ကျက်စားကုန်သော အာရိယန်လူမျိုးတို့သည် မြင်းကို ပထမဆုံး ယဉ်ပါးလာအောင် လေ့ကျင့်ပေးသည့် လူများဖြစ်လေသည်။ ဦးစွာ၌ မြင်းကို စစ်တိုက်ခိုက်ရာ၌သာ အသုံးများ၏။ နွားနှင့် မြည်းများကို ဝန်တင်တိရစ္ဆာန်အဖြစ်ဖြင့် အသုံးချကြသည်။ ဂရိလူမျိုးနှင့် ရောမလူမျိုးများ ကြီးစိုးစဉ် အခါက ဘုရင်များ၊ မင်းညီမင်းသားများနှင့် စစ်ဗိုလ်ကြီးများသည် မြင်း ၂ ကောင်၊ သို့မဟုတ် တခါတရံ မြင်း ၃ ကောင် ကသော စစ်တိုက် ထွက်ရထားများကို စီးနင်း၍ စစ်မြေပြင်သို့ ထွက်လေ့ရှိကြသည်။ ထိုနောက်မှ မြင်းကို လူကိုယ်တိုင်စီး၍ စစ်ပွဲဝင်သည့် ခေတ်သို့ ရောက်ရှိလာသည်။ အာရှတိုက် အလယ်ပိုင်းတွင် မြည်းနှင့် ဆင်တူရိုးမှား တိရစ္ဆာန်ရိုင်းများကို ယနေ့တိုင် တွေ့မြင်ရသည်။ သို့သော် မြင်းရိုင်းစစ်စစ်ကို [[မွန်ဂိုးလီးယား]]ပြည် အနောက်ပိုင်း၌သာ ယခုအချိန်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ထိုမြင်းရိုင်းများမှာ စင်စစ် မြင်းပုကလေးများသာ ဖြစ်သည့်အပြင်၊ အမြီးမှာ မြည်း၏ အမြီးကဲ့သို့ရှိသည်။ ယင်းတို့သည် ၅ ကောင် မှ ၁၅ ကောင် အထိ အအုပ်အသင်းဖွဲ့၍ နေတတ်သည်။ တစ်အုပ်လျှင် မြင်းလားအိုကြီး တစ်ကောင်စီ ခေါင်းဆောင်သည်။ ၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် ရုရှားလူမျိုးထဲမှ ဒေသသစ် ရှာဖွေသော ပါဇီဗားလစကီး ဆိုသူထံသို့ အထက်ထက်က မည်သူတစ်စုံတစ်ယောက်မျှ မတွေ့မြင်ဘူးသေးသော ဤမြင်းရိုင်းမျိုးရောက်ရှိလာသည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကို အစွဲပြု၍ ဤမြင်းရိုင်းများကို [[ပါဇီဗားလစကီးမြင်း]]ဟု ခေါ်ကြသည်။ အာဖရိကတိုက်၊ [[ဆီးရီးယား]]နှင့် ပါးရှားနိုင်ငံရှိ [[သဲကန္တာရ]]များနှင့် [[အိန္ဒိယ]] နိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ လွင်ပြင်များတွင် မြင်းကျားနှင့် မြည်းရိုင်းများကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ မြင်းနှင့် မြည်းကို လူတို့နှင့် ယဉ်ပါးလာအောင် ပြုပြင်ရာ၌ အောင်မြင်လျက်ရှိပြီး ဖြစ်သော်လည်း မြင်းကျားမှာမူ ယနေ့ထက်တိုင် အရိုင်းသက်သက်ပင် ရှိနေသေး၏။ ဥရောပတိုက်မှ မျက်နှာဖြူ လူမျိုးများ အမေရိကတိုက်သို့ ပထမဦးဆုံးအကြိမ် သွားရောက်ကြစဉ်က ထိုတိုက်တွင် ရှိကြ သော တိုင်းရင်းသားတို့သည် မြင်းကို မမြင်ဘူး မကြားဘူးကြ ချေ။ ယခုအခါ၌ [[တောင်အမေရိကတိုက်]]နှင့် [[မြောက်အမေရိကတိုက်]] အနောက်ပိုင်းတို့တွင် တွေ့ရှိရသော မြင်းရိုင်းများမှာ ၁၆ ရာစုနှစ်အတွင်း [[စပိန်]]လူမျိုး တို့ ယူဆောင်လာသော မြင်းယဉ်များထဲမှ တောဝင်သွားသော မြင်းများ၏ အဆက်အနွယ်များသာ စင်စစ်ဖြစ်ချေသည်။ ရှေးအခါက စစ်တိုက်ရာ၌သာ မြင်းကို အသုံးချခဲ့ကြ သော်လည်း လူတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းမှာ တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်လာသည့်အလျောက် ဝန်တင်လှည်းများ ဆွဲရာတွင်လည်းကောင်း၊ လယ်မြေများကို ထွန်ယက် ပြုပြင်ရာတွင်လည်းကောင်း မြင်းကို အသုံးချလာကြသည်။ မီးရထားနှင့် မော်တော်ကားများ မပေါ်မီ ၁၉ ရာစုနှစ် အလယ်အထိ တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ခရီးသွားရာ၌ မြင်းများ မရှိလျှင် မဖြစ်သလောက် အသုံးဝင်လာလေသည်။ ယခုခေတ်မှ ဆိုလျှင် ရေနွေးငွေ့အား၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားနှင့် ဓာတ်ဆီအားတို့ကို သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဖက်တွင် ဖြစ်စေ၊ စိုက်ပျိုးရေးဖက်တွင် ဖြစ်စေ၊ အခြားလေးလံသော အရာဝတ္ထုတို့ကို သယ်ယူချီမရာတွင်ဖြစ်စေ တွင်ကျယ်စွာ အသုံးချလာပြီ ဖြစ်သောကြောင့် မြင်းကို အသုံးနည်း လာပြီဟု ဆိုရချေမည် ။ သို့ရာတွင် ဤမျှ စက်မှု ထွန်းကား တိုးတက်လာသော ခေတ်၌ ပင် မြင်းကို လုံးဝစွန့်ပယ်ရန် မဖြစ်နိုင်သေးချေ။ လူတို့သည် မြင်းကို အဘက်ဘက်တွင် တိုးတက် ကောင်းမွန်လာရအောင် ပြုပြင်၍ လာခဲ့ကြသဖြင့် အရွယ် အစားစားရှိသော မြင်းမျိုးများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပေသည်။ အချို့မြင်းများမှာ ဒေါက် ၆ ပေမှ ၇ ပေအထိ ရှိ၍ လှည်းဆွဲရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။ အချို့မြင်းများမှာ ဒေါက်အလွန်ငယ်သော မြင်းပုကလေးများ ဖြစ်ကြသည်။ မြင်း ၃ မျိုး ၃ စားရှိသည်။ ပထမတစ်မျိုးမှာ လှည်းထွန်တုံး ထွန်သန်စသော လေးလံသည့် အရာတို့ကို ဆွဲရာ၌ အသုံးပြုနိုင်သော ခွန်အားကောင်းသည့် မြင်းကြီးမျိုး၊ ဒုတိယ မြင်းမျိုးမှာ ခြေတံလက်တံများ အလွန် ထွားကျိုင်း၍ အမွှေးရှည်များရှိသော မြင်းမျိုးနှင့် တတိယမြင်းမျိုးမှာ ခြေတံလက်တံနှင့် ကိုယ်လုံးကိုယ်ဖန် သေးသွယ်၍ အပြေးလျင်မြန်သော ပြိုင်မြင်းမျိုးတို့ ဖြစ်သည်။ ပထမနှင့်ဒုတိယ မြင်းမျိုးတို့မှာ ရှေးအခါက စစ်တိုက်ရာတွင် အသုံးပြုသော မြင်းများမှ ဆင်းသက်လာကြ သည်။ ရှေးခေတ်သူရဲကောင်းတို့သည် အလွန် လေးလံသော သံချပ် အင်္ကျီများကို ကိုယ်တွင် ဝတ်ဆင်ထားကြသဖြင့် ထိုစစ်သူရဲတို့ စီးနင်းမည့် မြင်းများသည် ခွန်အား အလွန်ရှိသော မြင်းများဖြစ်ရပေမည်။ [[ပြင်သစ်]]နိုင်ငံ၊ [[ဗဲလဂျီယမ်]]နှင့် [[ဂျာမနီ]] နိုင်ငံများမှ မြင်းကြီးမျိုးများကို မျိုးစပ်လိုက်သဖြင့် ဗဲလဂျီယန်မျိုး၊ ရှိုင်ယာမျိုး၏ ကလိုက် ဇဒေးမျိုး၊ ဆပ်ဖို့မျိုးနှင့် ပါရှရွန်မျိုး ဟူ၍ မြင်းမျိုးကောင်းများ ပေါ်ထွက်လာခဲ့လေသည်။ ထိုမြင်းမျိုးများ အနက် ရှိုင်ယာမြင်းမျိုးသည် ကိုယ်အလေးချိန် အားဖြင့် တတန်ကျော်ကျော်ရှိ၍ ခြေတံလက်တံနှင့် ခွာအိုးတို့မှာ အလွန် ထွားကျိုင်းသည်။ ခြေတစ်လက်ဆစ်တို့၏ အထက်နားမှ ရှည်လျားသော အမွှေးမှင်များ ကျလျက်ရှိသည်။ ဤ မြင်းမျိုးသည် သူတို့၏ ကိုယ်အလေးချိန် ၃ ဆမျှ ရှိသော ဝန်ကို ဆွဲနိုင်စွမ်းရှိသည်။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် လယ်မြေများကို ထွန်ယက်ပြုပြင်ရာ၌ ရှိုင်ယာမြင်းမျိုးကို အသုံးများသည်။ ကနဦး အစတွင် ဤမြင်းမျိုးကို အနက်ရောင်ဖြင့်သာ တွေ့ရသော်လည်း ယခုအချိန်၌မူ အညိုရောင်နှင့် နီညိုရောင် မြင်းများကို အတွေ့ရများသည်။ [[မြင်းပု]]မျိုးထဲတွင် [[စကော့တလန်]]ပြည် မြောက်ဘက် [[ရှက်တလန်ကျွန်းစု]]မှ မြင်းမျိုးမှာ ထင်ရှားသည်။ ဤ[[ရှက်တလန်မြင်းပု]]မျိုးသည် အရွယ်ပင် ငယ်သော်လည်း ခွန်အားရှိသော မြင်းမျိုးဖြစ်သည့်အပြင် အစာမရွေးတတ်ချေ။ စိတ်ရှည်၍ သိမ်မွေ့သော မြင်းမျိုးဖြစ်သဖြင့် ခိုင်းစေရာ၌ ဒုက္ခပေးလေ့မရှိ။ ဤမြင်းမျိုး ပေါက်ပွားသည့် ကျွန်းစုမှာ ရာသီဥတုအလွန်အေးသော အပိုင်းတွင် တည်ရှိသဖြင့် သဘာဝ အခြေအနေကြောင့် ကြီးမားသင့်သလောက် မကြီးမား ဘဲ ပုကွကွဖြစ်နေသည်ဟု ဆိုရပေမည် ။ ရှက်တလန် မြင်းမျိုးတွင် ရှည်ဖားဖား လည်ဆံမွှေးကြမ်းနှင့် ထူထဲသော အမြီးရှိသည်။ အချို့ မြင်းပုများ၏ ဒေါက်မှာ ၃ ပေမျှပင် မရှိကြချေ။ စီးမြင်းများတွင် [[အာရပ်မြင်း]]မျိုးသည် စံထား လောက်အောင်ပင် အချိုးအစားကျ၍ အပြေး လျင်မြန်သည်။ ထိုမျှမက အာရပ်မြင်းသည် ပါးနပ်လိမ်မာ၍ အသင်ရလည်း လွယ်ကူသည်။ အာရေဗျ သဲကန္တာရထဲတွင် လှည့်လည် ကျက်စားကုန်သော ဗက်ဒူးအင်း အာရပ်တို့သည် သူတို့၏ မြင်းများကို အလွန် မြတ်နိုးကြ၏။ အစားအစာပြတ်၍ ငတ်မတတ်ဖြစ်ရမည့် အခြေသို့ ဆိုက်ရောက်စေကာ မူ သူတို့၏ မြင်းများကို စွန့်ပစ်ရောင်းချလေ့မရှိကြ။ အာရပ်တို့သည် သူတို့၏ သားသမီးများကို ခင်မင်သကဲ့သို့ မိမိတို့၏ မြင်းများကို ခင်တွယ်ကြသည်။ အာရပ် အိမ်သူအိမ်သားတို့သည် မြင်းများနှင့်အတူ တဲတစ်ခုတည်း၌ နေတတ်ကြသည်။ အာရပ်မြင်းဟု အမည်တွင်လျက်ရှိသော်လည်း စင်စစ်အားဖြင့် အာရေဗျနိုင်ငံတွင် မူလက ပေါက်ပွား လာခဲ့သော မြင်းမျိုးဟုမဆိုသာချေ။ အီဂျစ်လူမျိုးတို့သည် ခရစ်မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်း ၁၅ဝဝ မှ စ၍ မြင်းကို အသုံးချခဲ့ကြ ၏။ သို့သော် အာရပ်တို့သည် ခရစ်ပေါ်ပြီးမှ မြင်းကို အသုံးပြု ကြကြောင်း သိရသည်။ အာရပ်မြင်းတို့၏ ပုံပန်းသဏ္ဌာန် သည် ထိုစဉ်အခါက အီဂျစ်တို့၏ မြင်းများနှင့် ဆင်ဆင်မျှ တူဟန်ရှိသည်။ ရှေးခေတ် နိုင်ငံများဖြစ်သော ဗက်ဗီလုံးနီးယား၊ ပယ်လက်စတိုင်နှင့် [[ဂရိ]]တို့တွင် တွေ့ရှိရသော မြင်းများမှာ အမြင်အားဖြင့် ကြမ်းတမ်းထွားကျိုင်း၍ အာရပ်မြင်း ကဲ့သို့ ကြော့ကြော့ရှင်းရှင်း မရှိကြချေ။ ထို့ပြင် ရှေးဟောင်း စာပေများ၌ ခရစ်မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝဝ ခန့်တွင် အာဖရိကတိုက် မြောက်ပိုင်းမှ မြင်းများသည် မြေထဲပင်လယ် တစ်ဝှန်းတွင် ကျော်ကြားခဲ့ကြောင်း ရေးသားထားချက်များကို ထောက်ရှုခြင်းအားဖြင့် ကမ္ဘာကျော် အာရပ်မြင်းများသည် အာဖရိကတိုက် မြောက်ပိုင်းမှ ပေါက်ပွားလာသော မျိုးဆက်များဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည် ။ အာဖရိကတိုက်မြောက်ဘက်ရှိ မိုရော့ကိုနယ်မှ ဗပ်မြင်းမျိုးသည် အာရပ်မြင်းကဲ့သို့ပင် ထင်ရှားသော မြင်းမျိုးဖြစ်လေသည်။ အာရပ်မြင်းမျိုးနှင့် ဗပ်မြင်းမျိုးတို့မှ ပြိုင်မြင်းများ ပေါက်ပွားလာသည်။ စီးမြင်း၊ အမဲလိုက်မြင်းနှင့် ပြိုင်မြင်း တို့ကို မျိုးစစ်သည်ထက် ပို၍ စစ်လာရအောင် အသုံးချနည်းကို လိုက်၍ ရွေးချယ် စိစစ်ပြီးလျှင် ဂရုတစိုက် မွေးမြူထားကြ ရသည်။ ထို့ပြင်စီးမြင်းကို လိုအပ်သော အရည်အချင်းများနှင့် ပြည်စုံရန် အလေ့အကျင်များ ပြုလုပ်ပေးရသည်။ ထိုနည်းအတူ အမဲလိုက်မြင်းနှင့် ပြိုင်မြင်းတို့ကိုလည်း ဆိုင်ရာ အရည်အချင်း များနှင့် ပြည်စုံနိုင်သမျှ ပြည့်စုံရန် စံနစ်တကျ လေ့ကျင့် ပေးရသည်။ ယင်းကဲ့သို့ ဂရုတစိုက်နှင့် မွေးမြူလာရသော မျိုးစစ် မြင်းများမှာ တန်ဖိုးအလွန်ရှိလေသည်။ ပုံစံဆိုလျှင် အင်္ဂလန် နိုင်ငံ၌ အလွန်နာမည်ကြီးသော ဒါဗီမြင်း ပြိုင်ပွဲနှင့် အလားတူ ထင်ရှားသော မြင်းပြိုင်ပွဲများတွင် အနိုင်ရသော မြင်းမှ ပေါက်ပွားလာသော မြင်းကလေးများကို တန်ဖိုးအလွန် ကြီးမြင့်စွာ ထားလျက် ရောင်းချလေ့ရှိသည်။ ထိုကြောင့် ပြိုင်မြင်းတို့၏ မှတ်တမ်းစဉ်တွင် နိုင်မြင်းတို့၏ သားစဉ် မြေးဆက်တို့သည် အဓွန့်ရှည်စွာ သတင်းပြောင်ခဲ့ ကြောင်း တွေ့ရှိရလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Commonscat|Horses|မြင်း}} {{Wikispecies|Equus caballus}} [[ကဏ္ဍ:မြင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးမြူရေး]] [[ကဏ္ဍ:ခွာမစုံသော တိရစ္ဆာန်များ]] g40iveu79aq9q17ly805ccttzzts7qn ဝီကီပီးဒီးယား:Community Portal 4 3834 1040422 1034287 2026-06-23T17:11:48Z MediaWiki message delivery 21591 /* RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons */ အပိုင်းသစ် 1040422 wikitext text/x-wiki {{archives |auto= short }} == Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ၀၁:၁၁၊ ၂၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27746256 --> == Feminism and Folklore 2025 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear Wiki Community, You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]]''' writing competition from February 1, 2025, to March 31, 2025 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia. You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles. Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project: # Create a page for the contest on the local wiki. # Set up a campaign on '''CampWiz''' tool. # Create the local list and mention the timeline and local and international prizes. # Request local admins for site notice. # Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta project page]]. This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools'''] Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2025|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance. We look forward to your immense coordination. Thank you and Best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]''' ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၃၆၊ ၂၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) == Wiki Loves Folklore is back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:please-translate}} [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Wiki Community, You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore 2025]]''' an international media contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March. You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&campaign=wlf_2025 submitting] them in this commons contest. You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language. Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2025|project Talk page]] if you need any assistance. '''Kind regards,''' '''Wiki loves Folklore International Team''' --[[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၃၆၊ ၂၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=26503019 --> == Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ၀၀:၄၈၊ ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28198931 --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Language Community Meeting (Feb 28th, 14:00 UTC) and Newsletter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone! [[File:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=An image symbolising multiple languages]] We’re excited to announce that the next '''Language Community Meeting''' is happening soon, '''February 28th at 14:00 UTC'''! If you’d like to join, simply sign up on the '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|wiki page]]'''. This is a participant-driven meeting where we share updates on language-related projects, discuss technical challenges in language wikis, and collaborate on solutions. In our last meeting, we covered topics like developing language keyboards, creating the Moore Wikipedia, and updates from the language support track at Wiki Indaba. '''Got a topic to share?''' Whether it’s a technical update from your project, a challenge you need help with, or a request for interpretation support, we’d love to hear from you! Feel free to '''reply to this message''' or add agenda items to the document '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|here]]'''. Also, we wanted to highlight that the sixth edition of the Language & Internationalization newsletter (January 2025) is available here: [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. This newsletter provides updates from the October–December 2024 quarter on new feature development, improvements in various language-related technical projects and support efforts, details about community meetings, and ideas for contributing to projects. To stay updated, you can subscribe to the newsletter on its wiki page: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]]. We look forward to your ideas and participation at the language community meeting, see you there! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၀၈:၂၉၊ ၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28217779 --> == Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ၁၈:၅၁၊ ၇ မတ် ၂၀၂၅ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28307738 --> == An improved dashboard for the Content Translation tool == <div lang="en" dir="ltr"> {{Int:hello}} Wikipedians, Apologies as this message is not in your language, {{Int:please-translate}}. The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es Content Translation dashboard] to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device. With a harmonized experience, logged-in desktop users now have access to the capabilities shown in the image below. [[file:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|center|thumb|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the "For you" and "...More" buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic).  Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard  in two groups ("Create new pages" and "Expand with new sections")-one for each activity.]] [[File:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|center|thumb|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]] We will implement [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|this improvement]] on your wiki '''on Monday, March 17th, 2025''' and remove the current dashboard '''by May 2025'''. Please reach out with any questions concerning the dashboard in this thread. Thank you! On behalf of the Language and Product Localization team. </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> ၀၂:၅၆၊ ၁၃ မတ် ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_CX_Unified_dashboard_announcement_list_1&oldid=28382282 --> == Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon. Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ၀၂:၀၄၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 --> == Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025: Invitation == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:UCDM 2025 general.png|180px|right]] {{int:please-translate}} Hello, dear Wikipedians!<br/> [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the fifth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''14th April''' until '''16th May 2025'''. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design, and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contributions in every language! The most active contesters will receive prizes. If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest. <br/> We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) </div> ၁၆:၁၁၊ ၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:Hide on Rosé@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines ("UCoC EG") and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ၀၀:၃၄၊ ၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 --> == Sub-referencing: User testing == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]] <small>''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''</small> Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further: #'''Try it out and share your feedback''' #:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. #'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs''' #:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''. We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well. Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])</bdi> ၁၅:၀၃၊ ၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=28628657 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- <section end="announcement-content" /> </div> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ၀၃:၄၁၊ ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == <span lang="en" dir="ltr">Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]]. You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC. If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, </div><section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|ဆွေးနွေး]])</bdi> ၂၂:၀၇၊ ၁၅ မေ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)'' Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) ၁၅:၂၇၊ ၂၂ မေ ၂၀၂၅ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28768453 --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection & Call for Questions</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats. The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. Here are the key planned dates: * May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6] * June 17 – July 1, 2025: Call for candidates * July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5] * August 2025: Campaign period * August – September 2025: Two-week community voting period * October – November 2025: Background check of selected candidates * Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]]. '''Call for Questions''' In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]] '''Election Volunteers''' Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]] Thank you! [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter [3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024 [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles [5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ [6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates Best regards, Victoria Doronina Board Liaison to the Elections Committee Governance Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၀၇၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == Vote now in the 2025 U4C Election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}} Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ၂၃:၀၁၊ ၁၃ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28848819 --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div> Hello all, The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position. This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3] Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election. Best regards, Abhishek Suryawanshi<br /> Chair of the Elections Committee On behalf of the Elections Committee and Governance Committee [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term. [3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates<section end="announcement-content" /> </div> [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၄၄၊ ၁၇ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28866958 --> == <span lang="en" dir="ltr">Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Dear Wikimedia Community, The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]] of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]]. A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity. Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact. Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement. Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate. Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended. === Wikispore === The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects. After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future. As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting. Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed. === Wikinews === We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways. Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf <nowiki>[1]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 <nowiki>[2]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[3]</nowiki>] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years. While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews <nowiki>[4]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[5]</nowiki>, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? <nowiki>[6]</nowiki>]. [[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews. Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs. SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives. '''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to: *Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects, *Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace, *Merge content into compatibly licensed external projects, *Archive Wikinews projects. Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels. === Feedback and next steps === We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language. I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. <section end="message"/> </div> -- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, ၂၀:၅၇၊ ၂၇ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&oldid=28911188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Temporary accounts will be rolled out soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="body"/> Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''. Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. '''Why we are building temporary accounts''' Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users. '''How temporary accounts work''' [[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]] Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: <code dir=ltr>~2025-12345-67</code> (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it. '''What does this mean for different groups of users?''' '''For logged-out editors''' * This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki. * If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice. '''For community members interacting with logged-out editors''' * A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address). * Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community. '''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki''' * '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.) * '''For admins blocking logged-out editors''': ** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option. ** It will still be possible to block an IP address or IP range. * Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this. '''Our requests for you, and next steps''' * If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]]. * If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in. * Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options. * Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses. To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!<section end="body" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]</bdi> ၂၁:၃၆၊ ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&oldid=29181713 --> == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Confidence_Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> ၁၉:၄၉၊ ၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2025-10-06_Wikipedias&oldid=29381387 --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]]. Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]]. When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]]. '''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.''' Best regards, Abhishek Suryawanshi<br />Chair, Elections Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၈၊ ၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 --> == <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function1"/> {{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere). There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function1"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ၁၁:၄၃၊ ၂၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 --> == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] ၁၄:၁၂၊ ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 --> == <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function2"/> {{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ၁၄:၂၂၊ ၂၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၂၁၊ ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> ၂၁:၀၁၊ ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၅၈၊ ၂၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ၁၇:၁၄၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|ဆွေးနွေး]])</bdi> ၁၇:၁၁၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> ntpbw8eonlj9051cj72kuqu4n2sqf5p 1040478 1040422 2026-06-24T07:10:47Z Ninjastrikers 22896 archive [[/မော်ကွန်း_၁၁]] 1040478 wikitext text/x-wiki {{archives |auto= short }} == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၂၁၊ ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> ၂၁:၀၁၊ ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၅၈၊ ၂၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ၁၇:၁၄၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|ဆွေးနွေး]])</bdi> ၁၇:၁၁၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> 7pujhdrjyufuek6l7trm408wwlrgrpo အစုရှယ်ယာ 0 5387 1040407 701477 2026-06-23T15:39:48Z Mkant00 135890 1040407 wikitext text/x-wiki အစုရှယ်ယာများ (Stocks) သည် ကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ ပိုင်ဆိုင်မှုအချိုးအစားကို ရှယ်ယာပိုင်ရှင်များ (Stockholders / Shareholders) အား ပေးအပ်သည့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ် (Security) အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီများသည် ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်းကို တိုးချဲ့ရန်အတွက် လိုအပ်သော ထပ်ဆောင်းငွေကြေးများ ရယူရန် ရှယ်ယာများ (Shares) ကို အများအားဖြင့် ရောင်းချကြသည်။ ဤသို့ရောင်းချခြင်းကို ကနဦး အများပြည်သူသို့ ရှယ်ယာထုတ်ရောင်းခြင်း (Initial Public Offering - IPO) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းသို့ ကနဦး ထုတ်ရောင်းပြီးနောက် ရှယ်ယာပိုင်ရှင်များသည် အစုရှယ်ယာဈေးကွက် (Stock market) တွင် အဆိုပါ ရှယ်ယာများကို ပြန်လည်ရောင်းချနိုင်သည်။ အစုရှယ်ယာဈေးနှုန်းများသည် အတက်အကျရှိတတ်သည်။ အဆိုပါ ဈေးနှုန်းအတက်အကျများသည် ကုမ္ပဏီ၏ ဝင်ငွေများ (Earnings) သို့မဟုတ် အမြတ်အစွန်းများ (Profits) နှင့် ပတ်သက်၍ ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ၏ မျှော်မှန်းချက်များအပေါ်တွင် အများအားဖြင့် မူတည်နေသည်။ == အစုရှယ်ယာ အမျိုးအစားများ (Types Of Stocks) == အစုရှယ်ယာများတွင် ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာ (Common stock) နှင့် ဦးစားပေးအစုရှယ်ယာ (Preferred stock) ဟူ၍ အဓိကအားဖြင့် နှစ်မျိုးရှိသည်။ === ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာများ (Common Stocks) === ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာသည် ပိုင်ဆိုင်သူများကို ရှယ်ယာရှင်များ အစည်းအဝေးတွင် မဲပေးခွင့်နှင့် အမြတ်ဝေစုများ (Dividends) ရယူပိုင်ခွင့်ကို ပေးအပ်သည်။ === ဦးစားပေးအစုရှယ်ယာများ (Preferred Stocks) === ဦးစားပေးအစုရှယ်ယာ ပိုင်ရှင်များသည် များသောအားဖြင့် မဲပေးခွင့် မရှိကြပေ။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာရှင်များထက်စော၍ အမြတ်ဝေစုများကို ရရှိကြသည်။ ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံရ (Bankrupt) ပြီး ၎င်း၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ဖျက်သိမ်း၍ ငွေပေါ်လွယ်အောင်ပြုလုပ်ရာတွင် (Liquidated) လည်း ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာရှင်များထက် ဦးစားပေး အခွင့်အရေးကို ရရှိကြသည်။ === တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာများ (Growth Stocks) === တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာများသည် ဈေးကွက်၏ ပျမ်းမျှနှုန်းထက် ပိုမိုမြန်ဆန်သော နှုန်းဖြင့် ဝင်ငွေတိုးပွားလျက်ရှိသော ရှယ်ယာများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အမြတ်ဝေစု ခွဲဝေပေးလေ့ အလွန်နည်းပါးသည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည် တန်ဖိုးတက်လာမှု (Capital appreciation) ကို မျှော်လင့်၍ ယင်းရှယ်ယာများကို ဝယ်ယူကြသည်။ အသစ်စတင်တည်ထောင်သော (Start-up) နည်းပညာကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ ရှယ်ယာသည် တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာတစ်ရပ် ဖြစ်နိုင်သည်။ === ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာများ (Income Stocks) === ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာများသည် အမြတ်ဝေစုများကို ပုံမှန်ပေးချေလေ့ရှိသည်။ အမြတ်ဝေစုဆိုသည်မှာ ရှယ်ယာရှင်များကို ပေးချေသော ကုမ္ပဏီဝင်ငွေ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည် ယင်းရှယ်ယာများမှ ပုံမှန်ရရှိမည့် ဝင်ငွေအတွက် ရည်ရွယ်၍ ဝယ်ယူကြသည်။ အခိုင်အမာ ရပ်တည်နေသော အများပြည်သူ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း ကုမ္ပဏီ (Utility company) တစ်ခု၏ ရှယ်ယာသည် ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာတစ်ရပ် ဖြစ်နိုင်သည်။ === တန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများ (Value Stocks) === တန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများသည် ဈေးနှုန်းနှင့် ဝင်ငွေ အချိုးအစား (Price-to-Earnings ratio - PE) နည်းပါးကြသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့သည် ဈေးနှုန်းနှင့် ဝင်ငွေ အချိုးအစား မြင့်မားသော ရှယ်ယာများထက် ဝယ်ယူရန် ပိုမိုသက်သာခြင်း ဖြစ်သည်။ တန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများသည် တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာများ သို့မဟုတ် ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ နည်းပါးသော ဈေးနှုန်းနှင့် ဝင်ငွေ အချိုးအစားသည် အကြောင်းရင်းတစ်စုံတစ်ရာကြောင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ၏ စိတ်ဝင်စားမှု လျော့ကျသွားသည့် အချက်ကို ထင်ဟပ်နေခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဈေးကွက်သည် လိုအပ်သည်ထက် ပိုမိုတုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး ရှယ်ယာဈေးနှုန်း ပြန်လည်မြင့်တက်လာမည် (Rebound) ဟူသော မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် လူတို့သည် ဤတန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများကို ဝယ်ယူကြသည်။ === နာမည်ကြီး ထိပ်တန်းကုမ္ပဏီ အစုရှယ်ယာများ (Blue-Chip Stocks) === နာမည်ကြီး ထိပ်တန်းကုမ္ပဏီ အစုရှယ်ယာများဆိုသည်မှာ ခိုင်မာသော တိုးတက်မှု သမိုင်းကြောင်းရှိသည့် ကြီးမားပြီး လူသိများသော ကုမ္ပဏီကြီးများမှ ရှယ်ယာများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ယေဘုယျအားဖြင့် အမြတ်ဝေစုများကို ခွဲဝေပေးလေ့ရှိသည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |title=The Basics of Investing In Stocks |publisher=Washington State Department of Financial Institutions |url=https://dfi.wa.gov/financial-education/information/basics-investing-stocks |access-date=2026-06-23}} [[Category:ဘောဂဗေဒ]] [[Category:ဘဏ္ဍာရေး]] pjrcwjoxiujvaq9q5la9kkkbemcy7v7 1040408 1040407 2026-06-23T15:40:27Z Mkant00 135890 [[စတော့ခ်]] စာမျက်နှာကို [[အစုရှယ်ယာ]] သို့ ပြန်ညွှန်းပေါ်ထပ်၍ Mkant00 က ရွှေ့ခဲ့သည် 1040407 wikitext text/x-wiki အစုရှယ်ယာများ (Stocks) သည် ကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ ပိုင်ဆိုင်မှုအချိုးအစားကို ရှယ်ယာပိုင်ရှင်များ (Stockholders / Shareholders) အား ပေးအပ်သည့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ် (Security) အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီများသည် ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်းကို တိုးချဲ့ရန်အတွက် လိုအပ်သော ထပ်ဆောင်းငွေကြေးများ ရယူရန် ရှယ်ယာများ (Shares) ကို အများအားဖြင့် ရောင်းချကြသည်။ ဤသို့ရောင်းချခြင်းကို ကနဦး အများပြည်သူသို့ ရှယ်ယာထုတ်ရောင်းခြင်း (Initial Public Offering - IPO) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းသို့ ကနဦး ထုတ်ရောင်းပြီးနောက် ရှယ်ယာပိုင်ရှင်များသည် အစုရှယ်ယာဈေးကွက် (Stock market) တွင် အဆိုပါ ရှယ်ယာများကို ပြန်လည်ရောင်းချနိုင်သည်။ အစုရှယ်ယာဈေးနှုန်းများသည် အတက်အကျရှိတတ်သည်။ အဆိုပါ ဈေးနှုန်းအတက်အကျများသည် ကုမ္ပဏီ၏ ဝင်ငွေများ (Earnings) သို့မဟုတ် အမြတ်အစွန်းများ (Profits) နှင့် ပတ်သက်၍ ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ၏ မျှော်မှန်းချက်များအပေါ်တွင် အများအားဖြင့် မူတည်နေသည်။ == အစုရှယ်ယာ အမျိုးအစားများ (Types Of Stocks) == အစုရှယ်ယာများတွင် ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာ (Common stock) နှင့် ဦးစားပေးအစုရှယ်ယာ (Preferred stock) ဟူ၍ အဓိကအားဖြင့် နှစ်မျိုးရှိသည်။ === ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာများ (Common Stocks) === ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာသည် ပိုင်ဆိုင်သူများကို ရှယ်ယာရှင်များ အစည်းအဝေးတွင် မဲပေးခွင့်နှင့် အမြတ်ဝေစုများ (Dividends) ရယူပိုင်ခွင့်ကို ပေးအပ်သည်။ === ဦးစားပေးအစုရှယ်ယာများ (Preferred Stocks) === ဦးစားပေးအစုရှယ်ယာ ပိုင်ရှင်များသည် များသောအားဖြင့် မဲပေးခွင့် မရှိကြပေ။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာရှင်များထက်စော၍ အမြတ်ဝေစုများကို ရရှိကြသည်။ ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံရ (Bankrupt) ပြီး ၎င်း၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ဖျက်သိမ်း၍ ငွေပေါ်လွယ်အောင်ပြုလုပ်ရာတွင် (Liquidated) လည်း ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာရှင်များထက် ဦးစားပေး အခွင့်အရေးကို ရရှိကြသည်။ === တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာများ (Growth Stocks) === တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာများသည် ဈေးကွက်၏ ပျမ်းမျှနှုန်းထက် ပိုမိုမြန်ဆန်သော နှုန်းဖြင့် ဝင်ငွေတိုးပွားလျက်ရှိသော ရှယ်ယာများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အမြတ်ဝေစု ခွဲဝေပေးလေ့ အလွန်နည်းပါးသည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည် တန်ဖိုးတက်လာမှု (Capital appreciation) ကို မျှော်လင့်၍ ယင်းရှယ်ယာများကို ဝယ်ယူကြသည်။ အသစ်စတင်တည်ထောင်သော (Start-up) နည်းပညာကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ ရှယ်ယာသည် တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာတစ်ရပ် ဖြစ်နိုင်သည်။ === ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာများ (Income Stocks) === ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာများသည် အမြတ်ဝေစုများကို ပုံမှန်ပေးချေလေ့ရှိသည်။ အမြတ်ဝေစုဆိုသည်မှာ ရှယ်ယာရှင်များကို ပေးချေသော ကုမ္ပဏီဝင်ငွေ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည် ယင်းရှယ်ယာများမှ ပုံမှန်ရရှိမည့် ဝင်ငွေအတွက် ရည်ရွယ်၍ ဝယ်ယူကြသည်။ အခိုင်အမာ ရပ်တည်နေသော အများပြည်သူ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း ကုမ္ပဏီ (Utility company) တစ်ခု၏ ရှယ်ယာသည် ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာတစ်ရပ် ဖြစ်နိုင်သည်။ === တန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများ (Value Stocks) === တန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများသည် ဈေးနှုန်းနှင့် ဝင်ငွေ အချိုးအစား (Price-to-Earnings ratio - PE) နည်းပါးကြသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့သည် ဈေးနှုန်းနှင့် ဝင်ငွေ အချိုးအစား မြင့်မားသော ရှယ်ယာများထက် ဝယ်ယူရန် ပိုမိုသက်သာခြင်း ဖြစ်သည်။ တန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများသည် တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာများ သို့မဟုတ် ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ နည်းပါးသော ဈေးနှုန်းနှင့် ဝင်ငွေ အချိုးအစားသည် အကြောင်းရင်းတစ်စုံတစ်ရာကြောင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ၏ စိတ်ဝင်စားမှု လျော့ကျသွားသည့် အချက်ကို ထင်ဟပ်နေခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဈေးကွက်သည် လိုအပ်သည်ထက် ပိုမိုတုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး ရှယ်ယာဈေးနှုန်း ပြန်လည်မြင့်တက်လာမည် (Rebound) ဟူသော မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် လူတို့သည် ဤတန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများကို ဝယ်ယူကြသည်။ === နာမည်ကြီး ထိပ်တန်းကုမ္ပဏီ အစုရှယ်ယာများ (Blue-Chip Stocks) === နာမည်ကြီး ထိပ်တန်းကုမ္ပဏီ အစုရှယ်ယာများဆိုသည်မှာ ခိုင်မာသော တိုးတက်မှု သမိုင်းကြောင်းရှိသည့် ကြီးမားပြီး လူသိများသော ကုမ္ပဏီကြီးများမှ ရှယ်ယာများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ယေဘုယျအားဖြင့် အမြတ်ဝေစုများကို ခွဲဝေပေးလေ့ရှိသည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |title=The Basics of Investing In Stocks |publisher=Washington State Department of Financial Institutions |url=https://dfi.wa.gov/financial-education/information/basics-investing-stocks |access-date=2026-06-23}} [[Category:ဘောဂဗေဒ]] [[Category:ဘဏ္ဍာရေး]] pjrcwjoxiujvaq9q5la9kkkbemcy7v7 1040410 1040408 2026-06-23T15:47:55Z Mkant00 135890 1040410 wikitext text/x-wiki အစုရှယ်ယာများ (Stocks) သည် ကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ ပိုင်ဆိုင်မှုအချိုးအစားကို ရှယ်ယာပိုင်ရှင်များ (Stockholders / Shareholders) အား ပေးအပ်သည့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ် (Security) အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီများသည် ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်းကို တိုးချဲ့ရန်အတွက် လိုအပ်သော ထပ်ဆောင်းငွေကြေးများ ရယူရန် ရှယ်ယာများ (Shares) ကို အများအားဖြင့် ရောင်းချကြသည်။ ဤသို့ရောင်းချခြင်းကို ကနဦး အများပြည်သူသို့ ရှယ်ယာထုတ်ရောင်းခြင်း (Initial Public Offering - IPO) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းသို့ ကနဦး ထုတ်ရောင်းပြီးနောက် ရှယ်ယာပိုင်ရှင်များသည် အစုရှယ်ယာဈေးကွက် (Stock market) တွင် အဆိုပါ ရှယ်ယာများကို ပြန်လည်ရောင်းချနိုင်သည်။ အစုရှယ်ယာဈေးနှုန်းများသည် အတက်အကျရှိတတ်သည်။ အဆိုပါ ဈေးနှုန်းအတက်အကျများသည် ကုမ္ပဏီ၏ ဝင်ငွေများ (Earnings) သို့မဟုတ် အမြတ်အစွန်းများ (Profits) နှင့် ပတ်သက်၍ ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ၏ မျှော်မှန်းချက်များအပေါ်တွင် အများအားဖြင့် မူတည်နေသည်။ == အစုရှယ်ယာ အမျိုးအစားများ (Types Of Stocks) == အစုရှယ်ယာများတွင် ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာ (Common stock) နှင့် ဦးစားပေးအစုရှယ်ယာ (Preferred stock) ဟူ၍ အဓိကအားဖြင့် နှစ်မျိုးရှိသည်။ === ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာများ (Common Stocks) === ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာသည် ပိုင်ဆိုင်သူများကို ရှယ်ယာရှင်များ အစည်းအဝေးတွင် မဲပေးခွင့်နှင့် အမြတ်ဝေစုများ (Dividends) ရယူပိုင်ခွင့်ကို ပေးအပ်သည်။ === ဦးစားပေးအစုရှယ်ယာများ (Preferred Stocks) === ဦးစားပေးအစုရှယ်ယာ ပိုင်ရှင်များသည် များသောအားဖြင့် မဲပေးခွင့် မရှိကြပေ။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာရှင်များထက်စော၍ အမြတ်ဝေစုများကို ရရှိကြသည်။ ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံရ (Bankrupt) ပြီး ၎င်း၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ဖျက်သိမ်း၍ ငွေပေါ်လွယ်အောင်ပြုလုပ်ရာတွင် (Liquidated) လည်း ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာရှင်များထက် ဦးစားပေး အခွင့်အရေးကို ရရှိကြသည်။ === တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာများ (Growth Stocks) === တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာများသည် ဈေးကွက်၏ ပျမ်းမျှနှုန်းထက် ပိုမိုမြန်ဆန်သော နှုန်းဖြင့် ဝင်ငွေတိုးပွားလျက်ရှိသော ရှယ်ယာများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အမြတ်ဝေစု ခွဲဝေပေးလေ့ အလွန်နည်းပါးသည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည် တန်ဖိုးတက်လာမှု (Capital appreciation) ကို မျှော်လင့်၍ ယင်းရှယ်ယာများကို ဝယ်ယူကြသည်။ အသစ်စတင်တည်ထောင်သော (Start-up) နည်းပညာကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ ရှယ်ယာသည် တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာတစ်ရပ် ဖြစ်နိုင်သည်။ === ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာများ (Income Stocks) === ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာများသည် အမြတ်ဝေစုများကို ပုံမှန်ပေးချေလေ့ရှိသည်။ အမြတ်ဝေစုဆိုသည်မှာ ရှယ်ယာရှင်များကို ပေးချေသော ကုမ္ပဏီဝင်ငွေ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည် ယင်းရှယ်ယာများမှ ပုံမှန်ရရှိမည့် ဝင်ငွေအတွက် ရည်ရွယ်၍ ဝယ်ယူကြသည်။ အခိုင်အမာ ရပ်တည်နေသော အများပြည်သူ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း ကုမ္ပဏီ (Utility company) တစ်ခု၏ ရှယ်ယာသည် ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာတစ်ရပ် ဖြစ်နိုင်သည်။ === တန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများ (Value Stocks) === တန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများသည် ဈေးနှုန်းနှင့် ဝင်ငွေ အချိုးအစား (Price-to-Earnings ratio - PE) နည်းပါးကြသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့သည် ဈေးနှုန်းနှင့် ဝင်ငွေ အချိုးအစား မြင့်မားသော ရှယ်ယာများထက် ဝယ်ယူရန် ပိုမိုသက်သာခြင်း ဖြစ်သည်။ တန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများသည် တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာများ သို့မဟုတ် ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ နည်းပါးသော ဈေးနှုန်းနှင့် ဝင်ငွေ အချိုးအစားသည် အကြောင်းရင်းတစ်စုံတစ်ရာကြောင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ၏ စိတ်ဝင်စားမှု လျော့ကျသွားသည့် အချက်ကို ထင်ဟပ်နေခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဈေးကွက်သည် လိုအပ်သည်ထက် ပိုမိုတုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး ရှယ်ယာဈေးနှုန်း ပြန်လည်မြင့်တက်လာမည် (Rebound) ဟူသော မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် လူတို့သည် ဤတန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများကို ဝယ်ယူကြသည်။ === နာမည်ကြီး ထိပ်တန်းကုမ္ပဏီ အစုရှယ်ယာများ (Blue-Chip Stocks) === နာမည်ကြီး ထိပ်တန်းကုမ္ပဏီ အစုရှယ်ယာများဆိုသည်မှာ ခိုင်မာသော တိုးတက်မှု သမိုင်းကြောင်းရှိသည့် ကြီးမားပြီး လူသိများသော ကုမ္ပဏီကြီးများမှ ရှယ်ယာများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ယေဘုယျအားဖြင့် အမြတ်ဝေစုများကို ခွဲဝေပေးလေ့ရှိသည်။ == အစုရှယ်ယာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးများနှင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေများ (Potential Benefits and Risks of Investing in Stocks) == အစုရှယ်ယာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းမှ ရရှိနိုင်သော အကျိုးကျေးဇူးများတွင် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်သည်။ * အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ တန်ဖိုးတက်လာမည့် အစုရှယ်ယာတစ်ရပ်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားခြင်းမှ ရရှိနိုင်သည့် အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုများ (Capital gains)။ * ကုမ္ပဏီမှ ခွဲဝေပေးသော အမြတ်ဝေစုများမှ ရရှိနိုင်သည့် ဝင်ငွေများ။ * ရေရှည် အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် (Capital Gains Tax) နှုန်းထားများ သက်သာခြင်း။ အစုရှယ်ယာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်း၏ ဖြစ်လာနိုင်သော ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ * ကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ ရှယ်ယာဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းခြင်းမှသည် သုညအထိတိုင်အောင် တန်ဖိုးမဲ့သွားနိုင်ခြင်း။ * ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံရပါက သင်သည် နောက်ဆုံးအဆင့်မှသာ ငွေပြန်လည်ရရှိနိုင်မည့်သူ ဖြစ်သောကြောင့် မိမိ၏ ငွေကြေးများကို ပြန်လည်မရရှိနိုင်တော့ခြင်း။ * မိမိပိုင်ဆိုင်သော ရှယ်ယာတန်ဖိုးများသည် အတက်အကျ ရှိနေနိုင်ပြီး ရရှိမည့် အမြတ်ဝေစုသည်လည်း အပြောင်းအလဲ ရှိနိုင်ခြင်း။ အစုရှယ်ယာတစ်ခုတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု မပြုလုပ်မီ သက်ဆိုင်ရာ ကုမ္ပဏီနှင့် ထိုရှယ်ယာ၏ လုပ်ဆောင်ရည် သမိုင်းကြောင်းကို စူးစမ်းလေ့လာသင့်သည်။ လေ့လာစူးစမ်းသင့်သည့် အချက်အလက်များတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။ === နှစ်စဉ် အစီရင်ခံစာများ (Annual Reports) === အချက်အလက်များ ရယူနိုင်သည့် အကောင်းဆုံး ရင်းမြစ်များအနက် တစ်ခုမှာ ကုမ္ပဏီ၏ နှစ်စဉ် အစီရင်ခံစာ ဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီ၏ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများ၊ အမြတ် သို့မဟုတ် အရှုံးပေါ်နေမှု အခြေအနေနှင့် ကုမ္ပဏီ၏ အနာဂတ် မဟာဗျူဟာများကို သိရှိနားလည်နိုင်ရန် ကုမ္ပဏီ၏ နှစ်စဉ် အစီရင်ခံစာကို လေ့လာဆန်းစစ်သင့်သည်။ === ကုမ္ပဏီ အချက်အလက် ကြေညာစာတမ်း (Prospectus) === ရှယ်ယာများ ထုတ်ဝေသည့် ကုမ္ပဏီများသည် အမေရိကန် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်နှင့် အစုရှယ်ယာ အရောင်းအဝယ်ဒိုင် ကော်မရှင် (U.S. Securities and Exchange Commission) ထံသို့ ကုမ္ပဏီ အချက်အလက် ကြေညာစာတမ်းကို မပျက်မကွက် တင်သွင်းရသည်။ အဆိုပါ ကြေညာစာတမ်းသည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ပတ်သက်သည့် အသေးစိတ် အချက်အလက်များကို ဖော်ပြထားသော တရားဝင် ဥပဒေဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်း ဖြစ်သည်။ === အစုရှယ်ယာ အစီရင်ခံစာများ (Stock Reports) === အစုရှယ်ယာတစ်ခု၏ လုပ်ဆောင်ရည်နှင့် ပတ်သက်၍ လေ့လာနိုင်သော အစီရင်ခံစာ အမျိုးမျိုး ရှိသည်။ ပိုမိုပြည့်စုံသော အချက်အလက်များအတွက် မိမိ၏ ရှယ်ယာပွဲစား သို့မဟုတ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်ကို မေးမြန်းစုံစမ်းနိုင်သည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |title=The Basics of Investing In Stocks |publisher=Washington State Department of Financial Institutions |url=https://dfi.wa.gov/financial-education/information/basics-investing-stocks |access-date=2026-06-23}} [[Category:ဘောဂဗေဒ]] [[Category:ဘဏ္ဍာရေး]] 8gzjoxru78b4n8h44xmt03dc39k58fz 1040412 1040410 2026-06-23T15:55:02Z Mkant00 135890 1040412 wikitext text/x-wiki အစုရှယ်ယာများ (Stocks) သည် ကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ ပိုင်ဆိုင်မှုအချိုးအစားကို ရှယ်ယာပိုင်ရှင်များ (Stockholders / Shareholders) အား ပေးအပ်သည့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ် (Security) အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီများသည် ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်းကို တိုးချဲ့ရန်အတွက် လိုအပ်သော ထပ်ဆောင်းငွေကြေးများ ရယူရန် ရှယ်ယာများ (Shares) ကို အများအားဖြင့် ရောင်းချကြသည်။ ဤသို့ရောင်းချခြင်းကို ကနဦး အများပြည်သူသို့ ရှယ်ယာထုတ်ရောင်းခြင်း (Initial Public Offering - IPO) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းသို့ ကနဦး ထုတ်ရောင်းပြီးနောက် ရှယ်ယာပိုင်ရှင်များသည် အစုရှယ်ယာဈေးကွက် (Stock market) တွင် အဆိုပါ ရှယ်ယာများကို ပြန်လည်ရောင်းချနိုင်သည်။ အစုရှယ်ယာဈေးနှုန်းများသည် အတက်အကျရှိတတ်သည်။ အဆိုပါ ဈေးနှုန်းအတက်အကျများသည် ကုမ္ပဏီ၏ ဝင်ငွေများ (Earnings) သို့မဟုတ် အမြတ်အစွန်းများ (Profits) နှင့် ပတ်သက်၍ ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ၏ မျှော်မှန်းချက်များအပေါ်တွင် အများအားဖြင့် မူတည်နေသည်။ == လက်တွေ့ ဥပမာ (Real-world Example) == ကနဦး အများပြည်သူသို့ ရှယ်ယာထုတ်ရောင်းခြင်း (IPO) ၏ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရားနှင့် ဈေးကွက်သဘောသဘာဝကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော စပေ့စ်အက်စ် (SpaceX) ကုမ္ပဏီ၏ သမိုင်းဝင် ရှယ်ယာထုတ်ရောင်းမှုတွင် ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက် အကြီးမားဆုံးဖြစ်ခဲ့သည့် အဆိုပါ IPO တွင် စပေ့စ်အက်စ်၏ ရှယ်ယာများကို ကနဦး ဈေးနှုန်း အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၃၅ ဖြင့် သတ်မှတ်ထုတ်ရောင်းခဲ့သည်။ သို့သော် အစုရှယ်ယာ အရောင်းအဝယ်ဒိုင် (Stock exchange) ၌ ဈေးကွက် အမှတ်အသား SPCX ဖြင့် စတင်အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ချိန်တွင် ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ၏ အလွန်အမင်း စိတ်ဝင်စားမှုကြောင့် ဈေးနှုန်းမှာ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၆၀.၉၅ အထိ မြင့်တက်သွားခဲ့ပြီး နေ့စဉ်အရောင်းအဝယ်ပိတ်ချိန်တွင် ကနဦးဈေးနှုန်းထက် ၁၉ ရာခိုင်နှုန်း ပိုမိုမြင့်တက်ခဲ့သည်။ ယင်းရလဒ်ကြောင့် စပေ့စ်အက်စ် ကုမ္ပဏီသည် ဈေးကွက်တန်ဖိုး အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂.၁ ထရီလီယံအထိ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဆဋ္ဌမမြောက် တန်ဖိုးအကြီးမားဆုံး အများပြည်သူပိုင် ကုမ္ပဏီဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဤရှယ်ယာထုတ်ရောင်းမှုကို ဦးဆောင်စီစဉ်ပေးသည့် ဂိုးလ်မန်း ဆက်ခ်ရှ် (Goldman Sachs) နှင့် မော်ဂန် စတန်လေ (Morgan Stanley) ကဲ့သို့သော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဘဏ်များသည်လည်း ကော်မရှင်ခအနေဖြင့် အမေရိကန် ဒေါ်လာသန်း ၁၀၀ ခန့်စီ ရရှိခဲ့ကြသည်။ == အစုရှယ်ယာ အမျိုးအစားများ (Types Of Stocks) == အစုရှယ်ယာများတွင် ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာ (Common stock) နှင့် ဦးစားပေးအစုရှယ်ယာ (Preferred stock) ဟူ၍ အဓိကအားဖြင့် နှစ်မျိုးရှိသည်။ === ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာများ (Common Stocks) === ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာသည် ပိုင်ဆိုင်သူများကို ရှယ်ယာရှင်များ အစည်းအဝေးတွင် မဲပေးခွင့်နှင့် အမြတ်ဝေစုများ (Dividends) ရယူပိုင်ခွင့်ကို ပေးအပ်သည်။ === ဦးစားပေးအစုရှယ်ယာများ (Preferred Stocks) === ဦးစားပေးအစုရှယ်ယာ ပိုင်ရှင်များသည် များသောအားဖြင့် မဲပေးခွင့် မရှိကြပေ။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာရှင်များထက်စော၍ အမြတ်ဝေစုများကို ရရှိကြသည်။ ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံရ (Bankrupt) ပြီး ၎င်း၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ဖျက်သိမ်း၍ ငွေပေါ်လွယ်အောင်ပြုလုပ်ရာတွင် (Liquidated) လည်း ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာရှင်များထက် ဦးစားပေး အခွင့်အရေးကို ရရှိကြသည်။ === တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာများ (Growth Stocks) === တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာများသည် ဈေးကွက်၏ ပျမ်းမျှနှုန်းထက် ပိုမိုမြန်ဆန်သော နှုန်းဖြင့် ဝင်ငွေတိုးပွားလျက်ရှိသော ရှယ်ယာများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အမြတ်ဝေစု ခွဲဝေပေးလေ့ အလွန်နည်းပါးသည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည် တန်ဖိုးတက်လာမှု (Capital appreciation) ကို မျှော်လင့်၍ ယင်းရှယ်ယာများကို ဝယ်ယူကြသည်။ အသစ်စတင်တည်ထောင်သော (Start-up) နည်းပညာကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ ရှယ်ယာသည် တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာတစ်ရပ် ဖြစ်နိုင်သည်။ === ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာများ (Income Stocks) === ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာများသည် အမြတ်ဝေစုများကို ပုံမှန်ပေးချေလေ့ရှိသည်။ အမြတ်ဝေစုဆိုသည်မှာ ရှယ်ယာရှင်များကို ပေးချေသော ကုမ္ပဏီဝင်ငွေ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည် ယင်းရှယ်ယာများမှ ပုံမှန်ရရှိမည့် ဝင်ငွေအတွက် ရည်ရွယ်၍ ဝယ်ယူကြသည်။ အခိုင်အမာ ရပ်တည်နေသော အများပြည်သူ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း ကုမ္ပဏီ (Utility company) တစ်ခု၏ ရှယ်ယာသည် ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာတစ်ရပ် ဖြစ်နိုင်သည်။ === တန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများ (Value Stocks) === တန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများသည် ဈေးနှုန်းနှင့် ဝင်ငွေ အချိုးအစား (Price-to-Earnings ratio - PE) နည်းပါးကြသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့သည် ဈေးနှုန်းနှင့် ဝင်ငွေ အချိုးအစား မြင့်မားသော ရှယ်ယာများထက် ဝယ်ယူရန် ပိုမိုသက်သာခြင်း ဖြစ်သည်။ တန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများသည် တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာများ သို့မဟုတ် ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ နည်းပါးသော ဈေးနှုန်းနှင့် ဝင်ငွေ အချိုးအစားသည် အကြောင်းရင်းတစ်စုံတစ်ရာကြောင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ၏ စိတ်ဝင်စားမှု လျော့ကျသွားသည့် အချက်ကို ထင်ဟပ်နေခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဈေးကွက်သည် လိုအပ်သည်ထက် ပိုမိုတုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး ရှယ်ယာဈေးနှုန်း ပြန်လည်မြင့်တက်လာမည် (Rebound) ဟူသော မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် လူတို့သည် ဤတန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများကို ဝယ်ယူကြသည်။ === နာမည်ကြီး ထိပ်တန်းကုမ္ပဏီ အစုရှယ်ယာများ (Blue-Chip Stocks) === နာမည်ကြီး ထိပ်တန်းကုမ္ပဏီ အစုရှယ်ယာများဆိုသည်မှာ ခိုင်မာသော တိုးတက်မှု သမိုင်းကြောင်းရှိသည့် ကြီးမားပြီး လူသိများသော ကုမ္ပဏီကြီးများမှ ရှယ်ယာများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ယေဘုယျအားဖြင့် အမြတ်ဝေစုများကို ခွဲဝေပေးလေ့ရှိသည်။ == အစုရှယ်ယာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးများနှင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေများ (Potential Benefits and Risks of Investing in Stocks) == အစုရှယ်ယာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းမှ ရရှိနိုင်သော အကျိုးကျေးဇူးများတွင် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်သည်။ * အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ တန်ဖိုးတက်လာမည့် အစုရှယ်ယာတစ်ရပ်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားခြင်းမှ ရရှိနိုင်သည့် အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုများ (Capital gains)။ * ကုမ္ပဏီမှ ခွဲဝေပေးသော အမြတ်ဝေစုများမှ ရရှိနိုင်သည့် ဝင်ငွေများ။ * ရေရှည် အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် (Capital Gains Tax) နှုန်းထားများ သက်သာခြင်း။ အစုရှယ်ယာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်း၏ ဖြစ်လာနိုင်သော ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ * ကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ ရှယ်ယာဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းခြင်းမှသည် သုညအထိတိုင်အောင် တန်ဖိုးမဲ့သွားနိုင်ခြင်း။ * ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံရပါက သင်သည် နောက်ဆုံးအဆင့်မှသာ ငွေပြန်လည်ရရှိနိုင်မည့်သူ ဖြစ်သောကြောင့် မိမိ၏ ငွေကြေးများကို ပြန်လည်မရရှိနိုင်တော့ခြင်း။ * မိမိပိုင်ဆိုင်သော ရှယ်ယာတန်ဖိုးများသည် အတက်အကျ ရှိနေနိုင်ပြီး ရရှိမည့် အမြတ်ဝေစုသည်လည်း အပြောင်းအလဲ ရှိနိုင်ခြင်း။ အစုရှယ်ယာတစ်ခုတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု မပြုလုပ်မီ သက်ဆိုင်ရာ ကုမ္ပဏီနှင့် ထိုရှယ်ယာ၏ လုပ်ဆောင်ရည် သမိုင်းကြောင်းကို စူးစမ်းလေ့လာသင့်သည်။ လေ့လာစူးစမ်းသင့်သည့် အချက်အလက်များတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။ === နှစ်စဉ် အစီရင်ခံစာများ (Annual Reports) === အချက်အလက်များ ရယူနိုင်သည့် အကောင်းဆုံး ရင်းမြစ်များအနက် တစ်ခုမှာ ကုမ္ပဏီ၏ နှစ်စဉ် အစီရင်ခံစာ ဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီ၏ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများ၊ အမြတ် သို့မဟုတ် အရှုံးပေါ်နေမှု အခြေအနေနှင့် ကုမ္ပဏီ၏ အနာဂတ် မဟာဗျူဟာများကို သိရှိနားလည်နိုင်ရန် ကုမ္ပဏီ၏ နှစ်စဉ် အစီရင်ခံစာကို လေ့လာဆန်းစစ်သင့်သည်။ === ကုမ္ပဏီ အချက်အလက် ကြေညာစာတမ်း (Prospectus) === ရှယ်ယာများ ထုတ်ဝေသည့် ကုမ္ပဏီများသည် အမေရိကန် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်နှင့် အစုရှယ်ယာ အရောင်းအဝယ်ဒိုင် ကော်မရှင် (U.S. Securities and Exchange Commission) ထံသို့ ကုမ္ပဏီ အချက်အလက် ကြေညာစာတမ်းကို မပျက်မကွက် တင်သွင်းရသည်။ အဆိုပါ ကြေညာစာတမ်းသည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ပတ်သက်သည့် အသေးစိတ် အချက်အလက်များကို ဖော်ပြထားသော တရားဝင် ဥပဒေဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်း ဖြစ်သည်။ === အစုရှယ်ယာ အစီရင်ခံစာများ (Stock Reports) === အစုရှယ်ယာတစ်ခု၏ လုပ်ဆောင်ရည်နှင့် ပတ်သက်၍ လေ့လာနိုင်သော အစီရင်ခံစာ အမျိုးမျိုး ရှိသည်။ ပိုမိုပြည့်စုံသော အချက်အလက်များအတွက် မိမိ၏ ရှယ်ယာပွဲစား သို့မဟုတ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်ကို မေးမြန်းစုံစမ်းနိုင်သည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |title=The Basics of Investing In Stocks |publisher=Washington State Department of Financial Institutions |url=https://dfi.wa.gov/financial-education/information/basics-investing-stocks |access-date=2026-06-23}} [[Category:ဘောဂဗေဒ]] [[Category:ဘဏ္ဍာရေး]] d2t7667tqf55o6mwab7ur08p8p8t5x1 1040413 1040412 2026-06-23T15:56:50Z Mkant00 135890 /* လက်တွေ့ ဥပမာ (Real-world Example) */ 1040413 wikitext text/x-wiki အစုရှယ်ယာများ (Stocks) သည် ကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ ပိုင်ဆိုင်မှုအချိုးအစားကို ရှယ်ယာပိုင်ရှင်များ (Stockholders / Shareholders) အား ပေးအပ်သည့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ် (Security) အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီများသည် ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်းကို တိုးချဲ့ရန်အတွက် လိုအပ်သော ထပ်ဆောင်းငွေကြေးများ ရယူရန် ရှယ်ယာများ (Shares) ကို အများအားဖြင့် ရောင်းချကြသည်။ ဤသို့ရောင်းချခြင်းကို ကနဦး အများပြည်သူသို့ ရှယ်ယာထုတ်ရောင်းခြင်း (Initial Public Offering - IPO) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းသို့ ကနဦး ထုတ်ရောင်းပြီးနောက် ရှယ်ယာပိုင်ရှင်များသည် အစုရှယ်ယာဈေးကွက် (Stock market) တွင် အဆိုပါ ရှယ်ယာများကို ပြန်လည်ရောင်းချနိုင်သည်။ အစုရှယ်ယာဈေးနှုန်းများသည် အတက်အကျရှိတတ်သည်။ အဆိုပါ ဈေးနှုန်းအတက်အကျများသည် ကုမ္ပဏီ၏ ဝင်ငွေများ (Earnings) သို့မဟုတ် အမြတ်အစွန်းများ (Profits) နှင့် ပတ်သက်၍ ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ၏ မျှော်မှန်းချက်များအပေါ်တွင် အများအားဖြင့် မူတည်နေသည်။ == လက်တွေ့ ဥပမာ (Real-world Example) == ကနဦး အများပြည်သူသို့ ရှယ်ယာထုတ်ရောင်းခြင်း (IPO) ၏ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရားနှင့် ဈေးကွက်သဘောသဘာဝကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော စပေ့စ်အက်စ် (SpaceX) ကုမ္ပဏီ၏ သမိုင်းဝင် ရှယ်ယာထုတ်ရောင်းမှုတွင် ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက် အကြီးမားဆုံးဖြစ်ခဲ့သည့် အဆိုပါ IPO တွင် စပေ့စ်အက်စ်၏ ရှယ်ယာများကို ကနဦး ဈေးနှုန်း အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၃၅ ဖြင့် သတ်မှတ်ထုတ်ရောင်းခဲ့သည်။ သို့သော် အစုရှယ်ယာ အရောင်းအဝယ်ဒိုင် (Stock exchange) ၌ ဈေးကွက် အမှတ်အသား SPCX ဖြင့် စတင်အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ချိန်တွင် ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ၏ အလွန်အမင်း စိတ်ဝင်စားမှုကြောင့် ဈေးနှုန်းမှာ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၆၀.၉၅ အထိ မြင့်တက်သွားခဲ့ပြီး နေ့စဉ်အရောင်းအဝယ်ပိတ်ချိန်တွင် ကနဦးဈေးနှုန်းထက် ၁၉ ရာခိုင်နှုန်း ပိုမိုမြင့်တက်ခဲ့သည်။ ယင်းရလဒ်ကြောင့် စပေ့စ်အက်စ် ကုမ္ပဏီသည် ဈေးကွက်တန်ဖိုး အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂.၁ ထရီလီယံအထိ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဆဋ္ဌမမြောက် တန်ဖိုးအကြီးမားဆုံး အများပြည်သူပိုင် ကုမ္ပဏီဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဤရှယ်ယာထုတ်ရောင်းမှုကို ဦးဆောင်စီစဉ်ပေးသည့် ဂိုးလ်မန်း ဆက်ခ်ရှ် (Goldman Sachs) နှင့် မော်ဂန် စတန်လေ (Morgan Stanley) ကဲ့သို့သော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဘဏ်များသည်လည်း ကော်မရှင်ခအနေဖြင့် အမေရိကန် ဒေါ်လာသန်း ၁၀၀ ခန့်စီ ရရှိခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Citation |title=SpaceX Shares Close Up 19% in Historic Debut as Musk Becomes First Trillionaire |newspaper=The Wall Street Journal |date=12 June 2026 |url=https://www.wsj.com/livecoverage/spacex-ipo-stock-market-06-12-2026 |access-date=2026-06-23}}</ref> == အစုရှယ်ယာ အမျိုးအစားများ (Types Of Stocks) == အစုရှယ်ယာများတွင် ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာ (Common stock) နှင့် ဦးစားပေးအစုရှယ်ယာ (Preferred stock) ဟူ၍ အဓိကအားဖြင့် နှစ်မျိုးရှိသည်။ === ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာများ (Common Stocks) === ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာသည် ပိုင်ဆိုင်သူများကို ရှယ်ယာရှင်များ အစည်းအဝေးတွင် မဲပေးခွင့်နှင့် အမြတ်ဝေစုများ (Dividends) ရယူပိုင်ခွင့်ကို ပေးအပ်သည်။ === ဦးစားပေးအစုရှယ်ယာများ (Preferred Stocks) === ဦးစားပေးအစုရှယ်ယာ ပိုင်ရှင်များသည် များသောအားဖြင့် မဲပေးခွင့် မရှိကြပေ။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာရှင်များထက်စော၍ အမြတ်ဝေစုများကို ရရှိကြသည်။ ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံရ (Bankrupt) ပြီး ၎င်း၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ဖျက်သိမ်း၍ ငွေပေါ်လွယ်အောင်ပြုလုပ်ရာတွင် (Liquidated) လည်း ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာရှင်များထက် ဦးစားပေး အခွင့်အရေးကို ရရှိကြသည်။ === တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာများ (Growth Stocks) === တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာများသည် ဈေးကွက်၏ ပျမ်းမျှနှုန်းထက် ပိုမိုမြန်ဆန်သော နှုန်းဖြင့် ဝင်ငွေတိုးပွားလျက်ရှိသော ရှယ်ယာများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အမြတ်ဝေစု ခွဲဝေပေးလေ့ အလွန်နည်းပါးသည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည် တန်ဖိုးတက်လာမှု (Capital appreciation) ကို မျှော်လင့်၍ ယင်းရှယ်ယာများကို ဝယ်ယူကြသည်။ အသစ်စတင်တည်ထောင်သော (Start-up) နည်းပညာကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ ရှယ်ယာသည် တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာတစ်ရပ် ဖြစ်နိုင်သည်။ === ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာများ (Income Stocks) === ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာများသည် အမြတ်ဝေစုများကို ပုံမှန်ပေးချေလေ့ရှိသည်။ အမြတ်ဝေစုဆိုသည်မှာ ရှယ်ယာရှင်များကို ပေးချေသော ကုမ္ပဏီဝင်ငွေ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည် ယင်းရှယ်ယာများမှ ပုံမှန်ရရှိမည့် ဝင်ငွေအတွက် ရည်ရွယ်၍ ဝယ်ယူကြသည်။ အခိုင်အမာ ရပ်တည်နေသော အများပြည်သူ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း ကုမ္ပဏီ (Utility company) တစ်ခု၏ ရှယ်ယာသည် ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာတစ်ရပ် ဖြစ်နိုင်သည်။ === တန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများ (Value Stocks) === တန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများသည် ဈေးနှုန်းနှင့် ဝင်ငွေ အချိုးအစား (Price-to-Earnings ratio - PE) နည်းပါးကြသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့သည် ဈေးနှုန်းနှင့် ဝင်ငွေ အချိုးအစား မြင့်မားသော ရှယ်ယာများထက် ဝယ်ယူရန် ပိုမိုသက်သာခြင်း ဖြစ်သည်။ တန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများသည် တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာများ သို့မဟုတ် ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ နည်းပါးသော ဈေးနှုန်းနှင့် ဝင်ငွေ အချိုးအစားသည် အကြောင်းရင်းတစ်စုံတစ်ရာကြောင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ၏ စိတ်ဝင်စားမှု လျော့ကျသွားသည့် အချက်ကို ထင်ဟပ်နေခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဈေးကွက်သည် လိုအပ်သည်ထက် ပိုမိုတုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး ရှယ်ယာဈေးနှုန်း ပြန်လည်မြင့်တက်လာမည် (Rebound) ဟူသော မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် လူတို့သည် ဤတန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများကို ဝယ်ယူကြသည်။ === နာမည်ကြီး ထိပ်တန်းကုမ္ပဏီ အစုရှယ်ယာများ (Blue-Chip Stocks) === နာမည်ကြီး ထိပ်တန်းကုမ္ပဏီ အစုရှယ်ယာများဆိုသည်မှာ ခိုင်မာသော တိုးတက်မှု သမိုင်းကြောင်းရှိသည့် ကြီးမားပြီး လူသိများသော ကုမ္ပဏီကြီးများမှ ရှယ်ယာများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ယေဘုယျအားဖြင့် အမြတ်ဝေစုများကို ခွဲဝေပေးလေ့ရှိသည်။ == အစုရှယ်ယာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးများနှင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေများ (Potential Benefits and Risks of Investing in Stocks) == အစုရှယ်ယာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းမှ ရရှိနိုင်သော အကျိုးကျေးဇူးများတွင် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်သည်။ * အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ တန်ဖိုးတက်လာမည့် အစုရှယ်ယာတစ်ရပ်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားခြင်းမှ ရရှိနိုင်သည့် အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုများ (Capital gains)။ * ကုမ္ပဏီမှ ခွဲဝေပေးသော အမြတ်ဝေစုများမှ ရရှိနိုင်သည့် ဝင်ငွေများ။ * ရေရှည် အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် (Capital Gains Tax) နှုန်းထားများ သက်သာခြင်း။ အစုရှယ်ယာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်း၏ ဖြစ်လာနိုင်သော ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ * ကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ ရှယ်ယာဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းခြင်းမှသည် သုညအထိတိုင်အောင် တန်ဖိုးမဲ့သွားနိုင်ခြင်း။ * ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံရပါက သင်သည် နောက်ဆုံးအဆင့်မှသာ ငွေပြန်လည်ရရှိနိုင်မည့်သူ ဖြစ်သောကြောင့် မိမိ၏ ငွေကြေးများကို ပြန်လည်မရရှိနိုင်တော့ခြင်း။ * မိမိပိုင်ဆိုင်သော ရှယ်ယာတန်ဖိုးများသည် အတက်အကျ ရှိနေနိုင်ပြီး ရရှိမည့် အမြတ်ဝေစုသည်လည်း အပြောင်းအလဲ ရှိနိုင်ခြင်း။ အစုရှယ်ယာတစ်ခုတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု မပြုလုပ်မီ သက်ဆိုင်ရာ ကုမ္ပဏီနှင့် ထိုရှယ်ယာ၏ လုပ်ဆောင်ရည် သမိုင်းကြောင်းကို စူးစမ်းလေ့လာသင့်သည်။ လေ့လာစူးစမ်းသင့်သည့် အချက်အလက်များတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။ === နှစ်စဉ် အစီရင်ခံစာများ (Annual Reports) === အချက်အလက်များ ရယူနိုင်သည့် အကောင်းဆုံး ရင်းမြစ်များအနက် တစ်ခုမှာ ကုမ္ပဏီ၏ နှစ်စဉ် အစီရင်ခံစာ ဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီ၏ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများ၊ အမြတ် သို့မဟုတ် အရှုံးပေါ်နေမှု အခြေအနေနှင့် ကုမ္ပဏီ၏ အနာဂတ် မဟာဗျူဟာများကို သိရှိနားလည်နိုင်ရန် ကုမ္ပဏီ၏ နှစ်စဉ် အစီရင်ခံစာကို လေ့လာဆန်းစစ်သင့်သည်။ === ကုမ္ပဏီ အချက်အလက် ကြေညာစာတမ်း (Prospectus) === ရှယ်ယာများ ထုတ်ဝေသည့် ကုမ္ပဏီများသည် အမေရိကန် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်နှင့် အစုရှယ်ယာ အရောင်းအဝယ်ဒိုင် ကော်မရှင် (U.S. Securities and Exchange Commission) ထံသို့ ကုမ္ပဏီ အချက်အလက် ကြေညာစာတမ်းကို မပျက်မကွက် တင်သွင်းရသည်။ အဆိုပါ ကြေညာစာတမ်းသည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ပတ်သက်သည့် အသေးစိတ် အချက်အလက်များကို ဖော်ပြထားသော တရားဝင် ဥပဒေဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်း ဖြစ်သည်။ === အစုရှယ်ယာ အစီရင်ခံစာများ (Stock Reports) === အစုရှယ်ယာတစ်ခု၏ လုပ်ဆောင်ရည်နှင့် ပတ်သက်၍ လေ့လာနိုင်သော အစီရင်ခံစာ အမျိုးမျိုး ရှိသည်။ ပိုမိုပြည့်စုံသော အချက်အလက်များအတွက် မိမိ၏ ရှယ်ယာပွဲစား သို့မဟုတ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်ကို မေးမြန်းစုံစမ်းနိုင်သည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |title=The Basics of Investing In Stocks |publisher=Washington State Department of Financial Institutions |url=https://dfi.wa.gov/financial-education/information/basics-investing-stocks |access-date=2026-06-23}} [[Category:ဘောဂဗေဒ]] [[Category:ဘဏ္ဍာရေး]] 9aih25kgqqpkx2pzoxhyrqpntx9vgvy 1040414 1040413 2026-06-23T16:04:23Z Mkant00 135890 /* လက်တွေ့ ဥပမာ (Real-world Example) */ 1040414 wikitext text/x-wiki အစုရှယ်ယာများ (Stocks) သည် ကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ ပိုင်ဆိုင်မှုအချိုးအစားကို ရှယ်ယာပိုင်ရှင်များ (Stockholders / Shareholders) အား ပေးအပ်သည့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ် (Security) အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီများသည် ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်းကို တိုးချဲ့ရန်အတွက် လိုအပ်သော ထပ်ဆောင်းငွေကြေးများ ရယူရန် ရှယ်ယာများ (Shares) ကို အများအားဖြင့် ရောင်းချကြသည်။ ဤသို့ရောင်းချခြင်းကို ကနဦး အများပြည်သူသို့ ရှယ်ယာထုတ်ရောင်းခြင်း (Initial Public Offering - IPO) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းသို့ ကနဦး ထုတ်ရောင်းပြီးနောက် ရှယ်ယာပိုင်ရှင်များသည် အစုရှယ်ယာဈေးကွက် (Stock market) တွင် အဆိုပါ ရှယ်ယာများကို ပြန်လည်ရောင်းချနိုင်သည်။ အစုရှယ်ယာဈေးနှုန်းများသည် အတက်အကျရှိတတ်သည်။ အဆိုပါ ဈေးနှုန်းအတက်အကျများသည် ကုမ္ပဏီ၏ ဝင်ငွေများ (Earnings) သို့မဟုတ် အမြတ်အစွန်းများ (Profits) နှင့် ပတ်သက်၍ ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ၏ မျှော်မှန်းချက်များအပေါ်တွင် အများအားဖြင့် မူတည်နေသည်။ == လက်တွေ့ ဥပမာ (Real-world Example) == ကနဦး အများပြည်သူသို့ ရှယ်ယာထုတ်ရောင်းခြင်း (IPO) ၏ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရားနှင့် ဈေးကွက်သဘောသဘာဝကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော စပေ့စ်အက်စ် (SpaceX) ကုမ္ပဏီ၏ သမိုင်းဝင် ရှယ်ယာထုတ်ရောင်းမှုတွင် ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက် အကြီးမားဆုံးဖြစ်ခဲ့သည့် အဆိုပါ IPO တွင် စပေ့စ်အက်စ်၏ ရှယ်ယာများကို ကနဦး ဈေးနှုန်း အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၃၅ ဖြင့် သတ်မှတ်ထုတ်ရောင်းခဲ့သည်။ သို့သော် အစုရှယ်ယာ အရောင်းအဝယ်ဒိုင် (Stock exchange) ၌ ဈေးကွက် အမှတ်အသား SPCX ဖြင့် စတင်အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ချိန်တွင် ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ၏ အလွန်အမင်း စိတ်ဝင်စားမှုကြောင့် ဈေးနှုန်းမှာ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၆၀.၉၅ အထိ မြင့်တက်သွားခဲ့ပြီး နေ့စဉ်အရောင်းအဝယ်ပိတ်ချိန်တွင် ကနဦးဈေးနှုန်းထက် ၁၉ ရာခိုင်နှုန်း ပိုမိုမြင့်တက်ခဲ့သည်။ ယင်းရလဒ်ကြောင့် စပေ့စ်အက်စ် ကုမ္ပဏီသည် ဈေးကွက်တန်ဖိုး အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂.၁ ထရီလီယံအထိ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဆဋ္ဌမမြောက် တန်ဖိုးအကြီးမားဆုံး အများပြည်သူပိုင် ကုမ္ပဏီဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဤရှယ်ယာထုတ်ရောင်းမှုကို ဦးဆောင်စီစဉ်ပေးသည့် ဂိုးလ်မန်း ဆက်ခ်ရှ် (Goldman Sachs) နှင့် မော်ဂန် စတန်လေ (Morgan Stanley) ကဲ့သို့သော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဘဏ်များသည်လည်း ကော်မရှင်ခအနေဖြင့် အမေရိကန် ဒေါ်လာသန်း ၁၀၀ ခန့်စီ ရရှိခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Citation |title=SpaceX Shares Close Up 19% in Historic Debut as Musk Becomes First Trillionaire |newspaper=The Wall Street Journal |date=12 June 2026 |url=https://www.wsj.com/livecoverage/spacex-ipo-stock-market-06-12-2026 |access-date=2026-06-23}}</ref> သို့သော် အစုရှယ်ယာဈေးကွက်၏ အတက်အကျ သဘောသဘာဝအရ အဆိုပါ စပေ့စ်အက်စ်၏ ရှယ်ယာဈေးနှုန်းများသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့ အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ချိန်အတွင်း၌ ၎င်း၏ ကနဦး ထုတ်ရောင်းခဲ့သည့် ဈေးနှုန်းအောက်သို့ အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ပြန်လည်ကျဆင်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ အစုရှယ်ယာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်း၌ ပါဝင်သော မတည်ငြိမ်မှုနှင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေများကို လက်တွေ့ပြသနေခြင်း ဖြစ်သည်။ == အစုရှယ်ယာ အမျိုးအစားများ (Types Of Stocks) == အစုရှယ်ယာများတွင် ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာ (Common stock) နှင့် ဦးစားပေးအစုရှယ်ယာ (Preferred stock) ဟူ၍ အဓိကအားဖြင့် နှစ်မျိုးရှိသည်။ === ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာများ (Common Stocks) === ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာသည် ပိုင်ဆိုင်သူများကို ရှယ်ယာရှင်များ အစည်းအဝေးတွင် မဲပေးခွင့်နှင့် အမြတ်ဝေစုများ (Dividends) ရယူပိုင်ခွင့်ကို ပေးအပ်သည်။ === ဦးစားပေးအစုရှယ်ယာများ (Preferred Stocks) === ဦးစားပေးအစုရှယ်ယာ ပိုင်ရှင်များသည် များသောအားဖြင့် မဲပေးခွင့် မရှိကြပေ။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာရှင်များထက်စော၍ အမြတ်ဝေစုများကို ရရှိကြသည်။ ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံရ (Bankrupt) ပြီး ၎င်း၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ဖျက်သိမ်း၍ ငွေပေါ်လွယ်အောင်ပြုလုပ်ရာတွင် (Liquidated) လည်း ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာရှင်များထက် ဦးစားပေး အခွင့်အရေးကို ရရှိကြသည်။ === တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာများ (Growth Stocks) === တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာများသည် ဈေးကွက်၏ ပျမ်းမျှနှုန်းထက် ပိုမိုမြန်ဆန်သော နှုန်းဖြင့် ဝင်ငွေတိုးပွားလျက်ရှိသော ရှယ်ယာများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အမြတ်ဝေစု ခွဲဝေပေးလေ့ အလွန်နည်းပါးသည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည် တန်ဖိုးတက်လာမှု (Capital appreciation) ကို မျှော်လင့်၍ ယင်းရှယ်ယာများကို ဝယ်ယူကြသည်။ အသစ်စတင်တည်ထောင်သော (Start-up) နည်းပညာကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ ရှယ်ယာသည် တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာတစ်ရပ် ဖြစ်နိုင်သည်။ === ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာများ (Income Stocks) === ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာများသည် အမြတ်ဝေစုများကို ပုံမှန်ပေးချေလေ့ရှိသည်။ အမြတ်ဝေစုဆိုသည်မှာ ရှယ်ယာရှင်များကို ပေးချေသော ကုမ္ပဏီဝင်ငွေ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည် ယင်းရှယ်ယာများမှ ပုံမှန်ရရှိမည့် ဝင်ငွေအတွက် ရည်ရွယ်၍ ဝယ်ယူကြသည်။ အခိုင်အမာ ရပ်တည်နေသော အများပြည်သူ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း ကုမ္ပဏီ (Utility company) တစ်ခု၏ ရှယ်ယာသည် ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာတစ်ရပ် ဖြစ်နိုင်သည်။ === တန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများ (Value Stocks) === တန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများသည် ဈေးနှုန်းနှင့် ဝင်ငွေ အချိုးအစား (Price-to-Earnings ratio - PE) နည်းပါးကြသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့သည် ဈေးနှုန်းနှင့် ဝင်ငွေ အချိုးအစား မြင့်မားသော ရှယ်ယာများထက် ဝယ်ယူရန် ပိုမိုသက်သာခြင်း ဖြစ်သည်။ တန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများသည် တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာများ သို့မဟုတ် ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ နည်းပါးသော ဈေးနှုန်းနှင့် ဝင်ငွေ အချိုးအစားသည် အကြောင်းရင်းတစ်စုံတစ်ရာကြောင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ၏ စိတ်ဝင်စားမှု လျော့ကျသွားသည့် အချက်ကို ထင်ဟပ်နေခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဈေးကွက်သည် လိုအပ်သည်ထက် ပိုမိုတုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး ရှယ်ယာဈေးနှုန်း ပြန်လည်မြင့်တက်လာမည် (Rebound) ဟူသော မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် လူတို့သည် ဤတန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများကို ဝယ်ယူကြသည်။ === နာမည်ကြီး ထိပ်တန်းကုမ္ပဏီ အစုရှယ်ယာများ (Blue-Chip Stocks) === နာမည်ကြီး ထိပ်တန်းကုမ္ပဏီ အစုရှယ်ယာများဆိုသည်မှာ ခိုင်မာသော တိုးတက်မှု သမိုင်းကြောင်းရှိသည့် ကြီးမားပြီး လူသိများသော ကုမ္ပဏီကြီးများမှ ရှယ်ယာများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ယေဘုယျအားဖြင့် အမြတ်ဝေစုများကို ခွဲဝေပေးလေ့ရှိသည်။ == အစုရှယ်ယာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးများနှင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေများ (Potential Benefits and Risks of Investing in Stocks) == အစုရှယ်ယာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းမှ ရရှိနိုင်သော အကျိုးကျေးဇူးများတွင် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်သည်။ * အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ တန်ဖိုးတက်လာမည့် အစုရှယ်ယာတစ်ရပ်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားခြင်းမှ ရရှိနိုင်သည့် အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုများ (Capital gains)။ * ကုမ္ပဏီမှ ခွဲဝေပေးသော အမြတ်ဝေစုများမှ ရရှိနိုင်သည့် ဝင်ငွေများ။ * ရေရှည် အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် (Capital Gains Tax) နှုန်းထားများ သက်သာခြင်း။ အစုရှယ်ယာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်း၏ ဖြစ်လာနိုင်သော ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ * ကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ ရှယ်ယာဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းခြင်းမှသည် သုညအထိတိုင်အောင် တန်ဖိုးမဲ့သွားနိုင်ခြင်း။ * ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံရပါက သင်သည် နောက်ဆုံးအဆင့်မှသာ ငွေပြန်လည်ရရှိနိုင်မည့်သူ ဖြစ်သောကြောင့် မိမိ၏ ငွေကြေးများကို ပြန်လည်မရရှိနိုင်တော့ခြင်း။ * မိမိပိုင်ဆိုင်သော ရှယ်ယာတန်ဖိုးများသည် အတက်အကျ ရှိနေနိုင်ပြီး ရရှိမည့် အမြတ်ဝေစုသည်လည်း အပြောင်းအလဲ ရှိနိုင်ခြင်း။ အစုရှယ်ယာတစ်ခုတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု မပြုလုပ်မီ သက်ဆိုင်ရာ ကုမ္ပဏီနှင့် ထိုရှယ်ယာ၏ လုပ်ဆောင်ရည် သမိုင်းကြောင်းကို စူးစမ်းလေ့လာသင့်သည်။ လေ့လာစူးစမ်းသင့်သည့် အချက်အလက်များတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။ === နှစ်စဉ် အစီရင်ခံစာများ (Annual Reports) === အချက်အလက်များ ရယူနိုင်သည့် အကောင်းဆုံး ရင်းမြစ်များအနက် တစ်ခုမှာ ကုမ္ပဏီ၏ နှစ်စဉ် အစီရင်ခံစာ ဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီ၏ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများ၊ အမြတ် သို့မဟုတ် အရှုံးပေါ်နေမှု အခြေအနေနှင့် ကုမ္ပဏီ၏ အနာဂတ် မဟာဗျူဟာများကို သိရှိနားလည်နိုင်ရန် ကုမ္ပဏီ၏ နှစ်စဉ် အစီရင်ခံစာကို လေ့လာဆန်းစစ်သင့်သည်။ === ကုမ္ပဏီ အချက်အလက် ကြေညာစာတမ်း (Prospectus) === ရှယ်ယာများ ထုတ်ဝေသည့် ကုမ္ပဏီများသည် အမေရိကန် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်နှင့် အစုရှယ်ယာ အရောင်းအဝယ်ဒိုင် ကော်မရှင် (U.S. Securities and Exchange Commission) ထံသို့ ကုမ္ပဏီ အချက်အလက် ကြေညာစာတမ်းကို မပျက်မကွက် တင်သွင်းရသည်။ အဆိုပါ ကြေညာစာတမ်းသည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ပတ်သက်သည့် အသေးစိတ် အချက်အလက်များကို ဖော်ပြထားသော တရားဝင် ဥပဒေဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်း ဖြစ်သည်။ === အစုရှယ်ယာ အစီရင်ခံစာများ (Stock Reports) === အစုရှယ်ယာတစ်ခု၏ လုပ်ဆောင်ရည်နှင့် ပတ်သက်၍ လေ့လာနိုင်သော အစီရင်ခံစာ အမျိုးမျိုး ရှိသည်။ ပိုမိုပြည့်စုံသော အချက်အလက်များအတွက် မိမိ၏ ရှယ်ယာပွဲစား သို့မဟုတ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်ကို မေးမြန်းစုံစမ်းနိုင်သည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |title=The Basics of Investing In Stocks |publisher=Washington State Department of Financial Institutions |url=https://dfi.wa.gov/financial-education/information/basics-investing-stocks |access-date=2026-06-23}} [[Category:ဘောဂဗေဒ]] [[Category:ဘဏ္ဍာရေး]] hiqmjo7h4myet1fa7bgrxc58wmh3ka7 1040491 1040414 2026-06-24T08:00:23Z Mkant00 135890 /* လက်တွေ့ ဥပမာ (Real-world Example) */ 1040491 wikitext text/x-wiki အစုရှယ်ယာများ (Stocks) သည် ကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ ပိုင်ဆိုင်မှုအချိုးအစားကို ရှယ်ယာပိုင်ရှင်များ (Stockholders / Shareholders) အား ပေးအပ်သည့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ် (Security) အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီများသည် ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်းကို တိုးချဲ့ရန်အတွက် လိုအပ်သော ထပ်ဆောင်းငွေကြေးများ ရယူရန် ရှယ်ယာများ (Shares) ကို အများအားဖြင့် ရောင်းချကြသည်။ ဤသို့ရောင်းချခြင်းကို ကနဦး အများပြည်သူသို့ ရှယ်ယာထုတ်ရောင်းခြင်း (Initial Public Offering - IPO) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းသို့ ကနဦး ထုတ်ရောင်းပြီးနောက် ရှယ်ယာပိုင်ရှင်များသည် အစုရှယ်ယာဈေးကွက် (Stock market) တွင် အဆိုပါ ရှယ်ယာများကို ပြန်လည်ရောင်းချနိုင်သည်။ အစုရှယ်ယာဈေးနှုန်းများသည် အတက်အကျရှိတတ်သည်။ အဆိုပါ ဈေးနှုန်းအတက်အကျများသည် ကုမ္ပဏီ၏ ဝင်ငွေများ (Earnings) သို့မဟုတ် အမြတ်အစွန်းများ (Profits) နှင့် ပတ်သက်၍ ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ၏ မျှော်မှန်းချက်များအပေါ်တွင် အများအားဖြင့် မူတည်နေသည်။ == လက်တွေ့ ဥပမာ (Real-world Example) == ကနဦး အများပြည်သူသို့ ရှယ်ယာထုတ်ရောင်းခြင်း (IPO) ၏ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရားနှင့် ဈေးကွက်သဘောသဘာဝကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော စပေ့စ်အက်စ် (SpaceX) ကုမ္ပဏီ၏ သမိုင်းဝင် ရှယ်ယာထုတ်ရောင်းမှုတွင် ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက် အကြီးမားဆုံးဖြစ်ခဲ့သည့် အဆိုပါ IPO တွင် စပေ့စ်အက်စ်၏ ရှယ်ယာများကို ကနဦး ဈေးနှုန်း အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၃၅ ဖြင့် သတ်မှတ်ထုတ်ရောင်းခဲ့သည်။ သို့သော် အစုရှယ်ယာ အရောင်းအဝယ်ဒိုင်/ စတော့အိတ်ချိန်း (Stock exchange) ၌ ဈေးကွက် အမှတ်အသား SPCX ဖြင့် စတင်အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ချိန်တွင် ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ၏ အလွန်အမင်း စိတ်ဝင်စားမှုကြောင့် ဈေးနှုန်းမှာ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၆၀.၉၅ အထိ မြင့်တက်သွားခဲ့ပြီး နေ့စဉ်အရောင်းအဝယ်ပိတ်ချိန်တွင် ကနဦးဈေးနှုန်းထက် ၁၉ ရာခိုင်နှုန်း ပိုမိုမြင့်တက်ခဲ့သည်။ ယင်းရလဒ်ကြောင့် စပေ့စ်အက်စ် ကုမ္ပဏီသည် ဈေးကွက်တန်ဖိုး အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂.၁ ထရီလီယံအထိ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဆဋ္ဌမမြောက် တန်ဖိုးအကြီးမားဆုံး အများပြည်သူပိုင် ကုမ္ပဏီဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဤရှယ်ယာထုတ်ရောင်းမှုကို ဦးဆောင်စီစဉ်ပေးသည့် ဂိုးလ်မန်း ဆက်ခ်ရှ် (Goldman Sachs) နှင့် မော်ဂန် စတန်လေ (Morgan Stanley) ကဲ့သို့သော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဘဏ်များသည်လည်း ကော်မရှင်ခအနေဖြင့် အမေရိကန် ဒေါ်လာသန်း ၁၀၀ ခန့်စီ ရရှိခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Citation |title=SpaceX Shares Close Up 19% in Historic Debut as Musk Becomes First Trillionaire |newspaper=The Wall Street Journal |date=12 June 2026 |url=https://www.wsj.com/livecoverage/spacex-ipo-stock-market-06-12-2026 |access-date=2026-06-23}}</ref> သို့သော် အစုရှယ်ယာဈေးကွက်၏ အတက်အကျ သဘောသဘာဝအရ အဆိုပါ စပေ့စ်အက်စ်၏ ရှယ်ယာဈေးနှုန်းများသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့ အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ချိန်အတွင်း၌ ၎င်း၏ ကနဦး ထုတ်ရောင်းခဲ့သည့် ဈေးနှုန်းအောက်သို့ အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ပြန်လည်ကျဆင်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ အစုရှယ်ယာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်း၌ ပါဝင်သော မတည်ငြိမ်မှုနှင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေများကို လက်တွေ့ပြသနေခြင်း ဖြစ်သည်။ == အစုရှယ်ယာ အမျိုးအစားများ (Types Of Stocks) == အစုရှယ်ယာများတွင် ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာ (Common stock) နှင့် ဦးစားပေးအစုရှယ်ယာ (Preferred stock) ဟူ၍ အဓိကအားဖြင့် နှစ်မျိုးရှိသည်။ === ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာများ (Common Stocks) === ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာသည် ပိုင်ဆိုင်သူများကို ရှယ်ယာရှင်များ အစည်းအဝေးတွင် မဲပေးခွင့်နှင့် အမြတ်ဝေစုများ (Dividends) ရယူပိုင်ခွင့်ကို ပေးအပ်သည်။ === ဦးစားပေးအစုရှယ်ယာများ (Preferred Stocks) === ဦးစားပေးအစုရှယ်ယာ ပိုင်ရှင်များသည် များသောအားဖြင့် မဲပေးခွင့် မရှိကြပေ။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာရှင်များထက်စော၍ အမြတ်ဝေစုများကို ရရှိကြသည်။ ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံရ (Bankrupt) ပြီး ၎င်း၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ဖျက်သိမ်း၍ ငွေပေါ်လွယ်အောင်ပြုလုပ်ရာတွင် (Liquidated) လည်း ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာရှင်များထက် ဦးစားပေး အခွင့်အရေးကို ရရှိကြသည်။ === တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာများ (Growth Stocks) === တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာများသည် ဈေးကွက်၏ ပျမ်းမျှနှုန်းထက် ပိုမိုမြန်ဆန်သော နှုန်းဖြင့် ဝင်ငွေတိုးပွားလျက်ရှိသော ရှယ်ယာများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အမြတ်ဝေစု ခွဲဝေပေးလေ့ အလွန်နည်းပါးသည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည် တန်ဖိုးတက်လာမှု (Capital appreciation) ကို မျှော်လင့်၍ ယင်းရှယ်ယာများကို ဝယ်ယူကြသည်။ အသစ်စတင်တည်ထောင်သော (Start-up) နည်းပညာကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ ရှယ်ယာသည် တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာတစ်ရပ် ဖြစ်နိုင်သည်။ === ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာများ (Income Stocks) === ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာများသည် အမြတ်ဝေစုများကို ပုံမှန်ပေးချေလေ့ရှိသည်။ အမြတ်ဝေစုဆိုသည်မှာ ရှယ်ယာရှင်များကို ပေးချေသော ကုမ္ပဏီဝင်ငွေ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည် ယင်းရှယ်ယာများမှ ပုံမှန်ရရှိမည့် ဝင်ငွေအတွက် ရည်ရွယ်၍ ဝယ်ယူကြသည်။ အခိုင်အမာ ရပ်တည်နေသော အများပြည်သူ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း ကုမ္ပဏီ (Utility company) တစ်ခု၏ ရှယ်ယာသည် ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာတစ်ရပ် ဖြစ်နိုင်သည်။ === တန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများ (Value Stocks) === တန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများသည် ဈေးနှုန်းနှင့် ဝင်ငွေ အချိုးအစား (Price-to-Earnings ratio - PE) နည်းပါးကြသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့သည် ဈေးနှုန်းနှင့် ဝင်ငွေ အချိုးအစား မြင့်မားသော ရှယ်ယာများထက် ဝယ်ယူရန် ပိုမိုသက်သာခြင်း ဖြစ်သည်။ တန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများသည် တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာများ သို့မဟုတ် ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ နည်းပါးသော ဈေးနှုန်းနှင့် ဝင်ငွေ အချိုးအစားသည် အကြောင်းရင်းတစ်စုံတစ်ရာကြောင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ၏ စိတ်ဝင်စားမှု လျော့ကျသွားသည့် အချက်ကို ထင်ဟပ်နေခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဈေးကွက်သည် လိုအပ်သည်ထက် ပိုမိုတုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး ရှယ်ယာဈေးနှုန်း ပြန်လည်မြင့်တက်လာမည် (Rebound) ဟူသော မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် လူတို့သည် ဤတန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများကို ဝယ်ယူကြသည်။ === နာမည်ကြီး ထိပ်တန်းကုမ္ပဏီ အစုရှယ်ယာများ (Blue-Chip Stocks) === နာမည်ကြီး ထိပ်တန်းကုမ္ပဏီ အစုရှယ်ယာများဆိုသည်မှာ ခိုင်မာသော တိုးတက်မှု သမိုင်းကြောင်းရှိသည့် ကြီးမားပြီး လူသိများသော ကုမ္ပဏီကြီးများမှ ရှယ်ယာများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ယေဘုယျအားဖြင့် အမြတ်ဝေစုများကို ခွဲဝေပေးလေ့ရှိသည်။ == အစုရှယ်ယာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးများနှင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေများ (Potential Benefits and Risks of Investing in Stocks) == အစုရှယ်ယာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းမှ ရရှိနိုင်သော အကျိုးကျေးဇူးများတွင် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်သည်။ * အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ တန်ဖိုးတက်လာမည့် အစုရှယ်ယာတစ်ရပ်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားခြင်းမှ ရရှိနိုင်သည့် အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုများ (Capital gains)။ * ကုမ္ပဏီမှ ခွဲဝေပေးသော အမြတ်ဝေစုများမှ ရရှိနိုင်သည့် ဝင်ငွေများ။ * ရေရှည် အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် (Capital Gains Tax) နှုန်းထားများ သက်သာခြင်း။ အစုရှယ်ယာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်း၏ ဖြစ်လာနိုင်သော ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ * ကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ ရှယ်ယာဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းခြင်းမှသည် သုညအထိတိုင်အောင် တန်ဖိုးမဲ့သွားနိုင်ခြင်း။ * ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံရပါက သင်သည် နောက်ဆုံးအဆင့်မှသာ ငွေပြန်လည်ရရှိနိုင်မည့်သူ ဖြစ်သောကြောင့် မိမိ၏ ငွေကြေးများကို ပြန်လည်မရရှိနိုင်တော့ခြင်း။ * မိမိပိုင်ဆိုင်သော ရှယ်ယာတန်ဖိုးများသည် အတက်အကျ ရှိနေနိုင်ပြီး ရရှိမည့် အမြတ်ဝေစုသည်လည်း အပြောင်းအလဲ ရှိနိုင်ခြင်း။ အစုရှယ်ယာတစ်ခုတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု မပြုလုပ်မီ သက်ဆိုင်ရာ ကုမ္ပဏီနှင့် ထိုရှယ်ယာ၏ လုပ်ဆောင်ရည် သမိုင်းကြောင်းကို စူးစမ်းလေ့လာသင့်သည်။ လေ့လာစူးစမ်းသင့်သည့် အချက်အလက်များတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။ === နှစ်စဉ် အစီရင်ခံစာများ (Annual Reports) === အချက်အလက်များ ရယူနိုင်သည့် အကောင်းဆုံး ရင်းမြစ်များအနက် တစ်ခုမှာ ကုမ္ပဏီ၏ နှစ်စဉ် အစီရင်ခံစာ ဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီ၏ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများ၊ အမြတ် သို့မဟုတ် အရှုံးပေါ်နေမှု အခြေအနေနှင့် ကုမ္ပဏီ၏ အနာဂတ် မဟာဗျူဟာများကို သိရှိနားလည်နိုင်ရန် ကုမ္ပဏီ၏ နှစ်စဉ် အစီရင်ခံစာကို လေ့လာဆန်းစစ်သင့်သည်။ === ကုမ္ပဏီ အချက်အလက် ကြေညာစာတမ်း (Prospectus) === ရှယ်ယာများ ထုတ်ဝေသည့် ကုမ္ပဏီများသည် အမေရိကန် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်နှင့် အစုရှယ်ယာ အရောင်းအဝယ်ဒိုင် ကော်မရှင် (U.S. Securities and Exchange Commission) ထံသို့ ကုမ္ပဏီ အချက်အလက် ကြေညာစာတမ်းကို မပျက်မကွက် တင်သွင်းရသည်။ အဆိုပါ ကြေညာစာတမ်းသည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ပတ်သက်သည့် အသေးစိတ် အချက်အလက်များကို ဖော်ပြထားသော တရားဝင် ဥပဒေဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်း ဖြစ်သည်။ === အစုရှယ်ယာ အစီရင်ခံစာများ (Stock Reports) === အစုရှယ်ယာတစ်ခု၏ လုပ်ဆောင်ရည်နှင့် ပတ်သက်၍ လေ့လာနိုင်သော အစီရင်ခံစာ အမျိုးမျိုး ရှိသည်။ ပိုမိုပြည့်စုံသော အချက်အလက်များအတွက် မိမိ၏ ရှယ်ယာပွဲစား သို့မဟုတ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်ကို မေးမြန်းစုံစမ်းနိုင်သည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |title=The Basics of Investing In Stocks |publisher=Washington State Department of Financial Institutions |url=https://dfi.wa.gov/financial-education/information/basics-investing-stocks |access-date=2026-06-23}} [[Category:ဘောဂဗေဒ]] [[Category:ဘဏ္ဍာရေး]] 9wrzaaj3bknkzse6wijd2gannxsa3m0 1040492 1040491 2026-06-24T08:00:43Z Mkant00 135890 /* လက်တွေ့ ဥပမာ (Real-world Example) */ 1040492 wikitext text/x-wiki အစုရှယ်ယာများ (Stocks) သည် ကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ ပိုင်ဆိုင်မှုအချိုးအစားကို ရှယ်ယာပိုင်ရှင်များ (Stockholders / Shareholders) အား ပေးအပ်သည့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ် (Security) အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီများသည် ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်းကို တိုးချဲ့ရန်အတွက် လိုအပ်သော ထပ်ဆောင်းငွေကြေးများ ရယူရန် ရှယ်ယာများ (Shares) ကို အများအားဖြင့် ရောင်းချကြသည်။ ဤသို့ရောင်းချခြင်းကို ကနဦး အများပြည်သူသို့ ရှယ်ယာထုတ်ရောင်းခြင်း (Initial Public Offering - IPO) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းသို့ ကနဦး ထုတ်ရောင်းပြီးနောက် ရှယ်ယာပိုင်ရှင်များသည် အစုရှယ်ယာဈေးကွက် (Stock market) တွင် အဆိုပါ ရှယ်ယာများကို ပြန်လည်ရောင်းချနိုင်သည်။ အစုရှယ်ယာဈေးနှုန်းများသည် အတက်အကျရှိတတ်သည်။ အဆိုပါ ဈေးနှုန်းအတက်အကျများသည် ကုမ္ပဏီ၏ ဝင်ငွေများ (Earnings) သို့မဟုတ် အမြတ်အစွန်းများ (Profits) နှင့် ပတ်သက်၍ ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ၏ မျှော်မှန်းချက်များအပေါ်တွင် အများအားဖြင့် မူတည်နေသည်။ == လက်တွေ့ ဥပမာ (Real-world Example) == ကနဦး အများပြည်သူသို့ ရှယ်ယာထုတ်ရောင်းခြင်း (IPO) ၏ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရားနှင့် ဈေးကွက်သဘောသဘာဝကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော စပေ့စ်အက်စ် (SpaceX) ကုမ္ပဏီ၏ သမိုင်းဝင် ရှယ်ယာထုတ်ရောင်းမှုတွင် ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက် အကြီးမားဆုံးဖြစ်ခဲ့သည့် အဆိုပါ IPO တွင် စပေ့စ်အက်စ်၏ ရှယ်ယာများကို ကနဦး ဈေးနှုန်း အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၃၅ ဖြင့် သတ်မှတ်ထုတ်ရောင်းခဲ့သည်။ သို့သော် အစုရှယ်ယာ အရောင်းအဝယ်ဒိုင်/ စတော့အိတ်ချိန်း (Stock exchange) ၌ ဈေးကွက် အမှတ်အသား (ticker) SPCX ဖြင့် စတင်အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ချိန်တွင် ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ၏ အလွန်အမင်း စိတ်ဝင်စားမှုကြောင့် ဈေးနှုန်းမှာ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၆၀.၉၅ အထိ မြင့်တက်သွားခဲ့ပြီး နေ့စဉ်အရောင်းအဝယ်ပိတ်ချိန်တွင် ကနဦးဈေးနှုန်းထက် ၁၉ ရာခိုင်နှုန်း ပိုမိုမြင့်တက်ခဲ့သည်။ ယင်းရလဒ်ကြောင့် စပေ့စ်အက်စ် ကုမ္ပဏီသည် ဈေးကွက်တန်ဖိုး အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂.၁ ထရီလီယံအထိ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဆဋ္ဌမမြောက် တန်ဖိုးအကြီးမားဆုံး အများပြည်သူပိုင် ကုမ္ပဏီဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဤရှယ်ယာထုတ်ရောင်းမှုကို ဦးဆောင်စီစဉ်ပေးသည့် ဂိုးလ်မန်း ဆက်ခ်ရှ် (Goldman Sachs) နှင့် မော်ဂန် စတန်လေ (Morgan Stanley) ကဲ့သို့သော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဘဏ်များသည်လည်း ကော်မရှင်ခအနေဖြင့် အမေရိကန် ဒေါ်လာသန်း ၁၀၀ ခန့်စီ ရရှိခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Citation |title=SpaceX Shares Close Up 19% in Historic Debut as Musk Becomes First Trillionaire |newspaper=The Wall Street Journal |date=12 June 2026 |url=https://www.wsj.com/livecoverage/spacex-ipo-stock-market-06-12-2026 |access-date=2026-06-23}}</ref> သို့သော် အစုရှယ်ယာဈေးကွက်၏ အတက်အကျ သဘောသဘာဝအရ အဆိုပါ စပေ့စ်အက်စ်၏ ရှယ်ယာဈေးနှုန်းများသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့ အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ချိန်အတွင်း၌ ၎င်း၏ ကနဦး ထုတ်ရောင်းခဲ့သည့် ဈေးနှုန်းအောက်သို့ အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ပြန်လည်ကျဆင်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ အစုရှယ်ယာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်း၌ ပါဝင်သော မတည်ငြိမ်မှုနှင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေများကို လက်တွေ့ပြသနေခြင်း ဖြစ်သည်။ == အစုရှယ်ယာ အမျိုးအစားများ (Types Of Stocks) == အစုရှယ်ယာများတွင် ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာ (Common stock) နှင့် ဦးစားပေးအစုရှယ်ယာ (Preferred stock) ဟူ၍ အဓိကအားဖြင့် နှစ်မျိုးရှိသည်။ === ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာများ (Common Stocks) === ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာသည် ပိုင်ဆိုင်သူများကို ရှယ်ယာရှင်များ အစည်းအဝေးတွင် မဲပေးခွင့်နှင့် အမြတ်ဝေစုများ (Dividends) ရယူပိုင်ခွင့်ကို ပေးအပ်သည်။ === ဦးစားပေးအစုရှယ်ယာများ (Preferred Stocks) === ဦးစားပေးအစုရှယ်ယာ ပိုင်ရှင်များသည် များသောအားဖြင့် မဲပေးခွင့် မရှိကြပေ။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာရှင်များထက်စော၍ အမြတ်ဝေစုများကို ရရှိကြသည်။ ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံရ (Bankrupt) ပြီး ၎င်း၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ဖျက်သိမ်း၍ ငွေပေါ်လွယ်အောင်ပြုလုပ်ရာတွင် (Liquidated) လည်း ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာရှင်များထက် ဦးစားပေး အခွင့်အရေးကို ရရှိကြသည်။ === တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာများ (Growth Stocks) === တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာများသည် ဈေးကွက်၏ ပျမ်းမျှနှုန်းထက် ပိုမိုမြန်ဆန်သော နှုန်းဖြင့် ဝင်ငွေတိုးပွားလျက်ရှိသော ရှယ်ယာများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အမြတ်ဝေစု ခွဲဝေပေးလေ့ အလွန်နည်းပါးသည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည် တန်ဖိုးတက်လာမှု (Capital appreciation) ကို မျှော်လင့်၍ ယင်းရှယ်ယာများကို ဝယ်ယူကြသည်။ အသစ်စတင်တည်ထောင်သော (Start-up) နည်းပညာကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ ရှယ်ယာသည် တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာတစ်ရပ် ဖြစ်နိုင်သည်။ === ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာများ (Income Stocks) === ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာများသည် အမြတ်ဝေစုများကို ပုံမှန်ပေးချေလေ့ရှိသည်။ အမြတ်ဝေစုဆိုသည်မှာ ရှယ်ယာရှင်များကို ပေးချေသော ကုမ္ပဏီဝင်ငွေ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည် ယင်းရှယ်ယာများမှ ပုံမှန်ရရှိမည့် ဝင်ငွေအတွက် ရည်ရွယ်၍ ဝယ်ယူကြသည်။ အခိုင်အမာ ရပ်တည်နေသော အများပြည်သူ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း ကုမ္ပဏီ (Utility company) တစ်ခု၏ ရှယ်ယာသည် ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာတစ်ရပ် ဖြစ်နိုင်သည်။ === တန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများ (Value Stocks) === တန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများသည် ဈေးနှုန်းနှင့် ဝင်ငွေ အချိုးအစား (Price-to-Earnings ratio - PE) နည်းပါးကြသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့သည် ဈေးနှုန်းနှင့် ဝင်ငွေ အချိုးအစား မြင့်မားသော ရှယ်ယာများထက် ဝယ်ယူရန် ပိုမိုသက်သာခြင်း ဖြစ်သည်။ တန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများသည် တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာများ သို့မဟုတ် ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ နည်းပါးသော ဈေးနှုန်းနှင့် ဝင်ငွေ အချိုးအစားသည် အကြောင်းရင်းတစ်စုံတစ်ရာကြောင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ၏ စိတ်ဝင်စားမှု လျော့ကျသွားသည့် အချက်ကို ထင်ဟပ်နေခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဈေးကွက်သည် လိုအပ်သည်ထက် ပိုမိုတုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး ရှယ်ယာဈေးနှုန်း ပြန်လည်မြင့်တက်လာမည် (Rebound) ဟူသော မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် လူတို့သည် ဤတန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများကို ဝယ်ယူကြသည်။ === နာမည်ကြီး ထိပ်တန်းကုမ္ပဏီ အစုရှယ်ယာများ (Blue-Chip Stocks) === နာမည်ကြီး ထိပ်တန်းကုမ္ပဏီ အစုရှယ်ယာများဆိုသည်မှာ ခိုင်မာသော တိုးတက်မှု သမိုင်းကြောင်းရှိသည့် ကြီးမားပြီး လူသိများသော ကုမ္ပဏီကြီးများမှ ရှယ်ယာများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ယေဘုယျအားဖြင့် အမြတ်ဝေစုများကို ခွဲဝေပေးလေ့ရှိသည်။ == အစုရှယ်ယာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးများနှင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေများ (Potential Benefits and Risks of Investing in Stocks) == အစုရှယ်ယာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းမှ ရရှိနိုင်သော အကျိုးကျေးဇူးများတွင် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်သည်။ * အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ တန်ဖိုးတက်လာမည့် အစုရှယ်ယာတစ်ရပ်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားခြင်းမှ ရရှိနိုင်သည့် အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုများ (Capital gains)။ * ကုမ္ပဏီမှ ခွဲဝေပေးသော အမြတ်ဝေစုများမှ ရရှိနိုင်သည့် ဝင်ငွေများ။ * ရေရှည် အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် (Capital Gains Tax) နှုန်းထားများ သက်သာခြင်း။ အစုရှယ်ယာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်း၏ ဖြစ်လာနိုင်သော ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ * ကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ ရှယ်ယာဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းခြင်းမှသည် သုညအထိတိုင်အောင် တန်ဖိုးမဲ့သွားနိုင်ခြင်း။ * ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံရပါက သင်သည် နောက်ဆုံးအဆင့်မှသာ ငွေပြန်လည်ရရှိနိုင်မည့်သူ ဖြစ်သောကြောင့် မိမိ၏ ငွေကြေးများကို ပြန်လည်မရရှိနိုင်တော့ခြင်း။ * မိမိပိုင်ဆိုင်သော ရှယ်ယာတန်ဖိုးများသည် အတက်အကျ ရှိနေနိုင်ပြီး ရရှိမည့် အမြတ်ဝေစုသည်လည်း အပြောင်းအလဲ ရှိနိုင်ခြင်း။ အစုရှယ်ယာတစ်ခုတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု မပြုလုပ်မီ သက်ဆိုင်ရာ ကုမ္ပဏီနှင့် ထိုရှယ်ယာ၏ လုပ်ဆောင်ရည် သမိုင်းကြောင်းကို စူးစမ်းလေ့လာသင့်သည်။ လေ့လာစူးစမ်းသင့်သည့် အချက်အလက်များတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။ === နှစ်စဉ် အစီရင်ခံစာများ (Annual Reports) === အချက်အလက်များ ရယူနိုင်သည့် အကောင်းဆုံး ရင်းမြစ်များအနက် တစ်ခုမှာ ကုမ္ပဏီ၏ နှစ်စဉ် အစီရင်ခံစာ ဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီ၏ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများ၊ အမြတ် သို့မဟုတ် အရှုံးပေါ်နေမှု အခြေအနေနှင့် ကုမ္ပဏီ၏ အနာဂတ် မဟာဗျူဟာများကို သိရှိနားလည်နိုင်ရန် ကုမ္ပဏီ၏ နှစ်စဉ် အစီရင်ခံစာကို လေ့လာဆန်းစစ်သင့်သည်။ === ကုမ္ပဏီ အချက်အလက် ကြေညာစာတမ်း (Prospectus) === ရှယ်ယာများ ထုတ်ဝေသည့် ကုမ္ပဏီများသည် အမေရိကန် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်နှင့် အစုရှယ်ယာ အရောင်းအဝယ်ဒိုင် ကော်မရှင် (U.S. Securities and Exchange Commission) ထံသို့ ကုမ္ပဏီ အချက်အလက် ကြေညာစာတမ်းကို မပျက်မကွက် တင်သွင်းရသည်။ အဆိုပါ ကြေညာစာတမ်းသည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ပတ်သက်သည့် အသေးစိတ် အချက်အလက်များကို ဖော်ပြထားသော တရားဝင် ဥပဒေဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်း ဖြစ်သည်။ === အစုရှယ်ယာ အစီရင်ခံစာများ (Stock Reports) === အစုရှယ်ယာတစ်ခု၏ လုပ်ဆောင်ရည်နှင့် ပတ်သက်၍ လေ့လာနိုင်သော အစီရင်ခံစာ အမျိုးမျိုး ရှိသည်။ ပိုမိုပြည့်စုံသော အချက်အလက်များအတွက် မိမိ၏ ရှယ်ယာပွဲစား သို့မဟုတ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်ကို မေးမြန်းစုံစမ်းနိုင်သည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |title=The Basics of Investing In Stocks |publisher=Washington State Department of Financial Institutions |url=https://dfi.wa.gov/financial-education/information/basics-investing-stocks |access-date=2026-06-23}} [[Category:ဘောဂဗေဒ]] [[Category:ဘဏ္ဍာရေး]] gdcswy2g6x7limezpi296evf9ksuwj1 1040497 1040492 2026-06-24T08:02:04Z Mkant00 135890 /* လက်တွေ့ ဥပမာ (Real-world Example) */ 1040497 wikitext text/x-wiki အစုရှယ်ယာများ (Stocks) သည် ကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ ပိုင်ဆိုင်မှုအချိုးအစားကို ရှယ်ယာပိုင်ရှင်များ (Stockholders / Shareholders) အား ပေးအပ်သည့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ် (Security) အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီများသည် ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်းကို တိုးချဲ့ရန်အတွက် လိုအပ်သော ထပ်ဆောင်းငွေကြေးများ ရယူရန် ရှယ်ယာများ (Shares) ကို အများအားဖြင့် ရောင်းချကြသည်။ ဤသို့ရောင်းချခြင်းကို ကနဦး အများပြည်သူသို့ ရှယ်ယာထုတ်ရောင်းခြင်း (Initial Public Offering - IPO) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းသို့ ကနဦး ထုတ်ရောင်းပြီးနောက် ရှယ်ယာပိုင်ရှင်များသည် အစုရှယ်ယာဈေးကွက် (Stock market) တွင် အဆိုပါ ရှယ်ယာများကို ပြန်လည်ရောင်းချနိုင်သည်။ အစုရှယ်ယာဈေးနှုန်းများသည် အတက်အကျရှိတတ်သည်။ အဆိုပါ ဈေးနှုန်းအတက်အကျများသည် ကုမ္ပဏီ၏ ဝင်ငွေများ (Earnings) သို့မဟုတ် အမြတ်အစွန်းများ (Profits) နှင့် ပတ်သက်၍ ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ၏ မျှော်မှန်းချက်များအပေါ်တွင် အများအားဖြင့် မူတည်နေသည်။ == လက်တွေ့ ဥပမာ (Real-world Example) == ကနဦး အများပြည်သူသို့ ရှယ်ယာထုတ်ရောင်းခြင်း (IPO) ၏ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရားနှင့် ဈေးကွက်သဘောသဘာဝကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော စပေ့စ်အက်စ် (SpaceX) ကုမ္ပဏီ၏ သမိုင်းဝင် ရှယ်ယာထုတ်ရောင်းမှုတွင် ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက် အကြီးမားဆုံးဖြစ်ခဲ့သည့် အဆိုပါ IPO တွင် စပေ့စ်အက်စ်၏ ရှယ်ယာများကို ကနဦး ဈေးနှုန်း အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၃၅ ဖြင့် သတ်မှတ်ထုတ်ရောင်းခဲ့သည်။ သို့သော် အစုရှယ်ယာ အရောင်းအဝယ်ဒိုင်/ စတော့အိတ်ချိန်း (Stock exchange) ၌ ဈေးကွက် အမှတ်အသား (ticker) SPCX ဖြင့် စတင်အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ချိန်တွင် ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ (market participants) ၏ အလွန်အမင်း စိတ်ဝင်စားမှုကြောင့် ဈေးနှုန်းမှာ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၆၀.၉၅ အထိ မြင့်တက်သွားခဲ့ပြီး နေ့စဉ်အရောင်းအဝယ်ပိတ်ချိန်တွင် ကနဦးဈေးနှုန်းထက် ၁၉ ရာခိုင်နှုန်း ပိုမိုမြင့်တက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Citation |title=SpaceX Shares Close Up 19% in Historic Debut as Musk Becomes First Trillionaire |newspaper=The Wall Street Journal |date=12 June 2026 |url=https://www.wsj.com/livecoverage/spacex-ipo-stock-market-06-12-2026 |access-date=2026-06-23}}</ref> ယင်းရလဒ်ကြောင့် စပေ့စ်အက်စ် ကုမ္ပဏီသည် ဈေးကွက်တန်ဖိုး အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂.၁ ထရီလီယံအထိ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဆဋ္ဌမမြောက် တန်ဖိုးအကြီးမားဆုံး အများပြည်သူပိုင် ကုမ္ပဏီဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဤရှယ်ယာထုတ်ရောင်းမှုကို ဦးဆောင်စီစဉ်ပေးသည့် ဂိုးလ်မန်း ဆက်ခ်ရှ် (Goldman Sachs) နှင့် မော်ဂန် စတန်လေ (Morgan Stanley) ကဲ့သို့သော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဘဏ်များ (investment banks) သည်လည်း ကော်မရှင်ခအနေဖြင့် အမေရိကန် ဒေါ်လာသန်း ၁၀၀ ခန့်စီ ရရှိခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Citation |title=SpaceX Shares Close Up 19% in Historic Debut as Musk Becomes First Trillionaire |newspaper=The Wall Street Journal |date=12 June 2026 |url=https://www.wsj.com/livecoverage/spacex-ipo-stock-market-06-12-2026 |access-date=2026-06-23}}</ref> သို့သော် အစုရှယ်ယာဈေးကွက်၏ အတက်အကျ သဘောသဘာဝအရ အဆိုပါ စပေ့စ်အက်စ်၏ ရှယ်ယာဈေးနှုန်းများသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့ အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ချိန်အတွင်း၌ ၎င်း၏ ကနဦး ထုတ်ရောင်းခဲ့သည့် ဈေးနှုန်းအောက်သို့ အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ပြန်လည်ကျဆင်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ အစုရှယ်ယာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်း၌ ပါဝင်သော မတည်ငြိမ်မှုနှင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေများကို လက်တွေ့ပြသနေခြင်း ဖြစ်သည်။ == အစုရှယ်ယာ အမျိုးအစားများ (Types Of Stocks) == အစုရှယ်ယာများတွင် ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာ (Common stock) နှင့် ဦးစားပေးအစုရှယ်ယာ (Preferred stock) ဟူ၍ အဓိကအားဖြင့် နှစ်မျိုးရှိသည်။ === ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာများ (Common Stocks) === ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာသည် ပိုင်ဆိုင်သူများကို ရှယ်ယာရှင်များ အစည်းအဝေးတွင် မဲပေးခွင့်နှင့် အမြတ်ဝေစုများ (Dividends) ရယူပိုင်ခွင့်ကို ပေးအပ်သည်။ === ဦးစားပေးအစုရှယ်ယာများ (Preferred Stocks) === ဦးစားပေးအစုရှယ်ယာ ပိုင်ရှင်များသည် များသောအားဖြင့် မဲပေးခွင့် မရှိကြပေ။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာရှင်များထက်စော၍ အမြတ်ဝေစုများကို ရရှိကြသည်။ ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံရ (Bankrupt) ပြီး ၎င်း၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ဖျက်သိမ်း၍ ငွေပေါ်လွယ်အောင်ပြုလုပ်ရာတွင် (Liquidated) လည်း ရိုးရိုးအစုရှယ်ယာရှင်များထက် ဦးစားပေး အခွင့်အရေးကို ရရှိကြသည်။ === တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာများ (Growth Stocks) === တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာများသည် ဈေးကွက်၏ ပျမ်းမျှနှုန်းထက် ပိုမိုမြန်ဆန်သော နှုန်းဖြင့် ဝင်ငွေတိုးပွားလျက်ရှိသော ရှယ်ယာများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အမြတ်ဝေစု ခွဲဝေပေးလေ့ အလွန်နည်းပါးသည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည် တန်ဖိုးတက်လာမှု (Capital appreciation) ကို မျှော်လင့်၍ ယင်းရှယ်ယာများကို ဝယ်ယူကြသည်။ အသစ်စတင်တည်ထောင်သော (Start-up) နည်းပညာကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ ရှယ်ယာသည် တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာတစ်ရပ် ဖြစ်နိုင်သည်။ === ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာများ (Income Stocks) === ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာများသည် အမြတ်ဝေစုများကို ပုံမှန်ပေးချေလေ့ရှိသည်။ အမြတ်ဝေစုဆိုသည်မှာ ရှယ်ယာရှင်များကို ပေးချေသော ကုမ္ပဏီဝင်ငွေ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည် ယင်းရှယ်ယာများမှ ပုံမှန်ရရှိမည့် ဝင်ငွေအတွက် ရည်ရွယ်၍ ဝယ်ယူကြသည်။ အခိုင်အမာ ရပ်တည်နေသော အများပြည်သူ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း ကုမ္ပဏီ (Utility company) တစ်ခု၏ ရှယ်ယာသည် ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာတစ်ရပ် ဖြစ်နိုင်သည်။ === တန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများ (Value Stocks) === တန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများသည် ဈေးနှုန်းနှင့် ဝင်ငွေ အချိုးအစား (Price-to-Earnings ratio - PE) နည်းပါးကြသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့သည် ဈေးနှုန်းနှင့် ဝင်ငွေ အချိုးအစား မြင့်မားသော ရှယ်ယာများထက် ဝယ်ယူရန် ပိုမိုသက်သာခြင်း ဖြစ်သည်။ တန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများသည် တိုးတက်မှုနှုန်းမြင့် အစုရှယ်ယာများ သို့မဟုတ် ပုံမှန်ဝင်ငွေရ အစုရှယ်ယာများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ နည်းပါးသော ဈေးနှုန်းနှင့် ဝင်ငွေ အချိုးအစားသည် အကြောင်းရင်းတစ်စုံတစ်ရာကြောင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ၏ စိတ်ဝင်စားမှု လျော့ကျသွားသည့် အချက်ကို ထင်ဟပ်နေခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဈေးကွက်သည် လိုအပ်သည်ထက် ပိုမိုတုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး ရှယ်ယာဈေးနှုန်း ပြန်လည်မြင့်တက်လာမည် (Rebound) ဟူသော မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် လူတို့သည် ဤတန်ဖိုးမြှုပ် အစုရှယ်ယာများကို ဝယ်ယူကြသည်။ === နာမည်ကြီး ထိပ်တန်းကုမ္ပဏီ အစုရှယ်ယာများ (Blue-Chip Stocks) === နာမည်ကြီး ထိပ်တန်းကုမ္ပဏီ အစုရှယ်ယာများဆိုသည်မှာ ခိုင်မာသော တိုးတက်မှု သမိုင်းကြောင်းရှိသည့် ကြီးမားပြီး လူသိများသော ကုမ္ပဏီကြီးများမှ ရှယ်ယာများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ယေဘုယျအားဖြင့် အမြတ်ဝေစုများကို ခွဲဝေပေးလေ့ရှိသည်။ == အစုရှယ်ယာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးများနှင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေများ (Potential Benefits and Risks of Investing in Stocks) == အစုရှယ်ယာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းမှ ရရှိနိုင်သော အကျိုးကျေးဇူးများတွင် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်သည်။ * အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ တန်ဖိုးတက်လာမည့် အစုရှယ်ယာတစ်ရပ်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားခြင်းမှ ရရှိနိုင်သည့် အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုများ (Capital gains)။ * ကုမ္ပဏီမှ ခွဲဝေပေးသော အမြတ်ဝေစုများမှ ရရှိနိုင်သည့် ဝင်ငွေများ။ * ရေရှည် အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် (Capital Gains Tax) နှုန်းထားများ သက်သာခြင်း။ အစုရှယ်ယာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်း၏ ဖြစ်လာနိုင်သော ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ * ကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ ရှယ်ယာဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းခြင်းမှသည် သုညအထိတိုင်အောင် တန်ဖိုးမဲ့သွားနိုင်ခြင်း။ * ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံရပါက သင်သည် နောက်ဆုံးအဆင့်မှသာ ငွေပြန်လည်ရရှိနိုင်မည့်သူ ဖြစ်သောကြောင့် မိမိ၏ ငွေကြေးများကို ပြန်လည်မရရှိနိုင်တော့ခြင်း။ * မိမိပိုင်ဆိုင်သော ရှယ်ယာတန်ဖိုးများသည် အတက်အကျ ရှိနေနိုင်ပြီး ရရှိမည့် အမြတ်ဝေစုသည်လည်း အပြောင်းအလဲ ရှိနိုင်ခြင်း။ အစုရှယ်ယာတစ်ခုတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု မပြုလုပ်မီ သက်ဆိုင်ရာ ကုမ္ပဏီနှင့် ထိုရှယ်ယာ၏ လုပ်ဆောင်ရည် သမိုင်းကြောင်းကို စူးစမ်းလေ့လာသင့်သည်။ လေ့လာစူးစမ်းသင့်သည့် အချက်အလက်များတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။ === နှစ်စဉ် အစီရင်ခံစာများ (Annual Reports) === အချက်အလက်များ ရယူနိုင်သည့် အကောင်းဆုံး ရင်းမြစ်များအနက် တစ်ခုမှာ ကုမ္ပဏီ၏ နှစ်စဉ် အစီရင်ခံစာ ဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီ၏ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများ၊ အမြတ် သို့မဟုတ် အရှုံးပေါ်နေမှု အခြေအနေနှင့် ကုမ္ပဏီ၏ အနာဂတ် မဟာဗျူဟာများကို သိရှိနားလည်နိုင်ရန် ကုမ္ပဏီ၏ နှစ်စဉ် အစီရင်ခံစာကို လေ့လာဆန်းစစ်သင့်သည်။ === ကုမ္ပဏီ အချက်အလက် ကြေညာစာတမ်း (Prospectus) === ရှယ်ယာများ ထုတ်ဝေသည့် ကုမ္ပဏီများသည် အမေရိကန် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်နှင့် အစုရှယ်ယာ အရောင်းအဝယ်ဒိုင် ကော်မရှင် (U.S. Securities and Exchange Commission) ထံသို့ ကုမ္ပဏီ အချက်အလက် ကြေညာစာတမ်းကို မပျက်မကွက် တင်သွင်းရသည်။ အဆိုပါ ကြေညာစာတမ်းသည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ပတ်သက်သည့် အသေးစိတ် အချက်အလက်များကို ဖော်ပြထားသော တရားဝင် ဥပဒေဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်း ဖြစ်သည်။ === အစုရှယ်ယာ အစီရင်ခံစာများ (Stock Reports) === အစုရှယ်ယာတစ်ခု၏ လုပ်ဆောင်ရည်နှင့် ပတ်သက်၍ လေ့လာနိုင်သော အစီရင်ခံစာ အမျိုးမျိုး ရှိသည်။ ပိုမိုပြည့်စုံသော အချက်အလက်များအတွက် မိမိ၏ ရှယ်ယာပွဲစား သို့မဟုတ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်ကို မေးမြန်းစုံစမ်းနိုင်သည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |title=The Basics of Investing In Stocks |publisher=Washington State Department of Financial Institutions |url=https://dfi.wa.gov/financial-education/information/basics-investing-stocks |access-date=2026-06-23}} [[Category:ဘောဂဗေဒ]] [[Category:ဘဏ္ဍာရေး]] 70b26ux3f3tqwm3w3y6n7yoyie7ceoe တပ်မတော်စစ်ဆေးရေး အရာရှိချုပ် 0 6195 1040394 881795 2026-06-23T14:39:50Z ~2026-25642-52 142075 /* */ 1040394 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | name = တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ် | body = | post = | insignia = Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg | insigniasize = 108px | insigniacaption = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)တံဆိပ် | flag = | flagsize = | flagborder = | flagcaption = | incumbent = [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[မျိုးမင်းထွန်း]] | incumbentsince = | image = | imagesize = | department = {{Armed forces|Myanmar}} | type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]] | reports_to = {{Flagicon image|Commander in Chief (Army) flag of Myanmar.svg}} [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] | seat = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)၊ တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်ရုံး | appointer = {{Flagicon image|Commander in Chief flag of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] | deputy = ဒုတိယအရာရှိချုပ် | precursor = | footnotes_title = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ | footnotes = [[Image:15. Myanmar Army LG.svg|50px]] <br /> ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး }} '''တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်'''မှာ [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[နီလင်းအောင်]] ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c75zndy2grko.amp|title=နေပြည်တော်နဲ့ ရန်ကုန် စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူးတွေ အပြောင်းအလဲဖြစ်|work=BBC Burmese|access-date=၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ }}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{တပ်မတော်}} [[ကဏ္ဍ:စစ်လက်ရုံး/ အကူ/ ဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့ အရာရှိချုပ်များ]] {{တပ်မတော်-stub}} qr0fjtdxe78c5h3nux87wj1es0nak32 ဝီကီပီးဒီးယား:လက်ဖက်ရည်ဆိုင် (နည်းပညာ) 4 9992 1040379 1038686 2026-06-23T13:04:44Z MediaWiki message delivery 21591 /* Tech News: 2026-26 */ အပိုင်းသစ် 1040379 wikitext text/x-wiki <noinclude> {{လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ခေါင်းစီး|နည်းပညာ|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်၏ '''နည်းပညာ''' အခန်းသည် '''ဝီကီပီးဒီးယား''' ''အကြောင်း'' နည်းပညာဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးရန် ဖြစ်သည်။ ဝီကီဆော့ဖ်ဝဲလ်အမှားများ သတင်းပို့ရန်နှင့် အင်္ဂါရပ်အသစ်များ တောင်းဆိုရန်များကို [[mw:Phabricator|Phabricator]] တွင် ပြုလုပ်ပါ ( [[mw:How to report a bug|ဆော့ဖ်ဝဲလ်အမှားများ သတင်းပို့နည်း]] ကို ကြည့်ပါ)။ <!-- All of the text for this top section is found at template:Villagepumppages --> မီဒီယာဝီကီ (MediaWiki) ဆိုင်ရာ အထွေထွေ မေးခွန်းများအတွက် [[mw:Project:Support desk|မီဒီယာဝီကီ အကူအညီ စားပွဲ]] သို့ သွားပါ။ |center=<div id="villagepumpfaq" style="padding-right: 30px; text-align: center; margin: 0 auto;">{{FAQ|see also=[[Wikipedia:FAQ/Technical]]|style=margin: 0 auto; width: 85%;|collapsed=yes}}</div> |3=WP:VPT|4=WP:VP/T|5=WP:TECHPUMP|6=WP:PUMPTECH}}<!-- -->__NEWSECTIONLINK__<!-- --> __TOC__ {{anchor|below_toc}} {{clear}}<!-- ကဏ္ဍကို စာမျက်နှာ အောက်ဆုံးသို့ ကျေးဇူးပြု၍ မရွှေ့ပါနှင့်။ စာမျက်နှာ မော်ကွန်းထိန်းသိမ်းရာတွင် ပါဝင်သွားနိုင်၍ ဖြစ်သည်။ -->[[<!-- OK -->Category:ဝီကီပီးဒီးယား လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]] </noinclude><!-- မေးခွန်းအသစ်များကို ကျေးဇူးပြု၍ စာမျက်နှာ အောက်ဆုံးတွင် ရေးသားပါ။ မေးခွန်းမေးမြန်းရန် အလွယ်ကူဆုံးနည်းလမ်းမှာ စာမျက်နှာအပေါ်ဖက်နားရှိ "ဆွေးနွေးချက်အသစ်" ကိုနှိပ်နိုင်ပါသည်။ --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၃၃၊ ၁၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၀:၂၉၊ ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၁:၁၇၊ ၂၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၇:၄၃၊ ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၃:၃၀၊ ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၁၆၊ ၁၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == Reference Previews – experiment == Hi, I’m Johannes from [[m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. Sorry for writing in English, please support us by providing a translation! Our team is currently working on [[:m:WMDE Technical Wishes/References|improvements to references]], e.g. [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]]. In 2021 we developed [[:m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]] in order to provide a MediaWiki feature to preview references when hovering over the footnote marker. Over the course of our current work we’ve noticed that using Reference Previews doesn’t seem to be intuitive for some readers and we would like to improve this. <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Problem === <div class="mw-collapsible-content"> In our usability tests, we repeatedly notice desktop readers – unaware of Reference Previews or how to use the feature – clicking on footnotes instead of hovering over them. Many are confused when they end up in the reference list and don’t know how to jump back to the text passage they were previously reading. Many readers seem unaware that both the ↑ arrow in the reference list and the <sup>a b</sup> (for re-used references) can be used to jump back. This makes jumping to the reference list rather unpleasant, especially in long articles. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Assumption === <div class="mw-collapsible-content"> We assume that most readers do not want to jump to the reference list, but rather want to click on the footnote to open Reference Previews, which provide them with the reference information for the text passage they have just read. At the same time, we believe that some readers – e.g. those who want to delve deeper into a topic rather than just quickly researching a piece of information – are still interested in conveniently accessing the reference list. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Idea === <div class="mw-collapsible-content"> We would like to try adjustments to Reference Previews in order to best meet the needs of different readers. Specifically, we want to prevent readers from accidentally ending up in the individual reference list; jumping there should be a conscious decision. When clicking on a footnote marker, we want to display Reference Previews instead of jumping to the reference list. The pop-up remains permanently visible until clicking on the "x" or anywhere outside the preview to close it. In addition Reference Previews will provide a link to jump to the reference in the reference list. <gallery heights="275" widths="250"> File:Reference Previews mock-up – current version.png|Reference Previews – current version File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed version when '''clicking on a footnote marker''' </gallery> When hovering over a footnote marker without clicking on it, we want to display a simplified version of Reference Previews – without the settings icon and the resulting empty space. When moving the mouse pointer over the pop-up, a note will appear indicating that you can click for further options. This will open the persistent version of Reference Previews with a link to allow users to jump to the reference in the reference list. <gallery heights="275" widths="250"> File:Reference Previews mock-up – hover-state.png|Proposed version when '''hovering over the footnote marker''' File:Reference Previews mock-up – hover-state and options.png|Proposed version when '''hovering over the Reference Preview''' File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed (persistent) version when '''clicking on the hover preview''' </gallery> By improving the usability of Reference Previews, we also hope to mitigate the issue that reference lists with a large number of (reused) references (or [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-references]]) can be confusing for some readers. In addition, the proposed version when hovering over a footnote marker is more compact than the current version. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Experiment === <div class="mw-collapsible-content"> We would like to test the proposed changes in an [[:en:A/B testing|A/B test]] on several wikis. We want to measure how many readers click on a footnote marker and then proceed to jump to the reference list using the proposed version of Reference Previews compared to readers who receive the current version of Reference Previews. In addition, we will measure how many readers in both groups access the reference list via the table of contents. This will give us data-based insights into how many clicks on the footnote unintentionally open the reference list and how many readers only want to use Reference Previews. We would like to run our experiment on the following Wikipedia language versions: de, pl, fr, sv, fa, hu, hi, my, tl, lv, fy, hr. 10% of readers will see our modified version of Reference Previews in order to obtain sufficient data. The experiment is expected to run for 1-2 weeks at the end of March. We'll restore the current version of Reference Previews for all readers until we have evaluated the experiment, discussed the results with the community, and decided on further steps. </div> </div> We look forward to your feedback [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|on our talk page]] – or just reply to this post! Once the experiment is ready to go, we will also provide a link that you can use to test the changes yourself. --[[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၁၃၊ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) :As indicated on our project page [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/References/Reference_Previews&diff=prev&oldid=30215686], we will only test the proposed change when ''clicking'' on a footnote. Reference Previews will remain ''unchanged when hovering'' over a footnote marker. Reasons for this were concerns that the proposed transition from hover to persistent preview could be disruptive or at least feel unusual when interacting with reference content in the hover preview (e.g. when clicking on links). [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၃၀၊ ၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၀၃၊ ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၇:၅၁၊ ၂ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၈:၅၂၊ ၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၃၅၊ ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]])</bdi> ၁၁:၁၅၊ ၁၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၆:၅၀၊ ၂၃ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၂၅၊ ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၀၉၊ ၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29905755 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၆:၁၈၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၅:၁၈၊ ၁၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၅:၀၀၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၈:၀၅၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၀:၄၃၊ ၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၂၀၊ ၁၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၀:၂၁၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၁:၅၂၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> == Survey (proposed direction for Wishlist) == Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}. You are invited to voice your opinion on a new [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|community-proposed direction]] for the [[m:Community Wishlist|Community Wishlist]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၀၇၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:기나ㅏㄴ@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:%EA%B8%B0%EB%82%98%E3%85%8F%E3%84%B4/MassMessage&oldid=30604233 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၁:၀၈၊ ၁ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၁:၂၉၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၆:၄၈၊ ၁၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၃:၀၄၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 --> esd12qhrhag8p50rhveaotk7caysbrv ကျော်၊ ဦး (ရှုမဝ) 0 10672 1040469 713619 2026-06-24T05:35:05Z Kyaw Zeyar Win 45009 စာပိုနေ၍ 1040469 wikitext text/x-wiki {{Infobox စာရေးဆရာ | အမည် = ရှုမဝဦးကျော် | ဓာတ်ပုံ = shumawaukuaw.jpg | သက်တမ်း = (၁၉၁၀−၁၉၇၄) | မွေးသက္ကရာဇ် = [[၁၀ ဇန်နဝါရီ]] [[၁၉၁၀]] ခုနှစ် | အမည်ရင်း = မောင်ကျော် | မိဘအမည် = ဦးဖိုးတုတ် + ဒေါ်ရွှေညွန့် | နိုင်ငံသား = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | လူမျိုး = မြန်မာ | ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ = ဗုဒ္ဓဘာသာ | မွေးဖွားရာဒေသ = ရွှေတောင်မြို့၊ ကြာနီကန်ရပ် |ကွယ်လွန်ရက် = [[၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ]]၊[[၁၉၇၄]] |ကွယ်လွန်ရာဒေသ= ရန်ကုန်မြို့ |ကြင်ဖော်=ဒေါ်ကြည်သန်း |သားသမီး=(၆)ယောက်၊ အကြီးဆုံးသား[[ဆွေတင့်၊ မောင် (ရှုမဝ)|ရှုမဝ မောင်ဆွေတင့်]] | ပညာအရည်အချင်း = | စာပေအမျိုးအစား = | ထင်ရှားသည့်စာ = | ရရှိသည့်ဆု = | အလုပ်အကိုင် = ရှုမဝမဂ္ဂဇင်း၊ ရှုမဝရုပ်ရှင် ပိုင်ရှင် | ကလောင် အမည်ခွဲများ = နေရှင်နယ် ကျော်ကျော်၊ ရဲကျော်၊ ဇော်ဟိန်း၊ ဖိုးရှုမဝ၊ ရှုမဝဦးကျော် | ထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှု = ရှုမဝဦးကျော် နာမည်ဖြင့် မြန်မာ့စာပေ၊ ရုပ်ရှင်လောကတွင် ကျော်ကြားသည်။ | လက်မှတ် = | ကွန်ယက် = }} ရှုမဝဦးကျော်သည် ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၉၁၀-ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီလ (၁၀)ရက်နေ့၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၁-ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း (၁)ရက်နေ့တွင် ရွှေတောင်မြို့၊ ကြာနီကန်ရပ်၌ အဖ ဦးဖိုးတုတ်နှင့် အမိ ဒေါ်ရွှေညွန့်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ == ငယ်ဘဝ == ၁၉၂၄-ခုနှစ်၊ အသက် ၁၄-နှစ်သား အရွယ်တွင် [[ရွှေတောင်မြို့]] နေရှင်နယ် အမျိုးသားကျောင်းမှ ခေတ်ပညာ (၇)တန်းအောင်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ထိုအချိန်၌ မိခင်နှင့် ဖခင်ပါ ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီ ဖြစ်ကာ ကျန်ရစ်သော သားချင်းတစ်စု၏ စီးပွားရေးအခြေအနေမှာလည်း ဆိုးရွားလာခဲ့သဖြင့် ကျောင်းမှ ထွက်ခဲ့ရသည်။ အမျိုးသားကျောင်းမှ ထွက်သောသူသည် အင်္ဂလိပ်အစိုးရကို မလိုလားသူ ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် အစိုးရအမှုထမ်း အလုပ်ကိုလည်း လုပ်ရန် ဝန်လေးခဲ့မိလေသည်။ သို့ဖြင့် ကိုယ်ဒူးကိုယ်ချွန်ရန် ရန်ကုန်မြို့သို့ ထွက်ခွာလာခဲ့သည်။ ၁၉၂၆ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ပထမပတ်တွင် ရန်ကုန်မြို့သို့ ခြေချခဲ့သည်။ ကျောင်းသင်ပညာကို အထက်တန်း ကျော်လွန်သည် အထိ သင်ကြားမှု မရရှိခဲ့ရှာသော်လည်း သူ့ဘာသာ ပြင်ပမှ ပညာရေး တိုးတက်မှုအတွက် မြန်မာစာပေနှင့် နိုင်ငံခြားစာပေ ဗဟုသုတများကို အစဉ်မပြတ် လေ့လာကြိုးကုတ် သင်ကြားဆည်းပူးခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် စာပေ၊ ကဗျာနှင့် ပန်းချီကို အထူးဝါသနာပါခဲ့သည်။ ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် 'နေရှင်နယ်ကျော်ကျော်' ကလောင်အမည်ဖြင့် [[ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်း]]၌ သူ၏ ပထမဆုံး ကဗျာကို ထည့်သွင်းဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။ ၁၉၃၂ တွင် [[မန္တလေးမြို့]]သို့ ပြောင်းရွှေ့ရောက်ရှိခဲ့သေးသည်။ ထိုခေတ်ကာလ အပိုင်းအခြား၌ 'ရဲကျော်' ကလောင် အမည်ဖြင့် လုံးချင်း ဝတ္ထုစာအုပ်များ ရေးသားခဲ့ဖူးသည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်ခန့်တွင် ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြန်လည် ရောက်ရှိလာခဲ့ပြန်သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် သီတာအေး ပုံနှိပ်စက်နှင့် ရှုမဝစာအုပ်တိုက်ကို တည်ထောင်သည်။ [[ရှုမဝ ရုပ်စုံမဂ္ဂဇင်း]]ကို ၁၉၄၇၊ ဇွန်လမှ စတင်၍ တည်းဖြတ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဤတွင် 'ဇော်ဟိန်း'၊ 'ဖိုးရှုမဝ'၊ 'ရှုမဝဦးကျော်' နှင့် အခြား ကလောင်အမည် အမျိုးမျိုးဖြင့် ဝတ္ထုဆောင်းပါး၊ ကဗျာများကို ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၅၆၊ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်တွင် ရှုမဝရုပ်ရှင်ကို စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်သည့် အချိန်အထိ ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကားပေါင်း ၁၁ ကားကို ကိုယ်တိုင် ဇာတ်ညွှန်းရေးသား စီစဉ် ညွှန်ကြား ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ၁၉၇၄၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့၊ မွန်းလွဲ ၁၂:၃ဝ တွင် ကွယ်လွန် အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်၌ ဇနီး ဒေါ်ကြည်သန်းနှင့်အတူ သားသမီး ၆ ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ [[ဆွေတင့်၊ မောင် (ရှုမဝ)|ရှုမဝ မောင်ဆွေတင့်]]သည် သားသမီး ၆ယောက်တွင် အကြီးဆုံးသားဖြစ်သည်။ == မောင့်ကျက်သရေ ခေါင်းပေါင်း == မောင့်ကျက်သရေ [[ခေါင်းပေါင်း]]အား တီထွင်သူမှာ ရှုမဝဦးကျော် ပင်ဖြစ်သည်။ <ref>ရှုမဝဦးကျော်၏ နှစ်၁၀ဝပြည့် မွေးနေ့ အမှတ်တရ</ref> == ကိုးကား == <References /> {{lifetime|၁၉၁၀|၁၉၇၄}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] ofc67op9by62g13zj6c57g5oyzz4mxh ဗဒလင်းဂူ 0 10917 1040479 838528 2026-06-24T07:17:01Z ~2026-36663-38 144790 ပဒလင်းဂူလို မှာရေးထားတာပါ။ ပြဒါးလင်းဂူလိုရေးမှ မှန်ပါတယ်။ 1040479 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site | name = ဗဒလင်းဂူများ | native_name = | alternate_name = ပြဒါးလင်း | image = Padah-Lin Cave 1 sign.jpg | caption =ဗဒလင်းဂူ အမှတ် ၁ ရှိ နံရံပန်းချီပြမြေပုံအညွန်း | image_size = 240 | map_type =Asia | map_alt = ဗဒလင်းဂူများ | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | map_size = 240 | relief = yes | coordinates = {{coord|21|6|0|N|96|18|0|E|display=inline,title}} | location = [[ရွာငံမြို့နယ်]] [[တောင်ကြီးခရိုင်]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | region = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | type = | part_of = | length = | width = | area = | height = | depth = | builder = | material = | built = | abandoned = | epochs = | cultures = | dependency_of = | occupants = | event = | excavations = | archaeologists = | condition = | ownership = | management = | public_access = | website = | notes = }} '''ပြဒါးလင်းဂူ''' သည် မြန်မာပြည်ရှိ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်း [[ရွာငံမြို့နယ်]]တွင် ရှိသည်။ ပဒတ်လိုဏ်ဂူဟုလည်း ခေါ်သည်။ ဒေသခံ လူတွေများက ပဒတ် ခေါင်းထောင် နေသလို ခပ်မြင့်မြင့်၊ ခပ်မော့မော့မှာ တည်ရှိ၍ ပဒတ်လိုဏ် ဟုခေါ်သည်။ –ပြဒါးလင်း— ဂူဟု ပညာရှိ အခေါ်ခံရ သူတွေက ပြင်ပြီး ခေါ်ကြသည် ဟု သမိုင်းပညာရှင် [[သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာ သန်းထွန်း]] က ဆိုသည်။ သို့သော်လည်း ထိုအချိန်က ကျောက်ဂူအတွင်းရှိ ကျောက်စက်ပန်းဆွဲများနှင့် ကျောက်စက်မိုးမျှော်များတွင် ဖော့စဖောရပ်ဓာတ်ပါဝင်မှုကြောင့် တလက်လက်တောက်ပနေသဖြင့် ဒေသခံများက ပြဒါးလင်းဂူဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ <ref name="ဒေါက်တာသန်းထွန်း"> {{cite book | last = ဒေါက်တာ | first = သန်းထွန်း | authorlink = | title = ပဒတ်လိုဏ် (ဗဒလင်းဂူ) ကျောက်ရေး အနုပညာ | publisher = မုံရွေး စာအုပ်တိုက် | series = အမှတ်စဉ် (၁၃၄)၊ မြန်မာ့ သမိုင်းပုံ Myanmar History Told in Pictures | year = ၂၀၀၄ ခု၊ ဇူလိုင်လမှာ ပထမ အကြိမ် | doi = | isbn = }} </ref> [[File:Buddhist stupa at Padah-Lin Cave 1.jpg|thumb|ပဒတ်လိုဏ် (ဗဒလင်းဂူ)]] ==တည်နေရာ== မြန်မာနိုင်ငံမှာ သူတို့ နေသွားတဲ့ ဂူတွေဟာ ထုံးကျောက်ဂူတွေ ဖြစ်လို့ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ရဲ့ အနောက်ဘက် တောင်စောင်းမှာ အဲဒီလို တောင်ဘက် အပေါက် ရှိတဲ့ ဂူတွေ ရှိတယ်။ ပဒတ်လိုဏ် ခေါ်တဲ့ ဂူကြီး နှစ်ဂူ ရှိတယ်။ ရေငန်ရွာက သွားရင် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ရဲ့ အနောက်တောင်စောင်းမှာ တွေ့ရပါတယ်။ ဝန်တင် နွားလမ်း အတိုင်း ညောင်ကြပ်က ၂ မိုင်၊ ရေပုပ်က ၁ မိုင် သွားရင် ရောက်တယ်။ ပင်လယ် ရေမျက်နှာပြင်က ပေ ၁၀၀၀ အမြင့်မှာ ရှိတယ်။ ညောင်ကြပ်ရဲ့ တည်နေရာက မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ ံ ၆' အရှေ့ လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ံ ၁၈' ဖြစ်တယ်။ <ref name="ဒေါက်တာသန်းထွန်း"/> လိုဏ်အမှတ် (၁) မှာ ကျောက်နံရံ ပန်းချီပုံတွေ ရှိတယ်။ ဂူထဲမှာ အစဉ်မပြတ် မီးဖိုပြီး နေခဲ့ ကြလို့ ပြာထု ၄ ပေ ကျန်ရစ်တယ်။ ဒီပြာထု အရ ခန့်မှန်း လိုက်ရင် ဒီဂူ အတွင်းမှာ လူတွေဟာ အရင် အနှစ် ၂ သောင်း ၂ ထောင်က၊ အရင် အနှစ် ၁ သောင်း ၁ ထောင်ထိ၊ အစုစု နှစ်ပေါင်း ၁ သောင်းကျော် နေခဲ့ ကြတယ်လို့ ဆိုနိုင် ပါတယ်။ အမှိုက်စွန့်တဲ့ ကျင်း (midden) ထဲက မီးသွေး၊ အရိုးနဲ့ ခရုခွံ တွေကို ရေဒီယို ကာဗွန်နည်း (radia carbon test) ဓာတ်ခွဲ စစ်ဆေးတဲ့ အခါ အရင် အနှစ် ၁ သောင်း ၁ ထောင်က အရင် အနှစ် ၆ ထောင် ၅ ရာ အတွင်း နေထိုင် ခဲ့သူတွေ စွန့်ပစ်တဲ့ အမှိုက်တွေ ဖြစ်တယ်လို့ သိရတယ်။ ဘေဂျင် လူတွေနဲ့ မတူညီတဲ့ အချက်က အခု နှောင်းခေတ် အညာသား အပါအဝင် မြေလတ်သား တွေဟာ မီးမွှေး တတ်သူတွေ ဖြစ်တယ်။ ပဒတ်လိုဏ် ဂူအမှတ် (၁) ပြာထုက အထောက်အထားတွေ အရ မြေလတ်သား တွေဟာ ဒီလိုဏ်ဂူတွေ ထဲမှာ အရင် အနှစ် ၁ သောင်း ၂ ထောင်က အရင် အနှစ် ၁ သောင်း အတွင်း နေခဲ့တယ်လို့ ယူဆ နိုင်တယ်။<ref name="thw">{{citation | title=The "Neolithic" Culture of the Padah-lin Caves | first1= | last1=Aung Thaw | journal=Asian Perspectives | volume=14 | year=1971 | pages=123-133}}</ref>ကမ္ဘာ တဝန်းလုံးမှာ အဲဒီခေတ် အခါတွေက ကျောက်ခေတ် လူသားတွေက ကျောက်နံရံ တွေမှာ အရုပ်တွေ ရေးဆွဲ ခဲ့တယ်။<ref>{{citation|author=Yee Yee Aung|contribution=New discoveries in the Badah-lin caves, Myanmar|title=12th International Conference of the European Association of Southeast Asian Archaeologists, Leiden, The Netherlands|year=2008|url=http://www.iias.nl/euraseaa12/index.php?q=burma-i|access-date=12 January 2016|archive-date=1 August 2012|archive-url=https://archive.today/20120801194406/http://www.iias.nl/euraseaa12/index.php?q=burma-i|url-status=dead}}.</ref>အရုပ် တွေက အမဲ လိုက်တဲ့ အခါ သားကောင် များများ ရအောင် နတ်ကိုးပြီး ပူဇော် ပသပွဲ လုပ်တဲ့ အရုပ်တွေ ဖြစ်တယ်။ အမဲလိုက်တဲ့ အခါ ရလိုတဲ့ သားကောင် တွေရဲ့ ပုံကို ရေးတယ်။ အရုပ်တွေ နားမှာ မှော်ဆရာက ခေါင်းဆောင်ပြီး ကခုန် ကြရင် သားကောင် များများ ရမယ်လို့ ယုံကြည်ဟန် ရှိပါတယ်။ == ဂူအရွယ်အစား == ===ဂူအမှတ်(၁)=== နံရံဆေးရေးပန်းချီရှိသောဂူဖြစ်သည်။ အလျားပေ (၈၀)ခန့်ကျယ်ပြီး၊ အနံ (၂၀) ပေနှင့် အမြင့် (၁၄)ပေခန့် ရှိသောဂူ ဖြစ်သည်။ ===ဂူအမှတ်(၂)=== ဂူကြီး (၅)ခု တစ်ဆက်တည်းဖြစ်နေပြီး၊ ပေ(၈၀၀) ခန့်ရှည့်လျား၍ အကျယ်ဆုံးနေရာမှာ ပေ(၃၀၀)ခန့်၊ အမြင့်ဆုံးနေရာမှာ ပေ(၉၀)ခန့်ရှိသည်။ အမိုးများမှာ မြေပြိုကျ၍ အကျယ် (၅)ပေမှ (၁၅) ပေခန့်ရှိသော အမိုးပေါက် (၆)ခု ရှိသဖြင့် လေဝင်လေထွက်အလင်းရောင် ကောင်းမွန်စွာရသည်။ သဘာဝထုံးကျောက်များဖြစ်ပေါ်လာသော ကျောက်လည်တိုင်၊ ကျောက်ဆက်မိုး မျှော်၊ကျောက်ဆက် ပန်းဆွဲ များဖြင့် ပြဒါးအလင်းရောင်တောက်နေသော ထုံးကျောက်ခရစ်စတယ်များဖြင့် လွန်စွာလှပပါသည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း(နှစ်သန်း) ခန့်က ပင်လယ်အောက်ရေစီးကြောင်းများကြောင့် ဤမျှ ကြီးမားသော သဘာဝဂူကြီး အဖြစ် တည်ခဲ့ဟန်ရှိသည်။ မြန်မာပြည်၌ရှိသော ဂူများအနက် အကြီးဆုံးဂူကြီးဖြစ်သည်။ <ref name="သောင်းနိုင်ဦး"/> == ပြဒါးလင်းဂူတွင် ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာလေ့လာတွေ့ရှိချက်များ == ဂူအတွင်းရှိ နံရံဆေးရေး ပန်းချီများကို ၁၉၆၀ ခုနှစ်ကျော် က ဘူမိဗေဒ ပညာရှင် [[ခင်မောင်ကျော်၊ ဦး၊ ဘူမိဗေဒပညာရှင်| ဦးခင်မောင်ကျော်]] က စတင်တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ခုနှစ်တွင် ထိုစဉ်က ရှေးဟောင်းသုတေသနဝန် ဦးအောင်သော်ဦးဆောင်ပြီး ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံတက္ကသိုလ်မှ ဘူမိဗေဒပညာရှင်များ၊ မနုဿဗေဒပညာရှင်များ၊ ရုက္ခဗေဒနှင့် သတ္တဗေဒပညာရှင်များပါဝင်သော အဖွဲ့ကတူးဖော်ခဲ့သည်။ ကျောက်ခေတ်လူသားတို့ရေးဆွဲခဲ့သော နံရံပန်းချီများသာမက ကျောက်လက်နက်များ၊ တိရစ္ဆာန်တို့၏ အရိုးအကြွင်းအကျန်များ၊ ပြာများ၊ မီးသွေးခဲများ၊ ပန်းချီရေးဆွဲရာတွင် အသုံးပြုသော မြေနီခဲများကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာဌာနနှင့် ဩစတေးလျနိုင်ငံ ဩစတေးလျအမျိုးသားတက္ကသိုလ်၊ မနုဿဗေဒနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာဌာနမှ ရှေးဟောင်းသုတေသီများပါဝင်သော အဖွဲ့သည်ပြဒါးလင်းဂူသို့ ထပ်မံ၍ကွင်းဆင်းသုတေပြုလုပ်ခဲ့ရာတွင် ယခင်ကသတိမပြုမိခဲ့သော ကျောက်အနုပညာအချို့ကို ထပ်မံတွေ့ရှိခဲ့ပြန်သည်။ အဆိုပါကျောက်အနုပညာတို့တွင် ကျောက်သားများကို ခွက်များသဏ္ဌာန်ပြုလုပ်ထားပြီး ဤသည်မှာတိုးပွားစေခြင်းအဓိပ္ပာယ်ဆောင်သော ယုံကြည်မှုဓလေ့တမျိုးနှင့် သက်ဆိုင်ကြောင်းကို အဆိုပါပညာရှင်များက ယူဆခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင်အချို့သောနေရာများတွင် ဆေးသုတ်ထားခဲ့ဟန်ရှိသော သဲလွန်စအချို့ကို တွေ့ရှိခဲ့ပြန်ပါသည်။ ၂၀၀၈ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာနက ထပ်မံတူးဖော်ခဲ့ပြန်သည်။<ref name="uat">{{citation | url=http://www.lib.washington.edu/myanmar/pdfs/AT0001.pdf | title=The ‘neolithic‘ culture of the Padah-Lin Caves | author=Aung Thaw | journal=Journal of Burma Research Society | volume=52 | issue=1 | pages=9–23 | year=1969 | access-date=10 October 2012 | archive-date=5 March 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120305094438/http://www.lib.washington.edu/myanmar/pdfs/AT0001.pdf | url-status=dead }}</ref> ==နံရံပေါ်ရှိ ပန်းချီပုံများ== ပန်းချီလက်ရာများသည် ဂူအမှတ်(၁)ရှိ အရှေ့သို့ စွန်းထွက်နေသည့် ဂူနံရံပေါ်တွင်ရှိသည်။ မြေပြင်အထက် ၁၀ပေမှ ၁၂ပေခန့်အမြင့်တွင် ရေးဆွဲထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့ကို နီညိုရောင်ဆေးဖြင့် ရေးဆွဲ ခြယ်လှယ်ထား၏။ ပုံပေါင်း ၁၂ ပုံခန့်ရှိ၍ ယင်းတို့အနက် ၉ပုံသာလျှင် အမျိုးအမည်ကို ခန့်မှန်းသိရှိ နိုင်သေးသည်။ နွားရိုင်းခွေ့နေသည်ဟု ယူဆရသော ပုံတစ်ပုံလည်း ပါသည်။ ပန်းချီရေးဆွဲပုံမှာ အသက်ဝင် လှပြီး၊ ပုံစံနှင့် ရေးခြယ်ဟန်မှာ အနောက်တိုင်း ကျောက်ခေတ်လက်ရာများ နည်းတူပင် ဖြစ်သည်ဟု သုတေသီတို့က ခန့်မှန်းကြ၏။ ဂူအမှတ် (၁)တွင် နံရံပန်းချီပေါင်း (၁၄)ပုံကို တွေ့ရှိခဲ့ရာ ၎င်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ # ဘယ်လက်ဝါးပုံ (အလျား ၉လက်မ x အကျယ် ၄ လက်မ) # ညာလက်ဝါးပုံ (အလျား ၁၀ လက်မ x အကျယ် ၄ လက်မ) # ကင်းခြေများပုံ ၅ ပုံ (အလျား ၃ပေ ၁လက်မ x အနံ ၁ပေ) # ပြောင်ပုံ # ဆင်၊ ဒရယ်ပုံများ # တောဝက်ပုံ (ပီပြင်မှုနည်းပါးသည်) # နေဝန်းပုံ (တောင်နံရံနှစ်ခုကြားမှ နေထွက်လာပုံဖြစ်သော်လည်း ယခုအခါ တောင်နံရံနှစ်ခုမှာ မထင်ရှားတော့ပါ။ ၎င်းပုံအား ၁၉၉၄ခု၊ ဩဂုတ်လအတွင်းက UNESCO မှ နံရံပန်းချီထိန်းသိမ်းရေးပညာရှင် Mr.Lu Jun ကိုယ်တိုင်သန့်စင်ခဲ့သည်။ # (၈+၉) နွားသားအမိပုံ (အလျား ၈လက်မ x ၄ လက်မခန့်ရှိပြီး၊ ပုံသဏ္ဌာန် အပြတ်သားဆုံးဖြစ်သည်။ ) # နွားသားအမိပုံ (ထုံးရေစီးကြောင်း ဖြတ်သန်းအနည်ပို့ချမှုကြောင့် ဦးခေါင်းပိုင်းမှလွဲ၍ ကျန်အပိုင်း များ မထင်မရှားဖြစ်နေပါသည်။ # ပြောင်ပုံ (အလျား ၈ လက်မ x အနံ ၁၂ လက်မ) # ရှုးပျံပုံ (၁၀ လက်မအရွယ်ရှိပြီး၊ ဆေးသားများမှေးမှိန်လျက်ရှိသည်) # အမျိုးအမည်မသိပုံ (၃ လက်မခန့် အငယ်ဆုံးပုံဖြစ်ပြီး၊ တောင်ဆိတ် (သို့) နွားငယ်ပုံ ဖြစ်နိုင်သည်) # အမျိုးအမည်မသိပုံ (ဆေးအစက်အပျောက်များအဖြစ်သာ တွေ့ရသဖြင့် ပုံသဏ္ဌာန်ခွဲခြား မရ တော့ပါ) <ref name="သောင်းနိုင်ဦး"> {{cite web |url= https://groups.google.com/forum/#!topic/travelmyanmar/ZyzzZSZzjP8 |title= မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုစတင်ရာ ပြဒါးလင်းဂူဆီသို့ သောင်းနိုင်ဦး၊ ဧည့်လမ်းညွှန် |accessdate= ၁၀ |accessdaymonth= အောက်တိုဘာ |accessyear= ၂၀၁၂ }} </ref> နှိုင်းယှဉ်ချက် အတွက် အနောက် ဥရောပ၊ တောင်ပြင်သစ်၊ မြောက်စပိန် စတဲ့ နိုင်ငံ တွေမှာ အရင် အနှစ် ၂ သောင်း ၁ သောင်း အတွင်း ကရိုမန်ယောင်လို ကျောက်ခေတ်ဟောင်း နှောင်းကာလ လူတွေ ဆွဲတဲ့ပုံ တချို့ကို ဖော်ပြ လိုက်ပါတယ်။ ကျောက်နံရံ ပေါ်မှာ ရေးဆွဲတဲ့ အရုပ် တွေက အရုပ် ပုံသဏ္ဌာန် ပေါ်ရုံပဲ ဆွဲတဲ့ တကြောင်းဆွဲ အရုပ်တွေ ဖြစ်တယ်။ ဆေးနီတွေ ဆိုးထားတယ်။ ပြင်သစ်နဲ့ စပိန် နိုင်ငံ တွေက ဂူပန်းချီ တွေမှာလည်း ဒီသဘော အတိုင်း တွေ့တယ်။ ပဒတ်လိုဏ် အရုပ် တွေက ဥရောပ အရုပ် တွေလောက် မကောင်းပါ။ တိရစ္ဆာန် ပုံသဏ္ဌာန် တွေကလည်း ခုခေတ် အမြင်နဲ့ ဆန်းနေတယ်။ ဘာဖြစ်လို့ လဲလို့ တွေးဆ စရာ အကြောင်း နှစ်မျိုး ရှိပါတယ်။ ထုံးကျောက် ဂူတိုင်းမှာ မိုးအခါ နံရံက ထုံးရည်တွေ ယိုစိမ့် ထွက်လာတယ်။ အဲဒီ ထုံးရည်က အရုပ်ကား တွေကို ထုံးရည်နဲ့ ဆွတ်ဖျန်း သလို ဖြစ်ပြီး အရုပ်တွေ မှေးမှိန် ပျက်စီး ရပါတယ်။ နောက်တချက်က ပဒတ်လိုဏ် ဂူနံရံ ပေါ်မှာ ရေးဆွဲ ခဲ့တဲ့ သားကောင် တွေက အခုခေတ် သားကောင်တွေ မဟုတ်ဘူး။ အရင် ခေတ် ၂ သောင်း ဝန်းကျင်က ရှိခဲ့တဲ့ သားကောင် တွေသာ ဖြစ်တယ်။ အခု တိမ်ကော ပပျောက် သွားပြီ။ သူတို့က ဆင်းသက်တဲ့ အကောင် တွေပဲ ရှိပါတယ်။ အရုပ် ရှိရာ ဂူ (၁) က အနောက်ဘက်ဂူ ဖြစ်တယ်။ အရုပ် တွေကို ကြမ်းပြင် အထက် ၁ဝ ပေက ၁၂ ပေ အမြင့်မှာ ရေးဆွဲ ခဲ့တယ်။ အရုပ် တွေကို ဂူရဲ့ လက်ဝဲ လကျ်ာ နှစ်ခန်း ဖြစ်အောင် အလယ်က ပိုင်းဖြတ် ပေးတဲ့ နံရံပေါ်မှာ ရေးခဲ့ ပါတယ်။ အခန်းကျယ်ကို လက်ဝဲ လကျ်ာ ပိုင်းတယ်လို့ ပြောတာကို မြင်သာအောင် "က" အက္ခရာကို မှန်းကြည့်ပါ။ "က" အလယ်မှာ ရှိတဲ့ မျဉ်းကြောင်းဟာ ဝဲယာစွန်း ထွက်နေတဲ့ အခန်းကို အလယ်က ပိုင်းခြား ပေးတဲ့ သဘော ဖြစ်တယ်။ အခု အခါ အိမ်ခန်း တွေမှာ လှပစေ လိုတဲ့ အတွက် အရုပ် ကားတွေ ချိတ်ဆွဲ သလို ရေးဆွဲ ထားခဲ့ တာတော့ မဟုတ်ပါ။ လက်တွေ့ အကျိုး ကျေးဇူး တခုကို မျှော်ကိုးပြီး ဒီလို ရေးဆွဲတာ ဖြစ်ပါတယ်။ မုဆိုးတွေ အမဲလိုက် မထွက်ခင် ဆိုင်ရာ နတ်တွေကို ပူဇော် ပသပြီး အမဲ လိုက်တဲ့ အခါ သားကောင် များများ ရအောင် ကယ်မပါလို့ ဆုတောင်း တာမျိုး ဖြစ်မယ်လို့ ထင်ပါတယ်။ သားကောင် တွေ့ရင် ဘယ်လို ပစ်ခတ်မယ်၊ ဘယ်လို ထောင်ချောက်နဲ့ ဖမ်းမယ် ဆိုတာ ပြချင် လို့လည်း ပူဇော် ပသ ကခုန် မယ်လို့ ပြောနိုင် ပါတယ်။ မှော်ဆရာနဲ့ သတ်ဖြတ် ချင်တဲ့ အကောင်ကို ရေးပြီး အဲဒီ အရုပ် အရှေ့မှာ သားကောင်ကို တကယ် တွေ့ပြီး ထိုးခုတ် ပစ်ခတ် သတ်ဖြတ် သလို ကခုန် မြူးတူး ကြတယ်လို့ ထင်တယ်။ ပြင်သစ် လာစ်ခရောဂူမှာ ကရိုမန်ယောင် (Cro-Magnon) တွေ အရင် နှစ်ပေါင်း ၃ သောင်းက ရေးဆွဲ ခဲ့တဲ့ အရုပ် တွေမှာ နတ်ကန္နား ပေးတဲ့ သဘော သက်ဝင် တယ်လို့ ဆိုနိုင် ပါတယ်။ ယုံကြည်မှုနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ တခြား ထင်ရှားတဲ့ အကြောင်းအရာ တခု ကတော့ ကျောက်ပန်းချီ ဆရာ တွေဟာ ရုပ်ပုံတူ ရေးတဲ့ အခါ ဆေးအရောင် စပ်တဲ့ အခါ ဝေးနီး ချိန်ဆတဲ့ အခါ၊ အရောင် နုရင့် ခွဲပြီး ရေးစပ် ဖော်ပြ ရမယ် ဆိုတာကို ကောင်းကောင်း နားလည် နေပုံ ရတယ်။ ပဒတ်လိုဏ်က ပန်းချီ ဆရာ တွေဟာ အရင် အနှစ် ၁ သောင်း ၆ ထောင် ကပဲ ဒီလို လုပ်နိုင် တယ်လို့ အံ့ဩစရာ တွေ့ရပါတယ်။ အခုခေတ် စံချိန်တွေ အရ ပုံဆွဲ ပညာမှာ ထူးချွန် နေပြီလို့ ဆိုနိုင် ပါတယ်။ <ref name="ဒေါက်တာသန်းထွန်း"/> ဗဒလင်းဂူ = တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရေငန် မြို့နယ်၊ရေပုပ် မှ ၁ မိုင်၊ ညောင်ကြပ် မှ ၄မိုင်အကွာတည်ရှိ၊ ပင်လယ် ရေမျက်နှာ ပြင်အထက်ပေ ၁၀၀ဝ၊Nyaungyat 21’6’N latitude , 96’18’ longitude မှာတည်ရှိသည်၊ ဂူ ၂ ဂူရှိပြီး ၂ဂူစလုံးတောင်ဘက်ကိုမျက်နှာ မူတယ်၊ ရေ...များများရှိတဲ့ ထိုအချိန် ကာလကပင် ထိုဂူမှာနေထိုင်သူများဟာ ရေအရင်းအမြစ်နဲ့နီးတဲ့နေရာမှာမနေကျဘူး။ ဒါအပြင် ဂူဟာ ခြေသွားလမ်း foot track ရဲ့အထက် ပေ ၇ဝ မှာ တည်ရှိသည်။ ရန်သူများ ရုတ်တရက် တိုက်ခိုက်ခြင်းကို မခံရနိုင်အောင်နေတယ်လို့ယူဆရတယ်၊ ဂူထဲက တူးဖော်တွေ့ရှိတဲ့ အရိုးများကို ကာဘွန် နည်းဖြင့် စမ်းသပ်ရာနှစ် ၁၁ ဝ၀ဝ သက်တမ်း ရှိ တယ်။ ဂူတွေထဲမှာ စုပုံနေတဲ့ ပြာဟာ ၄ပေ ထူတယ်၊ ဒါကိုကြည့်ခြင်းအားဖြင့် လူတွေဟာ လွန်ခဲ့တဲ့နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာထဲကနေထိုင်ခဲ့ကြောင်း သိနိုင် တယ်။ မီးဖိုချောင် အမှိုက်တွေထဲကတွေ့ရတဲ့ အရိုးတွေ၊ဦးချိုတွေဟာ တောရိုင်းတိရိစ္ဆာန်တွေရဲ့ ဟာတွေဖြစ်တယ်၊ နံရံမှာရေးဆွဲထားတဲ့ အကောင်တွေရဲ့ပုံဟာ အမဲလိုက်တဲ့ဓလေ့ကိုဖော်ညွှန်းတယ်၊ ဒီအချက်တွေကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ဂူနေလူများဟာ အမဲလိုက်မုဆိုး တွေဖြစ်ပြီး လယ်သမားများမဟုတ်ကြောင်းပြတယ်။ သူတို့ဟာ ကျောက်ခေတ်နှောင်းပိုင်းကဖြစ်တယ်၊ ဂူ ၁ အရှေ့ပိုင်းဂူနံရံမှာဆွဲ ထားတဲ့ ပန်းချီတွေက ဂူကြမ်းပြင်မှ အထက် ၁ဝပေ - ၁၂ပေ မှာရှိတယ်။ ကျွန်ုပ်တို့အိမ်တွင် အလှဆင်သလို ရှေးလူများဟာ ရေးဆွဲထားခြင်းမဟုတ် အထူးရည်ရွယ်ချက်ရှိ၊ ဘယ်လိုအကောင်ကို ဖမ်းတယ်၊ ဘယ်လိုဖမ်းရတယ် ထောင်ချောက်ဆင်တယ် ဆိုကို ပြသလိုခြင်းဖြစ်တယ်၊ ပြဒါးလင်း ပန်ချီဆရာတွေဟာ မယုံကြည်နိုင်လောက်အောင်တော်တယ်၊ ယခုခေတ်စံနှုန်းများအားဖြင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက သူတို့ပန်းချီကားတွေဟာ ကောင်းလွန်းတယ်၊ ဂူ ၁ မှာ တိရိစ္ဆာန်ပုံ လူလက်ပုံ၊ အာရုံဦးနေပုံတွေကို ဆေးနီ red ochre နဲ့နံရံမှာဆွဲထားတယ်။ လက်ဝါးပုံ ၂ခုတွေရပြီး၊ လက်ချောင်းအချို့ပျောက်နေတယ် ဖြစ်နိုင်တာက သူရဲ့အရင်းနှီးဆုံး မိတ်ဆွေသေဆုံးတော့ သူမှာလက်ဆုပ် လက်ကိုင်ပြုရမယ့်လက်မပြုတ်သွားတာကိုရည်ရွယ်တယ်၊ ငါး ၂ ကောင်နဲ့တူတဲ့ပုံ တခုရှိတယ် တကောင်က အမြီးမပါ သလို တကောင်ရဲ့ခေါင်းက ထုံးရေကြည်ဖုံး နေတယ်၊ နွား ၂ကောင်ဝှေ့နေပုံ bull fight တိရိစ္ဆာန် အုပ်စုပုံ နွားမကြီးနောက်နွားငယ်လိုက်တဲ့ပုံစတဲ့ပုံတွေရှိပါတယ်။ ==မှတ်စု== :A.{{note|a}}တည်နေရာ အတိအကျ ရှာမရပါ။ == ကိုးကား == <references/> [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လိုဏ်ဂူများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ပန်းချီ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] slerz2hegs3btgd0e7dpc3gsuanjctj မင်းဘူးမြို့ 0 12493 1040451 961025 2026-06-24T01:03:46Z ~2026-36391-70 144777 /*ပုဂ္ဂိုလ်များ */ 1040451 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = မင်းဘူးမြို့ |native_name = |other_name = |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = Burma |pushpin_map_caption = မြို့တည်နေရာပြ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံ |seat = [[မင်းဘူးမြို့]] |seat_type = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] |image_skyline = |image_map = |map_caption = မင်းဘူးမြို့တည်နေရာပြမြေပုံ |subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံအမည်]] |subdivision_name = {{အလံ|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး|မကွေး]] |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မင်းဘူးခရိုင်|မင်းဘူး]] |subdivision_type3 = [[လတ္တီကျု]] |subdivision_name3 = (၂၀)ဒီဂရီ၊ (၁၀)မိနစ် |subdivision_type4 = [[လောင်ဂျီကျု]] |subdivision_name4 = (၉၄)ဒီဂရီ၊ (၅၂)မိနစ် |area_total_km2 = |population_total = ၁၈၈,၆၈၈<ref>{{Citation|date= 26 August 2014|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၂၉|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= January 21, 2015|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|url-status= dead}}</ref> |population_as_of = ၂၀၁၄ |population_density_km2 = |coordinates_display = |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 20 |latm = 10 |lats = |longEW = E |longd = 94 |longm = 52 |longs = |timezone = [[မြန်မာ စံတော်ချိန်]] |utc_offset = + ၆ နာရီ ၃၀ မိနစ် |website = }} '''မင်းဘူးမြို့''' သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]]၏ အနောက်ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိပြီး မင်းဘူးနှင့် ဓားလွယ်ခုတ် မြစ်ကမ်းပါးစောက်ပေါ်တွင် [[မကွေးမြို့]]တည်ရှိပေသည်။ မြန်မာနိူင်ငံတွင် ရွှံ့မီးတောင်များရှိရာ အရပ်လည်းဖြစ်သည်။ မင်းဘူးမြို့နယ်တွင် မင်းဘူးမြို့နှင့် စကုမြို့တို့ပါဝင်သဖြင့် မင်းဘူး(စကု)မြို့နယ်ဟူ၍ ခေါ်ဆိုကြသည်။ မိုးအလွန်နည်း‌သောဒေသတွင်တည်ရှိ၍ ဆည်ရေကိုအားထားရသည်။ မင်းဘူး မြို့သည်ကုန်းဘောင်ခေတ်]]လောက်အထိ မင်းဘူးသည် ရွာကြီးတစ်ရွာ အဖြစ်တည်ရှိခဲ့ဟန် တူသည်။ [[ဇာတ်ကြီးဆယ်ဘွဲ့]] မှ ၈-ဘွဲ့ကို [[စကားပြေ]]ဖြင့် ရေးသားသော [[မင်းဘူး ဦးဩဘာသ‎]]၏ ဇာတိလည်း ဖြစ်သည်။ မင်းဘူးမြို့နယ်ရှိ မန်းရွှေစက်တော်ဘုရားကြီးနှင့် နဂါးပွတ်တောင်တော်တို့မှာ အထူးထင်ရှားသည့် မြို့ကျက်သရေဆောင်ဖြစ်ပေသည်။ == ခေါ်တွင်ပုံ == * မင်္ဂလာပူရ ခေါ် မင်းဘူးသည် မန်းချောင်းနှင့် ဧရာဝတီမြစ်တို့ ပူးဆုံရာဖြစ်၍ မန်းပူး ခေါ်ဆိုရာမှ မင်းပူးဟု တွင်လာသည်။ * မိုးညှင်းမင်းတရားနှင့် ရှင်ဘို့မယ်တို့ တွေ့ဆုံရာအရပ် ဖြစ်သည်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်သော မင်းပူးဟု တွင်လာသည်။ <ref>[[ဦးဖေမောင်တင်]]၏ မြန်မာစာပေ သမိုင်း</ref> == စီးပွားရေး == တောင်ယာလုပ်ကိုင်ခြင်း၊ ပဲအမျိုးမျိုး၊ နှမ်းနှင့် စပါးစိုက်ပျိုးခြင်းတို့အား အဓိကထားလုပ်ကိုင်ကြသည်။ရေနံတူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော လက်ယက်တွင်းတူးဖော်ရေးလည်း အနည်းငယ်လုပ်ကိုင်သည်။ == ထင်ရှားသည့်နေရာများ == *[[မန်းရွှေစက်တော်ရာဘုရား]] *[[နဂါးပွက်တောင်]] *[[ရှင်ပင်စက္ကိန်းတဲဘုရား]] *ရှင်မင်းပူးဘုရား *[[ဓာတ်တော်ကုန်းဘုရား]] == အထင်ကရ ပုဂ္ဂိုလ်များ == * တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် မင်းဘူးမြို့တွင် ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀ |title=မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အဆိုးရွားဆုံးနှင့် ပြည်သူအများအပြားကိုသတ်ဖြတ်ဖမ်းဆီးခဲ့သည့်၊ ပြည်သူအများအပြား၏ မုန်းတီးမှုကိုခံရသည့် စစ်အာဏာရှင် မင်းအောင်လှိုင် နှင့် Popular News အင်တာဗျူး |url=https://www.facebook.com/popularnewsjournal/videos/361626864949685 |access-date=၁၃ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=Popular News Journal}}</ref> == ကိုးကား == <references/> {{မကွေးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] [[Category:မင်းဘူးခရိုင်]] 4w0nkcpmiooome3of85cngn0d06mfwu ရုပ်သေး 0 18186 1040373 733020 2026-06-23T12:52:33Z Mayor mt 1506 1040373 wikitext text/x-wiki '''ရုပ်သေး'''ဆိုသည်မှာ ခေါင်း၊ ခြေ၊ လက် စသော ကိုယ်အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်းတို့ကို လှုပ်ရှား၍ လူ့သဏ္ဌာန် ဟန်အမူအရာနှင့် ကပြနိုင်စေရန် စီမံပြုလုပ်ထားသော အရုပ်များဖြင့် ခင်းကျင်းကပြခြင်းကို ခေါ်သည်။ ကမ္ဘာ့ရုပ်သေးသဘင်တွင် အကြမ်းအားဖြင့် ရုပ်သေး လေးမျိုးလေးစား ရှိလေသည်။ ယင်းတို့မှာ- # လက်သွင်းရုပ်သေး၊ သို့မဟုတ် လက်ရုပ်သေး၊ # ခြေ၊ လက်၊ ခေါင်း၊ ခါးတို့တွင် ကြိုးအများတပ်ကာ ဒလက်တွင် ချည်ပြီး ကပြရသော ကြိုးဆွဲရုပ်သေး၊ # အရုပ်တွင်းသို့ တုတ်တစ်ချောင်း လျှိုသွင်းပြီး ခြေ လက်တို့တွင် နန်းကြိုးငယ်၊ တုတ်ချောင်းငယ်တို့ တပ်ဆင်ကာ ဆွဲငင်လှုပ်ရှားကပြရသော တုတ်ထိုးရုပ်သေး၊ # ကတ်ထူပြားကို ပြုလုပ် ထားသည့် အရုပ်ကို စင်နောက်ဘက်မှ မီးထိုးပေးကာ အရိပ်ကို လှုပ်ရှားပြရသော ရုပ်သေး စသည်တို့ ဖြစ်၏။ ==လက်သွင်းရုပ်သေး== လက်သွင်းရုပ်သေး၊ သို့မဟုတ် လက်ရုပ်သေး ဆိုသည်မှာ ခေါင်းတစ်ခုတည်းတွင်သာ သစ်သားထည့် တပ်ပြီးလျှင် ကျန် အပိုင်းတို့တွင် ပိတ်စတို့ဖြင့် ဆက်စပ်ချုပ်လုပ်ထားသည်။ အရုပ်၏ အတွင်းပိုင်းသည် အခေါင်းပေါက် ဖြစ်၏။ လက် သွင်းသောအခါ လက်ညှိုးက ခေါင်းပေါက်တွင်းသို့ သွင်းပြီး လျှင် လက်မနှင့် လက်ခလယ်တို့က လက်ပေါက်များအတွင်းသို့ သွင်းရသည်။ လက်သွင်းရုပ်သေးတွင် ရုပ်သေးစင်ပါသော်လည်း စင်တွင် ကြမ်းပြင်မပါချေ။ နောက်ခံကားနှင့်တကွ ရှေ့ကာကား ဖြင့်လည်း ထားရှိရသည်။ ကပြသောအခါ ရုပ်သေးရုပ်၏ အထက်ပိုင်းသာ ပေါ်နေပြီးလျှင် အရုပ်ကိုင်သူက အောက်ဘက် ကနေရသည်။ ရုပ်သေးစင်တွင် ထွန်းထားသည့် မီးသည် အရုပ် နှင့် နောက်ခံကားပေါ်သို့ တည့်တည့်ကျနေရန် လိုသည်။ == ကြိုးဆွဲရုပ်သေး == ကြိုးဆွဲရုပ်သေးမှာမူကား အရုပ်ကို သစ်သားဖြင့် ပြုလုပ် ၍ တောက်ပြောင်သောဖဲ ကတ္တီပါစများဖြင့် ဝတ်ဆင်ပေးထား တတ်သည်။ ခြေဆစ် လက်ဆစ် ခါးဆစ် စသည်တို့တွင် ပတ္တာ ဆက် တပ်ဆင်ထားသဖြင့် အဆစ်တို့ကို လိုသလိုချိုးနိုင်သည်။ မျက်နှာခြေလက် စသည်တို့ကို ဆေးခြယ်ရသည်။ ခြေကြိုး၊ လက်ကြိုး၊ ခါးကြိုး စသည်တို့ကို ဒလက်တွင် ချည်ကာ ကျွမ်း ကျင်စွာ ကပြအသုံးတော်ခံနိုင်သည်၊ သို့သော် ကျွမ်းကျင်မှုကို လွယ်လင့်တကူ မရရှိနိုင်ပေ။ အလေ့အကျင့်များစွာ လိုသည်။ ရုပ်သေးလေးမျိုးတွင် အခက်ဆုံးအမျိုး အစားလည်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာရုပ်သေးသည် ဤကမ္ဘာ့ရုပ်သေး ဒုတိယအမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သည်။ ==တုတ်ထိုးရုပ်သေး== တုတ်ထိုးရုပ်သေး ဆိုသည်မှာ အရုပ်အတွင်း ဇက်အထိ တုတ်ချောင်းကြီးတစ်ချောင်း လျှိုသွင်းထားသည်။ ခြေလက် အတောင်နှုတ်သီး စသည်တို့ကို တုတ်ချောင်းငယ်၊ သို့မဟုတ် နန်းချောင်းငယ်များနှင့် ဆက်သွယ်လှုပ်ရှား ကပြရသည်။ စင်မှာ လက်ထိုးရုပ်သေး ကပြသော ရုပ်သေးစင်မျိုးနှင့် အတူ တူပင် ဖြစ်၏။ ==အရိပ် ရုပ်သေး== အရိပ် ရုပ်သေးဆိုသည်မှာ တုတ်ထိုးရုပ်သေးနှင့် အတူတူ ပင်ဖြစ်၍ ကပြပုံလောက်သာ ကွာခြားသည်။ အရုပ်တို့မှာ များ သောအားဖြင့် ကတ်ထူပြားကို ညှပ်ကာ ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ် သည်။ တုတ်ကြီးတပ်ဆင်ကာ ခေါင်း ခါး ခြေလက်တို့ကို တုတ်ချောင်းငယ်၊ နန်းချောင်းငယ်တို့နှင့် ဆက်သွယ်ထားပုံ တို့မှာ တုတ်ထိုး ရုပ်သေးအတိုင်း ဖြစ်၏။ ငှက်ရုပ်ဆိုလျှင် နှုတ်သီးဟပြသည်။ အတောင်ခတ်ပြသည်။ အမြီးခါပြသည်၊ ခြေ လှမ်းပြသည်။ စင်ပြင်ထားပုံမှာ ရှေ့တွင် ပိတ်ဖြူကားကြီး ချထားပြီးလျှင် ပိတ်ဖြူကားနောက် ခပ်လှမ်းလှမ်းတွင် အရုပ် ထားသည်။ အရုပ်နောက်က မီးထိုးပေးသည်။ အရိပ်ကို ပိတ်ဖြူ ကားပေါ်တွင် တွေ့မြင်ရသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ရုပ်သေးသဘင်သည် မြေထဲပင်လယ်တစ်ဝိုက်မှ အီဂျစ်၊ ဂရိ၊ ရောမစသော ကမ္ဘာ့ရှေးခေတ်ယဉ်ကျေးမှုများ ထွန်းကား ခဲ့စဉ်ကပင် ပေါ်ပေါက်နေပြီဟု ဆိုသည်။ ရုပ်သေးသဘင်သည် ရှေးဦးမဆွကပင် လူထုကို ဖြေဖျော်ရန်အတွက် ပွဲလမ်းသဘင်မျိုး ဖြစ်ခဲ့သည်ဟုလည်း ဆိုသည်။ အလယ်ခေတ်တွင် ဥရောပတိုက်ရှိ အီတလီ၊ ဂျာမနီ၊ ပြင်သစ်နှင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတို့တွင် ရုပ်သေးသဘင်ကို သာသနာဖက်မှ ပုဂ္ဂိုလ်များက ခရစ်တော် ဖွားတော်မူခန်းကဲ့သို့သော အယူဝါဒရေးရာ ဇာတ်လမ်း ဇာတ် ကွက်များကိုကပြရန်အတွက် အသုံးပြုခဲ့ရာ အီတလီနိုင်ငံမှ တစ်ဆင့် ဥရောပတိုက်ရှိ အခြားနိုင်ငံများသို့ ပျံ့နှံ့သွားတန် ရာသည်ဟု ယူဆကြလေသည်။ တရုတ်နိုင်ငံတွင် ရုပ်သေးပညာရပ်သည် စာဟောင်းပေဟောင်းများအရ လွန်ခဲ့သော နှစ် ၂ဝဝဝ ကျော်လောက်ကပင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ကြောင်း သိရ၏။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်လည်း ရုပ်သေးပညာရပ်သည် နှစ်ပေါင်းထိုမျှလောက်ပင် ကြာခဲ့ကြောင်း သိရပြန်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ရုပ်သေးသဘင် ယဉ်ကျေးမှုများသည် ဆူမတြာ၊ ဂျားဗား အစရှိသည့် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ အပါအဝင် ကျွန်းများ၊ မလ္လာယုနှင့်ယိုးဒယားတို့ဘက်သို့ ဆင်းသက်လာခဲ့ပြီးလျှင် ထိုနိုင်ငံများတွင် မိမိတို့ဘာသာနှင့်လူမျိုးအကြိုက်လိုက်ကာ ချဲ့ထွင်ပြင်ဆင်၍ ကပြခဲ့ကြလေသည်။ ဂျားဗားကျွန်းတွင် အထူးသဖြင့် အရိပ်ရုပ်သေးပွဲများမှာ လူကြိုက်များဆဲပင်ဖြစ်၏။ [[မြန်မာ့ရုပ်သေး]]သဘင်သည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၃၈-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော ငစဉ့်ကူးမင်းလက်ထက် သဘင်ဝန်ရာထူးဖြင့် ထမ်းရွက်ရသူ ဦးသော်က စတင်တီထွင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ '''ရုပ်သေးအစ၊ ကျုံးသုံးတန်နှင့် ပုဂံက'''ဟူသော စကားအရ မြန်မာရုပ်သေးသဘင်သည် သက္ကရာဇ် ၁၂ဝ၈ ခုနှစ်၌ နန်းတက်သော ပုဂံမင်းလက်ထက်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်သည်ဟုလည်း ဆိုရန်ရှိသည်။ တစ်ဖန်တုံ [[မြဝတီမင်းကြီးဦးစ]] တီထွင်သည်ဟုလည်း အချို့က ဆိုပြန်သည်။ သက္ကရာဇ် ၁၁၉၉ ခုနှစ်တွင် ရွှေဘိုမင်းတရား အထွတ်အမြတ်သို့ ရောက်သောအခါ မရီးတော် နန်းမတော်မယ်နု၊ စလင်းမင်းသားကြီးမောင်အိုတို့နှင့် အလိုတူ အလိုပါဟူ၍ မြဝတီမင်းကြီးလည်း အကျဉ်းချထားခြင်း ခံရသည်။ ယင်းကဲ့သို့ အကျဉ်းချထားခံနေရစဉ်အတွင်း စိတ်ညစ်ညူးသဖြင့်၎င်း၊ ပျင်းရိငြီးငွေ့သဖြင့်၎င်း အဝတ်စုတ်များကို အရုပ်လုပ်ပြီးလျှင် ကပြစေရာမှ ရုပ်သေး ပေါ်ပေါက်လာကြောင်း အချို့က ဆိုသည်။ သို့သော် သက္ကရာဇ် ၁၁၇ဝ ပြည့်နှစ်လောက်တွင် ရေးသားသော အီနောင် နန်းတွင်းဇာတ်တော်ကြီးတွင် သရေဇာတ်ဟူ၍ရုပ်သေးအကြောင်း ဖော်ပြပါရှိသည်ကိုတွေ့ရပြီးလျှင် အင်းဝခေတ် ဒုတိယမင်းခေါင် လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၈၄၆ ခုနှစ်က ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရရေးသော ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီး၌၎င်း၊ သက္ကရာဇ် ၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရပင် ရေးသားသော သံဝရပျို့၌၎င်း ရုပ်သေးသဘင်သည် အင်းဝခေတ်ကပင်လျှင်ပေါ်ပေါက်နေပြီဖြစ်ကြောင်းဆိုနိုင်လေသည်။ ထိုမှတစ်ပါး သုတေသီ အချို့ကလည်း မြန်မာရုပ်သေးသည် မြန်မာ့မူပိုင် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ရှေးအခါက ရုပ်သေးသဘင်ကို အမြင့်သဘင်၊ ဇာတ်ကို အနိမ့်သဘင်ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြပြီးလျှင် ဇာတ်၊ အငြိမ့်၊ ရုပ်သေး စသည့် သဘင်သုံးမျိုးတွင် ရုပ်စုံသဘင်သည် အခက်ဆုံး၊ အနက်ဆုံး၊ အရင့်ဆုံးဟူ၍ ပညာရှင်အပေါင်းတို့ မှတ်ယူခဲ့ကြပေသည်။ မြန်မာရုပ်သေးသဘင်သည် အလွန် စည်းကမ်းကလနားကြီးသော သဘင်မျိုး ဖြစ်သည်။ ရုပ်သေးကပြရန် စင်ကိုပင် ထင်သလို မဆောက်လုပ်ရပေ။ ရုပ်သေးစင် အကယ်၍ လယ်ကွက်ထဲတွင် ဆောက်သည်ဆိုပါက လယ်ကန်သင်းကို ခွ၍ မဆောက်ရဘဲ မလွှဲမရှောင်သာ၍ ဆောက်ရလျှင်လည်း လယ်ကန်သင်းကို ဖြတ်ထားရလေသည်။ ရုပ်သေးစင်သည် အမြင့်သုံးတောင်၊ မျက်နှာစာအကျယ်အဝန်း ခုနစ်ပင်ခြောက်ခန်းဖြစ်၍ ခန်းဖွင့် ငါးတောင် ရှိရသည်။ လက်ယာဘက်၊ လက်ဝဲဘက်တို့တွင် ငါးပင်လေးခန်း၊ ခန်းဖွင့် ငါးတောင်ရှိရ၍ ရုပ်သေးစင်နောက်ဖက်တွင် သုံးပင်နှစ်ခန်း၊ ခန်းဖွင့်ငါးတောင် ရှိရသည်။ ရုပ်သေးစင်ဆောက်ရာ၌ ကြသောင်း ဝါး၊ ကြခတ်ဝါးများကို မသုံးရဘဲ၊ အမိုးမှာလည်း သက်ငယ်ပျစ်ကိုသာ မိုးရ၏။ ဝါးများကို ဆက်သောအခါ တေ့ဆက်မလုပ်ရ၊ ဝါးအခေါင်းထဲသို့ အခြားဝါးတစ်လုံးသွင်း၍ မဆက်ရပေ။ ရှေ့လက်တန်းတွင် မင်းပေါက် ချန်လှပ်ထားရ၍ မင်းပေါက်သည် ဆိုင်းဝိုင်းနှင့် တည့်နေရသည်။ ပွဲခင်းအတွင်းရှိ မင်းလမ်းနှင့်လည်း တည့်နေရသည်။ ပွဲခင်းအတွင်းရှိ မင်းလမ်းနှင့်လည်းတည့်နေရသည်။ မတည့်လျှင် ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားတတ်သည်ဟု အယူရှိကြ၏။ မင်းပေါက်ထားရာ၌ လက်တန်းဝါးကို ခေါင်းချင်း ဆိုင်ထားရသည်။ သက်ငယ်ပျစ်များ မိုးရာတွင်လည်း အပျစ်စဉ် မှန်စေရသည်။ ရုပ်သေးစင် ဆောက်လုပ်ရာတွင်လည်း ရွာကို ကျောပေး၍ မဆောက်လုပ်ရပေ။ ရုပ်သေး ကပြရမည့် ပညာသည်များမှာ ရှေးအခါက ယောက်ျား ပညာတတ်များသာ ကပြရသည်။ မည်သည့်မိန်းမမျှ မပါဝင်ရပေ။ ထိုကြောင့်ပင် ရုပ်သေးမင်းသမီးများမှာ ယောက်ျားမင်းသမီးချည့်သာ ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ == မြန်မာရုပ်သေး == မြန်မာရုပ်သေးသဘင်တွင် ရုပ် ၂၈ ပါးကို အစွဲပြုပြီးလျှင် အရုပ် ၂၈ ရုပ် ပါဝင်မြဲ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ထို ၂၈ မျိုးသောအရုပ်တို့မှာ # နတ်ကတော်ရုပ်၊ # မြင်း၊ # ဆင်၊ # ကျား၊ # ဆင်ထိန်း၊ # ကုမ္ဘော ဘီလူး၊ # ကုမ္ဘဏ်ဘီလူး၊ # ကြက်တူရွေး၊ # ငှက်ရုပ်၊ # ဂဠုန်၊ # နဂါး၊ # ဇော်ဂျီ၊ # သူဌေး၊ # စုန်းမ၊ # နတ်၊ # နေရာထိုင်ခင်းအရုပ်၊ # ရှင်ဘုရင်၊ # ရွှေနန်းဆက်မိဖုရား၊ # မင်းသားလတ်၊ # မင်းသားနုရုပ်၊ # မင်းသမီး၊ # သံချိုလက်စွဲ၊ # သံပျက်လက်စွဲ၊ # မင်းကြီး သက်တော်ရှည်၊ # ရွှေတိုက်ဝန်၊ # ဝန်ထောက်၊ # ဂုတ်ဝန်၊ (တစ်ခါတစ်ရံ) မြို့တော်ဝန်၊ # ပုဏ္ဏား (တစ်ခါတစ်ရံ) ဆရာတော်ရုပ်တို့ဖြစ်သည်။ အခြားမှတ်တမ်းတစ်စောင်တွင် - # နတ်ကတော်ရုပ်-၂၊ # မြင်းရုပ်-၁၊ # ဆင်ဖြူဆင်မည်း-၂၊ # ကျားရုပ်-၁၊ # မျောက်ရုပ်-၁၊ # ကြက်တူရွေး-၁၊ # နဂါးရုပ်-၁၊ # ဘီလူးရုပ်-၂၊ # ဇော်ဂျီ-၁၊ # ဝန်ကြီး-၄၊ # မင်းသား-၁၊ # ရှင်ဘုရင်-၁၊ # မင်းသမီး-၁၊ # မင်းသား ကြီး မျက်နှာနီနှင့် မျက်နှာဖြူ-၂၊ # ပုဏ္ဏား-၁၊ # ရသေ့-၁၊ # နတ်-၁၊ # ဗြဟ္မာ-၁၊ # အမယ်အို-၁၊ # လူပြက်-၂ ဟူ၍ ဖော်ပြထားလေသည်။ ===ပြုလုပ်နည်း=== အရုပ်များ ထုလုပ်ရာတွင် လူ မြင်း နတ်ရုပ်များကို ယမနေသား၊ သစ်မဉ္ဇူသားများဖြင့် ထုလုပ်ရမည်။ ကျန်အရုပ်များကို လက်ပံ သံသတ်ပင်သားများဖြင့် ထုလုပ်အပ်သည်။ မည်သည့်အရုပ်မဆို အင်္ဂါစုံ ပါစေရမည်ဟု ဆိုသည်။ များသောအားဖြင့် ယမနေသားကို မင်းသမီးရုပ်တုရာတွင်သာ အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ ရှင်ဘုရင်ရုပ်၊ မင်းသားရုပ်တို့ကို ထုလုပ်သောအခါ ဧကရာဇ်သားကို အသုံးပြုသည်။ ဝန်ကြီးရုပ်၊ လက်စွဲတော်ရုပ် စသည်တို့ကို လက်ပံသား၊ ပုန်းမဲစာသား၊ မအူသားများကို အသုံးပြုသည်။ အရုပ်၏အမြင့်မှာ တစ်ထောင့်ထွာ တစ်တောင့်တစ်မိုက်ခန့်သာ ရှိလေသည်။ အရုပ်ကို ဆေးခြယ်သောအခါ တိရစ္ဆာန်ရုပ်များကို အကောင်အထည် ပေါ်ရုံလောက်သာ ဆေးခြယ်ရန် လိုသည်။ လူရုပ်များကို ဆေးခြယ်သောအခါ အထူးဂရုပြု၍ ရှင်ဘုရင်ရုပ်၊ ဝန်ကြီးရုပ်များဆိုလျှင် ခံ့ညားတည်ကြည်အောင် ခြယ်ရသည်။ မင်းသားရုပ်၊ မင်းသမီးရုပ်၊ အပျိုတော်ရုပ်များကို လှပတင့်တယ် ရှုချင်စဖွယ် ဖြစ်အောင် ခြယ်ရသည်။ လက်စွဲတော်ရုပ် (ဝါ) လူပြက်ရုပ်တို့ကိုမူကား ကြည့်ရှုရုံမျှဖြင့် ရယ်ရွှင်စရာဖြစ်အောင် ခြယ်ရသည်။ သို့သော် များသောအားဖြင့် လူရုပ်များကို ခပ်ပြုံးပြုံး ရေးခြယ်ထားလေ့ ရှိလေသည်။ ===အဝင်အထွက် ကပြပုံ=== ရုပ်စုံထွက်သောအခါ သူ့အရုပ်နှင့် သူ့တီးကွက် သတ်မှတ်ထားချက်ရှိသည်။ ပမာအားဖြင့် ရှင်ဘုရင်ရုပ်ဆိုလျှင် ထွက်လာပြီးသော် နန်းပေါ်မှာ ထိုင်ရသည်။ ထိုနောက် ကန်တော့ခံသည်။ တီးကွက်မှာ စမုတ် ခံတီးရသည်။ နန်းတွင်းဝန်၊ ဂုတ်ဝန်၊ တပတ်ဝန်၊ ပြည်ခံဝန်(ဝါ) ခါးကြပ်ဝန်တို့ ထွက်လျှင် သပြေခံ၍ အခန်းခန်း တီးပြီးလျှင် သပြေနှင့်ပင် နန်းသို့ဝင်ရသည်။ အပျိုတော်ထွက်လျှင် ဘွဲ့ခံတီး၍ သံစုံည|ပ်ကာ မြမြ မောင်းမောင်းနှင့် သတ်၍ ဝင်ရသည်။ ဆင်ရုပ် ကျားရုပ် ထွက်လာသောအခါ '''သောင်းလုံးမြေလျှံ'''ကို တီးရသည်။ နဂါးရုပ်ထွက်သောအခါ '''ရွှေနဂါးကြီး ခြုံစရာ ဖဲကတ္တီပါ၊ ကတ္တီပါ ရှာပါအုံး၊ မိုးတောင်ကချုန်း''' တီး ရသည်။ ဂဠုန်ထွက်သောအခါ ဗိန်းဗောင်းကို တီးရသည်။ ဘီလူးရုပ်၊ ကျေးရုပ် ထွက်သောအခါ '''လွမ်းစရာသည် မြိုင်လယ်မှာ'''တီးရသည်။ မြင်းရုပ် ထွက်လာသောအခါ '''ရွှေဘိုမြင်းရယ်လေး''' တီးရလေသည်။ ထို့ပြင် အရုပ်ထွက်ရာတွင်လည်း စည်းကမ်းများ ရှိသေးသည်။ လက်ဝဲဘက် လက်တန်းထိပ်မှ စ၍ မြင်းထွက်လျှင် လက်ယာဘက် ထီးနန်းစိုက်မည်ဟု သိရသည်။ အလယ်မင်းပေါက်မှ မြင်းစ၍ထွက်လျှင် လက်ယာဘက်တွင် တစ်ပြည်ထောင်၊ လက်ဝဲဘက်တွင် တစ်ပြည်ထောင် ထီးနန်းစိုက်မည်ဟု သိရသည်။ တစ်နည်း ပိတ်လက်တန်းရှေ့တွင် သစ်ပင်နှစ်ပင် စိုက်လျှင် နှစ်ပြည်ထောင် ထီးနန်းစိုက်မည်ဟု ပရိသတ်က သိရ၏။ နှစ်ပြည်ထောင် ထီးနန်းစိုက်သောအခါ လက်ယာဘက်တွင် နန်းတော်နန်းဆောင်ပုံချ ပြီးမှ လက်ဝဲဘက်တွင် နန်းတော်ချရသည်။ နန်းတော် နန်းဆောင်ပုံများ သလွန်တော်များကို လက်တန်းပေါ်က ကျော်၍ ချစိုက်ရသည်။ လက်တန်းဖုံးအောက်မှ ထုတ်၍ ချစိုက်ရုံး ထုံးစံမရှိပေ။ ဟိမဝန္တာခန်း ထွက်ခါနီး သစ်ပင်တို့ကို ချစိုက်သောအခါ လက်တန်းဖုံးအောက်က ထုတ်၍ ချစိုက်ရသည်။ ဟိမဝန္တာခန်း ထွက်သောအခါ မျောက်ရုပ်၊ ဝိဇ္ဇာဇော်ဂျီရုပ်၊ ငှက်ဂဠုန်ရုပ်များသည် ခုန်လွှား ပျံတက်နိုင်သော သတ္တဝါများဖြစ်သည့်အလျောက် လက်တန်းထိပ်မှ စတင်မထွက်ရဘဲ၊ လက်တန်းပေါ်မှ ခုန်ထွက် ခုန်ဝင်ရသည်။ ဘီလူးရုပ်၊ ကျားရုပ်၊ ဆင်ရုပ်များ ထွက်သောအခါ လက်တန်းထိပ်မှ ဆွဲယူရသည်။ နဂါး၊ မိကျောင်း စသည့်ရေ၌ ကျက်စားသော တိရစ္ဆာန်အရုပ်များ ထွက်သောအခါ ဆင်ရုပ်၊ မြင်းရုပ်တို့ကဲ့သို့ မြှောက်မဆွဲရဘဲ ရုပ်စုံစင်ကြမ်းပြင်နှင့် လွတ်မထွက်သွားရန် သတိထားရလေသည်။ ရုပ်သေးကပြပုံမှာ ပထမပိုင်းတွင် ညဉ့်ဦးယံ သဘာယံပွဲဖြစ်၍ လူစုသည့်အနေနှင့် လူငယ်များအကြိုက် ဟိမဝန္တာမှ မြင်း၊ မျောက်၊ ကျား၊ ဆင်၊ ဇော်ဂျီ စသည်တို့ကို ပွဲထုတ်လေသည်။ ဤပထမပိုင်းကို ဟိမဝန္တာခန်းဟုလည်း ခေါ်သည်။ မြန်မာတို့၏ ဇာတ်သဘင် အစဉ်အလာအရ မည်သည့် ဇာတ်ကိုကပြသည်ဖြစ်စေ ပထမတိုင်းပြည် တည်ရသည်။ ကမ္ဘာရှိမှလည်း တိုင်းပြည်တည်နိုင်သဖြင့် တိုင်းပြည်မတည်ခင် ကမ္ဘာတည်ပြဖို့ လိုသည်။ ကမ္ဘာတည်ပုံ ပျက်ပုံ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒအရ ကမ္ဘာအသစ် ဖြစ်လာခါနီးတွင် ကမ္ဘာပြုမိုးကြီး ရွာ၍ ထိုအခါတွင် အာကာသတွင် ရေလောကဓာတ်ကြီး တည်လာကာ၊ ရေခြောက်သွားလျှင် မြေမျက်နှာပြင်သည် စည်မျက်နှာပြင်ကဲ့သို့ တစ်ညီတည်း ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထိုနောက် နေလနက္ခတ် ပေါ်လာ၍ ဥတုသမုဋ္ဌာန်ကြောင့် အနိမ့်အမြင့် ရှိလာပြီးလျှင် တောတောင်ရေမြေ ဖြစ်ပေါ်လာကြသည်။ မြင်းမိုရ် ဟိမဝန္တာတောတောင် ရေမြေသမုဒ္ဒရာတို့ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထိုကြောင့် ကမ္ဘာကြီး တည်ပြသည့်အခန်းကိုထွင်ကာ လူလည်း စုရာရောက်၊ ကလေးများလည်း ဖျော်ဖြေရာ ကျစေရန် ကမ္ဘာတည် ပြီးနောက် ဟိမဝန္တာတောထဲတွင် ဘာသာဘာဝ ဟိမဝန္တာသူ၊ ဟိမဝန္တာသားတို့ ပျော်မြူးနေကြဟန်ကို ကလေးများအတွက် ပြသခြင်းဖြစ်၍ ဟိမဝန္တာခန်းဟု ခေါ်သည်။ ဦးစွာပထမ နတ်ကတော် (အပျိုတော်) ထွက်ပြီးလျှင် မြို့တော်ရှင်၊ နယ်တော်ရှင် ခေါ်သော နတ်ကြီးများကို ကန်တော့၍ ဆုမွန်ကောင်းတောင်းသော သီချင်းများ သီဆိုလျက် ဆိုင်းဝိုင်းကမူ နတ်ချင်းများကို တီးမှုတ်ပေးနေရလေသည်၊ နတ်ကတော်သည် အပျိုတော် ၁၂ ခန်းကုန်အောင် ကပြရသည်။ နတ်ကတော်ပြီးလျှင် မြင်းရုပ်ထွက်၏။ သဘောမှာ ကမ္ဘာဦးတွင် မြင်းခေါင်းသဏ္ဌာန်ရှိသော အဿဝဏီနက္ခတ် ပေါ်လာခြင်းကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆို၏။ ထိုမြင်းရုပ်ကို ပရိသတ်ဖက်သို့ ဦးခေါင်းလှည့်ကာ ဘေးတိုက်ထွက်စေရာ မြင်းတက် ယိုးဒယားစသော တီးလုံးသွားများဖြင့် ဆိုင်းချက်က ပို့ပေးရလေသည်။ မြင်း ဝင်ပြီးသော် မျောက်၊ ကျား၊ ဆင်၊ ဇော်ဂျီ စသည်တို့ အစဉ်အလိုက် ထွက်ကြရသည်။ ထိုသို့ ပထမပိုင်းအရုပ်များကို အစဉ်အလိုက် တီးကွက်၊ အမျိုးမျိုးသော ဆိုင်းချက်ဖြင့် စံနစ်တကျ ပွဲထုတ်ပြီးနောက် ဒုတိယပိုင်းတွင်ကား တိုင်းပြည်တစ်ပြည်ကို တည်ရခြင်းသဘောထင်ရှားအောင် ဘုရင်နှင့် ဝန်ကြီးများ စထုတ်ရ၏။ ထိုအခန်းမှ စ၍ ပြလိုရာ ဇာတ်ကြောင်း ဖော်ရလေသည်။ ထိုနောက် မင်းသား၊ မင်းသမီး နှစ်ပါးသွားခန်းပြီးလျှင် နောက်ဆုံး ဇာတ်လမ်းအလျောက် လွမ်းခန်းဆွေးခန်းများကို ပြသကြသည်။ ရုပ်သေးသဘင် (ဝါ) အမြင့်သဘင်များ၏ စည်းစံနစ်အတွက် သက္ကရာဇ် ၁၁၈၃ ခုနှစ် စစ်ကိုင်းမင်းတရားကြီးသည် အမရပူရမြို့တော်၌ စိုးစံတော်မူစဉ် ရွှေတောင်မြို့စားသဘင်ဝန် ဦးသော်၏ အမိန့်တော် ပြန် တမ်းတွင် ဖော်ပြပါရှိသည်မှာ- '''ရုပ်သေးမှာ ၅၅ဝ နိပါတ်၊ ရာဇဝင်၊ မဟာဝင်၊ ဇင်းမယ် စသော ဇာတ်များ၊ သိုက်နှင့် ဝတ္ထုများ၊ ဘုရားသမိုင်းများကို ခင်းကျင်းပြသနိုင်၏။ ပွဲကို သုံးညဉ့်ကပြရမည်။ အစညဉ့်တွင် ရှေးဦးစွာ ဆိုင်းမှ (လေ၊ မီး၊ မိုး)ဟု သုံးကြိမ်တီးပြီးမှ နတ်မိန်းမ စ၍ ထွက်ရမည်။ ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်း လက်ယာထွန်းသောကြောင့် လက်ယာဘက်မှ စ၍ ထွက်ရမည်။ ပထမ စင်တိုင်၊ ဒုတိယနယ်ရှင်တိုင်၊ တတိယ ပွဲကြည့်ပရိသတ်ကို တိုင်တည်ရမည်။ သို့တိုင်တည်ရာတွင် မင်းသားလုပ်သူ မင်းသမီးလုပ်သူ နှစ်ဦးမှတစ်ပါး အခြားလူ သီဆိုခြင်း မပြုရ။ ဆိုင်းဆရာများက တီးခွင့်ရှိသော ၃၇ ချင်း သံချပ်ကြီးများ တီးမှုတ်၍ ဆုံးလျှင် လက်ရုံးတန်းအထက်သို့ အထိအခိုက်မရှိအောင် မ၍ တင်ရမည်။''' '''၎င်းနောက် တောသုံးထောင်ရှိသည်ကို ရည်ရွယ်၍ တောပင် သုံးပင် စိုက်ရမည်။ တောပင်မှာ ဓာတ်နံကောင်းသော သစ်ပင်မှ ယူရမည်။ နွယ် စသည်တို့ကို မယူရ။ တောပင်ကို စကြဝဠာတံတိုင်းကို ရည်ရွယ်၍ ကာရံထားသော လက်တန်းအဝတ်အောက်မှ အထက်သို့ စိုက်ထူရမည်။ ထိုနောက် နဂါး ဂဠုန် ထွက်ရမည်။ နဂါးမှာ အောက်မှ အထက်သို့၊ ဂဠုန်မှာ အထက်မှ အောက်သို့ ထွက်ပြရမည်။ ယက္ခမှာ လက်ယာ၊ ကုမ္ဘဏ် မှာ လက်ဝဲထွက်ရမည်။ မျောက်ထွက်လျှင် တောပင်ထိပ်မှ ကြောက်လန့်သည့်ပုံ ပြရမည်။ ထိုနောက် ဆင် ကျား- ဆင်မှာ လက်ဝဲ၊ ကျားဆွဲ လက်ယာ ထွက်ရမည်။ ထိုနောက် မြင်းထွက်ရမည်။ မြင်းမှာ နန်းတည်ရာဘက်သို့ မျက်နှာမူ၍ ပထမလေးဖက်၊ ဒုတိယဆင်ရံ၊ တတိယဒုန်းဟု သုံးမျိုးက ရမည်။ ၎င်းနောက် နန်းရှိရာ ဘက်သို့ ဝင်ရမည်။ ထိုနောက် ဝိဇ္ဇာ ဇော်ဂျီဟူသော ဇော်ဂျီကို ပြရမည်။ ဆေးကြိတ်ဟန်၊ ဆေးကြူး ဟန်ပြ၍ လှပသော ကကွက်များဖြင့်သာ ပြရမည်။ ဇော်ဂျီမှာ အလယ်မင်းပေါက်ကသော်လည်းကောင်း၊ လက်တန်းပေါ်ကသော်လည်းကောင်း ထွက်ဝင် ကပြခွင့် ရှိသည်။ ၎င်းနောက် ကပြမည့် ဇာတ်အလျောက် ထီးနန်းကို လက်ယာဘက်တွင် ချရမည်။ နန်းပြိုင်ဖြစ်မူ လက်ယာဘက်က အလျင်ချရမည်။ ရသေ့ကျောင်းပါမူ ထိုနန်းနှင့်အတူ ချရမည်။ ၎င်းနောက် ကပြမည့် ဇာတ်အလျောက် ထီးနန်းကို လက်ယာဘက်တွင် ချရမည်။ နန်းပြိုင်ဖြစ်မူ လက်ယာဘက်က အလျင်ချရမည်။ ရသေ့ကျောင်းပါမူ ထိုနန်းနှင့်အတူ ချရမည်။ ၎င်းနောက် (၁) နန်းရင်းဝန်၊ (၂) တရားဝန်၊ (၃) ဝန်ထောက်တော်မင်း၊ (၄) မြို့ဝန်မင်းဟူသော အစဉ်အတိုင်း လက်ဝဲမှ ယာသို့ သိမ်မွေ့စွာ ညီလာဝင်ရမည်။ ညီလာမစုံမီ ဓမ္မသတ်၊ ရာဇသတ်၊ ဖြတ်ထုံးများကို တည်ကြည်လေးနက်သောအသံဖြင့် ဆွေးနွေး ပြောဆိုရမည်။ ထိုနောက် စမုတ်ခံကို တီး၊ ထွက်စည် ယွန်းပြီးသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ဘုရင်နန်းထိုင်ပြီး ဖြစ်ရမည်။ ၎င်းနောက် ညီလာခံ ပြီးလျှင် ဇာတ်ပန္နက် ရိုက်ရမည်။ မည်သည့်ဇာတ်ကို ကပြသည်ဖြစ်စေ နန်းပေါ်မှ ရှင်ဘုရင် ငိုခြင်းမပြု။ ရာဇဣန္ဒြေနှင့်သာ ပြောဆိုရမည်။ ၎င်းနောက် ဇာတ်ကြောင်းကို အသင့်ဖြစ်အောင် ညွှန်း၍ လေပြေချ။ လေပြေမှာ သိုက်တဘောင် စသောလင်္ကာများ ပထမညဉ့်တွင် ရွတ်ဆိုခြင်း မပြုရ။ နောက်ညဉ့်မှသာ ရွတ်ဆိုရမည်။ ဇာတ်လမ်းအလျောက် ကပြရမည့်ပွဲမှာ မည်သည့်အခါမဆို သုံးညဉ့်ကပြရမည်။ ပြသပြောဆို သီကုံးရာတွင် သာသနာ၊ ရာဇာ၊ ဘာသာများ ကို မထိပါးစေရ၊ ပြက်လုံးများမှာ ရဟန်း ပုဏ္ဏား ကြားမကောင်းသော ပြက်ရယ်မှု မပြုရ။ လွန်ကြူးခဲ့သော သူအား ကိုယ်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ လက်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ လျှာကိုသော်လည်းကောင်း လှီးဖြတ်ခွင့် ရှိစေရမည်။''' မြန်မာဘုရင်များလက်ထက်တွင် ရုပ်သေးစင်များကို - # စင်တော်ကြီး၊ # စင်တော်ကလေး၊ # သမီးတော်စင်၊ # ဝင်းစင်ဟူ၍ ခွဲခြားထားခဲ့သည်။ စင်တော်ကြီးဆိုသည်မှာ ဘုရင်မင်းမြတ်၏အမိန့်ဖြင့်သာ တည်ထောင်ထားသော ရုပ်သေးအဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ ထင်ပေါ်ကျော်ကြား ပညာသားပါပါ ကပြအသုံးတော်ခံနိုင်သော ပညာသည်များကို မြို့စားရွာစား ချီးမြှောက်တော်မူလေ့ရှိသည်။ စင်တော်ကြီးသည် ဝဲဆိုင်း၊ ယာဆိုင်းနှင့်တကွ မင်းတက်လှေကားပါရသည်။ စင်ထောင့်၌ ငှက်ပျောပင် စိုက်ခွင့် ရာဇမတ်ကာခွင့်များလည်း ရရှိသည်။ စင်တော်ကြီးတွင် ကြာယပ်နဖူးစည်း တပ်ရသည်။ သိုင်းများလည်း ရသည်။ ရုပ်စုံစင်တော်ကြီးအတွက် တစ်စင်စာ ကိရိယာ အစုံအလင်ကို ရွှေတိုက်တော်အမိန့်နှင့် ဆိုင်ရာတို့က ထုတ်ပေးရသည်။ မင်းတုန်းမင်းနှင့် သီပေါမင်းတို့ လက်ထက်က စင်တော်ကြီးများနှင့်တကွ လက်ယာဆိုင်းတော်၊ လက်ဝဲဆိုင်းတော်တို့သည် မြို့တော်တွင်းမှာသာ ကပြတီးမှုတ်ကြရသည်။ စင်တော်ကလေးဆိုသည်မှာလည်း ဘုရင်၏အမိန့်ဖြင့် တည်ထောင်ထားသော ရုပ်သေးအဖွဲ့ပင် ဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် စင်တော်ကြီးကဲ့သို့ အခွင့်အရေးများ မရရှိပေ။ သမီးတော်စင်မှာ ဘုရင့်သမီးတော်များ၏ အမိန့်ဖြင့် တည်ထောင်ထားသော ရုပ်သေးအဖွဲ့ဖြစ်၍ ဝင်းစင်မှာကား အရပ်စင်ပင် ဖြစ်သည်။ စင်တော်ကလေး၊ သမီးတော်စင်နှင့် ဝင်းစင်ခေါ် အရပ်စင်တို့မှာ စင်တော်ကြီးကဲ့သို့ အခွင့်အရေး မရကြပေ။ သို့သော် စင်တော်ကလေးနှင့် သမီးတော်စင်တို့မှာမူကား ထိုက်သည့်အားလျော်စွာ ချီးမြှောက်ခြင်းကို ခံရသေးသည်။ စင်တော်ကလေးနှင့် သမီးတော်စင်တို့မှာ မြို့တော်တွင်း ကပြသည်ဖြစ်စေကာမူ အမိန့်တော်ခံရတတ်သည်။ ဝင်းစင်ကလေးမှာမူကား အမိန့်တော် မခံရဘဲ ငှားသူရှိလျှင် ကပြနိုင်လေသည်။ ===ရုပ်သေးမင်းသား/မင်းသမီးများ=== အမရပူရနှင့် ရတနာပုံခေတ်တွင် ရုပ်သေးမင်းသား မင်းသမီးများအဖြစ် ကျော်ကြားခဲ့သူ အများအပြား ရှိခဲ့ရာ မင်းသားအဖြစ် ဦးသာပြော၊ ဆရာလှိုက်၊ ဦးအောင်တိုးတို့နှင့် မင်းသမီးများမှာ ဦးသာဇံ၊ ဦးချင်း တောင်၊ ဦးပါတူ၊ ဆရာမူ၊ ဆရာစံ၊ ဆရာမြှင်၊ ဆရာမြဲ၊ ဦးပန်းညိုတို့ ဖြစ်လေသည်။ သီပေါမင်း ပါတော်မူ ပြီးနောက်တွင်ကား မင်းသားဦးဖုန်းမို၊ ဦးလူထွား၊ ပုဂံသား၊ ဦးဘကျော့ (ဦးဘကျော်လည်းဟူ၏။) ဦးရွှေစင်၊ ပုဆိုးခြုံ ဦးရွှေလုံး၊ ဓားထိုးဦးညိုမှိုင်း၊ ချွဲဦးသစ်၊ ဦးကြီးပေါင်တန်း၊ ဦးအုံးခိုင်၊ ဆရာဉာာဏ်၊ ဦးသာဖန်၊ ဦးကြွယ်ကြီး၊ ပိဋကတ်ဆရာမောင်၊ ဆရာသျှန်၊ ဦးစိန်ခို၊ စံပယ်သက်၊ ဦးဘလွန်း၊ စံပယ်တင်တို့ ဖြစ်၍ မင်းသမီးများအဖြစ် ဆရာပု၊ ဦးရှမ်းဖြူ၊ ဦးပေါက်တူး၊ ဦးပေါက်ဆိန် တို့သည် ပရိသတ်နှုတ်ဖျားတွင် တင်ရှိလောက်အောင် စွမ်းဆောင်နိုင်ကြပေသည်။ အထူးသဖြင့် '''အပြောတွင် ဦးဖူးညို၊ အဆိုတွင် ဦးပု'''ဟု ပြောစမှတ်ရလောက်အောင်ပင် ရုပ်သေးမင်းသမီး ဦးဖူးညိုနှင့် ဦးပုတို့သည် နာမည်ရသည့်ဘက်၌ ထူးခြားလှပေသည်။ ရုပ်သေးမင်းသမီး လုပ်သူသည် '''ရုပ်သေးမှာ အသံ၊ ဇာတ်မှာဟန်''' ဆိုသည့်အတိုင်း အသံကောင်းရန်နှင့် အပြောကောင်းရန် အရေးကြီးသည်။ ရှေးခေတ် ရုပ်သေးမင်းသား မင်းသမီးလုပ်သူများသည် အသံကောင်း၊ အပြော ကောင်းလှသဖြင့် အရုပ်ကလေးများက သရုပ်ဆောင်ကပြသည်ကိုပင် ပရိသတ်များ ငိုကြ ရယ်ကြရလေသည်။ ကမ္ဘာ့ကြိုးဆွဲရုပ်သေးတွင် သာမန်အားဖြင့် ပခုံးနှစ်ကြိုး၊ ဦးခေါင်းနှစ်ကြိုး၊ လက်နှစ်ကြိုး၊ ခြေနှစ်ကြိုး၊ ခါးတကြိုးဟူ၍ ကိုးကြိုးသာ ရှိသည်။ ယင်းတို့ကို ဒလက်တွင် စုချည်ကာ ကျွမ်းကျင်စွာ ကပြ အသုံးတော်ခံသည်။ မြန်မာရုပ်သေးတွင် ရှေးအခါက မင်းသားရုပ်မှာ ဦးခေါင်းနှစ်ကြိုး၊ ပခုံးနှစ်ကြိုး၊ ခါးတစ်ကြိုး၊ လက်မောင်းနှစ်ကြိုး၊ လက်ဖျားနှစ်ကြိုးမျှသာတပ်၍ သိမ်သိမ်မွေ့မွေ့ ယဉ်ကျေးစွာ လက်ဟန်ခြေဟန် ဦးခေါင်းဟန်လောက်သာ ကြိုးဟန်ရှိလေသည်။ မင်းသမီးမှာ ဒူးကြိုး၊ ခြေကြိုး နှစ်ခုစီ တိုးရသည်၊ ထိုသို့တိုးရခြင်းကြောင်းမှာ ဘုရင့်ရှေ့တော်တွင် အသုံးခံရသဖြင့် ကြိုးဆွဲသူက မိမိခြေဖျားပေါ်တွင် မင်းသမီးရုပ်တင်၍ ယိမ်းနွဲ့သော အမူအရာဖြစ်အောင် ခြေထိုး၍ မကရ၊ သို့အတွက် ခြေထိုးမည့်အစား ခြေကြိုးတပ်ပေးရလေသည်။ မြန်မာရုပ်သေးတွင် ကြိုးဆွဲပညာသည် တန်ဖိုးအရှိဆုံးနှင့် အခက်ဆုံး ဖြစ်သည်။ သစ်သားရုပ်များကို လူအမူအရာနှင့် ပကတိတူအောင် သဘာဝကျနိုင်သမျှကျအောင် အရုပ်ကြိုးတပ်၍ ဆွဲရသည်။ ရုပ်သေးခေတ် ကောင်းစားခဲ့စဉ်က အပျိုတော်တွင် ကြိုး ၆ဝ ထက်မနည်း ရှိခဲ့ဖူးသည်ဟု ဆိုသည်။ ၁၂၉၅ - ခုနှစ်ဆီက ပေါ်ပေါက်ခဲ့ဖူးသော ကြိုးဆွဲဦးဝင်းဆိုသူ၏ အရုပ်မှာ ကြိုးပေါင်း ၆ဝ ရှိ၍ ထိုအရုပ်မှာ ဒလက်ကို ကိုင်ရုံမျှနှင့် အရုပ်ကလေး လှုပ်နေသည်ဟု ဆိုလေသည်။ မြန်မာရုပ်သေးသဘင်မှ ကဟန်အချို့ကို မြန်မာဇာတ်သဘင်သည်တို့က မှီးကာ အရုပ်ဟန်သက်သက် အက(စင်တော်မင်းသား၊ သို့မဟုတ် စင်တော်မင်းသမီးဟန်)၊ အရုပ်နှင့်လူ ပေါင်းစပ်ကဟန်၊ ယိုးဒယားမူ၊ သို့မဟုတ် ရှေးမြန်မာအကတွင် အရုပ်ဟန်ပေါင်းစပ်ထားဟန် စသည်ဖြင့် အကဟန်အမျိုးမျိုး တီထွင်ကွန့်မြူးလာကြပေသည်။ ယနေ့ မြန်မာသဘင်များတွင် ခေတ် စားနေသော စင်တော်မင်းသား၊ စင်တော်မင်းသမီး၊ အရုပ်ထိုင်၊ အရုပ်ပြေး၊ အရုပ်တက် စသည့် ကကြိုးကဟန်များမှာ ရှေးမြန်မာရုပ်သေးသဘင်၏ အမွေအနှစ်များပင် ဖြစ်ပေသည်။ ကြိုးဆွဲရာတွင် မင်းသမီးရုပ်ကို ကြိုးဆွဲ အကောင်းဆုံးက ဆွဲရသည်။ အဆွဲခက်သည်မှာ ကြိုးနည်းပြီးလျှင် ဟန်များများဆွဲရသည့် ဇော်ဂျီရုပ် ဖြစ်သည်။ ဇော်ထွက်သည့်အခါ မင်းသမီး ကြိုးဆွဲသည် ဇော်ရုပ်ကို ဆွဲရသည်။ အပျိုတော်ရုပ်ကိုလည်း ထိုသူပင် ဆွဲရသည်။ ထိုကြောင့် အပျိုတော်ထွက်ကတည်းကဖြစ်စေ၊ ဇော်ထွက်ကတည်းက ဖြစ်စေ ရုပ်သေးစင်မှ မင်းသမီးကြိုးဆွဲ ကောင်းမကောင်းကို သိနိုင်သည်။ အတော်ဆုံးလူသာ ဇော်ရုပ်ကို ဆွဲရသဖြင့် ဇော်ဆွဲဆိုလျှင် လူတော် လူမော် အဓိပ္ပာယ် ရလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)</ref> == ကိုးကား == မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၁) [[Category:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု]] [[Category:မြန်မာဝေါဟာရများ]] cwjecfq80hut28h40hsd6tko0ig8esj 1040374 1040373 2026-06-23T12:54:00Z Mayor mt 1506 1040374 wikitext text/x-wiki '''ရုပ်သေး'''ဆိုသည်မှာ ခေါင်း၊ ခြေ၊ လက် စသော ကိုယ်အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်းတို့ကို လှုပ်ရှား၍ လူ့သဏ္ဌာန် ဟန်အမူအရာနှင့် ကပြနိုင်စေရန် စီမံပြုလုပ်ထားသော အရုပ်များဖြင့် ခင်းကျင်းကပြခြင်းကို ခေါ်သည်။ ကမ္ဘာ့ရုပ်သေးသဘင်တွင် အကြမ်းအားဖြင့် ရုပ်သေး လေးမျိုးလေးစား ရှိလေသည်။ ယင်းတို့မှာ- # လက်သွင်းရုပ်သေး၊ သို့မဟုတ် လက်ရုပ်သေး၊ # ခြေ၊ လက်၊ ခေါင်း၊ ခါးတို့တွင် ကြိုးအများတပ်ကာ ဒလက်တွင် ချည်ပြီး ကပြရသော ကြိုးဆွဲရုပ်သေး၊ # အရုပ်တွင်းသို့ တုတ်တစ်ချောင်း လျှိုသွင်းပြီး ခြေ လက်တို့တွင် နန်းကြိုးငယ်၊ တုတ်ချောင်းငယ်တို့ တပ်ဆင်ကာ ဆွဲငင်လှုပ်ရှားကပြရသော တုတ်ထိုးရုပ်သေး၊ # ကတ်ထူပြားကို ပြုလုပ်ထားသည့် အရုပ်ကို စင်နောက်ဘက်မှ မီးထိုးပေးကာ အရိပ်ကို လှုပ်ရှားပြရသော ရုပ်သေး စသည်တို့ ဖြစ်၏။ ==လက်သွင်းရုပ်သေး== လက်သွင်းရုပ်သေး၊ သို့မဟုတ် လက်ရုပ်သေး ဆိုသည်မှာ ခေါင်းတစ်ခုတည်းတွင်သာ သစ်သားထည့် တပ်ပြီးလျှင် ကျန် အပိုင်းတို့တွင် ပိတ်စတို့ဖြင့် ဆက်စပ်ချုပ်လုပ်ထားသည်။ အရုပ်၏ အတွင်းပိုင်းသည် အခေါင်းပေါက် ဖြစ်၏။ လက် သွင်းသောအခါ လက်ညှိုးက ခေါင်းပေါက်တွင်းသို့ သွင်းပြီး လျှင် လက်မနှင့် လက်ခလယ်တို့က လက်ပေါက်များအတွင်းသို့ သွင်းရသည်။ လက်သွင်းရုပ်သေးတွင် ရုပ်သေးစင်ပါသော်လည်း စင်တွင် ကြမ်းပြင်မပါချေ။ နောက်ခံကားနှင့်တကွ ရှေ့ကာကား ဖြင့်လည်း ထားရှိရသည်။ ကပြသောအခါ ရုပ်သေးရုပ်၏ အထက်ပိုင်းသာ ပေါ်နေပြီးလျှင် အရုပ်ကိုင်သူက အောက်ဘက် ကနေရသည်။ ရုပ်သေးစင်တွင် ထွန်းထားသည့် မီးသည် အရုပ် နှင့် နောက်ခံကားပေါ်သို့ တည့်တည့်ကျနေရန် လိုသည်။ == ကြိုးဆွဲရုပ်သေး == ကြိုးဆွဲရုပ်သေးမှာမူကား အရုပ်ကို သစ်သားဖြင့် ပြုလုပ် ၍ တောက်ပြောင်သောဖဲ ကတ္တီပါစများဖြင့် ဝတ်ဆင်ပေးထား တတ်သည်။ ခြေဆစ် လက်ဆစ် ခါးဆစ် စသည်တို့တွင် ပတ္တာ ဆက် တပ်ဆင်ထားသဖြင့် အဆစ်တို့ကို လိုသလိုချိုးနိုင်သည်။ မျက်နှာခြေလက် စသည်တို့ကို ဆေးခြယ်ရသည်။ ခြေကြိုး၊ လက်ကြိုး၊ ခါးကြိုး စသည်တို့ကို ဒလက်တွင် ချည်ကာ ကျွမ်း ကျင်စွာ ကပြအသုံးတော်ခံနိုင်သည်၊ သို့သော် ကျွမ်းကျင်မှုကို လွယ်လင့်တကူ မရရှိနိုင်ပေ။ အလေ့အကျင့်များစွာ လိုသည်။ ရုပ်သေးလေးမျိုးတွင် အခက်ဆုံးအမျိုး အစားလည်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာရုပ်သေးသည် ဤကမ္ဘာ့ရုပ်သေး ဒုတိယအမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သည်။ ==တုတ်ထိုးရုပ်သေး== တုတ်ထိုးရုပ်သေး ဆိုသည်မှာ အရုပ်အတွင်း ဇက်အထိ တုတ်ချောင်းကြီးတစ်ချောင်း လျှိုသွင်းထားသည်။ ခြေလက် အတောင်နှုတ်သီး စသည်တို့ကို တုတ်ချောင်းငယ်၊ သို့မဟုတ် နန်းချောင်းငယ်များနှင့် ဆက်သွယ်လှုပ်ရှား ကပြရသည်။ စင်မှာ လက်ထိုးရုပ်သေး ကပြသော ရုပ်သေးစင်မျိုးနှင့် အတူ တူပင် ဖြစ်၏။ ==အရိပ် ရုပ်သေး== အရိပ် ရုပ်သေးဆိုသည်မှာ တုတ်ထိုးရုပ်သေးနှင့် အတူတူ ပင်ဖြစ်၍ ကပြပုံလောက်သာ ကွာခြားသည်။ အရုပ်တို့မှာ များ သောအားဖြင့် ကတ်ထူပြားကို ညှပ်ကာ ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ် သည်။ တုတ်ကြီးတပ်ဆင်ကာ ခေါင်း ခါး ခြေလက်တို့ကို တုတ်ချောင်းငယ်၊ နန်းချောင်းငယ်တို့နှင့် ဆက်သွယ်ထားပုံ တို့မှာ တုတ်ထိုး ရုပ်သေးအတိုင်း ဖြစ်၏။ ငှက်ရုပ်ဆိုလျှင် နှုတ်သီးဟပြသည်။ အတောင်ခတ်ပြသည်။ အမြီးခါပြသည်၊ ခြေ လှမ်းပြသည်။ စင်ပြင်ထားပုံမှာ ရှေ့တွင် ပိတ်ဖြူကားကြီး ချထားပြီးလျှင် ပိတ်ဖြူကားနောက် ခပ်လှမ်းလှမ်းတွင် အရုပ် ထားသည်။ အရုပ်နောက်က မီးထိုးပေးသည်။ အရိပ်ကို ပိတ်ဖြူ ကားပေါ်တွင် တွေ့မြင်ရသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ရုပ်သေးသဘင်သည် မြေထဲပင်လယ်တစ်ဝိုက်မှ အီဂျစ်၊ ဂရိ၊ ရောမစသော ကမ္ဘာ့ရှေးခေတ်ယဉ်ကျေးမှုများ ထွန်းကား ခဲ့စဉ်ကပင် ပေါ်ပေါက်နေပြီဟု ဆိုသည်။ ရုပ်သေးသဘင်သည် ရှေးဦးမဆွကပင် လူထုကို ဖြေဖျော်ရန်အတွက် ပွဲလမ်းသဘင်မျိုး ဖြစ်ခဲ့သည်ဟုလည်း ဆိုသည်။ အလယ်ခေတ်တွင် ဥရောပတိုက်ရှိ အီတလီ၊ ဂျာမနီ၊ ပြင်သစ်နှင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတို့တွင် ရုပ်သေးသဘင်ကို သာသနာဖက်မှ ပုဂ္ဂိုလ်များက ခရစ်တော် ဖွားတော်မူခန်းကဲ့သို့သော အယူဝါဒရေးရာ ဇာတ်လမ်း ဇာတ် ကွက်များကိုကပြရန်အတွက် အသုံးပြုခဲ့ရာ အီတလီနိုင်ငံမှ တစ်ဆင့် ဥရောပတိုက်ရှိ အခြားနိုင်ငံများသို့ ပျံ့နှံ့သွားတန် ရာသည်ဟု ယူဆကြလေသည်။ တရုတ်နိုင်ငံတွင် ရုပ်သေးပညာရပ်သည် စာဟောင်းပေဟောင်းများအရ လွန်ခဲ့သော နှစ် ၂ဝဝဝ ကျော်လောက်ကပင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ကြောင်း သိရ၏။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်လည်း ရုပ်သေးပညာရပ်သည် နှစ်ပေါင်းထိုမျှလောက်ပင် ကြာခဲ့ကြောင်း သိရပြန်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ရုပ်သေးသဘင် ယဉ်ကျေးမှုများသည် ဆူမတြာ၊ ဂျားဗား အစရှိသည့် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ အပါအဝင် ကျွန်းများ၊ မလ္လာယုနှင့်ယိုးဒယားတို့ဘက်သို့ ဆင်းသက်လာခဲ့ပြီးလျှင် ထိုနိုင်ငံများတွင် မိမိတို့ဘာသာနှင့်လူမျိုးအကြိုက်လိုက်ကာ ချဲ့ထွင်ပြင်ဆင်၍ ကပြခဲ့ကြလေသည်။ ဂျားဗားကျွန်းတွင် အထူးသဖြင့် အရိပ်ရုပ်သေးပွဲများမှာ လူကြိုက်များဆဲပင်ဖြစ်၏။ [[မြန်မာ့ရုပ်သေး]]သဘင်သည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၃၈-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော ငစဉ့်ကူးမင်းလက်ထက် သဘင်ဝန်ရာထူးဖြင့် ထမ်းရွက်ရသူ ဦးသော်က စတင်တီထွင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ '''ရုပ်သေးအစ၊ ကျုံးသုံးတန်နှင့် ပုဂံက'''ဟူသော စကားအရ မြန်မာရုပ်သေးသဘင်သည် သက္ကရာဇ် ၁၂ဝ၈ ခုနှစ်၌ နန်းတက်သော ပုဂံမင်းလက်ထက်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်သည်ဟုလည်း ဆိုရန်ရှိသည်။ တစ်ဖန်တုံ [[မြဝတီမင်းကြီးဦးစ]] တီထွင်သည်ဟုလည်း အချို့က ဆိုပြန်သည်။ သက္ကရာဇ် ၁၁၉၉ ခုနှစ်တွင် ရွှေဘိုမင်းတရား အထွတ်အမြတ်သို့ ရောက်သောအခါ မရီးတော် နန်းမတော်မယ်နု၊ စလင်းမင်းသားကြီးမောင်အိုတို့နှင့် အလိုတူ အလိုပါဟူ၍ မြဝတီမင်းကြီးလည်း အကျဉ်းချထားခြင်း ခံရသည်။ ယင်းကဲ့သို့ အကျဉ်းချထားခံနေရစဉ်အတွင်း စိတ်ညစ်ညူးသဖြင့်၎င်း၊ ပျင်းရိငြီးငွေ့သဖြင့်၎င်း အဝတ်စုတ်များကို အရုပ်လုပ်ပြီးလျှင် ကပြစေရာမှ ရုပ်သေး ပေါ်ပေါက်လာကြောင်း အချို့က ဆိုသည်။ သို့သော် သက္ကရာဇ် ၁၁၇ဝ ပြည့်နှစ်လောက်တွင် ရေးသားသော အီနောင် နန်းတွင်းဇာတ်တော်ကြီးတွင် သရေဇာတ်ဟူ၍ရုပ်သေးအကြောင်း ဖော်ပြပါရှိသည်ကိုတွေ့ရပြီးလျှင် အင်းဝခေတ် ဒုတိယမင်းခေါင် လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၈၄၆ ခုနှစ်က ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရရေးသော ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီး၌၎င်း၊ သက္ကရာဇ် ၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရပင် ရေးသားသော သံဝရပျို့၌၎င်း ရုပ်သေးသဘင်သည် အင်းဝခေတ်ကပင်လျှင်ပေါ်ပေါက်နေပြီဖြစ်ကြောင်းဆိုနိုင်လေသည်။ ထိုမှတစ်ပါး သုတေသီ အချို့ကလည်း မြန်မာရုပ်သေးသည် မြန်မာ့မူပိုင် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ရှေးအခါက ရုပ်သေးသဘင်ကို အမြင့်သဘင်၊ ဇာတ်ကို အနိမ့်သဘင်ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြပြီးလျှင် ဇာတ်၊ အငြိမ့်၊ ရုပ်သေး စသည့် သဘင်သုံးမျိုးတွင် ရုပ်စုံသဘင်သည် အခက်ဆုံး၊ အနက်ဆုံး၊ အရင့်ဆုံးဟူ၍ ပညာရှင်အပေါင်းတို့ မှတ်ယူခဲ့ကြပေသည်။ မြန်မာရုပ်သေးသဘင်သည် အလွန် စည်းကမ်းကလနားကြီးသော သဘင်မျိုး ဖြစ်သည်။ ရုပ်သေးကပြရန် စင်ကိုပင် ထင်သလို မဆောက်လုပ်ရပေ။ ရုပ်သေးစင် အကယ်၍ လယ်ကွက်ထဲတွင် ဆောက်သည်ဆိုပါက လယ်ကန်သင်းကို ခွ၍ မဆောက်ရဘဲ မလွှဲမရှောင်သာ၍ ဆောက်ရလျှင်လည်း လယ်ကန်သင်းကို ဖြတ်ထားရလေသည်။ ရုပ်သေးစင်သည် အမြင့်သုံးတောင်၊ မျက်နှာစာအကျယ်အဝန်း ခုနစ်ပင်ခြောက်ခန်းဖြစ်၍ ခန်းဖွင့် ငါးတောင် ရှိရသည်။ လက်ယာဘက်၊ လက်ဝဲဘက်တို့တွင် ငါးပင်လေးခန်း၊ ခန်းဖွင့် ငါးတောင်ရှိရ၍ ရုပ်သေးစင်နောက်ဖက်တွင် သုံးပင်နှစ်ခန်း၊ ခန်းဖွင့်ငါးတောင် ရှိရသည်။ ရုပ်သေးစင်ဆောက်ရာ၌ ကြသောင်း ဝါး၊ ကြခတ်ဝါးများကို မသုံးရဘဲ၊ အမိုးမှာလည်း သက်ငယ်ပျစ်ကိုသာ မိုးရ၏။ ဝါးများကို ဆက်သောအခါ တေ့ဆက်မလုပ်ရ၊ ဝါးအခေါင်းထဲသို့ အခြားဝါးတစ်လုံးသွင်း၍ မဆက်ရပေ။ ရှေ့လက်တန်းတွင် မင်းပေါက် ချန်လှပ်ထားရ၍ မင်းပေါက်သည် ဆိုင်းဝိုင်းနှင့် တည့်နေရသည်။ ပွဲခင်းအတွင်းရှိ မင်းလမ်းနှင့်လည်း တည့်နေရသည်။ ပွဲခင်းအတွင်းရှိ မင်းလမ်းနှင့်လည်းတည့်နေရသည်။ မတည့်လျှင် ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားတတ်သည်ဟု အယူရှိကြ၏။ မင်းပေါက်ထားရာ၌ လက်တန်းဝါးကို ခေါင်းချင်း ဆိုင်ထားရသည်။ သက်ငယ်ပျစ်များ မိုးရာတွင်လည်း အပျစ်စဉ် မှန်စေရသည်။ ရုပ်သေးစင် ဆောက်လုပ်ရာတွင်လည်း ရွာကို ကျောပေး၍ မဆောက်လုပ်ရပေ။ ရုပ်သေး ကပြရမည့် ပညာသည်များမှာ ရှေးအခါက ယောက်ျား ပညာတတ်များသာ ကပြရသည်။ မည်သည့်မိန်းမမျှ မပါဝင်ရပေ။ ထိုကြောင့်ပင် ရုပ်သေးမင်းသမီးများမှာ ယောက်ျားမင်းသမီးချည့်သာ ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ == မြန်မာရုပ်သေး == မြန်မာရုပ်သေးသဘင်တွင် ရုပ် ၂၈ ပါးကို အစွဲပြုပြီးလျှင် အရုပ် ၂၈ ရုပ် ပါဝင်မြဲ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ထို ၂၈ မျိုးသောအရုပ်တို့မှာ # နတ်ကတော်ရုပ်၊ # မြင်း၊ # ဆင်၊ # ကျား၊ # ဆင်ထိန်း၊ # ကုမ္ဘော ဘီလူး၊ # ကုမ္ဘဏ်ဘီလူး၊ # ကြက်တူရွေး၊ # ငှက်ရုပ်၊ # ဂဠုန်၊ # နဂါး၊ # ဇော်ဂျီ၊ # သူဌေး၊ # စုန်းမ၊ # နတ်၊ # နေရာထိုင်ခင်းအရုပ်၊ # ရှင်ဘုရင်၊ # ရွှေနန်းဆက်မိဖုရား၊ # မင်းသားလတ်၊ # မင်းသားနုရုပ်၊ # မင်းသမီး၊ # သံချိုလက်စွဲ၊ # သံပျက်လက်စွဲ၊ # မင်းကြီး သက်တော်ရှည်၊ # ရွှေတိုက်ဝန်၊ # ဝန်ထောက်၊ # ဂုတ်ဝန်၊ (တစ်ခါတစ်ရံ) မြို့တော်ဝန်၊ # ပုဏ္ဏား (တစ်ခါတစ်ရံ) ဆရာတော်ရုပ်တို့ဖြစ်သည်။ အခြားမှတ်တမ်းတစ်စောင်တွင် - # နတ်ကတော်ရုပ်-၂၊ # မြင်းရုပ်-၁၊ # ဆင်ဖြူဆင်မည်း-၂၊ # ကျားရုပ်-၁၊ # မျောက်ရုပ်-၁၊ # ကြက်တူရွေး-၁၊ # နဂါးရုပ်-၁၊ # ဘီလူးရုပ်-၂၊ # ဇော်ဂျီ-၁၊ # ဝန်ကြီး-၄၊ # မင်းသား-၁၊ # ရှင်ဘုရင်-၁၊ # မင်းသမီး-၁၊ # မင်းသား ကြီး မျက်နှာနီနှင့် မျက်နှာဖြူ-၂၊ # ပုဏ္ဏား-၁၊ # ရသေ့-၁၊ # နတ်-၁၊ # ဗြဟ္မာ-၁၊ # အမယ်အို-၁၊ # လူပြက်-၂ ဟူ၍ ဖော်ပြထားလေသည်။ ===ပြုလုပ်နည်း=== အရုပ်များ ထုလုပ်ရာတွင် လူ မြင်း နတ်ရုပ်များကို ယမနေသား၊ သစ်မဉ္ဇူသားများဖြင့် ထုလုပ်ရမည်။ ကျန်အရုပ်များကို လက်ပံ သံသတ်ပင်သားများဖြင့် ထုလုပ်အပ်သည်။ မည်သည့်အရုပ်မဆို အင်္ဂါစုံ ပါစေရမည်ဟု ဆိုသည်။ များသောအားဖြင့် ယမနေသားကို မင်းသမီးရုပ်တုရာတွင်သာ အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ ရှင်ဘုရင်ရုပ်၊ မင်းသားရုပ်တို့ကို ထုလုပ်သောအခါ ဧကရာဇ်သားကို အသုံးပြုသည်။ ဝန်ကြီးရုပ်၊ လက်စွဲတော်ရုပ် စသည်တို့ကို လက်ပံသား၊ ပုန်းမဲစာသား၊ မအူသားများကို အသုံးပြုသည်။ အရုပ်၏အမြင့်မှာ တစ်ထောင့်ထွာ တစ်တောင့်တစ်မိုက်ခန့်သာ ရှိလေသည်။ အရုပ်ကို ဆေးခြယ်သောအခါ တိရစ္ဆာန်ရုပ်များကို အကောင်အထည် ပေါ်ရုံလောက်သာ ဆေးခြယ်ရန် လိုသည်။ လူရုပ်များကို ဆေးခြယ်သောအခါ အထူးဂရုပြု၍ ရှင်ဘုရင်ရုပ်၊ ဝန်ကြီးရုပ်များဆိုလျှင် ခံ့ညားတည်ကြည်အောင် ခြယ်ရသည်။ မင်းသားရုပ်၊ မင်းသမီးရုပ်၊ အပျိုတော်ရုပ်များကို လှပတင့်တယ် ရှုချင်စဖွယ် ဖြစ်အောင် ခြယ်ရသည်။ လက်စွဲတော်ရုပ် (ဝါ) လူပြက်ရုပ်တို့ကိုမူကား ကြည့်ရှုရုံမျှဖြင့် ရယ်ရွှင်စရာဖြစ်အောင် ခြယ်ရသည်။ သို့သော် များသောအားဖြင့် လူရုပ်များကို ခပ်ပြုံးပြုံး ရေးခြယ်ထားလေ့ ရှိလေသည်။ ===အဝင်အထွက် ကပြပုံ=== ရုပ်စုံထွက်သောအခါ သူ့အရုပ်နှင့် သူ့တီးကွက် သတ်မှတ်ထားချက်ရှိသည်။ ပမာအားဖြင့် ရှင်ဘုရင်ရုပ်ဆိုလျှင် ထွက်လာပြီးသော် နန်းပေါ်မှာ ထိုင်ရသည်။ ထိုနောက် ကန်တော့ခံသည်။ တီးကွက်မှာ စမုတ် ခံတီးရသည်။ နန်းတွင်းဝန်၊ ဂုတ်ဝန်၊ တပတ်ဝန်၊ ပြည်ခံဝန်(ဝါ) ခါးကြပ်ဝန်တို့ ထွက်လျှင် သပြေခံ၍ အခန်းခန်း တီးပြီးလျှင် သပြေနှင့်ပင် နန်းသို့ဝင်ရသည်။ အပျိုတော်ထွက်လျှင် ဘွဲ့ခံတီး၍ သံစုံည|ပ်ကာ မြမြ မောင်းမောင်းနှင့် သတ်၍ ဝင်ရသည်။ ဆင်ရုပ် ကျားရုပ် ထွက်လာသောအခါ '''သောင်းလုံးမြေလျှံ'''ကို တီးရသည်။ နဂါးရုပ်ထွက်သောအခါ '''ရွှေနဂါးကြီး ခြုံစရာ ဖဲကတ္တီပါ၊ ကတ္တီပါ ရှာပါအုံး၊ မိုးတောင်ကချုန်း''' တီး ရသည်။ ဂဠုန်ထွက်သောအခါ ဗိန်းဗောင်းကို တီးရသည်။ ဘီလူးရုပ်၊ ကျေးရုပ် ထွက်သောအခါ '''လွမ်းစရာသည် မြိုင်လယ်မှာ'''တီးရသည်။ မြင်းရုပ် ထွက်လာသောအခါ '''ရွှေဘိုမြင်းရယ်လေး''' တီးရလေသည်။ ထို့ပြင် အရုပ်ထွက်ရာတွင်လည်း စည်းကမ်းများ ရှိသေးသည်။ လက်ဝဲဘက် လက်တန်းထိပ်မှ စ၍ မြင်းထွက်လျှင် လက်ယာဘက် ထီးနန်းစိုက်မည်ဟု သိရသည်။ အလယ်မင်းပေါက်မှ မြင်းစ၍ထွက်လျှင် လက်ယာဘက်တွင် တစ်ပြည်ထောင်၊ လက်ဝဲဘက်တွင် တစ်ပြည်ထောင် ထီးနန်းစိုက်မည်ဟု သိရသည်။ တစ်နည်း ပိတ်လက်တန်းရှေ့တွင် သစ်ပင်နှစ်ပင် စိုက်လျှင် နှစ်ပြည်ထောင် ထီးနန်းစိုက်မည်ဟု ပရိသတ်က သိရ၏။ နှစ်ပြည်ထောင် ထီးနန်းစိုက်သောအခါ လက်ယာဘက်တွင် နန်းတော်နန်းဆောင်ပုံချ ပြီးမှ လက်ဝဲဘက်တွင် နန်းတော်ချရသည်။ နန်းတော် နန်းဆောင်ပုံများ သလွန်တော်များကို လက်တန်းပေါ်က ကျော်၍ ချစိုက်ရသည်။ လက်တန်းဖုံးအောက်မှ ထုတ်၍ ချစိုက်ရုံး ထုံးစံမရှိပေ။ ဟိမဝန္တာခန်း ထွက်ခါနီး သစ်ပင်တို့ကို ချစိုက်သောအခါ လက်တန်းဖုံးအောက်က ထုတ်၍ ချစိုက်ရသည်။ ဟိမဝန္တာခန်း ထွက်သောအခါ မျောက်ရုပ်၊ ဝိဇ္ဇာဇော်ဂျီရုပ်၊ ငှက်ဂဠုန်ရုပ်များသည် ခုန်လွှား ပျံတက်နိုင်သော သတ္တဝါများဖြစ်သည့်အလျောက် လက်တန်းထိပ်မှ စတင်မထွက်ရဘဲ၊ လက်တန်းပေါ်မှ ခုန်ထွက် ခုန်ဝင်ရသည်။ ဘီလူးရုပ်၊ ကျားရုပ်၊ ဆင်ရုပ်များ ထွက်သောအခါ လက်တန်းထိပ်မှ ဆွဲယူရသည်။ နဂါး၊ မိကျောင်း စသည့်ရေ၌ ကျက်စားသော တိရစ္ဆာန်အရုပ်များ ထွက်သောအခါ ဆင်ရုပ်၊ မြင်းရုပ်တို့ကဲ့သို့ မြှောက်မဆွဲရဘဲ ရုပ်စုံစင်ကြမ်းပြင်နှင့် လွတ်မထွက်သွားရန် သတိထားရလေသည်။ ရုပ်သေးကပြပုံမှာ ပထမပိုင်းတွင် ညဉ့်ဦးယံ သဘာယံပွဲဖြစ်၍ လူစုသည့်အနေနှင့် လူငယ်များအကြိုက် ဟိမဝန္တာမှ မြင်း၊ မျောက်၊ ကျား၊ ဆင်၊ ဇော်ဂျီ စသည်တို့ကို ပွဲထုတ်လေသည်။ ဤပထမပိုင်းကို ဟိမဝန္တာခန်းဟုလည်း ခေါ်သည်။ မြန်မာတို့၏ ဇာတ်သဘင် အစဉ်အလာအရ မည်သည့် ဇာတ်ကိုကပြသည်ဖြစ်စေ ပထမတိုင်းပြည် တည်ရသည်။ ကမ္ဘာရှိမှလည်း တိုင်းပြည်တည်နိုင်သဖြင့် တိုင်းပြည်မတည်ခင် ကမ္ဘာတည်ပြဖို့ လိုသည်။ ကမ္ဘာတည်ပုံ ပျက်ပုံ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒအရ ကမ္ဘာအသစ် ဖြစ်လာခါနီးတွင် ကမ္ဘာပြုမိုးကြီး ရွာ၍ ထိုအခါတွင် အာကာသတွင် ရေလောကဓာတ်ကြီး တည်လာကာ၊ ရေခြောက်သွားလျှင် မြေမျက်နှာပြင်သည် စည်မျက်နှာပြင်ကဲ့သို့ တစ်ညီတည်း ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထိုနောက် နေလနက္ခတ် ပေါ်လာ၍ ဥတုသမုဋ္ဌာန်ကြောင့် အနိမ့်အမြင့် ရှိလာပြီးလျှင် တောတောင်ရေမြေ ဖြစ်ပေါ်လာကြသည်။ မြင်းမိုရ် ဟိမဝန္တာတောတောင် ရေမြေသမုဒ္ဒရာတို့ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထိုကြောင့် ကမ္ဘာကြီး တည်ပြသည့်အခန်းကိုထွင်ကာ လူလည်း စုရာရောက်၊ ကလေးများလည်း ဖျော်ဖြေရာ ကျစေရန် ကမ္ဘာတည် ပြီးနောက် ဟိမဝန္တာတောထဲတွင် ဘာသာဘာဝ ဟိမဝန္တာသူ၊ ဟိမဝန္တာသားတို့ ပျော်မြူးနေကြဟန်ကို ကလေးများအတွက် ပြသခြင်းဖြစ်၍ ဟိမဝန္တာခန်းဟု ခေါ်သည်။ ဦးစွာပထမ နတ်ကတော် (အပျိုတော်) ထွက်ပြီးလျှင် မြို့တော်ရှင်၊ နယ်တော်ရှင် ခေါ်သော နတ်ကြီးများကို ကန်တော့၍ ဆုမွန်ကောင်းတောင်းသော သီချင်းများ သီဆိုလျက် ဆိုင်းဝိုင်းကမူ နတ်ချင်းများကို တီးမှုတ်ပေးနေရလေသည်၊ နတ်ကတော်သည် အပျိုတော် ၁၂ ခန်းကုန်အောင် ကပြရသည်။ နတ်ကတော်ပြီးလျှင် မြင်းရုပ်ထွက်၏။ သဘောမှာ ကမ္ဘာဦးတွင် မြင်းခေါင်းသဏ္ဌာန်ရှိသော အဿဝဏီနက္ခတ် ပေါ်လာခြင်းကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆို၏။ ထိုမြင်းရုပ်ကို ပရိသတ်ဖက်သို့ ဦးခေါင်းလှည့်ကာ ဘေးတိုက်ထွက်စေရာ မြင်းတက် ယိုးဒယားစသော တီးလုံးသွားများဖြင့် ဆိုင်းချက်က ပို့ပေးရလေသည်။ မြင်း ဝင်ပြီးသော် မျောက်၊ ကျား၊ ဆင်၊ ဇော်ဂျီ စသည်တို့ အစဉ်အလိုက် ထွက်ကြရသည်။ ထိုသို့ ပထမပိုင်းအရုပ်များကို အစဉ်အလိုက် တီးကွက်၊ အမျိုးမျိုးသော ဆိုင်းချက်ဖြင့် စံနစ်တကျ ပွဲထုတ်ပြီးနောက် ဒုတိယပိုင်းတွင်ကား တိုင်းပြည်တစ်ပြည်ကို တည်ရခြင်းသဘောထင်ရှားအောင် ဘုရင်နှင့် ဝန်ကြီးများ စထုတ်ရ၏။ ထိုအခန်းမှ စ၍ ပြလိုရာ ဇာတ်ကြောင်း ဖော်ရလေသည်။ ထိုနောက် မင်းသား၊ မင်းသမီး နှစ်ပါးသွားခန်းပြီးလျှင် နောက်ဆုံး ဇာတ်လမ်းအလျောက် လွမ်းခန်းဆွေးခန်းများကို ပြသကြသည်။ ရုပ်သေးသဘင် (ဝါ) အမြင့်သဘင်များ၏ စည်းစံနစ်အတွက် သက္ကရာဇ် ၁၁၈၃ ခုနှစ် စစ်ကိုင်းမင်းတရားကြီးသည် အမရပူရမြို့တော်၌ စိုးစံတော်မူစဉ် ရွှေတောင်မြို့စားသဘင်ဝန် ဦးသော်၏ အမိန့်တော် ပြန် တမ်းတွင် ဖော်ပြပါရှိသည်မှာ- '''ရုပ်သေးမှာ ၅၅ဝ နိပါတ်၊ ရာဇဝင်၊ မဟာဝင်၊ ဇင်းမယ် စသော ဇာတ်များ၊ သိုက်နှင့် ဝတ္ထုများ၊ ဘုရားသမိုင်းများကို ခင်းကျင်းပြသနိုင်၏။ ပွဲကို သုံးညဉ့်ကပြရမည်။ အစညဉ့်တွင် ရှေးဦးစွာ ဆိုင်းမှ (လေ၊ မီး၊ မိုး)ဟု သုံးကြိမ်တီးပြီးမှ နတ်မိန်းမ စ၍ ထွက်ရမည်။ ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်း လက်ယာထွန်းသောကြောင့် လက်ယာဘက်မှ စ၍ ထွက်ရမည်။ ပထမ စင်တိုင်၊ ဒုတိယနယ်ရှင်တိုင်၊ တတိယ ပွဲကြည့်ပရိသတ်ကို တိုင်တည်ရမည်။ သို့တိုင်တည်ရာတွင် မင်းသားလုပ်သူ မင်းသမီးလုပ်သူ နှစ်ဦးမှတစ်ပါး အခြားလူ သီဆိုခြင်း မပြုရ။ ဆိုင်းဆရာများက တီးခွင့်ရှိသော ၃၇ ချင်း သံချပ်ကြီးများ တီးမှုတ်၍ ဆုံးလျှင် လက်ရုံးတန်းအထက်သို့ အထိအခိုက်မရှိအောင် မ၍ တင်ရမည်။''' '''၎င်းနောက် တောသုံးထောင်ရှိသည်ကို ရည်ရွယ်၍ တောပင် သုံးပင် စိုက်ရမည်။ တောပင်မှာ ဓာတ်နံကောင်းသော သစ်ပင်မှ ယူရမည်။ နွယ် စသည်တို့ကို မယူရ။ တောပင်ကို စကြဝဠာတံတိုင်းကို ရည်ရွယ်၍ ကာရံထားသော လက်တန်းအဝတ်အောက်မှ အထက်သို့ စိုက်ထူရမည်။ ထိုနောက် နဂါး ဂဠုန် ထွက်ရမည်။ နဂါးမှာ အောက်မှ အထက်သို့၊ ဂဠုန်မှာ အထက်မှ အောက်သို့ ထွက်ပြရမည်။ ယက္ခမှာ လက်ယာ၊ ကုမ္ဘဏ် မှာ လက်ဝဲထွက်ရမည်။ မျောက်ထွက်လျှင် တောပင်ထိပ်မှ ကြောက်လန့်သည့်ပုံ ပြရမည်။ ထိုနောက် ဆင် ကျား- ဆင်မှာ လက်ဝဲ၊ ကျားဆွဲ လက်ယာ ထွက်ရမည်။ ထိုနောက် မြင်းထွက်ရမည်။ မြင်းမှာ နန်းတည်ရာဘက်သို့ မျက်နှာမူ၍ ပထမလေးဖက်၊ ဒုတိယဆင်ရံ၊ တတိယဒုန်းဟု သုံးမျိုးက ရမည်။ ၎င်းနောက် နန်းရှိရာ ဘက်သို့ ဝင်ရမည်။ ထိုနောက် ဝိဇ္ဇာ ဇော်ဂျီဟူသော ဇော်ဂျီကို ပြရမည်။ ဆေးကြိတ်ဟန်၊ ဆေးကြူး ဟန်ပြ၍ လှပသော ကကွက်များဖြင့်သာ ပြရမည်။ ဇော်ဂျီမှာ အလယ်မင်းပေါက်ကသော်လည်းကောင်း၊ လက်တန်းပေါ်ကသော်လည်းကောင်း ထွက်ဝင် ကပြခွင့် ရှိသည်။ ၎င်းနောက် ကပြမည့် ဇာတ်အလျောက် ထီးနန်းကို လက်ယာဘက်တွင် ချရမည်။ နန်းပြိုင်ဖြစ်မူ လက်ယာဘက်က အလျင်ချရမည်။ ရသေ့ကျောင်းပါမူ ထိုနန်းနှင့်အတူ ချရမည်။ ၎င်းနောက် ကပြမည့် ဇာတ်အလျောက် ထီးနန်းကို လက်ယာဘက်တွင် ချရမည်။ နန်းပြိုင်ဖြစ်မူ လက်ယာဘက်က အလျင်ချရမည်။ ရသေ့ကျောင်းပါမူ ထိုနန်းနှင့်အတူ ချရမည်။ ၎င်းနောက် (၁) နန်းရင်းဝန်၊ (၂) တရားဝန်၊ (၃) ဝန်ထောက်တော်မင်း၊ (၄) မြို့ဝန်မင်းဟူသော အစဉ်အတိုင်း လက်ဝဲမှ ယာသို့ သိမ်မွေ့စွာ ညီလာဝင်ရမည်။ ညီလာမစုံမီ ဓမ္မသတ်၊ ရာဇသတ်၊ ဖြတ်ထုံးများကို တည်ကြည်လေးနက်သောအသံဖြင့် ဆွေးနွေး ပြောဆိုရမည်။ ထိုနောက် စမုတ်ခံကို တီး၊ ထွက်စည် ယွန်းပြီးသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ဘုရင်နန်းထိုင်ပြီး ဖြစ်ရမည်။ ၎င်းနောက် ညီလာခံ ပြီးလျှင် ဇာတ်ပန္နက် ရိုက်ရမည်။ မည်သည့်ဇာတ်ကို ကပြသည်ဖြစ်စေ နန်းပေါ်မှ ရှင်ဘုရင် ငိုခြင်းမပြု။ ရာဇဣန္ဒြေနှင့်သာ ပြောဆိုရမည်။ ၎င်းနောက် ဇာတ်ကြောင်းကို အသင့်ဖြစ်အောင် ညွှန်း၍ လေပြေချ။ လေပြေမှာ သိုက်တဘောင် စသောလင်္ကာများ ပထမညဉ့်တွင် ရွတ်ဆိုခြင်း မပြုရ။ နောက်ညဉ့်မှသာ ရွတ်ဆိုရမည်။ ဇာတ်လမ်းအလျောက် ကပြရမည့်ပွဲမှာ မည်သည့်အခါမဆို သုံးညဉ့်ကပြရမည်။ ပြသပြောဆို သီကုံးရာတွင် သာသနာ၊ ရာဇာ၊ ဘာသာများ ကို မထိပါးစေရ၊ ပြက်လုံးများမှာ ရဟန်း ပုဏ္ဏား ကြားမကောင်းသော ပြက်ရယ်မှု မပြုရ။ လွန်ကြူးခဲ့သော သူအား ကိုယ်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ လက်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ လျှာကိုသော်လည်းကောင်း လှီးဖြတ်ခွင့် ရှိစေရမည်။''' မြန်မာဘုရင်များလက်ထက်တွင် ရုပ်သေးစင်များကို - # စင်တော်ကြီး၊ # စင်တော်ကလေး၊ # သမီးတော်စင်၊ # ဝင်းစင်ဟူ၍ ခွဲခြားထားခဲ့သည်။ စင်တော်ကြီးဆိုသည်မှာ ဘုရင်မင်းမြတ်၏အမိန့်ဖြင့်သာ တည်ထောင်ထားသော ရုပ်သေးအဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ ထင်ပေါ်ကျော်ကြား ပညာသားပါပါ ကပြအသုံးတော်ခံနိုင်သော ပညာသည်များကို မြို့စားရွာစား ချီးမြှောက်တော်မူလေ့ရှိသည်။ စင်တော်ကြီးသည် ဝဲဆိုင်း၊ ယာဆိုင်းနှင့်တကွ မင်းတက်လှေကားပါရသည်။ စင်ထောင့်၌ ငှက်ပျောပင် စိုက်ခွင့် ရာဇမတ်ကာခွင့်များလည်း ရရှိသည်။ စင်တော်ကြီးတွင် ကြာယပ်နဖူးစည်း တပ်ရသည်။ သိုင်းများလည်း ရသည်။ ရုပ်စုံစင်တော်ကြီးအတွက် တစ်စင်စာ ကိရိယာ အစုံအလင်ကို ရွှေတိုက်တော်အမိန့်နှင့် ဆိုင်ရာတို့က ထုတ်ပေးရသည်။ မင်းတုန်းမင်းနှင့် သီပေါမင်းတို့ လက်ထက်က စင်တော်ကြီးများနှင့်တကွ လက်ယာဆိုင်းတော်၊ လက်ဝဲဆိုင်းတော်တို့သည် မြို့တော်တွင်းမှာသာ ကပြတီးမှုတ်ကြရသည်။ စင်တော်ကလေးဆိုသည်မှာလည်း ဘုရင်၏အမိန့်ဖြင့် တည်ထောင်ထားသော ရုပ်သေးအဖွဲ့ပင် ဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် စင်တော်ကြီးကဲ့သို့ အခွင့်အရေးများ မရရှိပေ။ သမီးတော်စင်မှာ ဘုရင့်သမီးတော်များ၏ အမိန့်ဖြင့် တည်ထောင်ထားသော ရုပ်သေးအဖွဲ့ဖြစ်၍ ဝင်းစင်မှာကား အရပ်စင်ပင် ဖြစ်သည်။ စင်တော်ကလေး၊ သမီးတော်စင်နှင့် ဝင်းစင်ခေါ် အရပ်စင်တို့မှာ စင်တော်ကြီးကဲ့သို့ အခွင့်အရေး မရကြပေ။ သို့သော် စင်တော်ကလေးနှင့် သမီးတော်စင်တို့မှာမူကား ထိုက်သည့်အားလျော်စွာ ချီးမြှောက်ခြင်းကို ခံရသေးသည်။ စင်တော်ကလေးနှင့် သမီးတော်စင်တို့မှာ မြို့တော်တွင်း ကပြသည်ဖြစ်စေကာမူ အမိန့်တော်ခံရတတ်သည်။ ဝင်းစင်ကလေးမှာမူကား အမိန့်တော် မခံရဘဲ ငှားသူရှိလျှင် ကပြနိုင်လေသည်။ ===ရုပ်သေးမင်းသား/မင်းသမီးများ=== အမရပူရနှင့် ရတနာပုံခေတ်တွင် ရုပ်သေးမင်းသား မင်းသမီးများအဖြစ် ကျော်ကြားခဲ့သူ အများအပြား ရှိခဲ့ရာ မင်းသားအဖြစ် ဦးသာပြော၊ ဆရာလှိုက်၊ ဦးအောင်တိုးတို့နှင့် မင်းသမီးများမှာ ဦးသာဇံ၊ ဦးချင်း တောင်၊ ဦးပါတူ၊ ဆရာမူ၊ ဆရာစံ၊ ဆရာမြှင်၊ ဆရာမြဲ၊ ဦးပန်းညိုတို့ ဖြစ်လေသည်။ သီပေါမင်း ပါတော်မူ ပြီးနောက်တွင်ကား မင်းသားဦးဖုန်းမို၊ ဦးလူထွား၊ ပုဂံသား၊ ဦးဘကျော့ (ဦးဘကျော်လည်းဟူ၏။) ဦးရွှေစင်၊ ပုဆိုးခြုံ ဦးရွှေလုံး၊ ဓားထိုးဦးညိုမှိုင်း၊ ချွဲဦးသစ်၊ ဦးကြီးပေါင်တန်း၊ ဦးအုံးခိုင်၊ ဆရာဉာာဏ်၊ ဦးသာဖန်၊ ဦးကြွယ်ကြီး၊ ပိဋကတ်ဆရာမောင်၊ ဆရာသျှန်၊ ဦးစိန်ခို၊ စံပယ်သက်၊ ဦးဘလွန်း၊ စံပယ်တင်တို့ ဖြစ်၍ မင်းသမီးများအဖြစ် ဆရာပု၊ ဦးရှမ်းဖြူ၊ ဦးပေါက်တူး၊ ဦးပေါက်ဆိန် တို့သည် ပရိသတ်နှုတ်ဖျားတွင် တင်ရှိလောက်အောင် စွမ်းဆောင်နိုင်ကြပေသည်။ အထူးသဖြင့် '''အပြောတွင် ဦးဖူးညို၊ အဆိုတွင် ဦးပု'''ဟု ပြောစမှတ်ရလောက်အောင်ပင် ရုပ်သေးမင်းသမီး ဦးဖူးညိုနှင့် ဦးပုတို့သည် နာမည်ရသည့်ဘက်၌ ထူးခြားလှပေသည်။ ရုပ်သေးမင်းသမီး လုပ်သူသည် '''ရုပ်သေးမှာ အသံ၊ ဇာတ်မှာဟန်''' ဆိုသည့်အတိုင်း အသံကောင်းရန်နှင့် အပြောကောင်းရန် အရေးကြီးသည်။ ရှေးခေတ် ရုပ်သေးမင်းသား မင်းသမီးလုပ်သူများသည် အသံကောင်း၊ အပြော ကောင်းလှသဖြင့် အရုပ်ကလေးများက သရုပ်ဆောင်ကပြသည်ကိုပင် ပရိသတ်များ ငိုကြ ရယ်ကြရလေသည်။ ကမ္ဘာ့ကြိုးဆွဲရုပ်သေးတွင် သာမန်အားဖြင့် ပခုံးနှစ်ကြိုး၊ ဦးခေါင်းနှစ်ကြိုး၊ လက်နှစ်ကြိုး၊ ခြေနှစ်ကြိုး၊ ခါးတကြိုးဟူ၍ ကိုးကြိုးသာ ရှိသည်။ ယင်းတို့ကို ဒလက်တွင် စုချည်ကာ ကျွမ်းကျင်စွာ ကပြ အသုံးတော်ခံသည်။ မြန်မာရုပ်သေးတွင် ရှေးအခါက မင်းသားရုပ်မှာ ဦးခေါင်းနှစ်ကြိုး၊ ပခုံးနှစ်ကြိုး၊ ခါးတစ်ကြိုး၊ လက်မောင်းနှစ်ကြိုး၊ လက်ဖျားနှစ်ကြိုးမျှသာတပ်၍ သိမ်သိမ်မွေ့မွေ့ ယဉ်ကျေးစွာ လက်ဟန်ခြေဟန် ဦးခေါင်းဟန်လောက်သာ ကြိုးဟန်ရှိလေသည်။ မင်းသမီးမှာ ဒူးကြိုး၊ ခြေကြိုး နှစ်ခုစီ တိုးရသည်၊ ထိုသို့တိုးရခြင်းကြောင်းမှာ ဘုရင့်ရှေ့တော်တွင် အသုံးခံရသဖြင့် ကြိုးဆွဲသူက မိမိခြေဖျားပေါ်တွင် မင်းသမီးရုပ်တင်၍ ယိမ်းနွဲ့သော အမူအရာဖြစ်အောင် ခြေထိုး၍ မကရ၊ သို့အတွက် ခြေထိုးမည့်အစား ခြေကြိုးတပ်ပေးရလေသည်။ မြန်မာရုပ်သေးတွင် ကြိုးဆွဲပညာသည် တန်ဖိုးအရှိဆုံးနှင့် အခက်ဆုံး ဖြစ်သည်။ သစ်သားရုပ်များကို လူအမူအရာနှင့် ပကတိတူအောင် သဘာဝကျနိုင်သမျှကျအောင် အရုပ်ကြိုးတပ်၍ ဆွဲရသည်။ ရုပ်သေးခေတ် ကောင်းစားခဲ့စဉ်က အပျိုတော်တွင် ကြိုး ၆ဝ ထက်မနည်း ရှိခဲ့ဖူးသည်ဟု ဆိုသည်။ ၁၂၉၅ - ခုနှစ်ဆီက ပေါ်ပေါက်ခဲ့ဖူးသော ကြိုးဆွဲဦးဝင်းဆိုသူ၏ အရုပ်မှာ ကြိုးပေါင်း ၆ဝ ရှိ၍ ထိုအရုပ်မှာ ဒလက်ကို ကိုင်ရုံမျှနှင့် အရုပ်ကလေး လှုပ်နေသည်ဟု ဆိုလေသည်။ မြန်မာရုပ်သေးသဘင်မှ ကဟန်အချို့ကို မြန်မာဇာတ်သဘင်သည်တို့က မှီးကာ အရုပ်ဟန်သက်သက် အက(စင်တော်မင်းသား၊ သို့မဟုတ် စင်တော်မင်းသမီးဟန်)၊ အရုပ်နှင့်လူ ပေါင်းစပ်ကဟန်၊ ယိုးဒယားမူ၊ သို့မဟုတ် ရှေးမြန်မာအကတွင် အရုပ်ဟန်ပေါင်းစပ်ထားဟန် စသည်ဖြင့် အကဟန်အမျိုးမျိုး တီထွင်ကွန့်မြူးလာကြပေသည်။ ယနေ့ မြန်မာသဘင်များတွင် ခေတ် စားနေသော စင်တော်မင်းသား၊ စင်တော်မင်းသမီး၊ အရုပ်ထိုင်၊ အရုပ်ပြေး၊ အရုပ်တက် စသည့် ကကြိုးကဟန်များမှာ ရှေးမြန်မာရုပ်သေးသဘင်၏ အမွေအနှစ်များပင် ဖြစ်ပေသည်။ ကြိုးဆွဲရာတွင် မင်းသမီးရုပ်ကို ကြိုးဆွဲ အကောင်းဆုံးက ဆွဲရသည်။ အဆွဲခက်သည်မှာ ကြိုးနည်းပြီးလျှင် ဟန်များများဆွဲရသည့် ဇော်ဂျီရုပ် ဖြစ်သည်။ ဇော်ထွက်သည့်အခါ မင်းသမီး ကြိုးဆွဲသည် ဇော်ရုပ်ကို ဆွဲရသည်။ အပျိုတော်ရုပ်ကိုလည်း ထိုသူပင် ဆွဲရသည်။ ထိုကြောင့် အပျိုတော်ထွက်ကတည်းကဖြစ်စေ၊ ဇော်ထွက်ကတည်းက ဖြစ်စေ ရုပ်သေးစင်မှ မင်းသမီးကြိုးဆွဲ ကောင်းမကောင်းကို သိနိုင်သည်။ အတော်ဆုံးလူသာ ဇော်ရုပ်ကို ဆွဲရသဖြင့် ဇော်ဆွဲဆိုလျှင် လူတော် လူမော် အဓိပ္ပာယ် ရလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)</ref> == ကိုးကား == မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၁) [[Category:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု]] [[Category:မြန်မာဝေါဟာရများ]] aioe0z1sqqqtrm61m7ddm0b6cl0jp1f 1040377 1040374 2026-06-23T12:58:55Z Mayor mt 1506 1040377 wikitext text/x-wiki '''ရုပ်သေး'''ဆိုသည်မှာ ခေါင်း၊ ခြေ၊ လက် စသော ကိုယ်အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်းတို့ကို လှုပ်ရှား၍ လူ့သဏ္ဌာန် ဟန်အမူအရာနှင့် ကပြနိုင်စေရန် စီမံပြုလုပ်ထားသော အရုပ်များဖြင့် ခင်းကျင်းကပြခြင်းကို ခေါ်သည်။ ကမ္ဘာ့ရုပ်သေးသဘင်တွင် အကြမ်းအားဖြင့် ရုပ်သေး လေးမျိုးလေးစား ရှိလေသည်။ ယင်းတို့မှာ- # လက်သွင်းရုပ်သေး၊ သို့မဟုတ် လက်ရုပ်သေး၊ # ခြေ၊ လက်၊ ခေါင်း၊ ခါးတို့တွင် ကြိုးအများတပ်ကာ ဒလက်တွင် ချည်ပြီး ကပြရသော ကြိုးဆွဲရုပ်သေး၊ # အရုပ်တွင်းသို့ တုတ်တစ်ချောင်း လျှိုသွင်းပြီး ခြေ လက်တို့တွင် နန်းကြိုးငယ်၊ တုတ်ချောင်းငယ်တို့ တပ်ဆင်ကာ ဆွဲငင်လှုပ်ရှားကပြရသော တုတ်ထိုးရုပ်သေး၊ # ကတ်ထူပြားကို ပြုလုပ်ထားသည့် အရုပ်ကို စင်နောက်ဘက်မှ မီးထိုးပေးကာ အရိပ်ကို လှုပ်ရှားပြရသော ရုပ်သေး စသည်တို့ ဖြစ်၏။ ==လက်သွင်းရုပ်သေး== လက်သွင်းရုပ်သေး၊ သို့မဟုတ် လက်ရုပ်သေး ဆိုသည်မှာ ခေါင်းတစ်ခုတည်းတွင်သာ သစ်သားထည့် တပ်ပြီးလျှင် ကျန် အပိုင်းတို့တွင် ပိတ်စတို့ဖြင့် ဆက်စပ်ချုပ်လုပ်ထားသည်။ အရုပ်၏ အတွင်းပိုင်းသည် အခေါင်းပေါက် ဖြစ်၏။ လက် သွင်းသောအခါ လက်ညှိုးက ခေါင်းပေါက်တွင်းသို့ သွင်းပြီး လျှင် လက်မနှင့် လက်ခလယ်တို့က လက်ပေါက်များအတွင်းသို့ သွင်းရသည်။ လက်သွင်းရုပ်သေးတွင် ရုပ်သေးစင်ပါသော်လည်း စင်တွင် ကြမ်းပြင်မပါချေ။ နောက်ခံကားနှင့်တကွ ရှေ့ကာကား ဖြင့်လည်း ထားရှိရသည်။ ကပြသောအခါ ရုပ်သေးရုပ်၏ အထက်ပိုင်းသာ ပေါ်နေပြီးလျှင် အရုပ်ကိုင်သူက အောက်ဘက် ကနေရသည်။ ရုပ်သေးစင်တွင် ထွန်းထားသည့် မီးသည် အရုပ် နှင့် နောက်ခံကားပေါ်သို့ တည့်တည့်ကျနေရန် လိုသည်။ == ကြိုးဆွဲရုပ်သေး == ကြိုးဆွဲရုပ်သေးမှာမူကား အရုပ်ကို သစ်သားဖြင့် ပြုလုပ် ၍ တောက်ပြောင်သောဖဲ ကတ္တီပါစများဖြင့် ဝတ်ဆင်ပေးထား တတ်သည်။ ခြေဆစ် လက်ဆစ် ခါးဆစ် စသည်တို့တွင် ပတ္တာ ဆက် တပ်ဆင်ထားသဖြင့် အဆစ်တို့ကို လိုသလိုချိုးနိုင်သည်။ မျက်နှာခြေလက် စသည်တို့ကို ဆေးခြယ်ရသည်။ ခြေကြိုး၊ လက်ကြိုး၊ ခါးကြိုး စသည်တို့ကို ဒလက်တွင် ချည်ကာ ကျွမ်း ကျင်စွာ ကပြအသုံးတော်ခံနိုင်သည်၊ သို့သော် ကျွမ်းကျင်မှုကို လွယ်လင့်တကူ မရရှိနိုင်ပေ။ အလေ့အကျင့်များစွာ လိုသည်။ ရုပ်သေးလေးမျိုးတွင် အခက်ဆုံးအမျိုး အစားလည်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာရုပ်သေးသည် ဤကမ္ဘာ့ရုပ်သေး ဒုတိယအမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သည်။ ==တုတ်ထိုးရုပ်သေး== တုတ်ထိုးရုပ်သေး ဆိုသည်မှာ အရုပ်အတွင်း ဇက်အထိ တုတ်ချောင်းကြီးတစ်ချောင်း လျှိုသွင်းထားသည်။ ခြေလက် အတောင်နှုတ်သီး စသည်တို့ကို တုတ်ချောင်းငယ်၊ သို့မဟုတ် နန်းချောင်းငယ်များနှင့် ဆက်သွယ်လှုပ်ရှား ကပြရသည်။ စင်မှာ လက်ထိုးရုပ်သေး ကပြသော ရုပ်သေးစင်မျိုးနှင့် အတူ တူပင် ဖြစ်၏။ ==အရိပ် ရုပ်သေး== အရိပ် ရုပ်သေးဆိုသည်မှာ တုတ်ထိုးရုပ်သေးနှင့် အတူတူ ပင်ဖြစ်၍ ကပြပုံလောက်သာ ကွာခြားသည်။ အရုပ်တို့မှာ များ သောအားဖြင့် ကတ်ထူပြားကို ညှပ်ကာ ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ် သည်။ တုတ်ကြီးတပ်ဆင်ကာ ခေါင်း ခါး ခြေလက်တို့ကို တုတ်ချောင်းငယ်၊ နန်းချောင်းငယ်တို့နှင့် ဆက်သွယ်ထားပုံ တို့မှာ တုတ်ထိုး ရုပ်သေးအတိုင်း ဖြစ်၏။ ငှက်ရုပ်ဆိုလျှင် နှုတ်သီးဟပြသည်။ အတောင်ခတ်ပြသည်။ အမြီးခါပြသည်၊ ခြေ လှမ်းပြသည်။ စင်ပြင်ထားပုံမှာ ရှေ့တွင် ပိတ်ဖြူကားကြီး ချထားပြီးလျှင် ပိတ်ဖြူကားနောက် ခပ်လှမ်းလှမ်းတွင် အရုပ် ထားသည်။ အရုပ်နောက်က မီးထိုးပေးသည်။ အရိပ်ကို ပိတ်ဖြူ ကားပေါ်တွင် တွေ့မြင်ရသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ရုပ်သေးသဘင်သည် မြေထဲပင်လယ်တစ်ဝိုက်မှ အီဂျစ်၊ ဂရိ၊ ရောမစသော ကမ္ဘာ့ရှေးခေတ်ယဉ်ကျေးမှုများ ထွန်းကားခဲ့စဉ်ကပင် ပေါ်ပေါက်နေပြီဟု ဆိုသည်။ ရုပ်သေးသဘင်သည် ရှေးဦးမဆွကပင် လူထုကို ဖြေဖျော်ရန်အတွက် ပွဲလမ်းသဘင်မျိုး ဖြစ်ခဲ့သည်ဟုလည်း ဆိုသည်။ အလယ်ခေတ်တွင် ဥရောပတိုက်ရှိ အီတလီ၊ ဂျာမနီ၊ ပြင်သစ်နှင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတို့တွင် ရုပ်သေးသဘင်ကို သာသနာဖက်မှ ပုဂ္ဂိုလ်များက ခရစ်တော်ဖွားတော်မူခန်းကဲ့သို့သော အယူဝါဒရေးရာ ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက်များကိုကပြရန်အတွက် အသုံးပြုခဲ့ရာ အီတလီနိုင်ငံမှ တစ်ဆင့် ဥရောပတိုက်ရှိ အခြားနိုင်ငံများသို့ ပျံ့နှံ့သွားတန် ရာသည်ဟု ယူဆကြလေသည်။ တရုတ်နိုင်ငံတွင် ရုပ်သေးပညာရပ်သည် စာဟောင်းပေဟောင်းများအရ လွန်ခဲ့သော နှစ် ၂ဝဝဝ ကျော်လောက်ကပင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ကြောင်း သိရ၏။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်လည်း ရုပ်သေးပညာရပ်သည် နှစ်ပေါင်းထိုမျှလောက်ပင် ကြာခဲ့ကြောင်း သိရပြန်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ရုပ်သေးသဘင် ယဉ်ကျေးမှုများသည် ဆူမတြာ၊ ဂျားဗား အစရှိသည့် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ အပါအဝင် ကျွန်းများ၊ မလ္လာယုနှင့်ယိုးဒယားတို့ဘက်သို့ ဆင်းသက်လာခဲ့ပြီးလျှင် ထိုနိုင်ငံများတွင် မိမိတို့ဘာသာနှင့်လူမျိုးအကြိုက်လိုက်ကာ ချဲ့ထွင်ပြင်ဆင်၍ ကပြခဲ့ကြလေသည်။ ဂျားဗားကျွန်းတွင် အထူးသဖြင့် အရိပ်ရုပ်သေးပွဲများမှာ လူကြိုက်များဆဲပင်ဖြစ်၏။ ===မြန်မာ့ရုပ်သေး=== [[မြန်မာ့ရုပ်သေး]]သဘင်သည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၃၈-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော ငစဉ့်ကူးမင်းလက်ထက် သဘင်ဝန်ရာထူးဖြင့် ထမ်းရွက်ရသူ ဦးသော်က စတင်တီထွင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ '''ရုပ်သေးအစ၊ ကျုံးသုံးတန်နှင့် ပုဂံက'''ဟူသော စကားအရ မြန်မာရုပ်သေးသဘင်သည် သက္ကရာဇ် ၁၂ဝ၈ ခုနှစ်၌ နန်းတက်သော ပုဂံမင်းလက်ထက်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်သည်ဟုလည်း ဆိုရန်ရှိသည်။ တစ်ဖန်တုံ [[မြဝတီမင်းကြီးဦးစ]] တီထွင်သည်ဟုလည်း အချို့က ဆိုပြန်သည်။ သက္ကရာဇ် ၁၁၉၉ ခုနှစ်တွင် ရွှေဘိုမင်းတရား အထွတ်အမြတ်သို့ ရောက်သောအခါ မရီးတော် နန်းမတော်မယ်နု၊ စလင်းမင်းသားကြီးမောင်အိုတို့နှင့် အလိုတူ အလိုပါဟူ၍ မြဝတီမင်းကြီးလည်း အကျဉ်းချထားခြင်းခံရသည်။ ယင်းကဲ့သို့ အကျဉ်းချထားခံနေရစဉ်အတွင်း စိတ်ညစ်ညူးသဖြင့်၎င်း၊ ပျင်းရိငြီးငွေ့သဖြင့်၎င်း အဝတ်စုတ်များကို အရုပ်လုပ်ပြီးလျှင် ကပြစေရာမှ ရုပ်သေး ပေါ်ပေါက်လာကြောင်း အချို့ကဆိုသည်။ သို့သော် သက္ကရာဇ် ၁၁၇ဝ ပြည့်နှစ်လောက်တွင် ရေးသားသော အီနောင် နန်းတွင်းဇာတ်တော်ကြီးတွင် သရေဇာတ်ဟူ၍ရုပ်သေးအကြောင်း ဖော်ပြပါရှိသည်ကိုတွေ့ရပြီးလျှင် အင်းဝခေတ် ဒုတိယမင်းခေါင် လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၈၄၆ ခုနှစ်က ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရရေးသော ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီး၌၎င်း၊ သက္ကရာဇ် ၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရပင် ရေးသားသော သံဝရပျို့၌၎င်း ရုပ်သေးသဘင်သည် အင်းဝခေတ်ကပင်လျှင်ပေါ်ပေါက်နေပြီဖြစ်ကြောင်းဆိုနိုင်လေသည်။ ထိုမှတစ်ပါး သုတေသီ အချို့ကလည်း မြန်မာရုပ်သေးသည် မြန်မာ့မူပိုင် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ရှေးအခါက ရုပ်သေးသဘင်ကို အမြင့်သဘင်၊ ဇာတ်ကို အနိမ့်သဘင်ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြပြီးလျှင် ဇာတ်၊ အငြိမ့်၊ ရုပ်သေး စသည့် သဘင်သုံးမျိုးတွင် ရုပ်စုံသဘင်သည် အခက်ဆုံး၊ အနက်ဆုံး၊ အရင့်ဆုံးဟူ၍ ပညာရှင်အပေါင်းတို့ မှတ်ယူခဲ့ကြပေသည်။ မြန်မာရုပ်သေးသဘင်သည် အလွန် စည်းကမ်းကလနားကြီးသော သဘင်မျိုး ဖြစ်သည်။ ရုပ်သေးကပြရန် စင်ကိုပင် ထင်သလို မဆောက်လုပ်ရပေ။ ရုပ်သေးစင် အကယ်၍ လယ်ကွက်ထဲတွင် ဆောက်သည်ဆိုပါက လယ်ကန်သင်းကို ခွ၍ မဆောက်ရဘဲ မလွှဲမရှောင်သာ၍ ဆောက်ရလျှင်လည်း လယ်ကန်သင်းကို ဖြတ်ထားရလေသည်။ ရုပ်သေးစင်သည် အမြင့်သုံးတောင်၊ မျက်နှာစာအကျယ်အဝန်း ခုနစ်ပင်ခြောက်ခန်းဖြစ်၍ ခန်းဖွင့် ငါးတောင် ရှိရသည်။ လက်ယာဘက်၊ လက်ဝဲဘက်တို့တွင် ငါးပင်လေးခန်း၊ ခန်းဖွင့် ငါးတောင်ရှိရ၍ ရုပ်သေးစင်နောက်ဖက်တွင် သုံးပင်နှစ်ခန်း၊ ခန်းဖွင့်ငါးတောင် ရှိရသည်။ ရုပ်သေးစင်ဆောက်ရာ၌ ကြသောင်း ဝါး၊ ကြခတ်ဝါးများကို မသုံးရဘဲ၊ အမိုးမှာလည်း သက်ငယ်ပျစ်ကိုသာ မိုးရ၏။ ဝါးများကို ဆက်သောအခါ တေ့ဆက်မလုပ်ရ၊ ဝါးအခေါင်းထဲသို့ အခြားဝါးတစ်လုံးသွင်း၍ မဆက်ရပေ။ ရှေ့လက်တန်းတွင် မင်းပေါက် ချန်လှပ်ထားရ၍ မင်းပေါက်သည် ဆိုင်းဝိုင်းနှင့် တည့်နေရသည်။ ပွဲခင်းအတွင်းရှိ မင်းလမ်းနှင့်လည်း တည့်နေရသည်။ ပွဲခင်းအတွင်းရှိ မင်းလမ်းနှင့်လည်းတည့်နေရသည်။ မတည့်လျှင် ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားတတ်သည်ဟု အယူရှိကြ၏။ မင်းပေါက်ထားရာ၌ လက်တန်းဝါးကို ခေါင်းချင်း ဆိုင်ထားရသည်။ သက်ငယ်ပျစ်များ မိုးရာတွင်လည်း အပျစ်စဉ် မှန်စေရသည်။ ရုပ်သေးစင် ဆောက်လုပ်ရာတွင်လည်း ရွာကို ကျောပေး၍ မဆောက်လုပ်ရပေ။ ရုပ်သေး ကပြရမည့် ပညာသည်များမှာ ရှေးအခါက ယောက်ျား ပညာတတ်များသာ ကပြရသည်။ မည်သည့်မိန်းမမျှ မပါဝင်ရပေ။ ထိုကြောင့်ပင် ရုပ်သေးမင်းသမီးများမှာ ယောက်ျားမင်းသမီးချည့်သာ ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ == မြန်မာရုပ်သေး == မြန်မာရုပ်သေးသဘင်တွင် ရုပ် ၂၈ ပါးကို အစွဲပြုပြီးလျှင် အရုပ် ၂၈ ရုပ် ပါဝင်မြဲ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ထို ၂၈ မျိုးသောအရုပ်တို့မှာ # နတ်ကတော်ရုပ်၊ # မြင်း၊ # ဆင်၊ # ကျား၊ # ဆင်ထိန်း၊ # ကုမ္ဘော ဘီလူး၊ # ကုမ္ဘဏ်ဘီလူး၊ # ကြက်တူရွေး၊ # ငှက်ရုပ်၊ # ဂဠုန်၊ # နဂါး၊ # ဇော်ဂျီ၊ # သူဌေး၊ # စုန်းမ၊ # နတ်၊ # နေရာထိုင်ခင်းအရုပ်၊ # ရှင်ဘုရင်၊ # ရွှေနန်းဆက်မိဖုရား၊ # မင်းသားလတ်၊ # မင်းသားနုရုပ်၊ # မင်းသမီး၊ # သံချိုလက်စွဲ၊ # သံပျက်လက်စွဲ၊ # မင်းကြီး သက်တော်ရှည်၊ # ရွှေတိုက်ဝန်၊ # ဝန်ထောက်၊ # ဂုတ်ဝန်၊ (တစ်ခါတစ်ရံ) မြို့တော်ဝန်၊ # ပုဏ္ဏား (တစ်ခါတစ်ရံ) ဆရာတော်ရုပ်တို့ဖြစ်သည်။ အခြားမှတ်တမ်းတစ်စောင်တွင် - # နတ်ကတော်ရုပ်-၂၊ # မြင်းရုပ်-၁၊ # ဆင်ဖြူဆင်မည်း-၂၊ # ကျားရုပ်-၁၊ # မျောက်ရုပ်-၁၊ # ကြက်တူရွေး-၁၊ # နဂါးရုပ်-၁၊ # ဘီလူးရုပ်-၂၊ # ဇော်ဂျီ-၁၊ # ဝန်ကြီး-၄၊ # မင်းသား-၁၊ # ရှင်ဘုရင်-၁၊ # မင်းသမီး-၁၊ # မင်းသား ကြီး မျက်နှာနီနှင့် မျက်နှာဖြူ-၂၊ # ပုဏ္ဏား-၁၊ # ရသေ့-၁၊ # နတ်-၁၊ # ဗြဟ္မာ-၁၊ # အမယ်အို-၁၊ # လူပြက်-၂ ဟူ၍ ဖော်ပြထားလေသည်။ ===ပြုလုပ်နည်း=== အရုပ်များ ထုလုပ်ရာတွင် လူ မြင်း နတ်ရုပ်များကို ယမနေသား၊ သစ်မဉ္ဇူသားများဖြင့် ထုလုပ်ရမည်။ ကျန်အရုပ်များကို လက်ပံ သံသတ်ပင်သားများဖြင့် ထုလုပ်အပ်သည်။ မည်သည့်အရုပ်မဆို အင်္ဂါစုံ ပါစေရမည်ဟု ဆိုသည်။ များသောအားဖြင့် ယမနေသားကို မင်းသမီးရုပ်တုရာတွင်သာ အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ ရှင်ဘုရင်ရုပ်၊ မင်းသားရုပ်တို့ကို ထုလုပ်သောအခါ ဧကရာဇ်သားကို အသုံးပြုသည်။ ဝန်ကြီးရုပ်၊ လက်စွဲတော်ရုပ် စသည်တို့ကို လက်ပံသား၊ ပုန်းမဲစာသား၊ မအူသားများကို အသုံးပြုသည်။ အရုပ်၏အမြင့်မှာ တစ်ထောင့်ထွာ တစ်တောင့်တစ်မိုက်ခန့်သာ ရှိလေသည်။ အရုပ်ကို ဆေးခြယ်သောအခါ တိရစ္ဆာန်ရုပ်များကို အကောင်အထည် ပေါ်ရုံလောက်သာ ဆေးခြယ်ရန် လိုသည်။ လူရုပ်များကို ဆေးခြယ်သောအခါ အထူးဂရုပြု၍ ရှင်ဘုရင်ရုပ်၊ ဝန်ကြီးရုပ်များဆိုလျှင် ခံ့ညားတည်ကြည်အောင် ခြယ်ရသည်။ မင်းသားရုပ်၊ မင်းသမီးရုပ်၊ အပျိုတော်ရုပ်များကို လှပတင့်တယ် ရှုချင်စဖွယ် ဖြစ်အောင် ခြယ်ရသည်။ လက်စွဲတော်ရုပ် (ဝါ) လူပြက်ရုပ်တို့ကိုမူကား ကြည့်ရှုရုံမျှဖြင့် ရယ်ရွှင်စရာဖြစ်အောင် ခြယ်ရသည်။ သို့သော် များသောအားဖြင့် လူရုပ်များကို ခပ်ပြုံးပြုံး ရေးခြယ်ထားလေ့ ရှိလေသည်။ ===အဝင်အထွက် ကပြပုံ=== ရုပ်စုံထွက်သောအခါ သူ့အရုပ်နှင့် သူ့တီးကွက် သတ်မှတ်ထားချက်ရှိသည်။ ပမာအားဖြင့် ရှင်ဘုရင်ရုပ်ဆိုလျှင် ထွက်လာပြီးသော် နန်းပေါ်မှာ ထိုင်ရသည်။ ထိုနောက် ကန်တော့ခံသည်။ တီးကွက်မှာ စမုတ် ခံတီးရသည်။ နန်းတွင်းဝန်၊ ဂုတ်ဝန်၊ တပတ်ဝန်၊ ပြည်ခံဝန်(ဝါ) ခါးကြပ်ဝန်တို့ ထွက်လျှင် သပြေခံ၍ အခန်းခန်း တီးပြီးလျှင် သပြေနှင့်ပင် နန်းသို့ဝင်ရသည်။ အပျိုတော်ထွက်လျှင် ဘွဲ့ခံတီး၍ သံစုံည|ပ်ကာ မြမြ မောင်းမောင်းနှင့် သတ်၍ ဝင်ရသည်။ ဆင်ရုပ် ကျားရုပ် ထွက်လာသောအခါ '''သောင်းလုံးမြေလျှံ'''ကို တီးရသည်။ နဂါးရုပ်ထွက်သောအခါ '''ရွှေနဂါးကြီး ခြုံစရာ ဖဲကတ္တီပါ၊ ကတ္တီပါ ရှာပါအုံး၊ မိုးတောင်ကချုန်း''' တီး ရသည်။ ဂဠုန်ထွက်သောအခါ ဗိန်းဗောင်းကို တီးရသည်။ ဘီလူးရုပ်၊ ကျေးရုပ် ထွက်သောအခါ '''လွမ်းစရာသည် မြိုင်လယ်မှာ'''တီးရသည်။ မြင်းရုပ် ထွက်လာသောအခါ '''ရွှေဘိုမြင်းရယ်လေး''' တီးရလေသည်။ ထို့ပြင် အရုပ်ထွက်ရာတွင်လည်း စည်းကမ်းများ ရှိသေးသည်။ လက်ဝဲဘက် လက်တန်းထိပ်မှ စ၍ မြင်းထွက်လျှင် လက်ယာဘက် ထီးနန်းစိုက်မည်ဟု သိရသည်။ အလယ်မင်းပေါက်မှ မြင်းစ၍ထွက်လျှင် လက်ယာဘက်တွင် တစ်ပြည်ထောင်၊ လက်ဝဲဘက်တွင် တစ်ပြည်ထောင် ထီးနန်းစိုက်မည်ဟု သိရသည်။ တစ်နည်း ပိတ်လက်တန်းရှေ့တွင် သစ်ပင်နှစ်ပင် စိုက်လျှင် နှစ်ပြည်ထောင် ထီးနန်းစိုက်မည်ဟု ပရိသတ်က သိရ၏။ နှစ်ပြည်ထောင် ထီးနန်းစိုက်သောအခါ လက်ယာဘက်တွင် နန်းတော်နန်းဆောင်ပုံချ ပြီးမှ လက်ဝဲဘက်တွင် နန်းတော်ချရသည်။ နန်းတော် နန်းဆောင်ပုံများ သလွန်တော်များကို လက်တန်းပေါ်က ကျော်၍ ချစိုက်ရသည်။ လက်တန်းဖုံးအောက်မှ ထုတ်၍ ချစိုက်ရုံး ထုံးစံမရှိပေ။ ဟိမဝန္တာခန်း ထွက်ခါနီး သစ်ပင်တို့ကို ချစိုက်သောအခါ လက်တန်းဖုံးအောက်က ထုတ်၍ ချစိုက်ရသည်။ ဟိမဝန္တာခန်း ထွက်သောအခါ မျောက်ရုပ်၊ ဝိဇ္ဇာဇော်ဂျီရုပ်၊ ငှက်ဂဠုန်ရုပ်များသည် ခုန်လွှား ပျံတက်နိုင်သော သတ္တဝါများဖြစ်သည့်အလျောက် လက်တန်းထိပ်မှ စတင်မထွက်ရဘဲ၊ လက်တန်းပေါ်မှ ခုန်ထွက် ခုန်ဝင်ရသည်။ ဘီလူးရုပ်၊ ကျားရုပ်၊ ဆင်ရုပ်များ ထွက်သောအခါ လက်တန်းထိပ်မှ ဆွဲယူရသည်။ နဂါး၊ မိကျောင်း စသည့်ရေ၌ ကျက်စားသော တိရစ္ဆာန်အရုပ်များ ထွက်သောအခါ ဆင်ရုပ်၊ မြင်းရုပ်တို့ကဲ့သို့ မြှောက်မဆွဲရဘဲ ရုပ်စုံစင်ကြမ်းပြင်နှင့် လွတ်မထွက်သွားရန် သတိထားရလေသည်။ ရုပ်သေးကပြပုံမှာ ပထမပိုင်းတွင် ညဉ့်ဦးယံ သဘာယံပွဲဖြစ်၍ လူစုသည့်အနေနှင့် လူငယ်များအကြိုက် ဟိမဝန္တာမှ မြင်း၊ မျောက်၊ ကျား၊ ဆင်၊ ဇော်ဂျီ စသည်တို့ကို ပွဲထုတ်လေသည်။ ဤပထမပိုင်းကို ဟိမဝန္တာခန်းဟုလည်း ခေါ်သည်။ မြန်မာတို့၏ ဇာတ်သဘင် အစဉ်အလာအရ မည်သည့် ဇာတ်ကိုကပြသည်ဖြစ်စေ ပထမတိုင်းပြည် တည်ရသည်။ ကမ္ဘာရှိမှလည်း တိုင်းပြည်တည်နိုင်သဖြင့် တိုင်းပြည်မတည်ခင် ကမ္ဘာတည်ပြဖို့ လိုသည်။ ကမ္ဘာတည်ပုံ ပျက်ပုံ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒအရ ကမ္ဘာအသစ် ဖြစ်လာခါနီးတွင် ကမ္ဘာပြုမိုးကြီး ရွာ၍ ထိုအခါတွင် အာကာသတွင် ရေလောကဓာတ်ကြီး တည်လာကာ၊ ရေခြောက်သွားလျှင် မြေမျက်နှာပြင်သည် စည်မျက်နှာပြင်ကဲ့သို့ တစ်ညီတည်း ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထိုနောက် နေလနက္ခတ် ပေါ်လာ၍ ဥတုသမုဋ္ဌာန်ကြောင့် အနိမ့်အမြင့် ရှိလာပြီးလျှင် တောတောင်ရေမြေ ဖြစ်ပေါ်လာကြသည်။ မြင်းမိုရ် ဟိမဝန္တာတောတောင် ရေမြေသမုဒ္ဒရာတို့ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထိုကြောင့် ကမ္ဘာကြီး တည်ပြသည့်အခန်းကိုထွင်ကာ လူလည်း စုရာရောက်၊ ကလေးများလည်း ဖျော်ဖြေရာ ကျစေရန် ကမ္ဘာတည် ပြီးနောက် ဟိမဝန္တာတောထဲတွင် ဘာသာဘာဝ ဟိမဝန္တာသူ၊ ဟိမဝန္တာသားတို့ ပျော်မြူးနေကြဟန်ကို ကလေးများအတွက် ပြသခြင်းဖြစ်၍ ဟိမဝန္တာခန်းဟု ခေါ်သည်။ ဦးစွာပထမ နတ်ကတော် (အပျိုတော်) ထွက်ပြီးလျှင် မြို့တော်ရှင်၊ နယ်တော်ရှင် ခေါ်သော နတ်ကြီးများကို ကန်တော့၍ ဆုမွန်ကောင်းတောင်းသော သီချင်းများ သီဆိုလျက် ဆိုင်းဝိုင်းကမူ နတ်ချင်းများကို တီးမှုတ်ပေးနေရလေသည်၊ နတ်ကတော်သည် အပျိုတော် ၁၂ ခန်းကုန်အောင် ကပြရသည်။ နတ်ကတော်ပြီးလျှင် မြင်းရုပ်ထွက်၏။ သဘောမှာ ကမ္ဘာဦးတွင် မြင်းခေါင်းသဏ္ဌာန်ရှိသော အဿဝဏီနက္ခတ် ပေါ်လာခြင်းကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆို၏။ ထိုမြင်းရုပ်ကို ပရိသတ်ဖက်သို့ ဦးခေါင်းလှည့်ကာ ဘေးတိုက်ထွက်စေရာ မြင်းတက် ယိုးဒယားစသော တီးလုံးသွားများဖြင့် ဆိုင်းချက်က ပို့ပေးရလေသည်။ မြင်း ဝင်ပြီးသော် မျောက်၊ ကျား၊ ဆင်၊ ဇော်ဂျီ စသည်တို့ အစဉ်အလိုက် ထွက်ကြရသည်။ ထိုသို့ ပထမပိုင်းအရုပ်များကို အစဉ်အလိုက် တီးကွက်၊ အမျိုးမျိုးသော ဆိုင်းချက်ဖြင့် စံနစ်တကျ ပွဲထုတ်ပြီးနောက် ဒုတိယပိုင်းတွင်ကား တိုင်းပြည်တစ်ပြည်ကို တည်ရခြင်းသဘောထင်ရှားအောင် ဘုရင်နှင့် ဝန်ကြီးများ စထုတ်ရ၏။ ထိုအခန်းမှ စ၍ ပြလိုရာ ဇာတ်ကြောင်း ဖော်ရလေသည်။ ထိုနောက် မင်းသား၊ မင်းသမီး နှစ်ပါးသွားခန်းပြီးလျှင် နောက်ဆုံး ဇာတ်လမ်းအလျောက် လွမ်းခန်းဆွေးခန်းများကို ပြသကြသည်။ ရုပ်သေးသဘင် (ဝါ) အမြင့်သဘင်များ၏ စည်းစံနစ်အတွက် သက္ကရာဇ် ၁၁၈၃ ခုနှစ် စစ်ကိုင်းမင်းတရားကြီးသည် အမရပူရမြို့တော်၌ စိုးစံတော်မူစဉ် ရွှေတောင်မြို့စားသဘင်ဝန် ဦးသော်၏ အမိန့်တော် ပြန် တမ်းတွင် ဖော်ပြပါရှိသည်မှာ- '''ရုပ်သေးမှာ ၅၅ဝ နိပါတ်၊ ရာဇဝင်၊ မဟာဝင်၊ ဇင်းမယ် စသော ဇာတ်များ၊ သိုက်နှင့် ဝတ္ထုများ၊ ဘုရားသမိုင်းများကို ခင်းကျင်းပြသနိုင်၏။ ပွဲကို သုံးညဉ့်ကပြရမည်။ အစညဉ့်တွင် ရှေးဦးစွာ ဆိုင်းမှ (လေ၊ မီး၊ မိုး)ဟု သုံးကြိမ်တီးပြီးမှ နတ်မိန်းမ စ၍ ထွက်ရမည်။ ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်း လက်ယာထွန်းသောကြောင့် လက်ယာဘက်မှ စ၍ ထွက်ရမည်။ ပထမ စင်တိုင်၊ ဒုတိယနယ်ရှင်တိုင်၊ တတိယ ပွဲကြည့်ပရိသတ်ကို တိုင်တည်ရမည်။ သို့တိုင်တည်ရာတွင် မင်းသားလုပ်သူ မင်းသမီးလုပ်သူ နှစ်ဦးမှတစ်ပါး အခြားလူ သီဆိုခြင်း မပြုရ။ ဆိုင်းဆရာများက တီးခွင့်ရှိသော ၃၇ ချင်း သံချပ်ကြီးများ တီးမှုတ်၍ ဆုံးလျှင် လက်ရုံးတန်းအထက်သို့ အထိအခိုက်မရှိအောင် မ၍ တင်ရမည်။''' '''၎င်းနောက် တောသုံးထောင်ရှိသည်ကို ရည်ရွယ်၍ တောပင် သုံးပင် စိုက်ရမည်။ တောပင်မှာ ဓာတ်နံကောင်းသော သစ်ပင်မှ ယူရမည်။ နွယ် စသည်တို့ကို မယူရ။ တောပင်ကို စကြဝဠာတံတိုင်းကို ရည်ရွယ်၍ ကာရံထားသော လက်တန်းအဝတ်အောက်မှ အထက်သို့ စိုက်ထူရမည်။ ထိုနောက် နဂါး ဂဠုန် ထွက်ရမည်။ နဂါးမှာ အောက်မှ အထက်သို့၊ ဂဠုန်မှာ အထက်မှ အောက်သို့ ထွက်ပြရမည်။ ယက္ခမှာ လက်ယာ၊ ကုမ္ဘဏ် မှာ လက်ဝဲထွက်ရမည်။ မျောက်ထွက်လျှင် တောပင်ထိပ်မှ ကြောက်လန့်သည့်ပုံ ပြရမည်။ ထိုနောက် ဆင် ကျား- ဆင်မှာ လက်ဝဲ၊ ကျားဆွဲ လက်ယာ ထွက်ရမည်။ ထိုနောက် မြင်းထွက်ရမည်။ မြင်းမှာ နန်းတည်ရာဘက်သို့ မျက်နှာမူ၍ ပထမလေးဖက်၊ ဒုတိယဆင်ရံ၊ တတိယဒုန်းဟု သုံးမျိုးက ရမည်။ ၎င်းနောက် နန်းရှိရာ ဘက်သို့ ဝင်ရမည်။ ထိုနောက် ဝိဇ္ဇာ ဇော်ဂျီဟူသော ဇော်ဂျီကို ပြရမည်။ ဆေးကြိတ်ဟန်၊ ဆေးကြူး ဟန်ပြ၍ လှပသော ကကွက်များဖြင့်သာ ပြရမည်။ ဇော်ဂျီမှာ အလယ်မင်းပေါက်ကသော်လည်းကောင်း၊ လက်တန်းပေါ်ကသော်လည်းကောင်း ထွက်ဝင် ကပြခွင့် ရှိသည်။ ၎င်းနောက် ကပြမည့် ဇာတ်အလျောက် ထီးနန်းကို လက်ယာဘက်တွင် ချရမည်။ နန်းပြိုင်ဖြစ်မူ လက်ယာဘက်က အလျင်ချရမည်။ ရသေ့ကျောင်းပါမူ ထိုနန်းနှင့်အတူ ချရမည်။ ၎င်းနောက် ကပြမည့် ဇာတ်အလျောက် ထီးနန်းကို လက်ယာဘက်တွင် ချရမည်။ နန်းပြိုင်ဖြစ်မူ လက်ယာဘက်က အလျင်ချရမည်။ ရသေ့ကျောင်းပါမူ ထိုနန်းနှင့်အတူ ချရမည်။ ၎င်းနောက် (၁) နန်းရင်းဝန်၊ (၂) တရားဝန်၊ (၃) ဝန်ထောက်တော်မင်း၊ (၄) မြို့ဝန်မင်းဟူသော အစဉ်အတိုင်း လက်ဝဲမှ ယာသို့ သိမ်မွေ့စွာ ညီလာဝင်ရမည်။ ညီလာမစုံမီ ဓမ္မသတ်၊ ရာဇသတ်၊ ဖြတ်ထုံးများကို တည်ကြည်လေးနက်သောအသံဖြင့် ဆွေးနွေး ပြောဆိုရမည်။ ထိုနောက် စမုတ်ခံကို တီး၊ ထွက်စည် ယွန်းပြီးသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ဘုရင်နန်းထိုင်ပြီး ဖြစ်ရမည်။ ၎င်းနောက် ညီလာခံ ပြီးလျှင် ဇာတ်ပန္နက် ရိုက်ရမည်။ မည်သည့်ဇာတ်ကို ကပြသည်ဖြစ်စေ နန်းပေါ်မှ ရှင်ဘုရင် ငိုခြင်းမပြု။ ရာဇဣန္ဒြေနှင့်သာ ပြောဆိုရမည်။ ၎င်းနောက် ဇာတ်ကြောင်းကို အသင့်ဖြစ်အောင် ညွှန်း၍ လေပြေချ။ လေပြေမှာ သိုက်တဘောင် စသောလင်္ကာများ ပထမညဉ့်တွင် ရွတ်ဆိုခြင်း မပြုရ။ နောက်ညဉ့်မှသာ ရွတ်ဆိုရမည်။ ဇာတ်လမ်းအလျောက် ကပြရမည့်ပွဲမှာ မည်သည့်အခါမဆို သုံးညဉ့်ကပြရမည်။ ပြသပြောဆို သီကုံးရာတွင် သာသနာ၊ ရာဇာ၊ ဘာသာများ ကို မထိပါးစေရ၊ ပြက်လုံးများမှာ ရဟန်း ပုဏ္ဏား ကြားမကောင်းသော ပြက်ရယ်မှု မပြုရ။ လွန်ကြူးခဲ့သော သူအား ကိုယ်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ လက်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ လျှာကိုသော်လည်းကောင်း လှီးဖြတ်ခွင့် ရှိစေရမည်။''' မြန်မာဘုရင်များလက်ထက်တွင် ရုပ်သေးစင်များကို - # စင်တော်ကြီး၊ # စင်တော်ကလေး၊ # သမီးတော်စင်၊ # ဝင်းစင်ဟူ၍ ခွဲခြားထားခဲ့သည်။ စင်တော်ကြီးဆိုသည်မှာ ဘုရင်မင်းမြတ်၏အမိန့်ဖြင့်သာ တည်ထောင်ထားသော ရုပ်သေးအဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ ထင်ပေါ်ကျော်ကြား ပညာသားပါပါ ကပြအသုံးတော်ခံနိုင်သော ပညာသည်များကို မြို့စားရွာစား ချီးမြှောက်တော်မူလေ့ရှိသည်။ စင်တော်ကြီးသည် ဝဲဆိုင်း၊ ယာဆိုင်းနှင့်တကွ မင်းတက်လှေကားပါရသည်။ စင်ထောင့်၌ ငှက်ပျောပင် စိုက်ခွင့် ရာဇမတ်ကာခွင့်များလည်း ရရှိသည်။ စင်တော်ကြီးတွင် ကြာယပ်နဖူးစည်း တပ်ရသည်။ သိုင်းများလည်း ရသည်။ ရုပ်စုံစင်တော်ကြီးအတွက် တစ်စင်စာ ကိရိယာ အစုံအလင်ကို ရွှေတိုက်တော်အမိန့်နှင့် ဆိုင်ရာတို့က ထုတ်ပေးရသည်။ မင်းတုန်းမင်းနှင့် သီပေါမင်းတို့ လက်ထက်က စင်တော်ကြီးများနှင့်တကွ လက်ယာဆိုင်းတော်၊ လက်ဝဲဆိုင်းတော်တို့သည် မြို့တော်တွင်းမှာသာ ကပြတီးမှုတ်ကြရသည်။ စင်တော်ကလေးဆိုသည်မှာလည်း ဘုရင်၏အမိန့်ဖြင့် တည်ထောင်ထားသော ရုပ်သေးအဖွဲ့ပင် ဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် စင်တော်ကြီးကဲ့သို့ အခွင့်အရေးများ မရရှိပေ။ သမီးတော်စင်မှာ ဘုရင့်သမီးတော်များ၏ အမိန့်ဖြင့် တည်ထောင်ထားသော ရုပ်သေးအဖွဲ့ဖြစ်၍ ဝင်းစင်မှာကား အရပ်စင်ပင် ဖြစ်သည်။ စင်တော်ကလေး၊ သမီးတော်စင်နှင့် ဝင်းစင်ခေါ် အရပ်စင်တို့မှာ စင်တော်ကြီးကဲ့သို့ အခွင့်အရေး မရကြပေ။ သို့သော် စင်တော်ကလေးနှင့် သမီးတော်စင်တို့မှာမူကား ထိုက်သည့်အားလျော်စွာ ချီးမြှောက်ခြင်းကို ခံရသေးသည်။ စင်တော်ကလေးနှင့် သမီးတော်စင်တို့မှာ မြို့တော်တွင်း ကပြသည်ဖြစ်စေကာမူ အမိန့်တော်ခံရတတ်သည်။ ဝင်းစင်ကလေးမှာမူကား အမိန့်တော် မခံရဘဲ ငှားသူရှိလျှင် ကပြနိုင်လေသည်။ ===ရုပ်သေးမင်းသား/မင်းသမီးများ=== အမရပူရနှင့် ရတနာပုံခေတ်တွင် ရုပ်သေးမင်းသား မင်းသမီးများအဖြစ် ကျော်ကြားခဲ့သူ အများအပြား ရှိခဲ့ရာ မင်းသားအဖြစ် ဦးသာပြော၊ ဆရာလှိုက်၊ ဦးအောင်တိုးတို့နှင့် မင်းသမီးများမှာ ဦးသာဇံ၊ ဦးချင်း တောင်၊ ဦးပါတူ၊ ဆရာမူ၊ ဆရာစံ၊ ဆရာမြှင်၊ ဆရာမြဲ၊ ဦးပန်းညိုတို့ ဖြစ်လေသည်။ သီပေါမင်း ပါတော်မူ ပြီးနောက်တွင်ကား မင်းသားဦးဖုန်းမို၊ ဦးလူထွား၊ ပုဂံသား၊ ဦးဘကျော့ (ဦးဘကျော်လည်းဟူ၏။) ဦးရွှေစင်၊ ပုဆိုးခြုံ ဦးရွှေလုံး၊ ဓားထိုးဦးညိုမှိုင်း၊ ချွဲဦးသစ်၊ ဦးကြီးပေါင်တန်း၊ ဦးအုံးခိုင်၊ ဆရာဉာာဏ်၊ ဦးသာဖန်၊ ဦးကြွယ်ကြီး၊ ပိဋကတ်ဆရာမောင်၊ ဆရာသျှန်၊ ဦးစိန်ခို၊ စံပယ်သက်၊ ဦးဘလွန်း၊ စံပယ်တင်တို့ ဖြစ်၍ မင်းသမီးများအဖြစ် ဆရာပု၊ ဦးရှမ်းဖြူ၊ ဦးပေါက်တူး၊ ဦးပေါက်ဆိန် တို့သည် ပရိသတ်နှုတ်ဖျားတွင် တင်ရှိလောက်အောင် စွမ်းဆောင်နိုင်ကြပေသည်။ အထူးသဖြင့် '''အပြောတွင် ဦးဖူးညို၊ အဆိုတွင် ဦးပု'''ဟု ပြောစမှတ်ရလောက်အောင်ပင် ရုပ်သေးမင်းသမီး ဦးဖူးညိုနှင့် ဦးပုတို့သည် နာမည်ရသည့်ဘက်၌ ထူးခြားလှပေသည်။ ရုပ်သေးမင်းသမီး လုပ်သူသည် '''ရုပ်သေးမှာ အသံ၊ ဇာတ်မှာဟန်''' ဆိုသည့်အတိုင်း အသံကောင်းရန်နှင့် အပြောကောင်းရန် အရေးကြီးသည်။ ရှေးခေတ် ရုပ်သေးမင်းသား မင်းသမီးလုပ်သူများသည် အသံကောင်း၊ အပြော ကောင်းလှသဖြင့် အရုပ်ကလေးများက သရုပ်ဆောင်ကပြသည်ကိုပင် ပရိသတ်များ ငိုကြ ရယ်ကြရလေသည်။ ကမ္ဘာ့ကြိုးဆွဲရုပ်သေးတွင် သာမန်အားဖြင့် ပခုံးနှစ်ကြိုး၊ ဦးခေါင်းနှစ်ကြိုး၊ လက်နှစ်ကြိုး၊ ခြေနှစ်ကြိုး၊ ခါးတကြိုးဟူ၍ ကိုးကြိုးသာ ရှိသည်။ ယင်းတို့ကို ဒလက်တွင် စုချည်ကာ ကျွမ်းကျင်စွာ ကပြ အသုံးတော်ခံသည်။ မြန်မာရုပ်သေးတွင် ရှေးအခါက မင်းသားရုပ်မှာ ဦးခေါင်းနှစ်ကြိုး၊ ပခုံးနှစ်ကြိုး၊ ခါးတစ်ကြိုး၊ လက်မောင်းနှစ်ကြိုး၊ လက်ဖျားနှစ်ကြိုးမျှသာတပ်၍ သိမ်သိမ်မွေ့မွေ့ ယဉ်ကျေးစွာ လက်ဟန်ခြေဟန် ဦးခေါင်းဟန်လောက်သာ ကြိုးဟန်ရှိလေသည်။ မင်းသမီးမှာ ဒူးကြိုး၊ ခြေကြိုး နှစ်ခုစီ တိုးရသည်၊ ထိုသို့တိုးရခြင်းကြောင်းမှာ ဘုရင့်ရှေ့တော်တွင် အသုံးခံရသဖြင့် ကြိုးဆွဲသူက မိမိခြေဖျားပေါ်တွင် မင်းသမီးရုပ်တင်၍ ယိမ်းနွဲ့သော အမူအရာဖြစ်အောင် ခြေထိုး၍ မကရ၊ သို့အတွက် ခြေထိုးမည့်အစား ခြေကြိုးတပ်ပေးရလေသည်။ မြန်မာရုပ်သေးတွင် ကြိုးဆွဲပညာသည် တန်ဖိုးအရှိဆုံးနှင့် အခက်ဆုံး ဖြစ်သည်။ သစ်သားရုပ်များကို လူအမူအရာနှင့် ပကတိတူအောင် သဘာဝကျနိုင်သမျှကျအောင် အရုပ်ကြိုးတပ်၍ ဆွဲရသည်။ ရုပ်သေးခေတ် ကောင်းစားခဲ့စဉ်က အပျိုတော်တွင် ကြိုး ၆ဝ ထက်မနည်း ရှိခဲ့ဖူးသည်ဟု ဆိုသည်။ ၁၂၉၅ - ခုနှစ်ဆီက ပေါ်ပေါက်ခဲ့ဖူးသော ကြိုးဆွဲဦးဝင်းဆိုသူ၏ အရုပ်မှာ ကြိုးပေါင်း ၆ဝ ရှိ၍ ထိုအရုပ်မှာ ဒလက်ကို ကိုင်ရုံမျှနှင့် အရုပ်ကလေး လှုပ်နေသည်ဟု ဆိုလေသည်။ မြန်မာရုပ်သေးသဘင်မှ ကဟန်အချို့ကို မြန်မာဇာတ်သဘင်သည်တို့က မှီးကာ အရုပ်ဟန်သက်သက် အက(စင်တော်မင်းသား၊ သို့မဟုတ် စင်တော်မင်းသမီးဟန်)၊ အရုပ်နှင့်လူ ပေါင်းစပ်ကဟန်၊ ယိုးဒယားမူ၊ သို့မဟုတ် ရှေးမြန်မာအကတွင် အရုပ်ဟန်ပေါင်းစပ်ထားဟန် စသည်ဖြင့် အကဟန်အမျိုးမျိုး တီထွင်ကွန့်မြူးလာကြပေသည်။ ယနေ့ မြန်မာသဘင်များတွင် ခေတ် စားနေသော စင်တော်မင်းသား၊ စင်တော်မင်းသမီး၊ အရုပ်ထိုင်၊ အရုပ်ပြေး၊ အရုပ်တက် စသည့် ကကြိုးကဟန်များမှာ ရှေးမြန်မာရုပ်သေးသဘင်၏ အမွေအနှစ်များပင် ဖြစ်ပေသည်။ ကြိုးဆွဲရာတွင် မင်းသမီးရုပ်ကို ကြိုးဆွဲ အကောင်းဆုံးက ဆွဲရသည်။ အဆွဲခက်သည်မှာ ကြိုးနည်းပြီးလျှင် ဟန်များများဆွဲရသည့် ဇော်ဂျီရုပ် ဖြစ်သည်။ ဇော်ထွက်သည့်အခါ မင်းသမီး ကြိုးဆွဲသည် ဇော်ရုပ်ကို ဆွဲရသည်။ အပျိုတော်ရုပ်ကိုလည်း ထိုသူပင် ဆွဲရသည်။ ထိုကြောင့် အပျိုတော်ထွက်ကတည်းကဖြစ်စေ၊ ဇော်ထွက်ကတည်းက ဖြစ်စေ ရုပ်သေးစင်မှ မင်းသမီးကြိုးဆွဲ ကောင်းမကောင်းကို သိနိုင်သည်။ အတော်ဆုံးလူသာ ဇော်ရုပ်ကို ဆွဲရသဖြင့် ဇော်ဆွဲဆိုလျှင် လူတော် လူမော် အဓိပ္ပာယ် ရလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)</ref> == ကိုးကား == မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၁) [[Category:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု]] [[Category:မြန်မာဝေါဟာရများ]] jefr1in23cg6u5irgzr7mtd4qo4g457 1040378 1040377 2026-06-23T13:02:33Z Mayor mt 1506 1040378 wikitext text/x-wiki '''ရုပ်သေး'''ဆိုသည်မှာ ခေါင်း၊ ခြေ၊ လက် စသော ကိုယ်အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်းတို့ကို လှုပ်ရှား၍ လူ့သဏ္ဌာန် ဟန်အမူအရာနှင့် ကပြနိုင်စေရန် စီမံပြုလုပ်ထားသော အရုပ်များဖြင့် ခင်းကျင်းကပြခြင်းကို ခေါ်သည်။ ကမ္ဘာ့ရုပ်သေးသဘင်တွင် အကြမ်းအားဖြင့် ရုပ်သေး လေးမျိုးလေးစား ရှိလေသည်။ ယင်းတို့မှာ- # လက်သွင်းရုပ်သေး၊ သို့မဟုတ် လက်ရုပ်သေး၊ # ခြေ၊ လက်၊ ခေါင်း၊ ခါးတို့တွင် ကြိုးအများတပ်ကာ ဒလက်တွင် ချည်ပြီး ကပြရသော ကြိုးဆွဲရုပ်သေး၊ # အရုပ်တွင်းသို့ တုတ်တစ်ချောင်း လျှိုသွင်းပြီး ခြေ လက်တို့တွင် နန်းကြိုးငယ်၊ တုတ်ချောင်းငယ်တို့ တပ်ဆင်ကာ ဆွဲငင်လှုပ်ရှားကပြရသော တုတ်ထိုးရုပ်သေး၊ # ကတ်ထူပြားကို ပြုလုပ်ထားသည့် အရုပ်ကို စင်နောက်ဘက်မှ မီးထိုးပေးကာ အရိပ်ကို လှုပ်ရှားပြရသော ရုပ်သေး စသည်တို့ ဖြစ်၏။ ==လက်သွင်းရုပ်သေး== လက်သွင်းရုပ်သေး၊ သို့မဟုတ် လက်ရုပ်သေး ဆိုသည်မှာ ခေါင်းတစ်ခုတည်းတွင်သာ သစ်သားထည့် တပ်ပြီးလျှင် ကျန် အပိုင်းတို့တွင် ပိတ်စတို့ဖြင့် ဆက်စပ်ချုပ်လုပ်ထားသည်။ အရုပ်၏ အတွင်းပိုင်းသည် အခေါင်းပေါက် ဖြစ်၏။ လက် သွင်းသောအခါ လက်ညှိုးက ခေါင်းပေါက်တွင်းသို့ သွင်းပြီး လျှင် လက်မနှင့် လက်ခလယ်တို့က လက်ပေါက်များအတွင်းသို့ သွင်းရသည်။ လက်သွင်းရုပ်သေးတွင် ရုပ်သေးစင်ပါသော်လည်း စင်တွင် ကြမ်းပြင်မပါချေ။ နောက်ခံကားနှင့်တကွ ရှေ့ကာကား ဖြင့်လည်း ထားရှိရသည်။ ကပြသောအခါ ရုပ်သေးရုပ်၏ အထက်ပိုင်းသာ ပေါ်နေပြီးလျှင် အရုပ်ကိုင်သူက အောက်ဘက် ကနေရသည်။ ရုပ်သေးစင်တွင် ထွန်းထားသည့် မီးသည် အရုပ် နှင့် နောက်ခံကားပေါ်သို့ တည့်တည့်ကျနေရန် လိုသည်။ == ကြိုးဆွဲရုပ်သေး == ကြိုးဆွဲရုပ်သေးမှာမူကား အရုပ်ကို သစ်သားဖြင့် ပြုလုပ် ၍ တောက်ပြောင်သောဖဲ ကတ္တီပါစများဖြင့် ဝတ်ဆင်ပေးထား တတ်သည်။ ခြေဆစ် လက်ဆစ် ခါးဆစ် စသည်တို့တွင် ပတ္တာ ဆက် တပ်ဆင်ထားသဖြင့် အဆစ်တို့ကို လိုသလိုချိုးနိုင်သည်။ မျက်နှာခြေလက် စသည်တို့ကို ဆေးခြယ်ရသည်။ ခြေကြိုး၊ လက်ကြိုး၊ ခါးကြိုး စသည်တို့ကို ဒလက်တွင် ချည်ကာ ကျွမ်း ကျင်စွာ ကပြအသုံးတော်ခံနိုင်သည်၊ သို့သော် ကျွမ်းကျင်မှုကို လွယ်လင့်တကူ မရရှိနိုင်ပေ။ အလေ့အကျင့်များစွာ လိုသည်။ ရုပ်သေးလေးမျိုးတွင် အခက်ဆုံးအမျိုး အစားလည်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာရုပ်သေးသည် ဤကမ္ဘာ့ရုပ်သေး ဒုတိယအမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သည်။ ==တုတ်ထိုးရုပ်သေး== တုတ်ထိုးရုပ်သေး ဆိုသည်မှာ အရုပ်အတွင်း ဇက်အထိ တုတ်ချောင်းကြီးတစ်ချောင်း လျှိုသွင်းထားသည်။ ခြေလက် အတောင်နှုတ်သီး စသည်တို့ကို တုတ်ချောင်းငယ်၊ သို့မဟုတ် နန်းချောင်းငယ်များနှင့် ဆက်သွယ်လှုပ်ရှား ကပြရသည်။ စင်မှာ လက်ထိုးရုပ်သေး ကပြသော ရုပ်သေးစင်မျိုးနှင့် အတူ တူပင် ဖြစ်၏။ ==အရိပ် ရုပ်သေး== အရိပ် ရုပ်သေးဆိုသည်မှာ တုတ်ထိုးရုပ်သေးနှင့် အတူတူ ပင်ဖြစ်၍ ကပြပုံလောက်သာ ကွာခြားသည်။ အရုပ်တို့မှာ များ သောအားဖြင့် ကတ်ထူပြားကို ညှပ်ကာ ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ် သည်။ တုတ်ကြီးတပ်ဆင်ကာ ခေါင်း ခါး ခြေလက်တို့ကို တုတ်ချောင်းငယ်၊ နန်းချောင်းငယ်တို့နှင့် ဆက်သွယ်ထားပုံ တို့မှာ တုတ်ထိုး ရုပ်သေးအတိုင်း ဖြစ်၏။ ငှက်ရုပ်ဆိုလျှင် နှုတ်သီးဟပြသည်။ အတောင်ခတ်ပြသည်။ အမြီးခါပြသည်၊ ခြေ လှမ်းပြသည်။ စင်ပြင်ထားပုံမှာ ရှေ့တွင် ပိတ်ဖြူကားကြီး ချထားပြီးလျှင် ပိတ်ဖြူကားနောက် ခပ်လှမ်းလှမ်းတွင် အရုပ် ထားသည်။ အရုပ်နောက်က မီးထိုးပေးသည်။ အရိပ်ကို ပိတ်ဖြူ ကားပေါ်တွင် တွေ့မြင်ရသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ရုပ်သေးသဘင်သည် မြေထဲပင်လယ်တစ်ဝိုက်မှ အီဂျစ်၊ ဂရိ၊ ရောမစသော ကမ္ဘာ့ရှေးခေတ်ယဉ်ကျေးမှုများ ထွန်းကားခဲ့စဉ်ကပင် ပေါ်ပေါက်နေပြီဟု ဆိုသည်။ ရုပ်သေးသဘင်သည် ရှေးဦးမဆွကပင် လူထုကို ဖြေဖျော်ရန်အတွက် ပွဲလမ်းသဘင်မျိုး ဖြစ်ခဲ့သည်ဟုလည်း ဆိုသည်။ အလယ်ခေတ်တွင် ဥရောပတိုက်ရှိ အီတလီ၊ ဂျာမနီ၊ ပြင်သစ်နှင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတို့တွင် ရုပ်သေးသဘင်ကို သာသနာဖက်မှ ပုဂ္ဂိုလ်များက ခရစ်တော်ဖွားတော်မူခန်းကဲ့သို့သော အယူဝါဒရေးရာ ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက်များကိုကပြရန်အတွက် အသုံးပြုခဲ့ရာ အီတလီနိုင်ငံမှ တစ်ဆင့် ဥရောပတိုက်ရှိ အခြားနိုင်ငံများသို့ ပျံ့နှံ့သွားတန် ရာသည်ဟု ယူဆကြလေသည်။ တရုတ်နိုင်ငံတွင် ရုပ်သေးပညာရပ်သည် စာဟောင်းပေဟောင်းများအရ လွန်ခဲ့သော နှစ် ၂ဝဝဝ ကျော်လောက်ကပင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ကြောင်း သိရ၏။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်လည်း ရုပ်သေးပညာရပ်သည် နှစ်ပေါင်းထိုမျှလောက်ပင် ကြာခဲ့ကြောင်း သိရပြန်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ရုပ်သေးသဘင် ယဉ်ကျေးမှုများသည် ဆူမတြာ၊ ဂျားဗား အစရှိသည့် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ အပါအဝင် ကျွန်းများ၊ မလ္လာယုနှင့်ယိုးဒယားတို့ဘက်သို့ ဆင်းသက်လာခဲ့ပြီးလျှင် ထိုနိုင်ငံများတွင် မိမိတို့ဘာသာနှင့်လူမျိုးအကြိုက်လိုက်ကာ ချဲ့ထွင်ပြင်ဆင်၍ ကပြခဲ့ကြလေသည်။ ဂျားဗားကျွန်းတွင် အထူးသဖြင့် အရိပ်ရုပ်သေးပွဲများမှာ လူကြိုက်များဆဲပင်ဖြစ်၏။ ===မြန်မာ့ရုပ်သေး=== [[မြန်မာ့ရုပ်သေး]]သဘင်သည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၃၈-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော ငစဉ့်ကူးမင်းလက်ထက် သဘင်ဝန်ရာထူးဖြင့် ထမ်းရွက်ရသူ ဦးသော်က စတင်တီထွင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ '''ရုပ်သေးအစ၊ ကျုံးသုံးတန်နှင့် ပုဂံက'''ဟူသော စကားအရ မြန်မာရုပ်သေးသဘင်သည် သက္ကရာဇ် ၁၂ဝ၈ ခုနှစ်၌ နန်းတက်သော ပုဂံမင်းလက်ထက်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်သည်ဟုလည်း ဆိုရန်ရှိသည်။ တစ်ဖန်တုံ [[မြဝတီမင်းကြီးဦးစ]] တီထွင်သည်ဟုလည်း အချို့က ဆိုပြန်သည်။ သက္ကရာဇ် ၁၁၉၉ ခုနှစ်တွင် ရွှေဘိုမင်းတရား အထွတ်အမြတ်သို့ ရောက်သောအခါ မရီးတော် နန်းမတော်မယ်နု၊ စလင်းမင်းသားကြီးမောင်အိုတို့နှင့် အလိုတူ အလိုပါဟူ၍ မြဝတီမင်းကြီးလည်း အကျဉ်းချထားခြင်းခံရသည်။ ယင်းကဲ့သို့ အကျဉ်းချထားခံနေရစဉ်အတွင်း စိတ်ညစ်ညူးသဖြင့်၎င်း၊ ပျင်းရိငြီးငွေ့သဖြင့်၎င်း အဝတ်စုတ်များကို အရုပ်လုပ်ပြီးလျှင် ကပြစေရာမှ ရုပ်သေး ပေါ်ပေါက်လာကြောင်း အချို့ကဆိုသည်။ သို့သော် သက္ကရာဇ် ၁၁၇ဝ ပြည့်နှစ်လောက်တွင် ရေးသားသော အီနောင် နန်းတွင်းဇာတ်တော်ကြီးတွင် သရေဇာတ်ဟူ၍ရုပ်သေးအကြောင်း ဖော်ပြပါရှိသည်ကိုတွေ့ရပြီးလျှင် အင်းဝခေတ် ဒုတိယမင်းခေါင် လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၈၄၆ ခုနှစ်က ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရရေးသော ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီး၌၎င်း၊ သက္ကရာဇ် ၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရပင် ရေးသားသော သံဝရပျို့၌၎င်း ရုပ်သေးသဘင်သည် အင်းဝခေတ်ကပင်လျှင်ပေါ်ပေါက်နေပြီဖြစ်ကြောင်းဆိုနိုင်လေသည်။ ထိုမှတစ်ပါး သုတေသီ အချို့ကလည်း မြန်မာရုပ်သေးသည် မြန်မာ့မူပိုင် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ရှေးအခါက ရုပ်သေးသဘင်ကို အမြင့်သဘင်၊ ဇာတ်ကို အနိမ့်သဘင်ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြပြီးလျှင် ဇာတ်၊ အငြိမ့်၊ ရုပ်သေး စသည့် သဘင်သုံးမျိုးတွင် ရုပ်စုံသဘင်သည် အခက်ဆုံး၊ အနက်ဆုံး၊ အရင့်ဆုံးဟူ၍ ပညာရှင်အပေါင်းတို့ မှတ်ယူခဲ့ကြပေသည်။ မြန်မာရုပ်သေးသဘင်သည် အလွန် စည်းကမ်းကလနားကြီးသော သဘင်မျိုး ဖြစ်သည်။ ရုပ်သေးကပြရန် စင်ကိုပင် ထင်သလို မဆောက်လုပ်ရပေ။ ရုပ်သေးစင် အကယ်၍ လယ်ကွက်ထဲတွင် ဆောက်သည်ဆိုပါက လယ်ကန်သင်းကို ခွ၍ မဆောက်ရဘဲ မလွှဲမရှောင်သာ၍ ဆောက်ရလျှင်လည်း လယ်ကန်သင်းကို ဖြတ်ထားရလေသည်။ ရုပ်သေးစင်သည် အမြင့်သုံးတောင်၊ မျက်နှာစာအကျယ်အဝန်း ခုနစ်ပင်ခြောက်ခန်းဖြစ်၍ ခန်းဖွင့် ငါးတောင် ရှိရသည်။ လက်ယာဘက်၊ လက်ဝဲဘက်တို့တွင် ငါးပင်လေးခန်း၊ ခန်းဖွင့် ငါးတောင်ရှိရ၍ ရုပ်သေးစင်နောက်ဖက်တွင် သုံးပင်နှစ်ခန်း၊ ခန်းဖွင့်ငါးတောင် ရှိရသည်။ ရုပ်သေးစင်ဆောက်ရာ၌ ကြသောင်း ဝါး၊ ကြခတ်ဝါးများကို မသုံးရဘဲ၊ အမိုးမှာလည်း သက်ငယ်ပျစ်ကိုသာ မိုးရ၏။ ဝါးများကို ဆက်သောအခါ တေ့ဆက်မလုပ်ရ၊ ဝါးအခေါင်းထဲသို့ အခြားဝါးတစ်လုံးသွင်း၍ မဆက်ရပေ။ ရှေ့လက်တန်းတွင် မင်းပေါက် ချန်လှပ်ထားရ၍ မင်းပေါက်သည် ဆိုင်းဝိုင်းနှင့် တည့်နေရသည်။ ပွဲခင်းအတွင်းရှိ မင်းလမ်းနှင့်လည်း တည့်နေရသည်။ ပွဲခင်းအတွင်းရှိ မင်းလမ်းနှင့်လည်းတည့်နေရသည်။ မတည့်လျှင် ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားတတ်သည်ဟု အယူရှိကြ၏။ မင်းပေါက်ထားရာ၌ လက်တန်းဝါးကို ခေါင်းချင်း ဆိုင်ထားရသည်။ သက်ငယ်ပျစ်များ မိုးရာတွင်လည်း အပျစ်စဉ် မှန်စေရသည်။ ရုပ်သေးစင် ဆောက်လုပ်ရာတွင်လည်း ရွာကို ကျောပေး၍ မဆောက်လုပ်ရပေ။ ရုပ်သေး ကပြရမည့် ပညာသည်များမှာ ရှေးအခါက ယောက်ျား ပညာတတ်များသာ ကပြရသည်။ မည်သည့်မိန်းမမျှ မပါဝင်ရပေ။ ထိုကြောင့်ပင် ရုပ်သေးမင်းသမီးများမှာ ယောက်ျားမင်းသမီးချည့်သာ ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ==မြန်မာရုပ်သေးရုပ်== မြန်မာရုပ်သေးသဘင်တွင် ရုပ် ၂၈ ပါးကို အစွဲပြုပြီးလျှင် အရုပ် ၂၈ ရုပ် ပါဝင်မြဲ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ထို ၂၈ မျိုးသောအရုပ်တို့မှာ # နတ်ကတော်ရုပ်၊ # မြင်း၊ # ဆင်၊ # ကျား၊ # ဆင်ထိန်း၊ # ကုမ္ဘော ဘီလူး၊ # ကုမ္ဘဏ်ဘီလူး၊ # ကြက်တူရွေး၊ # ငှက်ရုပ်၊ # ဂဠုန်၊ # နဂါး၊ # ဇော်ဂျီ၊ # သူဌေး၊ # စုန်းမ၊ # နတ်၊ # နေရာထိုင်ခင်းအရုပ်၊ # ရှင်ဘုရင်၊ # ရွှေနန်းဆက်မိဖုရား၊ # မင်းသားလတ်၊ # မင်းသားနုရုပ်၊ # မင်းသမီး၊ # သံချိုလက်စွဲ၊ # သံပျက်လက်စွဲ၊ # မင်းကြီး သက်တော်ရှည်၊ # ရွှေတိုက်ဝန်၊ # ဝန်ထောက်၊ # ဂုတ်ဝန်၊ (တစ်ခါတစ်ရံ) မြို့တော်ဝန်၊ # ပုဏ္ဏား (တစ်ခါတစ်ရံ) ဆရာတော်ရုပ်တို့ဖြစ်သည်။ အခြားမှတ်တမ်းတစ်စောင်တွင် - # နတ်ကတော်ရုပ်-၂၊ # မြင်းရုပ်-၁၊ # ဆင်ဖြူဆင်မည်း-၂၊ # ကျားရုပ်-၁၊ # မျောက်ရုပ်-၁၊ # ကြက်တူရွေး-၁၊ # နဂါးရုပ်-၁၊ # ဘီလူးရုပ်-၂၊ # ဇော်ဂျီ-၁၊ # ဝန်ကြီး-၄၊ # မင်းသား-၁၊ # ရှင်ဘုရင်-၁၊ # မင်းသမီး-၁၊ # မင်းသား ကြီး မျက်နှာနီနှင့် မျက်နှာဖြူ-၂၊ # ပုဏ္ဏား-၁၊ # ရသေ့-၁၊ # နတ်-၁၊ # ဗြဟ္မာ-၁၊ # အမယ်အို-၁၊ # လူပြက်-၂ ဟူ၍ ဖော်ပြထားလေသည်။ ===ပြုလုပ်နည်း=== အရုပ်များ ထုလုပ်ရာတွင် လူ မြင်း နတ်ရုပ်များကို ယမနေသား၊ သစ်မဉ္ဇူသားများဖြင့် ထုလုပ်ရမည်။ ကျန်အရုပ်များကို လက်ပံ သံသတ်ပင်သားများဖြင့် ထုလုပ်အပ်သည်။ မည်သည့်အရုပ်မဆို အင်္ဂါစုံ ပါစေရမည်ဟု ဆိုသည်။ များသောအားဖြင့် ယမနေသားကို မင်းသမီးရုပ်တုရာတွင်သာ အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ ရှင်ဘုရင်ရုပ်၊ မင်းသားရုပ်တို့ကို ထုလုပ်သောအခါ ဧကရာဇ်သားကို အသုံးပြုသည်။ ဝန်ကြီးရုပ်၊ လက်စွဲတော်ရုပ် စသည်တို့ကို လက်ပံသား၊ ပုန်းမဲစာသား၊ မအူသားများကို အသုံးပြုသည်။ အရုပ်၏အမြင့်မှာ တစ်ထောင့်ထွာ တစ်တောင့်တစ်မိုက်ခန့်သာ ရှိလေသည်။ အရုပ်ကို ဆေးခြယ်သောအခါ တိရစ္ဆာန်ရုပ်များကို အကောင်အထည် ပေါ်ရုံလောက်သာ ဆေးခြယ်ရန် လိုသည်။ လူရုပ်များကို ဆေးခြယ်သောအခါ အထူးဂရုပြု၍ ရှင်ဘုရင်ရုပ်၊ ဝန်ကြီးရုပ်များဆိုလျှင် ခံ့ညားတည်ကြည်အောင် ခြယ်ရသည်။ မင်းသားရုပ်၊ မင်းသမီးရုပ်၊ အပျိုတော်ရုပ်များကို လှပတင့်တယ် ရှုချင်စဖွယ် ဖြစ်အောင် ခြယ်ရသည်။ လက်စွဲတော်ရုပ် (ဝါ) လူပြက်ရုပ်တို့ကိုမူကား ကြည့်ရှုရုံမျှဖြင့် ရယ်ရွှင်စရာဖြစ်အောင် ခြယ်ရသည်။ သို့သော် များသောအားဖြင့် လူရုပ်များကို ခပ်ပြုံးပြုံး ရေးခြယ်ထားလေ့ ရှိလေသည်။ ===အဝင်အထွက် ကပြပုံ=== ရုပ်စုံထွက်သောအခါ သူ့အရုပ်နှင့် သူ့တီးကွက် သတ်မှတ်ထားချက်ရှိသည်။ ပမာအားဖြင့် ရှင်ဘုရင်ရုပ်ဆိုလျှင် ထွက်လာပြီးသော် နန်းပေါ်မှာ ထိုင်ရသည်။ ထိုနောက် ကန်တော့ခံသည်။ တီးကွက်မှာ စမုတ် ခံတီးရသည်။ နန်းတွင်းဝန်၊ ဂုတ်ဝန်၊ တပတ်ဝန်၊ ပြည်ခံဝန်(ဝါ) ခါးကြပ်ဝန်တို့ ထွက်လျှင် သပြေခံ၍ အခန်းခန်း တီးပြီးလျှင် သပြေနှင့်ပင် နန်းသို့ဝင်ရသည်။ အပျိုတော်ထွက်လျှင် ဘွဲ့ခံတီး၍ သံစုံည|ပ်ကာ မြမြ မောင်းမောင်းနှင့် သတ်၍ ဝင်ရသည်။ ဆင်ရုပ် ကျားရုပ် ထွက်လာသောအခါ '''သောင်းလုံးမြေလျှံ'''ကို တီးရသည်။ နဂါးရုပ်ထွက်သောအခါ '''ရွှေနဂါးကြီး ခြုံစရာ ဖဲကတ္တီပါ၊ ကတ္တီပါ ရှာပါအုံး၊ မိုးတောင်ကချုန်း''' တီး ရသည်။ ဂဠုန်ထွက်သောအခါ ဗိန်းဗောင်းကို တီးရသည်။ ဘီလူးရုပ်၊ ကျေးရုပ် ထွက်သောအခါ '''လွမ်းစရာသည် မြိုင်လယ်မှာ'''တီးရသည်။ မြင်းရုပ် ထွက်လာသောအခါ '''ရွှေဘိုမြင်းရယ်လေး''' တီးရလေသည်။ ထို့ပြင် အရုပ်ထွက်ရာတွင်လည်း စည်းကမ်းများ ရှိသေးသည်။ လက်ဝဲဘက် လက်တန်းထိပ်မှ စ၍ မြင်းထွက်လျှင် လက်ယာဘက် ထီးနန်းစိုက်မည်ဟု သိရသည်။ အလယ်မင်းပေါက်မှ မြင်းစ၍ထွက်လျှင် လက်ယာဘက်တွင် တစ်ပြည်ထောင်၊ လက်ဝဲဘက်တွင် တစ်ပြည်ထောင် ထီးနန်းစိုက်မည်ဟု သိရသည်။ တစ်နည်း ပိတ်လက်တန်းရှေ့တွင် သစ်ပင်နှစ်ပင် စိုက်လျှင် နှစ်ပြည်ထောင် ထီးနန်းစိုက်မည်ဟု ပရိသတ်က သိရ၏။ နှစ်ပြည်ထောင် ထီးနန်းစိုက်သောအခါ လက်ယာဘက်တွင် နန်းတော်နန်းဆောင်ပုံချ ပြီးမှ လက်ဝဲဘက်တွင် နန်းတော်ချရသည်။ နန်းတော် နန်းဆောင်ပုံများ သလွန်တော်များကို လက်တန်းပေါ်က ကျော်၍ ချစိုက်ရသည်။ လက်တန်းဖုံးအောက်မှ ထုတ်၍ ချစိုက်ရုံး ထုံးစံမရှိပေ။ ဟိမဝန္တာခန်း ထွက်ခါနီး သစ်ပင်တို့ကို ချစိုက်သောအခါ လက်တန်းဖုံးအောက်က ထုတ်၍ ချစိုက်ရသည်။ ဟိမဝန္တာခန်း ထွက်သောအခါ မျောက်ရုပ်၊ ဝိဇ္ဇာဇော်ဂျီရုပ်၊ ငှက်ဂဠုန်ရုပ်များသည် ခုန်လွှား ပျံတက်နိုင်သော သတ္တဝါများဖြစ်သည့်အလျောက် လက်တန်းထိပ်မှ စတင်မထွက်ရဘဲ၊ လက်တန်းပေါ်မှ ခုန်ထွက် ခုန်ဝင်ရသည်။ ဘီလူးရုပ်၊ ကျားရုပ်၊ ဆင်ရုပ်များ ထွက်သောအခါ လက်တန်းထိပ်မှ ဆွဲယူရသည်။ နဂါး၊ မိကျောင်း စသည့်ရေ၌ ကျက်စားသော တိရစ္ဆာန်အရုပ်များ ထွက်သောအခါ ဆင်ရုပ်၊ မြင်းရုပ်တို့ကဲ့သို့ မြှောက်မဆွဲရဘဲ ရုပ်စုံစင်ကြမ်းပြင်နှင့် လွတ်မထွက်သွားရန် သတိထားရလေသည်။ ရုပ်သေးကပြပုံမှာ ပထမပိုင်းတွင် ညဉ့်ဦးယံ သဘာယံပွဲဖြစ်၍ လူစုသည့်အနေနှင့် လူငယ်များအကြိုက် ဟိမဝန္တာမှ မြင်း၊ မျောက်၊ ကျား၊ ဆင်၊ ဇော်ဂျီ စသည်တို့ကို ပွဲထုတ်လေသည်။ ဤပထမပိုင်းကို ဟိမဝန္တာခန်းဟုလည်း ခေါ်သည်။ မြန်မာတို့၏ ဇာတ်သဘင် အစဉ်အလာအရ မည်သည့် ဇာတ်ကိုကပြသည်ဖြစ်စေ ပထမတိုင်းပြည် တည်ရသည်။ ကမ္ဘာရှိမှလည်း တိုင်းပြည်တည်နိုင်သဖြင့် တိုင်းပြည်မတည်ခင် ကမ္ဘာတည်ပြဖို့ လိုသည်။ ကမ္ဘာတည်ပုံ ပျက်ပုံ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒအရ ကမ္ဘာအသစ် ဖြစ်လာခါနီးတွင် ကမ္ဘာပြုမိုးကြီး ရွာ၍ ထိုအခါတွင် အာကာသတွင် ရေလောကဓာတ်ကြီး တည်လာကာ၊ ရေခြောက်သွားလျှင် မြေမျက်နှာပြင်သည် စည်မျက်နှာပြင်ကဲ့သို့ တစ်ညီတည်း ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထိုနောက် နေလနက္ခတ် ပေါ်လာ၍ ဥတုသမုဋ္ဌာန်ကြောင့် အနိမ့်အမြင့် ရှိလာပြီးလျှင် တောတောင်ရေမြေ ဖြစ်ပေါ်လာကြသည်။ မြင်းမိုရ် ဟိမဝန္တာတောတောင် ရေမြေသမုဒ္ဒရာတို့ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထိုကြောင့် ကမ္ဘာကြီး တည်ပြသည့်အခန်းကိုထွင်ကာ လူလည်း စုရာရောက်၊ ကလေးများလည်း ဖျော်ဖြေရာ ကျစေရန် ကမ္ဘာတည် ပြီးနောက် ဟိမဝန္တာတောထဲတွင် ဘာသာဘာဝ ဟိမဝန္တာသူ၊ ဟိမဝန္တာသားတို့ ပျော်မြူးနေကြဟန်ကို ကလေးများအတွက် ပြသခြင်းဖြစ်၍ ဟိမဝန္တာခန်းဟု ခေါ်သည်။ ဦးစွာပထမ နတ်ကတော် (အပျိုတော်) ထွက်ပြီးလျှင် မြို့တော်ရှင်၊ နယ်တော်ရှင် ခေါ်သော နတ်ကြီးများကို ကန်တော့၍ ဆုမွန်ကောင်းတောင်းသော သီချင်းများ သီဆိုလျက် ဆိုင်းဝိုင်းကမူ နတ်ချင်းများကို တီးမှုတ်ပေးနေရလေသည်၊ နတ်ကတော်သည် အပျိုတော် ၁၂ ခန်းကုန်အောင် ကပြရသည်။ နတ်ကတော်ပြီးလျှင် မြင်းရုပ်ထွက်၏။ သဘောမှာ ကမ္ဘာဦးတွင် မြင်းခေါင်းသဏ္ဌာန်ရှိသော အဿဝဏီနက္ခတ် ပေါ်လာခြင်းကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆို၏။ ထိုမြင်းရုပ်ကို ပရိသတ်ဖက်သို့ ဦးခေါင်းလှည့်ကာ ဘေးတိုက်ထွက်စေရာ မြင်းတက် ယိုးဒယားစသော တီးလုံးသွားများဖြင့် ဆိုင်းချက်က ပို့ပေးရလေသည်။ မြင်း ဝင်ပြီးသော် မျောက်၊ ကျား၊ ဆင်၊ ဇော်ဂျီ စသည်တို့ အစဉ်အလိုက် ထွက်ကြရသည်။ ထိုသို့ ပထမပိုင်းအရုပ်များကို အစဉ်အလိုက် တီးကွက်၊ အမျိုးမျိုးသော ဆိုင်းချက်ဖြင့် စံနစ်တကျ ပွဲထုတ်ပြီးနောက် ဒုတိယပိုင်းတွင်ကား တိုင်းပြည်တစ်ပြည်ကို တည်ရခြင်းသဘောထင်ရှားအောင် ဘုရင်နှင့် ဝန်ကြီးများ စထုတ်ရ၏။ ထိုအခန်းမှ စ၍ ပြလိုရာ ဇာတ်ကြောင်း ဖော်ရလေသည်။ ထိုနောက် မင်းသား၊ မင်းသမီး နှစ်ပါးသွားခန်းပြီးလျှင် နောက်ဆုံး ဇာတ်လမ်းအလျောက် လွမ်းခန်းဆွေးခန်းများကို ပြသကြသည်။ ရုပ်သေးသဘင် (ဝါ) အမြင့်သဘင်များ၏ စည်းစံနစ်အတွက် သက္ကရာဇ် ၁၁၈၃ ခုနှစ် စစ်ကိုင်းမင်းတရားကြီးသည် အမရပူရမြို့တော်၌ စိုးစံတော်မူစဉ် ရွှေတောင်မြို့စားသဘင်ဝန် ဦးသော်၏ အမိန့်တော် ပြန် တမ်းတွင် ဖော်ပြပါရှိသည်မှာ- '''ရုပ်သေးမှာ ၅၅ဝ နိပါတ်၊ ရာဇဝင်၊ မဟာဝင်၊ ဇင်းမယ် စသော ဇာတ်များ၊ သိုက်နှင့် ဝတ္ထုများ၊ ဘုရားသမိုင်းများကို ခင်းကျင်းပြသနိုင်၏။ ပွဲကို သုံးညဉ့်ကပြရမည်။ အစညဉ့်တွင် ရှေးဦးစွာ ဆိုင်းမှ (လေ၊ မီး၊ မိုး)ဟု သုံးကြိမ်တီးပြီးမှ နတ်မိန်းမ စ၍ ထွက်ရမည်။ ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်း လက်ယာထွန်းသောကြောင့် လက်ယာဘက်မှ စ၍ ထွက်ရမည်။ ပထမ စင်တိုင်၊ ဒုတိယနယ်ရှင်တိုင်၊ တတိယ ပွဲကြည့်ပရိသတ်ကို တိုင်တည်ရမည်။ သို့တိုင်တည်ရာတွင် မင်းသားလုပ်သူ မင်းသမီးလုပ်သူ နှစ်ဦးမှတစ်ပါး အခြားလူ သီဆိုခြင်း မပြုရ။ ဆိုင်းဆရာများက တီးခွင့်ရှိသော ၃၇ ချင်း သံချပ်ကြီးများ တီးမှုတ်၍ ဆုံးလျှင် လက်ရုံးတန်းအထက်သို့ အထိအခိုက်မရှိအောင် မ၍ တင်ရမည်။''' '''၎င်းနောက် တောသုံးထောင်ရှိသည်ကို ရည်ရွယ်၍ တောပင် သုံးပင် စိုက်ရမည်။ တောပင်မှာ ဓာတ်နံကောင်းသော သစ်ပင်မှ ယူရမည်။ နွယ် စသည်တို့ကို မယူရ။ တောပင်ကို စကြဝဠာတံတိုင်းကို ရည်ရွယ်၍ ကာရံထားသော လက်တန်းအဝတ်အောက်မှ အထက်သို့ စိုက်ထူရမည်။ ထိုနောက် နဂါး ဂဠုန် ထွက်ရမည်။ နဂါးမှာ အောက်မှ အထက်သို့၊ ဂဠုန်မှာ အထက်မှ အောက်သို့ ထွက်ပြရမည်။ ယက္ခမှာ လက်ယာ၊ ကုမ္ဘဏ် မှာ လက်ဝဲထွက်ရမည်။ မျောက်ထွက်လျှင် တောပင်ထိပ်မှ ကြောက်လန့်သည့်ပုံ ပြရမည်။ ထိုနောက် ဆင် ကျား- ဆင်မှာ လက်ဝဲ၊ ကျားဆွဲ လက်ယာ ထွက်ရမည်။ ထိုနောက် မြင်းထွက်ရမည်။ မြင်းမှာ နန်းတည်ရာဘက်သို့ မျက်နှာမူ၍ ပထမလေးဖက်၊ ဒုတိယဆင်ရံ၊ တတိယဒုန်းဟု သုံးမျိုးက ရမည်။ ၎င်းနောက် နန်းရှိရာ ဘက်သို့ ဝင်ရမည်။ ထိုနောက် ဝိဇ္ဇာ ဇော်ဂျီဟူသော ဇော်ဂျီကို ပြရမည်။ ဆေးကြိတ်ဟန်၊ ဆေးကြူး ဟန်ပြ၍ လှပသော ကကွက်များဖြင့်သာ ပြရမည်။ ဇော်ဂျီမှာ အလယ်မင်းပေါက်ကသော်လည်းကောင်း၊ လက်တန်းပေါ်ကသော်လည်းကောင်း ထွက်ဝင် ကပြခွင့် ရှိသည်။ ၎င်းနောက် ကပြမည့် ဇာတ်အလျောက် ထီးနန်းကို လက်ယာဘက်တွင် ချရမည်။ နန်းပြိုင်ဖြစ်မူ လက်ယာဘက်က အလျင်ချရမည်။ ရသေ့ကျောင်းပါမူ ထိုနန်းနှင့်အတူ ချရမည်။ ၎င်းနောက် ကပြမည့် ဇာတ်အလျောက် ထီးနန်းကို လက်ယာဘက်တွင် ချရမည်။ နန်းပြိုင်ဖြစ်မူ လက်ယာဘက်က အလျင်ချရမည်။ ရသေ့ကျောင်းပါမူ ထိုနန်းနှင့်အတူ ချရမည်။ ၎င်းနောက် (၁) နန်းရင်းဝန်၊ (၂) တရားဝန်၊ (၃) ဝန်ထောက်တော်မင်း၊ (၄) မြို့ဝန်မင်းဟူသော အစဉ်အတိုင်း လက်ဝဲမှ ယာသို့ သိမ်မွေ့စွာ ညီလာဝင်ရမည်။ ညီလာမစုံမီ ဓမ္မသတ်၊ ရာဇသတ်၊ ဖြတ်ထုံးများကို တည်ကြည်လေးနက်သောအသံဖြင့် ဆွေးနွေး ပြောဆိုရမည်။ ထိုနောက် စမုတ်ခံကို တီး၊ ထွက်စည် ယွန်းပြီးသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ဘုရင်နန်းထိုင်ပြီး ဖြစ်ရမည်။ ၎င်းနောက် ညီလာခံ ပြီးလျှင် ဇာတ်ပန္နက် ရိုက်ရမည်။ မည်သည့်ဇာတ်ကို ကပြသည်ဖြစ်စေ နန်းပေါ်မှ ရှင်ဘုရင် ငိုခြင်းမပြု။ ရာဇဣန္ဒြေနှင့်သာ ပြောဆိုရမည်။ ၎င်းနောက် ဇာတ်ကြောင်းကို အသင့်ဖြစ်အောင် ညွှန်း၍ လေပြေချ။ လေပြေမှာ သိုက်တဘောင် စသောလင်္ကာများ ပထမညဉ့်တွင် ရွတ်ဆိုခြင်း မပြုရ။ နောက်ညဉ့်မှသာ ရွတ်ဆိုရမည်။ ဇာတ်လမ်းအလျောက် ကပြရမည့်ပွဲမှာ မည်သည့်အခါမဆို သုံးညဉ့်ကပြရမည်။ ပြသပြောဆို သီကုံးရာတွင် သာသနာ၊ ရာဇာ၊ ဘာသာများ ကို မထိပါးစေရ၊ ပြက်လုံးများမှာ ရဟန်း ပုဏ္ဏား ကြားမကောင်းသော ပြက်ရယ်မှု မပြုရ။ လွန်ကြူးခဲ့သော သူအား ကိုယ်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ လက်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ လျှာကိုသော်လည်းကောင်း လှီးဖြတ်ခွင့် ရှိစေရမည်။''' မြန်မာဘုရင်များလက်ထက်တွင် ရုပ်သေးစင်များကို - # စင်တော်ကြီး၊ # စင်တော်ကလေး၊ # သမီးတော်စင်၊ # ဝင်းစင်ဟူ၍ ခွဲခြားထားခဲ့သည်။ စင်တော်ကြီးဆိုသည်မှာ ဘုရင်မင်းမြတ်၏အမိန့်ဖြင့်သာ တည်ထောင်ထားသော ရုပ်သေးအဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ ထင်ပေါ်ကျော်ကြား ပညာသားပါပါ ကပြအသုံးတော်ခံနိုင်သော ပညာသည်များကို မြို့စားရွာစား ချီးမြှောက်တော်မူလေ့ရှိသည်။ စင်တော်ကြီးသည် ဝဲဆိုင်း၊ ယာဆိုင်းနှင့်တကွ မင်းတက်လှေကားပါရသည်။ စင်ထောင့်၌ ငှက်ပျောပင် စိုက်ခွင့် ရာဇမတ်ကာခွင့်များလည်း ရရှိသည်။ စင်တော်ကြီးတွင် ကြာယပ်နဖူးစည်း တပ်ရသည်။ သိုင်းများလည်း ရသည်။ ရုပ်စုံစင်တော်ကြီးအတွက် တစ်စင်စာ ကိရိယာ အစုံအလင်ကို ရွှေတိုက်တော်အမိန့်နှင့် ဆိုင်ရာတို့က ထုတ်ပေးရသည်။ မင်းတုန်းမင်းနှင့် သီပေါမင်းတို့ လက်ထက်က စင်တော်ကြီးများနှင့်တကွ လက်ယာဆိုင်းတော်၊ လက်ဝဲဆိုင်းတော်တို့သည် မြို့တော်တွင်းမှာသာ ကပြတီးမှုတ်ကြရသည်။ စင်တော်ကလေးဆိုသည်မှာလည်း ဘုရင်၏အမိန့်ဖြင့် တည်ထောင်ထားသော ရုပ်သေးအဖွဲ့ပင် ဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် စင်တော်ကြီးကဲ့သို့ အခွင့်အရေးများ မရရှိပေ။ သမီးတော်စင်မှာ ဘုရင့်သမီးတော်များ၏ အမိန့်ဖြင့် တည်ထောင်ထားသော ရုပ်သေးအဖွဲ့ဖြစ်၍ ဝင်းစင်မှာကား အရပ်စင်ပင် ဖြစ်သည်။ စင်တော်ကလေး၊ သမီးတော်စင်နှင့် ဝင်းစင်ခေါ် အရပ်စင်တို့မှာ စင်တော်ကြီးကဲ့သို့ အခွင့်အရေး မရကြပေ။ သို့သော် စင်တော်ကလေးနှင့် သမီးတော်စင်တို့မှာမူကား ထိုက်သည့်အားလျော်စွာ ချီးမြှောက်ခြင်းကို ခံရသေးသည်။ စင်တော်ကလေးနှင့် သမီးတော်စင်တို့မှာ မြို့တော်တွင်း ကပြသည်ဖြစ်စေကာမူ အမိန့်တော်ခံရတတ်သည်။ ဝင်းစင်ကလေးမှာမူကား အမိန့်တော် မခံရဘဲ ငှားသူရှိလျှင် ကပြနိုင်လေသည်။ ===ရုပ်သေးမင်းသား/မင်းသမီးများ=== အမရပူရနှင့် ရတနာပုံခေတ်တွင် ရုပ်သေးမင်းသား မင်းသမီးများအဖြစ် ကျော်ကြားခဲ့သူ အများအပြား ရှိခဲ့ရာ မင်းသားအဖြစ် ဦးသာပြော၊ ဆရာလှိုက်၊ ဦးအောင်တိုးတို့နှင့် မင်းသမီးများမှာ ဦးသာဇံ၊ ဦးချင်း တောင်၊ ဦးပါတူ၊ ဆရာမူ၊ ဆရာစံ၊ ဆရာမြှင်၊ ဆရာမြဲ၊ ဦးပန်းညိုတို့ ဖြစ်လေသည်။ သီပေါမင်း ပါတော်မူ ပြီးနောက်တွင်ကား မင်းသားဦးဖုန်းမို၊ ဦးလူထွား၊ ပုဂံသား၊ ဦးဘကျော့ (ဦးဘကျော်လည်းဟူ၏။) ဦးရွှေစင်၊ ပုဆိုးခြုံ ဦးရွှေလုံး၊ ဓားထိုးဦးညိုမှိုင်း၊ ချွဲဦးသစ်၊ ဦးကြီးပေါင်တန်း၊ ဦးအုံးခိုင်၊ ဆရာဉာာဏ်၊ ဦးသာဖန်၊ ဦးကြွယ်ကြီး၊ ပိဋကတ်ဆရာမောင်၊ ဆရာသျှန်၊ ဦးစိန်ခို၊ စံပယ်သက်၊ ဦးဘလွန်း၊ စံပယ်တင်တို့ ဖြစ်၍ မင်းသမီးများအဖြစ် ဆရာပု၊ ဦးရှမ်းဖြူ၊ ဦးပေါက်တူး၊ ဦးပေါက်ဆိန် တို့သည် ပရိသတ်နှုတ်ဖျားတွင် တင်ရှိလောက်အောင် စွမ်းဆောင်နိုင်ကြပေသည်။ အထူးသဖြင့် '''အပြောတွင် ဦးဖူးညို၊ အဆိုတွင် ဦးပု'''ဟု ပြောစမှတ်ရလောက်အောင်ပင် ရုပ်သေးမင်းသမီး ဦးဖူးညိုနှင့် ဦးပုတို့သည် နာမည်ရသည့်ဘက်၌ ထူးခြားလှပေသည်။ ရုပ်သေးမင်းသမီး လုပ်သူသည် '''ရုပ်သေးမှာ အသံ၊ ဇာတ်မှာဟန်''' ဆိုသည့်အတိုင်း အသံကောင်းရန်နှင့် အပြောကောင်းရန် အရေးကြီးသည်။ ရှေးခေတ် ရုပ်သေးမင်းသား မင်းသမီးလုပ်သူများသည် အသံကောင်း၊ အပြော ကောင်းလှသဖြင့် အရုပ်ကလေးများက သရုပ်ဆောင်ကပြသည်ကိုပင် ပရိသတ်များ ငိုကြ ရယ်ကြရလေသည်။ ကမ္ဘာ့ကြိုးဆွဲရုပ်သေးတွင် သာမန်အားဖြင့် ပခုံးနှစ်ကြိုး၊ ဦးခေါင်းနှစ်ကြိုး၊ လက်နှစ်ကြိုး၊ ခြေနှစ်ကြိုး၊ ခါးတကြိုးဟူ၍ ကိုးကြိုးသာ ရှိသည်။ ယင်းတို့ကို ဒလက်တွင် စုချည်ကာ ကျွမ်းကျင်စွာ ကပြ အသုံးတော်ခံသည်။ မြန်မာရုပ်သေးတွင် ရှေးအခါက မင်းသားရုပ်မှာ ဦးခေါင်းနှစ်ကြိုး၊ ပခုံးနှစ်ကြိုး၊ ခါးတစ်ကြိုး၊ လက်မောင်းနှစ်ကြိုး၊ လက်ဖျားနှစ်ကြိုးမျှသာတပ်၍ သိမ်သိမ်မွေ့မွေ့ ယဉ်ကျေးစွာ လက်ဟန်ခြေဟန် ဦးခေါင်းဟန်လောက်သာ ကြိုးဟန်ရှိလေသည်။ မင်းသမီးမှာ ဒူးကြိုး၊ ခြေကြိုး နှစ်ခုစီ တိုးရသည်၊ ထိုသို့တိုးရခြင်းကြောင်းမှာ ဘုရင့်ရှေ့တော်တွင် အသုံးခံရသဖြင့် ကြိုးဆွဲသူက မိမိခြေဖျားပေါ်တွင် မင်းသမီးရုပ်တင်၍ ယိမ်းနွဲ့သော အမူအရာဖြစ်အောင် ခြေထိုး၍ မကရ၊ သို့အတွက် ခြေထိုးမည့်အစား ခြေကြိုးတပ်ပေးရလေသည်။ မြန်မာရုပ်သေးတွင် ကြိုးဆွဲပညာသည် တန်ဖိုးအရှိဆုံးနှင့် အခက်ဆုံး ဖြစ်သည်။ သစ်သားရုပ်များကို လူအမူအရာနှင့် ပကတိတူအောင် သဘာဝကျနိုင်သမျှကျအောင် အရုပ်ကြိုးတပ်၍ ဆွဲရသည်။ ရုပ်သေးခေတ် ကောင်းစားခဲ့စဉ်က အပျိုတော်တွင် ကြိုး ၆ဝ ထက်မနည်း ရှိခဲ့ဖူးသည်ဟု ဆိုသည်။ ၁၂၉၅ - ခုနှစ်ဆီက ပေါ်ပေါက်ခဲ့ဖူးသော ကြိုးဆွဲဦးဝင်းဆိုသူ၏ အရုပ်မှာ ကြိုးပေါင်း ၆ဝ ရှိ၍ ထိုအရုပ်မှာ ဒလက်ကို ကိုင်ရုံမျှနှင့် အရုပ်ကလေး လှုပ်နေသည်ဟု ဆိုလေသည်။ မြန်မာရုပ်သေးသဘင်မှ ကဟန်အချို့ကို မြန်မာဇာတ်သဘင်သည်တို့က မှီးကာ အရုပ်ဟန်သက်သက် အက(စင်တော်မင်းသား၊ သို့မဟုတ် စင်တော်မင်းသမီးဟန်)၊ အရုပ်နှင့်လူ ပေါင်းစပ်ကဟန်၊ ယိုးဒယားမူ၊ သို့မဟုတ် ရှေးမြန်မာအကတွင် အရုပ်ဟန်ပေါင်းစပ်ထားဟန် စသည်ဖြင့် အကဟန်အမျိုးမျိုး တီထွင်ကွန့်မြူးလာကြပေသည်။ ယနေ့ မြန်မာသဘင်များတွင် ခေတ် စားနေသော စင်တော်မင်းသား၊ စင်တော်မင်းသမီး၊ အရုပ်ထိုင်၊ အရုပ်ပြေး၊ အရုပ်တက် စသည့် ကကြိုးကဟန်များမှာ ရှေးမြန်မာရုပ်သေးသဘင်၏ အမွေအနှစ်များပင် ဖြစ်ပေသည်။ ကြိုးဆွဲရာတွင် မင်းသမီးရုပ်ကို ကြိုးဆွဲ အကောင်းဆုံးက ဆွဲရသည်။ အဆွဲခက်သည်မှာ ကြိုးနည်းပြီးလျှင် ဟန်များများဆွဲရသည့် ဇော်ဂျီရုပ် ဖြစ်သည်။ ဇော်ထွက်သည့်အခါ မင်းသမီး ကြိုးဆွဲသည် ဇော်ရုပ်ကို ဆွဲရသည်။ အပျိုတော်ရုပ်ကိုလည်း ထိုသူပင် ဆွဲရသည်။ ထိုကြောင့် အပျိုတော်ထွက်ကတည်းကဖြစ်စေ၊ ဇော်ထွက်ကတည်းက ဖြစ်စေ ရုပ်သေးစင်မှ မင်းသမီးကြိုးဆွဲ ကောင်းမကောင်းကို သိနိုင်သည်။ အတော်ဆုံးလူသာ ဇော်ရုပ်ကို ဆွဲရသဖြင့် ဇော်ဆွဲဆိုလျှင် လူတော် လူမော် အဓိပ္ပာယ် ရလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)</ref> == ကိုးကား == မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၁) [[Category:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု]] [[Category:မြန်မာဝေါဟာရများ]] 9io218hlpfar8ho6bsjf2o7r6ap3cvd သုဒ္ဓကိန်း 0 51565 1040518 1039618 2026-06-24T09:11:37Z Mkant00 135890 1040518 wikitext text/x-wiki တစ်ထက်ကြီးသော [[ကိန်းပြည့်]] (integer) <math>p</math> တစ်ခုတွင် အပေါင်းဆခွဲကိန်း (positive divisor) အနေဖြင့် ၁ နှင့် <math>p</math> ကိုယ်တိုင်သာရှိပါက ၎င်းကို သုဒ္ဓကိန်း (prime number) သို့မဟုတ် သုဒ္ဓကိန်းပြည့် ဟုခေါ်သည်။ တစ်ထက်ကြီးပြီး သုဒ္ဓကိန်းမဟုတ်သော ကိန်းများကို ဆပေါင်းကိန်း (composite number) ဟုခေါ်သည်။ ကိန်း <math>1</math> သည် အထူးကိန်းဖြစ်ပြီး သုဒ္ဓကိန်းအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဆပေါင်းကိန်းအဖြစ်လည်းကောင်း မသတ်မှတ်ပါ။ <math>2</math> သည် တစ်ခုတည်းသော စုံကိန်း (even number) ဖြစ်သည့် သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်ပြီး ကျန်ရှိသော သုဒ္ဓကိန်းများအားလုံးမှာ မကိန်း (odd number) များဖြစ်ကြသည်။ သင်္ချာပညာတွင် သုဒ္ဓကိန်းများကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြရန်အတွက် အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ <math>p</math> နှင့် <math>q</math> တို့ကို အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ နှင့် စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ (Definitions and Divisibility Properties) == [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းသီအိုရီ]] (ring theory) တွင် သုဒ္ဓကိန်းများ၏ ပိုမိုတိကျသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို အသုံးပြုသည်။ ယူနစ် (unit) မဟုတ်သော ကိန်းပြည့် <math>p</math> တစ်ခုသည် ကိန်းနှစ်ခု၏ မြှောက်လဒ် <math>ab</math> ကို စား၍ပြတ်ပါက ၎င်းသည် <math>a</math> ကိုသော်လည်းကောင်း၊ <math>b</math> ကိုသော်လည်းကောင်း စား၍ပြတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်များစနစ်တွင် ယူနစ်များမှာ <math>1</math> နှင့် <math>-1</math> တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဤသတ်မှတ်ချက်အရဆိုလျှင် အပေါင်းသုဒ္ဓကိန်းများသာမက <math>-2</math>, <math>-3</math>, <math>-5</math> စသည့် အနုတ်ကိန်းများကိုလည်း သုဒ္ဓကိန်းများအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဤအခြေခံ စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိ (divisibility property) ကို '''ယူကလစ်ဒ် အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်''' (Euclid's lemma) မှ ဆင်းသက်ရရှိသည်။ အကယ်၍ သုဒ္ဓကိန်း <math>p</math> သည် <math>ab</math> ကိုစား၍ပြတ်ပြီး <math>a</math> ကိုစား၍မပြတ်ပါက ၎င်းသည် <math>b</math> ကိုသာ တိကျစွာစား၍ပြတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိကို အောက်ပါအတိုင်း တိုးချဲ့အသုံးပြုနိုင်သည်။ * '''ဆခွဲကိန်းများစွာ ပါဝင်ခြင်း။''' သုဒ္ဓကိန်း <math>p</math> သည် ကိန်းပြည့်များစွာ၏ မြှောက်လဒ် <math>a_1 \cdot a_2 \cdots a_n</math> ကို စား၍ပြတ်ပါက ၎င်းသည် အဆိုပါ ကိန်းပြည့်များအနက် အနည်းဆုံးတစ်ခုကို စား၍ပြတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဤအချက်ကို သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း (mathematical induction) ဖြင့် သက်သေပြနိုင်သည်။ * '''သုဒ္ဓကိန်းများ၏ မြှောက်လဒ်ဖြစ်ခြင်း။''' သုဒ္ဓကိန်း <math>p</math> သည် အခြားသုဒ္ဓကိန်းများ၏ မြှောက်လဒ် <math>q_1 \cdot q_2 \cdots q_n</math> ကို စား၍ပြတ်ပါက <math>p</math> သည် ၎င်းသုဒ္ဓကိန်းများအနက် အနည်းဆုံးတစ်ခုနှင့် တိကျစွာ ညီမျှရမည်ဖြစ်သည်။ သုဒ္ဓကိန်းတစ်ခုကို <math>1</math> နှင့် ၎င်းကိုယ်တိုင်ဖြင့်သာ စား၍ပြတ်သောကြောင့် ထိုသို့ညီမျှခြင်းဖြစ်သည်။ == ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် (Fundamental Theorem of Arithmetic) == တစ်ထက်ကြီးသော ကိန်းပြည့်တိုင်းသည် သုဒ္ဓကိန်းများ သို့မဟုတ် သုဒ္ဓကိန်းများ၏ မြှောက်လဒ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် သုဒ္ဓကိန်းများကို ကိန်းပြည့်အားလုံး၏ အခြေခံတည်ဆောက်ပုံအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ဤသဘောတရားကို ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် (Fundamental Theorem of Arithmetic) အဖြစ် ပုံသေထုတ်ပြန်ထားသည်။ ၎င်းသီအိုရမ်အရ တစ်ထက်ကြီးသော အပေါင်းကိန်းပြည့်တိုင်းကို သုဒ္ဓကိန်းများ၏ မြှောက်လဒ်အဖြစ် ဖော်ပြနိုင်သည်။ အဆိုပါ ဖော်ပြချက်သည် သုဒ္ဓကိန်းများ၏ အစီအစဉ်ကို ထည့်သွင်းမစဉ်းစားပါက တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique) ဖော်ပြချက်ဖြစ်သည်။ သက်သေပြချက်ကို အပိုင်းနှစ်ပိုင်းဖြင့် ခွဲခြားထားသည်။ * '''တည်ရှိမှု (Existence)။''' ကိန်းတစ်ခုသည် ဆပေါင်းကိန်းဖြစ်ပါက ၎င်းတွင် အငယ်ဆုံး အပေါင်းဆခွဲကိန်းတစ်ခု ရှိရမည်ဖြစ်သည်။ ယင်းဆခွဲကိန်းမှာ သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ထိုသုဒ္ဓကိန်းဖြင့် စားလိုက်သောအခါ ပိုမိုငယ်ရွယ်သော ကိန်းပြည့်တစ်ခုကို ရရှိသည်။ ထိုငယ်ရွယ်သောကိန်းသည် ဆပေါင်းကိန်းဖြစ်နေသေးပါက အထက်ပါလုပ်ငန်းစဉ်ကို ထပ်မံလုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ ကိန်းများ ဆက်တိုက်ငယ်သွားမည်ဖြစ်ရာ အဆုံးတွင် အဆုံးရှိသော သုဒ္ဓကိန်းဆခွဲကိန်းများကို ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ * '''တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု (Uniqueness)။''' ကိန်းပြည့်တစ်ခုကို မတူညီသော သုဒ္ဓကိန်းမြှောက်လဒ် နှစ်စုဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်ဟု မှတ်ယူကြပါစို့။ ၎င်းတို့ကို ငယ်စဉ်ကြီးလိုက် စီထားပါက ပထမအစုမှ အငယ်ဆုံးသုဒ္ဓကိန်းသည် ဒုတိယအစု၏ မြှောက်လဒ်တစ်ခုလုံးကို စား၍ပြတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ အထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သော စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိအရ ပထမအစုမှ အငယ်ဆုံးသုဒ္ဓကိန်းသည် ဒုတိယအစုမှ အငယ်ဆုံးသုဒ္ဓကိန်းနှင့် ထပ်တူညီရမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတူညီသောကိန်းများကို ချေဖျက်ခြင်းဖြင့် အစုနှစ်ခုလုံးရှိ သုဒ္ဓကိန်းများ အားလုံး တူညီကြောင်း တွေ့ရှိရမည်ဖြစ်သည်။ '''သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း''' (prime factorization) တွင် တူညီသော သုဒ္ဓကိန်းများ အကြိမ်ကြိမ်ပါဝင်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့ကို ထပ်ကိန်းများ (exponents) အသုံးပြု၍ စုစည်းရေးသားခြင်းကို ပုံမှန်ပုံစံ (canonical form) ဟုခေါ်သည်။ ကိန်း <math>n</math> ၏ ပုံမှန်ပုံစံကို <math>n = p_1^{k_1} p_2^{k_2} \dots p_r^{k_r}</math> ဟု ရေးသားသည်။ ဤနေရာတွင် <math>k</math> သည် အပေါင်းကိန်းပြည့်ဖြစ်ပြီး <math>p_1 < p_2 < \dots < p_r</math> အတိုင်း ငယ်စဉ်ကြီးလိုက် စီစဉ်ထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>360</math> ၏ သုဒ္ဓကိန်းများကို <math>360 = 2^3 \cdot 3^2 \cdot 5</math> ဟု ဖော်ပြနိုင်သည်။ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ဆခွဲကိန်းခွဲခြင်းသည် ကိန်းစနစ်တိုင်းတွင် အလိုအလျောက် မှန်ကန်သော ဂုဏ်သတ္တိမဟုတ်ပါ။ အပေါင်းစုံကိန်းများ သီးသန့်ပါဝင်သော ကိန်းစနစ်တစ်ခုကို စဉ်းစားကြည့်နိုင်သည်။ ၎င်းစနစ်တွင် အခြားစုံကိန်းနှစ်ခု၏ မြှောက်လဒ်အဖြစ် ဖော်ပြ၍မရသော စုံကိန်းကို '''e-သုဒ္ဓကိန်း''' (e-prime) ဟု သတ်မှတ်ပါစို့။ ဤစနစ်တွင် <math>60</math> ကို <math>60 = 2 \cdot 30</math> သို့မဟုတ် <math>60 = 6 \cdot 10</math> ဟူ၍ မတူညီသော e-သုဒ္ဓကိန်းများဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်။ မကိန်းများမပါဝင်သောကြောင့် ပုံမှန် သုဒ္ဓကိန်း စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ ပျက်ယွင်းသွားခြင်းဖြစ်သည်။ အခြေခံသီအိုရမ်ကို အသုံးပြု၍ <math>\sqrt{2}</math> သည် '''အီရာရှင်နယ်ကိန်း''' (irrational number) ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ ပိုက်သာဂိုရပ်စ် (Pythagorean) ပညာရှင်များ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သော ဤအချက်ကို ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု (contradiction) ဖြင့် သက်သေပြနိုင်သည်။ <math>\sqrt{2}</math> ကို ရာရှင်နယ်ကိန်း (rational number) <math>a/b</math> ဟု မှတ်ယူပါစို့။ ထိုအပိုင်းကိန်းသည် အချိုးအကျဆုံးဖြစ်ပြီး <math>a</math> နှင့် <math>b</math> တွင် <math>1</math> မှလွဲ၍ အခြားဘုံဆခွဲကိန်း မရှိဟု ယူဆရမည်ဖြစ်သည်။ ညီမျှခြင်းကို နှစ်ထပ်ကိန်းတင်လိုက်ပါက <math>2 = a^2 / b^2</math> ဖြစ်ပြီး <math>a^2 = 2b^2</math> ကို ရရှိသည်။ ထို့ကြောင့် <math>b</math> သည် <math>a^2</math> ကို စား၍ပြတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ <math>b</math> သည် <math>1</math> ထက်ကြီးပါက အခြေခံသီအိုရမ်အရ <math>b</math> တွင် အနည်းဆုံး သုဒ္ဓကိန်းဆခွဲကိန်း <math>p</math> တစ်ခုရှိရမည်ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>p</math> သည် <math>b</math> ကိုစား၍ပြတ်ပြီး <math>a^2</math> (တစ်နည်းအားဖြင့် <math>a</math>) ကိုလည်း စား၍ပြတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ <math>a</math> နှင့် <math>b</math> တွင် ဘုံဆခွဲကိန်းမရှိဟူသော မူလယူဆချက်နှင့် ဆန့်ကျင်နေသည်။ ထို့ကြောင့် <math>b = 1</math> ဖြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး <math>a^2 = 2</math> သို့ ရောက်ရှိသွားသည်။ သို့ရာတွင် မည်သည့်ကိန်းပြည့်ကိုမျှ နှစ်ထပ်ကိန်းတင်၍ <math>2</math> မရနိုင်သောကြောင့် မူလယူဆချက် မှားယွင်းပြီး <math>\sqrt{2}</math> သည် အီရာရှင်နယ်ကိန်း ဖြစ်သည်။ == သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်ကြောင်း စစ်ဆေးခြင်း (Testing for Primality) == ကိန်းတစ်ခုသည် သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်ခြင်း ရှိမရှိ စစ်ဆေးရန် တိုက်ရိုက်အကျဆုံးနည်းလမ်းမှာ ငယ်ရွယ်သော ကိန်းများဖြင့် စား၍စမ်းသပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ကိန်းအားလုံးဖြင့် စမ်းသပ်ရန်မလိုအပ်ပါ။ ဆပေါင်းကိန်း <math>a > 1</math> တိုင်းတွင် <math>\sqrt{a}</math> ထက်ငယ်သော သို့မဟုတ် ညီသော သုဒ္ဓကိန်း ဆခွဲကိန်း <math>p</math> တစ်ခု အမြဲတည်ရှိသည်။ ဆပေါင်းကိန်း <math>a</math> ကို <math>a = bc</math> ဟု သတ်မှတ်ပြီး <math>b \le c</math> ဟု ယူဆပါစို့။ <math>b</math> ကို နှစ်ထပ်ကိန်းတင်ပါက <math>b^2 \le bc = a</math> ဖြစ်လာသည်။ နှစ်ဖက်စလုံးကို နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း (square root) ရှာလိုက်ပါက <math>b \le \sqrt{a}</math> ကို ရရှိသည်။ <math>b</math> တွင် သုဒ္ဓကိန်းဆခွဲကိန်း အနည်းဆုံးတစ်ခု ပါဝင်ရမည်ဖြစ်ရာ ထိုဆခွဲကိန်းသည်လည်း <math>\sqrt{a}</math> ထက် ငယ်ရမည် သို့မဟုတ် ညီရမည်ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>509</math> သည် သုဒ္ဓကိန်းဟုတ်မဟုတ် စစ်ဆေးရာတွင် <math>\sqrt{509}</math> (<math>23</math> အောက်ငယ်သော) သုဒ္ဓကိန်းများဖြစ်သည့် <math>2</math>, <math>3</math>, <math>5</math>, <math>7</math>, <math>11</math>, <math>13</math>, <math>17</math> နှင့် <math>19</math> တို့ဖြင့်သာ စားကြည့်ရန် လိုအပ်သည်။ မည်သည့်ကိန်းနှင့်မျှ စား၍မပြတ်ပါက <math>509</math> သည် သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်သည်။ ဤသဘောတရားကို အခြေခံ၍ ရှေးဟောင်းဂရိသင်္ချာပညာရှင် အီရာတိုစ်သီးနီးစ် (Eratosthenes) သည် '''အီရာတိုစ်သီးနီးစ်၏ ဆန်ခါ''' (Sieve of Eratosthenes) ဟုခေါ်သော နည်းလမ်းကို တီထွင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် သတ်မှတ်ထားသော ကန့်သတ်ချက် <math>n</math> အောက်ရှိ သုဒ္ဓကိန်းအားလုံးကို ရှာဖွေနိုင်သည့် နည်းလမ်းဖြစ်သည်။ <math>2</math> မှစ၍ <math>n</math> အထိ ကိန်းစဉ်များကို ရေးချရမည်ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံးကိန်း <math>2</math> ကို သုဒ္ဓကိန်းအဖြစ် မှတ်သားပြီး <math>2</math> ၏ ဆတိုးကိန်းများ (multiples) အားလုံးကို စာရင်းမှ ချေဖျက်ရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ချေဖျက်မခံရသော ကိန်း <math>3</math> ကို သုဒ္ဓကိန်းအဖြစ် မှတ်သားပြီး ၎င်း၏ ဆတိုးကိန်းများကို ချေဖျက်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို <math>\sqrt{n}</math> အထိရောက်သည်အထိ လုပ်ဆောင်ပါက စာရင်းတွင် ကျန်ရှိနေသော ကိန်းများအားလုံးသည် သုဒ္ဓကိန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ == သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တဖြစ်တည်မှု (Infinitude of Primes) == သုဒ္ဓကိန်းများ၏ အရေအတွက်သည် အနန္တ (infinite) ဖြစ်ကြောင်း ယူကလစ်ဒ် (Euclid) က ရှေးခေတ်ကတည်းက သက်သေပြခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှုဖြင့် သက်သေပြချက်အရ သုဒ္ဓကိန်းအရေအတွက်သည် အဆုံးရှိအစု (finite set) အဖြစ် <math>p_1, p_2, \dots, p_n</math> သာရှိသည်ဟု ယူဆပါစို့။ ထိုသုဒ္ဓကိန်းများအားလုံးကို မြှောက်၍ <math>1</math> ပေါင်းထည့်ပါက ကိန်းအသစ် <math>P = (p_1 \cdot p_2 \cdots p_n) + 1</math> ကို ရရှိသည်။ အခြေခံသီအိုရမ်အရ <math>P</math> တွင် သုဒ္ဓကိန်းဆခွဲကိန်း <math>p</math> တစ်ခုရှိရမည်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ <math>p</math> သည် မူလစာရင်းထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့ပါက ၎င်းသည် မြှောက်လဒ်ပိုင်းကို စား၍ပြတ်မည်ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>p</math> သည် <math>P</math> နှင့် မြှောက်လဒ်ပိုင်းတို့၏ ကွာခြားချက်ဖြစ်သော <math>1</math> ကိုလည်း စား၍ပြတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ မည်သည့်သုဒ္ဓကိန်းမှ <math>1</math> ကို စား၍မပြတ်နိုင်သဖြင့် ဤသည်မှာ ဝိရောဓိ (paradox) ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သုဒ္ဓကိန်းအရေအတွက်သည် အဆုံးရှိမဖြစ်နိုင်ပါ။ သုဒ္ဓကိန်း <math>p</math> ထက်ငယ်သော သို့မဟုတ် ညီသော သုဒ္ဓကိန်းများ အားလုံး၏ မြှောက်လဒ်ကို <math>p^\#</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ ယူကလစ်ဒ် ပုံသေနည်းမှ ရရှိလာသော <math>p^\# + 1</math> ပုံစံ ကိန်းများကို '''ယူကလစ်ဒ် ကိန်းများ''' (Euclid numbers) ဟုခေါ်သည်။ အချို့သော ယူကလစ်ဒ် ကိန်းများမှာ သုဒ္ဓကိန်းများ ဖြစ်ကြသော်လည်း အမြဲတမ်းမဟုတ်ပါ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>13</math> အထိ သုဒ္ဓကိန်းများကို မြှောက်၍ <math>1</math> ပေါင်းပါက <math>30031</math> ကို ရရှိပြီး ၎င်းသည် ဆပေါင်းကိန်း (<math>59 \cdot 509</math>) ဖြစ်သည်။ သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်သော ယူကလစ်ဒ် ကိန်းများ အနန္တရှိမရှိ ဆိုသည်မှာ ယနေ့တိုင် အဖြေမထွက်သေးသော သင်္ချာပြဿနာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အနန္တဖြစ်တည်မှုကို အခြားသော ကိန်းစဉ်တန်းတစ်ခုဖြင့်လည်း သက်သေပြနိုင်သည်။ <math>2</math> မှစတင်သော ကိန်းစဉ်တန်းတစ်ခုကို စဉ်းစားပါ။ နောက်ဆက်တွဲကိန်းများကို ရှေ့ကိန်းများအားလုံးမြှောက်၍ <math>1</math> ပေါင်းခြင်းဖြင့် ဖန်တီးသည်။ ဥပမာ <math>n_1 = 2</math>, <math>n_2 = n_1 + 1 = 3</math>, <math>n_3 = (n_1 \cdot n_2) + 1 = 7</math> အစရှိသဖြင့်ဖြစ်သည်။ ဤကိန်းစဉ်တန်းရှိ မည်သည့်ကိန်းနှစ်ခုမျှ ဘုံပါဝင်သော သုဒ္ဓကိန်းဆခွဲကိန်း မရှိနိုင်ပါ။ ဘုံဆခွဲကိန်းရှိပါက ၎င်းသည် ကွာခြားချက် <math>1</math> ကို စား၍ပြတ်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကိန်းအသစ်တိုင်းတွင် မတူညီသော သုဒ္ဓကိန်းဆခွဲကိန်းများ ပါဝင်နေသဖြင့် သုဒ္ဓကိန်းအရေအတွက်သည် အနန္တဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ == ဖြန့်ကျက်တည်ရှိပုံ အတိုင်းအတာ (Distribution and Size) == <math>n</math> ကြိမ်မြောက် သုဒ္ဓကိန်းကို <math>p_n</math> ဟု သင်္ကေတပြုပါက မညီမျှခြင်းများ (inequalities) ကို အသုံးပြု၍ ၎င်း၏ အရွယ်အစားကို ခန့်မှန်းနိုင်သည်။ ယူကလစ်ဒ်၏ သက်သေပြချက်အရ <math>p_n \le (p_1 \cdot p_2 \cdots p_{n-1}) + 1</math> ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ ပိုမိုတိကျသော သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်းအရ <math>p_n</math> သည် အမြဲတမ်း <math>2^{2^{n-1}}</math> အောက် ငယ်ရမည် သို့မဟုတ် ညီရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကိန်းပြည့် <math>n \ge 1</math> တိုင်းအတွက် ကြီးမားလှသော <math>2^{2^n}</math> ထက်ငယ်သည့် သုဒ္ဓကိန်း အနည်းဆုံး <math>n + 1</math> ခု ရှိသည်။ ၁၈၄၅ ခုနှစ်တွင် ဂျိုးဇက် ဘာထရန် (Joseph Bertrand) အဆိုပြုခဲ့ပြီး ချေဘီရှက်ဗ် (Chebyshev) သက်သေပြနိုင်ခဲ့သော ဘာထရန်၏ အဆို (Bertrand's Conjecture) ကို အသုံးပြု၍ ပိုမိုတိကျစွာ ခန့်မှန်းနိုင်သည်။ ယင်းအဆိုအရ ကိန်းပြည့် <math>n \ge 2</math> တိုင်းအတွက် <math>n</math> နှင့် <math>2n</math> အကြားတွင် သုဒ္ဓကိန်း အနည်းဆုံးတစ်ခု အမြဲတမ်း ရှိရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>p_n < 2^n</math> ဟူသော ပိုမိုကျဉ်းမြောင်းသည့် ကန့်သတ်ချက်ကို ရရှိသည်။ သုဒ္ဓကိန်းများသည် အနန္တဖြစ်သော်လည်း ၎င်းတို့၏ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိပုံမှာ အလွန် ပုံမှန်မဟုတ်ပေ။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် အလွန်နီးကပ်စွာ တည်ရှိပြီး တစ်ခါတစ်ရံတွင် ကြီးမားသော ကွာဟချက်များ ရှိသည်။ <math>11</math> နှင့် <math>13</math> ကဲ့သို့သော ဆက်တိုက်ဖြစ်နေသည့် မကိန်း သုဒ္ဓကိန်းစုံတွဲများကို '''အမြွှာသုဒ္ဓကိန်းများ''' (twin primes) ဟုခေါ်သည်။ အဆိုပါ အမြွှာသုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တရှိမရှိ ဆိုသည်မှာ အဖြေမထွက်သေးသော ပြဿနာဖြစ်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် ဆက်တိုက်ဖြစ်နေသော သုဒ္ဓကိန်းနှစ်ခုကြားရှိ ကွာဟချက်သည် အလိုရှိသလောက် ကြီးမားနိုင်သည်။ မည်သည့် ကိန်းပြည့် <math>n</math> အတွက်မဆို သုဒ္ဓကိန်းများ လုံးဝမပါဝင်သော ဆက်တိုက်ဖြစ်သည့် ဆပေါင်းကိန်း <math>n</math> ခုပါဝင်သည့် အပိုင်းအခြားတစ်ခုကို အမြဲရှာဖွေနိုင်သည်။ ဖက်တိုရီရယ် (factorial) ကို အသုံးပြု၍ ၎င်းကို သက်သေပြနိုင်သည်။ <math>(n + 1)! + 2</math> မှ <math>(n + 1)! + (n + 1)</math> အထိ ကိန်းများကို စဉ်းစားပါ။ ပထမကိန်းသည် <math>2</math> ဖြင့် စား၍ပြတ်ပြီး နောက်ဆုံးကိန်းသည် <math>n+1</math> ဖြင့် စား၍ပြတ်သည်။ ကိန်းတိုင်းတွင် ဆခွဲကိန်းတစ်ခုစီ အတိအကျရှိနေသဖြင့် ၎င်းတို့အားလုံးသည် ဆပေါင်းကိန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ == အထူးသုဒ္ဓကိန်းများနှင့် ပုံသေနည်းများ (Special Primes and Formulae) == <math>1</math> များကိုသာ ထပ်တလဲလဲ အသုံးပြုရေးသားထားသော ကိန်းများကို '''ရပ်ပ်ယူနစ်''' (repunit) ဟုခေါ်သည်။ <math>1</math> များ <math>n</math> ကြိမ်ပါဝင်သော ရပ်ပ်ယူနစ်ကို <math>R_n = (10^n - 1) / 9</math> ဟု တွက်ချက်နိုင်သည်။ ၎င်းကိန်းများသည် သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်ရန် အလွန်ခဲယဉ်းသည်။ <math>R_n</math> သည် သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်နိုင်ရန်အတွက် <math>n</math> ကိုယ်တိုင်သည် သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်ရမည် ဟူသော အခြေခံစည်းမျဉ်းရှိသည်။ သို့သော် <math>n</math> သည် သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်တိုင်း <math>R_n</math> သည် သုဒ္ဓကိန်းမဖြစ်နိုင်ပါ။ ဥပမာ <math>R_3 = 111</math> ဖြစ်သော်လည်း ၎င်းသည် <math>3 \cdot 37</math> ဖြင့် စား၍ပြတ်သည်။ ဤကဲ့သို့သော ရပ်ပ်ယူနစ် သုဒ္ဓကိန်းများ အလွန်နည်းပါးစွာသာ ရှာဖွေတွေ့ရှိထားသည်။ မည်သည့် အပေါင်းကိန်းပြည့်ကိုမဆို <math>4</math> ဖြင့်စားသောအခါ ရရှိသည့် အကြွင်းကို မူတည်၍ <math>4n</math>, <math>4n+1</math>, <math>4n+2</math> သို့မဟုတ် <math>4n+3</math> ပုံစံများအဖြစ် ခွဲခြားနိုင်သည်။ <math>4n</math> နှင့် <math>4n+2</math> များသည် <math>2</math> မှလွဲ၍ ကျန်စုံကိန်းများဖြစ်သောကြောင့် ဆပေါင်းကိန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မကိန်း သုဒ္ဓကိန်းများသည် <math>4n+1</math> (ဥပမာ <math>5,13,17</math>) သို့မဟုတ် <math>4n+3</math> (<math>3,7,11</math>) ပုံစံ တစ်ခုခုသာ ဖြစ်ရမည်ဖြစ်သည်။ <math>4n+1</math> ပုံစံ ကိန်းများကို အချင်းချင်းမြှောက်ပါက ရလဒ်သည်လည်း <math>4n+1</math> ပုံစံသာ ဖြစ်ရမည်ဟူသော အခြေခံဂုဏ်သတ္တိ ရှိသည်။ ယူကလစ်ဒ်၏ သက်သေပြချက်နည်းတူ <math>4n+3</math> ပုံစံ သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တရှိကြောင်းကို သက်သေပြနိုင်သည်။ <math>4n+1</math> ပုံစံ သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တရှိကြောင်းကိုမူ '''ဒစ်ရစ်ခ်ျလေး၏ သီအိုရမ်''' (Dirichlet's Theorem) ကို အသုံးပြု၍ သက်သေပြရသည်။ ၎င်းသီအိုရမ်အရ အစကိန်း <math>a</math> နှင့် ကွာခြားချက် <math>b</math> တို့တွင် <math>1</math> မှလွဲ၍ ဘုံဆခွဲကိန်း မရှိပါက အဆိုပါ '''ဂဏန်းသင်္ချာ ကိန်းစဉ်တန်း''' (arithmetic progression) တွင် သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တပါဝင်သည်။ <math>4n+1</math> တွင် <math>1</math> နှင့် <math>4</math> ကြား ဘုံဆခွဲကိန်းမရှိသဖြင့် သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တပါဝင်သည်။ သို့ရာတွင် မည်သည့် ကိန်းစဉ်တန်းမှ သုဒ္ဓကိန်းများချည်း သီးသန့် အဆုံးအစမရှိ မပါဝင်နိုင်ပါ။ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ သင်္ချာပညာရှင်များသည် ကိန်းပြည့်များကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်ပါက သုဒ္ဓကိန်းများကိုသာ အဖြေထုတ်ပေးမည့် ပုံသေနည်း သို့မဟုတ် ဖန်ရှင် (function) များကို ရှာဖွေခဲ့ကြသည်။ လီယွန်ဟတ် အွိုင်လာ (Leonhard Euler) ၏ ပိုလီနိုမီရယ် (polynomial) ပုံသေနည်း <math>f(n) = n^2 + n + 41</math> သည် အလွန်ထင်ရှားသည်။ <math>n=0</math> မှ <math>39</math> အထိ ထည့်သွင်းတွက်ချက်ပါက သုဒ္ဓကိန်းများကိုသာ ရရှိသော်လည်း <math>40</math> ထည့်သွင်းသောအခါ <math>41^2</math> ကို ရရှိသဖြင့် ဆပေါင်းကိန်းဖြစ်သွားသည်။ မည်သည့် ပိုလီနိုမီရယ်မျှ သုဒ္ဓကိန်းများကိုချည်း သီးသန့် မထုတ်ပေးနိုင်ကြောင်း သက်သေပြထားပြီးဖြစ်သည်။ သို့သော် ဒဗလျူ အိတ်ချ် မေးလ်စ် (W. H. Mills) ၏ မေးလ်စ် ပုံသေနည်း (Mills's formula) မှာမူ ခြွင်းချက်ဖြစ်သည်။ တိကျသော ကိန်းစစ် <math>r</math> အတွက် <math>\lfloor r^{3^n} \rfloor</math> သည် အမြဲတမ်း သုဒ္ဓကိန်း ဖြစ်လာသည်။ သို့သော် ၎င်း <math>r</math> ၏ တန်ဖိုးကို အတိအကျ မတွက်ချက်နိုင်သဖြင့် လက်တွေ့အသုံးချ၍ မရနိုင်ပါ။ == ဖဲမ သုဒ္ဓကိန်းများ (Fermat Primes) == [[ကိန်းပြည့်]] <math>k \geq 0</math> များအတွက် :<math>F_k = 2^{2^k}+1</math> ပုံစံရှိသော ကိန်းကို '''ဖဲမကိန်း''' (Fermat number) ဟုခေါ်သည်။ [[သုဒ္ဓကိန်း]]ဖြစ်သော ဖဲမကိန်းကို '''ဖဲမ သုဒ္ဓကိန်း''' (Fermat prime) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၁၆၄၀ ခုနှစ်တွင် ပီယား ဒေ ဖဲမ (Pierre de Fermat) က <math>F_k</math> ကိန်းများအားလုံးသည် သုဒ္ဓကိန်းများဖြစ်မည်ဟု အဆိုပြုခဲ့သည်။ သို့သော် <math>F_5=4294967297</math> သည် ဆပေါင်းကိန်းဖြစ်သည်။ ၎င်းကိန်းတွင် <math>641</math> သည် ဆခွဲကိန်းတစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်ကြောင်း အွိုင်လာ (Euler) က ၁၇၃၂ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ လက်တွေ့တွင် ၂၀၁၄ ခုနှစ်အထိ <math>k=0,1,2,3,4</math> အတွက် <math>F_k</math> များကိုသာ သုဒ္ဓကိန်းများအဖြစ် သိရှိထားသည်။ အောက်ပါ အခြေခံမေးခွန်းများမှာမူ ယနေ့တိုင် အဖြေမထွက်သေးဘဲ ကျန်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ *ဖဲမ သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တတည်ရှိသလား။ *ဆပေါင်းကိန်းဖြစ်သော ဖဲမကိန်းများ အနန္တတည်ရှိသလား။ <math>k=5,\ldots,32</math> အတွက် ဖဲမကိန်း <math>F_k</math> များသည် ဆပေါင်းကိန်းများဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ သို့ရာတွင် အချို့သော ကိန်းများဖြစ်သည့် <math>k=20</math> နှင့် <math>k=24</math> တို့အတွက် တိကျသော ဆခွဲကိန်းများကို မသိရှိရသေးပေ။ ထို့အပြင် <math>12 \leq k \leq 32</math> ကြားရှိ ကိန်းများအတွက် ဆခွဲကိန်းခွဲခြင်းမှာလည်း မပြည့်စုံသေးပါ။ အခြားသော သီးခြားကိန်းများဖြစ်သည့် ဥပမာ <math>k=3329780</math> သည်လည်း ဆပေါင်းကိန်းဖြစ်ကြောင်း သိရှိထားသည်။ ဖဲမ [[သုဒ္ဓကိန်း]] အရေအတွက်သည် အဆုံးရှိသာဖြစ်သင့်ကြောင်း အတွေ့အကြုံအရ မှန်းဆထားသော တိကျမှုမရှိသည့် သက်သေပြချက်များ (heuristic arguments) ရှိသည်။ ထို့အပြင် ဖဲမ သုဒ္ဓကိန်းများသည် သုဒ္ဓကိန်းများအကြားတွင် အပေါင်းသိပ်သည်းဆ (positive density) ရှိကြောင်းလည်း ဆိုကြသည်။ သို့ရာတွင် အဆုံးရှိ[[အစု|အစုများ]] (finite sets) သည် သုဒ္ဓကိန်းများကဲ့သို့ ရေတွက်နိုင်သော [[အစု|အစုများ]] (countable sets) အတွင်း သုညသိပ်သည်းဆ (zero density) သာ ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် အဆိုပါ အချက်နှစ်ချက်စလုံး တစ်ပြိုင်နက်တည်း မှန်ကန်ရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။ မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ သင်္ချာပညာရှင် အသီးသီးက ကွဲပြားသော အဆိုများကို တင်ပြထားကြသည်။ အချို့က ဖဲမ သုဒ္ဓကိန်း အရေအတွက်သည် အဆုံးရှိသာဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ အချို့ကမူ ဖဲမ သုဒ္ဓကိန်း ငါးခုသာရှိသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ဧမီလ် အာတင် (Emil Artin) ကမူ ဖဲမ သုဒ္ဓကိန်း အရေအတွက်သည် အဆုံးရှိဖြစ်သော်လည်း ငါးခုထက် ပိုများမည်ဟု အဆိုပြုခဲ့သည်။ == သက်သေမပြရသေးသော အဆိုများ (Unproved Conjectures) == <math>4</math> ထက်ကြီးသော စုံကိန်းတိုင်းကို မကိန်း သုဒ္ဓကိန်း နှစ်ခု၏ ပေါင်းလဒ်အဖြစ် ရေးသားနိုင်သည် ဟူသော ဂိုးဘတ်ခ်၏ အဆို (Goldbach's conjecture) သည် အလွန်ထင်ရှားသည်။ ယင်းကို အဓိက ဂိုးဘတ်ခ် အဆိုအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး၊ ယင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော အားနည်း ဂိုးဘတ်ခ် အဆို (Weak Goldbach Conjecture) တွင် <math>7</math> ထက်ကြီးသော မကိန်းတိုင်းကို မကိန်း သုဒ္ဓကိန်း သုံးခု၏ ပေါင်းလဒ်အဖြစ် ဖော်ပြနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ အကယ်၍ အဓိက ဂိုးဘတ်ခ် အဆို မှန်ကန်ပါက အားနည်း ဂိုးဘတ်ခ် အဆိုသည်လည်း အလိုအလျောက် မှန်ကန်မည်ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် အိုင် အမ် ဗီနိုဂရာဒေါ့ဗ် (I. M. Vinogradov) က လုံလောက်စွာ ကြီးမားသော မကိန်းများအတွက် အားနည်း ဂိုးဘတ်ခ် အဆို မှန်ကန်ကြောင်း အတိအကျ သက်သေပြနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဂိုးဘတ်ခ် အဆိုနှင့် မကိုက်ညီသော စုံကိန်းများ၏ အချိုးအစားသည် သုညရာခိုင်နှုန်းသို့ ချဉ်းကပ်သွားကြောင်းကိုလည်း ၎င်းက သက်သေပြခဲ့သည်။ ဆေးလ်ဗက်စတာ (Sylvester) ၏ အဆိုအရ <math>4</math> ထက်ကြီးသော စုံကိန်း <math>2n</math> တိုင်းကို သုဒ္ဓကိန်းနှစ်ခု၏ ပေါင်းလဒ်အဖြစ် ရေးသားနိုင်ပြီး တစ်ခုသည် <math>n/2</math> ထက် ကြီး၍ အခြားတစ်ခုသည် <math>3n/2</math> ထက် ငယ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဒီ ပိုလီနက် (de Polignac) က မကိန်းတိုင်းကို သုဒ္ဓကိန်းတစ်ခုနှင့် <math>2</math> ၏ ထပ်ကိန်း တစ်ခု ပေါင်းလဒ်အဖြစ် ဖော်ပြနိုင်သည်ဟု အဆိုပြုခဲ့သော်လည်း <math>509</math> နှင့် <math>877</math> ကဲ့သို့သော ကိန်းများကြောင့် ၎င်းအဆို မှားယွင်းကြောင်း သက်သေပြပြီးဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |last=Burton |first=David M. |title=Elementary Number Theory |edition=7th |publisher=McGraw-Hill |date=2010 |isbn=978-0-07-338314-9}} * {{Citation |author=nLab authors |title=Fermat number |date=June 2026 |edition=Revision 4 |url=https://ncatlab.org/nlab/show/Fermat+number}} [[Category:သင်္ချာ]] c9w2yrh0tr9zhssmfj23k1xpw7m8vpb ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ 0 52480 1040406 1040364 2026-06-23T15:24:37Z Mkant00 135890 /* ကတ်တဂိုရီ ဥပမာများ */ 1040406 wikitext text/x-wiki {{ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ}} [[File:Trasformazione_naturale_kf.png|right|thumb|250px|အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုအတွက် ဖန်တာ <math>F</math> မှ <math>G</math> သို့သွားသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation)''' <math>\alpha</math> ၏ သဘာဝကျမှု အခြေအနေကို ဖော်ပြထားသော '''ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative diagram)''']] '''ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ''' (category theory) သည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခြုံငုံလေ့လာသည့် ယေဘုယျ သင်္ချာသီအိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရီသည် သင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများစွာကို မြားပုံကြမ်းများ (diagrams of arrows) အမျိုးမျိုး အသုံးပြု၍ ဖော်ပြနိုင်သည်ဟူသော အယူအဆအပေါ် အခြေခံသည်။ ဤသို့ အလွန်ယေဘုယျကျသော အခြေအနေတွင် လေ့လာခြင်းကြောင့် သင်္ချာပညာရပ်ရှိ ဘုံတူသော တည်ဆောက်ပုံများနှင့် ပုံစံများကို ပိုမိုနားလည်သဘောပေါက်စေသည်။ သို့ကြောင့် ကွဲပြားခြားနားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများအကြားရှိ ဆင်တူသော သဘောတရားများကို စုစည်းလေ့လာနိုင်စေသည်။ အစောပိုင်း ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ [[အုပ်စု ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (group cohomology)၊ [[လီအက္ခရာသင်္ချာ ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Lie algebra cohomology) နှင့် [[ဖက်စပ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (associative algebra cohomology) တို့အား သင့်လျော်သော [[မော်ဂျူး]] ကတ်တဂိုရီ (suitable module category) တစ်ခုတွင် [[ဆင်းသက်ဖန်တာ|ဆင်းသက်ဖန်တာများ]] (derived functors) အဖြစ် ပြန်လည်ပုံဖော်ခဲ့နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။{{sfn|Cartan|Eilenberg|1956}} [[File:Saunders MacLane.jpg|right|thumb|250px|'''ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း''' (Saunders Mac Lane) သည် အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့်အတူ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ (category theory) ကို ပူးတွဲတည်ဆောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ရှေ့နောက်ညီညွတ်မှု သီအိုရမ်များ (coherence theorems) နှင့်ပတ်သက်သော လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် အထူးထင်ရှားသည်။]] [[File:Samuel Eilenberg MFO.jpeg|right|thumb|250px|'''ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ်''' (Samuel Eilenberg) သည် ပိုလန်ဖွား အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်များသည် အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (algebraic topology) နယ်ပယ်တွင် ဖြစ်သည်။ သူသည် နော်မန် စတင်းရော့ဒ် (Norman Steenrod) နှင့်အတူ [[ဟိုမိုလော်ဂျီ သီအိုရီ]] (homology theory) အား နဂိုမှန်အဆိုများဖြင့် တည်ဆောက်ခြင်းကို လည်းကောင်း ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ (homological algebra) ကို လည်းကောင်း ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။]] ကတ်တဂိုရီများ၊ [[ဖန်တာ|ဖန်တာများ]]နှင့် [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း|သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ]] ဟူသော သုံးခုတွဲကို ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့် ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) တို့က စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ကြပြီး၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ် စာတမ်းတွင် သီးခြားလွတ်လပ်သော [[အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ|အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ]] (Algebraic structures) အဖြစ် ပုံစံတကျ ထပ်မံဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Citation |last=MacLane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |chapter=§I.8 |date=1997 |orig-year=1971 |edition=2nd |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=5 |publisher=Springer |doi=10.1007/978-1-4757-4721-8 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-4757-4721-8}}</ref> ၎င်းတို့၏ ကနဦး အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ အက္ခရာသင်္ချာအသစ်တစ်ခု တီထွင်ရန်မဟုတ်ဘဲ၊ ထိုခေတ်အခါက [[ချက် ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Čech cohomology) ရှိ [[စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်|စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်များ]] (Universal coefficient theorems) လိုအပ်သော စုဆုံမှတ်များကို လေ့လာရန်နှင့်၊ အထူးသဖြင့် [[အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Algebraic topology) ရှိ စာတမ်းများစွာတွင် အလွတ်သဘော အသုံးပြုနေကြသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (natural transformation) ဟူသည့် သဘောတရားကို ပုံစံတကျ သတ်မှတ်ပေးရန်ဖြစ်သည်။ ဤအခြေခံကျသော စာတမ်းများတွင် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းများကို ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ပုံနှိပ်ဖော်ပြခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ မက်လိန်း၏ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုတစ်ခုဖြစ်သော <math>Ext(\mathbb{Z}[\frac{1}{p}]/\mathbb{Z},\mathbb{Z})\cong\mathbb{Z}_{p}</math> သည် တိကျသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ကိုက်ညီနေကြောင်းကို အိုင်လန်ဘာ့ဂ်က သတိပြုမိရာမှ ဤသီအိုရီ စတင်မွေးဖွားလာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (derived functor) <math>\text{Ext}</math> သည် ပုံစံတကျ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခံရသော အစောဆုံး ဖန်တာများထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရပ်ဝန်းမှာ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ဆော်လီနွိုက်၏ 3-စက်လုံးမျက်နှာပြင် ဖြည့်စွက်စု ဖြစ်သည်။ ဤဆက်စပ်မှုကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာလေ့လာခြင်းသည် ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ အုပ်စုများကို ဆက်စပ်ပေးသော စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိစေခဲ့သည်။ တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များမှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်ထားသော ရပ်ဝန်းများဆီသို့ ဤသီအိုရမ်ကို ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်ရန်အတွက် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် နှင့် မက်လိန်း တို့သည် စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်၏ တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းရှိ [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]]များမှာ သဘာဝကျကြောင်း သက်သေပြရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က သဘာဝကျခြင်း ဆိုသည်မှာ အလိုရှိသလို ရွေးချယ်မှုများ မပါဝင်ဘဲ သတ်မှတ်ထားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခေါ်ဆိုသည့် အရပ်သုံးစကားတစ်ရပ်မျှသာ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] နှင့် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် တို့ကြားရှိ ပုံမှန်[[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]သည် မည်သည့် အခြေအစုကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်ခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ ရလဒ်များကို ခိုင်လုံစွာ သက်သေပြနိုင်ရန်အတွက် ဤပင်ကိုသိစိတ်ကို ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ကိုဩဒိနိတ် ကင်းစင်သော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများကို ဦးစွာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်တို့ကို သတ်မှတ်ဖော်ပြနိုင်ရန် ဖန်တာများကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဖန်တာများ အလုပ်လုပ်ဆောင်မည့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို သတ်မှတ်ပေးနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီများကို နောက်ဆုံးတွင် တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဤသီအိုရီသည် သူ့သဘောသူဆောင်၍ တစတစ ကျယ်ပြန့်လာရာ ယခုအခါတွင် မျက်မှောက်ခေတ် သင်္ချာနှင့် [[သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ]]တို့တွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အဓိကကျသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာပြီး၊ ၎င်းကို သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒတွင်လည်း အသုံးပြုလာကြသည်။ သိပ္ပံဘာသာရပ် အသီးသီးရှိ တည်ဆောက်ပုံအမျိုးမျိုး၏ ဘုံတူညီမှုများကို ဖော်ပြသည့် ဘာသာစကားအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၎င်း ဘုံတည်ဆောက်မှုများကို ပုံစံတကျ (formal) ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ရာတွင် လည်းကောင်း အသုံးပြုလာကြသည်။{{sfn|Spivak|2013}} '''ပိုမိုမြင့်မားသော ကတ်တဂိုရီများ (Higher categories)''' ၏ ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည့် '''2-ကတ်တဂိုရီ (2-category)''' အကြောင်းကို [[2-ကတ်တဂိုရီ]] တွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဒဿနဆိုင်ရာ မှတ်စုများ (Historical and Philosophical Notes) <ref>{{Citation |last=MacLane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |chapter=§I.8 |date=1997 |orig-year=1971 |edition=2nd |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=5 |publisher=Springer |doi=10.1007/978-1-4757-4721-8 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-4757-4721-8}}</ref> == ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အလိုအလျောက် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း မဟုတ်ပေ။ ယင်းသည် ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းရှိ အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ၏ တိကျသော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းနှင့် သဘောတရားရေးရာ လိုအပ်ချက်များကြောင့် တွန်းအားပေး ပေါ်ထွက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ === မြားသင်္ကေတ၏ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာမှု (The Evolution of the Arrow) === ဖန်ရှင်တစ်ခုကို တိကျသော မြားသင်္ကေတ <math>f: X \rightarrow Y</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည့် အခြေခံအယူအဆသည် ၁၉၄၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ဤတီထွင်မှုသည် နှိုင်းရ ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ (relative homotopy groups) နှင့် ပတ်သက်သော ဟူးရီဗစ်ဇ် (Hurewicz) ၏ ဟောပြောပို့ချချက်များနှင့် စာတမ်းများမှ အဓိက ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤပြေပြစ်သော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် ဖောက်စ် (Fox) နှင့် စတင်းရော့ဒ် (Steenrod) ကဲ့သို့သော သင်္ချာပညာရှင်များ၏ အာရုံစိုက်မှုကို လျင်မြန်စွာ ရရှိခဲ့သည်။ မြားသင်္ကေတသည် ရှေးကျ၍ အဓိပ္ပာယ်မကွဲပြားသော <math>f(X) \subset Y</math> သင်္ကေတနေရာတွင် အလျင်အမြန် အစားထိုးဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ထိုရှေးကျသော သင်္ကေတသည် ဖန်ရှင် <math>f</math> အောက်ရှိ <math>X</math> ၏ ပုံရိပ်သည် <math>Y</math> ၏ အစုပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ကြောင်းကိုသာ ရိုးရှင်းစွာ ညွှန်ပြခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မြားသင်္ကေတသည် တိုပေါ်လော်ဂျီ၏ ဗဟိုအချက်အချာဖြစ်သော သတ်မှတ်ထားသည့် အရင်းအမြစ်မှ သတ်မှတ်ထားသည့် ပစ်မှတ်ဆီသို့သွားသော အဆက်မပြတ် ပုံဖော်မှုကို တိကျစွာ ဖမ်းဆုပ်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် ထူးခြားစွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ယင်းသည် ရိုးရှင်းသော သင်္ကေတပြောင်းလဲမှုတစ်ခုက နက်နဲသော သင်္ချာသဘောတရားသစ် (ကတ်တဂိုရီ) တစ်ခုကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် မည်သို့ တိုက်ရိုက် လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်ကြောင်း ပြသသည့် အဓိက သမိုင်းဝင် ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဟူးရီဗစ်ဇ်သည် ဤမြားပုံဖော်မှုများကို အမြင်အာရုံဖြင့် ခြေရာခံနိုင်ရန်အတွက် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းများကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သူအဖြစ်လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် အသိအမှတ်ပြုခံရသည်။ === ဒဿနဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများ (Philosophical Terminology)=== ဤနယ်ပယ်၏ ဝေါဟာရများသည် ယုတ္တိဗေဒ ဒဿနိကဗေဒမှ အများအပြား ရယူထားပြီး ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ သရုပ်မဲ့ပြုလုပ်ထားခြင်းကို ထင်ဟပ်နေသည်။ ကတ်တဂိုရီ (Category) ဟူသော ဝေါဟာရကို အရစ္စတိုတယ် (Aristotle) နှင့် ကန့်တ် (Kant) တို့၏ ဒဿနဆိုင်ရာ ခွဲခြားသတ်မှတ်မှုများမှ ရယူသုံးစွဲခဲ့သည်။ ဖန်တာ (Functor) ဟူသော ဝေါဟာရကို ရူးဒေါ့ဖ် ကာနပ် (Rudolf Carnap) ၏ Logische Syntax der Sprache စာအုပ်မှ ယူငင်သုံးစွဲခဲ့သည်။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း ဟူသော ဝေါဟာရကို ထိုခေတ်အခါက အလွတ်သဘော သုံးနှုန်းနေကြသော သင်္ချာဝေါဟာရမှနေ၍ တိကျခိုင်မာသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်တစ်ခုအဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ === အမ်မီ နိုသာ၏ အမွေအနှစ် (The Legacy of Emmy Noether) === ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံတိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင်များသည်ဘာလဲ ဟူသော မေးခွန်းကို မဖြစ်မနေ မေးမြန်းရန် တောင်းဆိုထားသည်။ ၎င်းသီအိုရီက သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများနှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ပုံဖော်မှုများကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း သတ်မှတ်၍ လေ့လာရန် အခိုင်အမာ တိုက်တွန်းထားသည်။ အစုဝင်များထက် [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]]များအပေါ် ဤသို့ နက်နက်နဲနဲ အလေးပေးမှုသည် အမ်မီ နိုသာ (Emmy Noether) ၏ အမွေအနှစ် တစ်စိတ်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ သူမသည် အုပ်စုများနှင့် ကွင်းများကို လေ့လာရာတွင် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို ဖွဲ့စည်းပုံအရ အသုံးပြုခြင်းအား ရှေ့ဆောင်လမ်းပြခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ ပညာရှင်အများစုသည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများကို ၎င်းတို့၏ အရာဝတ္ထုများကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးလေ့ရှိကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\mathbf{Set}</math> နှင့် <math>\mathbf{Cat}</math> ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် မြားများအပေါ် အလေးပေးမှုသည် အလွန်အရေးပါလှသောကြောင့် အချို့သော ပညာရှင်အုပ်စုများသည် ကတ်တဂိုရီများကို ၎င်းတို့၏ မြားများဖြင့်သာ အမည်ပေးကြသည်။ အထူးသဖြင့် ချားလ်စ် အဲရက်စမန်း (Charles Ehresmann) ၏ ကျောင်းသည် ထင်ရှားပြီး ၎င်းတို့က <math>\mathbf{Cat}</math> ကို ဖန်တာများ၏ ကတ်တဂိုရီအဖြစ် တင်းကျပ်စွာ ရည်ညွှန်းကြသည်။ [[File:Emmy Noether.jpg|right|thumb|250px| အာမာလီယာ အမ်မီ နိုသာ (Amalie Emmy Noether) သည် ဘာဗေးရီးယန်း လူမျိုး ဂျာမန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမကို ဘာဗေးရီးယား ဘုရင်နိုင်ငံ၊ အာလန်ဂန် (Erlangen) မြို့တွင် ၁၈၈၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်၊ ဘရင်မော (Bryn Mawr) မြို့တွင် ၁၉၃၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူမသည် ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (abstract algebra) နှင့် သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ (theoretical physics) တို့အတွက် အခြေခံကျသော ပံ့ပိုးကူညီမှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် သူမသည် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)| ကွင်း]]များ (rings)၊[[ဖီးလ်ဒ်]]များ (fields) နှင့် အက္ခရာသင်္ချာများ (algebras) ဆိုင်ရာ သီအိုရီကို တော်လှန်ပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့သည်။ သူမ ဖော်ထုတ်ခဲ့သော နိုသာ သီအိုရမ် (Noether's theorem) သည် ရူပဗေဒဆိုင်ရာ သဘာဝနိယာမများ၏ အချိုးညီမှုများ (symmetries) ကို ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော တည်မြဲပမာဏများ (conservation quantities) တည်ရှိမှုနှင့် ပေါင်းစပ်ဖော်ပြထားသည်။]] ==အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်== '''ကတ်တဂိုရီ (category)''' တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * '''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>X, Y, Z, \dots</math> စသည့် အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုတစ်ခု။ * '''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>f, g, h, \dots</math> စသည့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုတစ်ခု။ မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''အရင်းအမြစ် (domain)''' နှင့် '''ပစ်မှတ် (codomain)''' အရာဝတ္ထုများ သတ်သတ်မှတ်မှတ်ပါရှိသည်။ သင်္ကေတအရ <math>f:X\rightarrow Y</math> တွင် <math>f</math> သည် အရင်းအမြစ် <math>X</math> နှင့် ပစ်မှတ် <math>Y</math> တို့၏ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် ကိုယ်စားပြုသည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) '''<math>1_{X}:X\rightarrow X</math> တစ်ခုစီ အသီးသီး သတ်သတ်မှတ်မှတ်ရှိသည်။ <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် <math>g</math> ၏ အရင်းအမြစ်တို့ ထပ်တူညီပြီး ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f</math> နှင့် <math>g</math> အတွက်မဆို <math>gf</math> ဟုခေါ်သော '''ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (composite morphism)''' တစ်ခု ရှိသည်။ ထို <math>gf</math> ၏ အရင်းအမြစ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီပြီး ၎င်း၏ ပစ်မှတ်သည် <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် တူညီသည်။ (မှတ်ချက်။ ဤတွင် "domain" နှင့် "codomain" တို့ကို ဘာသာပြန်ဆိုရာ၌ "အရင်းအမြစ်စု" နှင့် "ပစ်မှတ်စု" အစား "စု" (set) နောက်ဆက်တွဲကို ချန်၍ "အရင်းအမြစ်" နှင့် "ပစ်မှတ်" ဟုသာ အသုံးပြုထားသည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီရှိ အရာဝတ္ထု (object) များသည် အစုများသာ ဖြစ်ရန်မလိုအပ်ဘဲ အခြားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ "စု" ဟု ထည့်သွင်းခေါ်ဆိုခြင်းသည် အစုသီအိုရီ (set theory) ဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို သွယ်ဝိုက်သက်ရောက်စေနိုင်သောကြောင့် ဤသို့ ချန်လှပ်အသုံးပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။) === နဂိုမှန်အဆိုများ (Axioms) === အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * မည်သည့် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက်မဆို ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>1_{Y}f</math> နှင့် <math>f1_{X}</math> တို့ နှစ်ခုလုံးသည် <math>f</math> နှင့် ညီမျှသည်။ * ပေါင်းစပ်၍ရသော မော်ဖစ်ဇင်သုံးခု <math>f, g, h</math> တိုင်းအတွက် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သည့် <math>h(gf)</math> နှင့် <math>(hg)f</math> တို့သည် တူညီပြီး ၎င်းတို့ကို <math>hgf</math> ဟု တူတူသတ်မှတ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းနိယာမသည် '''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity)''' နှင့် '''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ (unital)''' တို့နှင့် ပြည့်စုံသည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများနှင့် မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''ကွီဗာ''' (quiver) ခေါ် လားရာပြဂရပ် (directed graph) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည် ။ ၎င်းတွင် မျဉ်းပြိုင်မြားများ (parallel arrows) နှင့် ကွင်းပိတ်များ (loops) ပါဝင်နိုင်သည် ။ == ကတ်တဂိုရီ ဥပမာများ == *'''Quiver''': ကွီဗာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော ကွီဗာ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (quiver homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *[[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Set</math>) *[[တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Top</math>) *'''Man''': ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများကို (smooth manifolds) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Meas''': အတိုင်းအတာ ရပ်ဝန်းများကို (measurable spaces) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များကို (measurable functions) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Poset''': တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများကို (partially-ordered sets) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အစီအစဉ်ကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်ရှင်များ (order-preserving functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>\textbf{hTop}</math>''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) သည် ဟွမ်း-အစုများ (Hom sets) အဖြစ် <math>\text{Hom}(X, Y) = [X, Y]</math> သတ်မှတ်သည်။ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစား (homotopy class) များအားလုံး ပါဝင်သည့် မိသားစုကို <math>[X, Y]</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ *'''<math>Set_{*}</math> နှင့် <math>Top_{*}</math>''': အခြေခံအမှတ် (basepoint) သတ်မှတ်ထားသော အစုများ သို့မဟုတ် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ကို မပြောင်းလဲစေသော (အဆက်မပြတ်) ဖန်ရှင်များ (basepoint-preserving (continuous) functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ * [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Grp</math>) * [[အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Ab</math>) * [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Ring</math>) *'''Field''': [[ဖီးလ်ဒ်]]များ (fields) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို (field homomorphisms) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mod_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် ဘယ် <math>R</math>-[[မော်ဂျူး]]များကို (left R-modules) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ <math>R</math>-မော်ဂျူး ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Ch_{R}</math>''': <math>R</math>-မော်ဂျူးများ၏ ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (chain complexes) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချိတ်တန်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mat_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် <math>Mat_{R}</math> သည် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီဖြစ်သည်။ <math>n</math> မှ <math>m</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>R</math> မှ တန်ဖိုးများပါရှိသော <math>m \times n</math> ကိန်းအုံ (matrix) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး ထပ်တူရကိန်းအုံများသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ *'''BG''' (ကတ်တဂိုရီဖြစ် အုပ်စု): အုပ်စု <math>G</math> သို့မဟုတ် ယေဘုယျအားဖြင့် [[မိုနွိုက်]] (monoid) တစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ '''BG''' အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ၏ အစုဝင်များသည် ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> ၏ မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြပြီး ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အစုဝင်များ မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်သည်။ *'''Graph''': ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များကို (simple graphs) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဂရပ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီ''' (Discrete category): အစုတစ်ခုကို ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ၎င်းတွင် အစုဝင်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သည် ။ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်နေသော ကတ်တဂိုရီကို တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီဟု ခေါ်သည် ။ === ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ နှင့် သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (Concrete and Abstract Categories) === အထက်ပါ ဥပမာအများစုသည်''' ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories)''' ဖြစ်ကြသည် ။ ၎င်းကတ်တဂိုရီများရှိ အရာဝတ္ထုများတွင် အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိကြသည် ။ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် အဆိုပါ အခြေခံအစုများကြားရှိ ဖန်ရှင်များ ဖြစ်ကြသည် ။ သို့သော် ကတ်တဂိုရီတိုင်းသည် ဤကဲ့သို့ ဖန်ရှင်များကိုသာ အခြေခံထားခြင်း မဟုတ်ပေ ။ မော်ဖစ်ဇင်များသည် ဖန်ရှင်များ မဟုတ်သော '''သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (abstract categories)''' လည်း များစွာတည်ရှိသည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>Mat_{R}</math> ကတ်တဂိုရီတွင် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကိန်းအုံများကို (matrices) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ထို့အတူ အုပ်စုတစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအဖြစ် သတ်မှတ်ပါက ထိုအုပ်စု၏ အစုဝင်များသည် မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်လာကြသည် ။ ဤသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်ဆိုသည်မှာ ဖန်ရှင်များသာ ဖြစ်ရမည်ဟူသော ကန့်သတ်ချက်မရှိကြောင်း ပြသနေသည် ။ == မော်ဖစ်ဇင် အမျိုးအစားများ (Types of Morphisms) == *'''မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (Monomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ (parallel morphisms) <math>h,k: w\rightrightarrows x</math> အတွက်မဆို <math>fh=fk</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပီမော်ဖစ်ဇင် (Epimorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ <math>h,k: y\rightrightarrows z</math> အတွက်မဆို <math>hf=kf</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို အပီမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက် <math>gf=1_X</math> နှင့် <math>fg=1_Y</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g: Y\rightarrow X</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထို <math>f</math> ကို [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]ဟု ခေါ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့ကြားတွင် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]တစ်ခု ရှိပါက ၎င်းတို့ကို '''အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော အရာဝတ္ထုများ (isomorphic objects)''' ဟု သတ်မှတ်ပြီး သင်္ကေတအားဖြင့် <math>X \cong Y</math> ဟု ရေးသားသည်။ *'''အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (Endomorphism):''' အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တူညီသော မော်ဖစ်ဇင်ကို [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]ဟု ခေါ်သည်။ *'''အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် (Automorphism):''' [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]လည်းဖြစ်သော [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]ကို [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]]ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပိုင်း နှင့် ရုပ်သိမ်းခြင်း (Section and Retraction):''' <math> x\overset{s}{\longrightarrow} y \overset{r}{\longrightarrow} x</math> တို့သည် မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပြီး <math>rs=1_{x}</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>s</math> ကို '''အပိုင်း (section)''' သို့မဟုတ် <math>r</math> ၏ ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဟုခေါ်ပြီး <math>r</math> ကို '''ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction)''' သို့မဟုတ် <math>s</math> ၏ ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) ဟု ခေါ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် <math>s</math> သည် အမြဲတမ်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>r</math> သည် အမြဲတမ်း အပီမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤ တစ်ဖက်သတ် ပြောင်းပြန်များ (one-sided inverses) ရှိနေခြင်းကို အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် <math>s</math> ကို ခွဲထွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (split monomorphism) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး <math>r</math> ကို ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|Set ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်း၌ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''[[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ]]''' (injective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့အတူပင် [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|Set ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''[[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ]]''' (surjective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့ကြောင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များကို [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]]နှင့် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] [[ဖန်ရှင်]] သဘောတရားများ၏ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ နှိုင်းယှဉ်ချက်များအဖြစ် ရှုမြင်သင့်သည်။ လက်တွေ့တွင် <math>C</math> သည် အရာဝတ္ထုများ၌ အခြေခံ[[အစု|အစုများ]] (underlying sets) ပါရှိသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ပါက ၎င်းတို့ကြားရှိ အင်ဂျက်တစ် သို့မဟုတ် ဆာဂျက်တစ် [[ဖန်ရှင်]]ကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည့် မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် သို့မဟုတ် အပီမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုသို့သော ကတ်တဂိုရီများ၌ပင်လျှင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင် သဘောတရားများသည် ပိုမို၍ ယေဘုယျကျနိုင်သည်။ အခြေခံ[[ဖန်ရှင်]]သည် အင်ဂျက်တစ် မဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories) ရှိသည်။ ထို့အတူ ၎င်း၏ အခြေခံ[[ဖန်ရှင်]]သည် ဆာဂျက်တစ် မဖြစ်သော အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ လည်း ရှိသည်။ '''ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို''' (axiom of choice) ကို ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းများဖြင့် တိကျစွာ ဖော်ပြနိုင်သည်။ ''[[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|Set ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်းရှိ မည်သည့် အပီမော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဖြစ်သည်'' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ === မော်ဖစ်ဇင်များ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ နှင့် ဒွန်တွဲမှု (Properties and Duality) === *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်လျှင်နှင့်မှသာလျှင်(if and only if) ၎င်းသည် ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ <math>C^{op}</math> တွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (by duality) <math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် အပီမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf</math> အား မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်စေသော မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် monic) ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>gf</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်ပါက <math>g</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် epic) ဖြစ်သည်။ *မည်သည့်ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>C</math> အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် <math>C^{op}</math> အတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များနှင့် တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်သောကြောင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည်လည်း ကတ်တဂိုရီပိုင်း တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ *[[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ *ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] (unital rings) ၏ ကတ်တဂိုရီဖြစ်သော [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ|Ring]] တွင် ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) <math>i: \mathbb{Z} \hookrightarrow \mathbb{Q}</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ရော အပီမော်ဖစ်ဇင်ပါ ဖြစ်သော်လည်း ၎င်းသည် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (isomorphism) မဟုတ်ပေ။ === အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ထပ်တူညီမှုများ (Isomorphism Equivalences) === အောက်ဖော်ပြပါ အဆိုများသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) *(i) <math>f:x\rightarrow y</math> သည် <math>C</math> အတွင်းရှိ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ *(ii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (postcomposition) [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] (bijection) <math>f_{*}:C(c,x)\rightarrow C(c,y)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ *(iii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (precomposition) [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] <math>f^{*}:C(y,c)\rightarrow C(x,c)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ ဤအခြေအနေတွင် "ဘိုင်ဂျက်ရှင်း" နှင့် "အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်" ဟူသော ဝေါဟာရများသည် သင်္ချာသဘောတရားအရ အဓိပ္ပာယ်တူညီကြသည်။ [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|Set ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်းရှိ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ]]သည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ]]ပင် ဖြစ်သည်။ <math>C(c,x)</math> နှင့် <math>C(c,y)</math> တို့သည် ဟွမ်း-အစုများ (hom-sets) ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့သည် သတ်မှတ်ထားသော အရာဝတ္ထုနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ ပါဝင်သည့် [[အစု|အစုများ]]ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် ပုံဖော်မှု <math>f_{*}</math> သည် [[အစု]]တစ်ခုမှ အခြား[[အစု]]တစ်ခုသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော [[ဖန်ရှင်]]တစ်ခုဖြစ်သည်။ == အခြေခံ ကတ်တဂိုရီ တည်ဆောက်ပုံများ (Basic Category Constructions) == === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Small Category) နှင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Locally Small Category) === ကတ်တဂိုရီတစ်ခုရှိ မော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး စုစည်းမှုသည် အစု (set) တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>x, y</math> တိုင်းအတွက်မဆို ၎င်းတို့ကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>C(X, Y)</math> သို့မဟုတ် <math>\text{Hom}(X, Y)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည် ။ ဤစုစည်းမှုကို '''ဟွမ်း-အစု''' (hom-set) ဟု ခေါ်ဆိုသည် ။ ဤသင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် အလွန်အသုံးဝင်သောကြောင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မသေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအတွက်မဆို ယေဘုယျအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည် ။ ကတ်တဂိုရီများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် အစု (set) ဟူသော စကားလုံးအစား စုစည်းမှု (collection) ဟူသော စကားလုံးကို သတိပြု၍ အသုံးပြုထားသည် ။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ အစုများအားလုံး ပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိနိုင်ပေ ။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် အစုများအားလုံးပါဝင်သော Set ကတ်တဂိုရီ၏ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခု မဖြစ်နိုင်ပေ ။ ဤကဲ့သို့ အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ ရှုပ်ထွေးမှုများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ကတ်တဂိုရီများ၏ အရွယ်အစားကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် လိုအပ်လာသည် ။ === ဂရုပွိုက် (Groupoid) === '''ဂရုပွိုက် (groupoid)''' ဆိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) ဖြစ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စု (group) သည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ဂရုပွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ရပ်ဝန်း <math>X</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''အခြေခံ ဂရုပွိုက် (fundamental groupoid)''' <math> \Pi_{1}X</math> သည် <math>X</math> ၏ အမှတ်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''အစွန်းမှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော လမ်းကြောင်းများ၏ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစားများ (endpoint-preserving homotopy classes of paths)''' ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက် (maximal groupoid)''' တစ်ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများအားလုံး ပါဝင်ပြီး အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည့် မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများ (finite sets) နှင့် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin_{iso}</math> သည် အဆုံးရှိအစုများနှင့် ဖန်ရှင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin</math> ၏ '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက်ပိုင်း (maximal subgroupoid)''' ဖြစ်သည်။ ဤဂရုပွိုက်ကို သဘာဝကိန်းများ၏ '''ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း (categorification)''' တစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကတ်တဂိုရီပိုင်း (Subcategory) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' <math>D</math> တစ်ခုကို <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of objects) နှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of morphisms) တို့ကို ကန့်သတ်ယူဆောင်၍ သတ်မှတ်သည်။ သို့ရာတွင် ၎င်းသည် အောက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်များကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု၏ ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ === ကတ်တဂိုရီ မြှောက်လဒ် (Product Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အတွက်မဆို ၎င်းတို့၏ '''မြှောက်လဒ် ကတ်တဂိုရီ (product category)''' <math>C \times D</math> တစ်ခု ရှိသည်။ *၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(c, d)</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>c</math> သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခုဖြစ်ကာ <math>d</math> သည် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ *မော်ဖစ်ဇင်များသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(f, g): (c, d) \rightarrow (c^{\prime}, d^{\prime})</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>f: c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> နှင့် <math>g: d \rightarrow d^{\prime} \in D</math> တို့ဖြစ်ကြသည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များကို ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် (componentwise) အသီးသီး သတ်မှတ်သည်။ === ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (Opposite Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>\text{C}</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (opposite category)''' <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *'''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>\text{C}</math> တွင်ရှိသော အရာဝတ္ထုများအတိုင်း တူညီစွာ ပါဝင်သည်။ *'''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^{\text{op}}</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ <math>f^{\text{op}}</math> ၏ အရင်းအမြစ် သည် <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး <math>f^{\text{op}}</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y \in \text{C}^{\text{op}} \Leftrightarrow f: Y \rightarrow X \in \text{C}</math> <math>\text{C}^{\text{op}}</math> ၏ ကျန်ရှိသော ဖွဲ့စည်းပုံများကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>1_{X}^{\text{op}}</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် <math>1_{X}^{\text{op}}:X\rightarrow X</math> ဖြစ်သည်။ *'''ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition)''' ကို သတ်မှတ်ရာတွင် <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ <math>g, f</math> တွဲ ပေါင်းစပ်နိုင်မှသာ <math>\text{C}^{\text{op}}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f^{\text{op}}, g^{\text{op}}</math> ကို ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီမှသာ ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို <math>g^{\text{op}} f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}</math> အဖြစ် ရေးသည်။ <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y, g^{\text{op}}: Y \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}} \quad \rightsquigarrow \quad g^{\text{op}}f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}: X \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}}</math> <math>\qquad \qquad \qquad \Updownarrow \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \Updownarrow</math> <math>g: Z \rightarrow Y, f: Y \rightarrow X \in \text{C} \qquad \quad \rightsquigarrow \qquad \quad fg: Z \rightarrow X \in \text{C}</math> ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း ရေးသားခဲ့ဖူးသည်မှာ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွက် မည်သည့် နဂိုမှန်အဆို၏ ဒွန်တွဲမှု (duality) မဆိုသည်လည်း နဂိုမှန်အဆိုတစ်ခု ဖြစ်သည် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုနှင့်ပတ်သက်သော မည်သည့်အဆိုကိုမဆို ၎င်းကတ်တဂိုရီ၏ နဂိုမှန်အဆိုများမှ ကောက်ချက်ချနိုင်ပါက ၎င်း၏ ဒွန်တွဲအဆိုကိုလည်း ကောက်ချက်ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (Slice Categories) === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (slice categories) ကို <math>c/C</math> နှင့် <math>C/c</math> အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>c/C</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow x</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: c \rightarrow x</math> မှ <math>g: c \rightarrow y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>g = hf</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C/c</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow c</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: x \rightarrow c</math> မှ <math>g: y \rightarrow c</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>f = gh</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ <math>c/C</math> သည် ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသော အချက်မှနေ၍ <math>C/c := (c/(C^{op}))^{op}</math> ဟူသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>C/c</math> သည်လည်း ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ == ဖန်တာ (Functor) == ''အဓိကဆောင်းပါးကို [[ဖန်တာ]] တွင် ဖတ်ရှုပါ။'' ကတ်တဂိုရီသီအိုရီတွင် '''ဖန်တာ''' (functor) ဆိုသည်မှာ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုမှ အခြားကတ်တဂိုရီတစ်ခုသို့ သွားသော ပုံဖော်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> ကြားရှိ ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုသည် <math>C</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများကို <math>D</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများဆီသို့ လည်းကောင်း၊ <math>C</math> ရှိ မော်ဖစ်ဇင်များကို <math>D</math> ရှိ မော်ဖစ်ဇင်များဆီသို့ လည်းကောင်း အသီးသီး ချိတ်ဆက်ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ထိုသို့ ပုံဖော်ရာတွင် မူလကတ်တဂိုရီ <math>C</math> ၏ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များကို မပြောင်းလဲစေဘဲ တိကျစွာ ထိန်းသိမ်းပေးထားသည်။ မော်ဖစ်ဇင်များ၏ လားရာကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်တာကို [[ဖန်တာ#လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor)|လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor)]] ဟုခေါ်ဆိုပြီး လားရာကို ပြောင်းပြန်လှန်ပစ်သော ဖန်တာကို [[ဖန်တာ#ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor)|ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor)]] ဟု ခွဲခြားသတ်မှတ်သည်။ === ဖန်တာကို အသုံးပြုသော တည်ဆောက်ပုံများ (Functor-based Constructions) === ==== ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ (Comma category) ==== ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{D} \to \mathsf{C}</math> နှင့် <math>G \colon \mathsf{E} \to \mathsf{C}</math> တို့ ပေးထားသော '''ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ''' <math>F \downarrow G</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>(d \in \mathsf{D}, e \in \mathsf{E}, f \colon Fd \to Ge \in \mathsf{C})</math> ဟူသော သုံးခုတွဲ (triples) များ။ *<math>(d, e, f)</math> မှ <math>(d', e', f')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေမည့် <math>f' \cdot Fh = Gk \cdot f</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲများ <math>(h \colon d \to d', k \colon e \to e')</math> ==== အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements) ==== လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor) <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x) = x'</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ (forgetful functor) <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိသည်။ ဤမေ့လျော့ဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\int F</math> မှ အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> ကို ကတ်တဂိုရီ <math>\mathsf{C}</math> ရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း တိုက်ရိုက် ပုံဖော်ပေးသည်။ ==== ဆန့်ကျင်ဘက်ဖန်တာ၏ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements of a contravariant functor) ==== ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F \colon \mathsf{C}^{\mathrm{op}} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x') = x</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင်လည်း ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိပြီး ၎င်းသည် အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> အား <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အား <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း ပုံဖော်ပေးသည်။ ==== ပုံကြမ်း (Diagram) ==== ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တစ်ခုရှိ ပုံကြမ်း (diagram) ဆိုသည်မှာ ဖန်တာ <math>F:J\rightarrow C</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အရင်းအမြစ် (domain) ကို ပုံကြမ်း၏ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (indexing category of the diagram) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ပုံကြမ်းတစ်ခုသည် ဖန်တာတစ်ခုသာ ဖြစ်သော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီထက် ပိုမိုသေးငယ်သောအခါ ထိုဖန်တာကို ပုံကြမ်းအဖြစ် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) ဖြစ်ပါက ထိုပုံကြမ်းကို သေးငယ်သော ပုံကြမ်းဟု သတ်မှတ်သည်။ ==== ကိန်းသေ ဖန်တာ (Constant Functor) ==== <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) <math>\mathcal{J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ '''ကိန်းသေ ဖန်တာ (constant functor)''' <math>\Delta_c: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(i) = c</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(f) = \operatorname{id}_c</math> ဖြစ်သည်။ === ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (Cone Over a Diagram) === ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (cone over a diagram)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''ထိပ်ဖျား (summit or apex)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ဤသဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတွင် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင်များ မိသားစုဖြစ်သော <math>\lambda_i: c \to F(i)</math> များ ပါဝင်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်များကို '''ခြေတံများ (legs)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>F(f) \circ \lambda_i = \lambda_j</math> ==== ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ သို့မဟုတ် ဒွန်တွဲကတော့ပုံ (Cone Under a Diagram / Cocone) ==== ဒွန်တွဲစွာဖြင့် ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ''' သို့မဟုတ် '''ဒွန်တွဲကတော့ပုံ (cone under a diagram / cocone)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\mu: F \Rightarrow \Delta_c</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''အောက်ခြေ (nadir)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ၎င်းတွင် ခြေတံများဖြစ်သည့် <math>\mu_i: F(i) \to c</math> များ ပါဝင်သည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>\mu_j \circ F(f) = \mu_i</math> ==== <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ (The Category of Cones Over <math>F</math>) ==== <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> သည် ပုံကြမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\int \operatorname{Cone}(-, F)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိပြီး ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ အရာဝတ္ထုများ (Objects): အရာဝတ္ထုများမှာ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တို့ပါဝင်သော အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(c, \lambda)</math> များ ဖြစ်ကြသည်။ မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms): ကတော့ပုံ <math>(c, \lambda)</math> မှ ကတော့ပုံ <math>(d, \eta)</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: c \to d</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>i \in \mathcal{J}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ခြေတံ <math>\lambda_i</math> ကို <math>h</math> မှတစ်ဆင့် ခြေတံ <math>\eta_i</math> သို့ ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားစေရမည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်၊ *<math>\eta_i \circ h = \lambda_i</math> ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition): ကတော့ပုံများအကြား မော်ဖစ်ဇင်များ ပေါင်းစပ်ခြင်းဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ သက်ဆိုင်ရာ မော်ဖစ်ဇင်များကို ပုံမှန်ပေါင်းစပ်ခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားသော ဂုဏ်သတ္တိကို သဘာဝအလျောက် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။ == သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (Natural Transformation) == ''အဓိကဆောင်းပါးကို [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] တွင် ဖတ်ရှုပါ။'' ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် ဖန်တာ (functor) များကို လေ့လာပြီးနောက် ထိုဖန်တာများအချင်းချင်းကြားရှိ ဆက်သွယ်ချက်များကို ဆက်လက်လေ့လာရန် လိုအပ်လာသည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားရှိ မျဉ်းပြိုင် ဖန်တာများ (parallel functors) ဖြစ်သော <math>F</math> နှင့် <math>G</math> တို့ကြားတွင် တည်ရှိသော ဆက်သွယ်မှု ပုံဖော်ခြင်းကို '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (natural transformation) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းသည် ဖန်တာတစ်ခုမှ အခြားဖန်တာတစ်ခုသို့ ကူးပြောင်းရာတွင် မူလကတ်တဂိုရီများ၏ အတွင်းပိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံများကို မပြောင်းလဲစေဘဲ တိကျစွာ ထိန်းသိမ်းပေးထားသော ဂုဏ်သတ္တိရှိသည်။ အစိတ်အပိုင်းတိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်နေသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းကို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism of Categories) === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ်နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{Cat}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော်လည်း သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ မဟုတ်ပေ။ ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများ (large categories) နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{CAT}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ <math>\text{CAT}</math> သည် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်နေလောက်အောင် ကြီးမားနေခြင်းမျိုး မဖြစ်သင့်သဖြင့် <math>\text{CAT}</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများဖြစ်ရန် လိုအပ်သည်။ <math>\text{CAT}</math> ကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ဤနည်းအားဖြင့် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်မှုမှ ချန်လှပ်ထားခံရသည်။ ပါဝင်မှု ဖန်တာ <math>\text{Cat} \hookrightarrow \text{CAT}</math> တစ်ခု တစ်ဖက်တွင် ရှိသော်လည်း အခြားတစ်ဖက်သို့ ပြန်သွားသည့် ဖန်တာ မရှိပါ။ <math>\text{Cat}</math> သို့မဟုတ် <math>\text{CAT}</math> တွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism of categories)''' သဘောတရားကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းကို ပြောင်းပြန် ဖန်တာ (inverse functors) အတွဲ <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းများဖြစ်သော <math>GF</math> နှင့် <math>FG</math> တို့သည် <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အပေါ်ရှိ ထပ်တူရဖန်တာများ နှင့် အသီးသီး ညီမျှရမည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများနှင့် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုများကြား ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (bijection) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုနည်းတူစွာ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များကြားတွင် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု (Equivalence of Categories) === လက်တွေ့တွင် ကတ်တဂိုရီနှစ်ခု အတိအကျ တူညီသည် (အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်သည်) ဟု ဆိုရန်မှာ အလွန်ခက်ခဲတင်းကျပ်လွန်းသော သတ်မှတ်ချက်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု''' (equivalence of categories) ဟူသော သဘောတရားကို ပိုမိုအသုံးပြုကြသည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားတွင် ထပ်တူညီမှု ရှိသည်ဆိုသည်မှာ ဖန်တာများဖြစ်သော <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့အပြင် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\eta: 1_C \cong GF</math> နှင့် <math>\epsilon: FG \cong 1_D</math> တို့ တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ကဲ့သို့ <math>GF = 1_C</math> ဟု တိကျစွာ ညီမျှရန် မလိုအပ်ဘဲ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ညီမျှနေခြင်းက လုံလောက်ပါသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ထပ်တူညီမှု (equivalence) တစ်ခုဟု ခေါ်ဆိုပြီး ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကို ထပ်တူညီသော ကတ်တဂိုရီများ (equivalent categories) ဟု သတ်မှတ်ကာ <math>C \simeq D</math> ဟု ရေးသားသည်။ ဖန်တာတစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီများကို ထပ်တူညီစေခြင်း ရှိ မရှိကို အောက်ပါ သီအိုရမ်ဖြင့် အလွယ်တကူ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) လည်းဖြစ်၍ အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (essentially surjective functor on objects) လည်းဖြစ်ပါက ၎င်းဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အလားတူပင် ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသော မည်သည့် ဖန်တာမဆိုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိပြီး အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်ရမည်။ ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆိုအရ ဤအချက်နှစ်ခုသည် အပြန်အလှန် မှန်ကန်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများသည် အချင်းချင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် မဖြစ်ပါက ထိုအရာဝတ္ထုများသာ ပါဝင်သော ပြည့်ဝသည့် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) ကို မူလကတ်တဂိုရီ၏ '''အရိုးစု''' (skeleton) ဟု ခေါ်သည်။ အရိုးစု ကတ်တဂိုရီတစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထုနှစ်ခု အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်နေပါက ၎င်းတို့သည် အတိအကျ တူညီသော အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ရမည်။ အရေးပါသော သီအိုရမ်တစ်ခုမှာ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီမဆိုသည် ၎င်း၏ အရိုးစုနှင့် အမြဲတမ်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) ဟူသောအချက် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများအားလုံး ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>FinSet</math> သည် ၎င်း၏ အရိုးစုဖြစ်သော <math>\{1, 2, \dots, n\}</math> ပုံစံရှိ အစုများသာ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီနှင့် ထပ်တူညီသည်။ == ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (Categorical Product) == <math>J</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''တစ်ပိုင်းတစ်စ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (discrete indexing category)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (categorical product)''' ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းအရာဝတ္ထုတွင် <math>k \in J</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် ပရိုဂျက်ရှင်း (projection) ဟုခေါ်သော မော်ဖစ်ဇင်များ <math>\pi_k: P \to X_k</math> အသီးသီး ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၎င်းမြှောက်လဒ်သည် အောက်ပါ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ (universal property) နှင့် ပြည့်စုံသည်။ *မည်သည့် <math>j \in J</math> အားလုံးအတွက်မဆို မော်ဖစ်ဇင် <math>f_j: A \to X_j</math> များ ပါရှိသော အရာဝတ္ထု <math>A \in C</math> တိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင် <math>h: A \to P</math> သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို ပြည့်စုံစေရမည်။ === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (Product Topology) === အလိုရှိသလောက် များပြားနိုင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထိုမြှောက်လဒ်၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် (cartesian product) <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> ပင်ဖြစ်သည်။ <math>P</math> အပေါ်ရှိ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (product topology) ကို အကြမ်းဆုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (coarsest topology) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းသည် အဖွင့်စု အနည်းဆုံးသာ ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှု <math>\pi_k: P \to X_k</math> တိုင်းသည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီအတွက် အခြေအစုပိုင်း (subbasis) တွင် <math>\pi_k^{-1}(U)</math> ပုံစံရှိသော အစုများ ပါဝင်သည်။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု (open set) တစ်ခုဖြစ်သည်။ အခြေအစု (basis) တစ်ခုကိုမူ ဤအခြေအစုပိုင်းများ၏ အဆုံးရှိ ထပ်တူပိုင်းအစုများ (finite intersections) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီရှိ အခြေခံ အဖွင့်စု (basic open set) တစ်ခုသည် အဆုံးရှိသော ကိုဩဒိနိတ်များကိုသာ ကန့်သတ်ထားသည်။ ကျန်ရှိနေသော အနန္တဖြစ်နိုင်သည့် ကိုဩဒိနိတ်များကိုမူ မည်သည့် ကန့်သတ်ချက်မျှမထားဘဲ လွတ်လပ်စွာ ချန်လှပ်ထားသည်။ === Top ကတ်တဂိုရီရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် <math>\prod_{j \in J} X_j</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': <math>(X_j)_{j \in J}</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တွင် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ နှင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှုများ <math>\pi_j: P \to X_j</math> တပ်ဆင်ထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>A</math> သည် အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး <math>(f_j: A \to X_j)_{j \in J}</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>Set</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မြှောက်လဒ်၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>h(a) = (f_j(a))_{j \in J}</math> ဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် အစုသီအိုရီအခြေခံ ဖန်ရှင် <math>h: A \to P</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ဤဖန်ရှင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် ပြည့်စုံစေသည်။ <math>h</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း ပြသရန်အတွက် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြရမည်။ ၎င်းအတွက် <math>P</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) မဆိုသည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စု ဖြစ်ကြောင်း ပြသနိုင်လျှင် လုံလောက်ပြီဖြစ်သည်။ <math>S = \pi_k^{-1}(U)</math> သည် <math>P</math> အတွင်းရှိ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖန်ရှင် <math>h</math> အောက်ရှိ <math>S</math> ၏ မူလပုံရိပ်ကို အောက်ပါအတိုင်း စဉ်းစားကြည့်ပါ။ <math>h^{-1}(S) = h^{-1}(\pi_k^{-1}(U)) = (\pi_k \circ h)^{-1}(U)</math> ကျွန်ုပ်တို့၏ တည်ဆောက်ပုံအရ <math>\pi_k \circ h = f_k</math> ဖြစ်သောကြောင့် ယင်းကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math>h^{-1}(S) = f_k^{-1}(U)</math> <math>f_k</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ပေးထားချက်အရ မူလပုံရိပ် <math>f_k^{-1}(U)</math> သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သည်။ <math>P</math> ၏ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တိုင်း၏ မူလပုံရိပ်သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သောကြောင့် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော <math>P</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ တစ်ပိုင်းတစ်စ ပုံကြမ်း (discrete diagram) ၏ စုဆုံမှတ် (limit) အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ == ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာများ (Representable Functors) == သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ၎င်းပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အခြားအရာဝတ္ထုများနှင့် ဆက်သွယ်မှုများကို လေ့လာခြင်းဖြင့် အကောင်းဆုံး နားလည်နိုင်သည်။ ဤသို့သော ဆက်သွယ်မှုများကို ဖန်တာများ အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ဖော်ပြနိုင်သည်။ === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် === <math>F</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>Set</math> သို့သွားသော လားရာတူ သို့မဟုတ် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ဖန်တာ <math>F</math> အတွက် '''ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်''' (representation) ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> နှင့် သတ်မှတ်ထားသော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) တစ်ခုတို့ ပေါင်းစပ်ပါဝင်ခြင်းဖြစ်သည်။ <math>F</math> သည် လားရာတူ ဖန်တာဖြစ်ပါက ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်သည် <math>c \in C</math> နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(c,-) \cong F</math> ဖြစ်ပြီး <math>F</math> သည် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာဖြစ်ပါက သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(-,c) \cong F</math> ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုပြီး ဖန်တာ <math>F</math> ကို '''ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ''' (representable functor) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ လားရာတူ ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် <math>c</math> မှနေ၍ အခြားအရာဝတ္ထုများဆီသို့ သွားသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အပြင်သို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping out universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် အခြားအရာဝတ္ထုများမှနေ၍ <math>c</math> ဆီသို့ လာသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အတွင်းသို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping in universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ ဥပမာများ (Examples of Representable Functors) === *'''သဘာဝကိန်းများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ''' (Universal property of the natural numbers) တွင်အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (endomorphism) <math>f: X \rightarrow X</math> နှင့် ထူးခြားသော အစုဝင် <math>x_0</math> တစ်ခု ပါဝင်သည့် အစု <math>X</math> ကို '''တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ်''' (discrete dynamical system) ဟု ခေါ်သည်။ သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) <math>\mathbb{N}</math>၊ နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် (successor function) <math>s: \mathbb{N} \rightarrow \mathbb{N}</math> နှင့် အစုဝင် <math>0 \in \mathbb{N}</math> တို့သည် စကြဝဠာ တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ် အဖြစ် တည်ရှိကြသည်။ ၎င်းအချက်မှာ <math>r(0) = x_0</math> နှင့် ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်များဖြစ်သော <math>r \circ s = f \circ r</math> ဟူသည့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ဖန်ရှင် <math>r: \mathbb{N} \rightarrow X</math> တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ *'''ထပ်တူရ ဖန်တာ''' (Identity functor) တွင် <math>I_{Set}: Set \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) <math>\{*\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အစု <math>X</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\text{Set}(*, X) \cong X</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ယင်းက အစုဝင် <math>x \in X</math> များနှင့် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုမှ အစုဝင်ကို <math>x</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင် <math>x: * \rightarrow X</math> များကြားရှိ ဘိုင်ဂျက်တစ် ကိုက်ညီမှု (bijective correspondence) ကို သတ်မှတ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' (Forgetful functor) တွင် <math>U: Group \rightarrow Set</math> ကို အုပ်စု <math>\mathbb{Z}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Group(\mathbb{Z},G) \cong UG</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် အစုဝင် <math>g \in UG</math> တိုင်းအတွက် ကိန်းပြည့် <math>1</math> ကို <math>g</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (group homomorphism) <math>g: \mathbb{Z} \rightarrow G</math> ကို ဆက်စပ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' <math>U: Ring \rightarrow Set</math> ကို ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>\mathbb{Z}[x]</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ၎င်းကွင်းသည် ကိန်းရှင်တစ်ခုနှင့် ကိန်းပြည့် မြှောက်ဖော်ကိန်း (integer coefficient) များ ပါဝင်သော ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း (polynomial ring) ဖြစ်သည် ။ ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (unital ring homomorphism) <math>\phi: \mathbb{Z}[x] \rightarrow R</math> တစ်ခုကို <math>x</math> ၏ ပုံရိပ်အားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်အောင် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ *'''ဆန့်ကျင်ဘက် ပါဝါအစု ဖန်တာ''' (Contravariant power set functor) တွင် <math>P: Set^{op} \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်နှစ်ခုပါဝင်သော အစု <math>\Omega = \{\top, \bot\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Set(A,\Omega) \cong PA</math> သည် အစုပိုင်း (subset) <math>A^{\prime} \subset A</math> တစ်ခုကို ၎င်း၏ ခွဲခြားခြင်း ဖန်ရှင် (classifying function) <math>\chi_{A^{\prime}}: A \rightarrow \Omega</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ပေးသည် ။ ဤဖန်ရှင်သည် <math>A^{\prime}</math> ၏ အစုဝင်များကိုသာ <math>\top</math> ဆီသို့ တိကျစွာ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ အဖွင့်စုများ (open subsets) ပါဝင်သော အစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် ဖန်တာ <math>O: Top^{op} \rightarrow Set</math> ကို ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း (Sierpinski space) <math>S</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း ဆိုသည်မှာ အပိတ်မှတ်တစ်ခုနှင့် အဖွင့်မှတ်တစ်ခု ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း (topological space) ဖြစ်သည် ။ သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (natural bijection) <math>Top(X,S) \cong O(X)</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် (continuous function) <math>f: X \rightarrow S</math> တစ်ခုကို အဖွင့်မှတ်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) နှင့် ဆက်စပ်ပေးသည် ။ == ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (The Yoneda Lemma) == ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (represented functor) <math>C(c,-)</math> မှနေ၍ အခြား ဖန်တာ <math>F</math> ဆီသို့ သွားသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) တစ်ခုကို သတ်မှတ်ရန် မည်သည့် အချက်အလက်များ လိုအပ်မည်မေးခွန်းကို ဖြေဆိုရာတွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ၏ အခြေခံအကျဆုံး သီအိုရမ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (Yoneda lemma) သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>\text{Set}</math> သို့သွားသော မည်သည့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow \text{Set}</math> နှင့်မဆို <math>C</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *<math>ev_{1_c}: \text{Hom}(C(c, -), F) \cong Fc</math> ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\alpha</math> ကို အစုဝင် <math>\alpha_c(1_c)</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသည်။ ဤကိုက်ညီမှုသည် <math>c</math> နှင့် <math>F</math> နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျမှု (natural) ရှိသည်။ မှတ်ချက်။ <math>C</math> သည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်နေနိုင်သော်လည်း သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ စုစည်းမှုဖြစ်သော <math>\text{Hom}(C(c, -), F)</math> သည် အစု (set) တစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ '''ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြချက် (Proof of the Bijection)''': *အစုဝင် <math>x \in Fc</math> တစ်ခုမှနေ၍ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်ပေးမည့် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် (inverse function) <math>\Psi: Fc \rightarrow \text{Hom}(C(c, -), F)</math> ကို ဦးစွာ သတ်မှတ်မည်။ *<math>1_c \in C(c,c)</math> မှ <math>Fd</math> သို့ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow d</math> တစ်လျှောက် ပုံဖော်ရာတွင် သဘာဝကျမှုဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေရန်အတွက် ၎င်း၏ အစိတ်အပိုင်းများကို <math>\Psi(x)_d(f) := Ff(x)</math> အဖြစ် မဖြစ်မနေ သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative square) ၏ လိုအပ်ချက်မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ *ယေဘုယျ မော်ဖစ်ဇင် <math>g: d \rightarrow e</math> တစ်ခုအတွက် <math>\Psi(x)</math> သည် သဘာဝကျကြောင်းကို စစ်ဆေးနိုင်သည်။ <math>F</math> ၏ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု (functoriality) ဂုဏ်သတ္တိကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>F(gf)(x) = Fg(Ff(x))</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ *၎င်းကို တန်ဖိုးရှာ တွက်ချက်ကြည့်ပါက <math>ev_{1_c}(\Psi(x)) = \Psi(x)_c(1_c) = F(1_c)(x) = 1_{Fc}(x) = x</math> ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်သည်။ *အခြားတစ်ဖက်တွင် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း၏ ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>\alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည့် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းတစ်ခု ရှိသည်။ ဤအချက်က <math>\Psi(ev_{1_c}(\alpha))_d = \alpha_d</math> ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပေးသဖြင့် <math>\Psi</math> သည် ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) လည်း ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြပြီးဖြစ်သည်။ *ဘယ်နှင့် ညာ ပြောင်းပြန် နှစ်ခုလုံးဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ဖြစ်သည်။ <math>\blacksquare</math> '''သဘာဝကျမှု သက်သေပြချက် (Proof of Naturality)''': *'''ဖန်တာအတွင်း သဘာဝကျခြင်း (Naturality in the Functor):''' သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\beta: F \Rightarrow G</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>1_c</math> နေရာ၌ တန်ဖိုးရှာခြင်းသည် <math>\beta</math> သက်ရောက်ခြင်းနှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း ပြသမည်ဖြစ်သည်။ *သက်သေပြချက်မှာ <math>ev_{1_c}^G(\beta \cdot \alpha) = (\beta \cdot \alpha)_c(1_c) = \beta_c(\alpha_c(1_c)) = \beta_c(ev_{1_c}^F(\alpha))</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် <math>\text{Hom}(C(c,-), F)</math> မှ <math>Gc</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ရာတွင် သဘာဝကျကြောင်း ပြသခြင်းဖြစ်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုအတွင်း သဘာဝကျခြင်း (Naturality in the Object):''' မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow d</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>1_d</math> နေရာ၌ တန်ဖိုးရှာခြင်းသည် <math>f^{*}</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း (precomposition) အပြင် <math>Ff</math> မှတစ်ဆင့် ပုံဖော်ခြင်းတို့နှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း ပြသမည်ဖြစ်သည်။ *သက်သေပြချက်မှာ အထက်တွင် သက်သေပြခဲ့သည့် <math>\alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ကို အသုံးပြု၍ <math>(\alpha \cdot f^{*})_d(1_d) = \alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ဖြစ်ကြောင်း ရရှိသည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (The Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်၏ အလွန်အရေးပါသော အကျိုးဆက်တစ်ခုမှာ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (Yoneda embedding) ပင်ဖြစ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို ၎င်း၏ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများဖြစ်သော <math>C(c,-)</math> သို့မဟုတ် <math>C(-,c)</math> ဆီသို့ အသီးသီး ပုံဖော်ပေးခြင်းသည် မူလကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီများ (functor categories) ဖြစ်သော <math>Set^{C^{op}}</math> သို့မဟုတ် <math>Set^C</math> ဆီသို့ သွားသည့် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (full and faithful functor) တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤအချက်၏ အလွန်စွမ်းအားကြီးမားသော သက်ရောက်မှုမှာ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများသည် ၎င်းတို့ကို ကိုယ်စားပြုသော အရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင် (morphism) များနှင့် အတိအကျ ကိုက်ညီနေခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို လေ့လာခြင်းဖြင့် မူလ အရာဝတ္ထုများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို အပြည့်အဝ နားလည်သဘောပေါက်နိုင်သည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုများ (Applications of the Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုတစ်ခုမှာ ကေးလီ၏ သီအိုရမ် (Cayley's theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရမ်အရ မည်သည့် သရုပ်မဲ့ အုပ်စု (abstract group) မဆိုသည် ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စု (permutation group) တစ်ခု၏ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) တစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထိုအခါ လားရာတူ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်းက ၎င်းကို ညာ <math>G</math>-အစု (right G-set) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသည်။ ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်အရ ဤအစု၏ <math>G</math>-အချိုးညီ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ (G-equivariant endomorphisms) အားလုံးသည် ဘယ်ဘက်မှ မြှောက်ခြင်းဖြင့်သာ သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) သာ ဖြစ်ကြသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် အုပ်စု <math>G</math> သည် အစု <math>G</math> ၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ == စုဆုံမှတ်များ နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits) == ''အဓိကဆောင်းပါးကို [[စုဆုံမှတ် နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] တွင် ဖတ်ရှုပါ။'' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများကို ၎င်းတို့၏ အတွင်းပိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံထက် အခြားအရာဝတ္ထုများနှင့် မည်သို့ ဆက်သွယ်ပြုမူသနည်းဟူသော စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိများ (universal properties) ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ပုံကြမ်းတစ်ခုအထက်ရှိ အဆုံးသတ် ကတော့ပုံကို [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်#စုဆုံမှတ်(Limit)|စုဆုံမှတ်(Limit)]] ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ပုံကြမ်းအောက်ရှိ အစ ကတော့ပုံကို [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်#ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်(Coimit)|ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်(Coimit)]]ဟု သတ်မှတ်သည်။ [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အစနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ]]၊ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ်များ၊ ပူးလ်ဘက် (pullback) များနှင့် ပွတ်ရှ်အောက် (pushout) များသည် စုဆုံမှတ်နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ၏ ထင်ရှားသော ဥပမာများ ဖြစ်ကြသည်။ == တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း (Adjunction) == ''အဓိကဆောင်းပါးကို [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း]] တွင် ဖတ်ရှုပါ။'' '''တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း''' (adjunction) သည် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် အလွန်အရေးပါသော သဘောတရားတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာအတွဲများကြားရှိ သဘာဝကျသော ဆက်သွယ်မှုကို ဖော်ပြသည်။ ဖန်တာနှစ်ခုကြားတွင် ဘယ်တွဲဖက် (left adjoint) နှင့် ညာတွဲဖက် (right adjoint) ဟူသော ဆက်သွယ်ချက် ရှိနေပါက ယင်းကို တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းဟု ခေါ်ဆိုသည်။ သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများစွာရှိ လွတ်လပ်သော ဖန်တာ (free functor) နှင့် မေ့လျော့ ဖန်တာ (forgetful functor) တို့၏ ဆက်သွယ်ချက်များသည် တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ ထင်ရှားသော ဥပမာများ ဖြစ်ကြသည်။ ==အညွှန်း== {{reflist}} ==ကိုးကား== *{{citation |last = Riehl |first = Emily |title = Category Theory in Context |date = 2016 |publisher = Dover |url = https://books.google.com/books?id=6B9MDgAAQBAJ |isbn = 9780486809038 }} * {{citation | last1 = Eilenberg | first1 = S. | last2 = Mac Lane | first2 = S. | title = General theory of natural equivalences | journal = Transactions of the American Mathematical Society | volume = 58 | pages = 231–294 | year = 1945 }} * {{citation | last1 = Cartan | first1 = H. | last2 = Eilenberg | first2 = S. | title = Homological Algebra | publisher = Princeton University Press | place = Princeton | year = 1956 }} * {{Citation | last = Spivak | first = David | title = 18.S996 Category Theory for Scientists, Spring 2013 | date = 2013 | work = MIT OpenCourseWare | access-date = February 2, 2015 | url = http://ocw.mit.edu/courses/mathematics/18-s996-category-theory-for-scientists-spring-2013/# }} {{refend}} [[Category:သိပ္ပံ]] [[Category:သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] r1joo3fhuh8ns0v10vc2jdkmxtak1zh စိုးမင်းကြီးကျောင်း 0 54875 1040416 469791 2026-06-23T16:12:21Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1040416 wikitext text/x-wiki စိုးမင်းကြီးကျောင်းသည် [[မြင်းကပါ]]ရပ် [[နဂါးရုံဂူဘုရား (ပုဂံ)|နဂါးရုံဘုရား]]နှင့် [[အပယ်ရတနာဘုရား]]နှင့် မနီးမဝေး ပုဂံမြို့သစ်သို့သွား လမ်းမကြီး နံဘေးတွင် တည်ရှိသည်။ <br /> == ကျောင်းတည်ဆောက်ပုံ == ပုဂံခေတ်တွင် ဗုဒ္ဓဆိုင်ရာ ပုထိုးစေတီဂူဘုရားများနှင့် ဓမ္မဆိုင်ရာ ပိဋကတ်တိုက်များ သံဃဆိုင်ရာကျောင်းများကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့ကြလေသည်။ ရဟန်း၊ သံဃာတော်များအတွက် ဥတုသုံးလီပျော်ပိုက် သီတင်းသုံးနေထိုင်ရန် အရိပ်အာဝါသနှင့် ပြည့်စုံသော ကျောင်းများကို သစ်သားဖြင့်လည်းကောင်း၊ အုတ်အင်္ဂတေတို့ဖြင့်လည်းကောင်း ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြသည်။ အုတ်နှင့်ဆောက်သော ကျောင်းကို ကုလားကျောင်း ခေါ်၍ ထိုအဆောက်အအုံများကိုသာ ပုဂံ၌ တွေ့ရတော့သည်။ ယင်းကုလားကျောင်းများတွင် ပုံစံသုံးမျိုး ကွဲပြားသည်။ *ပုံစံ - ၁။ ။ လေးထောင်ပန္နက်ရိုးရိုး အုတ်နှစ်ထပ်တိုက်အတွင်း ဗဟို၌ အုတ်အခန်းကျဉ်းကျဉ်းပါသည်။ *ပုံစံ - ၂။ ။ အနည်းငယ် ထူးခြားလာသည်။ လေးထောင့်ပန္နက် အလယ်ဗဟို ခန်းမ၏ ဘေးသုံးဖက်၌ အခန်းငယ်များနှင့် စင်္ကြလမ်းရှိသည်။ *ပုံစံ - ၃။ ။ ပို၍ ထူးခြားလာသည်။ စတုရန်းပုံ (သို့မဟုတ်) စတုဂံပုံ ပန္နက် အတွင်း၌ ကျယ်ဝန်းသည့် ခန်းမရှိ၍ ဗဟိုခန်းမကို အခန်းကျဉ်းကလေးများ ပတ်ရံနေ၏။ စိုးမင်းကြီးကျောင်း ပုံစံသည် တတိယပုံစံမျိုးဖြစ်သည်။ ပန္နက်ပုံမှာ စတုရန်းဖြစ်သည်။ အရှေ့ဘက်၌ အာရုံခံခန်းမရှိ၍ အနောက်ဘက်၌ နှစ်ထပ်တိုက် ဘုရားဆောင်ရှိသည်။ အလယ်ဗဟို၌ ခန်းမကြီးရှိ၍ တောင်ဘက်မြောက်ဘက် တစ်လျှောက်တွင် အခန်းကျဉ်းကလေးများ ဖွဲ့ထားသည်။ အရှေ့တောင်ထောင့် တနေရာတွင် အမိုးဆီသို့ တက်နိုင်သည့် လှေကားတစ်ခုရှိ၏။ အမိုးသည် သစ်သားဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားပြီး ပြန့်နေဟန် ရှိလေသည်။ <ref>ဦးကျော်အောင်(စာတည်းမှူး)၊ တက္ကသိုလ် ဘာသာပြန်နှင့်စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးဌာန၊အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန - ပုဂံစေတီပုထိုးများ</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပုဂံ}} [[Category:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘုန်းကြီးကျောင်းများ]] 1ynnf3xwqa30rmhw79jxtb1qwiesbeg သမ္ဘူလဘုရား 0 54886 1040419 808993 2026-06-23T16:25:20Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1040419 wikitext text/x-wiki [[File:Thambula Temple, Bagan.jpg|thumb|သမ္ဘူလဘုရား ]] *စေတီပုထိုးအမှတ် = ၄၈၂/၂၈၁ '''သမ္ဘူလဘုရား'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပုဂံ]]ရှိ [[မင်းနန်သူရွာ]]အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ == စေတီသမိုင်း == ၁၂၅၅ ခုနှစ်တွင် ဘုရင် [[ဥဇနာ (ပုဂံ)|ဥဇနာ]] (၁၂၄၉-၁၂၅၆)၏ မိဖုရား[[သမ္ဘူလ]] တည်ထားသော ကောင်းမှုဖြစ်သည်။ ကျောက်စာအရ '''တိလောက စန္ဒာဒေဝီ''' ခေါ် ''သုံးလူလ'' ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ == ဗိသုကာလက်ရာများ == ပန္နက်ပုံစံမှာ စတုရန်းပုံဖြစ်၍ အရှေ့မုခ်လှည့် အာရုံခံဖြင့် ဆောက်ထားသည်။ ဗဟိုမဏ္ဍိုင်ကို လိုဏ်ပတ်စင်္ကြံဖြင့် တည်ဆောက်လျက် လေးမျက်နှာ၌ မုခ်ပေါက်များ ရှိသည်။ လိုဏ်ဂူသည် တစ်ထပ်သာဖြစ်၍ ပုဂံခေတ်နောက်ပိုင်းဟန်ကို တွေ့နိုင်သည်။ အထက်၌မူ ပစ္စယာများနှင့် ကွမ်းတောင်ပါရှိသည်။ အတွင်းနံရံဆေးရေး ဗုဒ္ဓဝင်ဇာတ်တော်များ ရှိသည်။ ပါဠိဘာသာဖြင့် နံရံမင်စာများသည် ဗုဒ္ဓဝင်၊ မဟာဝင်ဆိုင်ရာ အကြောင်းဖြစ်၍ စာပေသမိုင်းအတွက် အထူးအရေးပါလေသည်။ <ref>ဦးကျော်အောင်(စာတည်းမှူး)၊ တက္ကသိုလ် ဘာသာပြန်နှင့်စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးဌာန၊အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန - ပုဂံစေတီပုထိုးများ</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပုဂံ}} [[Category:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ]] 5jmknl8xtno65tewypo0rmrbdo2hmkn မစိုးရိမ်တိုက်(တိုက်သစ်) 0 54914 1040463 911500 2026-06-24T04:49:40Z ဗန်ကှိုန် 97816 /* */ 1040463 wikitext text/x-wiki '''မစိုးရိမ်တိုက်သစ်''' သည် [[မစိုးရိမ်တိုက်(တိုက်ဟောင်း)]]၏ တောင်ဘက်၊ သင်္ဂဇာချောင်း တစ်ဖက်ကမ်းထိပ်၌ တည်ရှိသည်။ [[မန္တလေးမြို့]]၌ အကြီးဆုံးသော ပရိယတ္တိစာသင်တိုက်ကြီးဖြစ်ကာ ကမ္ဘာပေါ်တွင်လည်း စာသင်သားသံဃာအများဆုံးသောကျောင်းတိုက် ဖြစ်သည်။ ယခုလက်ရှိတွင် ဦးဆောင်နာယကဆရာတော် (၂၃)ပါးဖြင့် စီမံအုပ်ချုပ်ကာ နေ့စဉ် ပိဋကတ်စာပေများကို သင်ကြားပို့ချလည်ပတ်လျက်ရှိသော ကျောင်းတိုက်ကြီး ဖြစ်လေသည်။ နာယကစာချဆရာတော်များနှင့် စာသင်သားသံဃာတော်များသည် ကျောင်းတိုက်၏ ဖွဲ့စည်းပုံစည်းမျဉ်းဥပဒေများကို လေးစားလိုက်နာကြရ၏။<ref>နေထွတ်၏ မန္တလေး အဘိဓာန်</ref> ==ကိုးကား== <references/> [[Category:မန္တလေး]] [[ကဏ္ဍ:ဘုန်းကြီးကျောင်းများ]] ciompjh0eueuojnu908b5wzxcmo00bn မိုးကုတ်မြို့နယ် 0 59244 1040473 916351 2026-06-24T05:54:55Z ~2026-36624-33 144786 /* လူဦးရေ */ ဂေါ်ရခါးး 1040473 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = မိုးကုတ်မြို့နယ် |native_name = |pushpin_map = Burma |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |image_skyline = Goodmorning Kyatpyin ( West Mogok).jpg |image_map = File:Mogok tsp in Thabeikkyin district.svg |map_caption =သပိတ်ကျင်းခရိုင်အတွင်းတည်နေရာ |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name ={{flag|Burma}} |subdivision_type1 =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[သပိတ်ကျင်းခရိုင်]] |subdivision_type3 = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ |subdivision_name3 = [[မိုးကုတ်မြို့]] |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = |population_total = ၁၆၇,၁၄၉<ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၅၈|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> |population_as_of = ၂၀၁၄ |population_density_km2 = auto |coordinates_display = inline |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 22 |latm = 55 |lats = |longEW = E |longd = 96 |longm = 30 |longs = |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6:30 |website = }} '''မိုးကုတ်မြို့နယ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သပိတ်ကျင်းခရိုင်]]တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ [[မန္တလေးမြို့]]၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[မိုးကုတ်မြို့]]ဖြစ်သည်။ မိုးကုတ်မြို့နယ်သည် ကျောက်တောင်ထူထပ်၏။ ပေ ၇,၅ဝဝ ကျော်မြင့်သောတောင်များရှိသည်။ တောင်များမှာ လျှို၊ မြောင်၊ ချောက်များဖြင့် ပြတ်လျက်ရှိသည်။ ဤကျောက်များကား လိပ်သည်းကျောက်၊ ပုံဆောင်ထုံးကျောက်တို့ ဖြစ်၏။ ယင်းကျောက်များမှ ပတ္တမြား၊ နီလာ၊ ကျောက်နီအပြင် ဣန္ဒနီလာ၊ ဥဿဖယား၊ ဖရဲအူ၊ မျော၊ ပြောင်ခေါင်းစိမ်း၊ အညံ့ကျောက်၊ ရွှေတွင်းဝါ၊ နဂါးသွဲ့မှတ်မီး စသည်တို့ ထွက်သည်။ မိုးကုတ်မြို့နယ်တွင်းရှိ ကျပ်ပြင်မှာ ရှေးအခါက ပတ္တမြားကုမ္ပဏီ၏ ဌာနချုပ်တည်ရာ ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ရှေးဟောင်းတဘောင်တစ်ခု၏ အဆိုအရ မိုးကုတ်မြို့မတည်မီက မြို့နှင့်၃မိုင်ခန့်ဝေးသော သဖန်းပင်ရွာသည် အစဦးတည်သည်ဟု အဆိုရှိခဲ့သည်။၎င်းတဘောင်မှာ (ကိတ်၊နဂါး၊ကြွက်၊ သုံးဘော်ထွက်၊ကျောက်မျက်ရတနာပေါ်ထွက်လာ၊ ဂန္ဓာလတိုင်း၊ သမိုင်းပွင့်ဆန်း၊ပင်သဖန်းဟု မော်ကွန်းထိုးထုတ်၊ မြို့မိုးကုတ်)ဟူ၍ဆိုထားသဖြင့် မိုးကုတ်မြို့မတည်မီ သဖန်းပင်ရွာတည်ကြောင်း ထင်ရှားလှသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၅၇၉)တွင် သဖန်းပင်ရွာတည်သည်။ ရှေးဦးတည်ပုံမှာ မိုးမိတ်၊မိုးလှိုင်ကိုအစိုးရသော စော်ဘွားကြီး သိုဟန်ဖတ်လက်ထက်တွင် ၎င်းပိုင်နက်အတွင်းဖြစ်သည့် ယခုမိုးကုတ်မြို့တည်မည့်ဒေသကို ရှမ်းမုဆိုး၃ယောက်သည် တောလည်ရင်း လမ်းမှား၍ရောက်လာရာ တောင်ခြေရင်းရှိ သဖန်းပင်ကြီးအောက်၌ အိပ်ခဲ့ကြသည်။ နံနက်မိုးသောက်သော် တောင်ကမ်းပါးတစ်ခုသည် ပြိုကျနေ၍ ကောင်းကင်ယံမှ ကျီး၊စွန်များသည် ထိုအရပ်တွင် ပျံဝဲနေသည်ကိုမြင်သဖြင့် သွားကြည့်ရာ နီမြန်းသောပတ္တမြားကိုတွေ့ရသည်။ မုဆိုးတို့လည်း ထိုပတ္တမြားကိုယူ၍ မိုးမိတ်စော်ဘွားထံသွားရောက်ဆက်သရာ စော်ဘွားကြီးလည်း ဝမ်းမြောက်စွာဖြင့် မုဆိုးတို့အား ဆုငွေ၃၀၀ပေးပြီးလျှင် အိုးစား၃၀ကြီးမှူးသော ဟိန်တစ်ယောက်အုပ်ချုပ်စေ၍ တစ်အိုးစားဘိုးငွေ နှစ်စဉ်၃၀၀ထောက်ပံ့ကာ ပတ္တမြားမြေကို စောင့်ရှောက်ရန်ပို့ထားသောကြောင့် ထိုတောင်ခြေအရင်းရှိ သဖန်းပင်ကြီးနားတွင် ရွာတည်တော့သည်။ ရှေးဦးစွာ ပတ္တမြားကိုတွေ့ခဲ့သည့် ကျီးများဝဲနေသည့်တောင်ကို ယခုတိုင် ကျီးအာတောင်ဟုခေါ်သည်။ သဖန်းပင်ရွာမှ ရှမ်းလူမျိုးများ ယခုမိုးကုတ်မြို့တည်ရာနေရာသို့ လာရောက်၍ ချိုင့်ဝှမ်းအတွင်း လယ်လုပ်ကြရာ ညနေချိန်အပြန်တွင် မိုးစောစောချုပ်သဖြင့် ထိုဒေသကို မိုးစောစောချုပ်သောမြို့ (ကံဝမ် ခံဆောက် မိန်း)ဟူ၍ ပြောစမှတ်ပြုရာမှ မိုးကုတ်ဖြစ်လာသည်။ မိုးကုတ်ပတ်လည်တွင် တောင်အမြင့်ကြီးများရှိသဖြင့် နေဝင်စောသောကြောင့် အလင်းရောင်ကွယ်ကာ မိုးမြန်မြန်ချုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ မိုးကုတ်မြို့၏အမည်ရင်းမှာ မိန်းကွတ်ဟူသော ရှမ်းဘာသာစကားမှဆင်းသက်လာသည်ဟုလည်း မှတ်တမ်းများတွင်တွေ့ရသည်။ မိန်းမှာ မြို့၊ကွတ်မှာ ကောက်ကွေ့ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မိန်းကွတ်မှ မိုးကုတ်ဟုခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ အခြားအယူအဆတစ်ခုမှာ မိန်းကု(ပ)ဟူသော ရှမ်းဘာသာမှဆင်းသက်လာသည်။ မိန်းဟူသည်မှာမြို့၊ ကု(ပ)ဆိုသည်မှာ ခမောက်ကို လှန်ထားသကဲ့သို့ ဘေးပတ်လည်တွင်တောင်များဝိုင်းထားလျက် အလယ်ချိုင့်ဝှမ်းတွင် ဒယ်အိုးကဲ့သို့ရှိနေခြင်းကြောင့် မြို့ခမောက်၊ဒယ်အိုးမြို့၊ ချိုင့်ဝှမ်းတွင်တည်ရှိသောမြို့ဟုလည်း ဆိုသည်။ အခြားအယူအဆတစ်ခုမှာလည်း မိန်းကတ်မှဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုပြန်သည်။ မိန်းမှာမြို့၊ ကတ်မှာ ချမ်းအေးခြင်း ဖြစ်ကာ အလွန်ချမ်းအေးသောမြို့ဖြစ်သည်။ ပြည်ထဲရေးနှင့်သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် ၁၉၇၂ခုနှစ် ဇူလိုင်၁၅ရက်နေ့တွင် မိုးကုတ်မြို့အား ရပ်ကွက်၃ကွက်၊ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် ၁၉၉၆ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ၁၉ရက်နေ့တွင် မူလရပ်ကွက်၃ကွက်မှ ၅ကွက်အဖြစ် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထို့အပြင် နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ၁၉၉၉ခုနှစ် မေလ၃ရက်စွဲပါ အမိန့်ဖြင့် မိုးကုတ်မြို့နယ်အတွင်းရှိ ကျပ်ပြင်နှင့်ကသဲကျေးရွာအုပ်စုများကို မိုးကုတ်မြို့နယ် စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့၏ လက်အောက်တွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။<ref name="mgt">{{cite web|url=http://www.mdyregion.gov.mm/images/pdf/mogok.pdf|title=မိုးကုတ်မြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ|publisher=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ရုံး|accessdate=}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> [[File:Kyaypyin, West Mogok.jpg|180px|thumb|ကျပ်ပြင်]] ==ပထဝီဝင်အနေအထား== မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၂ဒီဂရီ ၄၅မိနစ်နှင့် ၂၃ဒီဂရီ ၀၅မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ဒီဂရီ ၁၀မိနစ်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၄၅မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ မိုင်၃၀၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၁၄.၁၂မိုင်ရှိပြီး ၄၅၃.၆စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name=mgt/> ===နယ်နိမိတ်=== မိုးကုတ်မြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊အနောက်ဘက်တွင် [[သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်]]နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ် [[မိုးမိတ်မြို့နယ်]]တို့ တည်ရှိသည်။ ===မြေမျက်နှာသွင်ပြင်=== ပင်လယ်ရေမြေနှာပြင်အထက် ပျှမ်းမျှ ၃၈၅၈ပေအထက်တွင်တည်ရှိကာ တောင်ကုန်းတောင်တန်း ထူထပ်သောဒေသဖြစ်ကာ မြေပြန့်အနည်းငယ်သာရှိသောဒေသဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်းတွင် ကင်းချောင်းသည် ၁၂မိုင်ရှည်လျားပြီး တောင်မှ မြောက်သို့စီးဆင်းနေသည်။ နမ့်ပိုင်ချောင်းသည် ၁၁မိုင်ရှည်လျားပြီး မြောက်မှတောင်သို့စီးဆင်းနေသည်။ [[File:King chaung waterfall 01.jpg|thumb|ကင်းချောင်းရေတံခွန်]] ==လူဦးရေ== မိုးကုတ်မြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ရှမ်း၊ကချင်၊ချင်း၊ရခိုင်၊ကရင်၊မွန်I ကယား ပလောင်နှင့် ဂေါ်ရခါးမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ ခရစ်ယာန်၊ဟိန္ဒူ၊ အစ္စလာမ်ကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်ဦးရေ၏ ၁၀.၉၂%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် တရုတ်၊အိန္ဒိယ၊ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် စသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။<ref name=mgt/> ==စီးပွားရေး== မိုးကုတ်မြို့နယ်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေးအရ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြို့နယ်နေလူထုသည် ကျောက်မျက်တူးခြင်းလုပ်ငန်းကို အဓိကထား လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ထို့အပြင် စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများကိုလည်း စီးပွားဖြစ် လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြို့နယ်၏ အဓိကထွက်ကုန်မှာ လက်ဖက်ဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းဒေသသို့ အများဆုံး တင်ပို့ရောင်းချသည်။ မြို့နယ်အတွင်းသို့ မန္တလေး၊ပြင်ဦးလွင်မှ အစားအသောက်များကို အဓိကတင်သွင်းကြသည်။ မြို့နယ်အတွင်း အလုပ်ရုံ၁၇ရုံ၊ အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၁၂၇ရုံရှိသည်။ ===ဈေးများ=== *ပတ္တမြားဈေး *နီလာဈေး *ညောင်ပင်ဈေး *မင်းတံတားဈေး *ကျပ်ပြင်ဈေး *ကသဲဈေး *ပန်းခြံထာပွဲဈေး ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== မိုးကုတ်မြို့နယ်သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကောင်းမွန်သော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မိုးကုတ်မြို့မှ မန္တလေး၊ပြင်ဦးလွင်၊မိုးမိတ်၊[[မိုင်းလုံမြို့|မိုင်းလုံ]]မြို့များသို့ သွားရာကားလမ်းများရှိသည်။ ==ပညာရေး== ===အခြေခံပညာ=== ====အထက==== အထက်တန်းကျောင်း ၇ကျောင်းရှိသည်။ *အထက ၁ *အထက ၂ *အထက ၃ *အထက ၄ *အထက ကျပ်ပြင် *အထက ကသဲ *အထက ကင်း ====အထက(ခွဲ)/အလက==== *အလက (ထ(ခွဲ)) ဘော်ဗဒါန်း *အလက (ထ(ခွဲ)) ပန်လင် *အလက (ထ(ခွဲ)) ချောင်းကြီး *အလက (ထ(ခွဲ)) ကျပ်ပြင် *အလက (ထ(ခွဲ)) ကျောက်ပြဿဒ် *အလက ရှမ်းတော ====အမက==== မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၁၁၇ကျောင်းရှိသည်။ ==ကျန်းမာရေး== ===ဆေးရုံများ=== *ခုတင် ၁၀၀ဆေးရုံ *ကျပ်ပြင်တိုက်နယ်ဆေးရုံ [[File:Kyatpyin hospital.jpg|180px]] ==ထင်ရှားသောနေရာများ== *ဖောင်တော်ဦးဘုရား *ချမ်းသာကြီးဘုရား *နဂါးရုံဘုရား [[File:Chan Thar Gyi pagoda in Mogok.jpg|180px]] *မဟာမုနိဘုရား *ရွှေဂူကြီးဘုရား *ဒေါ်နန်းကြည့်တောင်ဘုရား [[File:When you walk to Dawn Nan Kyi hill.jpg|180px]] *ပင့်ကူတောင်ဘုရား *ကျောက်ပြဿဒ်ဘုရား [[File:ကျောက်ပြာသာဒ်ဘုရား.jpg|180px]] == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ== * [http://www.themimu.info/MapsInfo/Mandalay/MIMU534v01_100815_PyinOoLwin_Mogoke%20map_A3.pdf "Pyin Oo Lwin / Mogoke Map"]{{Dead link|date=December 2020 }} Myanmar Information Management Unit (MIMU) * [http://www.maplandia.com/burma/mandalay/mogok/ "Mogok Google Satellite Map"] Maplandia {{မန္တလေးတိုင်း}} {{မိုးကုတ်မြို့နယ်}} [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ မြို့နယ်များ]] keauyc2x0h84le2fatu7pg23bh45hlb သင်္ကန်းရုံဂူဘုရား 0 66683 1040420 331740 2026-06-23T16:30:16Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1040420 wikitext text/x-wiki *စေတီပုထိုးအမှတ် = ၇၁၂/၃၅၆−က '''သင်္ကန်းရုံဂူဘုရား'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပုဂံ]]တွင် တည်ရှိသည်။ [[လက်ပွတ်ကန်ဂူဘုရား]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် ယာခင်းကိုကျော်ပြီး သင်္ကန်းရုံဂူဘုရားတံတိုင်းသို့ ရောက်သည်။ တံတိုင်းမှာ ကောင်းမွန်သေး၍ အရှေ့နှင့် အနောက်မျက်နှာများတွင် မုခ်ဆောင်နှင့်တကွ ဝင်ပေါက်များရှိသည်။ <ref name="ubo">ဦးဗိုကေ - ပုဂံသုတေသနလမ်းညွှန်</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပုဂံ}} [[Category:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ]] mdc7vfr7emdxnh4gpo1alk5b2j89l54 1040421 1040420 2026-06-23T16:38:49Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1040421 wikitext text/x-wiki *စေတီပုထိုးအမှတ် = ၇၁၂/၃၅၆−က '''သင်္ကန်းရုံဂူဘုရား'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပုဂံ]]၊ [[မင်းနန်သူရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်|မင်းနန်သူရွာ]]၏ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ [[လက်ပွတ်ကန်ဂူဘုရား]]၏ အနောက်မြောက်ဘက် ယာခင်းကိုကျော်ပြီး သင်္ကန်းရုံဂူဘုရားတံတိုင်းသို့ ရောက်သည်။ တံတိုင်းမှာ ကောင်းမွန်သေး၍ အရှေ့နှင့် အနောက်မျက်နှာများတွင် မုခ်ဆောင်နှင့်တကွ ဝင်ပေါက်များရှိသည်။ <ref name="ubo">ဦးဗိုကေ - ပုဂံသုတေသနလမ်းညွှန်</ref><ref name="bgn">https://baganmyanmar.net/thinganyone.htm</ref> ==အကြောင်းအရာ== အေဒီ ၁၂၄၄ တွင် ဖိုးသူကြီးက တည်ထားခဲ့သည်။ ကွမ်းတောင်ပေါက်ဂူ အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ ဘုရားတွင် ဘုရားလှူဒါန်းမှု၊ ဘုရားမြေနှင့် ဘုရားအတွက်ကျွန်များ လှူဒါန်းမှု စသည်တို့နှင့်ပတ်သက်သည်များကို ရေးထိုးထားသည့် ကျောက်စာတစ်ခု ရှိသည်။ ထို့အပြင် ဂေါတမဗုဒ္ဓ၏ ဘဝဖြစ်စဉ်နှင့် ဘုရားပုံတော်ပန်းချီများကိုလည်း တွေ့မြင်နိုင်သည်။<ref name="bgn"/> {{Wikisource|သင်္ကန်းရုံဘုရား ကျောက်စာ}} == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပုဂံ}} [[Category:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ]] q1l85pxppcbdbuilw09g9bopqzhhn39 ဝင်းမြင့် (သံတူကြောင်းကွဲ) 0 86950 1040388 1040317 2026-06-23T14:15:38Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-36400-76|~2026-36400-76]] ([[User talk:~2026-36400-76|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1040317|1040317]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1040388 wikitext text/x-wiki ဝင်းမြင့် ဆိုသည်မှာ * [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)]] * [[ဝင်းမြင့် (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)]] * [[ဝင်းမြင့် (ကိုယ်ခန္ဓာအလှူရှင်)]] * [[ဝင်းမြင့် (ဝန်ကြီးဟောင်း)]] * [[ဝင်းမြင့် (တရားသူကြီး)]] * [[စိုင်းဝင်းမြင့်]] * [[နေဝင်းမြင့်]] * [[ဝင်းဝင်းမြင့် (နန်းတော်ရှေ့)]] * ဝင်းမြင့်(ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်း) * [[ဝင်းမြင့် (မကွေး)|မကွေးဝင်းမြင့်]] ကို ရည်ညွန်းခြင်း ဖြစ်သည်။ {{သံတူကြောင်းကွဲ}} [[Category:သံတူကြောင်းကွဲ]] 6m2eweemurvzuzyybgmsqitvjhzod2u 1040390 1040388 2026-06-23T14:16:34Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-32393-26|~2026-32393-26]] ([[User talk:~2026-32393-26|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1035189|1035189]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1040390 wikitext text/x-wiki ဝင်းမြင့် ဆိုသည်မှာ * [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)]] * [[ဝင်းမြင့် (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)]] * [[ဝင်းမြင့် (ကိုယ်ခန္ဓာအလှူရှင်)]] * [[ဝင်းမြင့် (ဝန်ကြီးဟောင်း)]] * [[ဝင်းမြင့် (တရားသူကြီး)]] * [[စိုင်းဝင်းမြင့်]] * [[နေဝင်းမြင့်]] * [[ဝင်းဝင်းမြင့် (နန်းတော်ရှေ့)]] * [[ဝင်းမြင့် (မကွေး)|မကွေးဝင်းမြင့်]] ကို ရည်ညွန်းခြင်း ဖြစ်သည်။ {{သံတူကြောင်းကွဲ}} [[Category:သံတူကြောင်းကွဲ]] b6ko3sxkw2eihtl0qdux2bqa92py69g ပုသိမ်တက္ကသိုလ် 0 138442 1040380 832223 2026-06-23T13:48:41Z ~2026-29339-30 142700 /* */ 1040380 wikitext text/x-wiki {{Infobox university |name=ပုသိမ်တက္ကသိုလ် |province= |director= |head_label= |head= |academic_staff= |administrative_staff= |students= |undergrad= |postgrad= |doctoral= |other= |address=<!-- Please discuss before using --> |city=ပုသိမ်မြို့|state=ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး |country=မြန်မာနိုင်ငံ |principal= |postcode=<!--or, postalcode or zipcode--> |coordinates=<!-- {{Coord}} --> |campus= |language= |colors=<!--or, colours= --> |athletics= |sports= |athletics_nickname=<!--or, sports_nickname= --> |sporting_affiliations=|mascot=<!--or, mascots= --> |website={{URL|http://www.patheinuniversity.edu.mm/}} |logo= |logo_size= |logo_alt= |dean= |rector=ဒေါက်တာသွယ်လင်းကို |native_name= |closed=<!-- {{end date|YYYY}} --> |native_name_lang= |image= |image_upright= |image_alt= |caption= |latin_name= |other_name=<!--or, other_names--> |former_name= |motto="ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံပြည့်သူထံ" |motto_lang= |mottoeng= |type=အများဆိုင် |established={{start date|7-7-1958}} |founder= |vice_chancellor= |parent= }} '''ပုသိမ်တတက္ကသိုလ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပုသိမ်မြို့]]တွင် တည်ရှိသော ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းအကျဉ်း == ပုသိမ်တက္ကသိုလ်သည် ရ.ယ.က(၃)၊ ကန်သုံးဆင့်ရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၇ ရက်နေ့တွင် '''ပုသိမ်ဥပစာကောလိပ်''' အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် '''ပုသိမ်ကောလိပ်''' အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် '''ပုသိမ်ဒီဂရီကောလိပ်''' အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် '''ပုသိမ်တက္ကသိုလ်''' အဖြစ်လည်းကောင်း အဆင့်ဆင့်တိုးမြှင့်လာခဲ့သော တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း == ပုသိမ်တက္ကသိုလ်သည် ရန်ကုန်-ပုသိမ် လမ်းမကြီးဘက်မှလာလျှင် အရုပ်ကြီးအဝိုင်းကို ပတ်၍ အနော်ရထားလမ်းမကြီးအတိုင်း (တာလမ်းမကြီးလမ်း)အတိုင်း လာရောက်နိုင်ပြီး၊ ချောင်းသာ၊ ငွေဆောင်လမ်း (တောင်ပေါ်လမ်း)မှလဲ ဝင်ရောက်နိုင်သည်။ ဧရိယာဧက (၃၀၅.၃၉)နှင့် မကျီးဒေသ၊ ရွှေသောင်ယံ၊ အဏ္ဏဝါသိပ္ပံသုတေသနနှင့် လေ့ကျင့်ရေးစခန်း (၂၅.၇၆)ဧက အပါအဝင် စုစုပေါင်း (၃၃၁.၁၅)ဧက ကျယ်ဝန်းသည်။ == သင်ကြားပို့ချနေသော ဘာသာရပ်များ == ပုသိမ်တက္ကသိုလ်တွင် အောက်ပါ ဘာသာရပ်သင်တန်းများကို သင်ကြားပို့ချပေးနေသည်။ {| class="wikitable" |+နေ့သင်တန်း (ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများ) အတွက် ! colspan="2" |ဝိဇ္ဇာဘာသာရပ် ! colspan="2" |သိပ္ပံဘာသာရပ် |- |၁။ |မြန်မာစာ |၁။ |ဓာတုဗေဒ |- |၂။ |အင်္ဂလိပ်စာ |၂။ |ရူပဗေဒ |- |၃။ |ပထဝီဝင် |၃။ |သင်္ချာ |- |၄။ |သမိုင်း |၄။ |သတ္တဗေဒ |- |၅။ |ဒဿနိကဗေဒ |၅။ |ရုက္ခဗေဒ |- |၆။ |စိတ်ပညာ |၆။ |ဘူမိဗေဒ |- |၇။ |အရှေ့တိုင်းပညာ |၇။ |အဏ္ဏဝါသိပ္ပံ |- |၈။ |ဥပဒေပညာ |၈။ |ဇီဝဓာတုဗေဒ |- | | |၉။ |အဏုဇီဝဗေဒ |} {| class="wikitable" |+အဝေးသင် သင်တန်း (ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများ) အတွက် ! colspan="2" |ဝိဇ္ဇာဘာသာရပ် ! colspan="2" |သိပ္ပံဘာသာရပ် |- |၁။ |မြန်မာစာ |၁။ |ဓာတုဗေဒ |- |၂။ |အင်္ဂလိပ်စာ |၂။ |ရူပဗေဒ |- |၃။ |ပထဝီဝင် |၃။ |သင်္ချာ |- |၄။ |သမိုင်း |၄။ |သတ္တဗေဒ |- |၅။ |ဒဿနိကဗေဒ |၅။ |ရုက္ခဗေဒ |- |၆။ |စိတ်ပညာ |၆။ |အဏုဇီဝဗေဒ |- |၇။ |အရှေ့တိုင်းပညာ | | |- |၈။ |ဥပဒေပညာ | | |} == ပေးအပ်သောဘွဲ့အမျိုးအစားများ == '''နေ့သင်တန်း (ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများ)အတွက်''' * ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ * သိပ္ပံဘွဲ့ * ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (ဂုဏ်ထူး) * သိပ္ပံဘွဲ့ (ဂုဏ်ထူး) * ဥပဒေဘွဲ့ * မဟာဥပဒေဘွဲ့ * မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ * မဟာသိပ္ပံဘွဲ့ * ပါရဂူဘွဲ့ (အဏုဇီဝဗေဒ) အထူးပြုတစ်ခုသာ '''အဝေးသင် သင်တန်း (ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများ)အတွက်''' * ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ * သိပ္ပံဘွဲ့ * ဥပဒေဘွဲ့ == တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသော ကျောင်းအုပ်ကြီးများနှင့် ပါမောက္ခချုပ်များ == {| class="wikitable" | rowspan="2" |'''စဉ်''' | rowspan="2" |'''အမည်''' | rowspan="2" |'''ရာထူး''' | colspan="2" |'''တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်ကာလ''' |- |'''မှ''' |'''ထိ''' |- |၁။ |ဦးခင်ညွန့် |ကျောင်းအုပ်ကြီး |၇-၇-၁၉၅၈ |၂၈-၈-၁၉၆၂ |- |၂။ |ဒေါ်မေမေခင် |ခေတ္တကျောင်းအုပ်ကြီး |၂၉-၈-၁၉၆၂ |၂၈-၇-၁၉၆၃ |- |၃။ |ဦးလှရွှေ |ကျောင်းအုပ်ကြီး |၂၉-၇-၁၉၆၃ |၃၁-၅-၁၉၆၆ |- |၄။ |ဒေါက်တာဖေသောင်း |ကျောင်းအုပ်ကြီး |၁-၇-၁၉၆၆ |၃၁-၁-၁၉၆၇ |- |၅။ |ဒေါက်တာမန်းသက်စံ |ကျောင်းအုပ်ကြီး |၂၅-၂-၁၉၆၇ |၁၆-၃-၁၉၇၁ |- |၆။ |ဦးသက်ထွန်း |ကျောင်းအုပ်ကြီး |၃-၁၀-၁၉၆၉ |၆-၃-၁၉၇၂ |- |၇။ |ဦးခင်မောင်တင့် ([[တက္ကသိုလ်ဘုန်းနိုင်]]) |ကျောင်းအုပ်ကြီး |၁၅-၇-၁၉၇၅ |၁၂-၉-၁၉၇၇ |- |၈။ |ဦးကိုကိုလေး |ကျောင်းအုပ်ကြီး |၁-၆-၁၉၇၈ |၃၁-၁၂-၁၉၈၀ |- |၉။ |ဦးတင်ဦးလှိုင် |ကျောင်းအုပ်ကြီး |၅-၁-၁၉၈၁ |၁၄-၅-၁၉၈၈ |- |၁၀။ |ဦးကျော်မြသိန်း |ကျောင်းအုပ်ကြီး |၁-၇-၁၉၈၈ |၁၁-၁-၁၉၈၉ |- |၁၁။ |ဒေါက်တာမောင်ကျော် |ကျောင်းအုပ်ကြီး |၁၂-၁-၁၉၈၉ |၃-၄-၁၉၉၄ |- |၁၂။ |ဒေါက်တာစိုးရင် |ကျောင်းအုပ်ကြီး |၂၂-၆-၁၉၉၄ |၂၁-၆-၁၉၉၆ |- |၁၃။ |ဦးဝင်းမောင် |ကျောင်းအုပ်ကြီး |၂၉-၇-၁၉၉၆ |၃၀-၉-၁၉၉၈ |- |၁၄။ |ဦးချို |ပါမောက္ခချုပ် |၂၂-၁၀-၁၉၉၈ |၅-၂-၂၀၀၆ |- |၁၅။ |ဦးလှတင့် |တာဝန်ခံ ပါမောက္ခချုပ် |၆-၂-၂၀၀၆ |၂၀-၁-၂၀၁၀ |- |၁၆။ |[[ညွန့်ဖေ|ဒေါက်တာညွန့်ဖေ]] |ပါမောက္ခချုပ် |၂၁-၁-၂၀၁၀ |၂၃-၁၀-၂၀၁၇ |- |၁၇။ |ဒေါက်တာစီစီလှဘူး |ပါမောက္ခချုပ် |၂၄-၁၀-၂၀၁၇ |ယနေ့အထိ |} == ထင်ရှားသောဆရာဟောင်းများ == * တက္ကသိုလ်[[ဘုန်းနိုင်၊ တက္ကသိုလ်|ဘုန်းနိုင်]] - စာရေးဆရာ * ဒေါက်တာ ထက်အာကာ == ထင်ရှားသောကျောင်းသားဟောင်းများ[ပြင်ဆင်ရန်] == * [[ထူးအိမ်သင်]] - တေးရေးတေးဆို == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[Category:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] nobfkw8f6g9jxemhr564i2yiptl2hgx အာဏာရှင် 0 205374 1040371 879265 2026-06-23T12:30:55Z CommonsDelinker 115 Replacing President_Zimbabwe_,_Robert_Mugabe_bezoekt_Nederland_Robert_Mugabe_,_kop,_Bestanddeelnr_932-1922.jpg with [[File:President_Zimbabwe,_Robert_Mugabe_bezoekt_Nederland_Robert_Mugabe,_kop,_Bestanddeelnr_932-1922.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|C 1040371 wikitext text/x-wiki '''အာဏာရှင်''' ({{lang-en|Dictator}}) ဟူသည် နိုင်ငံတော်၏ အာဏာရပ်အားလုံးကို ချုပ်ကိုင်ထားသော ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။ [[အာဏာရှင်စနစ်]]တွင် နိုင်ငံကို အာဏာရှင်တစ်ဦးတည်းကသော်လည်းကောင်း အဖွဲ့အ‌သေးတစ်ဖွဲ့ဖြင့်သော်လည်းကောင်း အုပ်ချုပ်သည်။<ref>"Dictatorship" at [https://www.merriam-webster.com/dictionary/dictatorship ''Merriam Webster'' (2019)]</ref> ဤဝေါဟာရကို ရောမခေတ်ကာလ နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေတွင် အုပ်ချုပ်ရသည့်သူအားခေါ်ဆိုရန် စတင်သုံးနှုန်းခဲ့သည်။<ref>{{cite dictionary|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/dictator|title=dictator – Definition from the Merriam-Webster Online Dictionary|dictionary=Merriam-Webster|access-date=1 August 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080516141807/http://www.merriam-webster.com/dictionary/dictator|archive-date=16 May 2008|url-status=live}}</ref> "Dictator" ဟူသောစကားလုံးအစား "tyrant" နှင့် "autocrat" တို့ကိုလည်းသုံးနှုန်းနိုင်သည်။ ယခုအခါတွင် "အာဏာရှင်" အခေါ်အဝေါ်ကို အလွန်များသည့်အာဏာကိုပိုင်ဆိုင်သည့်သူကို ရည်ညွှန်းရာ၌သုံးနှုန်းကြသည်။ အာဏာရှင်စနစ်၏ လက္ခဏာရပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite journal|last=Papaioannou|first=Kostadis|date=2015|title=The Dictator Effect: How long years in office affect economic development|journal=Journal of Institutional Economics|volume=11|issue=1|pages=111–139|doi=10.1017/S1744137414000356|author2=vanZanden, Jan Luiten}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Dictatorship, Democracy, and Development|url=https://archive.org/details/sim_american-political-science-review_1993-09_87_3/page/567|last=Olson|first=Mancur|date=1993|journal=[[American Political Science Review]]|volume=87|issue=3|pages=567–576|doi=10.2307/2938736|jstor=2938736}}</ref> * [[ရွေးကောက်ပွဲ]]ဖျက်သိမ်းခြင်း * [[နိုင်ငံတော် အရေးပေါ်အခြေအနေ]]ကြေညာခြင်း * နိုင်ငံရေးပြိုင်ဖက်များအားဖိနှိပ်ခြင်း * ဥပဒေကိုမလိုက်နာခြင်း * [[ပုဂ္ဂိုလ်ရေးကိုးကွယ်မှု]] (cult of personality) ==ဝေါဟာရရင်းမြစ်== [[File:0092 - Wien - Kunsthistorisches Museum - Gaius Julius Caesar-edit.jpg|thumb|250px|[[ဂျူးလိယက်ဆီဇာ]]သည် [[ရောမသမ္မတနိုင်ငံ]]၏ ပထမဆုံးသောအာဏာရှင်ဖြစ်ခဲ့သည်။]] အစပိုင်းကာလတွင် အာဏာရှင်ဆိုသည်မှာ ရောမ၌ နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေကာလတွင်း အုပ်ချုပ်သူတစ်ဦး၏ ရာထူးတစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{Cite book|last=Le Glay, Marcel.|url=http://worldcat.org/oclc/760889060|title=A history of Rome|date=2009|publisher=Wiley-Blackwell|isbn=978-1-4051-8327-7|oclc=760889060}}</ref> အာဏာရှင်သည် သတ်မှတ်ထားသောကာလအတွင်း တိုင်းပြည်၏အာဏာအားလုံး ချုပ်ကိုင်ခွင့်ကိုရရှိသည်။ ထိုသတ်မှတ်ကာလလွန်သောအခါ ထိုအာဏာရှင်သည် အာဏာများကိုပြန်လည်မျှဝေရသည်။ ရောမဗိုလ်ချုပ် ကော်နဲလ်လိယပ်စ် ဆူလာ (Cornelius Sulla) သည် ဒုတိယပြည်တွင်းစစ်အပြီး၌ မိမိအားအာဏာရှင်အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင်အာဏာရှင်၏သတ်မှတ်ကာလကို ဖျက်သိမ်းရန်လည်း ကြိုးပမ်ခဲ့သည်။ သို့သော်ဥပဒေအရအရေးယူမခံလိုသဖြင့် တစ်နှစ်ကြာပြီးနောက်ရာထူးမှအနားယူခဲ့သည်။ [[ဂျူးလိယက်ဆီဇာ]]သည် ဗိုလ်ချုပ်ဆူလာအတိုင်း ဥပဒေများကိုပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ၄၄ ဘီစီ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် မိမိကိုယ်ကို "Dictator perpetuo" ခေါ် "တစ်သက်တာအာဏာရှင်" ဟူ၍ခေါ်တွင်စေခဲ့သည်။ သို့သော်မတ်လတွင် ဂျူးလိယက်ဆီဇာသည် လုပ်ကြံခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ဂျူးလိယက်ဆီဇာနတ်ရွာစံပြီး နောက်ဆက်ခံသူ[[ဩဂတ်စတက်ဆီဇာ]]သည် အာဏာရှင်အခေါ်အဝေါ်ကိုသုံးနှုန်းရန် ငြင်းဆိုခဲ့သည့်အပြင် အခြားသောဆက်ခံသူတို့သည်လည်း အာဏာရှင်ဘွဲ့ကိုအသုံးမပြုလိုခဲ့ပေ။ သို့ဖြစ်ရာ ဗိုလ်ချုပ်ဆူလာ၏အဖြစ်မှစ၍ အာဏာရှင်၏အဓိပ္ပာယ်မှာ အဆိုးသဘောသို့သက်ရောက်ခဲ့လေသည်။ ==လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများ== [[File:Saddam Hussain 1980 (cropped).jpg|thumb|150px|အီရတ်သမ္မတ [[ဆက်ဒမ် ဟူစိန်]] (၁၉၇၉–၂၀၀၃)။ သူ၏အုပ်ချုပ်မှုကာလတွင် လူအခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့်အပြင် အမေရိကန်နိုင်ငံမှလည်း အီရတ်အားသေကြေဖျက်ဆီးနိုင်သည့် လက်နက်ကြီးများပိုင်ဆိုင်မှုဖြင့် တရားစွပ်ဆွဲထားခဲ့သည်။]] [[File:Xi Jinping 2019.jpg|thumb|150px|တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် [[ရှီကျင့်ဖျင်]]သည် ရှင်းကျန် (Xinjiang) ဒေသ၌ [[ဝီဂါလူမျိုး]]များအားနှိပ်ကွပ်ရန် ချွေးတပ်စခန်းများနှင့် ပြန်လည်ပညာပို့ချရေးစခန်းများကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2019/11/19/why-xi-jinpings-xinjiang-policy-is-major-change-chinas-ethnic-politics/|title=Why Xi Jinping's Xinjiang policy is a major change in China's ethnic politics|last=Stroup|first=David R.|date=19 November 2019|work=The Washington Post|access-date=24 November 2019}}</ref>]] [[File:Crown Prince Mohammad bin Salman Al Saud - 2017.jpg|thumb|150px|[[ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ|ဆော်ဒီအာရေးဘီးယားနိုင်ငံ]]၏မင်းသား[[မိုဟာမတ် ဘင် ဆာမန် အယ် ဆော့]]သည် သူ၏နိုင်ငံရေးပြိုင်ဖက်များအား မိမိအိမ်၌နှိပ်စက်လျက်ရှိသည်ဟုဆိုကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.middleeasteye.net/news/saudi-arabia-denies-rights-activists-tortured-and-sexually-harassed-jail-2116108972|title=Saudi Arabia denies rights activists tortured and sexually harassed in jail|publisher=Middle East Eye|date=24 November 2018|access-date=24 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181125073907/https://www.middleeasteye.net/news/saudi-arabia-denies-rights-activists-tortured-and-sexually-harassed-jail-2116108972|archive-date=25 November 2018|url-status=live|df=dmy-all|accessdate=13 May 2021|archivedate=25 November 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181125073907/https://www.middleeasteye.net/news/saudi-arabia-denies-rights-activists-tortured-and-sexually-harassed-jail-2116108972}}</ref><ref name="LiseGrande_worldworstfamine100yrs">{{cite news | last1= Summers | first1= Hannah | title= Yemen on brink of 'world's worst famine in 100 years' if war continues | date= 15 October 2018 | work= The Guardian | url= https://www.theguardian.com/global-development/2018/oct/15/yemen-on-brink-worst-famine-100-years-un |access-date=21 October 2018 |archive-url= https://www.webcitation.org/73JzIotVF?url=https://www.theguardian.com/global-development/2018/oct/15/yemen-on-brink-worst-famine-100-years-un |archive-date= 21 October 2018 |url-status=live}}</ref>]] အာဏာရှင်များသည်လူ့အခွင့်အရေးများကို ချိုးဖောက်လျက်ရှိကြသည်။ [[ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု|ဆိုဗီယက်]]ခေါင်းဆောင် [[ဂျိုးဇတ် စတာလင်]]သည် ဂူလက် (Gulag) ဟူသော ချွေးတပ်စခန်းများကိုဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ဂူလက်စခန်းအတွင်းတွင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ ဆိုဗီယက်မှတ်တမ်းအရ ဂူလက်အတွင်းသေဆုံးသူ ၁,၀၅၃,၈၂၉ ရှိကြောင်းသိရသည်။<ref>"Gulag Prisoner Population Statistics from 1934 to 1953." ''Wasatch.edu''. Wasatch, n.d. Web. 16 July 2016: "၁၉၉၃ ခုနှစ် လေ့လာချက်အရ ၁၉၃၄ မှ ၁၉၅၃ အတွင်း ဂူလက်၌သေဆုံးသူ ၁,၀၅၃,၈၂၉ ရှိသည်။ ရောဂါသည်များနှင့်‌‌သေလုနီးပါဖြစ်‌နေသူများကို လွှတ်ပေးခြင်းအလေ့အထရှိသည့်အတွက် စင်စစ်အားဖြင့် ၁၉၃၄–၅၃ အတွင်း‌သေဆုံးသူ ၁,၂၅၈,၅၃၇ ဦး သိုမဟုတ် ၁၉၂၉ မှ ၁၉၅၃ အတွင်းသေဆုံးသူ ၁ သန်းနှင့် ၆ သိန်းခန့်ရှိသည်။"</ref> ဆိုဗီယက်ပြည်၏အခြားသောလူအခွင့်အ‌ရေးချိုးဖောက်မှုများမှာ လူများအားအဆိပ်ခတ်စမ်းသပ်ခြင်း၊ စိတ်ပိုင်း‌ဆိုင်ရာအားဖြင့်ဖျက်ဆီးခြင်း၊ ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်ကိုပိတ်ပင်ခြင်း စသည်တို့ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ် [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]တွင် [[ပိုပေါ့]] သည် အာဏာရှင်ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူ၏အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် လူဦးရေ ၇ သန်းအနက် ၁.၇ သန်းသေဆုံးခဲ့ကြသည်။<ref>"{{cite web |url=http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2097426_2097427_2097449,00.html |title=Top 15 Toppled Dictators |work=[[Time (magazine)|Time]] |date=20 October 2011 |access-date=4 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130824000146/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2097426_2097427_2097449,00.html |archive-date=2013-08-24 |url-status=live |accessdate=13 May 2021 |archivedate=24 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130824000146/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2097426_2097427_2097449,00.html }}</ref> သို့ဖြစ်ရာပို့ပေါ့အား "ကမ္ဘောဒီယား၏ [[ဟစ်တလာ]]" ဟူ၍ပင်မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref>William Branigin, [http://www.highbeam.com/doc/1P2-664002.html Architect of Genocide Was Unrepentant to the End] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130509211319/http://www.highbeam.com/doc/1P2-664002.html |date=2013-05-09 }} ''The Washington Post'', April 17, 1998</ref> [[File:Teodoro Obiang Nguema Mbasogo at the White House in 2014.jpg|thumb|175px|ဘီဘီစီသတင်းအရ [[အီကွေတာဂီနီနိုင်ငံ]] သမ္မတ Teodoro Obiang Nguema Mbasogo သည် အာဖရိက၏ အဆိုးရွားဆုံးသော အာဏာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။<ref>"[https://www.bbc.com/news/world-africa-13317174 Equatorial Guinea country profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180610065354/https://www.bbc.com/news/world-africa-13317174 |date=2018-06-10 }}". BBC News. 8 May 2018.</ref>]] [[နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်မှုများတရားရုံး]]သည် [[ဆူဒန်နိုင်ငံ]]၏ စစ်အာဏာရှင် အိုမာအဲလ်ဘာရှီယာ (Omar al-Bashir) အား စစ်ရာဇဝတ်မှုကြောင့် ဖမ်းဝရမ်းထုတ်စေခဲ့သည်။<ref>"[https://www.telegraph.co.uk/news/majornews/2403864/Sudanese-dictator-Omar-al-Bashir-faces-war-crimes-charges.html Sudanese dictator Omar al-Bashir faces war crimes charges] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180516030358/https://www.telegraph.co.uk/news/majornews/2403864/Sudanese-dictator-Omar-al-Bashir-faces-war-crimes-charges.html |date=2018-05-16 }}". ''[[The Daily Telegraph]]''. July 14, 2008.</ref> [[File:President Zimbabwe, Robert Mugabe bezoekt Nederland Robert Mugabe, kop, Bestanddeelnr 932-1922.jpg|thumb|175px|[[ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံ]]၏ ခေါင်းဆောင် [[ရောဘတ် မူဂါဘီ]] (၁၉၈၀–၂၀၁၇)]] ==မြန်မာအာဏာရှင်များ== [[မြန်မာနိုင်ငံ]]သည်လည်း အာဏာရှင်တို့၏ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ရသည်။ ထိုအာဏာရှင်များမှာ– ===[[ဘမော်|ဒေါက်တာဘမော်]] (၁၉၄၃–၁၉၄၅)=== [[ဂျပန်ခေတ်မြန်မာပြည်]]၏ နိုင်ငံတော်အဓိပတိ ဖြစ်သည်။ [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]တွင် ဝင်ရိုးတန်းနိုင်ငံများနှင့် ပူပေါင်းခဲ့ရာ မဟာမိတ်နိုင်ငံများအား စစ်ကြေညာခဲ့သည်။ ===[[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးနေဝင်း]] (၁၉၆၂–၁၉၈၈)=== မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးသော [[စစ်အာဏာရှင်စနစ်|စစ်အာဏာရှင်]]ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ တွင် နိုင်ငံကိုစစ်အုပ်ချုပ်ရေးဖြင့် ခေတ္တအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ တွင် နိုင်ငံတော်၏ အခြေအနေယိုယွင်းမှုကို အကြောင်းပြု၍ [[ဦးနု]]အစိုးရအားဖြုတ်ချပြီး [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းပိုက်]]ခဲ့ကာ စတင်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ တွင် [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်|ဆိုရှယ်လစ်စနစ်သို့ပြောင်း]]ခဲ့၍ [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်|ဆိုရှယ်လစ်မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ သမ္မတအဖြစ်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ သူ၏အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် အဆင်းရဲဆုံးနိုင်ငံအဖြစ် မှတ်တမ်းအတင်ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၈၈ တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[ရှစ်လေးလုံး|ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]ကြောင့် [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]အစိုးရမှာ ပြိုကွဲခဲ့လေသည်။ ===[[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဦးစောမောင်]] (၁၉၈၈–၁၉၉၂)=== ၁၉၈၈-ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရား ပြိုလဲနေသည့်ကြားမှ [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်‌ရေးအဖွဲ့]] (နဝတ) ကို ဖွဲစည်းပြီး အာဏာပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်စောမောင်လက်ထက်တွင် နိုင်ငံတော်၏အင်္ဂလိပ်အမည်ကို ဘားမား (Burma) မှ မြန်မာ (Myanmar) သို့ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ တွင် [[ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၉၀|ရွေးကောက်ပွဲ]]ကို ကျင်းပပေးခဲ့သော်လည်း ရလဒ်များကို အသိအမှတ်ပြုနိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ ၁၉၉၂-ခုနှစ်တွင် ကျန်းမာရေးအရ ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့လေသည်။ ===[[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဦးသန်းရွှေ]] (၁၉၉၂–၂၀၁၀)=== နဝတအဖွဲ့မှ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သော [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည်။ ၂၀၀၇-ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး]]ကို ဖိနှိပ်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ [[နာဂစ်မုန်တိုင်း]]ဖြစ်ရပ်ကြောင့် ကမ္ဘာ့အဆိုးရွားဆုံး အာဏာရှင်အဖြစ် မှတ်တမ်းအတင်ခံရသူဖြစ်သည်။ မြန်မာစစ်တပ်အနေဖြင့် တိုင်းပြည်အာဏာကို ဆက်လက်ဆုပ်ကိုင်စေနိုင်သော [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ]]ကို ရေးဆွဲခဲ့ပြီး ၂၀၁၀-ခုနှစ်တွင် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|ရွေးကောက်ပွဲ]]ကို ပြန်လည်ကျင်းပ၍ အရပ်သားအစိုးရထံ အာဏာလွှဲပြောင်းခဲ့သည်။ ===[[မင်းအောင်လှိုင်]] (၂၀၂၁–လက်ရှိ)=== ၂၀၂၁-ခုနှစ် ဖေ‌ဖော်ဝါရီလတွင် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ]]၌ မဲအပြတ်အသတ်ဖြင့် အနိုင်ရခဲ့‌သော [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]မှ မဲလိမ်ထားသည်ဟု အကြောင်းပြုစွပ်စွဲ၍ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းပိုက်]]ခဲ့သည်။ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကိုဖွဲစည်းပြီး မြန်မာနိုင်ငံကို စစ်အာဏာရှင်စနစ်အတွင်း ပြန်လည်သွတ်သွင်းရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်သည့် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ|ဆန္ဒပြမှုများ]]တွင် ဆန္ဒပြသူများကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် [[ဒီမိုကရေစီ အညွှန်းကိန်း]]၏ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်များအရ သူ၏လက်‌ထက်မြန်မာနိုင်ငံသည် အာဖဂန်နစ္စတန်ပြီးလျှင် ဒုတိယအာဏာရှင်အဆန်ဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Ranked Second-Least Democratic Nation in World |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-ranked-second-least-democratic-nation-in-world.html |access-date=7 February 2023 |work=[[The Irrawaddy]] |date=10 February 2022}}</ref> ==အခြားဖတ်ရှုရန်== * [[အာဏာရှင်စနစ်]] * [[စစ်အာဏာရှင်စနစ်]] * [[အော်တိုကရေစီ]] * [[မဟာခေါင်းဆောင်ကြီး]] ==မှတ်စု== {{notelist}} ==ကိုးကား== {{reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== * [http://www.planetrulers.com/current-dictators ကမ္ဘာ့လက်ရှိအာဏာရှင်များစာရင်း] [[ကဏ္ဍ: နိုင်ငံရေး]] [[ကဏ္ဍ: အာဏာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ: အာဏာရှင်စနစ်| အာဏာရှင်စနစ်]] 410l1ln7xvjfw91opej97jfzheg1nza ဗလပြန် 0 207611 1040540 956564 2026-06-24T10:26:21Z Naingli 144794 1040540 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = အကဝိဇ္ဇာ | name = ဗလပြန် | image = [[File:Balapann.png|thumb|ဆရာမကြီး ဒေါ်ဗလပြန်]] | alt = | caption = | birth_name = စောနန်းရွှေ<br />မစိမ်းမြ | birth_date = {{Birth date|1914|6|27}} | birth_place = [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ပဲခူးတိုင်း]]၊ မြန်မာ | death_date = {{Death year and age|1987|1914}} | death_place = ရန်ကုန်၊ မြန်မာ | nationality = မြန်မာနိုင်ငံသား | other_names = | occupation = အကပညာရှင် | years_active = | known_for = စံတော်ချိန်အက | notable_works = }} '''ဒေါ်ဗလပြန်'''သည် စံတော်ချိန်အကကို တီထွင်ခဲ့သူ အကဝိဇ္ဇာ မင်းသမီးကြီးဖြစ်သည်။<ref name=smn>{{cite book |last1=ညင်း (စော) |first1=မုံ |title=မြန်မာအမျိုးသမီး |date=August 2007 |publisher=Seikku Cho Cho |pages=87–92 |edition=3rd |url=https://www.naingdroidapps.com/book-shelf/share/2ba1fa78424c17e764507df2e9f5a0a2962ecff45833583319 |language=my |access-date=6 July 2021 |archive-date=15 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115004518/https://www.naingdroidapps.com/book-shelf/share/2ba1fa78424c17e764507df2e9f5a0a2962ecff45833583319 |url-status=dead }}</ref> တစ်ခေတ်တစ်ခါက နာမည်ကျော်ခဲ့သူ ယောက်ျားမင်းသမီး မယ်[[အောင်ဗလ]] ဝင်စားသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။<ref name=bbc>{{cite news |title=ယောက်ျားမင်းသမီး မယ်အောင်ဗလ |url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-50071103 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ==ငယ်ဘဝ== ကရင်အမည် စောနန်းရွှေ ဖြစ်၍ ဗမာအမည်မှာ မစိမ်းမြ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၄ ခု၊ ဇွန်လ ၂၄ ရက်၌ ပဲခူးတိုင်း၊ ပဲခူးမြို့နယ်၊ ထုံးကြီးကျေးရွာအုပ်စု၊ [[ရေအေးစမ်းရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ရေအေးစမ်းရွာ]]တွင် အဖ ဦးချမ်းအေးနှင့် အမိ နော်ရွှေမိတို့က ဖွားမြင်သည်။<ref name=ssk>{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် |year=1988 |publisher=စာပေဗိမာန် |url=https://books.google.com/books?id=Im5uAAAAMAAJ |language=my}}</ref> အဆိုအက ဝါသနာပါသည်ဖြစ်၍ မန္တလေးမှ မြေဝိုင်းမင်းသား ဦးရွှေဂုံ၊ ဇာတ်ဆရာ ဦးဘမောင်နှင့် ဇနီး ဒေါ်ဇော်ပျံတို့ထံတွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။<ref name=smn/> ==မင်းသမီးဘဝ== အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်တွင် မင်းသား ဘားမားစိန်၊ နေပြည်တော် ဘသက်တို့နှင့် စတင် တွဲဖက်ကပြခဲ့သည်။ စန္ဒရားဦးဘအုန်း၊ ဆရာလတ်၊ ဒုတိယဘိုးစိန်၊ အောင်ဘညိုတို့နှင့် နှစ်နှစ်စီ ကပြခဲ့ပြီး၊ တလိုင်းညီနောင်နှင့် သုံးနှစ် ကပြခဲ့သည်။ ရွှေမန်းတင်မောင်နှင့်မူ ဂျပန်ခေတ်က တစ်ခဏမျှသာ တွဲကခဲ့ဖူးသည်ဟူ၏။ အထင်ရှားဆုံး တွဲဖက်မှာ ၁၀ နှစ်ခန့် တွဲခဲ့သည့် စိန်အောင်မင်းနှင့် ခုနစ်နှစ်ခန့်တွဲခဲ့သည့် အောင်မောင်းတို့ ဖြစ်သည်။ မင်းသား အောင်မောင်းမှာ ပညာအထက်ဆုံးဟု ဆိုသည်။ သီပေါဟော်၌ ဘိုကေစိန်နှင့် တွဲဖက်၍ ရှမ်းအိုးစည်နှင့် ကိန္နရာအက တင်ဆက်ခဲ့ရာ၊ စော်ဘွား စဝ်အုံကြာက ငွေဓားနှစ်လက်၊ ငွေဖလားနှစ်ခွက် ဆုချသည်။<ref name=smn/> အိမ်စောင့်အစိုးရလက်ထက် တပ်မတော်ကပွဲရုံတွင် ရုပ်သေးနှင့် လူ အပြိုင်ကသည့် အကကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ရာ ဗိုလ်မှူးကြီးထွန်းစိန်က ဂုဏ်ထူးဆောင် ရွှေတံဆိပ်နှင့် အကဝိဇ္ဇာဘွဲ့တို့ ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၉–၇၀ တွင် မင်းသား[[စိန်အောင်မင်း]]နှင့် တွဲဖက်ကာ စံတော်ချိန်အကကို တီထွင်ကပြခဲ့သည်။<ref name=ssk/> ==နောက်ပိုင်းနှစ်များ== ပန်တျာကြည်လင်နှင့် နောက်ဆုံး တွဲဖက်ကပြပြီးနောက်၊ ယဉ်ကျေးမှုဦးစီးဌာနတွင် နည်းပြအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း<ref>{{cite book |last1=တင် (ဦး) |first1=မောင်မောင် |title=ပြဇာတ်နှင့်ပြဇာတ်စာပေ: ပြဇာတ်နှင့် ပြဇာတ်နှီးနှောဖလှယ်ပွဲတွင် တင်သွင်းခဲ့သောစာတမ်းများ၊ ဆွေးနွေးချက်များနှင့် အစီရင်ခံစာ |year=1971 |publisher=စာပေဗိမာန် |url=https://books.google.com/books?id=bDAbAAAAMAAJ |language=my}}</ref><ref>{{cite book |title=မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်တခေတ် ပြောင်းလဲရေး |year=1983 |publisher=မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီ ဌာနချုပ် |url=https://books.google.com/books?id=soEMAAAAIAAJ |language=my}}</ref><ref>{{cite book |last1=သွန်း (မောင်) |first1=ခေတ် |title=သက်တန့်ရောင် နှင်းဆီပန်းခင်း |year=1995 |publisher=ပွင့်ဇာဖြူစာပေ |url=https://books.google.com/books?id=DlpkAAAAMAAJ |language=my}}</ref> ယိမ်းအဆင့်အတန်း မြင့်လာအောင် စွမ်းဆောင်ပေးခဲ့သည်။ ကိန္နရာယိမ်းတွင် ငှက်ညည်းကို ကိုယ်တိုင်သီဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last1=ညင်း (စော.) |first1= မုံ |title=စောမုံညင်း၏ စောမုံညင်း |year= 2005 |publisher=နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည် စာပေတိုက် |url=https://books.google.com/books?id=1ldkAAAAMAAJ |language=my}}</ref> ရွှေမန်းတင်မောင်၊ စိန်အောင်မင်း၊ မြကလေးတို့နှင့်အတူ တရုတ်၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံများသို့ ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ရေး အစီအစဉ်များဖြင့် သွားရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ အနိစ္စရောက်သည်။<ref name=bbc/> ==လက်ရာများ== စိန်အောင်မင်းနှင့် နာမည်အကြီးဆုံး တွဲဖက်တင်ဆက်မှုများမှာ ငမိုးရိပ်၊ ရာဇသင်္ကြံ၊ မင်းညီနောင်၊ မောင်မစ္စက၊ ဝိဇယကုမ္မာဇာတ်တို့ဖြစ်သည်။ အောင်မောင်းနှင့်မူ မဟာပဒုမ၊ ပန်းပဲမောင်တင့်တယ်၊ တာနောယက္ခ၊ သုဓနုမေဓာဝီဇာတ်တို့မှာ ထင်ရှားသည်။<ref>{{cite book |title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း |year=1954 |publisher=မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း |url=https://books.google.com/books?id=avlZym8llL8C |language=my}}</ref> မင်းကုသ၊ ပဋိက္ခရား၊ ဥဒါရီကုမာရီတို့ကိုလည်း ကပြခဲ့သေးသည်။ ==အောင်ဗလနှင့် ရေစက်== အောင်ဗလ ပဲခူး၌ကစဉ် မိဘများနှင့် ရင်းနှီးခဲ့သည်။ သားဖြစ်သူ ရွှေဇံကို အောင်ဗလက မွေးစားပြီး ရှင်ပြုပေးလိုသည် ဆိုခဲ့သည်။ သို့သော် အထမမြောက်ခင် ကွယ်လွန်သွားရာ၊ သမီးအဖြစ် ပြန်ဝင်စားခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။<ref name=ssk/> ==ကိုးကား== {{reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== * [https://www.facebook.com/329611677117410/videos/392313268409530/ စံတော်ချိန်အက (အမျိုးသား)] * [https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=3582830825064351&id=1332465993434190 စံတော်ချိန်အက (အမျိုးသမီး)] [[ကဏ္ဍ:၁၉၁၄ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၈၇ ကွယ်လွန်သူများ]] [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ‎]] kj3t1zuo890hymyo0unlqz9uojgqf5i အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin 3 223880 1040471 1036132 2026-06-24T05:40:55Z Zawzawaungthwin 100038 /* ဆောင်းပါး နှင့် ကဏ္ဍ ကိစ္စ */ အပိုင်းသစ် 1040471 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Zawzawaungthwin ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, like 'Interwikis' and updating images from Commons, etc. So don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၆၊ ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ (UTC) == ဧပြီ ၂၀၂၂ == [[File:Information.svg|25px|alt=Information icon]] မင်္ဂလာပါ၊ ကျွန်ုပ်ကတော့ [[User:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဖြစ်ပါတယ်။ မကြာသေးမီက သင်ဟာ [[:ဖုန်ကြားရှင်]]&nbsp;မှ&nbsp; အကြောင်းအရာများကို လုံလောက်စွာ ရှင်းပြခြင်း မရှိဘဲ ဖယ်ရှားလိုက်တယ်ဆိုတာကို သတိပြုမိလိုက်ပါတယ်။ နောင်အခါ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ သင်ပြုလုပ်တဲ့ ပြင်ဆင်မှုများမှာ လုံလောက်တဲ့ [[H:ES|တည်းဖြတ်ခြင်း အတိုချုပ်]]ကို ဖော်ပြပေးနိုင်ရင် အခြားသူတွေအတွက် အကူအညီဖြစ်မှာပါ။ ဒါဟာ မှားယွင်းပြုလုပ်မှုတစ်ခု ဖြစ်တယ်ဆိုရင် မစိုးရိမ်ပါနဲ့။ ဖယ်ရှားလိုက်တဲ့ အကြောင်းအရာများကို ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းပြီးပါပြီ။ စမ်းသပ်မှုတွေ ပြုလုပ်ချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:Sandbox|sandbox]] ကို အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ ကျွန်ုပ် အမှားပြုလုပ်မိတယ်လို့ သင်ယူဆခဲ့ရင်၊ ဒါမှမဟုတ် မေးမြန်းစရာရှိတယ်ဆိုရင် [[User_talk:Ninjastrikers|ကျွန်ုပ်ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာ]]မှာ စာတိုချန်ခဲ့နိုင်ပါတယ်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။<!-- Template:uw-delete1 --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၂:၅၂၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၂ (UTC) :ကျနော့်ကို တည်းဖြတ်ခွင့်ပိတ်ပင်ထားတာတွေ့လို့ ဘယ်လိုပြန်လည်ဆောင်ရွက်ရမလဲ သိချင်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၂၃၊ ၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] Do you use any VPN while editing Wikipedia? [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၄:၂၇၊ ၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC) :::ကိုနင်ဂျာရေ “[[သန်းသန်းဆွေ]]” ကိစ္စ ဆွေးနွေးကြရအောင်။သူက ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ပါ။သူ့ကို အမျိုးသမီးဝန်ကြီး ကဏ္ဍထဲ ထည့်သွင်းသင့်တယ်လို့မြင်တယ်။နိုင်ငံဝန်ထမ်းက ကျယ်ပြန့်ပါတယ်။ပြဌာန်းထားတဲ့ ဗဟိုဘဏ်ဥပဒေအရ ဆို သူက ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပါ။ဝန်ကြီး လို့ မသုံးစေချင်ရင် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ် များ ဆိုတာက ပိုသင့်တော် မလား။နိုင်ငံ ဝန်ထမ်းက မဖြစ်သင့်ဘူးလို့ မြင်လို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၄၉၊ ၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC) ::::ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌက [[ပြည်ထောင်စုအင်္ဂါစဉ်]]မှာ ၂၀ ဦးမြောက်မှာတော့ရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် သူ့နေရာကို ဝန်ကြီးဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲတာမျိုး မတွေ့မိတဲ့အတွက် ဝန်ကြီး ကဏ္ဍကနေ ဖယ်လိုက်တာပါ။ ဘယ်ကဏ္ဍနဲ့ သင့်လျော်မလဲ ကြည့်တော့ အင်္ဂလိပ်ဆောင်းပါးမှာ ထည့်ထားတဲ့ civil servants ကိုပဲ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းအနေနဲ့ ထည့်လိုက်တာပါ။ သီးခြားကဏ္ဍအနေနဲ့ "မြန်မာနိုင်ငံ ဗဟိုဘဏ်၏ ဥက္ကဋ္ဌများ" ဆိုပြီး လုပ်မယ်ဆိုရင်လည်း ရပါတယ်။ "မြန်မာနိုင်ငံ ဗဟိုဘဏ်၏ ဥက္ကဋ္ဌများ" ဆောင်းပါးရယ်၊ တခြားသော ဥက္ကဋ္ဌအကြောင်း ဆောင်းပါးတွေ ဖန်တီးပြီး ထည့်ထားသင့်တဲ့ ကဏ္ဍပါ။ ဒါကလည်း [[:en:Category:Governors_of_the_Central_Bank_of_Malaysia]] ကို နမူနာကြည့်ပြီး ပြောတာပါ။ ဝန်ကြီးလို့ ဘယ်နေရာမှာမှ ရည်ညွှန်းထားတာ (ကျွန်တော့အနေနဲ့) မတွေ့မိတဲ့အတွက် ဝန်ကြီးကဏ္ဍထဲမှာတော့ မထည့်သင့်ဘူးလားလို့ပါဗျ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၃:၀၉၊ ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC) :::::ဟုတ်ကဲ့။ဝန်ကြီးကဏ္ဍ ကနေ ဖယ်ရှားလိုက်တာ သဘောတူလက်ခံပါတယ်။ဖြစ်လည်းဖြစ်သင့်ပါတယ်။ ဗဟိုဘဏ် အပါအဝင် ရုံးနဲ့ကောင်စီ၊ကော်မရှင် ၉ ခုကို   “ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းများ” များလို့ ရည်ညွှန်းသတ်မှတ်ဖော်ပြထားတာရှိတော့ ပြည်ထောင်စုအဆင့် အဖွဲ့အစည်း ပုဂ္ဂိုလ်များ ဆိုရင်ရော။သင့်တော်မလား။နိုင်ငံဝန်ထမ်း နဲ့ စာရင်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၃၅၊ ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC) ::::::Agree and please proceed. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၅:၂၅၊ ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC) :::::::အောင်ကို နှင့် ပတ်သတ်ပြီး သံတူကြောင်းကွဲ စာမျက်နှာ ဖန်တီးမှု အဆင်မပြေ၍ ပြုလုပ်နိုင်သည့် နည်းလမ်းမျှဝေပေးစေလိုပါတယ်. ခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၁၈၊ ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::အဆင်ပြေသလို လုပ်ကြည့်ထားပါတယ်။အမှားအယွင်းလုပ်ဆောင်မိတယ်ဆိုရင် ပြင်ဆင် ပေးပါခင်ဗျာ @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၂၉၊ ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC) :::::::::အဆင်ပြေပါတယ်ဗျ။ စကားမစပ် [[ဝီကီပီးဒီးယား:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်_(အဆိုပြုချက်များ)#Portal_နှင့်_Draft_အမည်ညွှန်း_ထည့်သွင်းရန်|ဒီနေရာက Portal နဲ့ Draft အမည်ညွှန်းအတွက်]] အဆိုပြုထားတာကို ဝင်ရောက်ဆွေးနွေးပေးပါဦးဗျ။ ကျေးဇူးပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၃:၄၅၊ ၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::::ကိုနင်ဂျာရေ ကျနော်  [[ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဆင့်ခေါ်ရေး ဗဟိုအဖွဲ့]] စာမျက်နှာ မှာ ဇယားဆွဲတာ လိုအပ်ချက်ရှိနေလို့ အဆင်ပြေရင် ကျေးဇူးပြု၍ ပြင်ဆင်ပေးစေလိုပါတယ် ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၁၊ ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC) :::::::::::နည်းနည်းပြင်လိုက်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၄:၁၆၊ ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ...[[မြန်မာ့ အစားအစာ]]  ဆောင်းပါး ရဲ့ အမျိုးအမည်များ အက္ခရာစဉ် က သွင်ပြင်ပိုင်းမှာ မညီမညာဖြစ်နေပုံပဲ။အဆင်ပြေရင် ညှိပေးစေချင်ပါတယ် ခင်ဗျာ။နောက်ပြီး ဆောင်းပါးအပေါ် ကျနော့်ရဲ့ နောက်ပြန်ပြင်မှုမှာ လိုအပ်ချက်ရှိခဲ့ရင်လည်း ပြင်ဆင်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၃၂၊ ၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ (UTC) :::::::::::::အင်္ဂလိပ်ဝီကီဖက်က [[:en:Burmese cuisine]] ကို ပြန်ပြီး ရေးနိုင်ရင်တော့ ပိုကောင်းမယ်။ ခုတော့ columns-list ပုံစံပဲ ပြင်ပေးလိုက်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၄:၃၀၊ ၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] Thanks..I will try. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၁၉၊ ၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ (UTC) == Autopatrolled granted == [[File:Wikipedia Autopatrolled.svg|right|80px]] Hi Zawzawaungthwin, I just wanted to let you know that I have added the [[WP:AUTOPAT|autopatrolled user right]] to your account. This means that pages you create will automatically be marked as 'reviewed'. Autopatrolled is assigned to prolific creators of articles, where those articles do not require further review, and may have been [[WP:RFP|requested]] on your behalf by someone else. It doesn't affect how you edit; it is used only to manage the workload of new page patrollers. Since the articles you create will no longer be systematically reviewed by other editors, it is important that you maintain the high standard you have achieved so far in all your future creations. Please also try to remember to add relevant [[Wikipedia:Stub|stub tags]], [[Wikipedia:Categorization|categories]], and [[:en:Wikipedia:Orphan|incoming links]] to them. Feel free to leave me a message if you have any questions. Happy editing! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၄:၂၇၊ ၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC) :ကိုနင်ဂျာရေ...ဝီကီရဲ့ အကြောင်းအရာတစ်ခုမှာ အတိုချုပ်ဖော်ပြလို့ရတဲ့ ဥပမာသူက ဘယ်သူဘယ်ဝါဆိုတာကို ဘယ်လို ထည့်သွင်းရတာလဲဗျာ။ကျနော် မသိလို့ လမ်းညွှန့်ပေးပါအုံး။ဥပမာ ဦးထွန်းထွန်းဦး ဆို သူက ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ် အဲ့လိုမျိုးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၂၊ ၅ မေ ၂၀၂၄ (UTC) ::[[En:Wikipedia:Short description|short description]] လိုမျိုးကို ပြောတာထင်တယ်။ <nowiki>{{short description}}</nowiki> သုံးပြီး ရေးတာကတော့ enwiki တစ်ခုတည်းမှာပဲ ရသေးတာလို့ ကျနော်သိထားတယ်။ ပုံမှန်အနေနဲ့ မိုဘိုင်းလ်မှာ မြင်ရတဲ့ အတိုချုပ်ကိုတော့ wikidata ရဲ့ description အောက်က သက်ဆိုင်ရာ ဘာသာစကားနေရာမှာ ထည့်ထားလို့ရပါတယ်။ ဥပမာ [[အောင်ဆန်း]]ရဲ့ [https://my.m.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 မိုဘိုင်းဗားရှင်း]မှာ မြင်ရတဲ့ "မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင်" ဆိုတာကို သူ့ရဲ့ [[D:Q194161|ဝီကီဒေတာ]]က Description > Burmese မှာ ရေးထားပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၄:၂၂၊ ၅ မေ ၂၀၂၄ (UTC) :::ဟုတ်ကဲ့ အောင်ဆန်း “ မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင်” အဲ့လိုမျိုးပါခင်ဗျ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၉၊ ၅ မေ ၂၀၂၄ (UTC) :ကိုနင်ဂျာ ရေ အဆင်ပြေရင်  မြန်မာ–ချက်သမ္မတနိုင်ငံ ဆက်ဆံရေး ကို လိုအပ်တာတွေ တည်းဖြတ်ပြင်ဆင်ပေးပါအုံး။နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးအကြောင်း ရေးသားနေတာတွေ့လို့ တတ်သလောက်မှတ်သလောက်လေး ကူညီပေးထားပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၄၉၊ ၁၆ မေ ၂၀၂၄ (UTC) ::ကူညီဖြည့်စွက်ရေးသားပေးတာ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၉:၁၀၊ ၁၇ မေ ၂၀၂၄ (UTC) :::ချက်-မြန်မာ Map မှာ နည်းနည်းလိုအပ်ချက်ရှိနေသေးတယ် ထင်တယ်။ကူညီပေးပါအုံး။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၁၀၊ ၁၇ မေ ၂၀၂၄ (UTC) ::::မြေပုံက ဆွဲထားပြီးသား မရှိလို့ မပေါ်တာပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၃:၂၁၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၄ (UTC) :::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာန က ဝန်ကြီးအပြောင်းအလဲတွေကို ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်ထားထာမှာ လိုအပ်ချက်တွေရှိလို့ ပြင်ဆင်ပေးပါအုံးဗျာ.. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၀၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၄ (UTC) ::::::Done and thanks for updating. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၃:၄၁၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၄ (UTC) :::::::မေလ ၂၄ရက်နေ့က ဘဏ်ပုံတစ်ပုံကို ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီးမှုမဟုတ် ဖေ့ဘုတ်က ဖြစ်ဖွယ်ရှိတယ်ဆိုပြီး မှတ်ချက်ပေးထားတာတွေ့ရပါတယ်။ဒီပုံက ကျနော် ဖုန်းနဲ့ လျှပ်တပြတ် ရိုက်ထားတဲ့ပုံ ဖြစ်ပါတယ်။စံနှုန်းအရ ပယ်ဖျက်ပြီး ဖြစ်တဲ့အတွက် ဘာမှမပြောလိုပေမယ့် နောက်ပိုင်းတွေကျရင် ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီးမှုတွေကို စိစစ်ပြီးမှ ပယ်ဖျက်စေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၂၄၊ ၁ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] စိစစ်ပေးဖို့ပဲ အကြံပြုတာပါခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၂၂၊ ၁ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) :::::::::ဟုတ်ကဲ့။ အကြံပြုတာကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ များသောအားဖြင့် ကိုယ်တိုင်ရိုက်ကူးထားတဲ့ ပုံအများစုရဲ့ metadata မှာ ရိုက်ကူးမှု အချက်အလက်တွေ (ကင်မရာအမျိုးအစား၊ ရိုက်ကူးရက်စွဲ၊ အချိန်) စတာတွေ ပါဝင်လေ့ရှိပါတယ်။ metadata ကို အတုလုပ်လို့ရတယ်ဆိုပေမယ့် အဲလိုမျိုး အချက်အလက်စုံလင်တာရယ်၊ ပုံအချိုးအစား မြင့်မားမှု၊ ဖိုင်အရွယ်အစား ကြီးမှုစတာတွေအပေါ်မူတည်ပြီး ကိုယ်တိုင်ရိုက်တဲ့ ဓာတ်ပုံဟုတ်မဟုတ် ယေဘုယျ ဆုံးဖြတ်လေ့ရှိပါတယ်။ အစ်ကို့တင်လိုက်တဲ့ပုံရဲ့ metadata မှာ ကင်မရာအချက်အလက်တွေ မပါဝင်ဘဲ FBMD နဲ့ စတဲ့ စာသားပဲပါနေတာရယ် ဖိုင်အရွယ်အစားငယ်တာကြောင့်ရယ်မို့ ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီးမှု မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ ယူဆလိုက်တာပါ။ (FB ရဲ့ ကင်မရာနဲ့ ရိုက်တာ၊ ဒါမှမဟုတ် FB ကနေ ဒေါင်းလုပ် လုပ်ထားတဲ့ပုံတွေမှာ ကင်မရာအချက်လက်မပါဘဲ FBMD ကုဒ်တွေသာ ပါဝင်လေ့ရှိပါတယ်)။ Commons မှာလည်း အဲဒီလို FBMD ပုံမျိုးတွေဟာ ဖျက်ချခံရလေ့ရှိပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၃:၁၀၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] Thank you for this explanation, I will definitely keep it in mind [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၅၈၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဆရာ ကျနော် ပုံတွေ တင်မရတာ လနဲ့ချီကြာနေပါပြီ တင်မယ်ဆိုတိုင်းဝင်မရပါဘူး ခင်ဗျာ။ဘယ်လိုဆောင်ရွက်ရမလဲ လမ်းညွန်ပေးပါအုံး ခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၂၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::မြန်မာဝီကီမှာလား။ Commons မှာလားဗျ။ မြန်မာဝီကီမှာဆိုရင် တင်လို့ရတဲ့နေရာနှစ်ခု ရှိပါတယ်။ [[ဝီကီပီးဒီးယား:ဖိုင်တင်ကူညီကိရိယာ]] ကနေ non-free ပုံတွေတင်လို့ရသလို [[အထူး:ဖိုင်တင်ရန်]] ကနေလည်း manual တင်လို့ရပါတယ်။ ဝင်လို့မရတာဆိုတာ ဘယ်လို အမှားပြနေသလဲဗျ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၆:၁၆၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) == Discussion of current problem with VPN. == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] Due to the current situation in our country, We are facing very complicated problems with VPN. I'm fine with using VPN. If I don't use it, there is a problem of not being able to new post also new editorials .Please suggest me the best. How should I do it? [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၄၁၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) :Please wait, I will create the information pages about how to. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၈:၂၉၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) ::Please see [[ဝီကီပီးဒီးယား:အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ထားသူများ]]. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၈:၄၅၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) :::IPBE သက်တမ်းမကုန်ခင် နိုဝင်ဘာလကုန်လောက်ကျ တစ်ခေါက်ပြောပေးပါ။ အဲကျရင် IPBE သက်တမ်းထပ်တိုးပေးပါမယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၄:၃၈၊ ၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) == မျောက်ကျောက်ရောဂါ စာမျက်နှာအသစ် == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကျနော်ဖန်တီးလိုက်တဲ့ မျောက်ကျောက်စာမျက်နှာမှာ မြေပုံညွှန်းကို မြန်မာမှု ပြုလိုက်မိတာရှိပါတယ်။မှားတာရှိသွားရင် ပြင်ဆင်ပေးပါခင်ဗျာ။စာမျက်နှာရဲ့ လိုအပ်ချက်များကို လည်း ထောက်ပြပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၁၁၊ ၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ (UTC) == Join the Myanmar Wikimedia Community User Group (MWCUG)! == We are a community of passionate volunteers working to promote free knowledge in Myanmar through Wikimedia projects like Wikipedia, Wiktionary, and more. Our goal is to support minority language projects and increase Burmese-language contributions. Whether you're an experienced editor or just starting out, we'd love for you to join us and make an impact! Visit us here: [[metawiki:Myanmar_Wikimedia_Community_User_Group|Myanmar Wikimedia Community User Group]]. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၃:၀၃၊ ၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ (UTC) == မြေပုံအညွှန်းထည့်ခြင်း == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ.. ကျနော် မြေပုံအညွှန်းမထည့်တတ်လို့ပါ။ဥပမာဗျာ မြို့တစ်ခု၊ကျေးရွာတစ်ခု အဲ့နေရာကို ဖော်ပြချင်ရင် ဘယ်လိုပြရသလဲ..လမ်းညွန်ပေးစေလိုပါတယ်... [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၄၀၊ ၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) :[[:တမ်းပလိတ်:Coord]] ကို သုံးပါတယ်။ Lat:Long သိဖို့တော့လိုပါတယ်။ Infobox မှာ ထည့်သုံးမယ်ဆိုရင် <code> |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ </code> နဲ့ <code> |coordinates = '''&#123;{coord|'''''latitude'''''|'''''longitude'''''|'''''coordinate parameters'''''|'''''template parameters'''''}&#125;''' </code> လိုပါတယ်။ ဥပမာ <code> &#123;{coord|19|45|N|96|6|E|type:city_region:MM-18|display=it}} </code> infobox မှာ မဟုတ်ဘဲ [[:တမ်းပလိတ်:Coord]] ချည်းသပ်သပ်လည်း သုံးလို့ရပါတယ်။ အသေးစိတ်ကို [[:တမ်းပလိတ်:Coord]] ရဲ့ documentation မှာ ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၈:၅၃၊ ၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) VPN သုံးပြီး ပြင်ဆင်မှုတွေလုပ်နေတာကြာပြီ ခုတစ်လောလက်တော့ နဲ့ဆို VPN ဖွင့်ပြင်လည်းမရ ပိတ်ပြင်လည်းမရ ဖြစ်နေပါတယ်။တည်းဖြတ်မှုမလုပ်ရတာ ရက်အတော်ကြာပြီ။ဖုန်းနဲ့ဆိုရပြီး ဖုန်းနဲ့ပြင်ဆင်ရတာ လက်တော့လောက်မလွယ်တော့ ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ ကိုနင်ဂျာ Please @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၃၅၊ ၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) :ဗီပီအန်သုံးပြီး ပြင်နိုင်ဖို့ [[ဝီကီပီးဒီးယား:အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ထားသူများ|အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ခွင့်]] တစ်နှစ်သက်တမ်း သတ်မှတ်ပေးလိုက်ပါတယ်။ သက်တမ်းပြည့်ခါနီး ဆက်လက်အသုံးပြုဖို့လိုအပ်တယ်ဆိုရင် ပြန်ပြောပေးပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၁:၅၆၊ ၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) ::Thanks [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၄၉၊ ၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) ::ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ..@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကျနော် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း မှာ ပြင်ဆင်မှုအချို့ ဆောင်ရွက်လိုက်တာရှိပါတယ်ခင်ဗျာ. အဆင်မပြေဖြစ်နေတဲ့အတွက် ကူညီဆောင်ရွက်ပေးစေလိုပါတယ်။ကျေးဇူးတင်စွာဖြင့်.. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၅၊ ၂၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ.နိုင်မြန်မာ စာမျက်နှာမှာ ကျနော် ဘောက်ထည့်လိုက်တာ..လိုအပ်ချက်ရှိသွားလို့ ကူညီပေးစေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၇၊ ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကျော်စိုးဦး ကျော်မျိုးမင်း တို့ကို မြန်မာဂျာနယ်လစ် များ လို့ သုံးနှုန်းရန် သင့်၊မသင့်။ကူကီးပြည်သွေးစည်းညီညွှတ်ရေးကောင်စီ ရဲ့ ဆွေးနွေးချက်ကို ဖျက်ပစ်မှု မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ စံနှုန်းတွေ မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်လာပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၉၊ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) ::::ငါးမင်းဆွေ တို့ ဇော်မိုးဟိန်း တို့ အောင်မင်း တို့ကို ရေးတင်ရင်လဲ လက်ခံဖို့ ရှိ၊မရှိ သိလိုပါတယ် ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၄၊ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) :::::(တရားဝင်)သတင်းမီဒီယာဌာနရဲ့ သတင်းသမားတွေဖြစ်တာကြောင့် နှစ်ယောက်စလုံးက Notable ဖြစ်တယ်လို့တော့ ပြောလို့ရတယ်။ ဒါပေမယ့် ဘက်မလိုက်တဲ့ ဆောင်းပါးဖြစ်ဖို့တော့ လိုပြီး third party sources တွေ လိုပါတယ်။ enwiki ကဆောင်းပါးလို NPNew ကိုပဲ ပြန်ကိုးကားထားတာတွေဖြစ်နေတာကတော့ အဆင်မပြေဘူးပေါ့။ ပထမတစ်ကြိမ်ရေးလာတုန်းက အမွှမ်းတင်ပြီး ကြေညာတစ်ခုလို ရေးထားတာကြောင့် ဖျက်လိုက်ပါသေးတယ်။ ကူကီးပြည်သွေးစည်းညီညွှတ်ရေးကောင်စီ ကတော့ လောလောဆယ် ရေးထားတဲ့အတိုင်းဆိုရင်တော့ ဖျက်လိုက်ရမယ့် သဘောမှာရှိတယ်။ အကုန်လုံးက Propaganda/Advert ပုံစံဖြစ်နေတယ်။ ကျန်တဲ့သူတွေထဲမှာ ငါးမင်းဆွေ အကြောင်းကတော့ third party ကိုးကားတွေရှိတာမို့ ရေးလို့ရနိုင်မယ်။ ကျန်နှစ်ယောက်ကတော့ မဖြစ်နိုင်သေးဘူးလို့ထင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၇:၁၁၊ ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] အခုလို ရှုပ်ထွေးပွေလီနေတဲ့ ကာလကြီးထဲမှာ သမိုင်းဖြစ်ရပ်တွေ၊လူပုဂ္ဂိုလ်အကြောင်းအရာတွေကို စနစ်တကျနဲ့ ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် မေးမြန်းရတာမို့လို့ အမှားအယွင်းရှိခဲ့ရင် စိတ်မရှိကြပါနဲ့ဗျာ... [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၉၊ ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ...ကျော်စိုးဦး သံတူကြောင်းကွဲ စာမျက်နှာနဲ့ ပတ်သတ်ပြီး လိုအပ်ချက်ရှိခဲ့ရင် ပြင်ဆင်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ... [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၀၊ ၉ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) :::::::အဆင်ပြေပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၂:၂၉၊ ၁၃ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။ ကျနော် [[အယ်လ်ဘာစင်မြို့]] စာမျက်နှာကို စာလုံးပေါင်းလွဲမှားပြီး Done လုပ်လိုက်မိတဲ့အတွက် ပြန်ညွန်းမထားဘဲ အမည်မှန် အယ်လ်ဘာဆန်မြို့ သို့ ပြောင်းရွှေ့ ပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၄၉၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::ဆောင်းပါးနာမည်ပြောင်းတာက confirmed user တွေလုပ်လို့ရပါတယ်။ စာမျက်နှာညာဖက်အပေါ်က Move (ရွှေ့ရန်) ကို နှိပ်ပြီး နာမည်ပြောင်းလို့ရပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၁:၅၈၊ ၂၆ မေ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံရေးပါတီတွေကို ပြင်ဆင်ပြီး ရေးထားကြရင် ကောင်းမလား ။စကစက အခု ၂၆၇ မြို့နယ်မှာရွေးကောက်ပွဲလုပ်မယ်လို့ ပြောနေပါတယ်။လက်ရှိရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က တည်ဆဲလို့ ကြေညာထားတာက ၅၆ပါတီ ရှိနေပါတယ်။ဒါကို ဥပမာ ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း တည်ဆဲနိုင်ငံရေးပါတီများစာရင်း၊၂၀၂၁ ပြန်လည်မှတ်ပုံတင်သည့် နိုင်ငံရေးပါတီများ စာရင်း စသည်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ရင်ကောင်းမလား ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၅၆၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::good idea. Love it. How about we start with a sandbox and edit from there and discuss accordingly?? [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၆၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] Welcome [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၃၈၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::အစ်ကိုပဲ sandbox ကနေ စလိုက်ပါနော်။ ကျနော် ပါဝင်လိုက်ပါမယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၅၈၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ် ကို ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊အဖွဲ့အစည်းများ၏ အကြီးအကဲ ထဲ ထည့်လို့မရပါဘူး.သူက ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်မို့လို့ပါ ။လက်ရှိမှာ ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊အဖွဲ့အစည်း (၉) ခုပဲရှိပြီး အဲ့ဒီ့ထဲ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းဖြစ်တဲ့ ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ် နဲ့ ရုံးမပါပါဘူးခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၅၈၊ ၁၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::ဟုတ်၊​ကောင်းပါပြီ. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၅၂၊ ၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော်တို့ ရွေးကောက်ပွဲစာမျက်နှာတွေကို အပိုင်းလိုက် ဖြတ်လိုက်ကြရအောင်။ဥပမာ ၂၀၁၂ ကြားဖြတ်ပေါ့ဗျာ.အဲ့စာ မျက်နှာဆိုရင် အဲ့ကာလက တည်ဆဲပါတီ စာရင်း၊ပြီးတော့ အဲ့ရွေးကောက်ပွဲ နဲ့ထင်ရှားဖြစ်ရပ် စသည်တို့ပေါ့ဗျာ.တစ်နေရာထဲမှာ အပြီးအပြတ်ဖတ်လို့ရတဲ့ ပုံစံမျိုးပေါ့.ဝိုင်းကူညီပေးပါအုံး [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၀]] မှာ ကျန်တာတွေရှိရင်လဲ ဖြည့်စွက်ပေးပါအုံး [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၃၆၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::အိုကေနော်။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၇၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော် [[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၂|ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၂]] မှာ နည်းနည်းတော့ ဝင်ဖြည့်ထားပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၀၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::အစ်ကိုက ရွေးကောက်ပွဲဆောင်းပါးများကို တစ်သမတ်တည်း ခေါင်းစဉ် ရှိစေချင်တယ်၊ ဟုတ်? [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၁၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ဟုတ်တယ်ဗျ။ဆက်စပ်ကြည့်လို့ရတဲ့ ဟာတွေလည်း ပါစေချင်တယ်။မှတ်တမ်းယူချင်ရင်လည်း တစ်နေရာထဲမှာ အကုန်ရသွားစေချင်တာပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၃၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::ကောင်းပါပြီ။ အစ်ကိုရဲ့ flow ကို​ ယူလိုက်ပါတယ်။​ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၀၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅]] နဲ့ ပတ်သတ်ပြီး တစ်နေရာထဲမှာ အကြောင်းအရာစုံစုံလင်လင် ကို တစ်ခါတည်း ကြည့်ရှုနိုင်အောင် ဖြည့်စွက်ပေးနေတဲ့အပေါ် အထူးကျေးဇူးတင်ပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၀၇၊ ၃၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::Pleasure <3 [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၁၃၊ ၃၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော် စာမျက်နှာ အသစ်တွေ ရေးနေပါတယ်။ဝင်ကူပေးပါအုံး [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၅၃၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::okay naw [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၁၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] ဒီမှာ ကူပေးပါအုံး [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၃၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::အစ်ကို စလိုက်ပါတယ်။​ ကျနော် လိုက်လာခဲ့မယ်။​ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၅၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]] ဇယားဆွဲတာ တစ်ချက်ကြည့်ပေးပါအုံးခင်ဗျ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၄၂၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::::ok [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၅၃၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကာလုံစာမျက်နှာထဲမှာ အကြံပေးအဖွဲ့ကို မထည့်ဘဲ အကြံပေးအဖွဲ့ကို သီးခြားခွဲထုတ်ပြီး ခေါင်းစဥ်သစ် နဲ့ ရေးလိုက်ဖို့ကို အကြံပြုလိုပါတယ်။အကြံပေးအဖွဲ့ဟာ အစဥ်အမြဲမဟုတ်ဘဲ အခုလက်ထက် ကာလတစ်ခုအထိဘဲ ရှိမှာဆိုတော့ မူရင်း ကာလုံကောင်စီမှာထားရှိခြင်းက စာဖတ်သူတွေကို နောက်ပိုင်းမှာ တွေဝေ ရှုပ်ထွေးမှုဖြစ်စေမှာစိုးလို့ပါခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၅၊ ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::::::ဒီဇင်ဘာကျရင် ကာလုံသက်တမ်းက အပြောင်းအလဲရှိမှာဆိုရင် လက်ရှိက ကာလုံသမိုင်းတစ်ခု ဖြစ်တဲ့အခါတော့ ဒီလိုပဲ အရင်ထားရအောင်လေနော်။ မရုတ်ထွေးအောင် ယာယီသမ္မတအောက်မှာ ခေါင်းစဉ်အသေးနဲ့ ရေးလိုက်ပါတယ်။​ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၄၇၊ ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::::::Yes,I agree. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၅၇၊ ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ဦးညိုစောက ၅ဆက်မြောက် အစိုးရအဖွဲ့ လို့ သတ်မှတ်ရပါလိမ့်မယ် ။သူ့ရှေ့မှာ ဦးသိန်းစိန်၊ဦးထင်ကျော်၊ဦးဝင်းမြင့်၊အိမ်စောင့်အစိုးရ(၂၀၂၁-၂၀၂၅)တို့ ရှိနေလို့ပါ။ ဆွေးနွေးပေးပါအုံး။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၅၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::::::::agree, ako. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၅၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ok ပါဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၈၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] သမ္မတရုံးမှာ အရင်လက်ထက်က ဒုဝန်ကြီးတွေပါ ထည့်လိုက်ရင် ကောင်းမလားဗျ။ပြန်ရှာပြီး.ပိုပြည့်စုံသွားအောင် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၆၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::::::::::ဟုတ်၊ အစ်ကို။ ရှာရသမျှ ထည့်လိုက်ပါမယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၇၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော် အကြည့်မှားသွားတာ။ကျော်ထင်က ၂ခု ဖြစ်နေတယ်။ဒီတော့ ကျနော့်ရဲ့ စာမျက်နှာကို ပယ်လိုက်ဖို့ လုပ်ရတော့မှာပဲ.@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ကူပေးပါအုံး [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၃၉၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::သံတူကြောင်းကွဲစာမျက်နှာဆီကိုပဲ ပြန်ညွှန်းလိုက်ပါတယ် [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၆:၁၁၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) == ဆွေးနွေးချက်များ == @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ခင်ဗျာ [[စစ်ဥပဒေချုပ်]] စာမျက်နှာနဲ့ပတ်သတ်ပြီး မွမ်းမံပြင်ဆင်ပေးတာ ကျေးဇူးအထူးတင်ပါတယ်။အင်တာနက် ရှာဖွေမှုမှာ ကျနော်ဘက်က လိုအပ်ချက်တွေရှိသွားတာမို့ ရှာမရတဲ့အဆုံး အဟောင်းတန်းကနေ စာအုပ်အတွဲလိုက်ရှာပြီး သေသေချာချာဖတ်ပြီး ကောက်နုတ် ရေးလိုက်ရပါတယ်။ကိုးကားမှာလည်း ဖတ်ရှုလိုက်တဲ့ အခန်းခေါင်းစဥ်ပိုင်းလောက်ကိုပဲ ခြုံငုံ တတ်လိုက်ပါတယ်။အပိုဒ်တိုင်းကိုတော့ မတတ်ဖြစ်လိုက်ပါဘူး.လိုအပ်ချက်တွေကို ပံ့ပိုးပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးအထူးတင်ကြောင်း ပြောလိုပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၀၊ ၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], my pleasure ပါ bro..!🙂 [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၂၁၊ ၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] [[ဝန်ကြီးဌာန နှင့် အကြီးအကဲများ စာရင်း]] ရဲ့ အောက်ပိုင်းမှာ ပေါင်းစပ်ဖို့ အကြံပြုထားတဲ့ဟာရှိပါတယ်။အဆင်ပြေရင် ပေါင်းပေးစေချင်ပါတယ်။နောက်ပြီး ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၃၁ ရက် နောက်ပိုင်း ဝန်ကြီးများစာရင်းမှာ ၁ဦးထဲနဲ့ ဝန်ကြီးဌာန၂နေရာ ကိုင်ထားတဲ့ သူတွေရှိပါတယ်။အဲ့ဒါ ကျနော်မခွဲတတ်လို့ ကူညီပေးပါအုံး။ကျနော် အခု ဒုဝန်ကြီးစာရင်း ဖြည့်နေပါတယ်။လိုအပ်တာများရှိရင် ပြင်ဆင်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၄၄၊ ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] စစ်ထောက်ချုပ်ရုံးက ကျနော် ရေးလက်စကြီး ခင်ဗျားတို့ ရေးနေတယ်ဆိုရင် ကျနော် ရပ်လိုက်ပြီး အခြားဟာပဲ လုပ်လိုက်ပါ့မယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၆၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::အစ်ကို ရေးလက်စဆိုရင် ပိုတောင်းကောင်းတာပေါ့။ စစ်ရေး ရာထူး ဆောင်းပါးတွေ ကို @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ရေးတာ တွေ့တတ်လို့ တောင်းဆိုလိုက်တာပါ။ အစ်ကို @[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] စတင်ရေးလိုက်ပါနော်။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၉၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::ဒီဟာကို ရေးနေတာ ၂ ရက်လောက်တော့ရှိပြီး မပြီးသေးတာ စစ်ဆောင်းပါးတွေကို ကို @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ရဲ့မူနဲ့ဟန်အတိုင်း အတုခိုးရေးရတာပေါ့ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၁၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], ဘရားသား ရေးလက်စဆို ပိုအဆင်ပြေပါတယ်။ လိုတဲ့ အကိုးအကားတွေ၊ ရည်ညွှန်းတွေ၊ ဖြည့်စွက်ချက်တွေ လုပ်ပေးပါ့မယ်။ အသစ် စ ရေးဖို့က data မစုရေးသေးလို့ပါ။ ဆောင်းပါး frame ကို ဘရားသားပဲ စ တည်လိုက်ပါလား။ [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၃၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::ပြီးခါနီးနေပြီဗျ။စစ်ထောက်ချုပ်ကနေ အငြိမ်းစားယူပြီး ထင်ရှားသူများအထိ ရောက်နေပြီ သူက စာအုပ်တွေထဲက လိုက်ရှာမှ နည်းနည်းစုံလို့ မကျန်အောင် ထပ်ရှာနေလို့ ကြာနေတာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၅၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွ ကွယ်လွန် ဆိုပြီး သတင်းဌာန အချို့ တက်လာတာတွေ့လို့ ဝင်ဖြည့်လိုက်ပြီးကာမှ မကွယ်လွန်ဆိုပြီး ပြန်တက်လာလို့ ကျနော်ပြန်ဖျက်လိုက်ရတယ်။ဒီနေ့ကတော့ ကံဆိုးတဲ့နေ့ပါပဲ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၁၅၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::@[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], သတင်းဌာနတွေက ခုနောက်ပိုင်း Reliable source ဖြစ်/မဖြစ် တော်တော် စဉ်းစားရတယ်။ ဒါတောင် Reliable ဖြစ်ပါတယ်ဆိုတဲ့ တချို့သတင်းဌာနကြီးတွေတောင် controversial ဖြစ်တဲ့ သတင်းမျိုးဆို တစ်ဌာနနဲ့ တစ်ဌာန အာဘော်မတူကြတော့ နှစ်ခုစလုံးရဲ့ အာဘော်ကို citation လုပ်ပြီး ထည့်ရေးရတဲ့ အဖြစ်မျိုးတွေရှိတယ်။ ဖြစ်တတ်ပါတယ် ဘရို။ 😅 - [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၃၄၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ဟုတ်တယ် ဘရို လူပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာတွေဆို အတော့်ကိုသတိထားရတယ်။အချို့သော သတင်းဌာနကြီးတွေတောင်မှ အခုကာလမှာ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာတိုက်ခိုက်မှုတွေကိုပါ မသိမသာလုပ်လာကြတယ်။အဲ့ဒီ့ထဲ မျှောပါမသွားဖို့ အတော်လေးကို သတိထားနေရတယ်။ဝီကီဟာ ဝီကီပဲ ဖြစ်ရမယ်။သတင်းဌာန ဆန်ဆန်၊ပုဂ္ဂိုလ်ရေးတိုက်ခိုက်မှု ဆန်ဆန် မဖြစ်ရဘူးဆိုတဲ့ မူကို သတိထားပြီး အတင်းဖက်တွယ်ထားနေရတယ်။ခုဟာကလဲ နာရေးအကြောင်းအရာလည်း ဖြစ်နေပြန်၊နောက်ပြီး အထူးစိုးရိမ်ရဆိုတဲ့အခြေအနေဖြစ်နေပြန်တော့ မလွဲလောက်ဘူးဆိုပြီး ဖြည့်စွက်လိုက်တာ။နောက်ဆို ဒါကိုလည်း အထူးသတိထားရတော့မယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၄၀၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ဦးမြင့်ဆွေ ရဲ့ ကိုယ်ရေးအကျဥ်းထွက်လာပြီ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၂၇၊ ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) == ဆွေးနွေးမှုများ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။ဆောင်းပါး ၂ခု ပေါင်းစပ်ရန် လမ်းညွန်ထားတဲ့ [[ဘဖေ|ဘဖေ၊ဦး]] စာမျက်နှာ နဲ့ [[ဦးဘဘေ]] စာမျက်နှာ တို့ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေးသားခြင်း၊ကိုးကားချက်များ ထည့်သွင်းခြင်း ပေါင်းစပ်ခြင်းတွေ လုပ်ဆောင်ထားပါတယ်။လိုအပ်ချက်များရှိရင် ကူညီပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ပေးစေလိုပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၉၊ ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :အဆင်ပြေပါတယ်ဗျ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၃:၂၇၊ ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]] စာမျက်နှာကို ပြင်ဆင်မှုတွေနဲ့ ပတ်သတ်ပြီး ကာကွယ်မှု အတားအဆီးတစ်ခု လုပ်ဆောင်ပေးစေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။အခုအချိန်မှာ အပြန်အလှန်စွပ်စွဲမှုတွေ၊ ဝန်မခံမှုတွေနဲ့ ရှုပ်ထွေးနေချိန် မို့လို့ပါ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၂၃၊ ၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::{{done|semi-protection for one month}}. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၃:၂၇၊ ၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ...အခုတလော စာမျက်နှာတွေရဲ့ ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်မှုတွေကို အထူးသတိပြုစောင့်ကြည့်ပေးဖို့ မေတ္တာရပ်ခံပါတယ်။လတ်တလောသတိထားမိရသလောက် ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ စံချိန်စံနှုန်းတွေနဲ့ သွေဖယ်တဲ့ ပြင်ဆင်မှုတွေကို အင်အားအလုံးအရင်းနဲ့ကို ဆောင်ရွက်နေကြတာတွေ့နေမြင်နေရပါတယ်။ဘက်မမျှတဲ့ ရေးသားချက်တွေ၊တစ်ဖက်တတ်ဆန်တဲ့ပြင်ဆင်မှုတွေက ဝီကီရဲ့ ထင်ရှားအရေးပါမှုအပေါ် ယိမ်းယိုင်သွားစေနိုင်ပါတယ်။အခုအချိန် အခုကာလက ပိုမိုပြီး အရေးပါအရာရောက်နေတာမို့လို့ အကြံပြုတာပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၅၊ ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::အသိပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးပါ။ သတိထားပြီး စောင့်ကြည့်နေပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၂:၀၄၊ ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။ [[ဇော်ဝင်းရှိန် (စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်)|ဇော်ဝင်းရှိန်]] စာမျက်နှာနဲ့ပတ်သတ်ပြီး ဆွေးနွေးချင်လို့ပါခင်ဗျာ.စာမျက်နှာထဲ အကြောင်းအရာအသစ်တွေ ထပ်ဖြည့်သွင်းထားရာမှာ ဧရာဝတီရဲ့ သတင်းဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်လုံးကို ပုံစံမပြတ်ထည့်သွင်းထားတာ၊၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၉ရက်နေ့မှာ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးအောင်ကြည် ကိုယ်တိုင်က စီမံကိန်းနဲ့ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးကျော်ဝင်းကို တိုင်ကြားထားတဲ့ကိစ္စတွေဟာ အဂတိလိုက်စားမှု ဥပဒေ နဲ့ အရေးယူနိုင်ခြင်း မရှိတဲ့အကြောင်း တရားဝင်ထုတ်ဖော်ပြောကြားထားခဲ့တာရှိပါလျှက် ဦးကျော်ဝင်း ဟာ သူနဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ဖယ်ရှားခံရတယ်လို့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး အသရေဖျက်မှုမြောက်တဲ့ စာတွေရေးထည့်ထားတာ စတာတွေဟာ ဝီကီရဲ့ '''[[ဝီကီပီးဒီးယား:Biographies of living persons|သက်ရှိပုဂ္ဂိုလ်များ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိများ]]''' မူဝါဒနဲ့ သွေဖယ်နေပါတယ်။အစီအစဥ်တကျတည်းဖြတ်ခွင့် ပြုပါခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၈၊ ၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::You don't need to inform me. Please [[ဝီကီပီးဒီးယား:သတ္တိရှိပါ|be bold]] in editing. Thanks. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၃:၄၆၊ ၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။ကိုကိုဦး နှစ်ယောက်ဖြစ်နေတဲ့အတွက် [[ကိုကိုဦး]] သံတူကြောင်းကွဲ စာမျက်နှာ နဲ့ [[ကိုကိုဦး (ဝန်ကြီး)]] ဆိုပြီး ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်.အဆင်မပြေတာများရှိရင် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ပေးပါခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၁၉၊ ၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::{{like|username=Ninjastrikers}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၁:၅၂၊ ၃၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == ဟင်္သာတဦးမြ == @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော် ဝန်ကြီး [[ဟင်္သာတဦးမြ]] ကို ဖြည့်စွက်ရေးသားတာတွေ စလုပ်နေပါတယ်။နက်ဖြန်လောက်ဆို အပြီးသတ်နိုင်လောက်ပါပြီ။ ပြီးသွားတဲ့အခါကျရင် ဝိုင်းကူပေးပါအုံး။ခုကတော့ ရေးနေဆဲပါ။တစ်လက်စထဲ နိုင်ငံရေးပါတီတွေထဲက ထင်ရှားသူတွေတွေ့ခဲ့ရင်လည်း [[ဘရှိန်|ဦးဘရှိန်]] လိုမျိုး တစ်ခါတည်းရေးလို့အဆင်ပြေအောင် ကူပေးခဲ့ပါအုံး။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၀၈၊ ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :okay naw, ako. Thanks prr [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၂၈၊ ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် အသစ် စာမျက်နှာတော့ ဖန်တီးထားပါတယ် ခင်ဗျာ ။လိုတာပိုတာ စိစစ် ပေးနိုင်ပါတယ်။ နာမည်ကို @[[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] တစ်ချက် ကြည့်ပေးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၃၂၊ ၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == ဘာသာပြန်ဆောင်းပါးများ == @[[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] အချိန်ရရင် [[နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] နဲ့ [[ဆူရှီလာ ကာ့ရ်ကီ]] စာမျက်နှာတွေမှာ ဝင်ကူပေးပါအုံးဗျာ။ နီပေါ ဝန်ကြီးချုပ်တွေ နဲ့ ဘုရင်အမည်တွေကို။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၅၉၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နီပေါနိုင်ငံ၏ဝန်ကြီးချုပ်]] ဆောင်းပါးကို နီပေါနိုင်ငံ၏ဝန်ကြီးချုပ်(ယာယီ) ဆိုပြီး တစ်ဦးက စာမျက်နှာရွှေ့သွားပါတယ်။ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်...အစရှိတဲ့ ဆောင်းပါးလိုမျိုးဖြစ်တဲ့အရာကို ယာယီ ဆိုပြီး လာထည့်ပြောင်းသွားပါတယ်။နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ် ဆောင်းပါးဟာ နိုင်ငံတစ်ခုရဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူး ဆောင်းပါးသာဖြစ်ပါတယ်။လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးရဲ့ ဆောင်းပါးမဟုတ်ပါဘူး.ကျနော်ပြန်ရွှေ့တာ ရွှေ့မရဖြစ်နေပါတယ် အကူအညီတောင်းခံပါတယ် ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၃၀၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::revert ပြန်လုပ်ထားပါတယ်ဗျ။ @[[အသုံးပြုသူ:Mayor mt|Mayor mt]] ကိုမေယာရေ၊ [[နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ဆောင်းပါးက [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ဆောင်းပါးလိုမျိုး ဝန်ကြီးချုပ်တွေ စာရင်း၊ တာဝန်၊ ခန့်အပ်ပုံ စတာတွေကို ဖော်ပြထားတဲ့ ဆောင်းပါးပါ။ ယာယီ ဆိုတာမျိုး ပါစရာမလိုပါဘူးဗျာ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၃:၄၈၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကျေးဇူးပါ ကိုနင်ဂျာ.. ဆောင်းပါးက မပြီးသေးဘူး။ရေးလက်စကြီးမလို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၄၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :အခုလို ဝင်ကူခွင့်ရတာ ဝမ်းသာပါတယ်ခမျာ၊ ဟုတ်၊ ကျနော် အတတ်နိုင်ဆုံးအဲ့မှာ နာမည်လေးတွေကြည့်လုပ်ထားတယ်ဗျ၊ နီပေါ သမ္မတ နာမည်ကိုတော့ ရာမစန္ဒြ ပေါ်ဍေလ ဆိုပြီး နာမည်ဖလှယ်ရင် အဆင်ပြေလောက်လားဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Kaday Han Thaw|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၁၊ ၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] အဆင်ပြေပါတယ် ခင်ဗျ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၄၈၊ ၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == နိုင်ငံအမည်ကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ. အရှေ့တီမောဆိုတဲ့ အမည်ထက်ကို တီမောလက်စ်တေဆိုတဲ့ အမည် နဲ့ နိုင်ငံအဆင့် သံအမတ်ကြီးတွေ ခန့်အပ်မှုတွေကို ပြုလုပ်နေတာကြာပါပြီ.ဒီတော့ ကျနော်က [[တီမောလက်စ်တေ-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး]] ဖန်တီးထားပါတယ်။ခက်တာက ကဏ္ဍ တွေ ဖန်တီးတဲ့အခါမှာ မူလ လုပ်ထားတဲ့ အရှေ့တီမော နဲ့လား တီမောလက်စ်တေ နဲ့ လုပ်မလားဆိုတဲ့ မေးခွန်းတွေရှိလာပါတယ်။အဲ့ကိစ္စကို ကိုနင်ဂျာ ကူပေးပါအုံးခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၀၊ ၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ နာမည်နဲ့ ဆက်လုပ်တာ ပိုသင့်လျော်မယ်ထင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၀:၅၆၊ ၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဟုတ်ကဲ့ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၁၈၊ ၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == အကြောင်းမဲ့ ပြန်ဖျက်နေခြင်းများ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ.လက်ရှိမှာ နိုဘယ်ဆုအကြောင်းအရာနဲ့ပတ်သတ်ပြီး အကြောင်းမဲ့ပြန်ဖျက်ခြင်းများအပါအဝင် စာမျက်နှာအချို့ကို အကြောင်းမဲ့ခေါင်းစဥ်ရွှေ့ပြောင်းခြင်းများ၊ဆောင်းပါးအချို့ရဲ့ အချက်အလက်အချို့ကို အဓိပ္ပာယ်မဲ့ အကြောင်းအရာတွေ အစားထိုးခြင်းနဲ့ အကြောင်းမဲ့ပယ်ဖျက်ခြင်းတွေ ဆက်တိုက် တွေ့ရှိနေလို့ စိစစ်ပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၂၄၊ ၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] တစ်လက်စထဲ <nowiki>[[ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ဆုရ ပုဂ္ဂိုလ်များ]]</nowiki> နဲ့ <nowiki>[[ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရ ပုဂ္ဂိုလ်များ]]</nowiki> ဆိုပြီး ဝီကီမှာ ၂ခု လုပ်ထားတာ တွေ့ပါတယ်။သေချာကြည့်လိုက်ရင် တူတယ်ဆိုပေမယ့် ကွဲပြားမှုတော့ဖြစ်နေပါတယ်။ဘာဆက်လုပ်သင့်ပါသလဲ.ကိုနင်ဂျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၁၇၊ ၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :: က နိုဘယ်ဆု ရတဲ့သူ အားလုံးအတွက် ကဏ္ဍဖြစ်ပြီး ကတော့ ငြိမ်းချမ်းရေးနိုဘယ်ဆု ရသူတွေအတွက် ဆိုတော့ သည်အတိုင်းဆက်ထားလို့ရပါတယ်။ တစ်ခုပဲ ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုတာထက် ဆုရှင်များဆိုရင်တော့ ပိုသင့်လျော်မလားပဲ။ ပုဂ္ဂိုလ်အနေနဲ့ရတာရှိသလို အဖွဲ့အစည်းအနေနဲ့ရတာတွေလဲ ရှိတာမို့လို့ပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၃:၃၂၊ ၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[:ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရ အဖွဲ့အစည်းများ]] ဆိုပြီး နောက်ထပ်တစ်ခု ထပ်လုပ်ထားပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၃၂၊ ၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == Freedom of Panorama == မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ မူပိုင်ခွင့်ဥပဒေအရ Freedom of Panorama မရှိတော့တဲ့အတွက် [[မာရဝိဇယဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်]] ရဲ့ Commons ပေါ်က ပုံကို [[Commons:COM:FOP Myanmar|COM:FOP Myanmar]] အရ deletion request လုပ်ထားပါတယ်။ အဲပုံကို မြန်မာဝီကီမှာပဲ local upload အနေနဲ့ ပြန်တင်ပြီး သုံးနိုင်ပါတယ်။ သုံးရမယ့် လိုင်စင်နမူနာကို [[:en:w:File:Gautama Buddha statue at Kyaikto, Myanmar.jpg]] မှာ ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၅:၅၈၊ ၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ပုံတွေတင်ရတာ အားတောင်မရှိတော့ပါဘူးဗျာ။လူပုံပါသွားလို့များလား မသိ။နောက်ကို သတိထားဆင်ခြင်ပါ့မယ် ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၁၊ ၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::လူပုံပါတာကြောင့် မဟုတ်ပါဘူးဗျ။ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ၂၀၁၉ မူပိုင်ခွင့်ဥပဒေမှာ FOP ခွင့်ပြုချက်မရှိတော့တာကြောင့် Commons မှာ တင်လို့မရတော့တာပါ။ အသေးစိတ်ကို [https://www.facebook.com/WikipediaMyanmar/posts/pfbid02z7E3N5FEzsNaCiqBibsTNDecXfH726p81JWPF5SPsE7a7LWdo1jHUcHWzucYiQJjl ဒီနေရာ] နဲ့ [[:c:COM:FOP|COM:FOP]] မှာ ဖတ်ကြည့်ပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၄:၀၉၊ ၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] နားလည်သဘောပေါက်ပါပြီ ကိုနင်ဂျာ။ကျေးဇူးပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၇၊ ၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == Help me to Complete this Article == hi, sorry for distributing you Can u help me to complete this [[:en:Draft:List of Mosques in Myanmar]] by adding info(with reference or image), actually I do not understand Burmese script but wanted create this article. It will be helpful. [[အသုံးပြုသူ:Mr.work-shy|Mr.work-shy]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mr.work-shy|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၁၊ ၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == ကင်မရွန်း သမ္မတများ၏ အမည် ကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ.. [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] များရဲ့ အမည် [[အမာဒူ အဟစ်ဂျို]] ၊ [[ပေါလ် ဘီယာ]] တွေကို မြန်မာမှုပြုထားတာနဲ့ ပတ်သတ်ပြီး အသံထွက် မှန်၊မမှန် စိစစ်ပေးစေလိုပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၄၁၊ ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :{{like|အဆင်ပြေပါတယ်}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၃:၁၃၊ ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == မျိုးဇော်သိမ်း အမည်ကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ.. မျိုးဇော်သိမ်း စာမျက်နှာမှာ. မှတ်စု ဆိုပြီး ထည့်ချင်တာ ထည့်မရလို့ပါ.ရေးချင်တာက ၎င်း၏ နာမည်ကို မျိုးဇော်သိန်း ဟုဆိုပြီး မီဒီယာများတွင် ဖော်ပြထားခြင်းရှိပြီး အမည်မှန်မှာ မျိုးဇော်သိမ်း ဖြစ်သည်..... လို့ ထည့်ချင်တာပါဗျာ..ထည့်မရဖြစ်နေလို့ပါ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၃၊ ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == Notice of expiration of your ipblock-exempt right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "ipblock-exempt" (အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ထားသူများ) will expire on 2025-12-02 11:55:29. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[အသုံးပြုသူ:Leaderbot|Leaderbot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Leaderbot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၄၂၊ ၂၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)</div> :@Ninjastrikers ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ သက်တမ်းကုန်သွားလို့ပါ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၄၈၊ ၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::{{Done|၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၆ အထိ တစ်နှစ်သက်တမ်း တိုးပေးလိုက်ပါတယ်။}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၄:၀၀၊ ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::ကျေးဇူးပါ ကိုနင်ဂျာ အကောင့်က ဝင်လို့ကိုမရတာ။ခုရသွားပါပြီခင်ဗျ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၁၊ ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == ရွာအမည်များကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။ဒီရွာတွေကို တစ်ချက်လောက် ပြန်စစ်ပေးစေချင်ပါတယ်။၃ ခုတောင် ဖြစ်နေလို့ပါ။ရွာဟောင်းရွာသစ် ဖြစ်နေမလားလို့ပါခင်ဗျာ. [[ထွန်းရဝေရွာသစ်ရွာ၊ ထွန်းရဝေ]] ၊ [[ထွန်းရဝေရွာ၊ ထွန်းရဝေ]] ၊[[ထွန်းရဝေရွာသစ်ရွာ]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၀၊ ၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဒီမှာလဲနောက် တစ်ရွာပါ.[[ထွန်းရဝေရွာ]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၂၊ ၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::ဟုတ်တယ်ဗျ။ အရင်က ဘော့နဲ့ တင်ခဲ့တုန်းက ထပ်ကုန်တာပါ။ [[ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက်:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရွာများ#duplications|စာမျက်နှာ ၂၀၀၀ နီးပါး]] ထပ်နေပါလိမ့်မယ်။ သတိရရင် ရသလိုတော့ ဝင်ဖျက်တာ/ပေါင်းတာတွေတော့ လုပ်နေပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၅:၀၄၊ ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဝန်ကြီးချုပ်များ၏ စာရင်းများ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။ <nowiki>[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဝန်ကြီးချုပ်များ၏ စာရင်းများ]]</nowiki> ဆိုပြီး ကျနော် ပြန်ပြုစုတာတွေ လုပ်နေပါတယ်။[[:en:Category:Lists_of_prime_ministers_by_country|Lists of prime ministers by country]] လိုမျိုးပေါ့ဗျာ. မှားယွင်းတာမျိုးရှိရင်လဲ အချိန်မရွေး ပြင်ဆင်ပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၁၊ ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) :အဆင်ပြေပါတယ်ဗျ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၈:၄၈၊ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) == တတိယအကြိမ် လွှတ်တော်များ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။ [[မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း|မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅–၂၀၂၆ တွင် အနိုင်ရရှိသူများစာရင်း]] ဆောင်းပါးမှာ တတိယအကြိမ် မြန်မာနိုင်ငံလွှတ်တော်တွေရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ (၂၀၂၆ ခုနှစ်) ကို ထည့်သွင်းဖော်ပြထားပါတယ်။ Wikipedia ရဲ့ election result presentation စံနှုန်းအရ constitutional maximum seat count အစား တရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အပေါ် အခြေခံတဲ့ actual result composition ကို အသုံးပြုထားပါတယ်။အဲ့လိုက historical record distortion ကို လျှော့ချနိုင်ပြီး voting outcome ကို ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြနိုင်မယ်လို့ ယူဆလို့ပါ။ ယခင် ပထမအကြိမ် နဲ့ ဒုတိယအကြိမ် လွှတ်တော်တွေမှာ အသုံးပြုခဲ့ကြတဲ့ maximum seat framework (၄၄၀ ခုံ)၊(၂၂၄ ခုံ) အစား ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အပေါ် အခြေခံသော ဖွဲ့စည်းပုံကိုသာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ အမှားအယွင်းရှိပါက ပြန်လည်ပြင်ဆင်ပေးနိုင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၇၊ ၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) == Translation request == Hello, Zawzawaungthwin. Can you translate and upload the articles [[:en:Bazardüzü]] and [[:en:Campi Flegrei]] in Burmese Wikipedia? Yours sincerely, [[အသုံးပြုသူ:Kurcke|Kurcke]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Kurcke|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၂၊ ၇ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ပုဂ္ဂလိက ကောလိပ် နှင့် တက္ကသိုလ် == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[:ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] ထဲက [[အင်ဖိုမြန်မာယူနီဗာစတီ]] နဲ့ ပတ်သတ်ပြီး ဆွေးနွေးလိုပါတယ်ခင်ဗျာ.ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၄ ဩဂုတ်လက ရန်ကုန် ပုဂ္ဂလိကတက္ကသိုလ် ၆၄ ကျောင်းကို စစ်ကောင်စီက ကောလိပ်အဆင့်သို့ [https://bur.mizzima.com/2024/08/03/28996 လျှော့ချမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါတယ်]။အထူးသဖြင့် ရန်ကုန်က ပုဂ္ဂလိက တက္ကသိုလ် အများစုပါခဲ့ပါတယ်။အချို့က တက္ကသိုလ်အစား ကောလိပ်ဆိုပြီး ပြန်ပြောင်းကြတာတွေတွေ့ရပါတယ်.အဲ့ထဲ အင်ဖိုမြန်မာက တက္ကသိုလ် website မတွေ့တော့ဘဲ ကောလိပ်ဆိုပြီး လိပ်စာပြောင်းထားတဲ့ website ကိုပဲ တွေ့ရပါတယ်။ မြန်မာဝီကီမှာ ပုဂ္ဂလိက ကောလိပ် နဲ့ တက္ကသိုလ် ဆိုပြီး ကဏ္ဍ: တစ်ခု ဖွင့်ကြမလား ဒါမှမဟုတ် ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ ထဲ တစ်ခုထဲပါဝင်နေတဲ့ ဟာကို ဖယ်ရှားကြမလား၊ကြော်ငြာဆန်တဲ့ ပုဂ္ဂလိက ကျောင်းတွေကို ဖယ်ရှားသင့်သလား စသည်ဖြင့် အကြံပြု ဆွေးနွေးပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၅၅၊ ၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပုဂ္ဂလိက ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်များ ကဏ္ဍကို ထပ်လုပ်ပြီး သပ်သပ်ခွဲထည့်တာကောင်းမယ်ဗျ။ (ရန်ကုန်)တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ ဆိုတာကိုလည်း အချိန်ရရင်တော့ ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်များ ဆိုပြီးလည်း အသုံးအနှုန်းထပ်ဖြည့်ပါဦးမယ်။ ကြော်ငြာဆန်တာတွေကိုတော့ ဖျက်သင့်တာနဲ့ ရှင်းလင်းသင့်တာနဲ့ ပြန်ခွဲပြီး စိစစ်ပါမယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၄:၁၆၊ ၁၂ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == Help == I need help to improving [[ဂါဇာလူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု|this]] article. My Burmese language is bad. You can look at the English version and improve the article. Thank you [[အသုံးပြုသူ:جودت|جودت]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:جودت|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၄၀၊ ၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ရေတွင်းကုန်းကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] "အကိုရေ... ကျွန်တော် တစ်ချက်လောက် ပြောစရာရှိလို့ပါခင်ဗျာ။ဒီ [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]] ဖြစ်စဉ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့လေ၊ အစက ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ထဲက 'ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ' လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားမိတာကို အခု ညောင်လေးပင်မြို့နယ်ထဲက '''<nowiki/>'[[ရေတွင်းကုန်းရွာမရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်းရွာမ]]'''' ဖြစ်ကြောင်း ပြန်ပြီး အတည်ပြုနိုင်ခဲ့ပါတယ်ဗျ။ အစတုန်းကတော့ ဘီဘီစီ သတင်းဌာနရော၊ KNU ဗဟိုကပါ 'ကျောက်ကြီး ရေတွင်းကုန်း' လို့ပဲ ဖော်ပြခဲ့ကြတာမို့ အဲဒီအချက်အလက်တွေကို ကိုးကားပြီး [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]] ဖြစ်ရပ်ထဲ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့တယ်လို့ ထင်မြင်မိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခု နောက်ဆုံးရရှိတဲ့ သတင်းတွေအရ ဘီဘီစီ ကိုယ်တိုင်ကရော၊ တခြား သတင်းဌာနတွေကပါ '[https://www.bbc.com/burmese/articles/c4gex4pvd5vo ညောင်လေးပင် ရေတွင်းကုန်း]' ဆိုပြီးတော့ပဲ ပြင်ဆင်ဖော်ပြလာကြပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လို့ အရင်က မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့တဲ့ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ ဖြစ်စဉ်နေရာကို အချက်အလက် မှားယွင်းနေတဲ့အတွက် ပယ်နုတ်ခွင့်ပြုဖို့ တောင်းဆိုချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။" [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၄၁၊ ၁၃ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :ဟုတ်၊ ပြောပြလို့ ကျေးဇူးပါ။ ပြင်ဆင်လို့ ရပါတယ်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၄၄၊ ၁၃ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ကွက်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ == @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] "အကို... ခင်ဗျာ။[[၂၀၂၆ ကွက်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ]] စာမျက်နှာအသစ်ကို အကို့ရဲ့ ကွက်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲရေးသားချက်များကို အများစု အခြေပြု ပံ့ပိုးရေးသားပြီး စာမျက်နှာသစ် ဖွင့်ထားပါတယ်။ဒါ့ကြောင့် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ပါ ကွက်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲစာသားများကို ဖယ်ရှားပြီး အကျယ်တဝင့်ဆောင်းပါးအနေနဲ့ ပြောင်းလဲခွင့်ပြုပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၀၅၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :ဟုတ် အဆင်ပြေ သဘောတူပါတယ်။ အနှစ်ချုပ်ကိုတော့ ချန်ခဲ့ပေါ့နော်။ ကွတ်ခိုင်က "က" သတ်မဟုတ်ပဲ၊ "တ" သတ် ဖြစ်သင့်သလာလို့ပါ။ သတ်ပုံ ကြည့်ဖို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၁၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) ::တ ကျနော် ရိုက်တာ မှားသွားတာပါ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၄၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော်တို့ လွှတ်တော် စာမျက်နှာတွေကို သန့်စင်လိုက်ကြရင်ကောင်းမလား ။ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၊အမျိုးသားလွှတ်တော် နဲ့ ပြည်သူ့လွှတ်တော် တို့ကို အဓိကစာမျက်နှာကြီးများအဖြစ် ထားကြမယ်။ ပထမအကြိမ်၊ဒုတိယအကြိမ်၊တတိယအကြိမ် ဆိုင်ရာ စာမျက်နှာတွေကို စာမျက်နှာခွဲတွေ အနေနဲ့ ထားသင့်ပြီး အဲ့စာမျက်နှာတွေမှာ သူတို့နဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ အကြောင်းအရာတွေ တင်သင့်တယ်လို့ မြင်ပါတယ်။ရှေးက ရေးခဲ့ကြသူတွေက စာမျက်နှာကြီးတွေမှာ အစုံထည့်လိုက်ကြတော့ ဒါကို ပြန်ချုံပြီး အကျယ်တဝင့်ဆောင်းပါးများဆိုပြီး ပြန်ပြပေးကြမလား၊အကြံပြုပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၂၊ ၁၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :::[[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ဒီမှာ [[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ကျနော်ဝင်ဖြည့်ထားသလိုမျိုးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၆၊ ၁၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) ::::okay, will contribute along naw. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၄၊ ၁၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံ]] စာမျက်နှာကို ကျနော် [[ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] နဲ့ [[ပထမအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ဆိုပြီး ခွဲလိုက်ပါတယ်။နဂိုမူလရေးသားသူရဲ့ စာတွေကို မပျောက်ပျက်စေဘဲ စာမျက်နှာများခွဲလိုက်တာဖြစ်ပါတယ်။[[ပထမအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ထဲလဲ ထည့်ထားပါတယ်။ဒါ့ကြောင့် [[ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံ]] စာမျက်နှာကို ဖျက်သိမ်းခြင်း သို့တည်းမဟုတ် အခြားသင့်လျော်သလို စီမံခြကင်းမျိုးဆောင်ရွက်ပေးပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၇၊ ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :Edits history of "ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံ" were merged to " ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်" [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၄:၅၁၊ ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ဦးညိုစော နောက်ဆုံးဓာတ်ပုံ ပြင်ဆင်ခွင့်ပြုရန် == ညီ/အကိုခင်ဗျာ၊ ဦး[[ညိုစော]] ရဲ့ ပုံအဟောင်းကို နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ပြီးနောက်ပိုင်းဓာတ်ပုံ တစ်ပုံပုံ ပြောင်းလဲပြင်ဆင်မှု ပြုလုပ်ချင်လို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Luandhiya|Luandhiya]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Luandhiya|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၇၊ ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ကိစ္စ == [[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] အကိုခင်ဗျာ. ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ စာမျက်နှာနှင့် ဦးသန်းထွန်းဦး စာမျက်နှာတို့တွင် ပြုလုပ်သွားသော တည်းဖြတ်မှုအချို့အပေါ် အောက်ပါအတိုင်း တရားဝင် ကန့်ကွက်အပ်ပါသည်။ ၁။ '''စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားသော Box (Infobox) များအား ဖယ်ရှားခြင်းကို ကန့်ကွက်ခြင်း:''' ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီသည် လွှတ်တော်၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အချက်အလက်များကို Infobox ဖြင့် စနစ်တကျ ဖော်ပြခြင်းသည် Wikipedia ၏ စံနှုန်း (Standard) ဖြစ်ပါသည်။ ဤ Box ကို ဖယ်ရှားခြင်းသည် မှတ်တမ်းရှာဖွေလိုသူများအတွက် အချက်အလက် အနှစ်ချုပ်ကို ကြည့်ရှုရန် အခက်အခဲဖြစ်စေပြီး ဆောင်းပါး၏ လေးနက်မှုကို ထိခိုက်စေပါသည်။ ၂။ '''သမိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ ပယ်ဖျက်ခြင်း (History Erasure):''' ဦးသန်းထွန်းဦး စာမျက်နှာတွင် ၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ မှတ်တမ်း အချက်အလက်များကို ပယ်ဖျက်ခြင်းသည် သမိုင်းကြောင်းကို ဖျောက်ဖျက်ရာ ရောက်ပါသည်။ Wikipedia သည် အစဉ်အဆက် မှတ်တမ်းတင်ရမည့် နေရာဖြစ်သဖြင့် ရှိပြီးသား အချက်အလက်များကို အစားထိုးပယ်ဖျက်ခြင်းထက် အပိုင်းလိုက် (Reorganization) စနစ်တကျ ထည့်သွင်းပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ ၃။ '''တည်းဖြတ်မှုဆိုင်ရာ စံနှုန်း တသမတ်တည်းမရှိခြင်း (Inconsistency):''' ဆောင်းပါးတစ်ခုတွင် တစ်မျိုး၊ နောက်တစ်ခုတွင် တစ်မျိုးနှင့် စံနှုန်းမငြိမ်ဘဲ တည်းဖြတ်နေခြင်းသည် Wikipedia ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေပါသည်။ တည်းဖြတ်သူများအနေဖြင့် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အမြင်မတူညီမှုများ ရှိနိုင်သော်လည်း၊ အပြန်အလှန် လေးစားမှုရှိရန်နှင့် သမိုင်းအချက်အလက်များကို အခြေအမြစ်မရှိ ပယ်ဖျက်ခြင်းမျိုး ရှောင်ကြဉ်ရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။ အားလုံးသည် အချိန်ပေးပြီး ပူးပေါင်းရေးသားနေကြသူများဖြစ်သဖြင့် ခိုင်မာသော စံနှုန်းတစ်ခုဖြင့်သာ ရှေ့ဆက်ဆောင်ရွက်သွားရန် တိုက်တွန်းအပ်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၈၊ ၂၄ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :Hi, I noticed you reverted my edits. I didn’t make a fuss since it’s not the first time, and I figured you thought it was best. Just to explain though, I edited for relevance and accuracy, trimming out redundant info. That’s the approach you and I have been following here: keeping pages consistent, concise, and factual. :I’m definitely not for erasing history, but as one of the main contributors, I believe in adding solid, factual content, like keeping a living person’s bio focused on their own information. We don’t need details about an entire committee on someone’s page just because they happen to be Chair, respective articles can have those information :Anyway, I’ll try to step back more, but it would help if you could check in with me first before questioning my edits. Honestly, there aren’t many people editing current Myanmar politics besides you and me. So, like before, let’s consult each other first, I’ll do the same on my end. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၀၉၊ ၂၄ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) ::ကျွန်တော်တို့နှစ်ယောက်စလုံးက မြန်မာ့နိုင်ငံရေးမှတ်တမ်းတွေကို အချိန်ပေး ပြုစုနေကြတာမို့ အချက်အလက် တိကျဖို့နဲ့ စံနှုန်း (Standard) တစ်ခုတည်းရှိဖို့က အဓိကကျတယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မိတ်ဆွေရဲ့ တည်းဖြတ်မှုမှာ အချက်အလက်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကွဲလွဲမှုနဲ့ စံနှုန်းလွဲချော်မှု တချို့ကို အခုလို ထောက်ပြလိုပါတယ် - ::၁။ '''ဖွဲ့စည်းသည့်ရက်စွဲ (Accuracy):''' ဥပဒေကြမ်းကော်မတီကို ၂၀၁၃ ခုနှစ်လို့ ပြောင်းလဲလိုက်တာဟာ မှားယွင်းနေပါတယ်။ အမှန်က ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့ (ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ ဒုတိယနေ့) ကတည်းက ပုဒ်မ ၂၁ နဲ့ နည်းဥပဒေ ၃၃၊ ၄၀ အရ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့တာပါ။ ဒါကို ၂၀၁၃ လို့ ပြောင်းလိုက်ရင် ကော်မတီရဲ့ အစောပိုင်း သမိုင်းကြောင်း ၂ နှစ်စာ ပျောက်ဆုံးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဒါဟာ ကျွန်တော်တို့ ပြောနေတဲ့ Accuracy နဲ့ မကိုက်ညီပါဘူး။ ::၂။ '''Infobox Standard:''' လွှတ်တော်ကော်မတီတွေအတွက် <code><nowiki>{{Infobox organization}}</nowiki></code> သုံးတာဟာ Wikipedia ရဲ့ စံနှုန်းမဟုတ်ပါဘူး။ လွှတ်တော်ကော်မတီတွေမှာ သီးခြားရှိတဲ့ Parliamentary terms တွေနဲ့ ဥပဒေကြောင်းအရ အခြေခံမှုတွေကို ဖော်ပြဖို့ <code><nowiki>{{Infobox legislative committee}}</nowiki></code> ကိုပဲ သုံးသင့်ပါတယ်။ ဒါမှသာ တခြားနိုင်ငံတကာ လွှတ်တော်စာမျက်နှာတွေနဲ့ စံနှုန်းတူညီမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ::၃။ '''သမိုင်းမှတ်တမ်း (Historical Data):''' အချက်အလက်တွေကို လိုရင်းတိုရှင်း (Concise) ဖြစ်အောင် လုပ်တာကို လက်ခံပေမယ့် သမိုင်းအချက်အလက်တွေ ပျောက်ပျက်သွားတဲ့အထိ ချုံ့ပစ်တာမျိုးတော့ မဖြစ်သင့်ဘူးလို့ မြင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲမှတ်တမ်းတွေဟာ သမိုင်းစဉ်ဆက် လေ့လာသူတွေအတွက် အရေးကြီးပါတယ်။ ::ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့ ရှေ့ဆက်မယ့် လုပ်ငန်းစဉ်မှာ '''၂၀၁၁ ဖွဲ့စည်းပုံအမှန်ကို ပြန်ထားဖို့''' နဲ့ '''မှန်ကန်တဲ့ Legislative Infobox Standard''' ကို သုံးဖို့ သဘောတူညီချက် ရယူချင်ပါတယ်။ အပြန်အလှန် ညှိနှိုင်းပြီး ခိုင်မာတဲ့ မှတ်တမ်းတွေ အတူတူ တည်ဆောက်သွားကြဖို့မျှော်လင့်ပါတယ်။ကျနော် ဆိုရင်လည်း ရှေးရှေးက ရေးသားသူတွေရဲ့ စံချိန်စံညွန်းတွေကို လေ့လာသင်ယူပြီး အတတ်နိုင်ဆုံး စံနှုန်းတွေထဲကနေ ချော်မထွက်သွားအောင် ဆောင်ရွက်နေပါတယ်။အမှားအယွင်းဖြစ်ခဲ့လို့ ရှိရင်လည်း တည့်မတ်ပေးမှုကို အချိန်မရွေး အစဥ်အမြဲ လေးစားလက်ခံပြီး ပြင်ဆင်နေပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၃၊ ၂၄ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) ::[[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ခင်ဗျာ. [[ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်|ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ၊အမျိုးသားလွှတ်တော်]] မှာ ဝိုင်းကူပါအုံး။နောက်ရက်တွေက အလုပ်တွေ ပြုံတော့မှာဆိုတော့ ခုထဲက လုပ်ထားရအောင်လို့။[[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ သမ္မတရွေးချယ်ရေး]] ကိုလည်း ကြိုပြင် ပေးထားပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၉၊ ၂၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်)' ဆောင်းပါးအား မဆိုင်းမတွ ဖျက်သိမ်းရန် အဆိုပြုချက်အပေါ် ကန့်ကွက်ခြင်း == မင်္ဂလာပါ အက်ဒမင် Zawzawaungthwin ခင်ဗျာ။ ကျွန်တော် MM TechEditor ပါ။ ကျွန်တော် ဖန်တီးထားသည့် 'အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်)' ဆောင်းပါးကို မဆိုင်းမတွ ဖျက်သိမ်းရန် (Speedy Deletion) အဆိုပြုထားခြင်းအပေါ် အောက်ပါအချက်များဖြင့် ကန့်ကွက်လိုပါသည်။ Test Page မဟုတ်ခြင်း: ဤစာမျက်နှာသည် စမ်းသပ်စာမျက်နှာ မဟုတ်ပါ။ Sandbox မှတစ်ဆင့် စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ပြီးမှ ပင်မနယ်ပယ်သို့ ရွှေ့ပြောင်းထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ အရေးပါမှု (Notability): ဆောင်းပါးရှင် အောင်မြင့်မြတ်သည် ကုလသမဂ္ဂ လက်အောက်ခံအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော APCICT/ESCAP မှ အသိအမှတ်ပြုထားသည့် Digital Transformation Consultant တစ်ဦး ဖြစ်သလို၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အင်တာနက်အဖွဲ့အစည်း ICANN (NCUC) ၏ အာရှပစိဖိတ်ဒေသဆိုင်ရာ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ခိုင်မာသော ကိုးကားချက်များ: ၎င်း၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို PRLog နှင့် The Org ကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာ သတင်းရင်းမြစ်များတွင် ဖော်ပြထားပြီး ဖြစ်ပါသည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍ ဤဆောင်းပါးသည် CSD A7 နှင့် ငြိစွန်းခြင်း မရှိဘဲ အချက်အလက် ခိုင်မာမှု ရှိသောကြောင့် မဖျက်သိမ်းမီ အသေးစိတ် ထပ်မံစစ်ဆေးပေးပါရန် ယဉ်ကျေးပျူငှာစွာဖြင့် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။ လိုအပ်သည်များကိုလည်း ဆက်လက် ပြင်ဆင်သွားပါမည်။ [[အသုံးပြုသူ:MM TechEditor|MM TechEditor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MM TechEditor|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၉၊ ၂၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး ရာထူးကိစ္စ == [[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ခင်ဗျာ လက်ရှိ '''၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ'''အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲနှင့် သမ္မတသစ် တင်မြှောက်မှုဖြစ်စဉ်များတွင် ဝီကီပီးဒီးယား၏ သမိုင်းမှတ်တမ်း တိကျခိုင်မာစေရန်အတွက် အောက်ပါအချက်ကို တင်ပြလိုပါသည်။ ၁။ လက်ရှိ '''၄ ဧပြီ ၂၀၂၆''' ရက်စွဲပါ နေ့စဉ်သတင်းစာများ၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ရုံးနှင့် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနတို့၏ ထုတ်ပြန်ချက်များတွင် "ဦး" ဟူသော အသုံးအနှုန်းအစား '''"ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး"''' ဟူသော ရာထူးအမည်ကိုသာ တရားဝင် ဆက်လက်သုံးနှုန်းထားသည်ကို တွေ့ရှိရပါသည်။ ၂။ ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့အထိ '''"ယာယီသမ္မတ"''' အနေဖြင့် ဥပဒေများ ဆက်တိုက်ပြဋ္ဌာန်းနေခြင်းနှင့် တတိယအကြိမ် လွှတ်တော်ကျင်းပနေစဉ်အတွင်းမှာပင် ဥပဒေပြုရေးအာဏာကို ၎င်းကိုယ်တိုင် ဆက်လက် ကျင့်သုံးနေသည့် အခြေအနေမှာ ထူးခြားသည့် သမိုင်းမှတ်တမ်းဖြစ်ပါသည်။ယနေ့သတင်းစာပါ ဖော်ပြချက်ကို ကိုးကားပြုပါသည်။[https://www.moi.gov.mm/mal/4-apr-26] တစ်ဖက်တွင် ပုဒ်မ ''၆၃။ နိုင်ငံတော်သမ္မတ သို့မဟုတ် ဒုတိယသမ္မတများသည် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လျှင် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ်မှလည်းကောင်း၊ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းဖြစ်လျှင် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းအဖြစ်မှ လည်းကောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတ သို့မဟုတ် ဒုတိယသမ္မတများအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံရ သည့်နေ့မှစ၍ နုတ်ထွက်ပြီး သို့မဟုတ် အငြိမ်းစားယူပြီးဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်။''ဆိုသည့်ပြဌာန်းချက် ရှိသည်ဆိုသော်ငြား ''[https://www.moi.gov.mm/index.php/news/81370]'' ထုတ်ပြန်ချက်သည် ဦး..အစား ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး အသုံးအနှုန်းကိုသာ ဆက်လက်သုံးနှုန်းခြင်းမျိုး တွေ့နေရပါသည်။သို့ဖြစ်ပါ၍ လက်ရှိ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက်များတွင် ဖော်ပြထားခြင်းမရှိသေးသည့် "ဦး" တပ်ခြင်းမျိုးကို ရှောင်ကြဉ်သင့်ပြီး၊ မူရင်းအထောက်အထားများအတိုင်းသာ တိကျစွာ မှတ်တမ်းတင်သင့်ထားသည်ဟု ယူဆပါသည်။ဦးဟု ပြောင်းလဲချိန်တွင်မှ လိုက်ပါပြောင်းလဲသင့်ပါသည်။ဝီကီပီးဒီးယားသည် သမိုင်းမှတ်တမ်းတင်ရာနေရာဖြစ်သဖြင့် လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသည့် အခြေအနေမှန်ကို ထင်ဟပ်စေရန်အတွက် တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက်ပါ အသုံးအနှုန်းများအတိုင်းသာ အသုံးပြုသင့်သည်ဟု ယူဆပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၅၈၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :Hi, Ko @[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], :I only put that comment for U Nyo Saw and Nan Ni Ni Aye's role as members of Hluttaw, which ended constitutionally. For MAH, I don't know anymore, even he is not USDP party and ppl are putting USDP as his party. God knows what at this stage. Good luck! [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၂၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::ဟုတ်ကဲ့ဗျာ၊ ညိုစောနဲ့ နန်းနီနီအေးတို့ရဲ့ လွှတ်တော်သက်တမ်း ကိစ္စတွေကို သေချာပြင်ဆင်ပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ::ကျွန်တော် အဓိက ပြောချင်တာက '''<nowiki/>'ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး'<nowiki/>''' နဲ့ '''<nowiki/>'ဦး'''' အသုံးအနှုန်း ကိစ္စပါ။ အခုလောလောဆယ် တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက်တွေမှာ 'ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး' လို့ပဲ သုံးနှုန်းနေသေးသရွေ့တော့ ကျွန်တော်တို့ဘက်က 'ဦး' ဆိုတာကို လာပြင်ရင် လက်မခံဘဲ ဒီအတိုင်းပဲ ထားရှိသင့်လား ပြောင်းနေတာကို လက်ခံပေးလိုက်ကြမလား။ သူတို့ဘက်က တရားဝင် ပြောင်းလဲသုံးနှုန်းလာတဲ့ အခါကျမှပဲ ကျွန်တော်တို့ ဝီကီမှာ လိုက်ပြင်ကြတာက ပိုပြီးကောင်းမလား။ အခုအချိန်က ဘယ်သူက တပ်ကို ကိုယ်စားပြုသလဲ၊ ဘယ်သူက ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကို ကိုယ်စားပြုသလဲဆိုတာတွေကလည်း တော်တော်လေး ရှုပ်ထွေးနေတဲ့ အချိန်ဖြစ်နေလို့၊ ဝီကီအယ်ဒီတာတွေအနေနဲ့ အသုံးအနှုန်းပိုင်းမှာ ပိုပြီး သတိထားကြမလားဆိုတာ တိုင်ပင်ရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၉၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :::I have no idea, but follow the usage by state media at this stage as they are official and final. Even now, MAH is just a president-elect and he has sworn into office, thus this term of office hasn't started yet. For now, let's just keep it that way until they all are sworn in into offices. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၃၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::I just have ONE idea. ကျနော်က အမြဲလိုလို officeholder infobox မှာ နာမည်တွေ ထည့်ရင် ဦး/ဒေါ်/မစ္စတာ/မောင် တို့ကို မထည့်တော့ဘူး။ redundant လေးဖြစ်လို့။ ကျစ်ကျစ်လစ်လစ် ဖြစ်တာ ကောင်းပါတယ်။ အထူးသဖြင့် infobox လိုမျိုးမှာဆိုရင်။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၁၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :::::Infobox မှာ ဦး/ဒေါ် ထည့်မထည့်နဲ့ပတ်သက်ပြီး [[ဝီကီပီးဒီးယား:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်_(ဝေါဟာရ)/မော်ကွန်း_၁#မြန်မာအမည်_နှင့်_လင့်ခ်များ|အရင်တုန်းက ဆွေးနွေးခဲ့ဖူးတာ]] ရှိပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၅:၄၇၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::::Thanks for sharing the previous discussion pr. လေ့လာမှတ်သားရပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ် သတ်မှတ်ချက်တွေပေါ့။ ကိုနင်ဂျာက အနှစ်ချုပ်ရေးတဲ့ထဲမှာ infobox ဦး/ဒေါ်/ဗိုလ် အကြောင်း မပါဘူးနော်။ ကိုနင်ဂျာက အပေါ်မှာ ဆွေးနွေးတာတော့ တွေ့လိုက်တယ်ဗျာ။ As for me, I am okay with the group consensus. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၈၊ ၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::::အတော်လေးကို ကောင်းပါတယ်။ဆွေးနွေးကြတာတွေက။ကျေးဇူးပါ ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၃၊ ၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == မြတ်ကို == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[မြတ်ကို]] စာမျက်နှာမှာ ဆက်ခံသူထည့်တာ မပေါ်ဘူး ဖြစ်နေလို့ပါ။ကူညီပေးပါအုံးခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၂၉၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :office2 ပါရာမီတာမှာ ပြဿနာရှိနေပုံရတယ်။ လောလောဆယ် 2 ကို ကျော်ပြီးပြင်ထားတယ်။ အားတဲ့အချိန် တမ်းပလိတ် ပြန်ပြင်ပေးပါမယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၂:၁၄၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::ဟုတ်ကဲ့..ကျေးဇူးပါခင်ဗျာ... [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၁၈၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == သောင်းအေး စာမျက်နှာကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[သောင်းအေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)]]စာမျက်နှာကို တစ်ချက်စစ်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။[[သောင်းအေး]] နဲ့ အတူတူပဲလားမသိ။ယခုအခါ [[တပ်မတော်စစ်ဆေးရေး အရာရှိချုပ်]]အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ဆိုတာက သောင်းအေးမှာ မပါတော့ စစ်ကြည့်စေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၁၉၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :အတူတူပဲ ဖြစ်ဖို့များပါတယ်။ "သောင်းအေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)" စာမျက်နှာမှာက ကိုးကားတွေ မပါတော့ redirect ပဲ လုပ်လိုက်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၁:၄၈၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::တစ်လက်စထဲ လွှတ်တော်တွေရဲ့ အစည်းအဝေးကျင်းပနေပုံတွေ၊အမတ်နေရာခွဲဝေမှု ပုံစံချပ်တွေကို ဘယ် [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Categories|ကဏ္ဍ]] တွေထဲ ထည့်ရမလဲဆိုတာပါ လမ်းညွန်ပေးခဲ့ပါအုံးခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၅၃၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[သန်းမောင်]] စာမျက်နှာဖန်တီးနေရင်း အလိုအလျောက် အကောင့်က ထွက်သွားပြီး အခြားအကောင့်နဲ့ စာမျက်နှာတက်သွားပါတယ်။စိစစ်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၆၊ ၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :::IP-user account နဲ့ create သလိုဖြစ်သွားတာပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၃:၀၄၊ ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == တမ်းပလိတ်ကိစ္စ == [[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ခင်ဗျာ [[အောင်နိုင်သူ]] စာမျက်နှာအောက်က တမ်းပလိတ်: မင်းအောင်လှိုင် အစိုးရအဖွဲ့ က ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရသူတွေကို ဝင်ပြင်မရ ဖြစ်နေတယ်။ပျက်သွားတာလား ဒါမှမဟုတ် ဘာလို့လဲလို့မသိဘူး အဆင်ပြေရင်အဲ့ဒါလေးပါ ဝင်ကိုင်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၁၊ ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :okay, will take a look. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၄၂၊ ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုနီစာရင်ကိုဖျက်ခြင်း == မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုနီစာရင်းကို ဖျက်ချ တာကို ဆွေးနွေးချင်တယ်။ အဲ့ဒီ စာရင်းက တိုက်ခိုက်ခြင်း ၊ ဘက်လိုက်ခြင်း၊ မုန်းတီးခြင်းမဟုတ်ဘူး။ လက်ရှိ အမှန်တရားစာရင်းဖြစ်တယ်။ မြန်မာပြည်တွင်း တရာဝင် သတင်းဌာန တွေ့ ကလဲ မြန်မာခရိုနီ စာရင်းကို ပြုစုထား တွေ့ရှိတယ်။ Attack ခေါင်စဉ်တပ်ပြီး ဖျက်ချတာတော့မကောင်းပါဘူး။ ဆောင်းပါးရေးတဲ့သူကို လေးစားမှု့ မရှိသလို့ ခံစားရပါတယ်။ ဖျက်သင့်တယ်လို့ ယူဆရင် ဆွေးနွေးချက် ဖွင့်ပြီး ဆွေးနွေးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Myanmar Wik|Myanmar Wik]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Myanmar Wik|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၀၀၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :ဝီကီပီးဒီးယားရှိ ''မည်သည့်'' စာမျက်နှာတွင်မဆို '''သက်ရှိထင်ရှား ပုဂ္ဂိုလ်များအကြောင်း ရေးသားထားသော အချက်အလက်များ'''တွင် တည်းဖြတ်သူများသည် ဂရုပြုဆင်ခြင်ရမည်။ ယင်းကဲ့သို့အကြောင်းအရာများသည် အင်မတန်တိကျမှန်ကန်ရန် လိုအပ်ပြီး ဝီကီပီးဒီးယား၏ ပင်မ မူဝါဒသုံးခုနှင့် ကိုက်ညီရပါမည်။ :[[ဝီကီပီးဒီးယား:NOT|ဝီကီပီးဒီးယားသည် စွယ်စုံကျမ်းတစ်ခုသာဖြစ်ပြီး]] အတင်းအဖျင်း သတင်းစာ မဟုတ်ပေ။ လူအများ၏ ဘဝအကြောင်းများကို စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ်ရာဖြစ်အောင် သို့မဟုတ် အရှက်ရဖွယ်ရာ သတင်းများ ပျံ့နှံ့စေရန် ဖော်ပြရမည့် နေရာမဟုတ်ပေ။ တည်းဖြတ်သူများသည် ဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များကြောင့် သက်ရှိပုဂ္ဂိုလ်များအပေါ် ထိခိုက်နစ်နာမှု ရှိ၊ မရှိကို အစဉ်အမြဲ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည်။ ဤမူဝါဒသည် ဆောင်းပါး၏ အဓိကဇာတ်ကောင်ဖြစ်သူသာမက ဆောင်းပါးအတွင်း ဖော်ပြခြင်းခံရသည့် မည်သည့် သက်ရှိပုဂ္ဂိုလ်နှင့်မဆို သက်ဆိုင်ပြီး၊ ဆွေးနွေးချက်စာမျက်နှာများ အပါအဝင် ဝီကီပီးဒီးယား၏ မည်သည့်နေရာတွင်မဆို သက်ရောက်မှုရှိသည်။ :အချက်အလက်တစ်ခု၏ ခိုင်လုံမှုကို သက်သေပြရန် တာဝန်မှာ ထိုအချက်အလက်ကို ထည့်သွင်းသူ သို့မဟုတ် ပြန်လည်တင်ပြသူ၏ တာဝန်သာ ဖြစ်သည်။ ကိုးကားချက်မပါသော အချက်အလက်များကို ခိုင်လုံကြောင်း သက်သေမပြနိုင်ပါက ဝီကီပီးဒီးယား၏ စည်းမျဉ်းအရ လက်ခံနိုင်ဖွယ်မရှိကြောင်း သတိပြုရမည် ဖြစ်ပေသည်။ :ဝီကီပီးဒီးယားသည် အွန်လိုင်းစွယ်စုံကျမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး အပြန်အလှန်လေးစားမှုရှိသော အရည်အသွေးမြင့် စွယ်စုံကျမ်းကို တည်ထောင်ခြင်းနှင့် အသုံးပြုရာတွင် စိတ်ပါဝင်စားမှုရှိသည့် လူတစ်ဦးချင်းစီပါဝင်သော [[metawiki:The Wikipedia Community|အွန်လိုင်း အသိုင်းအဝိုင်း]]တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ဝီကီပီးဒီးယားသည် သင့်ကိုယ်ပိုင်အတွေးအခေါ်များ၊ ဆန်းစစ်လေ့လာချက်များ သို့မဟုတ် သတင်းအချက်အလက်အသစ်များကို ဖြန့်ချိရန် နေရာမဟုတ်ပါ.အဆိုပါ စည်းမျဥ်းများအတိုင်း ပယ်နုတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၁၁၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ. စိစစ်ခံယူမှုပြုပါတယ်ခင်ဗျာ။[[ဝီကီပီးဒီးယား:NOT|ဝီကီပီးဒီးယားသည် စွယ်စုံကျမ်းတစ်ခုသာဖြစ်ပြီး]] အတင်းအဖျင်း သတင်းစာ မဟုတ်ပေ။ လူအများ၏ ဘဝအကြောင်းများကို စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ်ရာဖြစ်အောင် သို့မဟုတ် အရှက်ရဖွယ်ရာ သတင်းများ ပျံ့နှံ့စေရန် ဖော်ပြရမည့် နေရာမဟုတ်ပေ။အဲ့ စည်းမျဥ်းအတိုင်း ဖျက်ချခဲ့ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၁၈၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်" (Businessperson) နဲ့ "ခရိုနီ" (Crony) ဆိုတာ အဓိပ္ပာယ် အလွန်ကွာခြားပါတယ်။ ::* '''စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်:''' ဒါဟာ အလုပ်အကိုင် သို့မဟုတ် ဂုဏ်ပုဒ်ဖြစ်ပါတယ်။ ::* '''ခရိုနီ:''' ဒါဟာ စွပ်စွဲချက် သို့မဟုတ် ဝေဖန်ချက် (Label) ဖြစ်ပါတယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ သက်သေမရှိဘဲ လူတစ်ယောက်ကို "ခရိုနီ" လို့ တံဆိပ်ကပ်တာဟာ အဲဒီလူရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာကို တိုက်ခိုက်ခြင်း (Character Assassination) မြောက်ပါတယ်။ ::သက်သေမခိုင်လုံလျှင် မရေးသင့် (No Reliable Sources)ပါဘူး။ '''"သက်သေခိုင်မာမှရေး"''' ဆိုတာ ဝီကီရဲ့ အခြေခံအကျဆုံး စည်းမျဉ်းပါ။တစ်ဦးတစ်ယောက်ရဲ့ စွပ်စွဲချက် သို့မဟုတ် လူမှုကွန်ရက်ပေါ်က ကောလာဟလတွေကို အခြေခံပြီး ရေးလို့မရပါဘူး။အကယ်၍ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းတွေ ဒါမှမဟုတ် ခိုင်လုံတဲ့ သတင်းဌာနတွေကနေ (ဥပမာ - Sanctions စာရင်းဝင်ခြင်း စသဖြင့်) တရားဝင် ဖော်ပြထားတာမျိုးရှိမှသာ "ဝေဖန်ခံရမှု" အနေနဲ့ ကိုးကားပြီး ရေးသားသင့်ပါတယ်။သတင်းဌာနတိုင်းမှာ နောက်ကွယ်က ထောက်ပံ့ပေးထားတဲ့ အဖွဲ့အစည်း ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်ပိုင် နိုင်ငံရေးအမြင် (Editorial Line) ရှိတတ်ပါတယ်။အချို့သတင်းဌာနတွေဟာ လူတစ်ဦးတစ်ယောက်ကို တိုက်ခိုက်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် ဝါဒဖြန့်ဖို့ (Propaganda) အတွက်ပဲ ရေးသားလေ့ရှိပါတယ်။ဒါကြောင့် ဝီကီပီးဒီးယားမှာ '''"ဘက်လိုက်သော သတင်းရင်းမြစ်"''' တွေကို ရှောင်ကြဉ်ဖို့ အမြဲတိုက်တွန်းထားပါတယ်။သတင်းဌာနအချို့ဟာ သတင်းဦးဖို့ကိုပဲ အဓိကထားပြီး သေချာစိစစ်ခြင်းမရှိဘဲ တင်ပြတတ်ပါတယ်။'''"ကြားရသည်"''' သို့မဟုတ် '''"သတင်းအရ သိရသည်"''' ဆိုတဲ့ ခိုင်လုံမှုမရှိတဲ့ စကားလုံးတွေ သုံးပြီး ရေးသားတဲ့ သတင်းတွေကို ဝီကီမှာ သက်သေအဖြစ် သုံးလို့မရပါဘူး။ဝီကီပီးဒီးယားက လိုချင်တာဟာ '''Reputable''' (နာမည်ဂုဏ်သတင်းရှိပြီး)၊ '''Editorial Oversight''' (အယ်ဒီတာအဖွဲ့က အဆင့်ဆင့် စစ်ဆေးထားတဲ့) သတင်းဌာနမျိုးကိုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။သတင်းဌာနတစ်ခုမှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် '''"သတင်း" (News Report)''' နဲ့ '''"အာဘော်/ဆောင်းပါး" (Opinion Piece/Editorial)''' ဆိုတာ ကွာခြားပါတယ်။ဆောင်းပါးရှင် တစ်ဦးတစ်ယောက်ရဲ့ အာဘော်ဟာ အဲဒီလူရဲ့ အမြင်သက်သက်သာ ဖြစ်လို့ "ခရိုနီ" လို့ သုံးနှုန်းထားရင်တောင် အဲဒါကို "အချက်အလက်" (Fact) အနေနဲ့ ဝီကီမှာ ယူသုံးလို့ မရပါဘူး။မြန်မာ့ပတ်ဝန်းကျင်မှာ "ခရိုနီ" (Crony) ဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေကို '''နိုင်ငံရေးအရ တိုက်ခိုက်ဖို့ (Political Attack)''' သို့မဟုတ် '''ဂုဏ်သိက္ခာချဖို့ (Social Punishment)''' အတွက် လက်နက်တစ်ခုလို အသုံးများလာတာကို တွေ့ရပါတယ်။ဒီအသုံးအနှုန်းဟာ ဝီကီပီးဒီးယားလို စွယ်စုံကျမ်းမျိုးမှာ ဘာကြောင့် အန္တရာယ်ရှိသလဲဆိုတာကို အချက်အချို့နဲ့ ထပ်လောင်းတင်ပြချင်ပါတယ် -"ဘယ်လောက်အထိ ချမ်းသာရင် ခရိုနီလဲ" သို့မဟုတ် "ဘယ်လို လုပ်ငန်းမျိုး လုပ်ကိုင်ရင် ခရိုနီလဲ" ဆိုတာကို တိကျတဲ့ ဥပဒေကြောင်းအရ သတ်မှတ်ချက် မရှိပါဘူး။ အဲဒီအစား လူထုရဲ့ အမြင် သို့မဟုတ် သတင်းဌာနတွေရဲ့ အာဘော်ပေါ်မှာပဲ မူတည်နေတာပါ။ ဒါကြောင့် ဝီကီပီးဒီးယားလို နေရာမျိုးမှာ ဒီစကားလုံးကို သုံးနှုန်းခြင်းဟာ '''အစွဲ (Subjectivity)''' ပါဝင်နေပါတယ်။ဝီကီပီးဒီးယားမှာ "ခရိုနီစာရင်း" လို့ ခေါင်းစဉ်တပ်လိုက်တာနဲ့တင် အဲဒီစာရင်းမှာ ပါဝင်တဲ့သူတွေအားလုံးကို အထောက်အထားမရှိဘဲ "လူဆိုး" တွေအဖြစ် တံဆိပ်ကပ်လိုက်သလို ဖြစ်သွားစေပါတယ်။ဝီကီပီးဒီးယားဟာ '''စစ်တလင်း မဟုတ်သလို၊ တရားရုံးလည်း မဟုတ်ပါဘူး။''' အကယ်၍ လူတစ်ယောက်ကို "ခရိုနီ" လို့ လူသိများနေရင်တောင်မှ ဝီကီတည်းဖြတ်သူက "သူသည် ခရိုနီဖြစ်သည်" လို့ မရေးရပါဘူး။အဲဒီအစား "X သတင်းဌာန သို့မဟုတ် Y အဖွဲ့အစည်းက ၎င်းအား ခရိုနီအဖြစ် သတ်မှတ်ဖော်ပြခဲ့သည်" လို့သာ ကိုးကားချက်နဲ့တကွ (Attribution) ရေးသားရမှာဖြစ်ပါတယ်။ဘယ်လိုလူမျိုးကို ခရိုနီလို့ ခေါ်မလဲဆိုတဲ့ တိကျတဲ့ စံနှုန်းမရှိဘဲ ကိုယ်မကြိုက်တဲ့သူဆိုရင် "ခရိုနီ" လို့ ပြောနေကြတာဟာ တိုက်ခိုက်မှုသက်သက် (Personal Attack) သာ ဖြစ်ပါတယ်။အခုလိုမျိုး ရမ်းပြောနေတဲ့ စာရင်းတွေကို ဝီကီပီးဒီးယားမှာ လာတင်တာဟာ ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ ခိုင်လုံမှုကို အသုံးချပြီး လူတစ်ဖက်သားကို ဂုဏ်သိက္ခာချဖို့ ကြိုးစားတာပဲ ဖြစ်ပြီး ဝီကီပီးဒီးယားကို အသုံးချခြင်းတာဖြစ်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၄၉၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Myanmar Wik|Myanmar Wik]], @[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], ခရိုနီစာရင်းဆိုတာဟာ "[[:en:Wikipedia:Articles for deletion/List of dictators (2nd nomination)|အာဏာရှင်များ စာရင်း]] နဲ့ အလားတူပါပဲ။ [[WP:NPOV|ဘက်မလိုက်တဲ့အမြင်]] နဲ့ ရေးသားဖော်ပြဖို့ မဖြစ်နိုင်တဲ့အတွက် ခရိုနီများ စာရင်း၊ အာဏာရှင်များ စာရင်းဆိုတာတွေကို ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ရေးသားဖော်ပြခြင်း ရှိမှာမဟုတ်ပါဘူးဗျာ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၅:၀၂၊ ၁၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] မှတ်သားထားပါမယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၀၇၊ ၁၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဟုတ်ကဲ့ပါဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Myanmar Wik|Myanmar Wik]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Myanmar Wik|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၄၅၊ ၁၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == အောင်နိုင်သူ(ဇွဲကပင်) == ငါ့ အကြောင်းတင်ထားတာ ဆွေးနွေးချင်လို့ [[အသုံးပြုသူ:AUNGNAINGTHU007|AUNGNAINGTHU007]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:AUNGNAINGTHU007|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၀၆၊ ၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:AUNGNAINGTHU007|AUNGNAINGTHU007]] ဆွေးနွေးဖို့ ဖိတ်ခေါ်တာကို ကြိုဆိုပါတယ်ဗျ။ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဆောင်းပါးကိစ္စဆိုရင်တော့ အောက်ပါ လမ်းညွန်ချက်များချမှတ်ထားတာရှိတော့ လေ့လာ ဆောင်ရွက်လို့ရပါတယ်ခင်ဗျာ။ :* [[:en:Wikipedia:Conflict_of_interest|Wikipedia:Conflict of interest]] :* [[:en:Wikipedia:Autobiography|Wikipedia:Autobiography]] :[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၀၅၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::ငါ က စာရေးဆရာ ပါ ::မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်းဝင်အမှတ် ၁၀၃၉ ပါ ::အဓိကတော့ ငါ့ကဗျာ ငါ့စာပေ တွေ နောက်လူတွေဖတ်နိုင်ဖို့နဲ့ ငါ့ အကြောင်းကို နောက်လူတွေ လေ့လာဖို့ ငါ့အကြောင်းကို မင်းတို့ဆီမှာ တင်ပေးစေချင်ပါတယ်။ ::ငါဘာသကါသေတေံ ပြဖို့ လိုပ်သလဲ [[အသုံးပြုသူ:AUNGNAINGTHU007|AUNGNAINGTHU007]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:AUNGNAINGTHU007|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၅၂၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :::ငါ လက်ရှိ ဆိုရင် :::Bullet ဂျာနယ်နဲ့ Statesmans ဂျာနယ်မှာ ပင်တိုင်ဆောင်းပါးရေးသလို မြဝတီသတင်းစာ မြဝတီမဂ္ဂဇင်း ငွေတာရီ သုတအလင်းမဂ္ဂဇင်း ပြည်သူ့တပ်မတော်စာစဥ် နဲ့ အခြားသော မဂ္ဂဇင်း စာစောင်များစွာမှာလည်း ငါစာရေးလျက်ရှိပါတယ် :::အေပြီလ ၈ ရက်ကပဲ ငါကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး က စာပေ အနုပညာဆု ပေးခဲ့ပါသေးတယ် :::အဲဒီသတင်း က မြန်မာ့ရုပ်သံ မြဝတီရုပ်သံ နဲ့ ရတနာ ပုံသတင်းစာ တို့မှာ ပါလာပါသေးတယ် :::မင်းလိုချင် ရင် ငါ Link ပို့ထားလို့ရပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:AUNGNAINGTHU007|AUNGNAINGTHU007]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:AUNGNAINGTHU007|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၅၇၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::ဝီကီပီးဒီးယားမှာ '''"ကိုယ့်အကြောင်းကိုယ် ရေးတာကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ပိတ်ပင်ထားပါတယ်။ဥပမာ [[ရန်မျိုးသိန်း]] ကို ကြည့်ပါ ။အထင်အရှားတွေ့ရပါတယ်။ဘာ့ကြောင့်လဲဆိုတော့ ကိုယ့်အကြောင်း ကိုယ်တိုင်ရေးတဲ့ ဆောင်းပါးအချို့ရှိနေတာ ရှိပေမယ့် ခွင့်မပြုထားတာကို ပြတာပါ။ တကယ်လို့ ရေးခဲ့ရင်တောင် အဲဒီလူဟာ ထင်ရှားအရေးပါမှု (Notability) ရှိကြောင်း ခိုင်လုံတဲ့ ထောက်ခံချက်တွေ ပါရပါမယ်။အခုကိစ္စမှာတော့ Admin က '''User space''' ထဲကို ရွှေ့လိုက်တာတွေ့ရပါတယ်။ "ဒါဟာ စွယ်စုံကျမ်းဝင် ဆောင်းပါးမဟုတ်သေးဘူး၊ Promotion ဆန်နေတယ်" လို့ မှတ်ချက်ပြုလိုက်တာနဲ့ အတူတူပါပဲဗျ။တကယ်ပဲ ထင်ရှားတယ်ဆိုရင်တောင် တခြားသူတစ်ယောက်က ရေးပေးတာက ပိုပြီး Standard ဖြစ်ပါတယ်ဗျ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၀၄၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::[[ဝီကီပီးဒီးယား:ကိုယ်တိုင်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ]] ဒီမှာ ဝင်ရောက်လေ့လာနိုင်ပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၀၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == Pages using bar box without float left or float right == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။[[သန့်ဇော်လွင်]] စာမျက်နှာမှာ [[:ကဏ္ဍ:Pages using bar box without float left or float right|Pages using bar box without float left or float right]] ဆိုပြီး ဖျောက်မရဖြစ်နေလို့ ဇယားမှာ ပြဿနာရှိနေတာလား ဘာ့ကြောင့်လဲဆိုတာ အချိန်ရရင် စစ်ဆေးပေးပါအုံးခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၄၄၊ ၁၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :{{tl|bar box}} ထဲက tracking category ကြောင့်ပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၂:၄၀၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း) == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း)|ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]၊ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း)]] ဒီစာမျက်နှာတွေကို ပြန်လည်စိစစ်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ အကုန်လျှောက်ပြင်နေကြတာတွေကို.. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၃၂၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == The King's Warden == @[[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] The King's Warden က တောင်ကိုရီးယားအသုံးအနှုန်းတွေကို တစ်ချက်လောက် စစ်ပြီး ဝိုင်းကူပေးစေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၅၊ ၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == နယူးကလီးယား (သို့) နျူကလီးယား == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။[[ဖူကုရှိမ အမှတ် ၁ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ]] ဟာ [[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] အောက် နဲ့ ထို [[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ|ကဏ္ဍ:]] ဟာ [[:ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] အောက်တွင် ရှိနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။စက်ရုံကို [[ဖူကုရှိမ အမှတ် ၁ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ|နျူကလီးယား]] လို့ သုံးပြီး [[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ|ကဏ္ဍ]] ကို နယူးကလီးယားလို့ သုံးနေတာက မတူညီမှုကို ဖြစ်စေပါတယ်။ဘယ် စာလုံးရွေးသုံးကြမလဲ ဆိုတဲ့ ဆွေးနွေးစရာလဲ ဖြစ်လာပါတယ်။ကျနော်က [[ရူးပ်ပူရ် နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ]] ကို ရေးထားတော့ [[:ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] လို့ သုံးမလားလို့ စီစဥ်ထားပါတယ်။နျူကလီးယား နဲ့ နယူးကလိယား တစ်ခုခု ရွေးဖြစ်ရင် ဖျက်တာတွေ ပြင်တာတွေ လုပ်ကြရမှာပါ။ ကျနော်ကတော့ .... တည်ဆဲအဏုမြူစွမ်းအင်ဥပဒေ၏ အခန်း(၁၂)၊ “တားမြစ်ချက်များ” ပါ ပုဒ်မ၊ (၂၉)၊ ပုဒ်မ(၃၀)၊ ပုဒ်မ (၃၁) နှင့် ပုဒ်မ(၃၂) တို့တွင် “မည်သူမျှ နျူကလီးယားပစ္စည်း၊ ရေဒီယိုသတ္တိကြွပစ္စည်း သို့မဟုတ် ရောင်ခြည်ထုတ် ကိရိယာကို ပြည်တွင်းသို့ တင်သွင်းရန်နှင့် ပြည်ပသို့ တင်ပို့ရန် ကြိုတင် ခွင့်ပြုချက်၊ မှတ်ပုံတင်‌ လက်မှတ် လျှောက်ထားခြင်း နှင့် လိုင်စင်မရှိဘဲ တင်သွင်းခြင်း၊ တင်ပို့ခြင်း လက်ဝယ် ထားရှိခြင်း၊ အသုံးပြုခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သိုလှောင်ခြင်း၊ ဖြန့်ဖြူးခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်းချခြင်းနှင့် ဌာနမှဆက်လက် သုံးစွဲရန်မသင့်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်ကို ဆက်လက်၍ လက်ဝယ် ထားရှိခြင်း၊ အသုံးပြုခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သိုလှောင်ခြင်း၊ ဖြန့်ဖြူးခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်းချခြင်း မပြုရ” ဟု တားမြစ် ပြဋ္ဌာန်းထားပါသည်။ ဆိုတဲ့ ပြဌာန်းချက်ကို ကိုးကားပြီး [https://www.daemyanmar.com] နျူကလီးယား လို့ သုံးချင်ပါတယ်။လမ်းညွန်မှုကို ခံယူပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၂၄၊ ၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ၊ဒီကိစ္စက ကျန်နေပါသေးတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၄၁၊ ၁၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ::"နျူကလီးယား" အသုံးအနှုန်းကို သဘောတူပါတယ်ဗျာ။ Please proceed. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၅:၄၅၊ ၁၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ. [[:ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] [[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] ကို "နျူကလီးယား" အသုံးအနှုန်း နဲ့ <bdi>[[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ|ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] [[:ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] အဖြစ် ပြောင်းလဲဆောင်ရွက်ပြီးဖြစ်ပါတယ်။ နယူကလိယားစက်ရုံများကို ဖယ်ရှားပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ။</bdi> [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၁၊ ၁၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ::::{{Done}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၅:၀၃၊ ၁၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == အမှတ်တံဆိပ်လိုဂို ကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ခင်ဗျာ။ https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Logo_of_of_the_Ministry_of_Hotels,_Tourism_and_Culture.svg ကို တစ်ချက်စစ်ကြည့်ပေးပါလားခင်ဗျာ။အဆင်မပြေ ဖြစ်နေလို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၁၀၊ ၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :Logo တွေက ဖန်တီးတဲ့ ရက်စွဲကို သေချာ မဖော်ပြနိုင်ရင်၊ ဒါမှမဟုတ် Free license ဖြစ်တယ်ဆိုတာ မပြနိုင်ရင် copyrighted ဖြစ်ပါတယ်။ [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Deletion_requests/Files_uploaded_by_Ninjastrikers ဒီနမူနာ] ကို ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၇:၁၇၊ ၁၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ . . [[:ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ]] က မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများကို ဆိုလိုတာဖြစ်လို့ ပိုမိုရှင်းလင်းမြင်သာအောင် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများ လို့ အမည်ပြောင်းရင် ပိုကောင်းမလား၊နိုင်ငံအလိုက် တိုက်ပွဲများက ရှိပြီးသားဆိုတော့ ပိုအဆင်ပြေနိုင်မယ်လို့ ယူဆပါတယ်။@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၄၂၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :English wiki အလိုက် ထားရှိတာ ပိုမိုသင့်တော်သလားလို့။ အစ်ကို ဆွေးနွေးချက်ကိုလည်း နားလည်ပါတယ်။ အခုနောက်ပိုင်း ENG category မှာ battle/war တွေကို tactical ဆန်မှုအေပါ်မှာပဲ သုံးကြတာများတာကို တွေ့ရတယ်။ ဥပမာ -အီရန်စစ်ပွဲ၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်ပွဲတွေဆိုရင် လိုမျိုးဆိုရင် conflict/ပဋိပက္ခ အောက်မှာ ထားရှိတာ များလားတယ်။ battle/war category ကို သိပ်မသုံးကြဘူး။ အာ့ကြောင့် ကျနော်က ပဋိပက္ခကဏ္ဍများကို ပြန်လည်မွမ်မံနေတာပါ။ :နောက်ပိုင်း ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ တိုက်ပွဲတွေက ပဋိပက္ခများအောက်မှာ ပိုမိုထားရင် သင့်တော်သမလားလို့။ battle/war category ကလည်း စစ်သမိုင်းအောက်မှာတော့ အကြုံဝင်ပါတယ်။ :တိကျတဲ့ အဖြေတော့ ကျနော့်မှာ မရှိပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၅၆၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ::[[:ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ]] ကို '''ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများ''' ဆိုပြီး ပြောင်းကြမလားလို့ တိုင်ပင်တာပါ။ဒီမတူတဲ့ ကဏ္ဍနှစ်ခုကြားမှာ အဓိကကွာခြားချက်က ပါဝင်ပတ်သက်မှုနဲ့ တည်နေရာသတ်မှတ်ချက် ဖြစ်ပါတယ်။ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ ဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းက မြန်မာနိုင်ငံ သို့မဟုတ် မြန်မာ့တပ်ဖွဲ့တွေ ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့သမျှ တိုက်ပွဲအားလုံးကို စုစည်းတဲ့အတွက် ဘယ်သူတွေ တိုက်ပွဲဝင်သလဲဆိုတဲ့ Actor ကို ဦးစားပေးတဲ့ ပိုမိုကျယ်ပြန့်တဲ့ ကဏ္ဍမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ တဖက်မှာတော့ ပြန်ပြင်ချင်တဲ့ '''ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများ''' ဆိုတာကတော့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ပထဝီဝင်နယ်နိမိတ်အတွင်းမှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ တိုက်ပွဲတွေကိုသာ တိကျစွာ ရည်ညွှန်းတာဖြစ်လို့ တည်နေရာကို ဦးစားပေးတဲ့ ပိုမိုရှင်းလင်းတဲ့ ပုံစံမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံအလိုက် တိုက်ပွဲများဆိုတဲ့ ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ စံနှုန်းသတ်မှတ်ချက်နဲ့ ယှဉ်ကြည့်မယ်ဆိုရင် တည်နေရာကို အခြေခံတဲ့ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများ ဆိုတဲ့ အမည်က ပိုပြီး စနစ်ကျပြီး ရှာဖွေရလွယ်ကူတဲ့အတွက် ဆွေးနွေးရခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ ပဋိပက္ခကဏ္ဍများကို ပြန်လည်မွမ်းမံနေတဲ့အပေါ် ဆွေးနွေးချက်မရှိပါဘူး။'''နောက်ပိုင်း ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ တိုက်ပွဲတွေက ပဋိပက္ခများအောက်မှာ ပိုမိုထားရင် သင့်တော်မလားလို့''' ဒီအချက်ကတော့ ဆွေးနွေးစရာဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ ကဲ့သို့သော တိုက်ပွဲတွေကို တိုက်ပွဲလို့ သုံးမှ ပိုအဆင်ပြေပြီး အဲ့လောက် မပြင်းထန်ရင်တော့ ပဋိပက္ခလို့ဆောင်ရွက်သင့်ပါကြောင်း။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၈၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :::ကျနော်တို့မှာ Manual of Style က [[:en:Wikipedia:Manual_of_Style/Military_history#Conflicts_and_operations|Wikipedia:Manual of Style/Military history - Wikipedia]] က အဓိက ဆင်းသက်တာဆိုတော့ အစ်ကို ကောင်းသလို လုပ်တာ အဆင်ပြေပါတယ်။. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၃၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ။ဒီကိစ္စကို အပြီးသတ်ပေးပါအုံး၊မူလအတိုင်းထားမလား၊ပြင်မလားဆိုတာကို၊ပြင်မယ်ဆိုရင်တော့ ရွေ့ရမှာပေါ့၊ဒီအတိုင်းပဲ သင့်တော်တယ်ဆိုရင် ဒီအတိုင်းပဲ ဆက်ထားပြီး အခြားအလုပ်တွေကို ဆက်ကြတာပေါ့။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၀၉၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ::မူလကဏ္ဍကိုတော့ မရွှေ့ဘဲနဲ့ ''ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများ''' ကိုပဲ အသစ်ဖန်တီးပြီး '''ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ''' အောက်မှာပဲ subcategory လုပ်လိုက်တာ အဆင်ပြေမယ် ထင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၆:၅၅၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] Since you are the administrator, I will abide by your decision. The history is always there. In the future, if there is a record that I requested such a correction, it is there [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၃၃၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == မြန်မာ-တရုတ် ပိုက်လိုင်းများ == @[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] အဆင်ပြေကြရင် [[မြန်မာ-တရုတ် ပိုက်လိုင်းများ]] inbox ကို ဝိုင်းဝန်း ပြင်ဆင်ပေးကြပါအုံး။မြေပုံက လွဲနေလို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၂၇၊ ၃၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း == @[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ဆရာ ဝီကီမှာ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း ဆောင်းပါးက လိုအပ်နေတာကို တွေ့မိတယ်။ဆရာ အားရင် အဲ့ဆောင်းပါး ရေးပေးပါလား။[[:ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) ခရိုင်များ]] ကလည်း အဆင်သင့်ရှိနေပြီးသား ဆရာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၁၉၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) :ဟုတ်ကဲ့။ အားရင် ဝင်ရေးပါမယ်။ [[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၄၊ ၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) == မုန်းကိုးမြို့/မုံးကိုးမြို့ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။မုံးကိုးမြို့ ဆိုပြီး [https://www.moi.gov.mm/iprd/news/23559] [https://www.moi.gov.mm/sites/default/files/local-info/2020-06/last_muuchyminy.pdf] နိုင်ငံပိုင်သတင်း နဲ့ ထွေအုပ်ရဲ့ ၂၀၁၉ အချက်အလက်တွေမှာ ဖော်ပြထားတာကြောင့် မုံးကိုးလို့ ပြန်လည် ပြင်ဆင်ခွင့်ပြုပါခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၇၊ ၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) :နှစ်ခုစလုံးတော့ သုံးကြတယ်ဗျ။ ([https://www.dop.gov.mm/sites/dop.gov.mm/files/publication_docs/monekoest.pdf], [https://www.moi.gov.mm/news/46728]) အသုံးများမယ်ထင်တာကို ပင်မထားပြီး ကျန်တစ်ခုကို Redirect အနေနဲ့တော့ ထားခဲ့လိုက်လို့ရပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၇:၁၄၊ ၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) ::မြို့ ဆိုင်းပုဒ် အမည်ကိုပဲ သုံးကြတာပေါ့ ခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၁၄၊ ၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) == ဆောင်းပါး နှင့် ကဏ္ဍ ကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[:ကဏ္ဍ:တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အချင်းချင်း ပဋိပက္ခများ]] နဲ့ [[တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] မှာ ထည့်သွင်းထားတဲ့ ကဏ္ဍ တွေနဲ့ စပ်လျဥ်းပြီး တစ်ချက်စစ်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ.ရှုပ်ထွေးနေတာများရှိရင် ကျစ်လစ်ပေးပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၄၀၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) k6qsgoan8c4yiv2veyje0zq54c6td2t 1040476 1040471 2026-06-24T07:04:54Z Ninjastrikers 22896 /* ဆောင်းပါး နှင့် ကဏ္ဍ ကိစ္စ */ အကြောင်းပြန်ခြင်း 1040476 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Zawzawaungthwin ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, like 'Interwikis' and updating images from Commons, etc. So don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၆၊ ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ (UTC) == ဧပြီ ၂၀၂၂ == [[File:Information.svg|25px|alt=Information icon]] မင်္ဂလာပါ၊ ကျွန်ုပ်ကတော့ [[User:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဖြစ်ပါတယ်။ မကြာသေးမီက သင်ဟာ [[:ဖုန်ကြားရှင်]]&nbsp;မှ&nbsp; အကြောင်းအရာများကို လုံလောက်စွာ ရှင်းပြခြင်း မရှိဘဲ ဖယ်ရှားလိုက်တယ်ဆိုတာကို သတိပြုမိလိုက်ပါတယ်။ နောင်အခါ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ သင်ပြုလုပ်တဲ့ ပြင်ဆင်မှုများမှာ လုံလောက်တဲ့ [[H:ES|တည်းဖြတ်ခြင်း အတိုချုပ်]]ကို ဖော်ပြပေးနိုင်ရင် အခြားသူတွေအတွက် အကူအညီဖြစ်မှာပါ။ ဒါဟာ မှားယွင်းပြုလုပ်မှုတစ်ခု ဖြစ်တယ်ဆိုရင် မစိုးရိမ်ပါနဲ့။ ဖယ်ရှားလိုက်တဲ့ အကြောင်းအရာများကို ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းပြီးပါပြီ။ စမ်းသပ်မှုတွေ ပြုလုပ်ချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:Sandbox|sandbox]] ကို အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ ကျွန်ုပ် အမှားပြုလုပ်မိတယ်လို့ သင်ယူဆခဲ့ရင်၊ ဒါမှမဟုတ် မေးမြန်းစရာရှိတယ်ဆိုရင် [[User_talk:Ninjastrikers|ကျွန်ုပ်ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာ]]မှာ စာတိုချန်ခဲ့နိုင်ပါတယ်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။<!-- Template:uw-delete1 --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၂:၅၂၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၂ (UTC) :ကျနော့်ကို တည်းဖြတ်ခွင့်ပိတ်ပင်ထားတာတွေ့လို့ ဘယ်လိုပြန်လည်ဆောင်ရွက်ရမလဲ သိချင်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၂၃၊ ၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] Do you use any VPN while editing Wikipedia? [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၄:၂၇၊ ၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC) :::ကိုနင်ဂျာရေ “[[သန်းသန်းဆွေ]]” ကိစ္စ ဆွေးနွေးကြရအောင်။သူက ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ပါ။သူ့ကို အမျိုးသမီးဝန်ကြီး ကဏ္ဍထဲ ထည့်သွင်းသင့်တယ်လို့မြင်တယ်။နိုင်ငံဝန်ထမ်းက ကျယ်ပြန့်ပါတယ်။ပြဌာန်းထားတဲ့ ဗဟိုဘဏ်ဥပဒေအရ ဆို သူက ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပါ။ဝန်ကြီး လို့ မသုံးစေချင်ရင် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ် များ ဆိုတာက ပိုသင့်တော် မလား။နိုင်ငံ ဝန်ထမ်းက မဖြစ်သင့်ဘူးလို့ မြင်လို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၄၉၊ ၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC) ::::ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌက [[ပြည်ထောင်စုအင်္ဂါစဉ်]]မှာ ၂၀ ဦးမြောက်မှာတော့ရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် သူ့နေရာကို ဝန်ကြီးဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲတာမျိုး မတွေ့မိတဲ့အတွက် ဝန်ကြီး ကဏ္ဍကနေ ဖယ်လိုက်တာပါ။ ဘယ်ကဏ္ဍနဲ့ သင့်လျော်မလဲ ကြည့်တော့ အင်္ဂလိပ်ဆောင်းပါးမှာ ထည့်ထားတဲ့ civil servants ကိုပဲ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းအနေနဲ့ ထည့်လိုက်တာပါ။ သီးခြားကဏ္ဍအနေနဲ့ "မြန်မာနိုင်ငံ ဗဟိုဘဏ်၏ ဥက္ကဋ္ဌများ" ဆိုပြီး လုပ်မယ်ဆိုရင်လည်း ရပါတယ်။ "မြန်မာနိုင်ငံ ဗဟိုဘဏ်၏ ဥက္ကဋ္ဌများ" ဆောင်းပါးရယ်၊ တခြားသော ဥက္ကဋ္ဌအကြောင်း ဆောင်းပါးတွေ ဖန်တီးပြီး ထည့်ထားသင့်တဲ့ ကဏ္ဍပါ။ ဒါကလည်း [[:en:Category:Governors_of_the_Central_Bank_of_Malaysia]] ကို နမူနာကြည့်ပြီး ပြောတာပါ။ ဝန်ကြီးလို့ ဘယ်နေရာမှာမှ ရည်ညွှန်းထားတာ (ကျွန်တော့အနေနဲ့) မတွေ့မိတဲ့အတွက် ဝန်ကြီးကဏ္ဍထဲမှာတော့ မထည့်သင့်ဘူးလားလို့ပါဗျ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၃:၀၉၊ ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC) :::::ဟုတ်ကဲ့။ဝန်ကြီးကဏ္ဍ ကနေ ဖယ်ရှားလိုက်တာ သဘောတူလက်ခံပါတယ်။ဖြစ်လည်းဖြစ်သင့်ပါတယ်။ ဗဟိုဘဏ် အပါအဝင် ရုံးနဲ့ကောင်စီ၊ကော်မရှင် ၉ ခုကို   “ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းများ” များလို့ ရည်ညွှန်းသတ်မှတ်ဖော်ပြထားတာရှိတော့ ပြည်ထောင်စုအဆင့် အဖွဲ့အစည်း ပုဂ္ဂိုလ်များ ဆိုရင်ရော။သင့်တော်မလား။နိုင်ငံဝန်ထမ်း နဲ့ စာရင်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၃၅၊ ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC) ::::::Agree and please proceed. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၅:၂၅၊ ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC) :::::::အောင်ကို နှင့် ပတ်သတ်ပြီး သံတူကြောင်းကွဲ စာမျက်နှာ ဖန်တီးမှု အဆင်မပြေ၍ ပြုလုပ်နိုင်သည့် နည်းလမ်းမျှဝေပေးစေလိုပါတယ်. ခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၁၈၊ ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::အဆင်ပြေသလို လုပ်ကြည့်ထားပါတယ်။အမှားအယွင်းလုပ်ဆောင်မိတယ်ဆိုရင် ပြင်ဆင် ပေးပါခင်ဗျာ @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၂၉၊ ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC) :::::::::အဆင်ပြေပါတယ်ဗျ။ စကားမစပ် [[ဝီကီပီးဒီးယား:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်_(အဆိုပြုချက်များ)#Portal_နှင့်_Draft_အမည်ညွှန်း_ထည့်သွင်းရန်|ဒီနေရာက Portal နဲ့ Draft အမည်ညွှန်းအတွက်]] အဆိုပြုထားတာကို ဝင်ရောက်ဆွေးနွေးပေးပါဦးဗျ။ ကျေးဇူးပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၃:၄၅၊ ၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::::ကိုနင်ဂျာရေ ကျနော်  [[ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဆင့်ခေါ်ရေး ဗဟိုအဖွဲ့]] စာမျက်နှာ မှာ ဇယားဆွဲတာ လိုအပ်ချက်ရှိနေလို့ အဆင်ပြေရင် ကျေးဇူးပြု၍ ပြင်ဆင်ပေးစေလိုပါတယ် ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၁၊ ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC) :::::::::::နည်းနည်းပြင်လိုက်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၄:၁၆၊ ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ...[[မြန်မာ့ အစားအစာ]]  ဆောင်းပါး ရဲ့ အမျိုးအမည်များ အက္ခရာစဉ် က သွင်ပြင်ပိုင်းမှာ မညီမညာဖြစ်နေပုံပဲ။အဆင်ပြေရင် ညှိပေးစေချင်ပါတယ် ခင်ဗျာ။နောက်ပြီး ဆောင်းပါးအပေါ် ကျနော့်ရဲ့ နောက်ပြန်ပြင်မှုမှာ လိုအပ်ချက်ရှိခဲ့ရင်လည်း ပြင်ဆင်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၃၂၊ ၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ (UTC) :::::::::::::အင်္ဂလိပ်ဝီကီဖက်က [[:en:Burmese cuisine]] ကို ပြန်ပြီး ရေးနိုင်ရင်တော့ ပိုကောင်းမယ်။ ခုတော့ columns-list ပုံစံပဲ ပြင်ပေးလိုက်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၄:၃၀၊ ၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] Thanks..I will try. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၁၉၊ ၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ (UTC) == Autopatrolled granted == [[File:Wikipedia Autopatrolled.svg|right|80px]] Hi Zawzawaungthwin, I just wanted to let you know that I have added the [[WP:AUTOPAT|autopatrolled user right]] to your account. This means that pages you create will automatically be marked as 'reviewed'. Autopatrolled is assigned to prolific creators of articles, where those articles do not require further review, and may have been [[WP:RFP|requested]] on your behalf by someone else. It doesn't affect how you edit; it is used only to manage the workload of new page patrollers. Since the articles you create will no longer be systematically reviewed by other editors, it is important that you maintain the high standard you have achieved so far in all your future creations. Please also try to remember to add relevant [[Wikipedia:Stub|stub tags]], [[Wikipedia:Categorization|categories]], and [[:en:Wikipedia:Orphan|incoming links]] to them. Feel free to leave me a message if you have any questions. Happy editing! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၄:၂၇၊ ၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC) :ကိုနင်ဂျာရေ...ဝီကီရဲ့ အကြောင်းအရာတစ်ခုမှာ အတိုချုပ်ဖော်ပြလို့ရတဲ့ ဥပမာသူက ဘယ်သူဘယ်ဝါဆိုတာကို ဘယ်လို ထည့်သွင်းရတာလဲဗျာ။ကျနော် မသိလို့ လမ်းညွှန့်ပေးပါအုံး။ဥပမာ ဦးထွန်းထွန်းဦး ဆို သူက ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ် အဲ့လိုမျိုးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၂၊ ၅ မေ ၂၀၂၄ (UTC) ::[[En:Wikipedia:Short description|short description]] လိုမျိုးကို ပြောတာထင်တယ်။ <nowiki>{{short description}}</nowiki> သုံးပြီး ရေးတာကတော့ enwiki တစ်ခုတည်းမှာပဲ ရသေးတာလို့ ကျနော်သိထားတယ်။ ပုံမှန်အနေနဲ့ မိုဘိုင်းလ်မှာ မြင်ရတဲ့ အတိုချုပ်ကိုတော့ wikidata ရဲ့ description အောက်က သက်ဆိုင်ရာ ဘာသာစကားနေရာမှာ ထည့်ထားလို့ရပါတယ်။ ဥပမာ [[အောင်ဆန်း]]ရဲ့ [https://my.m.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 မိုဘိုင်းဗားရှင်း]မှာ မြင်ရတဲ့ "မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင်" ဆိုတာကို သူ့ရဲ့ [[D:Q194161|ဝီကီဒေတာ]]က Description > Burmese မှာ ရေးထားပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၄:၂၂၊ ၅ မေ ၂၀၂၄ (UTC) :::ဟုတ်ကဲ့ အောင်ဆန်း “ မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင်” အဲ့လိုမျိုးပါခင်ဗျ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၉၊ ၅ မေ ၂၀၂၄ (UTC) :ကိုနင်ဂျာ ရေ အဆင်ပြေရင်  မြန်မာ–ချက်သမ္မတနိုင်ငံ ဆက်ဆံရေး ကို လိုအပ်တာတွေ တည်းဖြတ်ပြင်ဆင်ပေးပါအုံး။နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးအကြောင်း ရေးသားနေတာတွေ့လို့ တတ်သလောက်မှတ်သလောက်လေး ကူညီပေးထားပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၄၉၊ ၁၆ မေ ၂၀၂၄ (UTC) ::ကူညီဖြည့်စွက်ရေးသားပေးတာ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၉:၁၀၊ ၁၇ မေ ၂၀၂၄ (UTC) :::ချက်-မြန်မာ Map မှာ နည်းနည်းလိုအပ်ချက်ရှိနေသေးတယ် ထင်တယ်။ကူညီပေးပါအုံး။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၁၀၊ ၁၇ မေ ၂၀၂၄ (UTC) ::::မြေပုံက ဆွဲထားပြီးသား မရှိလို့ မပေါ်တာပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၃:၂၁၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၄ (UTC) :::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာန က ဝန်ကြီးအပြောင်းအလဲတွေကို ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်ထားထာမှာ လိုအပ်ချက်တွေရှိလို့ ပြင်ဆင်ပေးပါအုံးဗျာ.. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၀၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၄ (UTC) ::::::Done and thanks for updating. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၃:၄၁၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၄ (UTC) :::::::မေလ ၂၄ရက်နေ့က ဘဏ်ပုံတစ်ပုံကို ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီးမှုမဟုတ် ဖေ့ဘုတ်က ဖြစ်ဖွယ်ရှိတယ်ဆိုပြီး မှတ်ချက်ပေးထားတာတွေ့ရပါတယ်။ဒီပုံက ကျနော် ဖုန်းနဲ့ လျှပ်တပြတ် ရိုက်ထားတဲ့ပုံ ဖြစ်ပါတယ်။စံနှုန်းအရ ပယ်ဖျက်ပြီး ဖြစ်တဲ့အတွက် ဘာမှမပြောလိုပေမယ့် နောက်ပိုင်းတွေကျရင် ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီးမှုတွေကို စိစစ်ပြီးမှ ပယ်ဖျက်စေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၂၄၊ ၁ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] စိစစ်ပေးဖို့ပဲ အကြံပြုတာပါခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၂၂၊ ၁ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) :::::::::ဟုတ်ကဲ့။ အကြံပြုတာကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ များသောအားဖြင့် ကိုယ်တိုင်ရိုက်ကူးထားတဲ့ ပုံအများစုရဲ့ metadata မှာ ရိုက်ကူးမှု အချက်အလက်တွေ (ကင်မရာအမျိုးအစား၊ ရိုက်ကူးရက်စွဲ၊ အချိန်) စတာတွေ ပါဝင်လေ့ရှိပါတယ်။ metadata ကို အတုလုပ်လို့ရတယ်ဆိုပေမယ့် အဲလိုမျိုး အချက်အလက်စုံလင်တာရယ်၊ ပုံအချိုးအစား မြင့်မားမှု၊ ဖိုင်အရွယ်အစား ကြီးမှုစတာတွေအပေါ်မူတည်ပြီး ကိုယ်တိုင်ရိုက်တဲ့ ဓာတ်ပုံဟုတ်မဟုတ် ယေဘုယျ ဆုံးဖြတ်လေ့ရှိပါတယ်။ အစ်ကို့တင်လိုက်တဲ့ပုံရဲ့ metadata မှာ ကင်မရာအချက်အလက်တွေ မပါဝင်ဘဲ FBMD နဲ့ စတဲ့ စာသားပဲပါနေတာရယ် ဖိုင်အရွယ်အစားငယ်တာကြောင့်ရယ်မို့ ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီးမှု မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ ယူဆလိုက်တာပါ။ (FB ရဲ့ ကင်မရာနဲ့ ရိုက်တာ၊ ဒါမှမဟုတ် FB ကနေ ဒေါင်းလုပ် လုပ်ထားတဲ့ပုံတွေမှာ ကင်မရာအချက်လက်မပါဘဲ FBMD ကုဒ်တွေသာ ပါဝင်လေ့ရှိပါတယ်)။ Commons မှာလည်း အဲဒီလို FBMD ပုံမျိုးတွေဟာ ဖျက်ချခံရလေ့ရှိပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၃:၁၀၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] Thank you for this explanation, I will definitely keep it in mind [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၅၈၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဆရာ ကျနော် ပုံတွေ တင်မရတာ လနဲ့ချီကြာနေပါပြီ တင်မယ်ဆိုတိုင်းဝင်မရပါဘူး ခင်ဗျာ။ဘယ်လိုဆောင်ရွက်ရမလဲ လမ်းညွန်ပေးပါအုံး ခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၂၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::မြန်မာဝီကီမှာလား။ Commons မှာလားဗျ။ မြန်မာဝီကီမှာဆိုရင် တင်လို့ရတဲ့နေရာနှစ်ခု ရှိပါတယ်။ [[ဝီကီပီးဒီးယား:ဖိုင်တင်ကူညီကိရိယာ]] ကနေ non-free ပုံတွေတင်လို့ရသလို [[အထူး:ဖိုင်တင်ရန်]] ကနေလည်း manual တင်လို့ရပါတယ်။ ဝင်လို့မရတာဆိုတာ ဘယ်လို အမှားပြနေသလဲဗျ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၆:၁၆၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) == Discussion of current problem with VPN. == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] Due to the current situation in our country, We are facing very complicated problems with VPN. I'm fine with using VPN. If I don't use it, there is a problem of not being able to new post also new editorials .Please suggest me the best. How should I do it? [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၄၁၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) :Please wait, I will create the information pages about how to. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၈:၂၉၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) ::Please see [[ဝီကီပီးဒီးယား:အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ထားသူများ]]. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၈:၄၅၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) :::IPBE သက်တမ်းမကုန်ခင် နိုဝင်ဘာလကုန်လောက်ကျ တစ်ခေါက်ပြောပေးပါ။ အဲကျရင် IPBE သက်တမ်းထပ်တိုးပေးပါမယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၄:၃၈၊ ၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) == မျောက်ကျောက်ရောဂါ စာမျက်နှာအသစ် == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကျနော်ဖန်တီးလိုက်တဲ့ မျောက်ကျောက်စာမျက်နှာမှာ မြေပုံညွှန်းကို မြန်မာမှု ပြုလိုက်မိတာရှိပါတယ်။မှားတာရှိသွားရင် ပြင်ဆင်ပေးပါခင်ဗျာ။စာမျက်နှာရဲ့ လိုအပ်ချက်များကို လည်း ထောက်ပြပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၁၁၊ ၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ (UTC) == Join the Myanmar Wikimedia Community User Group (MWCUG)! == We are a community of passionate volunteers working to promote free knowledge in Myanmar through Wikimedia projects like Wikipedia, Wiktionary, and more. Our goal is to support minority language projects and increase Burmese-language contributions. Whether you're an experienced editor or just starting out, we'd love for you to join us and make an impact! Visit us here: [[metawiki:Myanmar_Wikimedia_Community_User_Group|Myanmar Wikimedia Community User Group]]. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၃:၀၃၊ ၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ (UTC) == မြေပုံအညွှန်းထည့်ခြင်း == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ.. ကျနော် မြေပုံအညွှန်းမထည့်တတ်လို့ပါ။ဥပမာဗျာ မြို့တစ်ခု၊ကျေးရွာတစ်ခု အဲ့နေရာကို ဖော်ပြချင်ရင် ဘယ်လိုပြရသလဲ..လမ်းညွန်ပေးစေလိုပါတယ်... [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၄၀၊ ၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) :[[:တမ်းပလိတ်:Coord]] ကို သုံးပါတယ်။ Lat:Long သိဖို့တော့လိုပါတယ်။ Infobox မှာ ထည့်သုံးမယ်ဆိုရင် <code> |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ </code> နဲ့ <code> |coordinates = '''&#123;{coord|'''''latitude'''''|'''''longitude'''''|'''''coordinate parameters'''''|'''''template parameters'''''}&#125;''' </code> လိုပါတယ်။ ဥပမာ <code> &#123;{coord|19|45|N|96|6|E|type:city_region:MM-18|display=it}} </code> infobox မှာ မဟုတ်ဘဲ [[:တမ်းပလိတ်:Coord]] ချည်းသပ်သပ်လည်း သုံးလို့ရပါတယ်။ အသေးစိတ်ကို [[:တမ်းပလိတ်:Coord]] ရဲ့ documentation မှာ ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၈:၅၃၊ ၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) VPN သုံးပြီး ပြင်ဆင်မှုတွေလုပ်နေတာကြာပြီ ခုတစ်လောလက်တော့ နဲ့ဆို VPN ဖွင့်ပြင်လည်းမရ ပိတ်ပြင်လည်းမရ ဖြစ်နေပါတယ်။တည်းဖြတ်မှုမလုပ်ရတာ ရက်အတော်ကြာပြီ။ဖုန်းနဲ့ဆိုရပြီး ဖုန်းနဲ့ပြင်ဆင်ရတာ လက်တော့လောက်မလွယ်တော့ ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ ကိုနင်ဂျာ Please @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၃၅၊ ၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) :ဗီပီအန်သုံးပြီး ပြင်နိုင်ဖို့ [[ဝီကီပီးဒီးယား:အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ထားသူများ|အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ခွင့်]] တစ်နှစ်သက်တမ်း သတ်မှတ်ပေးလိုက်ပါတယ်။ သက်တမ်းပြည့်ခါနီး ဆက်လက်အသုံးပြုဖို့လိုအပ်တယ်ဆိုရင် ပြန်ပြောပေးပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၁:၅၆၊ ၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) ::Thanks [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၄၉၊ ၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) ::ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ..@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကျနော် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း မှာ ပြင်ဆင်မှုအချို့ ဆောင်ရွက်လိုက်တာရှိပါတယ်ခင်ဗျာ. အဆင်မပြေဖြစ်နေတဲ့အတွက် ကူညီဆောင်ရွက်ပေးစေလိုပါတယ်။ကျေးဇူးတင်စွာဖြင့်.. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၅၊ ၂၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ.နိုင်မြန်မာ စာမျက်နှာမှာ ကျနော် ဘောက်ထည့်လိုက်တာ..လိုအပ်ချက်ရှိသွားလို့ ကူညီပေးစေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၇၊ ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကျော်စိုးဦး ကျော်မျိုးမင်း တို့ကို မြန်မာဂျာနယ်လစ် များ လို့ သုံးနှုန်းရန် သင့်၊မသင့်။ကူကီးပြည်သွေးစည်းညီညွှတ်ရေးကောင်စီ ရဲ့ ဆွေးနွေးချက်ကို ဖျက်ပစ်မှု မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ စံနှုန်းတွေ မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်လာပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၉၊ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) ::::ငါးမင်းဆွေ တို့ ဇော်မိုးဟိန်း တို့ အောင်မင်း တို့ကို ရေးတင်ရင်လဲ လက်ခံဖို့ ရှိ၊မရှိ သိလိုပါတယ် ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၄၊ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) :::::(တရားဝင်)သတင်းမီဒီယာဌာနရဲ့ သတင်းသမားတွေဖြစ်တာကြောင့် နှစ်ယောက်စလုံးက Notable ဖြစ်တယ်လို့တော့ ပြောလို့ရတယ်။ ဒါပေမယ့် ဘက်မလိုက်တဲ့ ဆောင်းပါးဖြစ်ဖို့တော့ လိုပြီး third party sources တွေ လိုပါတယ်။ enwiki ကဆောင်းပါးလို NPNew ကိုပဲ ပြန်ကိုးကားထားတာတွေဖြစ်နေတာကတော့ အဆင်မပြေဘူးပေါ့။ ပထမတစ်ကြိမ်ရေးလာတုန်းက အမွှမ်းတင်ပြီး ကြေညာတစ်ခုလို ရေးထားတာကြောင့် ဖျက်လိုက်ပါသေးတယ်။ ကူကီးပြည်သွေးစည်းညီညွှတ်ရေးကောင်စီ ကတော့ လောလောဆယ် ရေးထားတဲ့အတိုင်းဆိုရင်တော့ ဖျက်လိုက်ရမယ့် သဘောမှာရှိတယ်။ အကုန်လုံးက Propaganda/Advert ပုံစံဖြစ်နေတယ်။ ကျန်တဲ့သူတွေထဲမှာ ငါးမင်းဆွေ အကြောင်းကတော့ third party ကိုးကားတွေရှိတာမို့ ရေးလို့ရနိုင်မယ်။ ကျန်နှစ်ယောက်ကတော့ မဖြစ်နိုင်သေးဘူးလို့ထင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၇:၁၁၊ ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] အခုလို ရှုပ်ထွေးပွေလီနေတဲ့ ကာလကြီးထဲမှာ သမိုင်းဖြစ်ရပ်တွေ၊လူပုဂ္ဂိုလ်အကြောင်းအရာတွေကို စနစ်တကျနဲ့ ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် မေးမြန်းရတာမို့လို့ အမှားအယွင်းရှိခဲ့ရင် စိတ်မရှိကြပါနဲ့ဗျာ... [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၉၊ ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ...ကျော်စိုးဦး သံတူကြောင်းကွဲ စာမျက်နှာနဲ့ ပတ်သတ်ပြီး လိုအပ်ချက်ရှိခဲ့ရင် ပြင်ဆင်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ... [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၀၊ ၉ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) :::::::အဆင်ပြေပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၂:၂၉၊ ၁၃ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။ ကျနော် [[အယ်လ်ဘာစင်မြို့]] စာမျက်နှာကို စာလုံးပေါင်းလွဲမှားပြီး Done လုပ်လိုက်မိတဲ့အတွက် ပြန်ညွန်းမထားဘဲ အမည်မှန် အယ်လ်ဘာဆန်မြို့ သို့ ပြောင်းရွှေ့ ပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၄၉၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::ဆောင်းပါးနာမည်ပြောင်းတာက confirmed user တွေလုပ်လို့ရပါတယ်။ စာမျက်နှာညာဖက်အပေါ်က Move (ရွှေ့ရန်) ကို နှိပ်ပြီး နာမည်ပြောင်းလို့ရပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၁:၅၈၊ ၂၆ မေ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံရေးပါတီတွေကို ပြင်ဆင်ပြီး ရေးထားကြရင် ကောင်းမလား ။စကစက အခု ၂၆၇ မြို့နယ်မှာရွေးကောက်ပွဲလုပ်မယ်လို့ ပြောနေပါတယ်။လက်ရှိရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က တည်ဆဲလို့ ကြေညာထားတာက ၅၆ပါတီ ရှိနေပါတယ်။ဒါကို ဥပမာ ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း တည်ဆဲနိုင်ငံရေးပါတီများစာရင်း၊၂၀၂၁ ပြန်လည်မှတ်ပုံတင်သည့် နိုင်ငံရေးပါတီများ စာရင်း စသည်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ရင်ကောင်းမလား ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၅၆၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::good idea. Love it. How about we start with a sandbox and edit from there and discuss accordingly?? [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၆၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] Welcome [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၃၈၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::အစ်ကိုပဲ sandbox ကနေ စလိုက်ပါနော်။ ကျနော် ပါဝင်လိုက်ပါမယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၅၈၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ် ကို ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊အဖွဲ့အစည်းများ၏ အကြီးအကဲ ထဲ ထည့်လို့မရပါဘူး.သူက ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်မို့လို့ပါ ။လက်ရှိမှာ ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊အဖွဲ့အစည်း (၉) ခုပဲရှိပြီး အဲ့ဒီ့ထဲ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းဖြစ်တဲ့ ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ် နဲ့ ရုံးမပါပါဘူးခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၅၈၊ ၁၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::ဟုတ်၊​ကောင်းပါပြီ. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၅၂၊ ၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော်တို့ ရွေးကောက်ပွဲစာမျက်နှာတွေကို အပိုင်းလိုက် ဖြတ်လိုက်ကြရအောင်။ဥပမာ ၂၀၁၂ ကြားဖြတ်ပေါ့ဗျာ.အဲ့စာ မျက်နှာဆိုရင် အဲ့ကာလက တည်ဆဲပါတီ စာရင်း၊ပြီးတော့ အဲ့ရွေးကောက်ပွဲ နဲ့ထင်ရှားဖြစ်ရပ် စသည်တို့ပေါ့ဗျာ.တစ်နေရာထဲမှာ အပြီးအပြတ်ဖတ်လို့ရတဲ့ ပုံစံမျိုးပေါ့.ဝိုင်းကူညီပေးပါအုံး [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၀]] မှာ ကျန်တာတွေရှိရင်လဲ ဖြည့်စွက်ပေးပါအုံး [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၃၆၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::အိုကေနော်။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၇၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော် [[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၂|ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၂]] မှာ နည်းနည်းတော့ ဝင်ဖြည့်ထားပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၀၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::အစ်ကိုက ရွေးကောက်ပွဲဆောင်းပါးများကို တစ်သမတ်တည်း ခေါင်းစဉ် ရှိစေချင်တယ်၊ ဟုတ်? [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၁၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ဟုတ်တယ်ဗျ။ဆက်စပ်ကြည့်လို့ရတဲ့ ဟာတွေလည်း ပါစေချင်တယ်။မှတ်တမ်းယူချင်ရင်လည်း တစ်နေရာထဲမှာ အကုန်ရသွားစေချင်တာပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၃၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::ကောင်းပါပြီ။ အစ်ကိုရဲ့ flow ကို​ ယူလိုက်ပါတယ်။​ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၀၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅]] နဲ့ ပတ်သတ်ပြီး တစ်နေရာထဲမှာ အကြောင်းအရာစုံစုံလင်လင် ကို တစ်ခါတည်း ကြည့်ရှုနိုင်အောင် ဖြည့်စွက်ပေးနေတဲ့အပေါ် အထူးကျေးဇူးတင်ပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၀၇၊ ၃၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::Pleasure <3 [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၁၃၊ ၃၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော် စာမျက်နှာ အသစ်တွေ ရေးနေပါတယ်။ဝင်ကူပေးပါအုံး [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၅၃၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::okay naw [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၁၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] ဒီမှာ ကူပေးပါအုံး [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၃၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::အစ်ကို စလိုက်ပါတယ်။​ ကျနော် လိုက်လာခဲ့မယ်။​ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၅၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]] ဇယားဆွဲတာ တစ်ချက်ကြည့်ပေးပါအုံးခင်ဗျ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၄၂၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::::ok [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၅၃၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကာလုံစာမျက်နှာထဲမှာ အကြံပေးအဖွဲ့ကို မထည့်ဘဲ အကြံပေးအဖွဲ့ကို သီးခြားခွဲထုတ်ပြီး ခေါင်းစဥ်သစ် နဲ့ ရေးလိုက်ဖို့ကို အကြံပြုလိုပါတယ်။အကြံပေးအဖွဲ့ဟာ အစဥ်အမြဲမဟုတ်ဘဲ အခုလက်ထက် ကာလတစ်ခုအထိဘဲ ရှိမှာဆိုတော့ မူရင်း ကာလုံကောင်စီမှာထားရှိခြင်းက စာဖတ်သူတွေကို နောက်ပိုင်းမှာ တွေဝေ ရှုပ်ထွေးမှုဖြစ်စေမှာစိုးလို့ပါခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၅၊ ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::::::ဒီဇင်ဘာကျရင် ကာလုံသက်တမ်းက အပြောင်းအလဲရှိမှာဆိုရင် လက်ရှိက ကာလုံသမိုင်းတစ်ခု ဖြစ်တဲ့အခါတော့ ဒီလိုပဲ အရင်ထားရအောင်လေနော်။ မရုတ်ထွေးအောင် ယာယီသမ္မတအောက်မှာ ခေါင်းစဉ်အသေးနဲ့ ရေးလိုက်ပါတယ်။​ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၄၇၊ ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::::::Yes,I agree. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၅၇၊ ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ဦးညိုစောက ၅ဆက်မြောက် အစိုးရအဖွဲ့ လို့ သတ်မှတ်ရပါလိမ့်မယ် ။သူ့ရှေ့မှာ ဦးသိန်းစိန်၊ဦးထင်ကျော်၊ဦးဝင်းမြင့်၊အိမ်စောင့်အစိုးရ(၂၀၂၁-၂၀၂၅)တို့ ရှိနေလို့ပါ။ ဆွေးနွေးပေးပါအုံး။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၅၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::::::::agree, ako. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၅၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ok ပါဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၈၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] သမ္မတရုံးမှာ အရင်လက်ထက်က ဒုဝန်ကြီးတွေပါ ထည့်လိုက်ရင် ကောင်းမလားဗျ။ပြန်ရှာပြီး.ပိုပြည့်စုံသွားအောင် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၆၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::::::::::ဟုတ်၊ အစ်ကို။ ရှာရသမျှ ထည့်လိုက်ပါမယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၇၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော် အကြည့်မှားသွားတာ။ကျော်ထင်က ၂ခု ဖြစ်နေတယ်။ဒီတော့ ကျနော့်ရဲ့ စာမျက်နှာကို ပယ်လိုက်ဖို့ လုပ်ရတော့မှာပဲ.@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ကူပေးပါအုံး [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၃၉၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::သံတူကြောင်းကွဲစာမျက်နှာဆီကိုပဲ ပြန်ညွှန်းလိုက်ပါတယ် [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၆:၁၁၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) == ဆွေးနွေးချက်များ == @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ခင်ဗျာ [[စစ်ဥပဒေချုပ်]] စာမျက်နှာနဲ့ပတ်သတ်ပြီး မွမ်းမံပြင်ဆင်ပေးတာ ကျေးဇူးအထူးတင်ပါတယ်။အင်တာနက် ရှာဖွေမှုမှာ ကျနော်ဘက်က လိုအပ်ချက်တွေရှိသွားတာမို့ ရှာမရတဲ့အဆုံး အဟောင်းတန်းကနေ စာအုပ်အတွဲလိုက်ရှာပြီး သေသေချာချာဖတ်ပြီး ကောက်နုတ် ရေးလိုက်ရပါတယ်။ကိုးကားမှာလည်း ဖတ်ရှုလိုက်တဲ့ အခန်းခေါင်းစဥ်ပိုင်းလောက်ကိုပဲ ခြုံငုံ တတ်လိုက်ပါတယ်။အပိုဒ်တိုင်းကိုတော့ မတတ်ဖြစ်လိုက်ပါဘူး.လိုအပ်ချက်တွေကို ပံ့ပိုးပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးအထူးတင်ကြောင်း ပြောလိုပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၀၊ ၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], my pleasure ပါ bro..!🙂 [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၂၁၊ ၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] [[ဝန်ကြီးဌာန နှင့် အကြီးအကဲများ စာရင်း]] ရဲ့ အောက်ပိုင်းမှာ ပေါင်းစပ်ဖို့ အကြံပြုထားတဲ့ဟာရှိပါတယ်။အဆင်ပြေရင် ပေါင်းပေးစေချင်ပါတယ်။နောက်ပြီး ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၃၁ ရက် နောက်ပိုင်း ဝန်ကြီးများစာရင်းမှာ ၁ဦးထဲနဲ့ ဝန်ကြီးဌာန၂နေရာ ကိုင်ထားတဲ့ သူတွေရှိပါတယ်။အဲ့ဒါ ကျနော်မခွဲတတ်လို့ ကူညီပေးပါအုံး။ကျနော် အခု ဒုဝန်ကြီးစာရင်း ဖြည့်နေပါတယ်။လိုအပ်တာများရှိရင် ပြင်ဆင်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၄၄၊ ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] စစ်ထောက်ချုပ်ရုံးက ကျနော် ရေးလက်စကြီး ခင်ဗျားတို့ ရေးနေတယ်ဆိုရင် ကျနော် ရပ်လိုက်ပြီး အခြားဟာပဲ လုပ်လိုက်ပါ့မယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၆၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::အစ်ကို ရေးလက်စဆိုရင် ပိုတောင်းကောင်းတာပေါ့။ စစ်ရေး ရာထူး ဆောင်းပါးတွေ ကို @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ရေးတာ တွေ့တတ်လို့ တောင်းဆိုလိုက်တာပါ။ အစ်ကို @[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] စတင်ရေးလိုက်ပါနော်။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၉၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::ဒီဟာကို ရေးနေတာ ၂ ရက်လောက်တော့ရှိပြီး မပြီးသေးတာ စစ်ဆောင်းပါးတွေကို ကို @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ရဲ့မူနဲ့ဟန်အတိုင်း အတုခိုးရေးရတာပေါ့ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၁၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], ဘရားသား ရေးလက်စဆို ပိုအဆင်ပြေပါတယ်။ လိုတဲ့ အကိုးအကားတွေ၊ ရည်ညွှန်းတွေ၊ ဖြည့်စွက်ချက်တွေ လုပ်ပေးပါ့မယ်။ အသစ် စ ရေးဖို့က data မစုရေးသေးလို့ပါ။ ဆောင်းပါး frame ကို ဘရားသားပဲ စ တည်လိုက်ပါလား။ [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၃၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::ပြီးခါနီးနေပြီဗျ။စစ်ထောက်ချုပ်ကနေ အငြိမ်းစားယူပြီး ထင်ရှားသူများအထိ ရောက်နေပြီ သူက စာအုပ်တွေထဲက လိုက်ရှာမှ နည်းနည်းစုံလို့ မကျန်အောင် ထပ်ရှာနေလို့ ကြာနေတာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၅၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွ ကွယ်လွန် ဆိုပြီး သတင်းဌာန အချို့ တက်လာတာတွေ့လို့ ဝင်ဖြည့်လိုက်ပြီးကာမှ မကွယ်လွန်ဆိုပြီး ပြန်တက်လာလို့ ကျနော်ပြန်ဖျက်လိုက်ရတယ်။ဒီနေ့ကတော့ ကံဆိုးတဲ့နေ့ပါပဲ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၁၅၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::@[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], သတင်းဌာနတွေက ခုနောက်ပိုင်း Reliable source ဖြစ်/မဖြစ် တော်တော် စဉ်းစားရတယ်။ ဒါတောင် Reliable ဖြစ်ပါတယ်ဆိုတဲ့ တချို့သတင်းဌာနကြီးတွေတောင် controversial ဖြစ်တဲ့ သတင်းမျိုးဆို တစ်ဌာနနဲ့ တစ်ဌာန အာဘော်မတူကြတော့ နှစ်ခုစလုံးရဲ့ အာဘော်ကို citation လုပ်ပြီး ထည့်ရေးရတဲ့ အဖြစ်မျိုးတွေရှိတယ်။ ဖြစ်တတ်ပါတယ် ဘရို။ 😅 - [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၃၄၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ဟုတ်တယ် ဘရို လူပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာတွေဆို အတော့်ကိုသတိထားရတယ်။အချို့သော သတင်းဌာနကြီးတွေတောင်မှ အခုကာလမှာ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာတိုက်ခိုက်မှုတွေကိုပါ မသိမသာလုပ်လာကြတယ်။အဲ့ဒီ့ထဲ မျှောပါမသွားဖို့ အတော်လေးကို သတိထားနေရတယ်။ဝီကီဟာ ဝီကီပဲ ဖြစ်ရမယ်။သတင်းဌာန ဆန်ဆန်၊ပုဂ္ဂိုလ်ရေးတိုက်ခိုက်မှု ဆန်ဆန် မဖြစ်ရဘူးဆိုတဲ့ မူကို သတိထားပြီး အတင်းဖက်တွယ်ထားနေရတယ်။ခုဟာကလဲ နာရေးအကြောင်းအရာလည်း ဖြစ်နေပြန်၊နောက်ပြီး အထူးစိုးရိမ်ရဆိုတဲ့အခြေအနေဖြစ်နေပြန်တော့ မလွဲလောက်ဘူးဆိုပြီး ဖြည့်စွက်လိုက်တာ။နောက်ဆို ဒါကိုလည်း အထူးသတိထားရတော့မယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၄၀၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ဦးမြင့်ဆွေ ရဲ့ ကိုယ်ရေးအကျဥ်းထွက်လာပြီ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၂၇၊ ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) == ဆွေးနွေးမှုများ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။ဆောင်းပါး ၂ခု ပေါင်းစပ်ရန် လမ်းညွန်ထားတဲ့ [[ဘဖေ|ဘဖေ၊ဦး]] စာမျက်နှာ နဲ့ [[ဦးဘဘေ]] စာမျက်နှာ တို့ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေးသားခြင်း၊ကိုးကားချက်များ ထည့်သွင်းခြင်း ပေါင်းစပ်ခြင်းတွေ လုပ်ဆောင်ထားပါတယ်။လိုအပ်ချက်များရှိရင် ကူညီပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ပေးစေလိုပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၉၊ ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :အဆင်ပြေပါတယ်ဗျ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၃:၂၇၊ ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]] စာမျက်နှာကို ပြင်ဆင်မှုတွေနဲ့ ပတ်သတ်ပြီး ကာကွယ်မှု အတားအဆီးတစ်ခု လုပ်ဆောင်ပေးစေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။အခုအချိန်မှာ အပြန်အလှန်စွပ်စွဲမှုတွေ၊ ဝန်မခံမှုတွေနဲ့ ရှုပ်ထွေးနေချိန် မို့လို့ပါ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၂၃၊ ၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::{{done|semi-protection for one month}}. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၃:၂၇၊ ၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ...အခုတလော စာမျက်နှာတွေရဲ့ ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်မှုတွေကို အထူးသတိပြုစောင့်ကြည့်ပေးဖို့ မေတ္တာရပ်ခံပါတယ်။လတ်တလောသတိထားမိရသလောက် ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ စံချိန်စံနှုန်းတွေနဲ့ သွေဖယ်တဲ့ ပြင်ဆင်မှုတွေကို အင်အားအလုံးအရင်းနဲ့ကို ဆောင်ရွက်နေကြတာတွေ့နေမြင်နေရပါတယ်။ဘက်မမျှတဲ့ ရေးသားချက်တွေ၊တစ်ဖက်တတ်ဆန်တဲ့ပြင်ဆင်မှုတွေက ဝီကီရဲ့ ထင်ရှားအရေးပါမှုအပေါ် ယိမ်းယိုင်သွားစေနိုင်ပါတယ်။အခုအချိန် အခုကာလက ပိုမိုပြီး အရေးပါအရာရောက်နေတာမို့လို့ အကြံပြုတာပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၅၊ ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::အသိပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးပါ။ သတိထားပြီး စောင့်ကြည့်နေပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၂:၀၄၊ ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။ [[ဇော်ဝင်းရှိန် (စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်)|ဇော်ဝင်းရှိန်]] စာမျက်နှာနဲ့ပတ်သတ်ပြီး ဆွေးနွေးချင်လို့ပါခင်ဗျာ.စာမျက်နှာထဲ အကြောင်းအရာအသစ်တွေ ထပ်ဖြည့်သွင်းထားရာမှာ ဧရာဝတီရဲ့ သတင်းဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်လုံးကို ပုံစံမပြတ်ထည့်သွင်းထားတာ၊၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၉ရက်နေ့မှာ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးအောင်ကြည် ကိုယ်တိုင်က စီမံကိန်းနဲ့ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးကျော်ဝင်းကို တိုင်ကြားထားတဲ့ကိစ္စတွေဟာ အဂတိလိုက်စားမှု ဥပဒေ နဲ့ အရေးယူနိုင်ခြင်း မရှိတဲ့အကြောင်း တရားဝင်ထုတ်ဖော်ပြောကြားထားခဲ့တာရှိပါလျှက် ဦးကျော်ဝင်း ဟာ သူနဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ဖယ်ရှားခံရတယ်လို့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး အသရေဖျက်မှုမြောက်တဲ့ စာတွေရေးထည့်ထားတာ စတာတွေဟာ ဝီကီရဲ့ '''[[ဝီကီပီးဒီးယား:Biographies of living persons|သက်ရှိပုဂ္ဂိုလ်များ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိများ]]''' မူဝါဒနဲ့ သွေဖယ်နေပါတယ်။အစီအစဥ်တကျတည်းဖြတ်ခွင့် ပြုပါခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၈၊ ၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::You don't need to inform me. Please [[ဝီကီပီးဒီးယား:သတ္တိရှိပါ|be bold]] in editing. Thanks. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၃:၄၆၊ ၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။ကိုကိုဦး နှစ်ယောက်ဖြစ်နေတဲ့အတွက် [[ကိုကိုဦး]] သံတူကြောင်းကွဲ စာမျက်နှာ နဲ့ [[ကိုကိုဦး (ဝန်ကြီး)]] ဆိုပြီး ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်.အဆင်မပြေတာများရှိရင် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ပေးပါခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၁၉၊ ၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::{{like|username=Ninjastrikers}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၁:၅၂၊ ၃၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == ဟင်္သာတဦးမြ == @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော် ဝန်ကြီး [[ဟင်္သာတဦးမြ]] ကို ဖြည့်စွက်ရေးသားတာတွေ စလုပ်နေပါတယ်။နက်ဖြန်လောက်ဆို အပြီးသတ်နိုင်လောက်ပါပြီ။ ပြီးသွားတဲ့အခါကျရင် ဝိုင်းကူပေးပါအုံး။ခုကတော့ ရေးနေဆဲပါ။တစ်လက်စထဲ နိုင်ငံရေးပါတီတွေထဲက ထင်ရှားသူတွေတွေ့ခဲ့ရင်လည်း [[ဘရှိန်|ဦးဘရှိန်]] လိုမျိုး တစ်ခါတည်းရေးလို့အဆင်ပြေအောင် ကူပေးခဲ့ပါအုံး။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၀၈၊ ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :okay naw, ako. Thanks prr [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၂၈၊ ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် အသစ် စာမျက်နှာတော့ ဖန်တီးထားပါတယ် ခင်ဗျာ ။လိုတာပိုတာ စိစစ် ပေးနိုင်ပါတယ်။ နာမည်ကို @[[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] တစ်ချက် ကြည့်ပေးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၃၂၊ ၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == ဘာသာပြန်ဆောင်းပါးများ == @[[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] အချိန်ရရင် [[နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] နဲ့ [[ဆူရှီလာ ကာ့ရ်ကီ]] စာမျက်နှာတွေမှာ ဝင်ကူပေးပါအုံးဗျာ။ နီပေါ ဝန်ကြီးချုပ်တွေ နဲ့ ဘုရင်အမည်တွေကို။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၅၉၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နီပေါနိုင်ငံ၏ဝန်ကြီးချုပ်]] ဆောင်းပါးကို နီပေါနိုင်ငံ၏ဝန်ကြီးချုပ်(ယာယီ) ဆိုပြီး တစ်ဦးက စာမျက်နှာရွှေ့သွားပါတယ်။ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်...အစရှိတဲ့ ဆောင်းပါးလိုမျိုးဖြစ်တဲ့အရာကို ယာယီ ဆိုပြီး လာထည့်ပြောင်းသွားပါတယ်။နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ် ဆောင်းပါးဟာ နိုင်ငံတစ်ခုရဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူး ဆောင်းပါးသာဖြစ်ပါတယ်။လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးရဲ့ ဆောင်းပါးမဟုတ်ပါဘူး.ကျနော်ပြန်ရွှေ့တာ ရွှေ့မရဖြစ်နေပါတယ် အကူအညီတောင်းခံပါတယ် ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၃၀၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::revert ပြန်လုပ်ထားပါတယ်ဗျ။ @[[အသုံးပြုသူ:Mayor mt|Mayor mt]] ကိုမေယာရေ၊ [[နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ဆောင်းပါးက [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ဆောင်းပါးလိုမျိုး ဝန်ကြီးချုပ်တွေ စာရင်း၊ တာဝန်၊ ခန့်အပ်ပုံ စတာတွေကို ဖော်ပြထားတဲ့ ဆောင်းပါးပါ။ ယာယီ ဆိုတာမျိုး ပါစရာမလိုပါဘူးဗျာ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၃:၄၈၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကျေးဇူးပါ ကိုနင်ဂျာ.. ဆောင်းပါးက မပြီးသေးဘူး။ရေးလက်စကြီးမလို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၄၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :အခုလို ဝင်ကူခွင့်ရတာ ဝမ်းသာပါတယ်ခမျာ၊ ဟုတ်၊ ကျနော် အတတ်နိုင်ဆုံးအဲ့မှာ နာမည်လေးတွေကြည့်လုပ်ထားတယ်ဗျ၊ နီပေါ သမ္မတ နာမည်ကိုတော့ ရာမစန္ဒြ ပေါ်ဍေလ ဆိုပြီး နာမည်ဖလှယ်ရင် အဆင်ပြေလောက်လားဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Kaday Han Thaw|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၁၊ ၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] အဆင်ပြေပါတယ် ခင်ဗျ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၄၈၊ ၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == နိုင်ငံအမည်ကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ. အရှေ့တီမောဆိုတဲ့ အမည်ထက်ကို တီမောလက်စ်တေဆိုတဲ့ အမည် နဲ့ နိုင်ငံအဆင့် သံအမတ်ကြီးတွေ ခန့်အပ်မှုတွေကို ပြုလုပ်နေတာကြာပါပြီ.ဒီတော့ ကျနော်က [[တီမောလက်စ်တေ-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး]] ဖန်တီးထားပါတယ်။ခက်တာက ကဏ္ဍ တွေ ဖန်တီးတဲ့အခါမှာ မူလ လုပ်ထားတဲ့ အရှေ့တီမော နဲ့လား တီမောလက်စ်တေ နဲ့ လုပ်မလားဆိုတဲ့ မေးခွန်းတွေရှိလာပါတယ်။အဲ့ကိစ္စကို ကိုနင်ဂျာ ကူပေးပါအုံးခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၀၊ ၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ နာမည်နဲ့ ဆက်လုပ်တာ ပိုသင့်လျော်မယ်ထင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၀:၅၆၊ ၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဟုတ်ကဲ့ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၁၈၊ ၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == အကြောင်းမဲ့ ပြန်ဖျက်နေခြင်းများ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ.လက်ရှိမှာ နိုဘယ်ဆုအကြောင်းအရာနဲ့ပတ်သတ်ပြီး အကြောင်းမဲ့ပြန်ဖျက်ခြင်းများအပါအဝင် စာမျက်နှာအချို့ကို အကြောင်းမဲ့ခေါင်းစဥ်ရွှေ့ပြောင်းခြင်းများ၊ဆောင်းပါးအချို့ရဲ့ အချက်အလက်အချို့ကို အဓိပ္ပာယ်မဲ့ အကြောင်းအရာတွေ အစားထိုးခြင်းနဲ့ အကြောင်းမဲ့ပယ်ဖျက်ခြင်းတွေ ဆက်တိုက် တွေ့ရှိနေလို့ စိစစ်ပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၂၄၊ ၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] တစ်လက်စထဲ <nowiki>[[ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ဆုရ ပုဂ္ဂိုလ်များ]]</nowiki> နဲ့ <nowiki>[[ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရ ပုဂ္ဂိုလ်များ]]</nowiki> ဆိုပြီး ဝီကီမှာ ၂ခု လုပ်ထားတာ တွေ့ပါတယ်။သေချာကြည့်လိုက်ရင် တူတယ်ဆိုပေမယ့် ကွဲပြားမှုတော့ဖြစ်နေပါတယ်။ဘာဆက်လုပ်သင့်ပါသလဲ.ကိုနင်ဂျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၁၇၊ ၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :: က နိုဘယ်ဆု ရတဲ့သူ အားလုံးအတွက် ကဏ္ဍဖြစ်ပြီး ကတော့ ငြိမ်းချမ်းရေးနိုဘယ်ဆု ရသူတွေအတွက် ဆိုတော့ သည်အတိုင်းဆက်ထားလို့ရပါတယ်။ တစ်ခုပဲ ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုတာထက် ဆုရှင်များဆိုရင်တော့ ပိုသင့်လျော်မလားပဲ။ ပုဂ္ဂိုလ်အနေနဲ့ရတာရှိသလို အဖွဲ့အစည်းအနေနဲ့ရတာတွေလဲ ရှိတာမို့လို့ပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၃:၃၂၊ ၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[:ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရ အဖွဲ့အစည်းများ]] ဆိုပြီး နောက်ထပ်တစ်ခု ထပ်လုပ်ထားပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၃၂၊ ၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == Freedom of Panorama == မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ မူပိုင်ခွင့်ဥပဒေအရ Freedom of Panorama မရှိတော့တဲ့အတွက် [[မာရဝိဇယဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်]] ရဲ့ Commons ပေါ်က ပုံကို [[Commons:COM:FOP Myanmar|COM:FOP Myanmar]] အရ deletion request လုပ်ထားပါတယ်။ အဲပုံကို မြန်မာဝီကီမှာပဲ local upload အနေနဲ့ ပြန်တင်ပြီး သုံးနိုင်ပါတယ်။ သုံးရမယ့် လိုင်စင်နမူနာကို [[:en:w:File:Gautama Buddha statue at Kyaikto, Myanmar.jpg]] မှာ ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၅:၅၈၊ ၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ပုံတွေတင်ရတာ အားတောင်မရှိတော့ပါဘူးဗျာ။လူပုံပါသွားလို့များလား မသိ။နောက်ကို သတိထားဆင်ခြင်ပါ့မယ် ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၁၊ ၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::လူပုံပါတာကြောင့် မဟုတ်ပါဘူးဗျ။ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ၂၀၁၉ မူပိုင်ခွင့်ဥပဒေမှာ FOP ခွင့်ပြုချက်မရှိတော့တာကြောင့် Commons မှာ တင်လို့မရတော့တာပါ။ အသေးစိတ်ကို [https://www.facebook.com/WikipediaMyanmar/posts/pfbid02z7E3N5FEzsNaCiqBibsTNDecXfH726p81JWPF5SPsE7a7LWdo1jHUcHWzucYiQJjl ဒီနေရာ] နဲ့ [[:c:COM:FOP|COM:FOP]] မှာ ဖတ်ကြည့်ပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၄:၀၉၊ ၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] နားလည်သဘောပေါက်ပါပြီ ကိုနင်ဂျာ။ကျေးဇူးပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၇၊ ၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == Help me to Complete this Article == hi, sorry for distributing you Can u help me to complete this [[:en:Draft:List of Mosques in Myanmar]] by adding info(with reference or image), actually I do not understand Burmese script but wanted create this article. It will be helpful. [[အသုံးပြုသူ:Mr.work-shy|Mr.work-shy]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mr.work-shy|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၁၊ ၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == ကင်မရွန်း သမ္မတများ၏ အမည် ကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ.. [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] များရဲ့ အမည် [[အမာဒူ အဟစ်ဂျို]] ၊ [[ပေါလ် ဘီယာ]] တွေကို မြန်မာမှုပြုထားတာနဲ့ ပတ်သတ်ပြီး အသံထွက် မှန်၊မမှန် စိစစ်ပေးစေလိုပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၄၁၊ ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :{{like|အဆင်ပြေပါတယ်}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၃:၁၃၊ ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == မျိုးဇော်သိမ်း အမည်ကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ.. မျိုးဇော်သိမ်း စာမျက်နှာမှာ. မှတ်စု ဆိုပြီး ထည့်ချင်တာ ထည့်မရလို့ပါ.ရေးချင်တာက ၎င်း၏ နာမည်ကို မျိုးဇော်သိန်း ဟုဆိုပြီး မီဒီယာများတွင် ဖော်ပြထားခြင်းရှိပြီး အမည်မှန်မှာ မျိုးဇော်သိမ်း ဖြစ်သည်..... လို့ ထည့်ချင်တာပါဗျာ..ထည့်မရဖြစ်နေလို့ပါ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၃၊ ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == Notice of expiration of your ipblock-exempt right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "ipblock-exempt" (အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ထားသူများ) will expire on 2025-12-02 11:55:29. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[အသုံးပြုသူ:Leaderbot|Leaderbot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Leaderbot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၄၂၊ ၂၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)</div> :@Ninjastrikers ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ သက်တမ်းကုန်သွားလို့ပါ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၄၈၊ ၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::{{Done|၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၆ အထိ တစ်နှစ်သက်တမ်း တိုးပေးလိုက်ပါတယ်။}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၄:၀၀၊ ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::ကျေးဇူးပါ ကိုနင်ဂျာ အကောင့်က ဝင်လို့ကိုမရတာ။ခုရသွားပါပြီခင်ဗျ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၁၊ ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == ရွာအမည်များကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။ဒီရွာတွေကို တစ်ချက်လောက် ပြန်စစ်ပေးစေချင်ပါတယ်။၃ ခုတောင် ဖြစ်နေလို့ပါ။ရွာဟောင်းရွာသစ် ဖြစ်နေမလားလို့ပါခင်ဗျာ. [[ထွန်းရဝေရွာသစ်ရွာ၊ ထွန်းရဝေ]] ၊ [[ထွန်းရဝေရွာ၊ ထွန်းရဝေ]] ၊[[ထွန်းရဝေရွာသစ်ရွာ]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၀၊ ၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဒီမှာလဲနောက် တစ်ရွာပါ.[[ထွန်းရဝေရွာ]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၂၊ ၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::ဟုတ်တယ်ဗျ။ အရင်က ဘော့နဲ့ တင်ခဲ့တုန်းက ထပ်ကုန်တာပါ။ [[ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက်:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရွာများ#duplications|စာမျက်နှာ ၂၀၀၀ နီးပါး]] ထပ်နေပါလိမ့်မယ်။ သတိရရင် ရသလိုတော့ ဝင်ဖျက်တာ/ပေါင်းတာတွေတော့ လုပ်နေပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၅:၀၄၊ ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဝန်ကြီးချုပ်များ၏ စာရင်းများ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။ <nowiki>[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဝန်ကြီးချုပ်များ၏ စာရင်းများ]]</nowiki> ဆိုပြီး ကျနော် ပြန်ပြုစုတာတွေ လုပ်နေပါတယ်။[[:en:Category:Lists_of_prime_ministers_by_country|Lists of prime ministers by country]] လိုမျိုးပေါ့ဗျာ. မှားယွင်းတာမျိုးရှိရင်လဲ အချိန်မရွေး ပြင်ဆင်ပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၁၊ ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) :အဆင်ပြေပါတယ်ဗျ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၈:၄၈၊ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) == တတိယအကြိမ် လွှတ်တော်များ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။ [[မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း|မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅–၂၀၂၆ တွင် အနိုင်ရရှိသူများစာရင်း]] ဆောင်းပါးမှာ တတိယအကြိမ် မြန်မာနိုင်ငံလွှတ်တော်တွေရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ (၂၀၂၆ ခုနှစ်) ကို ထည့်သွင်းဖော်ပြထားပါတယ်။ Wikipedia ရဲ့ election result presentation စံနှုန်းအရ constitutional maximum seat count အစား တရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အပေါ် အခြေခံတဲ့ actual result composition ကို အသုံးပြုထားပါတယ်။အဲ့လိုက historical record distortion ကို လျှော့ချနိုင်ပြီး voting outcome ကို ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြနိုင်မယ်လို့ ယူဆလို့ပါ။ ယခင် ပထမအကြိမ် နဲ့ ဒုတိယအကြိမ် လွှတ်တော်တွေမှာ အသုံးပြုခဲ့ကြတဲ့ maximum seat framework (၄၄၀ ခုံ)၊(၂၂၄ ခုံ) အစား ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အပေါ် အခြေခံသော ဖွဲ့စည်းပုံကိုသာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ အမှားအယွင်းရှိပါက ပြန်လည်ပြင်ဆင်ပေးနိုင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၇၊ ၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) == Translation request == Hello, Zawzawaungthwin. Can you translate and upload the articles [[:en:Bazardüzü]] and [[:en:Campi Flegrei]] in Burmese Wikipedia? Yours sincerely, [[အသုံးပြုသူ:Kurcke|Kurcke]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Kurcke|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၂၊ ၇ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ပုဂ္ဂလိက ကောလိပ် နှင့် တက္ကသိုလ် == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[:ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] ထဲက [[အင်ဖိုမြန်မာယူနီဗာစတီ]] နဲ့ ပတ်သတ်ပြီး ဆွေးနွေးလိုပါတယ်ခင်ဗျာ.ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၄ ဩဂုတ်လက ရန်ကုန် ပုဂ္ဂလိကတက္ကသိုလ် ၆၄ ကျောင်းကို စစ်ကောင်စီက ကောလိပ်အဆင့်သို့ [https://bur.mizzima.com/2024/08/03/28996 လျှော့ချမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါတယ်]။အထူးသဖြင့် ရန်ကုန်က ပုဂ္ဂလိက တက္ကသိုလ် အများစုပါခဲ့ပါတယ်။အချို့က တက္ကသိုလ်အစား ကောလိပ်ဆိုပြီး ပြန်ပြောင်းကြတာတွေတွေ့ရပါတယ်.အဲ့ထဲ အင်ဖိုမြန်မာက တက္ကသိုလ် website မတွေ့တော့ဘဲ ကောလိပ်ဆိုပြီး လိပ်စာပြောင်းထားတဲ့ website ကိုပဲ တွေ့ရပါတယ်။ မြန်မာဝီကီမှာ ပုဂ္ဂလိက ကောလိပ် နဲ့ တက္ကသိုလ် ဆိုပြီး ကဏ္ဍ: တစ်ခု ဖွင့်ကြမလား ဒါမှမဟုတ် ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ ထဲ တစ်ခုထဲပါဝင်နေတဲ့ ဟာကို ဖယ်ရှားကြမလား၊ကြော်ငြာဆန်တဲ့ ပုဂ္ဂလိက ကျောင်းတွေကို ဖယ်ရှားသင့်သလား စသည်ဖြင့် အကြံပြု ဆွေးနွေးပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၅၅၊ ၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပုဂ္ဂလိက ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်များ ကဏ္ဍကို ထပ်လုပ်ပြီး သပ်သပ်ခွဲထည့်တာကောင်းမယ်ဗျ။ (ရန်ကုန်)တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ ဆိုတာကိုလည်း အချိန်ရရင်တော့ ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်များ ဆိုပြီးလည်း အသုံးအနှုန်းထပ်ဖြည့်ပါဦးမယ်။ ကြော်ငြာဆန်တာတွေကိုတော့ ဖျက်သင့်တာနဲ့ ရှင်းလင်းသင့်တာနဲ့ ပြန်ခွဲပြီး စိစစ်ပါမယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၄:၁၆၊ ၁၂ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == Help == I need help to improving [[ဂါဇာလူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု|this]] article. My Burmese language is bad. You can look at the English version and improve the article. Thank you [[အသုံးပြုသူ:جودت|جودت]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:جودت|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၄၀၊ ၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ရေတွင်းကုန်းကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] "အကိုရေ... ကျွန်တော် တစ်ချက်လောက် ပြောစရာရှိလို့ပါခင်ဗျာ။ဒီ [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]] ဖြစ်စဉ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့လေ၊ အစက ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ထဲက 'ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ' လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားမိတာကို အခု ညောင်လေးပင်မြို့နယ်ထဲက '''<nowiki/>'[[ရေတွင်းကုန်းရွာမရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်းရွာမ]]'''' ဖြစ်ကြောင်း ပြန်ပြီး အတည်ပြုနိုင်ခဲ့ပါတယ်ဗျ။ အစတုန်းကတော့ ဘီဘီစီ သတင်းဌာနရော၊ KNU ဗဟိုကပါ 'ကျောက်ကြီး ရေတွင်းကုန်း' လို့ပဲ ဖော်ပြခဲ့ကြတာမို့ အဲဒီအချက်အလက်တွေကို ကိုးကားပြီး [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]] ဖြစ်ရပ်ထဲ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့တယ်လို့ ထင်မြင်မိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခု နောက်ဆုံးရရှိတဲ့ သတင်းတွေအရ ဘီဘီစီ ကိုယ်တိုင်ကရော၊ တခြား သတင်းဌာနတွေကပါ '[https://www.bbc.com/burmese/articles/c4gex4pvd5vo ညောင်လေးပင် ရေတွင်းကုန်း]' ဆိုပြီးတော့ပဲ ပြင်ဆင်ဖော်ပြလာကြပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လို့ အရင်က မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့တဲ့ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ ဖြစ်စဉ်နေရာကို အချက်အလက် မှားယွင်းနေတဲ့အတွက် ပယ်နုတ်ခွင့်ပြုဖို့ တောင်းဆိုချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။" [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၄၁၊ ၁၃ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :ဟုတ်၊ ပြောပြလို့ ကျေးဇူးပါ။ ပြင်ဆင်လို့ ရပါတယ်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၄၄၊ ၁၃ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ကွက်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ == @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] "အကို... ခင်ဗျာ။[[၂၀၂၆ ကွက်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ]] စာမျက်နှာအသစ်ကို အကို့ရဲ့ ကွက်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲရေးသားချက်များကို အများစု အခြေပြု ပံ့ပိုးရေးသားပြီး စာမျက်နှာသစ် ဖွင့်ထားပါတယ်။ဒါ့ကြောင့် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ပါ ကွက်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲစာသားများကို ဖယ်ရှားပြီး အကျယ်တဝင့်ဆောင်းပါးအနေနဲ့ ပြောင်းလဲခွင့်ပြုပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၀၅၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :ဟုတ် အဆင်ပြေ သဘောတူပါတယ်။ အနှစ်ချုပ်ကိုတော့ ချန်ခဲ့ပေါ့နော်။ ကွတ်ခိုင်က "က" သတ်မဟုတ်ပဲ၊ "တ" သတ် ဖြစ်သင့်သလာလို့ပါ။ သတ်ပုံ ကြည့်ဖို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၁၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) ::တ ကျနော် ရိုက်တာ မှားသွားတာပါ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၄၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော်တို့ လွှတ်တော် စာမျက်နှာတွေကို သန့်စင်လိုက်ကြရင်ကောင်းမလား ။ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၊အမျိုးသားလွှတ်တော် နဲ့ ပြည်သူ့လွှတ်တော် တို့ကို အဓိကစာမျက်နှာကြီးများအဖြစ် ထားကြမယ်။ ပထမအကြိမ်၊ဒုတိယအကြိမ်၊တတိယအကြိမ် ဆိုင်ရာ စာမျက်နှာတွေကို စာမျက်နှာခွဲတွေ အနေနဲ့ ထားသင့်ပြီး အဲ့စာမျက်နှာတွေမှာ သူတို့နဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ အကြောင်းအရာတွေ တင်သင့်တယ်လို့ မြင်ပါတယ်။ရှေးက ရေးခဲ့ကြသူတွေက စာမျက်နှာကြီးတွေမှာ အစုံထည့်လိုက်ကြတော့ ဒါကို ပြန်ချုံပြီး အကျယ်တဝင့်ဆောင်းပါးများဆိုပြီး ပြန်ပြပေးကြမလား၊အကြံပြုပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၂၊ ၁၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :::[[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ဒီမှာ [[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ကျနော်ဝင်ဖြည့်ထားသလိုမျိုးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၆၊ ၁၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) ::::okay, will contribute along naw. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၄၊ ၁၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံ]] စာမျက်နှာကို ကျနော် [[ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] နဲ့ [[ပထမအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ဆိုပြီး ခွဲလိုက်ပါတယ်။နဂိုမူလရေးသားသူရဲ့ စာတွေကို မပျောက်ပျက်စေဘဲ စာမျက်နှာများခွဲလိုက်တာဖြစ်ပါတယ်။[[ပထမအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ထဲလဲ ထည့်ထားပါတယ်။ဒါ့ကြောင့် [[ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံ]] စာမျက်နှာကို ဖျက်သိမ်းခြင်း သို့တည်းမဟုတ် အခြားသင့်လျော်သလို စီမံခြကင်းမျိုးဆောင်ရွက်ပေးပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၇၊ ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :Edits history of "ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံ" were merged to " ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်" [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၄:၅၁၊ ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ဦးညိုစော နောက်ဆုံးဓာတ်ပုံ ပြင်ဆင်ခွင့်ပြုရန် == ညီ/အကိုခင်ဗျာ၊ ဦး[[ညိုစော]] ရဲ့ ပုံအဟောင်းကို နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ပြီးနောက်ပိုင်းဓာတ်ပုံ တစ်ပုံပုံ ပြောင်းလဲပြင်ဆင်မှု ပြုလုပ်ချင်လို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Luandhiya|Luandhiya]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Luandhiya|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၇၊ ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ကိစ္စ == [[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] အကိုခင်ဗျာ. ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ စာမျက်နှာနှင့် ဦးသန်းထွန်းဦး စာမျက်နှာတို့တွင် ပြုလုပ်သွားသော တည်းဖြတ်မှုအချို့အပေါ် အောက်ပါအတိုင်း တရားဝင် ကန့်ကွက်အပ်ပါသည်။ ၁။ '''စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားသော Box (Infobox) များအား ဖယ်ရှားခြင်းကို ကန့်ကွက်ခြင်း:''' ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီသည် လွှတ်တော်၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အချက်အလက်များကို Infobox ဖြင့် စနစ်တကျ ဖော်ပြခြင်းသည် Wikipedia ၏ စံနှုန်း (Standard) ဖြစ်ပါသည်။ ဤ Box ကို ဖယ်ရှားခြင်းသည် မှတ်တမ်းရှာဖွေလိုသူများအတွက် အချက်အလက် အနှစ်ချုပ်ကို ကြည့်ရှုရန် အခက်အခဲဖြစ်စေပြီး ဆောင်းပါး၏ လေးနက်မှုကို ထိခိုက်စေပါသည်။ ၂။ '''သမိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ ပယ်ဖျက်ခြင်း (History Erasure):''' ဦးသန်းထွန်းဦး စာမျက်နှာတွင် ၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ မှတ်တမ်း အချက်အလက်များကို ပယ်ဖျက်ခြင်းသည် သမိုင်းကြောင်းကို ဖျောက်ဖျက်ရာ ရောက်ပါသည်။ Wikipedia သည် အစဉ်အဆက် မှတ်တမ်းတင်ရမည့် နေရာဖြစ်သဖြင့် ရှိပြီးသား အချက်အလက်များကို အစားထိုးပယ်ဖျက်ခြင်းထက် အပိုင်းလိုက် (Reorganization) စနစ်တကျ ထည့်သွင်းပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ ၃။ '''တည်းဖြတ်မှုဆိုင်ရာ စံနှုန်း တသမတ်တည်းမရှိခြင်း (Inconsistency):''' ဆောင်းပါးတစ်ခုတွင် တစ်မျိုး၊ နောက်တစ်ခုတွင် တစ်မျိုးနှင့် စံနှုန်းမငြိမ်ဘဲ တည်းဖြတ်နေခြင်းသည် Wikipedia ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေပါသည်။ တည်းဖြတ်သူများအနေဖြင့် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အမြင်မတူညီမှုများ ရှိနိုင်သော်လည်း၊ အပြန်အလှန် လေးစားမှုရှိရန်နှင့် သမိုင်းအချက်အလက်များကို အခြေအမြစ်မရှိ ပယ်ဖျက်ခြင်းမျိုး ရှောင်ကြဉ်ရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။ အားလုံးသည် အချိန်ပေးပြီး ပူးပေါင်းရေးသားနေကြသူများဖြစ်သဖြင့် ခိုင်မာသော စံနှုန်းတစ်ခုဖြင့်သာ ရှေ့ဆက်ဆောင်ရွက်သွားရန် တိုက်တွန်းအပ်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၈၊ ၂၄ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :Hi, I noticed you reverted my edits. I didn’t make a fuss since it’s not the first time, and I figured you thought it was best. Just to explain though, I edited for relevance and accuracy, trimming out redundant info. That’s the approach you and I have been following here: keeping pages consistent, concise, and factual. :I’m definitely not for erasing history, but as one of the main contributors, I believe in adding solid, factual content, like keeping a living person’s bio focused on their own information. We don’t need details about an entire committee on someone’s page just because they happen to be Chair, respective articles can have those information :Anyway, I’ll try to step back more, but it would help if you could check in with me first before questioning my edits. Honestly, there aren’t many people editing current Myanmar politics besides you and me. So, like before, let’s consult each other first, I’ll do the same on my end. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၀၉၊ ၂၄ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) ::ကျွန်တော်တို့နှစ်ယောက်စလုံးက မြန်မာ့နိုင်ငံရေးမှတ်တမ်းတွေကို အချိန်ပေး ပြုစုနေကြတာမို့ အချက်အလက် တိကျဖို့နဲ့ စံနှုန်း (Standard) တစ်ခုတည်းရှိဖို့က အဓိကကျတယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မိတ်ဆွေရဲ့ တည်းဖြတ်မှုမှာ အချက်အလက်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကွဲလွဲမှုနဲ့ စံနှုန်းလွဲချော်မှု တချို့ကို အခုလို ထောက်ပြလိုပါတယ် - ::၁။ '''ဖွဲ့စည်းသည့်ရက်စွဲ (Accuracy):''' ဥပဒေကြမ်းကော်မတီကို ၂၀၁၃ ခုနှစ်လို့ ပြောင်းလဲလိုက်တာဟာ မှားယွင်းနေပါတယ်။ အမှန်က ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့ (ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ ဒုတိယနေ့) ကတည်းက ပုဒ်မ ၂၁ နဲ့ နည်းဥပဒေ ၃၃၊ ၄၀ အရ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့တာပါ။ ဒါကို ၂၀၁၃ လို့ ပြောင်းလိုက်ရင် ကော်မတီရဲ့ အစောပိုင်း သမိုင်းကြောင်း ၂ နှစ်စာ ပျောက်ဆုံးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဒါဟာ ကျွန်တော်တို့ ပြောနေတဲ့ Accuracy နဲ့ မကိုက်ညီပါဘူး။ ::၂။ '''Infobox Standard:''' လွှတ်တော်ကော်မတီတွေအတွက် <code><nowiki>{{Infobox organization}}</nowiki></code> သုံးတာဟာ Wikipedia ရဲ့ စံနှုန်းမဟုတ်ပါဘူး။ လွှတ်တော်ကော်မတီတွေမှာ သီးခြားရှိတဲ့ Parliamentary terms တွေနဲ့ ဥပဒေကြောင်းအရ အခြေခံမှုတွေကို ဖော်ပြဖို့ <code><nowiki>{{Infobox legislative committee}}</nowiki></code> ကိုပဲ သုံးသင့်ပါတယ်။ ဒါမှသာ တခြားနိုင်ငံတကာ လွှတ်တော်စာမျက်နှာတွေနဲ့ စံနှုန်းတူညီမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ::၃။ '''သမိုင်းမှတ်တမ်း (Historical Data):''' အချက်အလက်တွေကို လိုရင်းတိုရှင်း (Concise) ဖြစ်အောင် လုပ်တာကို လက်ခံပေမယ့် သမိုင်းအချက်အလက်တွေ ပျောက်ပျက်သွားတဲ့အထိ ချုံ့ပစ်တာမျိုးတော့ မဖြစ်သင့်ဘူးလို့ မြင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲမှတ်တမ်းတွေဟာ သမိုင်းစဉ်ဆက် လေ့လာသူတွေအတွက် အရေးကြီးပါတယ်။ ::ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့ ရှေ့ဆက်မယ့် လုပ်ငန်းစဉ်မှာ '''၂၀၁၁ ဖွဲ့စည်းပုံအမှန်ကို ပြန်ထားဖို့''' နဲ့ '''မှန်ကန်တဲ့ Legislative Infobox Standard''' ကို သုံးဖို့ သဘောတူညီချက် ရယူချင်ပါတယ်။ အပြန်အလှန် ညှိနှိုင်းပြီး ခိုင်မာတဲ့ မှတ်တမ်းတွေ အတူတူ တည်ဆောက်သွားကြဖို့မျှော်လင့်ပါတယ်။ကျနော် ဆိုရင်လည်း ရှေးရှေးက ရေးသားသူတွေရဲ့ စံချိန်စံညွန်းတွေကို လေ့လာသင်ယူပြီး အတတ်နိုင်ဆုံး စံနှုန်းတွေထဲကနေ ချော်မထွက်သွားအောင် ဆောင်ရွက်နေပါတယ်။အမှားအယွင်းဖြစ်ခဲ့လို့ ရှိရင်လည်း တည့်မတ်ပေးမှုကို အချိန်မရွေး အစဥ်အမြဲ လေးစားလက်ခံပြီး ပြင်ဆင်နေပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၃၊ ၂၄ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) ::[[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ခင်ဗျာ. [[ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်|ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ၊အမျိုးသားလွှတ်တော်]] မှာ ဝိုင်းကူပါအုံး။နောက်ရက်တွေက အလုပ်တွေ ပြုံတော့မှာဆိုတော့ ခုထဲက လုပ်ထားရအောင်လို့။[[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ သမ္မတရွေးချယ်ရေး]] ကိုလည်း ကြိုပြင် ပေးထားပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၉၊ ၂၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်)' ဆောင်းပါးအား မဆိုင်းမတွ ဖျက်သိမ်းရန် အဆိုပြုချက်အပေါ် ကန့်ကွက်ခြင်း == မင်္ဂလာပါ အက်ဒမင် Zawzawaungthwin ခင်ဗျာ။ ကျွန်တော် MM TechEditor ပါ။ ကျွန်တော် ဖန်တီးထားသည့် 'အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်)' ဆောင်းပါးကို မဆိုင်းမတွ ဖျက်သိမ်းရန် (Speedy Deletion) အဆိုပြုထားခြင်းအပေါ် အောက်ပါအချက်များဖြင့် ကန့်ကွက်လိုပါသည်။ Test Page မဟုတ်ခြင်း: ဤစာမျက်နှာသည် စမ်းသပ်စာမျက်နှာ မဟုတ်ပါ။ Sandbox မှတစ်ဆင့် စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ပြီးမှ ပင်မနယ်ပယ်သို့ ရွှေ့ပြောင်းထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ အရေးပါမှု (Notability): ဆောင်းပါးရှင် အောင်မြင့်မြတ်သည် ကုလသမဂ္ဂ လက်အောက်ခံအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော APCICT/ESCAP မှ အသိအမှတ်ပြုထားသည့် Digital Transformation Consultant တစ်ဦး ဖြစ်သလို၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အင်တာနက်အဖွဲ့အစည်း ICANN (NCUC) ၏ အာရှပစိဖိတ်ဒေသဆိုင်ရာ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ခိုင်မာသော ကိုးကားချက်များ: ၎င်း၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို PRLog နှင့် The Org ကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာ သတင်းရင်းမြစ်များတွင် ဖော်ပြထားပြီး ဖြစ်ပါသည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍ ဤဆောင်းပါးသည် CSD A7 နှင့် ငြိစွန်းခြင်း မရှိဘဲ အချက်အလက် ခိုင်မာမှု ရှိသောကြောင့် မဖျက်သိမ်းမီ အသေးစိတ် ထပ်မံစစ်ဆေးပေးပါရန် ယဉ်ကျေးပျူငှာစွာဖြင့် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။ လိုအပ်သည်များကိုလည်း ဆက်လက် ပြင်ဆင်သွားပါမည်။ [[အသုံးပြုသူ:MM TechEditor|MM TechEditor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MM TechEditor|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၉၊ ၂၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး ရာထူးကိစ္စ == [[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ခင်ဗျာ လက်ရှိ '''၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ'''အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲနှင့် သမ္မတသစ် တင်မြှောက်မှုဖြစ်စဉ်များတွင် ဝီကီပီးဒီးယား၏ သမိုင်းမှတ်တမ်း တိကျခိုင်မာစေရန်အတွက် အောက်ပါအချက်ကို တင်ပြလိုပါသည်။ ၁။ လက်ရှိ '''၄ ဧပြီ ၂၀၂၆''' ရက်စွဲပါ နေ့စဉ်သတင်းစာများ၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ရုံးနှင့် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနတို့၏ ထုတ်ပြန်ချက်များတွင် "ဦး" ဟူသော အသုံးအနှုန်းအစား '''"ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး"''' ဟူသော ရာထူးအမည်ကိုသာ တရားဝင် ဆက်လက်သုံးနှုန်းထားသည်ကို တွေ့ရှိရပါသည်။ ၂။ ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့အထိ '''"ယာယီသမ္မတ"''' အနေဖြင့် ဥပဒေများ ဆက်တိုက်ပြဋ္ဌာန်းနေခြင်းနှင့် တတိယအကြိမ် လွှတ်တော်ကျင်းပနေစဉ်အတွင်းမှာပင် ဥပဒေပြုရေးအာဏာကို ၎င်းကိုယ်တိုင် ဆက်လက် ကျင့်သုံးနေသည့် အခြေအနေမှာ ထူးခြားသည့် သမိုင်းမှတ်တမ်းဖြစ်ပါသည်။ယနေ့သတင်းစာပါ ဖော်ပြချက်ကို ကိုးကားပြုပါသည်။[https://www.moi.gov.mm/mal/4-apr-26] တစ်ဖက်တွင် ပုဒ်မ ''၆၃။ နိုင်ငံတော်သမ္မတ သို့မဟုတ် ဒုတိယသမ္မတများသည် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လျှင် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ်မှလည်းကောင်း၊ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းဖြစ်လျှင် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းအဖြစ်မှ လည်းကောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတ သို့မဟုတ် ဒုတိယသမ္မတများအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံရ သည့်နေ့မှစ၍ နုတ်ထွက်ပြီး သို့မဟုတ် အငြိမ်းစားယူပြီးဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်။''ဆိုသည့်ပြဌာန်းချက် ရှိသည်ဆိုသော်ငြား ''[https://www.moi.gov.mm/index.php/news/81370]'' ထုတ်ပြန်ချက်သည် ဦး..အစား ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး အသုံးအနှုန်းကိုသာ ဆက်လက်သုံးနှုန်းခြင်းမျိုး တွေ့နေရပါသည်။သို့ဖြစ်ပါ၍ လက်ရှိ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက်များတွင် ဖော်ပြထားခြင်းမရှိသေးသည့် "ဦး" တပ်ခြင်းမျိုးကို ရှောင်ကြဉ်သင့်ပြီး၊ မူရင်းအထောက်အထားများအတိုင်းသာ တိကျစွာ မှတ်တမ်းတင်သင့်ထားသည်ဟု ယူဆပါသည်။ဦးဟု ပြောင်းလဲချိန်တွင်မှ လိုက်ပါပြောင်းလဲသင့်ပါသည်။ဝီကီပီးဒီးယားသည် သမိုင်းမှတ်တမ်းတင်ရာနေရာဖြစ်သဖြင့် လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသည့် အခြေအနေမှန်ကို ထင်ဟပ်စေရန်အတွက် တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက်ပါ အသုံးအနှုန်းများအတိုင်းသာ အသုံးပြုသင့်သည်ဟု ယူဆပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၅၈၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :Hi, Ko @[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], :I only put that comment for U Nyo Saw and Nan Ni Ni Aye's role as members of Hluttaw, which ended constitutionally. For MAH, I don't know anymore, even he is not USDP party and ppl are putting USDP as his party. God knows what at this stage. Good luck! [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၂၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::ဟုတ်ကဲ့ဗျာ၊ ညိုစောနဲ့ နန်းနီနီအေးတို့ရဲ့ လွှတ်တော်သက်တမ်း ကိစ္စတွေကို သေချာပြင်ဆင်ပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ::ကျွန်တော် အဓိက ပြောချင်တာက '''<nowiki/>'ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး'<nowiki/>''' နဲ့ '''<nowiki/>'ဦး'''' အသုံးအနှုန်း ကိစ္စပါ။ အခုလောလောဆယ် တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက်တွေမှာ 'ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး' လို့ပဲ သုံးနှုန်းနေသေးသရွေ့တော့ ကျွန်တော်တို့ဘက်က 'ဦး' ဆိုတာကို လာပြင်ရင် လက်မခံဘဲ ဒီအတိုင်းပဲ ထားရှိသင့်လား ပြောင်းနေတာကို လက်ခံပေးလိုက်ကြမလား။ သူတို့ဘက်က တရားဝင် ပြောင်းလဲသုံးနှုန်းလာတဲ့ အခါကျမှပဲ ကျွန်တော်တို့ ဝီကီမှာ လိုက်ပြင်ကြတာက ပိုပြီးကောင်းမလား။ အခုအချိန်က ဘယ်သူက တပ်ကို ကိုယ်စားပြုသလဲ၊ ဘယ်သူက ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကို ကိုယ်စားပြုသလဲဆိုတာတွေကလည်း တော်တော်လေး ရှုပ်ထွေးနေတဲ့ အချိန်ဖြစ်နေလို့၊ ဝီကီအယ်ဒီတာတွေအနေနဲ့ အသုံးအနှုန်းပိုင်းမှာ ပိုပြီး သတိထားကြမလားဆိုတာ တိုင်ပင်ရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၉၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :::I have no idea, but follow the usage by state media at this stage as they are official and final. Even now, MAH is just a president-elect and he has sworn into office, thus this term of office hasn't started yet. For now, let's just keep it that way until they all are sworn in into offices. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၃၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::I just have ONE idea. ကျနော်က အမြဲလိုလို officeholder infobox မှာ နာမည်တွေ ထည့်ရင် ဦး/ဒေါ်/မစ္စတာ/မောင် တို့ကို မထည့်တော့ဘူး။ redundant လေးဖြစ်လို့။ ကျစ်ကျစ်လစ်လစ် ဖြစ်တာ ကောင်းပါတယ်။ အထူးသဖြင့် infobox လိုမျိုးမှာဆိုရင်။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၁၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :::::Infobox မှာ ဦး/ဒေါ် ထည့်မထည့်နဲ့ပတ်သက်ပြီး [[ဝီကီပီးဒီးယား:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်_(ဝေါဟာရ)/မော်ကွန်း_၁#မြန်မာအမည်_နှင့်_လင့်ခ်များ|အရင်တုန်းက ဆွေးနွေးခဲ့ဖူးတာ]] ရှိပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၅:၄၇၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::::Thanks for sharing the previous discussion pr. လေ့လာမှတ်သားရပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ် သတ်မှတ်ချက်တွေပေါ့။ ကိုနင်ဂျာက အနှစ်ချုပ်ရေးတဲ့ထဲမှာ infobox ဦး/ဒေါ်/ဗိုလ် အကြောင်း မပါဘူးနော်။ ကိုနင်ဂျာက အပေါ်မှာ ဆွေးနွေးတာတော့ တွေ့လိုက်တယ်ဗျာ။ As for me, I am okay with the group consensus. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၈၊ ၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::::အတော်လေးကို ကောင်းပါတယ်။ဆွေးနွေးကြတာတွေက။ကျေးဇူးပါ ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၃၊ ၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == မြတ်ကို == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[မြတ်ကို]] စာမျက်နှာမှာ ဆက်ခံသူထည့်တာ မပေါ်ဘူး ဖြစ်နေလို့ပါ။ကူညီပေးပါအုံးခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၂၉၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :office2 ပါရာမီတာမှာ ပြဿနာရှိနေပုံရတယ်။ လောလောဆယ် 2 ကို ကျော်ပြီးပြင်ထားတယ်။ အားတဲ့အချိန် တမ်းပလိတ် ပြန်ပြင်ပေးပါမယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၂:၁၄၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::ဟုတ်ကဲ့..ကျေးဇူးပါခင်ဗျာ... [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၁၈၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == သောင်းအေး စာမျက်နှာကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[သောင်းအေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)]]စာမျက်နှာကို တစ်ချက်စစ်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။[[သောင်းအေး]] နဲ့ အတူတူပဲလားမသိ။ယခုအခါ [[တပ်မတော်စစ်ဆေးရေး အရာရှိချုပ်]]အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ဆိုတာက သောင်းအေးမှာ မပါတော့ စစ်ကြည့်စေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၁၉၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :အတူတူပဲ ဖြစ်ဖို့များပါတယ်။ "သောင်းအေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)" စာမျက်နှာမှာက ကိုးကားတွေ မပါတော့ redirect ပဲ လုပ်လိုက်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၁:၄၈၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::တစ်လက်စထဲ လွှတ်တော်တွေရဲ့ အစည်းအဝေးကျင်းပနေပုံတွေ၊အမတ်နေရာခွဲဝေမှု ပုံစံချပ်တွေကို ဘယ် [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Categories|ကဏ္ဍ]] တွေထဲ ထည့်ရမလဲဆိုတာပါ လမ်းညွန်ပေးခဲ့ပါအုံးခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၅၃၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[သန်းမောင်]] စာမျက်နှာဖန်တီးနေရင်း အလိုအလျောက် အကောင့်က ထွက်သွားပြီး အခြားအကောင့်နဲ့ စာမျက်နှာတက်သွားပါတယ်။စိစစ်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၆၊ ၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :::IP-user account နဲ့ create သလိုဖြစ်သွားတာပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၃:၀၄၊ ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == တမ်းပလိတ်ကိစ္စ == [[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ခင်ဗျာ [[အောင်နိုင်သူ]] စာမျက်နှာအောက်က တမ်းပလိတ်: မင်းအောင်လှိုင် အစိုးရအဖွဲ့ က ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရသူတွေကို ဝင်ပြင်မရ ဖြစ်နေတယ်။ပျက်သွားတာလား ဒါမှမဟုတ် ဘာလို့လဲလို့မသိဘူး အဆင်ပြေရင်အဲ့ဒါလေးပါ ဝင်ကိုင်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၁၊ ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :okay, will take a look. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၄၂၊ ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုနီစာရင်ကိုဖျက်ခြင်း == မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုနီစာရင်းကို ဖျက်ချ တာကို ဆွေးနွေးချင်တယ်။ အဲ့ဒီ စာရင်းက တိုက်ခိုက်ခြင်း ၊ ဘက်လိုက်ခြင်း၊ မုန်းတီးခြင်းမဟုတ်ဘူး။ လက်ရှိ အမှန်တရားစာရင်းဖြစ်တယ်။ မြန်မာပြည်တွင်း တရာဝင် သတင်းဌာန တွေ့ ကလဲ မြန်မာခရိုနီ စာရင်းကို ပြုစုထား တွေ့ရှိတယ်။ Attack ခေါင်စဉ်တပ်ပြီး ဖျက်ချတာတော့မကောင်းပါဘူး။ ဆောင်းပါးရေးတဲ့သူကို လေးစားမှု့ မရှိသလို့ ခံစားရပါတယ်။ ဖျက်သင့်တယ်လို့ ယူဆရင် ဆွေးနွေးချက် ဖွင့်ပြီး ဆွေးနွေးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Myanmar Wik|Myanmar Wik]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Myanmar Wik|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၀၀၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :ဝီကီပီးဒီးယားရှိ ''မည်သည့်'' စာမျက်နှာတွင်မဆို '''သက်ရှိထင်ရှား ပုဂ္ဂိုလ်များအကြောင်း ရေးသားထားသော အချက်အလက်များ'''တွင် တည်းဖြတ်သူများသည် ဂရုပြုဆင်ခြင်ရမည်။ ယင်းကဲ့သို့အကြောင်းအရာများသည် အင်မတန်တိကျမှန်ကန်ရန် လိုအပ်ပြီး ဝီကီပီးဒီးယား၏ ပင်မ မူဝါဒသုံးခုနှင့် ကိုက်ညီရပါမည်။ :[[ဝီကီပီးဒီးယား:NOT|ဝီကီပီးဒီးယားသည် စွယ်စုံကျမ်းတစ်ခုသာဖြစ်ပြီး]] အတင်းအဖျင်း သတင်းစာ မဟုတ်ပေ။ လူအများ၏ ဘဝအကြောင်းများကို စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ်ရာဖြစ်အောင် သို့မဟုတ် အရှက်ရဖွယ်ရာ သတင်းများ ပျံ့နှံ့စေရန် ဖော်ပြရမည့် နေရာမဟုတ်ပေ။ တည်းဖြတ်သူများသည် ဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များကြောင့် သက်ရှိပုဂ္ဂိုလ်များအပေါ် ထိခိုက်နစ်နာမှု ရှိ၊ မရှိကို အစဉ်အမြဲ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည်။ ဤမူဝါဒသည် ဆောင်းပါး၏ အဓိကဇာတ်ကောင်ဖြစ်သူသာမက ဆောင်းပါးအတွင်း ဖော်ပြခြင်းခံရသည့် မည်သည့် သက်ရှိပုဂ္ဂိုလ်နှင့်မဆို သက်ဆိုင်ပြီး၊ ဆွေးနွေးချက်စာမျက်နှာများ အပါအဝင် ဝီကီပီးဒီးယား၏ မည်သည့်နေရာတွင်မဆို သက်ရောက်မှုရှိသည်။ :အချက်အလက်တစ်ခု၏ ခိုင်လုံမှုကို သက်သေပြရန် တာဝန်မှာ ထိုအချက်အလက်ကို ထည့်သွင်းသူ သို့မဟုတ် ပြန်လည်တင်ပြသူ၏ တာဝန်သာ ဖြစ်သည်။ ကိုးကားချက်မပါသော အချက်အလက်များကို ခိုင်လုံကြောင်း သက်သေမပြနိုင်ပါက ဝီကီပီးဒီးယား၏ စည်းမျဉ်းအရ လက်ခံနိုင်ဖွယ်မရှိကြောင်း သတိပြုရမည် ဖြစ်ပေသည်။ :ဝီကီပီးဒီးယားသည် အွန်လိုင်းစွယ်စုံကျမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး အပြန်အလှန်လေးစားမှုရှိသော အရည်အသွေးမြင့် စွယ်စုံကျမ်းကို တည်ထောင်ခြင်းနှင့် အသုံးပြုရာတွင် စိတ်ပါဝင်စားမှုရှိသည့် လူတစ်ဦးချင်းစီပါဝင်သော [[metawiki:The Wikipedia Community|အွန်လိုင်း အသိုင်းအဝိုင်း]]တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ဝီကီပီးဒီးယားသည် သင့်ကိုယ်ပိုင်အတွေးအခေါ်များ၊ ဆန်းစစ်လေ့လာချက်များ သို့မဟုတ် သတင်းအချက်အလက်အသစ်များကို ဖြန့်ချိရန် နေရာမဟုတ်ပါ.အဆိုပါ စည်းမျဥ်းများအတိုင်း ပယ်နုတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၁၁၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ. စိစစ်ခံယူမှုပြုပါတယ်ခင်ဗျာ။[[ဝီကီပီးဒီးယား:NOT|ဝီကီပီးဒီးယားသည် စွယ်စုံကျမ်းတစ်ခုသာဖြစ်ပြီး]] အတင်းအဖျင်း သတင်းစာ မဟုတ်ပေ။ လူအများ၏ ဘဝအကြောင်းများကို စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ်ရာဖြစ်အောင် သို့မဟုတ် အရှက်ရဖွယ်ရာ သတင်းများ ပျံ့နှံ့စေရန် ဖော်ပြရမည့် နေရာမဟုတ်ပေ။အဲ့ စည်းမျဥ်းအတိုင်း ဖျက်ချခဲ့ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၁၈၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်" (Businessperson) နဲ့ "ခရိုနီ" (Crony) ဆိုတာ အဓိပ္ပာယ် အလွန်ကွာခြားပါတယ်။ ::* '''စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်:''' ဒါဟာ အလုပ်အကိုင် သို့မဟုတ် ဂုဏ်ပုဒ်ဖြစ်ပါတယ်။ ::* '''ခရိုနီ:''' ဒါဟာ စွပ်စွဲချက် သို့မဟုတ် ဝေဖန်ချက် (Label) ဖြစ်ပါတယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ သက်သေမရှိဘဲ လူတစ်ယောက်ကို "ခရိုနီ" လို့ တံဆိပ်ကပ်တာဟာ အဲဒီလူရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာကို တိုက်ခိုက်ခြင်း (Character Assassination) မြောက်ပါတယ်။ ::သက်သေမခိုင်လုံလျှင် မရေးသင့် (No Reliable Sources)ပါဘူး။ '''"သက်သေခိုင်မာမှရေး"''' ဆိုတာ ဝီကီရဲ့ အခြေခံအကျဆုံး စည်းမျဉ်းပါ။တစ်ဦးတစ်ယောက်ရဲ့ စွပ်စွဲချက် သို့မဟုတ် လူမှုကွန်ရက်ပေါ်က ကောလာဟလတွေကို အခြေခံပြီး ရေးလို့မရပါဘူး။အကယ်၍ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းတွေ ဒါမှမဟုတ် ခိုင်လုံတဲ့ သတင်းဌာနတွေကနေ (ဥပမာ - Sanctions စာရင်းဝင်ခြင်း စသဖြင့်) တရားဝင် ဖော်ပြထားတာမျိုးရှိမှသာ "ဝေဖန်ခံရမှု" အနေနဲ့ ကိုးကားပြီး ရေးသားသင့်ပါတယ်။သတင်းဌာနတိုင်းမှာ နောက်ကွယ်က ထောက်ပံ့ပေးထားတဲ့ အဖွဲ့အစည်း ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်ပိုင် နိုင်ငံရေးအမြင် (Editorial Line) ရှိတတ်ပါတယ်။အချို့သတင်းဌာနတွေဟာ လူတစ်ဦးတစ်ယောက်ကို တိုက်ခိုက်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် ဝါဒဖြန့်ဖို့ (Propaganda) အတွက်ပဲ ရေးသားလေ့ရှိပါတယ်။ဒါကြောင့် ဝီကီပီးဒီးယားမှာ '''"ဘက်လိုက်သော သတင်းရင်းမြစ်"''' တွေကို ရှောင်ကြဉ်ဖို့ အမြဲတိုက်တွန်းထားပါတယ်။သတင်းဌာနအချို့ဟာ သတင်းဦးဖို့ကိုပဲ အဓိကထားပြီး သေချာစိစစ်ခြင်းမရှိဘဲ တင်ပြတတ်ပါတယ်။'''"ကြားရသည်"''' သို့မဟုတ် '''"သတင်းအရ သိရသည်"''' ဆိုတဲ့ ခိုင်လုံမှုမရှိတဲ့ စကားလုံးတွေ သုံးပြီး ရေးသားတဲ့ သတင်းတွေကို ဝီကီမှာ သက်သေအဖြစ် သုံးလို့မရပါဘူး။ဝီကီပီးဒီးယားက လိုချင်တာဟာ '''Reputable''' (နာမည်ဂုဏ်သတင်းရှိပြီး)၊ '''Editorial Oversight''' (အယ်ဒီတာအဖွဲ့က အဆင့်ဆင့် စစ်ဆေးထားတဲ့) သတင်းဌာနမျိုးကိုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။သတင်းဌာနတစ်ခုမှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် '''"သတင်း" (News Report)''' နဲ့ '''"အာဘော်/ဆောင်းပါး" (Opinion Piece/Editorial)''' ဆိုတာ ကွာခြားပါတယ်။ဆောင်းပါးရှင် တစ်ဦးတစ်ယောက်ရဲ့ အာဘော်ဟာ အဲဒီလူရဲ့ အမြင်သက်သက်သာ ဖြစ်လို့ "ခရိုနီ" လို့ သုံးနှုန်းထားရင်တောင် အဲဒါကို "အချက်အလက်" (Fact) အနေနဲ့ ဝီကီမှာ ယူသုံးလို့ မရပါဘူး။မြန်မာ့ပတ်ဝန်းကျင်မှာ "ခရိုနီ" (Crony) ဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေကို '''နိုင်ငံရေးအရ တိုက်ခိုက်ဖို့ (Political Attack)''' သို့မဟုတ် '''ဂုဏ်သိက္ခာချဖို့ (Social Punishment)''' အတွက် လက်နက်တစ်ခုလို အသုံးများလာတာကို တွေ့ရပါတယ်။ဒီအသုံးအနှုန်းဟာ ဝီကီပီးဒီးယားလို စွယ်စုံကျမ်းမျိုးမှာ ဘာကြောင့် အန္တရာယ်ရှိသလဲဆိုတာကို အချက်အချို့နဲ့ ထပ်လောင်းတင်ပြချင်ပါတယ် -"ဘယ်လောက်အထိ ချမ်းသာရင် ခရိုနီလဲ" သို့မဟုတ် "ဘယ်လို လုပ်ငန်းမျိုး လုပ်ကိုင်ရင် ခရိုနီလဲ" ဆိုတာကို တိကျတဲ့ ဥပဒေကြောင်းအရ သတ်မှတ်ချက် မရှိပါဘူး။ အဲဒီအစား လူထုရဲ့ အမြင် သို့မဟုတ် သတင်းဌာနတွေရဲ့ အာဘော်ပေါ်မှာပဲ မူတည်နေတာပါ။ ဒါကြောင့် ဝီကီပီးဒီးယားလို နေရာမျိုးမှာ ဒီစကားလုံးကို သုံးနှုန်းခြင်းဟာ '''အစွဲ (Subjectivity)''' ပါဝင်နေပါတယ်။ဝီကီပီးဒီးယားမှာ "ခရိုနီစာရင်း" လို့ ခေါင်းစဉ်တပ်လိုက်တာနဲ့တင် အဲဒီစာရင်းမှာ ပါဝင်တဲ့သူတွေအားလုံးကို အထောက်အထားမရှိဘဲ "လူဆိုး" တွေအဖြစ် တံဆိပ်ကပ်လိုက်သလို ဖြစ်သွားစေပါတယ်။ဝီကီပီးဒီးယားဟာ '''စစ်တလင်း မဟုတ်သလို၊ တရားရုံးလည်း မဟုတ်ပါဘူး။''' အကယ်၍ လူတစ်ယောက်ကို "ခရိုနီ" လို့ လူသိများနေရင်တောင်မှ ဝီကီတည်းဖြတ်သူက "သူသည် ခရိုနီဖြစ်သည်" လို့ မရေးရပါဘူး။အဲဒီအစား "X သတင်းဌာန သို့မဟုတ် Y အဖွဲ့အစည်းက ၎င်းအား ခရိုနီအဖြစ် သတ်မှတ်ဖော်ပြခဲ့သည်" လို့သာ ကိုးကားချက်နဲ့တကွ (Attribution) ရေးသားရမှာဖြစ်ပါတယ်။ဘယ်လိုလူမျိုးကို ခရိုနီလို့ ခေါ်မလဲဆိုတဲ့ တိကျတဲ့ စံနှုန်းမရှိဘဲ ကိုယ်မကြိုက်တဲ့သူဆိုရင် "ခရိုနီ" လို့ ပြောနေကြတာဟာ တိုက်ခိုက်မှုသက်သက် (Personal Attack) သာ ဖြစ်ပါတယ်။အခုလိုမျိုး ရမ်းပြောနေတဲ့ စာရင်းတွေကို ဝီကီပီးဒီးယားမှာ လာတင်တာဟာ ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ ခိုင်လုံမှုကို အသုံးချပြီး လူတစ်ဖက်သားကို ဂုဏ်သိက္ခာချဖို့ ကြိုးစားတာပဲ ဖြစ်ပြီး ဝီကီပီးဒီးယားကို အသုံးချခြင်းတာဖြစ်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၄၉၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Myanmar Wik|Myanmar Wik]], @[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], ခရိုနီစာရင်းဆိုတာဟာ "[[:en:Wikipedia:Articles for deletion/List of dictators (2nd nomination)|အာဏာရှင်များ စာရင်း]] နဲ့ အလားတူပါပဲ။ [[WP:NPOV|ဘက်မလိုက်တဲ့အမြင်]] နဲ့ ရေးသားဖော်ပြဖို့ မဖြစ်နိုင်တဲ့အတွက် ခရိုနီများ စာရင်း၊ အာဏာရှင်များ စာရင်းဆိုတာတွေကို ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ရေးသားဖော်ပြခြင်း ရှိမှာမဟုတ်ပါဘူးဗျာ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၅:၀၂၊ ၁၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] မှတ်သားထားပါမယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၀၇၊ ၁၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဟုတ်ကဲ့ပါဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Myanmar Wik|Myanmar Wik]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Myanmar Wik|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၄၅၊ ၁၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == အောင်နိုင်သူ(ဇွဲကပင်) == ငါ့ အကြောင်းတင်ထားတာ ဆွေးနွေးချင်လို့ [[အသုံးပြုသူ:AUNGNAINGTHU007|AUNGNAINGTHU007]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:AUNGNAINGTHU007|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၀၆၊ ၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:AUNGNAINGTHU007|AUNGNAINGTHU007]] ဆွေးနွေးဖို့ ဖိတ်ခေါ်တာကို ကြိုဆိုပါတယ်ဗျ။ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဆောင်းပါးကိစ္စဆိုရင်တော့ အောက်ပါ လမ်းညွန်ချက်များချမှတ်ထားတာရှိတော့ လေ့လာ ဆောင်ရွက်လို့ရပါတယ်ခင်ဗျာ။ :* [[:en:Wikipedia:Conflict_of_interest|Wikipedia:Conflict of interest]] :* [[:en:Wikipedia:Autobiography|Wikipedia:Autobiography]] :[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၀၅၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::ငါ က စာရေးဆရာ ပါ ::မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်းဝင်အမှတ် ၁၀၃၉ ပါ ::အဓိကတော့ ငါ့ကဗျာ ငါ့စာပေ တွေ နောက်လူတွေဖတ်နိုင်ဖို့နဲ့ ငါ့ အကြောင်းကို နောက်လူတွေ လေ့လာဖို့ ငါ့အကြောင်းကို မင်းတို့ဆီမှာ တင်ပေးစေချင်ပါတယ်။ ::ငါဘာသကါသေတေံ ပြဖို့ လိုပ်သလဲ [[အသုံးပြုသူ:AUNGNAINGTHU007|AUNGNAINGTHU007]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:AUNGNAINGTHU007|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၅၂၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :::ငါ လက်ရှိ ဆိုရင် :::Bullet ဂျာနယ်နဲ့ Statesmans ဂျာနယ်မှာ ပင်တိုင်ဆောင်းပါးရေးသလို မြဝတီသတင်းစာ မြဝတီမဂ္ဂဇင်း ငွေတာရီ သုတအလင်းမဂ္ဂဇင်း ပြည်သူ့တပ်မတော်စာစဥ် နဲ့ အခြားသော မဂ္ဂဇင်း စာစောင်များစွာမှာလည်း ငါစာရေးလျက်ရှိပါတယ် :::အေပြီလ ၈ ရက်ကပဲ ငါကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး က စာပေ အနုပညာဆု ပေးခဲ့ပါသေးတယ် :::အဲဒီသတင်း က မြန်မာ့ရုပ်သံ မြဝတီရုပ်သံ နဲ့ ရတနာ ပုံသတင်းစာ တို့မှာ ပါလာပါသေးတယ် :::မင်းလိုချင် ရင် ငါ Link ပို့ထားလို့ရပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:AUNGNAINGTHU007|AUNGNAINGTHU007]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:AUNGNAINGTHU007|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၅၇၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::ဝီကီပီးဒီးယားမှာ '''"ကိုယ့်အကြောင်းကိုယ် ရေးတာကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ပိတ်ပင်ထားပါတယ်။ဥပမာ [[ရန်မျိုးသိန်း]] ကို ကြည့်ပါ ။အထင်အရှားတွေ့ရပါတယ်။ဘာ့ကြောင့်လဲဆိုတော့ ကိုယ့်အကြောင်း ကိုယ်တိုင်ရေးတဲ့ ဆောင်းပါးအချို့ရှိနေတာ ရှိပေမယ့် ခွင့်မပြုထားတာကို ပြတာပါ။ တကယ်လို့ ရေးခဲ့ရင်တောင် အဲဒီလူဟာ ထင်ရှားအရေးပါမှု (Notability) ရှိကြောင်း ခိုင်လုံတဲ့ ထောက်ခံချက်တွေ ပါရပါမယ်။အခုကိစ္စမှာတော့ Admin က '''User space''' ထဲကို ရွှေ့လိုက်တာတွေ့ရပါတယ်။ "ဒါဟာ စွယ်စုံကျမ်းဝင် ဆောင်းပါးမဟုတ်သေးဘူး၊ Promotion ဆန်နေတယ်" လို့ မှတ်ချက်ပြုလိုက်တာနဲ့ အတူတူပါပဲဗျ။တကယ်ပဲ ထင်ရှားတယ်ဆိုရင်တောင် တခြားသူတစ်ယောက်က ရေးပေးတာက ပိုပြီး Standard ဖြစ်ပါတယ်ဗျ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၀၄၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::[[ဝီကီပီးဒီးယား:ကိုယ်တိုင်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ]] ဒီမှာ ဝင်ရောက်လေ့လာနိုင်ပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၀၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == Pages using bar box without float left or float right == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။[[သန့်ဇော်လွင်]] စာမျက်နှာမှာ [[:ကဏ္ဍ:Pages using bar box without float left or float right|Pages using bar box without float left or float right]] ဆိုပြီး ဖျောက်မရဖြစ်နေလို့ ဇယားမှာ ပြဿနာရှိနေတာလား ဘာ့ကြောင့်လဲဆိုတာ အချိန်ရရင် စစ်ဆေးပေးပါအုံးခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၄၄၊ ၁၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :{{tl|bar box}} ထဲက tracking category ကြောင့်ပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၂:၄၀၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း) == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း)|ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]၊ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း)]] ဒီစာမျက်နှာတွေကို ပြန်လည်စိစစ်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ အကုန်လျှောက်ပြင်နေကြတာတွေကို.. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၃၂၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == The King's Warden == @[[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] The King's Warden က တောင်ကိုရီးယားအသုံးအနှုန်းတွေကို တစ်ချက်လောက် စစ်ပြီး ဝိုင်းကူပေးစေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၅၊ ၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == နယူးကလီးယား (သို့) နျူကလီးယား == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။[[ဖူကုရှိမ အမှတ် ၁ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ]] ဟာ [[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] အောက် နဲ့ ထို [[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ|ကဏ္ဍ:]] ဟာ [[:ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] အောက်တွင် ရှိနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။စက်ရုံကို [[ဖူကုရှိမ အမှတ် ၁ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ|နျူကလီးယား]] လို့ သုံးပြီး [[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ|ကဏ္ဍ]] ကို နယူးကလီးယားလို့ သုံးနေတာက မတူညီမှုကို ဖြစ်စေပါတယ်။ဘယ် စာလုံးရွေးသုံးကြမလဲ ဆိုတဲ့ ဆွေးနွေးစရာလဲ ဖြစ်လာပါတယ်။ကျနော်က [[ရူးပ်ပူရ် နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ]] ကို ရေးထားတော့ [[:ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] လို့ သုံးမလားလို့ စီစဥ်ထားပါတယ်။နျူကလီးယား နဲ့ နယူးကလိယား တစ်ခုခု ရွေးဖြစ်ရင် ဖျက်တာတွေ ပြင်တာတွေ လုပ်ကြရမှာပါ။ ကျနော်ကတော့ .... တည်ဆဲအဏုမြူစွမ်းအင်ဥပဒေ၏ အခန်း(၁၂)၊ “တားမြစ်ချက်များ” ပါ ပုဒ်မ၊ (၂၉)၊ ပုဒ်မ(၃၀)၊ ပုဒ်မ (၃၁) နှင့် ပုဒ်မ(၃၂) တို့တွင် “မည်သူမျှ နျူကလီးယားပစ္စည်း၊ ရေဒီယိုသတ္တိကြွပစ္စည်း သို့မဟုတ် ရောင်ခြည်ထုတ် ကိရိယာကို ပြည်တွင်းသို့ တင်သွင်းရန်နှင့် ပြည်ပသို့ တင်ပို့ရန် ကြိုတင် ခွင့်ပြုချက်၊ မှတ်ပုံတင်‌ လက်မှတ် လျှောက်ထားခြင်း နှင့် လိုင်စင်မရှိဘဲ တင်သွင်းခြင်း၊ တင်ပို့ခြင်း လက်ဝယ် ထားရှိခြင်း၊ အသုံးပြုခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သိုလှောင်ခြင်း၊ ဖြန့်ဖြူးခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်းချခြင်းနှင့် ဌာနမှဆက်လက် သုံးစွဲရန်မသင့်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်ကို ဆက်လက်၍ လက်ဝယ် ထားရှိခြင်း၊ အသုံးပြုခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သိုလှောင်ခြင်း၊ ဖြန့်ဖြူးခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်းချခြင်း မပြုရ” ဟု တားမြစ် ပြဋ္ဌာန်းထားပါသည်။ ဆိုတဲ့ ပြဌာန်းချက်ကို ကိုးကားပြီး [https://www.daemyanmar.com] နျူကလီးယား လို့ သုံးချင်ပါတယ်။လမ်းညွန်မှုကို ခံယူပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၂၄၊ ၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ၊ဒီကိစ္စက ကျန်နေပါသေးတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၄၁၊ ၁၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ::"နျူကလီးယား" အသုံးအနှုန်းကို သဘောတူပါတယ်ဗျာ။ Please proceed. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၅:၄၅၊ ၁၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ. [[:ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] [[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] ကို "နျူကလီးယား" အသုံးအနှုန်း နဲ့ <bdi>[[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ|ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] [[:ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] အဖြစ် ပြောင်းလဲဆောင်ရွက်ပြီးဖြစ်ပါတယ်။ နယူကလိယားစက်ရုံများကို ဖယ်ရှားပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ။</bdi> [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၁၊ ၁၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ::::{{Done}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၅:၀၃၊ ၁၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == အမှတ်တံဆိပ်လိုဂို ကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ခင်ဗျာ။ https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Logo_of_of_the_Ministry_of_Hotels,_Tourism_and_Culture.svg ကို တစ်ချက်စစ်ကြည့်ပေးပါလားခင်ဗျာ။အဆင်မပြေ ဖြစ်နေလို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၁၀၊ ၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :Logo တွေက ဖန်တီးတဲ့ ရက်စွဲကို သေချာ မဖော်ပြနိုင်ရင်၊ ဒါမှမဟုတ် Free license ဖြစ်တယ်ဆိုတာ မပြနိုင်ရင် copyrighted ဖြစ်ပါတယ်။ [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Deletion_requests/Files_uploaded_by_Ninjastrikers ဒီနမူနာ] ကို ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၇:၁၇၊ ၁၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ . . [[:ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ]] က မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများကို ဆိုလိုတာဖြစ်လို့ ပိုမိုရှင်းလင်းမြင်သာအောင် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများ လို့ အမည်ပြောင်းရင် ပိုကောင်းမလား၊နိုင်ငံအလိုက် တိုက်ပွဲများက ရှိပြီးသားဆိုတော့ ပိုအဆင်ပြေနိုင်မယ်လို့ ယူဆပါတယ်။@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၄၂၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :English wiki အလိုက် ထားရှိတာ ပိုမိုသင့်တော်သလားလို့။ အစ်ကို ဆွေးနွေးချက်ကိုလည်း နားလည်ပါတယ်။ အခုနောက်ပိုင်း ENG category မှာ battle/war တွေကို tactical ဆန်မှုအေပါ်မှာပဲ သုံးကြတာများတာကို တွေ့ရတယ်။ ဥပမာ -အီရန်စစ်ပွဲ၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်ပွဲတွေဆိုရင် လိုမျိုးဆိုရင် conflict/ပဋိပက္ခ အောက်မှာ ထားရှိတာ များလားတယ်။ battle/war category ကို သိပ်မသုံးကြဘူး။ အာ့ကြောင့် ကျနော်က ပဋိပက္ခကဏ္ဍများကို ပြန်လည်မွမ်မံနေတာပါ။ :နောက်ပိုင်း ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ တိုက်ပွဲတွေက ပဋိပက္ခများအောက်မှာ ပိုမိုထားရင် သင့်တော်သမလားလို့။ battle/war category ကလည်း စစ်သမိုင်းအောက်မှာတော့ အကြုံဝင်ပါတယ်။ :တိကျတဲ့ အဖြေတော့ ကျနော့်မှာ မရှိပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၅၆၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ::[[:ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ]] ကို '''ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများ''' ဆိုပြီး ပြောင်းကြမလားလို့ တိုင်ပင်တာပါ။ဒီမတူတဲ့ ကဏ္ဍနှစ်ခုကြားမှာ အဓိကကွာခြားချက်က ပါဝင်ပတ်သက်မှုနဲ့ တည်နေရာသတ်မှတ်ချက် ဖြစ်ပါတယ်။ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ ဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းက မြန်မာနိုင်ငံ သို့မဟုတ် မြန်မာ့တပ်ဖွဲ့တွေ ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့သမျှ တိုက်ပွဲအားလုံးကို စုစည်းတဲ့အတွက် ဘယ်သူတွေ တိုက်ပွဲဝင်သလဲဆိုတဲ့ Actor ကို ဦးစားပေးတဲ့ ပိုမိုကျယ်ပြန့်တဲ့ ကဏ္ဍမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ တဖက်မှာတော့ ပြန်ပြင်ချင်တဲ့ '''ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများ''' ဆိုတာကတော့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ပထဝီဝင်နယ်နိမိတ်အတွင်းမှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ တိုက်ပွဲတွေကိုသာ တိကျစွာ ရည်ညွှန်းတာဖြစ်လို့ တည်နေရာကို ဦးစားပေးတဲ့ ပိုမိုရှင်းလင်းတဲ့ ပုံစံမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံအလိုက် တိုက်ပွဲများဆိုတဲ့ ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ စံနှုန်းသတ်မှတ်ချက်နဲ့ ယှဉ်ကြည့်မယ်ဆိုရင် တည်နေရာကို အခြေခံတဲ့ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများ ဆိုတဲ့ အမည်က ပိုပြီး စနစ်ကျပြီး ရှာဖွေရလွယ်ကူတဲ့အတွက် ဆွေးနွေးရခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ ပဋိပက္ခကဏ္ဍများကို ပြန်လည်မွမ်းမံနေတဲ့အပေါ် ဆွေးနွေးချက်မရှိပါဘူး။'''နောက်ပိုင်း ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ တိုက်ပွဲတွေက ပဋိပက္ခများအောက်မှာ ပိုမိုထားရင် သင့်တော်မလားလို့''' ဒီအချက်ကတော့ ဆွေးနွေးစရာဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ ကဲ့သို့သော တိုက်ပွဲတွေကို တိုက်ပွဲလို့ သုံးမှ ပိုအဆင်ပြေပြီး အဲ့လောက် မပြင်းထန်ရင်တော့ ပဋိပက္ခလို့ဆောင်ရွက်သင့်ပါကြောင်း။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၈၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :::ကျနော်တို့မှာ Manual of Style က [[:en:Wikipedia:Manual_of_Style/Military_history#Conflicts_and_operations|Wikipedia:Manual of Style/Military history - Wikipedia]] က အဓိက ဆင်းသက်တာဆိုတော့ အစ်ကို ကောင်းသလို လုပ်တာ အဆင်ပြေပါတယ်။. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၃၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ။ဒီကိစ္စကို အပြီးသတ်ပေးပါအုံး၊မူလအတိုင်းထားမလား၊ပြင်မလားဆိုတာကို၊ပြင်မယ်ဆိုရင်တော့ ရွေ့ရမှာပေါ့၊ဒီအတိုင်းပဲ သင့်တော်တယ်ဆိုရင် ဒီအတိုင်းပဲ ဆက်ထားပြီး အခြားအလုပ်တွေကို ဆက်ကြတာပေါ့။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၀၉၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ::မူလကဏ္ဍကိုတော့ မရွှေ့ဘဲနဲ့ ''ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများ''' ကိုပဲ အသစ်ဖန်တီးပြီး '''ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ''' အောက်မှာပဲ subcategory လုပ်လိုက်တာ အဆင်ပြေမယ် ထင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၁၆:၅၅၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] Since you are the administrator, I will abide by your decision. The history is always there. In the future, if there is a record that I requested such a correction, it is there [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၃၃၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == မြန်မာ-တရုတ် ပိုက်လိုင်းများ == @[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] အဆင်ပြေကြရင် [[မြန်မာ-တရုတ် ပိုက်လိုင်းများ]] inbox ကို ဝိုင်းဝန်း ပြင်ဆင်ပေးကြပါအုံး။မြေပုံက လွဲနေလို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၂၇၊ ၃၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း == @[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ဆရာ ဝီကီမှာ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း ဆောင်းပါးက လိုအပ်နေတာကို တွေ့မိတယ်။ဆရာ အားရင် အဲ့ဆောင်းပါး ရေးပေးပါလား။[[:ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) ခရိုင်များ]] ကလည်း အဆင်သင့်ရှိနေပြီးသား ဆရာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၁၉၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) :ဟုတ်ကဲ့။ အားရင် ဝင်ရေးပါမယ်။ [[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၄၊ ၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) == မုန်းကိုးမြို့/မုံးကိုးမြို့ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။မုံးကိုးမြို့ ဆိုပြီး [https://www.moi.gov.mm/iprd/news/23559] [https://www.moi.gov.mm/sites/default/files/local-info/2020-06/last_muuchyminy.pdf] နိုင်ငံပိုင်သတင်း နဲ့ ထွေအုပ်ရဲ့ ၂၀၁၉ အချက်အလက်တွေမှာ ဖော်ပြထားတာကြောင့် မုံးကိုးလို့ ပြန်လည် ပြင်ဆင်ခွင့်ပြုပါခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၇၊ ၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) :နှစ်ခုစလုံးတော့ သုံးကြတယ်ဗျ။ ([https://www.dop.gov.mm/sites/dop.gov.mm/files/publication_docs/monekoest.pdf], [https://www.moi.gov.mm/news/46728]) အသုံးများမယ်ထင်တာကို ပင်မထားပြီး ကျန်တစ်ခုကို Redirect အနေနဲ့တော့ ထားခဲ့လိုက်လို့ရပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၇:၁၄၊ ၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) ::မြို့ ဆိုင်းပုဒ် အမည်ကိုပဲ သုံးကြတာပေါ့ ခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၁၄၊ ၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) == ဆောင်းပါး နှင့် ကဏ္ဍ ကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[:ကဏ္ဍ:တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အချင်းချင်း ပဋိပက္ခများ]] နဲ့ [[တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] မှာ ထည့်သွင်းထားတဲ့ ကဏ္ဍ တွေနဲ့ စပ်လျဥ်းပြီး တစ်ချက်စစ်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ.ရှုပ်ထွေးနေတာများရှိရင် ကျစ်လစ်ပေးပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၄၀၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) :Seems fine to me. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] <sup><span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span></sup> ၀၇:၀၄၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) r9gnlwensjnlyjfu3a3v4e7mjptrbca မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ 0 239933 1040468 1034642 2026-06-24T05:03:31Z Zawzawaungthwin 100038 တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ (၂၀၂၁–လက်ရှိ) ဆောင်းပါး အသစ်ခွဲထုတ်ခြင်း 1040468 wikitext text/x-wiki {{Expand list|date=ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃}} အောက်ပါတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုဖြစ်ရပ်များဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2023-10-11 |title=အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု ၂၂ ခု စစ်ကောင်စီကျူးလွန်ဟု NLD ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/43310/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ခေတ်အလိုက် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများစာရင်း == === ကိုလိုနီခေတ် နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၁ || [[ကုလား-ဗမာ အဓိကရုဏ်း|၁၉၃၀ ရန်ကုန် အရေးအခင်း]]|| ၁၉၃၀ || ရန်ကုန်မြို့ || ၁၂၀–၂၀၀+ || ဗမာအဓိကရုဏ်းပြုသူများ || အိန္ဒိယဆိပ်ကမ်းလုပ်သားများ |- | ၂ || ရခိုင်ပြည်နယ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု || ၁၉၄၂ || ရခိုင်ပြည်နယ် || ၆၀,၀၀၀ ခန့်<ref>{{cite web|url=http://www.burmalibrary.org/docs14/ARAKAN-Racism_to_Rohingya-red.pdf|title=Racism to Rohingya in Burma|access-date=18 October 2017}}</ref>|| ရခိုင်ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များနှင့် ရိုဟင်ဂျာများ || အပြန်အလှန် သတ်ဖြတ်ကြခြင်း |- | ၃ || ကုလားကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု || ၇ ဇူလိုင် ၁၉၄၅ || ကုလားကုန်းရွာ || ၆၀၀–၁,၀၀၀ || ဂျပန်အင်ပါယာတပ် || ကုလားကုန်းရွာသားများ |} === စစ်အစိုးရခေတ်များ (၁၉၈၈–၂၀၁၀) === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၄ || [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]<ref name="fer3132">Ferrara (2003), pp. 313</ref>|| ၈–၉ ဩဂုတ် ၁၉၈၈ || မြန်မာနိုင်ငံအဝှမ်း || ၃,၀၀၀–၁၀,၀၀၀<ref name="win2">Wintle (2007)</ref><ref name="fog2">Fogarty, Phillipa (7 August 2008). [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7543347.stm Was Burma's 1988 uprising worth it?] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090112023805/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7543347.stm|date=12 January 2009}}. [[BBC_News]].</ref>|| {{military|Myanmar}} || ဆန္ဒပြသူများ |- | ၅ || စက်တင်ဘာ အာဏာသိမ်းမှု || ၁၈–၁၉ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ || ရန်ကုန်မြို့ || အတည်မပြုနိုင် || {{military|Myanmar}} || ပြည်သူများနှင့် ဝန်ထမ်းများ |- | ၆ || [[ဒီပဲယင်းအရေးအခင်း]]|| ၃၀ မေ ၂၀၀၃ || ဒီပဲယင်းမြို့ || ၇၀ ခန့် || ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် စစ်အစိုးရထောက်ခံသူများ || NLD ပါတီဝင်များ |- | ၇ || [[ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး]]|| စက်တင်ဘာ ၂၀၀၇ || ရန်ကုန်မြို့ || ၁၃–၃၁ || [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နအဖ စစ်အစိုးရ]]|| သံဃာတော်များနှင့် ပြည်သူများ |} === ၂၀၁၇ ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခအတွင်း ဖြစ်စဉ်များ === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၈ || ခမောင်းဆိပ် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="AmnestyInt2">{{cite web|title=Myanmar: New evidence reveals Rohingya armed group massacred scores in Rakhine State|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/05/myanmar-new-evidence-reveals-rohingya-armed-group-massacred-scores-in-rakhine-state/|website=www.amnesty.org|language=en}}</ref>|| ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ခမောင်းဆိပ် || ၉၉ || ARSA || ဟိန္ဒူရွာသားများ |- | ၉ || [[ချွတ်ပြင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချွတ်ပြင် သတ်ဖြတ်မှု]]<ref name="Cochrane2">{{cite news |last1=Cochrane|first1=Liam|title=Women, children feared among scores dead in Myanmar village 'massacre'|url=http://www.abc.net.au/news/2017-09-01/reports-of-women-and-children-among-dead-in-myanmar-massacre/8862164|access-date=19 July 2018|work=ABC News|date=1 September 2017|language=en-AU}}</ref>|| ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ချွတ်ပြင်ရွာ || ၁၃၀–၃၅၈<ref name="Emont2">{{cite news|last1=Emont|first1=Jon|last2=Mandhana|first2=Niharika|title=‘We’ll Turn Your Village Into Soil’: Survivors Recount One of Myanmar’s Biggest Massacres|url=https://www.wsj.com/articles/burn-the-houses-rohingya-survivors-recount-the-day-soldiers-killed-hundreds-1526048545|access-date=11 May 2018|work=Wall Street Journal|date=11 May 2018}}</ref>|| တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၀ || [[မောင်နူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မောင်နူသတ်ဖြတ်မှု]]<ref name="CBSMNu2">{{cite news|title=Rohingyas describe bloody massacre at hands of Myanmar troops|url=https://www.cbsnews.com/news/rohingya-myanmar-troops-alleged-massacre-executions-villagers-maung-nu/|language=en}}</ref>|| ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || မောင်နုရွာ || ၈၂+ || မြန်မာ့တပ်မတော် || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၁ || ဂူဒါပြင် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="NaingSterling2">{{cite news |last1=Naing|first1=Shoon Lei Win|last2=Sterling|first2=Toby|title=Suu Kyi tells U.N.'s top court charge of Rohingya genocide is 'misleading'|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rohingya-world-court/suu-kyi-tell-u-n-s-top-court-charge-of-rohingya-genocide-is-misleading-idUSKBN1YF06P|access-date=13 December 2019|work=Reuters|date=11 December 2019|language=en}}</ref>|| ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ဂူဒါပြင်ရွာ || ၁၀–၄၀၀+<ref name="Blumberg2">{{cite news|last1=Blumberg|first1=Antonia|title=Mass Graves Suggest Systematic Killing Of Rohingya In Myanmar|url=http://www.huffingtonpost.ca/entry/rohingya-mass-graves-myanmar_us_5a734e7ae4b0905433b21a6e|access-date=2 February 2018|work=HuffPost Canada|date=1 February 2018|language=en-CA}}</ref><ref name="APgraves2">{{cite news|last1=Klug|first1=Foster|title=AP finds evidence for graves, Rohingya massacre in Myanmar|url=https://www.apnews.com/ef46719c5d1d4bf98cfefcc4031a5434|access-date=2 February 2018|work=AP News}}</ref>|| တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၂ || တူလာတူတီ သတ်ဖြတ်မှု<ref>{{cite news|title=There is no Rohingya left in Tulatoli|url=http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2017/09/09/no-rohingya-left-tulatoli/|access-date=23 September 2017|work=[[Dhaka Tribune]]|date=9 September 2017}}</ref>|| ၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || မင်းကြီးရွာ || ၅၀၀+ || မြန်မာ့တပ်မတော် || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၃ || အင်းဒင် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="Reuters922">{{cite news|last1=Lone|first1=Wa|last2=Oo|first2=Kyaw Soe|last3=Lewis|first3=Simon|last4=Slodkowski|first4=Antoni|title=Massacre in Myanmar: One grave for 10 Rohingya men|url=https://www.reuters.com/investigates/special-report/myanmar-rakhine-events/|access-date=10 February 2018|work=Reuters|language=en}}</ref>|| ၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇ || အင်းဒင်ရွာ || ၁၀ || တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |} === ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဖြစ်စဉ်များ (၂၀၂၁–၂၀၂၆) === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၁ | [[လှိုင်သာယာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၄ မတ် ၂၀၂၁ | [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်]] | ၆၅+<ref>{{Cite web |date=2021-12-02|title=Myanmar: Protesters Targeted in March Massacre|url=https://www.hrw.org/news/2021/12/02/myanmar-protesters-targeted-march-massacre|access-date=2023-02-21|website=Human Rights Watch|language=en}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ဆန္ဒပြသူများ |- | ၂ | [[ကလေးမြို့နယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေးမြို့နယ် တိုက်ပွဲ]] | ၂၈ မတ် ၂၀၂၁ | [[ကလေးမြို့နယ်]] | ၂၀+ | {{military|Myanmar}} | PDFများ နှင့် ရွာသားများ |- | ၃ | [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတား သတ်ဖြတ်မှု]] | ၃၁ မတ် ၂၀၂၁ | [[ကနဲလေးရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ကနဲလေးကျေးရွာအနီး]] | ၂၅ | [[ဖိုင်:Flag of the Karen National Defence Organisation.svg|border|22x22px]] [[ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့|KNDO]] | လမ်းလုပ်သားများ |- | ၄ | [[ပဲခူး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ ဧပြီ ၂၀၂၁ | [[ပဲခူးမြို့]] | ၈၂+<ref>{{Cite news|last=Hancocks|first=Paula|date=16 April 2021|title=Witnesses to Bago killings describe relentless military onslaught against Myanmar civilian population|work=[[CNN]]|url=https://edition.cnn.com/2021/04/16/asia/bago-mass-killing-myanmar-civilians-intl-hnk/index.html|access-date=27 December 2021}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ဆန္ဒပြသူများ |- | ၅ | [[ဒီပဲယင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒီပဲယင်းရွာများ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ | ဒီပဲယင်းမြို့နယ် | မသိရှိရ | {{military|Myanmar}} |PDFများ နှင့် ရွာသားများ |- | ၆ | [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ]]<ref>{{Cite news|date=26 December 2021|title=CARE International condemns Christmas Eve Massacre in Myanmar|work=[[Care International]]|url=https://www.care-international.org/news/press-releases/care-international-condemns-christmas-eve-massacre-in-myanmar|access-date=27 December 2021|accessdate=15 February 2023|archivedate=30 March 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220330215456/https://www.care-international.org/news/press-releases/care-international-condemns-christmas-eve-massacre-in-myanmar}}</ref> | ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ | [[မိုဆိုရွာ၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်|မိုဆိုရွာ]] | ၃၈+<ref>{{Cite news|date=26 December 2021|title=Women and children among dozens reported killed in Myanmar Christmas Eve massacre|work=[[ABC Television (Australian TV network)|ABC Australia]]|url=https://www.abc.net.au/news/2021-12-26/report-women-children-among-dozens-killed-in-myanmar/100725862|access-date=27 December 2021}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၇ | [[မုန်တိုင်ပင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၀-၁၂ မေ ၂၀၂၂ | [[မုန်တိုင်ပင်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်|မုန်တိုင်ပင်ရွာ]] | ၃၇<ref>{{Cite web |title=Survivors haunted by Myanmar army massacre in Sagaing|url=https://myanmar-now.org/en/news/survivors-haunted-by-myanmar-army-massacre-in-sagaing|access-date=2023-03-14|website=Myanmar NOW|language=en}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၈ | [[လက်ယက်ကုန်းရွာ ပစ်ခတ်မှု]] | ၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ | [[လက်ယက်ကုန်းရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|လက်ယက်ကုန်းရွာ]] | ၁၃ | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၉ | [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ဖားကန့် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ | [[ဖားကန့်မြို့နယ်]] | ၈၀+<ref name="nyt2">{{cite news|last=Paddock|first=Richard|date=2022-10-25|work=New York Times|title=Airstrike Kills at Least 80 During Outdoor Concert in Myanmar|url=https://www.nytimes.com/2022/10/25/world/asia/myanmar-coup-concert-killed.html}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ကချင်ဒေသခံများ၊ ဂီတပညာရှင်များ၊ [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကေအိုင်အေ]] အရာရှိများ |- | ၁၀ | [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|တာတိုင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂ မတ် ၂၀၂၃ | [[တာတိုင်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|တာတိုင်ရွာ]] | ၁၇ | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၁၁ | [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပင်လောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၁ မတ် ၂၀၂၃ | [[နန်းနိမ့်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်|နန်းနိမ့်ရွာ]] | ၃၀ | {{military|Myanmar}}/[[ဖိုင်:Flag_of_the_Pa-O_National_Organisation.svg|border|22x22px]] [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်|ပအိုဝ်းတပ်]] | ရွာသူရွာသားများနှင့် ဘုန်းကြီး ၃ ပါး |- | ၁၂ | [[ဝေဘူလ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဝေဘူလ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၃ | [[ဝေဘူလမြို့]] | ၉ဦး | {{Air force|Myanmar}} | ကျောင်းသား/သူများ နှင့် အရပ်သားများ |- | ၁၃ | [[ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပဇီကြီး သတ်ဖြတ်မှု]]<ref>{{cite news |title=Airstrikes on Myanmar village feared to have killed 100|url=https://apnews.com/article/airstrikes-military-myanmar-village-918fd636bb81153928ab7481e06423e5|work=AP NEWS|date=11 April 2023|language=en}}</ref> | ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၃ | [[ပဇီကြီးရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်|ပဇီကြီးရွာ]] | ၁၀၀+<ref>{{cite web |last1=PECK|first1=GRANT|title=Airstrikes on Myanmar village feared to have killed 100|url=https://www.timesunion.com/news/politics/article/airstrikes-on-myanmar-village-feared-to-have-17890632.php|website=Times Union|access-date=11 April 2023|date=11 April 2023}}</ref> | [[တပ်မတော် (လေ)]] | ရွာသူရွာသားများ<ref>{{cite web |title=War Crime in Pazigyi (Kantbalu, Sagaing Region)|url=https://www.mizzima.com/livefeed/live-update-war-crime-pazigyi-kantbalu-sagaing-region|website=Mizzima|access-date=11 April 2023}}</ref> |- | ၁၄ | [[ခြေရာတော်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ခြေရာတော်ရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ | [[ခြေရာတော်ရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|ခြေရာတော်ရွာ]] | ၂၆ | {{military|Myanmar}} |PDF |- | ၁၅ | [[လိုင်ဇာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|လိုင်ဇာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ | မုန်လိုင်ခက်ရွာ၊ [[လိုင်ဇာမြို့]] | ၂၉ | {{military|Myanmar}}<ref>{{cite news |title=Women, children among 29 killed as artillery hits Myanmar refugee camp - sources, media|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/many-killed-artillery-strike-northern-myanmar-media-local-sources-2023-10-10/|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=Reuters|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=More Than Two-Dozen People Killed in Attack on Refugee Camp in Northern Myanmar|url=https://www.voanews.com/a/more-than-two-dozen-people-killed-in-attack-on-refugee-camp-in-northern-myanmar/7304174.html|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=VOA|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=en}}</ref> | စစ်ဘေးဒုက္ခသည်<ref>{{cite news |title=လိုင်ဇာအနီး ဒုက္ခသည်စခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ကလေးသူငယ်တွေအပါအဝင် သုံးဆယ်နီးပါး သေဆုံး|url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/airstrike-laiza-10092023225113.html|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=Radio Free Asia|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=my}}</ref> |- | ၁၆ | [[ဝေလူးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဝေလူးရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ | ဝေလူးရွာ | ၁၁ | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ |- | ၁၇ | [[ကနန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကနန် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ | [[ကနန်ရွာ၊ တမူးမြို့နယ်|ကနန်ရွာ]] | ၁၇<ref>{{cite web |title=Myanmar: Military air strikes that killed 17 civilians ‘must be investigated as war crimes’|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/02/myanmar-military-air-strikes-that-killed-17-civilians-must-be-investigated-as-war-crimes/|website=Amnesty International|access-date=17 February 2024|language=en|date=8 February 2024}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ<ref>{{cite news |title=An air attack in Myanmar kills 17, including children, but the military has denied responsibility|url=https://apnews.com/article/myanmar-conflict-sagaing-chin-airstrike-school-religion-711fcd7dcfdd2b899ba311c57e909bd2|access-date=17 February 2024|work=AP News|date=7 January 2024|language=en}}</ref> |- | ၁၈ | [[သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သာဒါ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၈ မတ် ၂၀၂၄ | [[မင်းပြားမြို့နယ်]] | ၂၂+ | {{Air force|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၁၉ | [[အကြည်ပန်းပလွန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အကြည်ပန်းပလွန်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ မေ ၂၀၂၄ | [[အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ၊ ဆောမြို့နယ်|အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ]]<ref>{{cite news |last1=Now|first1=Myanmar|title=At least 15 killed in junta airstrike on Magway Region monastery|url=https://myanmar-now.org/en/news/at-least-15-killed-in-junta-airstrike-magway-region-monastery/|access-date=11 May 2024|work=Myanmar Now|date=10 May 2024}}</ref> | ၁၅+ | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ |- | ၂၀ | [[ဆုံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဆုံရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ မေ ၂၀၂၄ | ဆုံရွာ | ၃၂+ | [[File:Flag of PDF Myanmar.svg|22px]] [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|PDF]] | ရွာသူရွာသားများ |- | ၂၁ | [[လက်ထုတ္တော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ထုတ္တော သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၁ မေ ၂၀၂၄ | [[လက်ထုတ္တောရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|လက်ထုတ္တောရွာ]] | ၃၂<ref name="dvb2">{{cite news |title=Jailed anti-coup protest leader given another 20 years; Military kills 30 in raid against People's Defense Force|url=https://english.dvb.no/jailed-anti-coup-protest-leader-given-another-20-years-military-kills-30-in-raid-against-peoples-defense-force/|access-date=14 May 2024|work=DVB|date=13 May 2024}}</ref><ref>{{cite news |last1=Blazevic|first1=Igor|title=Who carries responsibility for the atrocities in Myanmar?|url=https://eng.mizzima.com/2024/05/13/9844|access-date=14 May 2024|publisher=Mizzima|date=13 May 2024}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ပြည်သူများ<ref>{{cite news |last1=Zan|first1=Hein Htoo|title=Myanmar NUG Condemns Junta Forces' Massacre of 32 Civilians in Sagaing|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-nug-condemns-junta-forces-massacre-of-32-civilians-in-sagaing.html|access-date=14 May 2024|publisher=The Irrawaddy|date=13 May 2024}}</ref> |- | ၂၂ | [[ဗျိုင်းဖြူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၉-၃၁ မေ ၂၀၂၄ | ဗျိုင်းဖြူရွာ၊ ကျောက်ဖြူမြို့နယ် | ၇၆ | {{military|Myanmar}}/{{flagicon image|Rohingya flag.svg}} [[ရိုဟင်ဂျာ]]ပြည်သူ့စစ်များ/{{flagicon image|Flag of the Arakan Liberation Party.svg}} [[ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ALP]]<ref name="June62">{{cite news |title=Updated Death toll of 76 dead in Byine Phyu Village massacre in Sittwe Township|url=https://eng.mizzima.com/2024/06/06/10583|work=Mizzima|date=6 June 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=ALP Denies Involvement in Byine Phyu Massacre in Sittwe Township, Rakhine State|url=https://eng.mizzima.com/2024/06/05/10559|work=Mizzima|date=5 June 2024}}</ref> | ရွာသူရွာသားများ |- | ၂၃ | [[မတောရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မတောရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၃ ဇွန် ၂၀၂၄ | [[မတောရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်|မတောရွာ]]၊မင်းကင်း | ၂၉ ဦး | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ |- | ၂၄ | [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ | ရှင်ရွာကျေးရွာ၊[[ပေါက်တောမြို့နယ်]] | ၁၇ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်း(၇)နှင့်အရပ်သား(၁၀)ဦး |- | ၂၅ | [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)စခန်းဟောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ | နခခ(၂)စခန်းဟောင်း၊ [[မောင်တောမြို့နယ်]] | ၅၀+ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ |- | ၂၆ | [[တန်းလွဲရွာမ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တန်းလွဲရွာမ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ | တန်းလွဲရွာမမြို့ | ၁၃ဦး | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ |- | ၂၇ | [[ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်နီမော် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | [[ကျောက်နီမော်ရွာ]] | ၄၀ဦး | {{military|Myanmar}}<ref>{{cite news |agency=Associated Press|title=Airstrike on village in western Myanmar kills at least 40 people, groups say|url=https://edition.cnn.com/2025/01/09/asia/myanmar-village-army-airstrike-intl-hnk/index.html|access-date=10 January 2025|work=CNN|date=10 January 2025|language=en}}</ref> | ရွာသူရွာသားများ |- | ၂၈ | [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | ရမ်းချောင်း၊မြောက်ဦးမြို့နယ် | ၂၈ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ နှင့် မိသားစုဝင်များ |- | ၂၉ | [[အိုးထိမ်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အိုးထိမ်းတွင်း သတ်ဖြတ်မှု]]<ref>{{Cite web |date=2024-11-04 |title=ဒီပဲယင်းမြို့နယ် – Tabayin Township – Geographical Society of Myanmar |url=https://myanmargeographicalsociety.org/tabayin-township/ |access-date=2026-05-04 |language=en-US}}</ref> | ၁၂ မေ ၂၀၂၅ | အိုးထိမ်းတွင်းရွာ၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]] | ၂၂ | {{Air force|Myanmar}} | ကျောင်းသားကျောင်းသူများနှင့် ဆရာမများ<ref>{{cite news | AP |last1=Peck |first1=Grant|title=An airstrike in central Myanmar kills up to 22 people at a bombed school, reports say|url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/05/12/myanmar-airstrike-school-saigaing-resistance-military/6388bcfc-2f2f-11f0-8498-1f8214bba2d2_story.html|access-date=12 May 2025|work=The Washington Post|date=12 May 2025}}</ref> |- | ၃၀ | [[လမ်းလယ်ကျစ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လမ်းလယ်ကျစ် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ | [[လမ်းလယ်ကျစ်ရွာ၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်|လမ်းလယ်ကျစ်ရွာ]] | ၁၁ ဦး | {{military|Myanmar}}/{{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ |- | ၃၁ | [[မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မော်ချီးဒေသ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ | [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]] | ၃၂<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c07pxm4gymzt?fbclid=IwY2xjawMPqs9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFlbnprSkh1RHpmcmxuWVp2AR5Wjdss1hfBdUayV8scGE1Hiv01Wr8jtSyB6aa_T287zM5PQmGMqJ3QsZLshg_aem_BJ8VmkEd1Lg-dTclX3dIHg&post=asset%3Ae48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf#asset:e48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf|title=မော်ချီးဒေသကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲမှု သေဆုံးသူ ၂၄ ဦးအထိ မြင့်တက်|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c0l6jpgj93yt|title=မော်ချီး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သေဆုံးသူ ၃၀ ကျော်အထိမြင့်တက်လာ,|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> |- | ၃၂ | [[မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ | [[မြောက်ဦးမြို့]] | ၁၄ | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ |- | ၃၃ | [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ | [[သရက်တပင်ရွာ၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်|သရက်တပင်ရွာ]] | ၁၈<ref>{{cite web|url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/68c38f4c268ac2ee044cb2f1|title=ကျောက်တော်မြို့နယ်၊ သရက်တပင်ရွာမှ ပညာပန်းခင်းကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်းကို အကြမ်းဖက်မြန်မာစစ်တပ်ကဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်၍ ၁၈ ဦးသေဆုံးပြီး ၂၀ ကျော်ဒဏ်ရာရဟု AA ထုတ်ပြန်|work=narinjara|access-date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ကျောင်းသား၊ ပြည်သူများ |- | ၃၄ | [[ဘုံတိုရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဘုံတို သတ်ဖြတ်မှု]] | ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ | [[ချောင်းဦးမြို့နယ်]] | ၂၀+ | {{Air force|Myanmar}} | တော်လှန်ရေးအဖွဲ့သားများနှင့်ဒေသခံများ |- | ၃၅ | [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ | [[မြောက်ဦးမြို့]] | ၃၃ | {{Air force|Myanmar}} | ဆေးရုံတက်လူနာများ |- | ၃၆ | [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ | [[ကျောက်တော်မြို့နယ်]] | ၃၃ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများနှင့်မိသားစုဝင်များ |- | ၃၇ | [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ | [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]] | ၁၇ | {{Air force|Myanmar}} | ဈေးရောင်း၊ ဈေးဝယ်များ |- | ၃၈ | [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁ မတ် ၂၀၂၆ | [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]<ref>{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/748482|access-date=2026-03-02|website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန…|language=en}}</ref> | ၂၅ | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ<ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော်|date=2026-03-02|title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/|access-date=2026-03-02|website=Myanmar Now|language=en-US}}</ref> |- | ၃၉ | [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၅-၈ မတ် ၂၀၂၆ | [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]] | ၂၈ | {{Air force|Myanmar}}/[[File:Shoulder sleeve insignia of No.(77) Light Infantry Division of the Myanmar Army.svg|25px]] [[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|တပ်မ(၇၇)]] | ရွာသားများ<ref>{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း -|url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/|website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=en-US|first=လွတ်လပ်သော|last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ}}</ref> |- | ၄၀ | [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ မတ် ၂၀၂၆ | [[အမ်းမြို့နယ်]] | ၁၁၆ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ |- | ၄၁ | [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေး သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ | [[ကျင်ဒွေးမြို့]] | ၁၁+ | {{Air force|Myanmar}} | တံတားလုပ်သားများ |- | ၄၂ | [[ဖူနွမ်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖူနွမ်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၆ မေ ၂၀၂၆ | [[ဖူနွမ်းရွာ၊ တီးတိန်မြို့နယ်|ဖူနွမ်းရွာ]] | ၉ဦး | {{military|{{military|Myanmar}} | PDF Zoland |} == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[Category:နိုင်ငံအလိုက် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဖြစ်ရပ်များ|အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ|*]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] 2z77j8u5ajdnge0rdpzhnyhlv9dxct5 တမ်းပလိတ်:Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present) 10 245356 1040475 1038778 2026-06-24T06:44:52Z Zawzawaungthwin 100038 [[တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ (၂၀၂၁–လက်ရှိ)|တော်လှန်ရေးအချင်းချင်းပဋိပက္ခများ]] 1040475 wikitext text/x-wiki {{Campaignbox |name = Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present) |title = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]] <Br>(၂၀၂၁ - လက်ရှိ) |listclass = hlist | state = autocollapse |battles = * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဖြစ်ရပ်အချိန်မှတ်တမ်းများ]] * [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) အတွင်း ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ|ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ စာရင်း]] * [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ|မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] * [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ|စစ်ရာဇဝတ်မှုများ]] * [[စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာချက်များ|စစ်အုပ်ချုပ်ရေး]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခြင်း]] * [[တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ (၂၀၂၁–လက်ရှိ)|တော်လှန်ရေးအချင်းချင်းပဋိပက္ခများ]] ;ရှေးဦးဖြစ်စဉ်များ * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း |၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းခြင်း]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဆန္ဒပြပွဲများ]] ** <small>[[မြသွဲ့သွဲ့ခိုင် သေဆုံးမှု|မြသွဲ့သွဲ့ခိုင်]]</small> ** <small>[[ကြယ်စင် သေဆုံးမှု|ကြယ်စင်]]</small> ** <small>[[ခန့်ညားဟိန်း သေဆုံးမှု|ခန့်ညားဟိန်း]]</small> ** <small>[[ဝေယံထွန်း သေဆုံးမှု|ဝေယံထွန်း]]</small> ;စစ်မြေပြင် * [[ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ကချင်]] * [[ချင်း စစ်မြေပြင်|ချင်း]] * [[အညာ စစ်မြေပြင်|အညာ]] * [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ---- ;အစောပိုင်း အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် ထိတွေ့မှုများ * [[အလော့ဘွမ်တိုက်ပွဲ|အလော့ဘွမ်]] * [[ကလေး ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေး]] * [[သီးမူထာတိုက်ပွဲ|သီးမူထာ]] * [[တန့်ဆည်တိုက်ပွဲ|တန့်ဆည်]] * [[နောင်မွန် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု|နောင်မွန်]] * [[သော်လဲထာတိုက်ပွဲ|သော်လဲထာ]] * [[မင်းတပ်တိုက်ပွဲ|မင်းတပ်]] * [[မူဆယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မူဆယ်]] * [[မန္တလေးမြို့ပြတိုက်ပွဲ|မန္တလေး]] * [[မြင်သာတိုက်ပွဲ|မြင်သာ]] * [[မြဝတီ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မြဝတီ]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ လွိုင်ကော်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ ဒီးမော့ဆို]] ;၂၀၂၁-၂၂ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု * [[ကချင်သေတိုက်ပွဲ|ကချင်သေ]] * [[လေးကေ့ကော်တိုက်ပွဲ|လေးကေ့ကော်]] * [[နှမ်းခါးရွာ စီးနင်းခံရမှု|နှမ်းခါး]] * [[ချင်းတွင်းမြစ် အလစ်အငိုက်တိုက်ခိုက်မှု|ချင်းတွင်းမြစ်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ ဒီးမော့ဆို]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ လွိုင်ကော်]] * [[ထန်တလန်တိုက်ပွဲ|ထန်တလန်]] * [[ဖယ်ခုံ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ဖယ်ခုံ]] * [[ခင်ဦး တိုက်ခိုက်မှုများ|ခင်ဦး]] * [[အုန်းသွင်|ဦးအုန်းသွင်အား လုပ်ကြံခြင်း]] * [[ကော့ကရိတ် တိုက်ပွဲ|ကော့ကရိတ်]] * [[၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု|မူဆယ်လက်နက်ကိုင်များတိုက်ပွဲ]] ;၂၀၂၃ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[မယ်စဲ့တိုက်ပွဲ|မယ်စဲ့]] * [[ရွှေကုက္ကိုထိုးစစ်|ရွှေကုက္ကို]] * [[ကနောင်စစ်ဆင်ရေး|ကနောင်]] * [[တောင်သမန်စစ်ဆင်ရေး|တောင်သမန်]] * ''[[၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး]]'' **[[ချင်းရွှေဟော်တိုက်ပွဲ|ချင်းရွှေဟော်]] **[[နမ့်ဆန်တိုက်ပွဲ|နမ့်ဆန်]] **[[လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ|လောက်ကိုင်]] **[[လားရှိုးတိုက်ပွဲ|လားရှိုး]] * [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]] ** ''[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၀၂၇]]'' * [[ကျင်ဒွေးတိုက်ပွဲ|ကျင်ဒွေး]] ;၂၀၂၄-၂၅ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄)|ကချင်]] ** [[ဗန်းမော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄)|ဗန်းမော်]] * [[မြဝတီအား သိမ်းပိုက်ခြင်း|မြဝတီ]] * [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ** [[အမ်းတိုက်ပွဲ|အမ်း]] ** [[မောင်တောတိုက်ပွဲ|မောင်တော]] * ''[[ချင်းညီနောင် စစ်ဆင်ရေး|ချင်းညီနောင်]]'' ** [[ဖလမ်းတိုက်ပွဲ|ဖလမ်း]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] * [[ဝင်းနိမ္မိတာရုံဆရာတော် ပစ်ခတ်ခံရခြင်း]] * [[ဘုတလင်တိုက်ပွဲ|ဘုတလင်]] * [[မြင်းခြံခရိုင် အထူးစစ်ဆင်ရေး|မြင်းခြံ]] * [[ငဖဲ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ငဖဲ]] * [[မဲပလီစခန်းတိုက်ပွဲ|မဲပလီစခန်း]] * [[ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်ရေး|ကသာ]] * [[၂၀၂၅ ဆောင်းပြောင်းစစ်ပွဲ|ပင်လောင်း]] ;၂၀၂၆ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ|ကွတ်ခိုင်]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] ---- '''အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများနှင့် သတ်ဖြတ်မှုများ''' * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ| အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု စာရင်း]] * [[လှိုင်သာယာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ]] * [[ကလေးမြို့နယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေးမြို့နယ် တိုက်ပွဲ]] * [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတားလုပ်သားများ]] * [[ပဲခူး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး]] * [[ဒီပဲယင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒီပဲယင်း]] * [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ|မိုဆို]] * [[မုန်တိုင်ပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင်]] * [[လက်ယက်ကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ယက်ကုန်း]] * [[ဖားကန့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖားကန့်]] * [[တာတိုင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တာတိုင်]] * [[ပင်လောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပင်လောင်း]] * [[ဝေဘူလ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဝေဘူလ]] * [[ပဇီကြီး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဇီကြီး]] * [[ခြေရာတော်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ခြေရာတော်]] * [[လိုင်ဇာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လိုင်ဇာ]] * [[ဝေလူးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဝေလူး]] * [[ကနန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကနန်]] * [[သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သာဒါ]] * [[အကြည်ပန်းပလွန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အကြည်ပန်းပလွန်း]] * [[ဆုံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဆုံရွာ]] * [[လက်ထုတ္တော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ထုတ္တော]] * [[ဗျိုင်းဖြူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ]] * [[မတောရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မတော]] * [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာ]] * [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)]] * [[တန်းလွဲရွာမ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တန်းလွဲရာမ]] * [[ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်နီမော်]] * [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်း]] * [[အိုးထိမ်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အိုးထိမ်းတွင်း]] * [[လမ်းလယ်ကျစ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လမ်းလယ်ကျစ်]] * [[မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မော်ချီး]] * [[မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒိုင်းကျီ]] * [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင်]] * [[ဘုံတိုရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဘုံတို]] * [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ]] * [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူ]] * [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ]] * [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ]] * [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း]] * [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း]] * [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေးတံတား]] * [[ဖူနွမ်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖူနွမ်း]] ---- ;ဆက်စပ်ခေါင်းစဉ်များ *[[ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေး ထုတ်ပြန်ချက်များ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] }}<noinclude> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ တမ်းပလိတ်များ]] </noinclude> r2gizi6fq5708tujy03mcqtupkay3p3 အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Renamed user c43c90b560bc2626b0f5351712848a28 3 248003 1040393 803789 2026-06-23T14:22:16Z Ternarius 29683 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:GreenLoeb]] မှ [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Renamed user c43c90b560bc2626b0f5351712848a28]] သို့ စာမျက်နှာကို ပြန်ညွှန်းချန်မထားဘဲ Ternarius က ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/GreenLoeb|GreenLoeb]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Renamed user c43c90b560bc2626b0f5351712848a28|Renamed user c43c90b560bc2626b0f5351712848a28]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 803789 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် GreenLoeb ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၅၇၊ ၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ (UTC) eb81ks38vimaj3eakyykkqgt8y214yj အညာ စစ်မြေပြင် 0 270216 1040386 1040311 2026-06-23T14:14:08Z Zawzawaungthwin 100038 မြိုင်မြို့နယ်အတွင်း စစ်ရဟတ်ယာဉ် တိုက်ခိုက်ခံရမှု 1040386 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = အညာစစ်မြေပြင် | width = | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] | image = File:Myanmar Dry Zone Townships.svg | image_size = | image_upright = | alt = | caption = {{legend|#C12838|အညာဒေသအတွင်းရှိ မြို့နယ်များ}} {{legend|#FDFCEA|အညာဒေသတွင် ပါဝင်သော တိုင်းဒေသကြီးများ}} {{legend|#E0E0E0|အညာဒေသပြင်ပရှိ မြို့နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများ}} | date = ဧပြီ ၂၀၂၁ – လက်ရှိ | place = [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] တောင်ပိုင်း၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] အနောက်နှင့် အလယ်ပိုင်း | territory = | status = Ongoing | combatant1 = {{ubl|{{flagicon|MYA}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]}} *{{armed forces|Myanmar}} ** {{army|Myanmar}} ** {{air force|Myanmar}} *[[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့]] | combatant2 = {{flagicon image|Flag_of_PDF_Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]<br>{{flagicon image|Flag_of_Myanmar's_Royal_Dragon_Army.svg}} [[ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]<br>{{flagicon image|Flag_of_People's_Revolution_Alliance_(Magway).svg}} [[လူထုတော်လှန်ရေး မဟာမိတ်အင်အားစု]] | combatant3 = | commander1 = | commander2 = | commander3 = | units1 = | units2 = | units3 = | strength1 = | strength2 = | strength3 = | casualties1 = | casualties2 = | casualties3 = | notes = | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''အညာ စစ်မြေပြင်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ခြောက်သွေ့ဇုန် (သို့မဟုတ် [[အညာ|အညာဒေသ]]) တွင် ဖြစ်ပွားနေသော [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ၏ [[စစ်မြေပြင်]]များအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆိုပါဒေသတွင် [[ဗမာလူမျိုး]]အများစု နေထိုင်ရာ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]နှင့် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]တို့ ပါဝင်သည်။{{sfn|Ye Myo Hein|2022|page=7}}<ref>{{Cite news|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/military-is-weaker-since-coup-and-momentum-is-with-the-armed-resistance.html|access-date=7 February 2024|work=[[The Irrawaddy]]|title=Military is Weaker Since Coup and Momentum is With the Armed Resistance|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207212452/https://www.irrawaddy.com/news/burma/military-is-weaker-since-coup-and-momentum-is-with-the-armed-resistance.html|archive-date=7 February 2024}}</ref> ဤစစ်မြေပြင်သည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]ကို ဆန့်ကျင်သော ခုခံတော်လှန်ရေး၏ "အဓိကဗဟိုချက်" အဖြစ် ဖော်ပြခြင်းခံထားရသည်။{{sfn|Ye Myo Hein|2022|page=7}} == နောက်ခံ == အညာဒေသသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်းဝင် ဗဟိုချက်ဒေသဖြစ်ပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှစ၍ [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ခေတ်သစ်ပဋိပက္ခများ]]တွင် လက်နက်ကိုင်အကြမ်းဖက်မှုများ နည်းပါးစွာသာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဗမာလူမျိုးများ အများစုနေထိုင်သော လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးဒေသဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤအချက်ကြောင့် [[တပ်မတော်]]သည် ထိုဒေသတွင် စစ်အင်အားကို အများအပြား ချထားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှ စတင်ခဲ့သည့် အညာစစ်မြေပြင်ရှိ တိုက်ပွဲများသည် ဤလမ်းကြောင်းကို ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] မရှိခြင်းကြောင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ဗမာပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်]] (PDF) အဖွဲ့များသည် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှု]]ကို ဆန့်ကျင်သည့် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ဖြင့် ရိုးရှင်းပြီး တိုက်ရိုက်လုပ်ဆောင်နေသော ဒေသတွင်း ဆဲလ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။<ref name=dryzone/> == အချိန်မှတ်တမ်း == === ၂၀၂၁ === အာဏာသိမ်းပြီးနောက် အညာဒေသတွင် "အကြမ်းဖက်မှု သိသိသာသာ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။"<ref name=dryzone>{{cite web |title=The Dry Zone: an existential struggle in central Myanmar |url=https://myanmar.iiss.org/analysis/dryzone |last=Loong |first=Shona |work=International Institute for Strategic Studies |language=en |access-date=14 December 2023}}</ref> [[File:Monywa-chindwin-d02.jpg|thumb|Small river boats on the [[Chindwin River]] near [[Monywa]], 2006]] ၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ ပုလ္လင်ရွာအနီးရှိ မုံရွာ PDF ၏ တပ်ခွဲ ၂၀၅ ပိုင် အခြေစိုက်စခန်းကို ဝင်ရောက်စီးနင်း တိုက်ခိုက်ပြီး ဖျက်ဆီးခဲ့သောကြောင့် ခုခံတော်လှန်ရေးတိုက်ခိုက်ရေးသမားများ ထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။ အဆိုပါစခန်းသည် PDF များက ပေါက်ကွဲစေတတ်သောပစ္စည်းများ ပြုလုပ်သည့် အလုပ်ရုံတစ်ခုဖြစ်ပြီး စီးနင်းမှုအတွင်း ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news|title=Military raid destroys resistance base in Monywa, PDF says|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-raid-destroys-resistance-base-in-monywa-pdf-says|access-date=17 January 2022|archive-date=27 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220127221223/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-raid-destroys-resistance-base-in-monywa-pdf-says|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]ရှိ မြိုင် PDF က စစ်ယာဉ်နှစ်စီးကို လက်လုပ်မိုင်း ၃ လုံးဖြင့် ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်သားအနည်းဆုံး ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite news|title=Soldiers target villagers after ambush by Myaing PDF|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-target-villagers-after-ambush-by-myaing-pdf|access-date=17 January 2022|archive-date=17 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220117130024/https://myanmar-now.org/en/news/soldiers-target-villagers-after-ambush-by-myaing-pdf|url-status=live}}</ref> ဆားလင်းကြီး G-Z PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားများသည် [[ဆားလင်းကြီးမြို့|ဆားလင်းကြီး]]ရှိ ယာဉ်တန်းတစ်ခုကို ပေါက်ကွဲစေတတ်သောပစ္စည်းများဖြင့် ဖောက်ခွဲခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၀၀ ခန့်က မြို့ကို စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်သားများသည် တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၁၀ ဦးနှင့် အရပ်သားတစ်ဦးကို ဖမ်းဆီးပြီး မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Junta soldiers massacre and burn 11, including teenagers, during raid on village in Sagaing|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-massacre-and-burn-11-including-teenagers-during-raid-on-village-in-sagaing|access-date=17 January 2022|archive-date=28 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128222014/https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-massacre-and-burn-11-including-teenagers-during-raid-on-village-in-sagaing|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် စစ်တပ်က လေကြောင်းချီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၅၀ ခန့်ကို ရဟတ်ယာဉ်များဖြင့် [[ဒီပဲယင်းမြို့|ဒီပဲယင်း]]အနောက်ဘက်သို့ စေလွှတ်ခဲ့ပြီး လေကြောင်းချီ တိုက်ခိုက်ရေးမစ်ရှင်များ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားများ တပ်စွဲထားသည့် [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]ကို ဝိုင်းရံခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news|title=Junta soldiers murder three more villagers in Depayin|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-murder-three-more-villagers-in-depayin|access-date=17 January 2022|archive-date=10 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220210222452/https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-murder-three-more-villagers-in-depayin|url-status=live}}</ref> ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်တပ်ဖွဲ့များသည် လက်နက်ကြီးအကူအညီဖြင့် [[အရာတော်မြို့နယ်]]ရှိ ကဲဘာကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို ဆုတ်ခွာစေခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar military torches 100 homes in Sagaing Region village|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-100-homes-in-sagaing-region-village|access-date=17 January 2022|archive-date=15 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211215064637/https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-100-homes-in-sagaing-region-village|url-status=live}}</ref> ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်နှင့် စစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံပြု [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့]]များက [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ [[နှမ်းခါးရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|နှမ်းခါးရွာ]]ကို ရုတ်တရက် လေကြောင်းချီတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ယောကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့မှ ခုခံတော်လှန်ရေးတိုက်ခိုက်ရေးသမား ၂၀ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=At least 20 killed in air raid on Magway village|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-20-killed-in-air-raid-on-magway-village|access-date=17 January 2022|archive-date=27 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227131155/https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-20-killed-in-air-raid-on-magway-village|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် မြိုင် PDF ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ချင်းတွင်းမြစ်ပေါ်တွင် "လှေနှစ်စင်း၊ ရေနံတင်သင်္ဘောတစ်စင်းနှင့် ကုန်တင်သင်္ဘောတစ်စင်းတို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်" ဟု ဆိုသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် "သင်္ဘောပေါ်ပါသူများသည် ၎င်းတို့၏သင်္ဘောများသည် စစ်ကောင်စီပိုင်မဟုတ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ခြင်းမရှိသောကြောင့်" ဟု ဆိုသည်။{{sfn|Ye Myo Hein|2022|page=37}} === ၂၀၂၂ === ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်မှုများ တိုးလာသည်နှင့်အမျှ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့နယ်သုံးခုတွင် PDF က ဝင်ရောက်စီးနင်း တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် ချုံခိုတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၅၀ ခန့်နှင့် ပျူစောထီး ပြည်သူ့စစ်များ သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။<ref>{{cite web |date=10 February 2022 |title=Resistance Fighters Claim To Have Killed Around 50 Myanmar Junta Personnel |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-claim-to-have-killed-around-50-myanmar-junta-personnel.html |accessdate=11 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=13 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220213130332/https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-claim-to-have-killed-around-50-myanmar-junta-personnel.html |url-status=live }}</ref> PDF က ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများနှင့် စစ်သားများ သယ်ယူပို့ဆောင်သည့် ရေယာဉ်တန်းများကို ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး အနည်းဆုံး ရေယာဉ်တန်းတစ်ခုကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=1 February 2022 |title=Thirty Junta Soldiers reportedly killed in Upper Myanmar |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/thirty-junta-soldiers-reportedly-killed-in-upper-myanmar.html |accessdate=1 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=14 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214193946/https://www.irrawaddy.com/news/burma/thirty-junta-soldiers-reportedly-killed-in-upper-myanmar.html |url-status=live }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၌ ဒရုန်းများအသုံးပြု၍ ဒေသခံ PDF ၏ ရုတ်တရက်တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သားများ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=7 February 2022 |title=38 Junta Soldiers Reported Killed in Upper Myanmar |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/38-junta-soldiers-reported-killed-in-upper-myanmar.html |accessdate=7 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=13 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220213140304/https://www.irrawaddy.com/news/burma/38-junta-soldiers-reported-killed-in-upper-myanmar.html |url-status=live }}</ref> PDF များလည်း ဆုံးရှုံးမှုများ ရှိခဲ့ပြီး ခင်ဦးမြို့နယ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲ၌ တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၁၂ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=18 February 2022 |title=Resistance Fighters Suffer Heavy Losses During Sagaing Clash With Myanmar Junta |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-suffer-heavy-losses-during-sagaing-clash-with-myanmar-junta.html |accessdate=22 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=22 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222012425/https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-suffer-heavy-losses-during-sagaing-clash-with-myanmar-junta.html |url-status=live }}</ref> [[ပြည်ထောင်စုနေ့]]တွင် မြို့ကြီးအများအပြား၌ အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ စစ်တပ်၏ အခမ်းအနားများ ပြုလုပ်နေစဉ် မြို့တော် [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]]၌ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင်များက တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား အနည်းဆုံး ၄ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=14 February 2022 |title=Junta Soldiers Killed; Social Media Users Boycott Myanmar Coup Leader's Parade |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-soldiers-killed-social-media-users-boycott-myanmar-coup-leaders-parade.html |accessdate=14 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=14 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214143540/https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-soldiers-killed-social-media-users-boycott-myanmar-coup-leaders-parade.html |url-status=live }}</ref> [[မန္တလေးမြို့]]၌လည်း မဟာအောင်မြေနှင့် ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်များတွင် အရပ်သား ပြောက်ကျားအဖွဲ့များနှင့် PDF များက စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို ပစ်ခတ်ခြင်းနှင့် လက်လုပ်ဗုံးများဖြင့် ပစ်ပေါက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ တပ်မတော်တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် လက်တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ခုခံတော်လှန်ရေး ပုန်းခိုရာနေရာနှစ်ခုကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ ပြောက်ကျားတိုက်ခိုက်ရေးသမား ရှစ်ဦးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar Junta Claims to Have Killed 8 Resistance Fighters in Mandalay Raids|work=Myanmar NOW|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-claims-to-have-killed-8-resistance-fighters-in-mandalay-raids.html|access-date=17 January 2022|archive-date=13 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220213180339/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-claims-to-have-killed-8-resistance-fighters-in-mandalay-raids.html|url-status=live}}</ref> === ၂၀၂၃ === ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် စစ်ကောင်စီဆန့်ကျင်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၌ "[[တောင်သမန် စစ်ဆင်ရေး]]" ကို စတင်ခဲ့သည်။<ref name="Irrawaddy Mandalay">{{cite news|website=The Irrawady|title=Myanmar Junta Base Seized in Mandalay: PDF|date=28 November 2023|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-base-seized-in-mandalay-pdf.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20240406111727/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-base-seized-in-mandalay-pdf.html|archive-date=6 April 2024}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ကောလင်းမြို့]]သည် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]အတွင်း ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များလက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ရာ ၎င်းသည် စစ်ဆင်ရေးကာလအတွင်း သိမ်းပိုက်ရရှိသည့် ပထမဆုံးသော ခရိုင်အဆင့် မြို့တော်ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name=kawlin>{{Cite news |date=6 November 2023 |title=Myanmar Resistance Seizes First District Level Town in Sagaing as Offensive Expands |language=English |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-seizes-first-district-level-town-in-sagaing-as-offensive-expands.html |access-date=6 November 2023 |archive-date=7 November 2023 |archive-url=https://archive.today/20231107031740/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-seizes-first-district-level-town-in-sagaing-as-offensive-expands.html |url-status=live }}</ref> ===၂၀၂၄=== [[File:PDF forces in Magway Region 2024-08-10.png|thumb|မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ (၂၀၂၄ ဩဂုတ်)]] အညာဒေသရှိ ဒေသခံ PDF များသည် ယခုအခါ NUG နှင့် ပိုမိုချိတ်ဆက်မိနေပြီဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် အဓိကအားဖြင့် ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခြင်း နည်းဗျူဟာများကိုသာ အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သည်။<ref>[https://www.frontiermyanmar.net/en/anyar-rising-myanmars-dry-zone-pdfs-up-the-ante/ Anyar rising: Myanmar’s Dry Zone PDFs up the ante] [[Frontier Myanmar]]. September 13, 2024.</ref> တပ်မတော်တပ်ဖွဲ့များသည် ၁၀ ရက်နီးပါး တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ကောလင်းမြို့]]ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-retakes-town-from-civilian-government-in-sagaing-region.html Myanmar Junta Retakes Town From Civilian Government in Sagaing Region]. [[The Irrawaddy]]. February 13, 2024 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240213160046/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-retakes-town-from-civilian-government-in-sagaing-region.html|date=February 13, 2024}}</ref> ယင်းနောက်ပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် အခြေချနေထိုင်ရာနေရာများကို ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး ကောလင်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကျေးရွာများရှိ အိမ်အများစုကို ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Town Almost Razed to Ground After Being Retaken by Myanmar Junta Troops |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/town-almost-razed-to-ground-after-being-retaken-by-myanmar-junta-troops.html |work=The Irrawaddy |date=27 February 2024 |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240307115156/https://www.irrawaddy.com/news/burma/town-almost-razed-to-ground-after-being-retaken-by-myanmar-junta-troops.html|archive-date=March 7, 2024}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် [[မော်လူးမြို့]]ကို [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]] နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး|ABSDF]] လက်မှ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar army launches offensive to retake Maw Luu from resistance |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-launches-offensive-to-retake-maw-luu-from-resistance/ |work=Myanmar Now |date=22 February 2024 |language=en}}</ref> တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးကာလအတွင်း ရွှေဘို-မြစ်ကြီးနားလမ်းကို ပိတ်ဆို့ကာ အဆိုပါအရေးပါသောမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Forces Seize Fourth Sagaing Town |author=Hein Htoo Zan |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-forces-seize-fourth-sagaing-town.html |language=en |date=13 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231217155204/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-forces-seize-fourth-sagaing-town.html|archive-date=December 17, 2023}}</ref> မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ကလေးမြို့ကို စစ်ကောင်စီဆန့်ကျင်ရေးတိုက်ခိုက်မှုများကို ခုခံကာကွယ်ရန် စစ်ဆင်ရေးတစ်ခုတွင် ကလေးမြို့နယ်၊ ကမ်းပါးနီကျေးရွာကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance's 'Final Warning' to Junta Sparks Civilian Exodus in Kale Warzone |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistances-final-warning-to-junta-sparks-civilian-exodus-in-kale-warzone.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=14 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240315030445/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistances-final-warning-to-junta-sparks-civilian-exodus-in-kale-warzone.html|archive-date=March 15, 2024}}</ref> စစ်ဆင်ရေးရှိလင့်ကစား မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ကလေးမြို့မြောက်ဘက်ရှိ ပျူစောထီးထိန်းချုပ်ထားသော ကျောင်းတိုက်ရွာကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Fighting near Kalay leaves at least 10 civilians dead |url=https://myanmar-now.org/en/news/fighting-near-kalay-leaves-at-least-10-civilians-dead/ |work=Myanmar Now |language=en |date=14 March 2024 |accessdate=24 May 2025 |archivedate=16 March 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250316182353/https://myanmar-now.org/en/news/fighting-near-kalay-leaves-at-least-10-civilians-dead/ }}</ref> စစ်ကောင်စီက ပြန်လည်ထိုးစစ်များ စတင်နေချိန်တွင် မဟာမိတ်ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် [[ကနီမြို့|ကနီ]]ကို သိမ်းပိုက်ရန် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် မြို့၏ ၈၀% ခန့်ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Fighters Poised to Capture Key Town in Sagaing Region |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-fighters-poised-to-capture-key-town-in-sagaing-region.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=7 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240308071445/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-fighters-poised-to-capture-key-town-in-sagaing-region.html|archive-date=March 8, 2024}}</ref> ၁၀ ရက်နီးပါး တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားပြီးနောက် မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီ၏ အင်အားကြီးမားသော ခုခံမှုကြောင့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များသည် မြို့ကို သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများကို လက်လျှော့ခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=Battle for control of Kani ends with retreat by anti-regime forces |url=https://myanmar-now.org/en/news/battle-for-control-of-kani-ends-with-retreat-by-anti-regime-forces/ |work=Myanmar Now |language=en |date=15 March 2024 |accessdate=24 May 2025 |archivedate=15 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240315215029/https://myanmar-now.org/en/news/battle-for-control-of-kani-ends-with-retreat-by-anti-regime-forces/ }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) သည် နေပြည်တော်ရှိ အဓိက တပ်မတော်ဌာနချုပ်ဖြစ်သော ဧလာလေတပ်စခန်းနှင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ နေအိမ်ကို မကြုံစဖူး ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဒရုန်း ၃၀ နီးပါးကို အသုံးပြုခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များက ၇ စီးကို ပစ်ချခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar's military-ruled capital attacked by drones|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-68730993|work=[[British Broadcasting Corporation|BBC]]|date=4 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240404090621/https://www.bbc.com/news/world-asia-68730993|archive-date=April 4, 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Drones Target Junta Chief's Residence, Military HQ and Airbase in Naypyitaw|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-drones-target-junta-chiefs-residence-military-hq-and-airbase-in-naypyitaw.html|work=The Irrawaddy |date=4 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240404145519/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-drones-target-junta-chiefs-residence-military-hq-and-airbase-in-naypyitaw.html|archive-date=April 4, 2024}}</ref> ဒရုန်း ၁၃ စီးကို ပစ်ချခဲ့ပြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှု သို့မဟုတ် ပစ္စည်းဥစ္စာပျက်စီးမှုမရှိကြောင်း [[မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား]]က ပြောကြားခဲ့သည်။ NUG က တိုက်ခိုက်မှုသည် "အောင်မြင်မှု" ဖြစ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=2024-04-04|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/4/4/myanmar-opposition-launches-drone-attack-on-militarys-stronghold-capital|title=Myanmar anti-coup forces claim 'success' in Naypyidaw drone attack|work=Al Jazeera|archive-url=https://web.archive.org/web/20240406031530/https://www.aljazeera.com/news/2024/4/4/myanmar-opposition-launches-drone-attack-on-militarys-stronghold-capital|archive-date=April 6, 2024}}</ref> ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဒေသခံပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ဧလာလေတပ်စခန်းကို နောက်ထပ်တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၂ ဦးကျော်ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Resistance carries out second attack on Naypyitaw airbase in one week |url=https://myanmar-now.org/en/news/resistance-carries-out-second-attack-on-naypyitaw-airbase-in-one-week/ |work=Myanmar Now |date=12 April 2024 |accessdate=24 May 2025 |archivedate=14 May 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250514085728/https://myanmar-now.org/en/news/resistance-carries-out-second-attack-on-naypyitaw-airbase-in-one-week/ }}</ref> ဧပြီလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလက သိမ်းပိုက်ခဲ့သော [[ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ရွှေပြည်အေးမြို့]]ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ပြန်လှန်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Battling to Retake Town near India Border From Civilian Govt |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-battling-to-retake-town-near-india-border-from-civilian-govt.html |date=24 April 2024 |work=The Irrawaddy}}</ref> ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦးနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့တို့သည် စစ်ကိုင်းမြို့တော် မုံရွာအနီးရှိ စစ်ကောင်စီအခြေစိုက်စခန်းတစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Resistance forces capture outpost, prisoners near Myanmar army's northwestern regional headquarters |url=https://myanmar-now.org/en/news/resistance-forces-capture-outpost-prisoners-near-myanmar-armys-northwestern-regional-headquarters/ |date=14 June 2024 |work=Myanmar Now |accessdate=24 May 2025 |archivedate=19 September 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240919002531/https://myanmar-now.org/en/news/resistance-forces-capture-outpost-prisoners-near-myanmar-armys-northwestern-regional-headquarters/ }}</ref> ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် PDF အများအပြားပါဝင်သော ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့က [[ဘုတလင်မြို့]]ကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=It is said that 20 members of the Military Council were killed in the Battle of Butlin |url=https://bur.mizzima.com/2024/06/29/25807 |date=29 June 2024 |work=Mizzima |language=my}}</ref> ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် [[နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]]သို့ ဒုံးကျည် ၂ စင်းပစ်လွှတ်ခဲ့ရာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုမရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite news |title=Myanmar junta opponents launch rocket attack on capital airport |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-opponents-launch-rocket-attack-on-capital-airport/ |date=18 July 2024 |work=Myanmar Now |accessdate=24 May 2025 |archivedate=28 January 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250128123447/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-opponents-launch-rocket-attack-on-capital-airport/ }}</ref> ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် မြင်းခြံခရိုင် PDF က တောင်သာနှင့် နွားထိုးကြီးကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=PDF Groups Seize Guard Posts for Chinese Pipeline Facilities in Myanmar's Mandalay Region |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/pdf-groups-seize-guard-posts-for-chinese-pipeline-facilities-in-myanmars-mandalay-region.html |work=The Irrawaddy |date=12 August 2024}}</ref> နွားထိုးကြီးကို ခဏတာ သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး မကြာမီတွင် စစ်ကောင်စီက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် PDF က ဒီပဲယင်းကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး ဩဂုတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် မြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ မကြာမီတွင် စစ်ကောင်စီ၏ ပြန်လှန်ထိုးစစ်ကြောင့် PDF သည် မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Why did the revolutionary forces withdraw after the capture of this city? |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cwy5rnkj81po |work=BBC |date=19 August 2024 |language=my}}</ref> ဩဂုတ်လလယ်ပိုင်းတွင် KIA နှင့် PDF တို့သည် [[အင်းတော်မြို့|အင်းတော်]]၊ [[ပင်လယ်ဘူးမြို့|ပင်လယ်ဘူး]]နှင့် [[ထီးချိုင့်မြို့]]တို့ကို ပူးပေါင်းထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Encircles Three Sagaing Towns Amid Junta Bombardment |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-encircles-three-sagaing-towns-amid-junta-bombardment.html |work=The Irrawaddy |date=29 August 2024}}</ref> ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် အောက်တိုဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ပင်လယ်ဘူးကို အပြည့်အဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်သား ၈၀၀ ခန့်ကို အနိုင်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Resistance Hails Huge Blow for Myanmar Junta in Pinlebu |url=https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/resistance-hails-huge-blow-for-myanmar-junta-in-pinlebu.html |work=The Irrawaddy |date=14 October 2024}}</ref> အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့၊ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]၏ နှစ်ပတ်လည်နေ့တွင် [[မောင်ဆောင်းခ]]က [[ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]] (BPLA) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အညာဒေသတွင် စစ်ဆင်ရေးများ စတင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=BPLA expands operations to upper Myanmar, marks progress on anniversary of Operation 1027 |url=https://eng.mizzima.com/2024/10/30/15692 |work=Mizzima |date=30 October 2024}}</ref> နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်နှင့် အခြား PDF များစွာသည် ပုလဲမြို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြို့၏ နေရာအတော်များများကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီ၏ ပြန်လှန်ထိုးစစ်ကြောင့် ၎င်းတို့ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=Outnumbered and Outgunned Resistance Abandons Sagaing Town |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/outnumbered-and-outgunned-resistance-abandons-sagaing-town.html |work=The Irrawaddy |date=18 November 2024}}</ref> နိုဝင်ဘာ ၂၁ ရက်နေ့က ငဖဲမြို့နယ်၊ အမ်း-ပဒါန်းလမ်းမပေါ်တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ [[လူထုတော်လှန်ရေး မဟာမိတ်အင်အားစု]] က ဂုတ်ကြီးရွာအရှေ့ဘက်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၄၀ ကို ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ခုခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့က ပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါအဖွဲ့က ချုံခိုတိုက်ခိုက်မှုတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၉ ဦးကို သတ်ဖြတ်ပြီး ၁၀ ဦးကို ဒဏ်ရာရရှိစေခဲ့ကြောင်းလည်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ ဒေသခံခုခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များအနက် တစ်ခုဖြစ်သော ချင်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ - အရှို (CDF-Asho) က နိုဝင်ဘာ ၂၅ ရက် တနင်္လာနေ့ နံနက် ၆ နာရီခန့်တွင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ငဖဲမြို့နယ်၊ အမ်း-ပဒန်းလမ်းမပိုင်းတွင် လုံခြုံရေးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၀ ကို ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ချုံခိုတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား ၄ ဦး သေဆုံးပြီး အများအပြား ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကာ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများနှင့် ပစ္စည်းအချို့ကို သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Resistance, Myanmar Junta Forces Clash on Rakhine-Magwe Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/resistance-myanmar-junta-forces-clash-on-rakhine-magwe-border.html |work=The Irrawaddy |date=26 November 2024}}</ref> ===၂၀၂၅=== ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့မှစ၍ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) နှင့် မဟာမိတ်များသည် ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသော မကွေးတိုင်းဒေသကြီးကို ဆက်သွယ်ထားသည့် အမ်း-ပဒန်းလမ်းမပေါ်ရှိ လက်နက်ကြီးတပ်စခန်းကို စောင့်ကြပ်နေသည့် မြန်မာစစ်ကောင်စီ၏ ကင်းစခန်းများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ဒေသခံသတင်းရင်းမြစ်များက ပြောကြားခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက် စနေနေ့တွင် မကွေးတိုင်း [[ငဖဲမြို့နယ်]]၊ [[ပဒါန်းရွာ၊ ငဖဲမြို့နယ်|ပဒါန်း]]မှ ၃၂ ကီလိုမီတာအကွာရှိ ဂုတ်ကြီးအနီး ရခိုင်တောင်ပေါ်ကျေးရွာနှစ်ရွာရှိ ကင်းစခန်းများတွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ လူထုတော်လှန်ရေး မဟာမိတ်အင်အားစု-မကွေးအဖွဲ့က ဂုတ်ကြီးရွာအနီးတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၀၀ ခန့် ပါဝင်သော စစ်ကောင်စီယာဉ် ၅ စီးကို အဝေးထိန်းမိုင်းများဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၁၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army Attacking Myanmar Junta Outposts at Gateway to Magwe Region |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-attacking-myanmar-junta-outposts-at-gateway-to-magwe-region.html |work=The Irrawaddy |date=14 January 2025}}</ref> {{main|ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်ရေး}} ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မြန်မာစစ်ကောင်စီသည် [[ကသာမြို့နယ်]]ရှိ ကျေးလက်ဒေသအချို့ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် [[ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်ရေး|စစ်ဆင်ရေးတစ်ခု]] စတင်ခဲ့သည်။ ကသာမြို့မှ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၃၀၉ မှ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များသည် မြို့နယ်ကျေးလက်ဒေသများရှိ ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်း ကသာ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ ပြင်းထန်သော အနိုင်ယူမှုကို ခံစားခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=Fierce Fighting Outside Katha Town in Sagaing Region |url=https://www.bnionline.net/en/news/fierce-fighting-outside-katha-town-sagaing-region |work=Burma News International |date=18 March 2025}}</ref> ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၁ ရက်တွင် [[စစ်ကိုင်းမြို့နယ်]]၊ [[လင်းတလူးရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|လင်းတလူးကျေးရွာ]]ရှိ စစ်ရှောင်အများစုနေထိုင်သည့် ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်ကောင်စီလေတပ်က ဂျက်တိုက်လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဒေသခံ ၃၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးကာ ၂၀ ခန့် အပြင်းအထန်ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/11/61724|title=စစ်ကိုင်းမြို့နယ် လင်းတလူးကျေးရွာ ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရမှုတွင် ဒေသခံ ၃၀ ထက်မနည်းသေဆုံး|accessdate=11 July 2025|publisher=Mizzima}}</ref> === ၂၀၂၆ === * ၃၀ ဧပြီ - [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF) ပူးပေါင်းတပ်များက သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သည့် စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[အင်းတော်မြို့]]အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း တပ်မတော်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-01 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဟာ မိတ်ဆွေဟောင်းလို့ တရုတ်ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1k279vw387t |access-date=2026-05-01 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၄ မေ - မန္တလေးတိုင်း၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ တောင်သာမြို့နယ်အတွင်း၌ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) ဝင်များလိုက်ပါလာသည့် ယာဉ်အား ရွှေစည်ကြီးကျေးရွာမှ သံဘိုရွာဘက်သို့ မောင်းနှင်လာစဉ် စစ်တပ်နှင့် ပြည်သူ့စစ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့က တောင်သာမြို့နယ်၊ သံဘိုရွာမကျေးရွာအနီးတွင် ကင်းပုန်းဝပ်၍ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-04 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မေ ၄ ရက်- အိန္ဒိယ ရေတပ်အကြီးအကဲ မြန်မာရောက်ပြီး မြန်မာရေတပ်ကို စစ်ဘက်သုံးပစ္စည်းတွေပေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c9q37d9x5lzt |access-date=2026-05-04 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၅ မေ - ** တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ကာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော အင်းတော်မြို့၏ မြို့နယ်ခွဲဖြစ်သည့် [[မော်လူးမြို့]]ကို မြန်မာစစ်တပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မေ ၅ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်မှာ လက်နက်ကိုင်တပ်တွေ မရှိရေး နေပြည်တော်နဲ့ ဒေလီဆွေးနွေး|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2p15nvdm6t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-05|access-date=2026-05-05|language=my}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဝက်လက်မြို့နယ်]]၏ အရှေ့မြောက်ခြမ်းရှိ စခန်းသာရွာအနီးတစ်ဝိုက်ကို စစ်လေတပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့ ညသန်းခေါင်ကျော်အချိန်တွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သုံးကြိမ် ပြုလုပ်ခဲ့ရာ အရပ်သား သုံးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-06 |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့တွေ့ခွင့်ပေးဖို့ နေပြည်တော်ကို အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌ ဖိလစ်ပိုင်တောင်းဆို -၂၀၂၆ မေလ ၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgzlyqqy81t |access-date=2026-05-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><br /> * ၆ မေ - မတ္တရာ၊ သပိတ်ကျင်း၊ တကောင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်နှင့် မော်လူးတို့ကို စစ်တပ်က ပြီးခဲ့သည့် လများအတွင်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေး-မတ္တရာ-သပိတ်ကျင်း-တကောင်း-ထီးချိုင့်-ကသာ-အင်းတော်-မော်လူး-နန့်စီးအောင်-မိုးညှင်း-မိုးကောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်အား အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှ ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-05-07 |title=၂၀၂၆ မေ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်တပ်ကြေညာ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t |access-date=2026-05-07 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် နေရာများအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မန္တလေး - မတ္တရာ - သပိတ်ကျင်း-တကောင်း- ထီးချိုင့် - ကသာ - အင်းတော် - မော်လူး - နန့်စီးအောင် - မိုးညှင်း - မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82465 |access-date=2026-05-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * ၁၈ မေ - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]ရှိ မုံရွာ-ရေဦး အဝေးပြေးလမ်းမကြီးဘေးတွင် တည်ရှိသော [[စိုင်ပြင်မြို့]]ကို "Operation OTT" စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ကြောင်း [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)၊ အမှတ် (၁) ရွှေဘိုခရိုင် စစ်ဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-19 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - လွတ်လပ်ရေးနှစ် ၂၅၀ ပြည့် အိမ်ဖြူတော် UFC ပွဲမှာ မြန်မာဖိုက်တာ ဗန် ပါဝင် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent |access-date=2026-05-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]]: စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်တွင် NUG လက်အောက်ခံ ပသုံးလုံးအဖွဲ့နှင့် ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် (SRF) တို့ ပွတ်တိုက်မှုဖြစ်ပွားလျက်ရှိရာ SRF ဥက္ကဋ္ဌ ကိုစံတင်ထွန်းအား မေ ၂၆ ရက်တွင် ပစ်ခတ်ဖမ်းဆီးခဲ့ကြောင်း SRF က ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-29 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၂၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - မိုဒီ ဖိတ်တဲ့ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ အိန္ဒိယ ခရီးမှာ ဘာတွေဆွေးနွေးမလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clypeqn1np1t |access-date=2026-05-29 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၈ ဇွန် - အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]အတွင်းရှိ [[တမူးမြို့|တမူး]]နှင့် [[ခမ်းပါတ်မြို့|ခမ်းပတ်မြို့]]များအကြားတွင် တည်ရှိသော [[နန်းမွန်းတားရွာ၊ တမူးမြို့နယ်|နန်းမွန်းတားရွာ]]အား စစ်တပ်က သိမ်းယူလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-06-08 |title=ဇွန် ၈ ရက် ၂၀၂၆ - အားပြင်းငလျင်ကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်မှာ အဆောက်အအုံတွေပြိုကျ၊ ဆူနာမီဘေးရှောင်ရန်သတိပေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2jkdpx3qxt |access-date=2026-06-08 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၂၂ ဇွန် - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မြင်းခြံခရိုင်]]အတွင်း [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ခံ မြင်းခြံခရိုင် တပ်ရင်း သုံးရင်းထက်မနည်းက [[ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]၏ စခန်းတစ်ခုအား ဝင်ရောက်စီးနင်းမှုကြောင့် တင်းမာမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-06-22 |title=၂၀၂၆ ဇွန် ၂၂ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချုပ် ကီယာစတာမာ ရာထူးကနေ နုတ်ထွက်မယ်လို့ကြေညာ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cly73qr8y0nt |access-date=2026-06-23 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == မြိုင်မြို့နယ်အတွင်း စစ်ရဟတ်ယာဉ် တိုက်ခိုက်ခံရမှု == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့ မွန်းလွဲ ၃ နာရီဝန်းကျင်တွင် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပခုက္ကူခရိုင်]]၊ [[မြိုင်မြို့နယ်]] ၊[[တွင်းမရွာ၊ မြိုင်မြို့နယ်|တွင်းမရွာ]]အနီး ရဟတ်ယာဉ်ကွင်း၌ ရပ်နားထားသော တပ်မတော်၏ Mi-17 စစ်ရဟတ်ယာဉ်တစ်စီးကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက အသေခံဒရုန်း (Suicide drone) ဖြင့် ပစ်ခတ်ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-06-23 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန် ၂၃ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက်- ဖမ်းထားသူကိုပြန်ရွေးဖို့ မိသားစုကို သိန်း ၂ ထောင်တောင်းတယ်ဆိုတဲ့ NUG ရဲ့စွပ်စွဲချက်ကို PLA ငြင်းဆို |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c4gyj55r3kdt |access-date=2026-06-23 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ကိုမောင် |date=2026-06-23 |title=မြိုင်မှာ စစ်တပ်သုံး Mi - 17 ရဟတ်ယာဉ် ဒရုန်းနဲ့တိုက်ခိုက်ခံရ (ရုပ်/သံ) |url=https://myaelattathan.com/video/25083/ |access-date=2026-06-23 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}</ref> အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုကို ပခုက္ကူခရိုင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (ပကဖ)၊ ပေါက်ပကဖ၊ မြိုင်ပကဖ၊ မင်းဘူးခရိုင်အမှတ် (၄) တပ်ရင်း၊ MGY-PDF၊ အညာဖိုက်တာ (Local တပ်ဖွဲ့) နှင့် စကားပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့တို့ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပကဖအသံ၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ရုပ်သံနှင့်တကွ ဖော်ပြထားသည်။ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ရဟတ်ယာဉ်မှာ ပြန်လည်အသုံးပြု၍မရနိုင်အောင် ပျက်စီးသွားခဲ့ပြီး၊ လေယာဉ်မှူးအချို့ သေဆုံးမှုများရှိကြောင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များက ထုတ်ပြန်ထားသည်။တိုက်ခိုက်မှုအပြီးတွင် တပ်မတော်ဘက်မှ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်များ၊ Y-12 နှင့် Mi-30 များ အသုံးပြု၍ အဆိုပါနေရာအနီးတစ်ဝိုက်အား ပြန်လည်ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြိုင်တွင် စစ်တပ် Mi-17 ရဟတ်ယာဉ် ၁ စီး ပစ်ချနိုင်ခဲ့ဟု မကွေး PDF ထုတ်ပြန် |url=https://burmese.dvb.no/post/413715 |access-date=2026-06-23 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> == လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှုများ == Data for Myanmar သုတေသနအဖွဲ့၏ အဆိုအရ အညာဒေသရှိ အရပ်သားနေအိမ် ၅၇,၁၈၃ လုံးကျော်ကို စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များက မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ရာ ၎င်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ မီးရှို့ခံရသော အရပ်သားနေအိမ်စုစုပေါင်း၏ ၉၄% ရှိကြောင်း သိရသည်။<ref>{{Cite news |date=10 April 2023 |title=Traditional Rituals on Hold as Junta Troops Ravage Myanmar's Buddhist Heartland |url=https://www.irrawaddy.com/features/traditional-rituals-on-hold-as-junta-troops-ravage-myanmars-buddhist-heartland.html |access-date=2024-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20240406111647/https://www.irrawaddy.com/features/traditional-rituals-on-hold-as-junta-troops-ravage-myanmars-buddhist-heartland.html|archive-date=6 April 2024}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် နိုင်ငံတော်မှ ကျူးလွန်သည့် အကြမ်းဖက်မှုများ၊ အပူချိန်မြင့်တက်လာခြင်း၊ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါနှင့် သီးနှံအထွက်နှုန်းများ သိသိသာသာ ဆိုးရွားလာခြင်းတို့ကြောင့် အညာဒေသတွင် နေထိုင်သူများ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite news |last=Duncan |first=Kiana |date=21 July 2022 |title=Coup, Covid, climate: the triple threat chasing citizens from Myanmar's rice bowl |url=https://www.theguardian.com/world/2022/jul/21/coup-covid-climate-the-triple-threat-chasing-citizens-from-myanmars-rice-bowl |access-date=7 January 2024 |work=[[The Guardian]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230823134448/https://www.theguardian.com/world/2022/jul/21/coup-covid-climate-the-triple-threat-chasing-citizens-from-myanmars-rice-bowl|archive-date=23 August 2023}}</ref> === ၂၀၂၆ === * မေ ၂၃ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အထက်ပိုင်း၊ [[ကသာမြို့နယ်]]၊ ကသာ-အင်းတော်လမ်းပိုင်းရှိ [[နလယ်အင်းရွာ၊ ကသာမြို့နယ်|နလယ်အင်းရွာ]]အနီးသို့ လက်နက်ကြီးကျည် ကျရောက်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ၇ လအရွယ် ကလေးငယ်တစ်ဦးအပါအဝင် စစ်ရှောင် သုံးဦး သေဆုံးပြီး ငါးဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-24 |title=မေ ၂၄ ရက်သတင်းအနှစ်ချုပ်- ကသာမြို့နယ်မှာ လက်နက်ကြီးကျည်ထိမှန်လို့ ၇ လသားကလေးအပါအဝင် စစ်ရှောင် ၃ ဦး သေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c5y0wqyekp0o |access-date=2026-05-24 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** [[ချင်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်းရှိ မတူပီ၊ မင်းတပ်နှင့် ကန်ပက်လက်စသည့် မြို့များကို စစ်တပ်က ၁၀ ရက်အတွင်း ၂၅ ကြိမ် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ရက်သားကလေးတစ်ဦး အပါအဝင် လူနှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ချင်းပြည်သူ့အစည်းအရုံး / ချင်းပြည်သူ့တပ်မတော် (CPU/CPA) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ချင်းတောင်ပိုင်းမြို့များကို ဗုံးအဆက်မပြတ်ကြဲ၊ ရက်သားကလေးငယ် အပါအဝင် ၂ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/794982 |access-date=2026-05-24 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * မေ ၂၇ - [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊]] [[ရွှေဘိုမြို့နယ်]] အား တိုက်ပွဲမရှိဘဲ စစ်တပ်က မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဂျိုင်ရိုကော့ပတာ (FPV ဒရုန်း) နှင့် အသေခံဒရုန်းများ အသုံးပြု၍ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဒေသခံ သုံးဦး သေဆုံးပြီး နှစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ဒေသခံများက ပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |title=ရွှေဘိုတွင် စစ်တပ်ဗုံးကြဲသဖြင့် ဒေသခံ ၃ ဦး သေဆုံး၊ ၂ ဦးဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/195486 |access-date=2026-05-31 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * ဇွန် ၁ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ခင်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[စည်ပုတ္တရာရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်|စည်ပုတ္တရာရွာ]]အား စစ်တပ်က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ပြည်သူ နှစ်ဦး သေဆုံးပြီး ဘုန်းကြီးကျောင်း ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ခင်ဦးမြို့နယ်၌ စစ်တပ် ဗုံးကြဲ၊ ပြည်သူ ၂ ဦး သေဆုံးပြီး ဘုန်းကြီးကျောင်း ပျက်စီး |url=https://burmese.dvb.no/post/459008 |access-date=2026-06-03 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * [[ပုဂံ]]တစ်ဖက်ကမ်းတွင်ရှိသော [[မြစ်ခြေမြို့]]နှင့် ၎င်း၏အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကျေးရွာများသို့ စစ်တပ်၏ စစ်ကြောင်းဝင်ရောက်မှုကြောင့် အရပ်သား ၂၀ ခန့် သတ်ဖြတ်ခြင်းခံခဲ့ရကြောင်း ပခုက္ကူမြို့နယ် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားရေးနှင့် ဘေးအန္တရာယ်စီမံခန့်ခွဲရေးဆိုင်ရာ တာဝန်ခံက ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-06-05 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန် ၅ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် - စစ်အုပ်ချုပ်ရေးသက်တမ်းတိုးဖို့ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်မှာ အဆိုတင် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c93x3k570ggt |access-date=2026-06-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ဇွန် ၆ - [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေးတိုင်း]]၊ [[မလှိုင်မြို့နယ်]]တွင် စစ်တပ်၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကျောင်းမှ ပြန်လာနေသည့် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူ ၃ ဦးအပါအဝင် အရပ်သား ၅ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး လူ ၁၅ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မလှိုင်တွင် စစ်အုပ်စုတပ်၏ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကျောင်းသူ၊ ကျောင်းသား ၃ ဦးအပါအဝင် ၅ ဦးသေဆုံး |url=https://bur.mizzima.com/2026/06/06/92468 |url-status=live |access-date=7 June 2026 |website=Mizzima}}</ref> * ၁၀ ဇွန် - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မြောင်မြို့နယ်]]၊ [[ပေါက်တော (အနောက်)ရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်|ပေါက်တောအနောက်ရွာ]]အား စစ်အာဏာရှင်တပ်က ဇွန်လ ၁၀ ရက်နေ့ နံနက် ၉ နာရီခွဲခန့်တွင် လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ပြည်သူ သုံးဦး သေဆုံးပြီး ခုနစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြောင်မြို့နယ်၌ စစ်တပ် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် ပြည်သူ ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၇ ဦးဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/964380 |access-date=2026-06-14 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> == ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် == * [[ချင်း စစ်မြေပြင်]] * [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)|ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃-လက်ရှိ)]] == ကိုးကား == {{reflist}} == ကျမ်းကိုး == * {{Cite web |title=One Year On: The Momentum of Myanmar's Armed Rebellion |url=https://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/media/uploads/documents/ASIA_220519_1YearOn-BRIEF_V1r2.pdf |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars|author=Ye Myo Hein|date=May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20240402005630/https://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/media/uploads/documents/ASIA_220519_1YearOn-BRIEF_V1r2.pdf|archive-date=2 April 2024}} [[Category:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ဆင်ရေးများ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] l5ilmyjwb3skm0dcobvd4k4mllhotmz အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Renamed user edeebb2149abc345d18fda9d92e2afcc 3 274308 1040510 944869 2026-06-24T08:54:17Z Cabayi 9662 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Geoffroi]] မှ [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Renamed user edeebb2149abc345d18fda9d92e2afcc]] သို့ စာမျက်နှာကို ပြန်ညွှန်းချန်မထားဘဲ Cabayi က ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Geoffroi|Geoffroi]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Renamed user edeebb2149abc345d18fda9d92e2afcc|Renamed user edeebb2149abc345d18fda9d92e2afcc]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 944869 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Geoffroi ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၉၊ ၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) oqq7v0bzdepfa3ge06tny9cxjwaletu အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ စာရင်း 0 282199 1040457 1020855 2026-06-24T03:36:44Z CommonsDelinker 115 Removing [[:c:File:Rajiv_Gandhi_(1).jpg|Rajiv_Gandhi_(1).jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No permission since 16 June 2026. 1040457 wikitext text/x-wiki {{About|အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ စာရင်းဆောင်းပါး|အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူး|အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ် }} {{multiple image | perrow = 3 | total_width = 300 | image1 = Jawaharlal Nehru, 1947.jpg | image2 = Indira Gandhi official portrait.png | image3 = Charan Singh Portrait.jpg | image4 = Atal Bihari Vajpayee (crop 2).jpg | image5 = Official Portrait of the Prime Minister Dr. Manmohan Singh (3x4 cropped).jpg | image6 = Prime Minister of India Narendra Modi.jpg | footer = {{bulleted list | ဘယ်ဘက်အပေါ် — [[ဂျဝါဟာလာ နေရူး]] သည် အိန္ဒိယသမိုင်းတွင် ပထမဆုံးနှင့် သက်တမ်းအရှည်ဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။ | အလယ်အပေါ် — [[အင်ဒီရာ ပရိယာဒါရှီနီ ဂန္ဒီ]] သည် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ပထမဆုံးနှင့် တစ်ဦးတည်းသော အမျိုးသမီး ဖြစ်သည်။ | ညာဘက်အပေါ် — ချရန် ဆင်း သည် လွှတ်တော်သို့ မတက်ရောက်ခဲ့ဖူးသော အိန္ဒိယသမိုင်းတွင် တစ်ဦးတည်းသော ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။ | ဘယ်ဘက်အောက် — အတာလ် ဘီဟာရီ ဗာဂျ်ပိုင် သည် ကွန်ဂရက်ပါတီမဟုတ်သော ဝန်ကြီးချုပ်များထဲတွင် ၅ နှစ်သက်တမ်းကို အပြည့်အဝ ပြီးဆုံးစေခဲ့သည့် ပထမဆုံးသူ ဖြစ်သည်။ | အလယ်အောက် — [[မာမိုဟမ် ဆင်း]] သည် လူနည်းစုဘာသာဝင်မှ ဖြစ်သော ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။ | ညာဘက်အောက် — [[နာရန်ဒရာ မိုဒီ|နရိန္ဒြာ ဒါမိုဒါဒါစ် မိုဒီ]] သည် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် မွေးဖွားသူများထဲတွင် တစ်ဦးတည်းသော ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ပြီး ကွန်ဂရက်ပါတီမဟုတ်သော ဝန်ကြီးချုပ်များထဲတွင် သက်တမ်းအရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။ }} }} အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ်သည် အိန္ဒိယအစိုးရ၏ အမှုဆောင်အကြီးအကဲဖြစ်ပြီး ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအရ သမ္မတသည် နိုင်ငံတော်၏ အခမ်းအနားပိုင်းဆိုင်ရာ အကြီးအကဲဖြစ်ပြီး၊အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ၎င်းရွေးချယ်ထားသည့် ဝန်ကြီးအဖွဲ့က ကိုင်တွယ်ဆောင်ရွက်ကြသည်။<ref>{{cite news |date=21 December 2015 |title=JD-U demands Bharat Ratna to former PM Charan Singh |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/jd-u-demands-bharat-ratna-to-former-pm-charan-singh/articleshow/50272488.cms |access-date=4 February 2018 |work=The Economic Times}}</ref> ဝန်ကြီးချုပ်သည် အိန္ဒိယပါလီမန်၏ အောက်လွှတ်တော်ဖြစ်သော '''လော့ဆာဘ (လောကသဘာ)''' (ပြည်သူ့လွှတ်တော်)တွင် အများစုအနိုင်ရရှိသည့် ပါတီမှ ရွေးချယ်ခံရသူဖြစ်ပြီး၊အောက်လွှတ်တော် သည် အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံ၏ အဓိက ဥပဒေပြုအဖွဲ့ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ၎င်း၏အစိုးရအဖွဲ့သည် အချိန်တိုင်း လွှတ်တော်ကို တာဝန်ခံရသည်။<ref>{{cite news |last=Denyer |first=Simon |date=2 December 2011 |title=In India, next generation of Gandhi dynasty |url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/in-india-next-generation-of-gandhi-dynasty/2011/11/17/gIQA28SdMO_story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161228195140/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/in-india-next-generation-of-gandhi-dynasty/2011/11/17/gIQA28SdMO_story.html |archive-date=28 December 2016 |access-date=27 December 2016 |newspaper=The Washington Post}}</ref> == ခေတ်အဆက်ဆက် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ဝန်ကြီးချုပ်များ == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" ! ဓာတ်ပုံ ! အမည် ! တာဝန်ထမ်းဆောင်သည့် အသက် ! colspan="3"|တာဝန်သက်တမ်း ! ရွေးကောက်ပွဲ ! '''ပူးတွဲတာဝန်ယူခဲ့သည့် ဝန်ကြီးရာထူးများ''' |- | [[File:Jawaharlal Nehru, 1947.jpg|100px]] ! scope="row"|[[ဂျဝါဟာလာ နေရူး]] | <small>၅၇ နှစ်၊၂၇၄ရက်</small> | {{small|၁၅ ဩဂုတ်}} ၁၉၄၇ | {{small|၂၇ မေ}} ၁၉၆၄ | <small>{{age in years and days|1947|8|15|1964|5|27}}</small> | style="text-align:center;font-size:85%" | {{bulleted list| |မရှိ |၁၉၅၁-၅၂ |၁၉၅၇ |၁၉၆၂ }} | style="text-align:left;font-size:85%"| {{bulleted list| ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီး| ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး (၁၉၅၂–၁၉၅၅, ၁၉၅၇)| ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး (၁၉၅၈) }} |- | [[File:Gulzarilal Nanda 1.jpg|100px]] ! scope="row"|ဂူလ်ဇာရီလာလ် နန္ဒာ<br />{{small|(ယာယီ ဝန်ကြီးချုပ်)}} | <small>{{age in years and days|1898|7|4|1964|5|27}}</small> | {{small|၂၇ မေ}} ၁၉၆၄ | {{small|၉ ဇွန်}} ၁၉၆၄ | <small>{{age in years and days|1964|5|27|1964|6|9}}</small> | {{ndash}} | style="text-align:left;font-size:85%"| {{bulleted list| ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး| ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီး| အဏုမြူစွမ်းအင်ဝန်ကြီး }} |- | [[File:Lal Bahadur Shastri (cropped).jpg|100px]] ! scope="row"|လာလ် ဘဟာဒူးရ် ရှာစတြီ | <small>၅၉ နှစ်၊၂၅၁ရက်</small> | {{small|၉ ဇွန်}} ၁၉၆၄ | {{small|၁၁ ဇန်နဝါရီ}} ၁၉၆၆ | <small>{{age in years and days|1964|6|9|1966|1|11}}</small> | {{ndash}} | style="text-align:left;font-size:85%"| {{bulleted list| ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီး(၁၉၆၄) }} |- | [[File:Gulzarilal Nanda 1.jpg|100px]] ! scope="row"|ဂူလ်ဇာရီလာလ် နန္ဒာ<br />{{small|(ယာယီ ဝန်ကြီးချုပ်)}} | <small>{{age in years and days|1898|7|4|1964|5|27}}</small> | {{small|၁၁ ဇန်နဝါရီ}} ၁၉၆၆ | {{small|၂၄ ဇန်နဝါရီ}} ၁၉၆၆ | <small>{{age in years and days|1964|5|27|1964|6|9}}</small> | {{ndash}} | style="text-align:left;font-size:85%"| {{bulleted list|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး| ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီး| အဏုမြူစွမ်းအင်ဝန်ကြီး }} |- | [[File:Indira Gandhi official portrait.png|100px]] ! scope="row"|[[အင်ဒီရာ ပရိယာဒါရှီနီ ဂန္ဒီ]] | <small>{{age in years and days|1917|11|19|1966|1|24}}</small> | {{small|၁၁ ဇန်နဝါရီ}} ၁၉၆၆ | {{small|၂၄ မတ်}} ၁၉၇၇ | <small>{{age in years and days|1966|1|24|1977|3|24}}</small> | {{ndash}} | style="text-align:left;font-size:85%"| {{bulleted list| ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီး (၁၉၆၇–၁၉၆၉)|ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး(၁၉၇၀) | ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး (၁၉၇၀–၁၉၇၃)| ပြန်ကြားရေးနှင့် အသံလွှင့်ဝန်ကြီး(၁၉၇၁–၁၉၇၄)| ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး (၁၉၇၅) }} |- | [[File:Morarji Desai During his visit to the United States of America (cropped).jpg|100px]] ! scope="row"|မိုရာရ်ဂျီ ဒေဆိုင် | <small>၈၁နှစ်၊၂၄ရက် </small> | {{small|၂၄ မတ်}} ၁၉၇၇ | {{small|၂၈ ဇူလိုင်}} ၁၉၇၉ | <small>၂ နှစ်၊၁၂၆ရက်</small> | ၁၉၇၇ | style="text-align:left;font-size:85%"| {{bulleted list|ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး (၁၉၇၇,၁၉၇၉) | ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး (၁၉၇၈–၁၉၇၉) }} |- | [[File:Prime minister Charan Singh.jpg|100px]] ! scope="row"|ချရန် ဆင်း | <small>၇၆နှစ်၊၂၁၇ရက်</small> | {{small|၂၈ ဇူလိုင်}} ၁၉၇၉ | {{small|၁၄ ဇန်နဝါရီ}} ၁၉၈၀ | <small>၁၇၀ရက်</small> | {{ndash}} | align="center"|မရှိပါ |- | [[File:Indira Gandhi official portrait.png|100px]] ! scope="row"|[[အင်ဒီရာ ပရိယာဒါရှီနီ ဂန္ဒီ]] | <small>၆၂နှစ်၊၅၆ရက်</small> | {{small|၁၄ ဇန်နဝါရီ}} ၁၉၈၀ | {{small|၃၁ အောက်တိုဘာ}} ၁၉၈၄ | <small>၄နှစ်၊၂၉၁ရက်</small> | ၁၉၈၀ | style="text-align:left;font-size:85%"| {{bulleted list| ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး (၁၉၈၀–၁၉၈၂)| ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီး (၁၉၈၄) }} |- | ! scope="row"|'''[[ရာဂျစ် ဂန္ဒီ]]''' | <small>၄၀နှစ်၊၇၂ရက်</small> | {{small|၃၁ အောက်တိုဘာ}} ၁၉၈၄ | {{small|၂ ဒီဇင်ဘာ}} ၁၉၈၉ | <small>၅နှစ်၊၃၂ရက်</small> | {{bulleted list| |- |၁၉၈၄ }} | style="text-align:left;font-size:85%"| {{bulleted list| ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီး (၁၉၈၄–၁၉၈၅, ၁၉၈၇–၁၉၈၈)| ခရီးသွား၊မြို့ပြလေကြောင်းနှင့်ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီး (၁၉၈၄–၁၉၈၅)| ပတ်ဝန်းကျင်၊ သစ်တောနှင့် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဝန်ကြီး (၁၉၈၄–၁၉၈၆)| ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး(၁၉၈၅–၁၉၈၇)| ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး (၁၉၈၇) }} |- | [[File:Visit of Vishwanath Pratap Singh, Indian Minister for Trade, to the CEC (cropped).jpg|134px]] ! scope="row"|ဗိရှ်ဝနတ် ပရာတာပ် ဆင်း | <small>၅၇နှစ်၊၁၆၀ရက်</small> | {{small|၂ ဒီဇင်ဘာ}} ၁၉၈၉ | {{small|၁၀ နိုဝင်ဘာ}} ၁၉၉၀ | <small>၃၄၃ရက်</small> | ၁၉၈၉ | style="text-align:left;font-size:85%"| {{bulleted list| ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး| ပညာရေးဝန်ကြီး| ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီး (၁၉၈၉) }} |- | [[File:Chandra Shekhar Singh 2010 stamp alt.jpg|100px]] ! scope="row"|ချန်ဒရာ ရှေခါရ် | <small>၆၃နှစ်၊၂၀၇ရက်</small> | {{small|၁၀ နိုဝင်ဘာ}} ၁၉၉၀ | {{small|၂၁ ဇွန်}} ၁၉၉၁ | <small>၂၂၃ရက်</small> | {{ndash}} | style="text-align:left;font-size:85%"| {{bulleted list| ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီး (၁၉၉၀) }} |- | [[File:Visit of Narasimha Rao, Indian Minister for Foreign Affairs, to the CEC (cropped)(2).jpg|125px]] ! scope="row"|နာရာဆင်ဟာ ရာအို | <small>၆၉နှစ်၊၃၅၈ရက်</small> | {{small|၂၁ ဇွန်}} ၁၉၉၁ | {{small|၁၆ မေ}} ၁၉၉၆ | <small>၄နှစ်၊၃၃၀ရက်</small> | ၁၉၉၁ | style="text-align:left;font-size:85%"| {{bulleted list| ဓာတုနှင့် ဓာတ်မြေဩဇာဝန်ကြီး (၁၉၉၁–၁၉၉၄)| ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီး (၁၉၉၁–၁၉၉၃)| ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး (၁၉၉၃–၁၉၉၆)| ရထားပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီး(၁၉၉၅–၁၉၉၆) }} |- | [[File:Atal Bihari Vajpayee (crop 2).jpg|100px]] ! scope="row"|အတာလ် ဘီဟာရီ ဗာဂျ်ပိုင် | <small>၇၃နှစ်၊၈၄ရက်</small> | {{small|၁၆ မေ}} ၁၉၉၆ |{{small|၁ ဇွန်}} ၁၉၉၆ | <small>{{age in years and days|1996|5|16|1996|6|1}}</small> | ၁၉၉၆ | style="text-align:left;font-size:85%"| {{bulleted list| ဓာတုနှင့် ဓာတ်မြေဩဇာဝန်ကြီး| အထည်အလိပ်နှင့် အထည်ချုပ်လုပ်ငန်းဝန်ကြီး| ကုန်သွယ်ရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီး }} |- | [[File:HD Devegowda.png|100px]] ! scope="row"|ဒေဗဲ ဂေါ်ဒါ | <small>{{age in years and days|1933|5|18|1996|6|1}}</small> |{{small|၁ ဇွန်}} ၁၉၉၆ | {{small|၂၁ ဧပြီ}} ၁၉၉၇ | <small>{{age in years and days|1996|6|1|1997|4|21}}</small> | {{ndash}} | style="text-align:left;font-size:85%"| {{bulleted list| ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး (၁၉၉၆)| စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီး (၁၉၉၆)| အထည်အလိပ်ဝန်ကြီး(၁၉၉၆)| မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီး (၁၉၉၆–၁၉၉၇) }} |- | [[File:Inder Kumar Gujral.jpg|100px]] ! scope="row"|အင်ဒါ ကူးမား ဂုဂျ်ရာလ် | <small>{{age in years and days|1919|12|4|1997|4|21}}</small> | {{small|၂၁ ဧပြီ}} ၁၉၉၇ | {{small|၁၉ မတ်}} ၁၉၉၈ | <small>{{age in years and days|1997|4|21|1998|3|19}}</small> | {{ndash}} | style="text-align:left;font-size:85%"| {{bulleted list| ဝန်ထမ်းရေးရာ၊ ပြည်သူ့တိုင်ကြားစာနှင့် ပင်စင်ရေးရာဝန်ကြီး| ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီး| ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး (၁၉၉၇) }} |- | [[File:Atal Bihari Vajpayee (crop 2).jpg|100px]] ! scope="row"|အတာလ် ဘီဟာရီ ဗာဂျ်ပိုင် | <small>{{age in years and days|1924|12|25|1998|3|19}}</small> | {{small|၁၉ မတ်}} ၁၉၉၈ | {{small|၂၂ မေ}} ၂၀၀၄ | <small>{{age in years and days|1998|3|19|2004|5|22}}</small> | style="text-align:center;font-size:85%"| {{bulleted list| ၁၉၉၈| ၁၉၉၉ }} | style="text-align:left;font-size:85%"| {{bulleted list| ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီး (၁၉၉၈)| ပြန်ကြားရေးနှင့် အသံလွှင့်ရေး၊ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာဝန်ကြီး (၁၉၉၈)| စွမ်းအင်ဝန်ကြီး (၁၉၉၈–၁၉၉၉)| ကျောက်မီးသွေးနှင့် သတ္တုတွင်းဝန်ကြီး (၂၀၀၂)| ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သစ်တောရေးရာဝန်ကြီး (၂၀၀၃–၂၀၀၄) }} |- | [[File:Official Portrait of the Prime Minister Dr. Manmohan Singh (3x4 cropped).jpg|100px]] ! scope="row"|[[မာမိုဟမ် ဆင်း]] | <small>{{age in years and days|1932|9|26|2004|5|22}}</small> | {{small|၂၂ မေ}} ၂၀၀၄ | {{small|၂၆ မေ}} ၂၀၁၄ | <small>{{age in years and days|2004|5|22|2014|5|26}}</small> | style="text-align:center;font-size:85%"| {{bulleted list| ၂၀၀၄|၂၀၀၉ }} | style="text-align:left;font-size:85%"| {{bulleted list| ဝန်ထမ်းရေးရာ၊ ပြည်သူ့တိုင်ကြားစာနှင့် ပင်စင်ရေးရာဝန်ကြီး| အဏုမြူစွမ်းအင်ဝန်ကြီး| အာကာသရေးရာဝန်ကြီး| ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီး (၂၀၀၅–၂၀၀၆)| ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး (၂၀၀၈–၂၀၀၉, ၂၀၁၂)| ယဉ်ကျေးမှုရေးရာဝန်ကြီး (၂၀၀၉–၂၀၁၁) }} |- | [[File:Prime Minister of India Narendra Modi.jpg|100px]] ! scope="row"|'''[[နာရန်ဒရာ မိုဒီ|နရိန္ဒြာ ဒါမိုဒါဒါစ် မိုဒီ]]''' | <small>{{age in years and days|1950|9|17|2014|5|26}}</small> | {{small|၂၆ မေ}} ၂၀၁၄ | style="text-align:center"|လက်ရှိ | <small>{{age in years and days|2014|5|26}}</small> | style="text-align:center;font-size:85%"| {{bulleted list| ၂၀၁၄| ၂၀၁၉| ၂၀၂၄ }} | style="text-align:left;font-size:85%"| {{bulleted list| ဝန်ထမ်းရေးရာ၊ ပြည်သူ့တိုင်ကြားစာနှင့် ပင်စင်ရေးရာဝန်ကြီး| အဏုမြူစွမ်းအင်ဝန်ကြီး| အာကာသရေးရာဝန်ကြီး| သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ၊ ကမ္ဘာမြေသိပ္ပံရေးရာဝန်ကြီး (၂၀၁၄) }} |} == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဝန်ကြီးချုပ်များ၏ စာရင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] 2wxc79ldigw63ovumz7uzjwdyhvxwyq အသုံးပြုသူ:Mkant00 2 282473 1040404 1040291 2026-06-23T15:19:06Z Mkant00 135890 /* ရေးလက်စ (သင်္ချာ) */ 1040404 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #F1C644; padding: 20px; color: #141B2D ;"> == <span style="color: #141B2D ;"> ရေးလက်စ (သင်္ချာ) </span> == <div style="column-width: 25em; column-gap: 3em; font-size: 95%;"> '''ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (Category Theory)''' # [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory) # [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category) # [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of groups) # [[အဘီလီယန်အုပ်စုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (category of abelian groups) # [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) # [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets) # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ_ရပ်ဝန်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of topological spaces) # [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category) # [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) # [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits) # [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit) # [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects) # [[ဖန်တာ]] (Functor) # [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor) # [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor) # [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor) # [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor) # [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation) # [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (Adjunction) # [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence) # [[မိုနက်]] (Monad) # [[အစည်း]] (Sheaf) '''သရုပ်မဲ့/ခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract/Modern Algebra)''' # [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group) # [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) # [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group) # [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action) # [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory) # [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring) # [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring) # [[အစားကွင်း]] (division ring) # [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) # [[မော်ဂျူး]] (Module) # [[မိုနွိုက်]] (Monoid) # [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal) # [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism) # [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Automorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems) # [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution) # [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra) # [[အာခီမီးဒီးစ်_ဂုဏ်သတ္တိ]] (Archimedean property) '''အစုသီအိုရီနှင့် အခြေခံများ (Set Theory and Fundamentals)''' # [[အစု]] (Set) # [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) # [[ဖန်ရှင်]] (Function) # [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်]] (Image and Preimage) # [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function) # [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function) # [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function) '''တိုပေါ်လော်ဂျီ (Topology)''' # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology) # [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space) # [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle) # [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy) # [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function) '''မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ (Linear Algebra)''' # [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space) # [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator) '''ကိန်းသီအိုရီ (Number Theory)''' # [[ကိန်းပြည့်]] (Integer) # [[စုံမသဘာဝ_(စုံကိန်း/မကိန်း)]] (Parity) # [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number) # [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation) # [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem) '''ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနှင့် ကဲကုလပ် (Analysis & Calculus)''' # [[ကဲကုလပ်၏_အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus) # [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence) # [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm) # [[ဆင်းသက်ချက်_(ဒစ်ဖရန်ရှယ်_ကဲကုလပ်)]] (Derivative (Differential Calculus)) </div> </div> == တမ်းပလိတ် == # [[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] # [[တမ်းပလိတ်:အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ]] <div style="background-color: #a7f356; padding: 20px; color: #141B2D;"> == စမ်းသပ် == # [[:ဘဏ္ဍာရေး_ဆင်းသက်စာချုပ်]] (financial derivative) </div> == ရေးရန် (သင်္ချာ) == <div style="column-count: 2; column-gap: 2em;"> # [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer) # [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group) # tbd # tbd # [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields) # [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism) # [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space) # [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism) # [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) # [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism) # [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal) </div> <div style="background-color: #660099; padding: 20px; color: #ffffff;"> == <span style="color: #ffffff;">Curated List of Core Terms up to the Undergraduate Level (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) == <div style="column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;"> *Abelian group = အဘီလီယန်အုပ်စု *Absolute value = ပကတိတန်ဖိုး *Absolutely continuous function = ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် *Abstract algebra = ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ *Addition = အပေါင်း *Alternating group = အလှည့်ကျ အုပ်စု *Antiderivative = ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် *Archimedean = အာခီမီးဒီးစ် *Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ *Arithmetic progression = ဂဏန်းသင်္ချာ ကိန်းစဉ်တန်း *Associative property = ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ *Automorphism = အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် *Axiom = နဂိုမှန်အဆို *Axiom of choice = ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို *Balls = စက်လုံးများ *Base space = အခြေခံရပ်ဝန်း *Basepoint = အခြေခံအမှတ် *Basis = အခြေအစု *Bijection = ဘိုင်ဂျက်ရှင်း *Bijective function = ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Binary operation = နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု *Bounded = အကန့်အသတ်ရှိခြင်း *Cancellation = ချေဖျက်ခွင့် *Cardinal number = ကာဒီနယ်ကိန်း *Cartesian coordinate = ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ် *Cartesian product = ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် *Category = ကတ်တဂိုရီ *Cauchy sequence = ကော်ချီ ကိန်းစဉ် *Cauchy-Schwarz inequality = ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း *Cayley's theorem = ကေးလီ၏ သီအိုရမ် *Center of a group or ring = အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို *Characteristic function = ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင် *Circle line = စက်ဝိုင်းမျဉ်း *Closed ball = အပိတ်စက်လုံး *Closed curve = မျဉ်းကွေးပိတ် *Closed interval = အပိတ် ကြားပိုင်း *Closed set = အပိတ်စု *Closure property = အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ *Codomain = ပစ်မှတ်စု *Codomain (category theory) = ပစ်မှတ် *Coefficient = မြှောက်ဖော်ကိန်း *Commutative algebra = ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ *Commutative ring = ဖလှယ်ရ ကွင်း *Compactness = ကျစ်လျစ်မှု *Complement = ဖြည့်စွက်စု *Complete metric space = ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Completeness = ပြည့်စုံမှု *Complex number = ကိန်းထွေး *Complex plane = ကိန်းထွေးပြင်ညီ *Composite function = ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် *Composite number = ဆပေါင်းကိန်း *Composition = ပေါင်းစပ်ခြင်း *Congruent = ထပ်တူညီ *Connected = ဆက်စပ်နေသော *Connectedness = ဆက်စပ်နေမှု *Constant functions = ကိန်းသေ ဖန်ရှင်များ *Continuity = အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း *Continuous functions = အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ *Contradiction = ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု *Contrapositive = ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို *Converge = စုဆုံသည် *Convergence = စုဆုံခြင်း *Convergent sequence = စုဆုံ ကိန်းစဉ် *Converse = ပြောင်းပြန်အဆို *Convex set = ခုံးသောအစု *Coordinate = ကိုဩဒိနိတ် *Coprime = နှိုင်းရသုဒ္ဓ *Corollary = အကျိုးဆက်သီအိုရမ် *Coset = ကိုဆက် *Countable = ရေတွက်နိုင်သော *Cube = ကုဗတုံး *Curve = မျဉ်းကွေး *Decimal system = ဒသမကိန်းစနစ် *Decomposition = ခွဲခြမ်းမှု *Definite integral = သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် *Definition = အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် *Derivative = ဆင်းသက်ချက် *Diagonal = ထောင့်ဖြတ် *Diffeomorphism = ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Difference (set theory) = ခြားနားခြင်း *Differentiable = ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော *Differential equation = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း *Differential geometry = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ *Dimension = အတိုင်းအတာ *Direct product = တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် *Direct sum = တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် *Directed graph = လားရာပြဂရပ် *Discontinuity = အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Discontinuous = အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော *Discrete metric space = တစ်ပိုင်းတစ်စ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Discrete topology = တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Disjoint = ဘုံမပါသော *Disjoint open sets = ဘုံမပါသော အဖွင့်စုများ *Disk = အပိတ်ပြား *Distance = အကွာအဝေး *Distance function = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Distributive laws = ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ *Distributivity = ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ *Divisibility properties = စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ *Division ring = အစားကွင်း *Domain = အရင်းအမြစ်စု *Domain (category theory) = အရင်းအမြစ် *Eigenvalues = ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများ *Elements = အစုဝင်များ *Empty set = ဗလာအစု *Equivalence class = ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား *Equivalence relation = ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် *Equivalent = ထပ်တူညီသည် *Euclidean distance function = ယူကလစ်ဒ် အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Euclidean norm = ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း *Euclidean space = ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း *Euler's formula = အွိုင်လာ ပုံသေနည်း *Euler's theorem = အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် *Even integers = စုံကိန်းပြည့်များ *Even number = စုံကိန်း *Existence = တည်ရှိမှု *Exponent = ထပ်ကိန်း *Exponential function = ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် *Exponentiation = ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း *Extreme Value Theorem = အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Factor / Divisor = ဆခွဲကိန်း *Factorial = ဖက်တိုရီရယ် *Family = မိသားစု *Fermat's little theorem = ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် *Fibonacci sequence = ဖီဘိုနာချီကိန်းစဉ် *Field = ဖီးလ်ဒ် *Field extension = ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း *Finite group = အဆုံးရှိအုပ်စု *Finite set = အဆုံးရှိအစု *First isomorphism theorem = ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် *Fixed = အထိုင် *Floor function = အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် *Formal = ပုံစံတကျ *Fraction = အပိုင်းကိန်း *Free group = လွတ်လပ်သော အုပ်စု *Function = ဖန်ရှင် *Function space = ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း *Functor = ဖန်တာ *Fundamental Group = အခြေခံအုပ်စု *Fundamental Theorem of Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် *Fundamental Theorem of Calculus = ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ် *General linear group = ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု *Generalized Triangle Inequality = ယေဘုယျ တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Geometric shapes = ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များ *Geometry = ဂျီဩမေတြီ *Graph = ဂရပ် *Greatest common divisor = အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း *Group = အုပ်စု *Group homomorphisms = အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Group theory = အုပ်စုသီအိုရီ *Hausdorff spaces = ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ *Hilbert space = ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း *Holomorphic functions = ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်များ *Homeomorphic = ဟိုမီယိုမောဖစ် *Homeomorphism = ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Homomorphic = ဟိုမိုမောဖစ် *Homomorphism = ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် *Homotopic = ဟိုမိုတိုပစ် *Homotopy groups = ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ *Hypothesis = အဆိုပြုယူဆချက် *Ideal = အိုင်ဒီးလ် *Identity = ထပ်တူရ *Identity element = ထပ်တူရအစုဝင် *Identity function = ထပ်တူရ ဖန်ရှင် *Identity matrices = ထပ်တူရကိန်းအုံများ *If and only if = ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ *Image = ပုံရိပ် *Imaginary part = ကိန်းတေးပိုင်း *Imaginary unit = ကိန်းတေးယူနစ် *Inclusion mapping = ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း *Indefinite integral = ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် *Independent = အမှီအခိုကင်းသော *Independent real variable = အမှီအခိုကင်းသော ကိန်းစစ် ကိန်းရှင် *Index = အညွှန်း *Index set = အညွှန်းအစု *Infinite set = အနန္တအစု *Infinitude of Primes = သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တဖြစ်တည်မှု *Infinity = အနန္တ *Initial object = အစ အရာဝတ္ထု *Injection = အင်ဂျက်ရှင်း *Injective = အင်ဂျက်တစ် *Inner product = အတွင်းမြှောက်လဒ် *Input = အဝင်ကိန်း *Integer = ကိန်းပြည့် *Integrability = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း *Integrable function = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် *Integral = အင်တီဂရယ် *Integral domain = အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း *Integration = အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း *Interior point = အတွင်းပိုင်းအမှတ် *Intermediate Value Theorem = အလယ်အလတ်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Intersection = ထပ်တူပိုင်းအစု *Interval = အပိုင်းအခြား *Intuition = ပင်ကိုယ်သိစိတ် *Inverse = ပြောင်းပြန် *Inverse function = ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် *Inverse image = ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် *Invertible = ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော *Isomorphism = အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Jacobian matrix = ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ *Jump discontinuity = ခုန်သွားသော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Kernel = ကာနယ် *Lagrange's theorem = လာဂရန်းချ်၏ သီအိုရမ် *Lattice = လတ္တစ် *Least common multiple = အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း *Least upper bound = အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင် *Lebesgue integral = လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ် *Left inverse = ဘယ်ပြောင်းပြန် *Length = အလျား *Lemma = အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် *Limit = စုဆုံမှတ် *Line = မျဉ်း *Line segment = မျဉ်းပိုင်း *Linear algebra = မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ *Linear function = မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် *Linear independence = မျဉ်းဖြောင့် အမှီအခိုကင်းမှု *Linear map = မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု *Linear operators = မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ *Linear transformation = မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း *Local section = ဒေသအလိုက် အပိုင်း *Logarithm = လော်ဂရစ်သမ် *Logical implication = ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု *Manifolds = မန်နီဖိုးများ *Map = ပုံဖော်မှု *Mathematical analysis = သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Mathematical induction = သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း *Matrix = ကိန်းအုံ *Matrix multiplication = ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း *Maximal = အမြင့်ဆုံး *Maximum = အကြီးဆုံးတန်ဖိုး *Measurable functions = အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ *Metric = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Metric space = အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Metric topology = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Module = မော်ဂျူး *Modulus = မော်ဂျူးလပ်စ် *Monomorphism = မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် *Morphism = မော်ဖစ်ဇင် *Multiples = ဆတိုးကိန်းများ *Multiplication = မြှောက်ခြင်း *Multivariable calculus = ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ် *Natural logarithm = သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ် *Natural number = သဘာဝကိန်း *Negative coefficient = အနုတ်မြှောက်ဖော်ကိန်း *Negative exponent = အနုတ်ထပ်ကိန်း *Negative numbers = အနုတ်ကိန်းများ *Neighbourhood = ပတ်ဝန်းကျင် *Non-negative real numbers = အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ *Non-repeating decimal = ပြန်မထပ်ဒသမကိန်း *Norm = စံနှုန်း *Normal distribution = ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း *Normal subgroup = မူမှန်အုပ်စုပိုင်း *Normalization = ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ခြင်း *Number line = ကိန်းမျဉ်း *Number systems = ကိန်းစနစ်များ *Number theory = ကိန်းသီအိုရီ *Numbers = ကိန်းများ *Numerical analysis = ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Object = အရာဝတ္ထု *Odd integers = မကိန်းပြည့်များ *Odd number = မကိန်း *One-to-one function = တစ်-တစ် ဖန်ရှင် *Onto function = လွှမ်းခြုံဖန်ရှင် *Open ball = အဖွင့်စက်လုံး *Open cover = အဖွင့် ဖုံးအုပ်စု *Open interval = အဖွင့် ကြားပိုင်း *Open sets = အဖွင့်စု *Operator = အော်ပရေတာ *Ordered pairs = အစီအစဉ်ကျအတွဲ *Origin = မူလနေရာ *Orthogonal projection = ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း *Output = အထွက်ကိန်း *Parallelogram law = အနားပြိုင်စတုဂံ ညီမျှခြင်း *Partially ordered sets = တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ *Partition = အစုခွဲစနစ် *Perfect number = ဆခွဲပေါင်းကိန်း *Permutation = ပါမြူတေးရှင်း *Piecewise function = အပိုင်းလိုက် ဖန်ရှင် *Point-set topology = အစုသီအိုရီအခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Points = အမှတ်များ *Polygon = ဗဟုဂံ *Polynomial equations = ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ *Polynomial function = ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် *Polynomial ring = ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း *Positive integers = အပေါင်းကိန်းပြည့်များ *Positive number = အပေါင်းကိန်း *Positive real numbers = အပေါင်း ကိန်းစစ်များ *Positivity = အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု *Power = ထပ်ကိန်း *Power set = ပါဝါအစု *Preimage = မူလပုံရိပ် *Prime factorization = သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း *Prime ideal = သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ် *Prime number = သုဒ္ဓကိန်း *Principal ideal = ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် *Product Topology = မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Projection = ပရိုဂျက်ရှင်း *Proof = သက်သေပြချက် *Proper subset = အစုပိုင်းအစစ် *Property = ဂုဏ်သတ္တိ *Pythagorean theorem = ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ် *Quadratic functions = နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင်များ *Quaternions = ကွာတာနီယွန်များ *Quotient group = စားလဒ်အုပ်စု *Quotient ring = စားလဒ်ကွင်း *Quotient space = စားလဒ်ရပ်ဝန်း *Radius = အချင်းဝက် *Radius of convergence = စုဆုံခြင်း အချင်းဝက် *Range = ပုံရိပ် *Rational number = ရာရှင်နယ်ကိန်း *Real line = ကိန်းစစ်မျဉ်း *Real number = ကိန်းစစ် *Real part = ကိန်းစစ်ပိုင်း *Real plane = ကိန်းစစ်ပြင်ညီ *Real root = ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းအဖြေ *Real subset = ကိန်းစစ်အစုပိုင်း *Real vector spaces = ကိန်းစစ် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ *Real-valued functions = ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင် *Rectangle = ထောင့်မှန်စတုဂံ *Reducible = ဆခွဲနိုင်သော *Reflection = အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း *Reflexivity = ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ *Removable discontinuity = ဖယ်ရှားနိုင်သော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Restriction = ကန့်သတ်ခြင်း *Right inverse = ညာပြောင်းပြန် *Ring = ကွင်း *Ring homomorphisms = ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Ring isomorphism = ကွင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Ring theory = ကွင်းသီအိုရီ *Roots of unity = ယူနစ်ရင်းများ *Roster notation = စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း *Scalar = စကေလာ *Scalar multiplication = စကေလာမြှောက်ခြင်း *Scaling = အရွယ်ပြောင်းခြင်း *Sequence = ကိန်းစဉ် *Series = ကိန်းစဉ်တန်း *Set = အစု *Set operations = အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ *Set theory = အစုသီအိုရီ *Simple graphs = ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များ *Sine function = ဆိုင်း ဖန်ရှင် *Singleton set = အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု *Smooth manifolds = ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများ *Smooth mappings = ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ *Source = အရင်းအမြစ် *Space = ရပ်ဝန်း *Sphere = စက်လုံးမျက်နှာပြင် *Square root = နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း *Statement = ဖော်ပြချက် *Strict = တိကျသော *Subgroup = အုပ်စုပိုင်း *Subring = ကွင်းပိုင်း *Subset = အစုပိုင်း *Subspace = ရပ်ဝန်းပိုင်း *Subspace topology = ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ *Substitution = အစားထိုးခြင်း *Successor function = နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် *Supremum = စူပရီမမ် *Surface = မျက်နှာပြင် *Surjection = ဆာဂျက်ရှင်း *Surjective function = ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Symmetric group = အချိုးညီအုပ်စု *Symmetry = အချိုးညီမှု *Target = ပစ်မှတ် *Tensor product = တန်ဆာ မြှောက်လဒ် *Terminal object = အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု *Terminating decimal number = အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း *Theorem = သီအိုရမ် *Theoretical computer science = သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ *Theoretical physics = သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ *Topological space = တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း *Topology = တိုပေါ်လော်ဂျီ *Translation = ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း *Transpose = ထရန်စပို့စ် *Triangle inequality = တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Trivial = အသေးအဖွဲ *Trivial subgroup = အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း *Trivial topology = အသေးအဖွဲ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Uncountable = ရေတွက်၍မရသော *Uniformly continuous mapping = ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု *Union = ပေါင်းစပ်စု *Unique = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော *Uniqueness = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု *Unit = ယူနစ် *Unit ball = ယူနစ်စက်လုံး *Unit vector = ယူနစ်ဗက်တာ *Unity = ယူနစ် *Universal property = စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ *Valuation = တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း *Variable = ကိန်းရှင် *Vector = ဗက်တာ *Vector field = ဗက်တာစက်ကွင်း *Vector space = ဗက်တာရပ်ဝန်း *Weierstrass function = ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် ဖန်ရှင် *Zermelo–Fraenkel set theory = ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ *Zero element = သုည အစုဝင် *Zero map = သုည ပုံဖော်မှု *Zero vector = သုညဗက်တာ *Zero-divisor = သုညစားကိန်း </div> </div> tmwhgmbcn90n53wnnudgucv2goae73i 1040411 1040404 2026-06-23T15:49:07Z Mkant00 135890 /* စမ်းသပ် */ 1040411 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #F1C644; padding: 20px; color: #141B2D ;"> == <span style="color: #141B2D ;"> ရေးလက်စ (သင်္ချာ) </span> == <div style="column-width: 25em; column-gap: 3em; font-size: 95%;"> '''ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (Category Theory)''' # [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory) # [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category) # [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of groups) # [[အဘီလီယန်အုပ်စုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (category of abelian groups) # [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) # [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets) # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ_ရပ်ဝန်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of topological spaces) # [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category) # [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) # [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits) # [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit) # [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects) # [[ဖန်တာ]] (Functor) # [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor) # [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor) # [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor) # [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor) # [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation) # [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (Adjunction) # [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence) # [[မိုနက်]] (Monad) # [[အစည်း]] (Sheaf) '''သရုပ်မဲ့/ခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract/Modern Algebra)''' # [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group) # [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) # [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group) # [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action) # [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory) # [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring) # [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring) # [[အစားကွင်း]] (division ring) # [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) # [[မော်ဂျူး]] (Module) # [[မိုနွိုက်]] (Monoid) # [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal) # [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism) # [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Automorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems) # [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution) # [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra) # [[အာခီမီးဒီးစ်_ဂုဏ်သတ္တိ]] (Archimedean property) '''အစုသီအိုရီနှင့် အခြေခံများ (Set Theory and Fundamentals)''' # [[အစု]] (Set) # [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) # [[ဖန်ရှင်]] (Function) # [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်]] (Image and Preimage) # [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function) # [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function) # [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function) '''တိုပေါ်လော်ဂျီ (Topology)''' # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology) # [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space) # [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle) # [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy) # [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function) '''မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ (Linear Algebra)''' # [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space) # [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator) '''ကိန်းသီအိုရီ (Number Theory)''' # [[ကိန်းပြည့်]] (Integer) # [[စုံမသဘာဝ_(စုံကိန်း/မကိန်း)]] (Parity) # [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number) # [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation) # [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem) '''ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနှင့် ကဲကုလပ် (Analysis & Calculus)''' # [[ကဲကုလပ်၏_အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus) # [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence) # [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm) # [[ဆင်းသက်ချက်_(ဒစ်ဖရန်ရှယ်_ကဲကုလပ်)]] (Derivative (Differential Calculus)) </div> </div> == တမ်းပလိတ် == # [[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] # [[တမ်းပလိတ်:အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ]] <div style="background-color: #a7f356; padding: 20px; color: #141B2D;"> == စမ်းသပ် == # [[ဘဏ္ဍာရေး_ဆင်းသက်စာချုပ်]] (financial derivative) # [[အစုရှယ်ယာ]] (stock) </div> == ရေးရန် (သင်္ချာ) == <div style="column-count: 2; column-gap: 2em;"> # [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer) # [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group) # tbd # tbd # [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields) # [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism) # [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space) # [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism) # [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) # [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism) # [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal) </div> <div style="background-color: #660099; padding: 20px; color: #ffffff;"> == <span style="color: #ffffff;">Curated List of Core Terms up to the Undergraduate Level (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) == <div style="column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;"> *Abelian group = အဘီလီယန်အုပ်စု *Absolute value = ပကတိတန်ဖိုး *Absolutely continuous function = ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် *Abstract algebra = ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ *Addition = အပေါင်း *Alternating group = အလှည့်ကျ အုပ်စု *Antiderivative = ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် *Archimedean = အာခီမီးဒီးစ် *Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ *Arithmetic progression = ဂဏန်းသင်္ချာ ကိန်းစဉ်တန်း *Associative property = ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ *Automorphism = အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် *Axiom = နဂိုမှန်အဆို *Axiom of choice = ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို *Balls = စက်လုံးများ *Base space = အခြေခံရပ်ဝန်း *Basepoint = အခြေခံအမှတ် *Basis = အခြေအစု *Bijection = ဘိုင်ဂျက်ရှင်း *Bijective function = ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Binary operation = နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု *Bounded = အကန့်အသတ်ရှိခြင်း *Cancellation = ချေဖျက်ခွင့် *Cardinal number = ကာဒီနယ်ကိန်း *Cartesian coordinate = ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ် *Cartesian product = ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် *Category = ကတ်တဂိုရီ *Cauchy sequence = ကော်ချီ ကိန်းစဉ် *Cauchy-Schwarz inequality = ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း *Cayley's theorem = ကေးလီ၏ သီအိုရမ် *Center of a group or ring = အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို *Characteristic function = ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင် *Circle line = စက်ဝိုင်းမျဉ်း *Closed ball = အပိတ်စက်လုံး *Closed curve = မျဉ်းကွေးပိတ် *Closed interval = အပိတ် ကြားပိုင်း *Closed set = အပိတ်စု *Closure property = အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ *Codomain = ပစ်မှတ်စု *Codomain (category theory) = ပစ်မှတ် *Coefficient = မြှောက်ဖော်ကိန်း *Commutative algebra = ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ *Commutative ring = ဖလှယ်ရ ကွင်း *Compactness = ကျစ်လျစ်မှု *Complement = ဖြည့်စွက်စု *Complete metric space = ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Completeness = ပြည့်စုံမှု *Complex number = ကိန်းထွေး *Complex plane = ကိန်းထွေးပြင်ညီ *Composite function = ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် *Composite number = ဆပေါင်းကိန်း *Composition = ပေါင်းစပ်ခြင်း *Congruent = ထပ်တူညီ *Connected = ဆက်စပ်နေသော *Connectedness = ဆက်စပ်နေမှု *Constant functions = ကိန်းသေ ဖန်ရှင်များ *Continuity = အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း *Continuous functions = အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ *Contradiction = ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု *Contrapositive = ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို *Converge = စုဆုံသည် *Convergence = စုဆုံခြင်း *Convergent sequence = စုဆုံ ကိန်းစဉ် *Converse = ပြောင်းပြန်အဆို *Convex set = ခုံးသောအစု *Coordinate = ကိုဩဒိနိတ် *Coprime = နှိုင်းရသုဒ္ဓ *Corollary = အကျိုးဆက်သီအိုရမ် *Coset = ကိုဆက် *Countable = ရေတွက်နိုင်သော *Cube = ကုဗတုံး *Curve = မျဉ်းကွေး *Decimal system = ဒသမကိန်းစနစ် *Decomposition = ခွဲခြမ်းမှု *Definite integral = သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် *Definition = အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် *Derivative = ဆင်းသက်ချက် *Diagonal = ထောင့်ဖြတ် *Diffeomorphism = ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Difference (set theory) = ခြားနားခြင်း *Differentiable = ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော *Differential equation = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း *Differential geometry = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ *Dimension = အတိုင်းအတာ *Direct product = တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် *Direct sum = တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် *Directed graph = လားရာပြဂရပ် *Discontinuity = အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Discontinuous = အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော *Discrete metric space = တစ်ပိုင်းတစ်စ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Discrete topology = တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Disjoint = ဘုံမပါသော *Disjoint open sets = ဘုံမပါသော အဖွင့်စုများ *Disk = အပိတ်ပြား *Distance = အကွာအဝေး *Distance function = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Distributive laws = ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ *Distributivity = ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ *Divisibility properties = စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ *Division ring = အစားကွင်း *Domain = အရင်းအမြစ်စု *Domain (category theory) = အရင်းအမြစ် *Eigenvalues = ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများ *Elements = အစုဝင်များ *Empty set = ဗလာအစု *Equivalence class = ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား *Equivalence relation = ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် *Equivalent = ထပ်တူညီသည် *Euclidean distance function = ယူကလစ်ဒ် အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Euclidean norm = ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း *Euclidean space = ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း *Euler's formula = အွိုင်လာ ပုံသေနည်း *Euler's theorem = အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် *Even integers = စုံကိန်းပြည့်များ *Even number = စုံကိန်း *Existence = တည်ရှိမှု *Exponent = ထပ်ကိန်း *Exponential function = ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် *Exponentiation = ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း *Extreme Value Theorem = အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Factor / Divisor = ဆခွဲကိန်း *Factorial = ဖက်တိုရီရယ် *Family = မိသားစု *Fermat's little theorem = ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် *Fibonacci sequence = ဖီဘိုနာချီကိန်းစဉ် *Field = ဖီးလ်ဒ် *Field extension = ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း *Finite group = အဆုံးရှိအုပ်စု *Finite set = အဆုံးရှိအစု *First isomorphism theorem = ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် *Fixed = အထိုင် *Floor function = အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် *Formal = ပုံစံတကျ *Fraction = အပိုင်းကိန်း *Free group = လွတ်လပ်သော အုပ်စု *Function = ဖန်ရှင် *Function space = ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း *Functor = ဖန်တာ *Fundamental Group = အခြေခံအုပ်စု *Fundamental Theorem of Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် *Fundamental Theorem of Calculus = ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ် *General linear group = ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု *Generalized Triangle Inequality = ယေဘုယျ တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Geometric shapes = ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များ *Geometry = ဂျီဩမေတြီ *Graph = ဂရပ် *Greatest common divisor = အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း *Group = အုပ်စု *Group homomorphisms = အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Group theory = အုပ်စုသီအိုရီ *Hausdorff spaces = ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ *Hilbert space = ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း *Holomorphic functions = ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်များ *Homeomorphic = ဟိုမီယိုမောဖစ် *Homeomorphism = ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Homomorphic = ဟိုမိုမောဖစ် *Homomorphism = ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် *Homotopic = ဟိုမိုတိုပစ် *Homotopy groups = ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ *Hypothesis = အဆိုပြုယူဆချက် *Ideal = အိုင်ဒီးလ် *Identity = ထပ်တူရ *Identity element = ထပ်တူရအစုဝင် *Identity function = ထပ်တူရ ဖန်ရှင် *Identity matrices = ထပ်တူရကိန်းအုံများ *If and only if = ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ *Image = ပုံရိပ် *Imaginary part = ကိန်းတေးပိုင်း *Imaginary unit = ကိန်းတေးယူနစ် *Inclusion mapping = ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း *Indefinite integral = ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် *Independent = အမှီအခိုကင်းသော *Independent real variable = အမှီအခိုကင်းသော ကိန်းစစ် ကိန်းရှင် *Index = အညွှန်း *Index set = အညွှန်းအစု *Infinite set = အနန္တအစု *Infinitude of Primes = သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တဖြစ်တည်မှု *Infinity = အနန္တ *Initial object = အစ အရာဝတ္ထု *Injection = အင်ဂျက်ရှင်း *Injective = အင်ဂျက်တစ် *Inner product = အတွင်းမြှောက်လဒ် *Input = အဝင်ကိန်း *Integer = ကိန်းပြည့် *Integrability = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း *Integrable function = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် *Integral = အင်တီဂရယ် *Integral domain = အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း *Integration = အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း *Interior point = အတွင်းပိုင်းအမှတ် *Intermediate Value Theorem = အလယ်အလတ်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Intersection = ထပ်တူပိုင်းအစု *Interval = အပိုင်းအခြား *Intuition = ပင်ကိုယ်သိစိတ် *Inverse = ပြောင်းပြန် *Inverse function = ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် *Inverse image = ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် *Invertible = ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော *Isomorphism = အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Jacobian matrix = ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ *Jump discontinuity = ခုန်သွားသော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Kernel = ကာနယ် *Lagrange's theorem = လာဂရန်းချ်၏ သီအိုရမ် *Lattice = လတ္တစ် *Least common multiple = အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း *Least upper bound = အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင် *Lebesgue integral = လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ် *Left inverse = ဘယ်ပြောင်းပြန် *Length = အလျား *Lemma = အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် *Limit = စုဆုံမှတ် *Line = မျဉ်း *Line segment = မျဉ်းပိုင်း *Linear algebra = မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ *Linear function = မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် *Linear independence = မျဉ်းဖြောင့် အမှီအခိုကင်းမှု *Linear map = မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု *Linear operators = မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ *Linear transformation = မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း *Local section = ဒေသအလိုက် အပိုင်း *Logarithm = လော်ဂရစ်သမ် *Logical implication = ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု *Manifolds = မန်နီဖိုးများ *Map = ပုံဖော်မှု *Mathematical analysis = သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Mathematical induction = သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း *Matrix = ကိန်းအုံ *Matrix multiplication = ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း *Maximal = အမြင့်ဆုံး *Maximum = အကြီးဆုံးတန်ဖိုး *Measurable functions = အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ *Metric = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Metric space = အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Metric topology = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Module = မော်ဂျူး *Modulus = မော်ဂျူးလပ်စ် *Monomorphism = မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် *Morphism = မော်ဖစ်ဇင် *Multiples = ဆတိုးကိန်းများ *Multiplication = မြှောက်ခြင်း *Multivariable calculus = ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ် *Natural logarithm = သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ် *Natural number = သဘာဝကိန်း *Negative coefficient = အနုတ်မြှောက်ဖော်ကိန်း *Negative exponent = အနုတ်ထပ်ကိန်း *Negative numbers = အနုတ်ကိန်းများ *Neighbourhood = ပတ်ဝန်းကျင် *Non-negative real numbers = အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ *Non-repeating decimal = ပြန်မထပ်ဒသမကိန်း *Norm = စံနှုန်း *Normal distribution = ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း *Normal subgroup = မူမှန်အုပ်စုပိုင်း *Normalization = ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ခြင်း *Number line = ကိန်းမျဉ်း *Number systems = ကိန်းစနစ်များ *Number theory = ကိန်းသီအိုရီ *Numbers = ကိန်းများ *Numerical analysis = ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Object = အရာဝတ္ထု *Odd integers = မကိန်းပြည့်များ *Odd number = မကိန်း *One-to-one function = တစ်-တစ် ဖန်ရှင် *Onto function = လွှမ်းခြုံဖန်ရှင် *Open ball = အဖွင့်စက်လုံး *Open cover = အဖွင့် ဖုံးအုပ်စု *Open interval = အဖွင့် ကြားပိုင်း *Open sets = အဖွင့်စု *Operator = အော်ပရေတာ *Ordered pairs = အစီအစဉ်ကျအတွဲ *Origin = မူလနေရာ *Orthogonal projection = ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း *Output = အထွက်ကိန်း *Parallelogram law = အနားပြိုင်စတုဂံ ညီမျှခြင်း *Partially ordered sets = တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ *Partition = အစုခွဲစနစ် *Perfect number = ဆခွဲပေါင်းကိန်း *Permutation = ပါမြူတေးရှင်း *Piecewise function = အပိုင်းလိုက် ဖန်ရှင် *Point-set topology = အစုသီအိုရီအခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Points = အမှတ်များ *Polygon = ဗဟုဂံ *Polynomial equations = ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ *Polynomial function = ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် *Polynomial ring = ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း *Positive integers = အပေါင်းကိန်းပြည့်များ *Positive number = အပေါင်းကိန်း *Positive real numbers = အပေါင်း ကိန်းစစ်များ *Positivity = အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု *Power = ထပ်ကိန်း *Power set = ပါဝါအစု *Preimage = မူလပုံရိပ် *Prime factorization = သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း *Prime ideal = သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ် *Prime number = သုဒ္ဓကိန်း *Principal ideal = ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် *Product Topology = မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Projection = ပရိုဂျက်ရှင်း *Proof = သက်သေပြချက် *Proper subset = အစုပိုင်းအစစ် *Property = ဂုဏ်သတ္တိ *Pythagorean theorem = ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ် *Quadratic functions = နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင်များ *Quaternions = ကွာတာနီယွန်များ *Quotient group = စားလဒ်အုပ်စု *Quotient ring = စားလဒ်ကွင်း *Quotient space = စားလဒ်ရပ်ဝန်း *Radius = အချင်းဝက် *Radius of convergence = စုဆုံခြင်း အချင်းဝက် *Range = ပုံရိပ် *Rational number = ရာရှင်နယ်ကိန်း *Real line = ကိန်းစစ်မျဉ်း *Real number = ကိန်းစစ် *Real part = ကိန်းစစ်ပိုင်း *Real plane = ကိန်းစစ်ပြင်ညီ *Real root = ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းအဖြေ *Real subset = ကိန်းစစ်အစုပိုင်း *Real vector spaces = ကိန်းစစ် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ *Real-valued functions = ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင် *Rectangle = ထောင့်မှန်စတုဂံ *Reducible = ဆခွဲနိုင်သော *Reflection = အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း *Reflexivity = ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ *Removable discontinuity = ဖယ်ရှားနိုင်သော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Restriction = ကန့်သတ်ခြင်း *Right inverse = ညာပြောင်းပြန် *Ring = ကွင်း *Ring homomorphisms = ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Ring isomorphism = ကွင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Ring theory = ကွင်းသီအိုရီ *Roots of unity = ယူနစ်ရင်းများ *Roster notation = စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း *Scalar = စကေလာ *Scalar multiplication = စကေလာမြှောက်ခြင်း *Scaling = အရွယ်ပြောင်းခြင်း *Sequence = ကိန်းစဉ် *Series = ကိန်းစဉ်တန်း *Set = အစု *Set operations = အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ *Set theory = အစုသီအိုရီ *Simple graphs = ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များ *Sine function = ဆိုင်း ဖန်ရှင် *Singleton set = အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု *Smooth manifolds = ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများ *Smooth mappings = ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ *Source = အရင်းအမြစ် *Space = ရပ်ဝန်း *Sphere = စက်လုံးမျက်နှာပြင် *Square root = နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း *Statement = ဖော်ပြချက် *Strict = တိကျသော *Subgroup = အုပ်စုပိုင်း *Subring = ကွင်းပိုင်း *Subset = အစုပိုင်း *Subspace = ရပ်ဝန်းပိုင်း *Subspace topology = ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ *Substitution = အစားထိုးခြင်း *Successor function = နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် *Supremum = စူပရီမမ် *Surface = မျက်နှာပြင် *Surjection = ဆာဂျက်ရှင်း *Surjective function = ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Symmetric group = အချိုးညီအုပ်စု *Symmetry = အချိုးညီမှု *Target = ပစ်မှတ် *Tensor product = တန်ဆာ မြှောက်လဒ် *Terminal object = အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု *Terminating decimal number = အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း *Theorem = သီအိုရမ် *Theoretical computer science = သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ *Theoretical physics = သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ *Topological space = တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း *Topology = တိုပေါ်လော်ဂျီ *Translation = ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း *Transpose = ထရန်စပို့စ် *Triangle inequality = တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Trivial = အသေးအဖွဲ *Trivial subgroup = အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း *Trivial topology = အသေးအဖွဲ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Uncountable = ရေတွက်၍မရသော *Uniformly continuous mapping = ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု *Union = ပေါင်းစပ်စု *Unique = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော *Uniqueness = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု *Unit = ယူနစ် *Unit ball = ယူနစ်စက်လုံး *Unit vector = ယူနစ်ဗက်တာ *Unity = ယူနစ် *Universal property = စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ *Valuation = တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း *Variable = ကိန်းရှင် *Vector = ဗက်တာ *Vector field = ဗက်တာစက်ကွင်း *Vector space = ဗက်တာရပ်ဝန်း *Weierstrass function = ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် ဖန်ရှင် *Zermelo–Fraenkel set theory = ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ *Zero element = သုည အစုဝင် *Zero map = သုည ပုံဖော်မှု *Zero vector = သုညဗက်တာ *Zero-divisor = သုညစားကိန်း </div> </div> lsacyhrccwxkrjyf51kcb6u1leakeox 1040434 1040411 2026-06-23T18:40:12Z Mkant00 135890 /* စမ်းသပ် */ 1040434 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #F1C644; padding: 20px; color: #141B2D ;"> == <span style="color: #141B2D ;"> ရေးလက်စ (သင်္ချာ) </span> == <div style="column-width: 25em; column-gap: 3em; font-size: 95%;"> '''ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (Category Theory)''' # [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory) # [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category) # [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of groups) # [[အဘီလီယန်အုပ်စုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (category of abelian groups) # [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) # [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets) # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ_ရပ်ဝန်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of topological spaces) # [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category) # [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) # [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits) # [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit) # [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects) # [[ဖန်တာ]] (Functor) # [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor) # [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor) # [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor) # [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor) # [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation) # [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (Adjunction) # [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence) # [[မိုနက်]] (Monad) # [[အစည်း]] (Sheaf) '''သရုပ်မဲ့/ခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract/Modern Algebra)''' # [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group) # [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) # [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group) # [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action) # [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory) # [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring) # [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring) # [[အစားကွင်း]] (division ring) # [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) # [[မော်ဂျူး]] (Module) # [[မိုနွိုက်]] (Monoid) # [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal) # [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism) # [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Automorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems) # [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution) # [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra) # [[အာခီမီးဒီးစ်_ဂုဏ်သတ္တိ]] (Archimedean property) '''အစုသီအိုရီနှင့် အခြေခံများ (Set Theory and Fundamentals)''' # [[အစု]] (Set) # [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) # [[ဖန်ရှင်]] (Function) # [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်]] (Image and Preimage) # [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function) # [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function) # [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function) '''တိုပေါ်လော်ဂျီ (Topology)''' # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology) # [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space) # [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle) # [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy) # [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function) '''မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ (Linear Algebra)''' # [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space) # [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator) '''ကိန်းသီအိုရီ (Number Theory)''' # [[ကိန်းပြည့်]] (Integer) # [[စုံမသဘာဝ_(စုံကိန်း/မကိန်း)]] (Parity) # [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number) # [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation) # [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem) '''ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနှင့် ကဲကုလပ် (Analysis & Calculus)''' # [[ကဲကုလပ်၏_အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus) # [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence) # [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm) # [[ဆင်းသက်ချက်_(ဒစ်ဖရန်ရှယ်_ကဲကုလပ်)]] (Derivative (Differential Calculus)) </div> </div> == တမ်းပလိတ် == # [[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] # [[တမ်းပလိတ်:အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ]] <div style="background-color: #a7f356; padding: 20px; color: #141B2D;"> == စမ်းသပ် == # [[ဘဏ္ဍာရေး_ဆင်းသက်စာချုပ်]] (financial derivative) # [[အစုရှယ်ယာ]] (stock) # [[၂၀၀၇-၂၀၀၈_ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး_အကျပ်အတည်း]] (Global Financial Crisis 2007–2008) </div> == ရေးရန် (သင်္ချာ) == <div style="column-count: 2; column-gap: 2em;"> # [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer) # [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group) # tbd # tbd # [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields) # [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism) # [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space) # [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism) # [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) # [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism) # [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal) </div> <div style="background-color: #660099; padding: 20px; color: #ffffff;"> == <span style="color: #ffffff;">Curated List of Core Terms up to the Undergraduate Level (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) == <div style="column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;"> *Abelian group = အဘီလီယန်အုပ်စု *Absolute value = ပကတိတန်ဖိုး *Absolutely continuous function = ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် *Abstract algebra = ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ *Addition = အပေါင်း *Alternating group = အလှည့်ကျ အုပ်စု *Antiderivative = ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် *Archimedean = အာခီမီးဒီးစ် *Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ *Arithmetic progression = ဂဏန်းသင်္ချာ ကိန်းစဉ်တန်း *Associative property = ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ *Automorphism = အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် *Axiom = နဂိုမှန်အဆို *Axiom of choice = ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို *Balls = စက်လုံးများ *Base space = အခြေခံရပ်ဝန်း *Basepoint = အခြေခံအမှတ် *Basis = အခြေအစု *Bijection = ဘိုင်ဂျက်ရှင်း *Bijective function = ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Binary operation = နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု *Bounded = အကန့်အသတ်ရှိခြင်း *Cancellation = ချေဖျက်ခွင့် *Cardinal number = ကာဒီနယ်ကိန်း *Cartesian coordinate = ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ် *Cartesian product = ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် *Category = ကတ်တဂိုရီ *Cauchy sequence = ကော်ချီ ကိန်းစဉ် *Cauchy-Schwarz inequality = ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း *Cayley's theorem = ကေးလီ၏ သီအိုရမ် *Center of a group or ring = အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို *Characteristic function = ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင် *Circle line = စက်ဝိုင်းမျဉ်း *Closed ball = အပိတ်စက်လုံး *Closed curve = မျဉ်းကွေးပိတ် *Closed interval = အပိတ် ကြားပိုင်း *Closed set = အပိတ်စု *Closure property = အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ *Codomain = ပစ်မှတ်စု *Codomain (category theory) = ပစ်မှတ် *Coefficient = မြှောက်ဖော်ကိန်း *Commutative algebra = ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ *Commutative ring = ဖလှယ်ရ ကွင်း *Compactness = ကျစ်လျစ်မှု *Complement = ဖြည့်စွက်စု *Complete metric space = ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Completeness = ပြည့်စုံမှု *Complex number = ကိန်းထွေး *Complex plane = ကိန်းထွေးပြင်ညီ *Composite function = ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် *Composite number = ဆပေါင်းကိန်း *Composition = ပေါင်းစပ်ခြင်း *Congruent = ထပ်တူညီ *Connected = ဆက်စပ်နေသော *Connectedness = ဆက်စပ်နေမှု *Constant functions = ကိန်းသေ ဖန်ရှင်များ *Continuity = အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း *Continuous functions = အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ *Contradiction = ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု *Contrapositive = ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို *Converge = စုဆုံသည် *Convergence = စုဆုံခြင်း *Convergent sequence = စုဆုံ ကိန်းစဉ် *Converse = ပြောင်းပြန်အဆို *Convex set = ခုံးသောအစု *Coordinate = ကိုဩဒိနိတ် *Coprime = နှိုင်းရသုဒ္ဓ *Corollary = အကျိုးဆက်သီအိုရမ် *Coset = ကိုဆက် *Countable = ရေတွက်နိုင်သော *Cube = ကုဗတုံး *Curve = မျဉ်းကွေး *Decimal system = ဒသမကိန်းစနစ် *Decomposition = ခွဲခြမ်းမှု *Definite integral = သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် *Definition = အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် *Derivative = ဆင်းသက်ချက် *Diagonal = ထောင့်ဖြတ် *Diffeomorphism = ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Difference (set theory) = ခြားနားခြင်း *Differentiable = ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော *Differential equation = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း *Differential geometry = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ *Dimension = အတိုင်းအတာ *Direct product = တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် *Direct sum = တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် *Directed graph = လားရာပြဂရပ် *Discontinuity = အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Discontinuous = အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော *Discrete metric space = တစ်ပိုင်းတစ်စ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Discrete topology = တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Disjoint = ဘုံမပါသော *Disjoint open sets = ဘုံမပါသော အဖွင့်စုများ *Disk = အပိတ်ပြား *Distance = အကွာအဝေး *Distance function = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Distributive laws = ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ *Distributivity = ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ *Divisibility properties = စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ *Division ring = အစားကွင်း *Domain = အရင်းအမြစ်စု *Domain (category theory) = အရင်းအမြစ် *Eigenvalues = ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများ *Elements = အစုဝင်များ *Empty set = ဗလာအစု *Equivalence class = ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား *Equivalence relation = ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် *Equivalent = ထပ်တူညီသည် *Euclidean distance function = ယူကလစ်ဒ် အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Euclidean norm = ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း *Euclidean space = ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း *Euler's formula = အွိုင်လာ ပုံသေနည်း *Euler's theorem = အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် *Even integers = စုံကိန်းပြည့်များ *Even number = စုံကိန်း *Existence = တည်ရှိမှု *Exponent = ထပ်ကိန်း *Exponential function = ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် *Exponentiation = ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း *Extreme Value Theorem = အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Factor / Divisor = ဆခွဲကိန်း *Factorial = ဖက်တိုရီရယ် *Family = မိသားစု *Fermat's little theorem = ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် *Fibonacci sequence = ဖီဘိုနာချီကိန်းစဉ် *Field = ဖီးလ်ဒ် *Field extension = ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း *Finite group = အဆုံးရှိအုပ်စု *Finite set = အဆုံးရှိအစု *First isomorphism theorem = ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် *Fixed = အထိုင် *Floor function = အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် *Formal = ပုံစံတကျ *Fraction = အပိုင်းကိန်း *Free group = လွတ်လပ်သော အုပ်စု *Function = ဖန်ရှင် *Function space = ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း *Functor = ဖန်တာ *Fundamental Group = အခြေခံအုပ်စု *Fundamental Theorem of Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် *Fundamental Theorem of Calculus = ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ် *General linear group = ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု *Generalized Triangle Inequality = ယေဘုယျ တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Geometric shapes = ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များ *Geometry = ဂျီဩမေတြီ *Graph = ဂရပ် *Greatest common divisor = အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း *Group = အုပ်စု *Group homomorphisms = အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Group theory = အုပ်စုသီအိုရီ *Hausdorff spaces = ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ *Hilbert space = ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း *Holomorphic functions = ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်များ *Homeomorphic = ဟိုမီယိုမောဖစ် *Homeomorphism = ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Homomorphic = ဟိုမိုမောဖစ် *Homomorphism = ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် *Homotopic = ဟိုမိုတိုပစ် *Homotopy groups = ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ *Hypothesis = အဆိုပြုယူဆချက် *Ideal = အိုင်ဒီးလ် *Identity = ထပ်တူရ *Identity element = ထပ်တူရအစုဝင် *Identity function = ထပ်တူရ ဖန်ရှင် *Identity matrices = ထပ်တူရကိန်းအုံများ *If and only if = ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ *Image = ပုံရိပ် *Imaginary part = ကိန်းတေးပိုင်း *Imaginary unit = ကိန်းတေးယူနစ် *Inclusion mapping = ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း *Indefinite integral = ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် *Independent = အမှီအခိုကင်းသော *Independent real variable = အမှီအခိုကင်းသော ကိန်းစစ် ကိန်းရှင် *Index = အညွှန်း *Index set = အညွှန်းအစု *Infinite set = အနန္တအစု *Infinitude of Primes = သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တဖြစ်တည်မှု *Infinity = အနန္တ *Initial object = အစ အရာဝတ္ထု *Injection = အင်ဂျက်ရှင်း *Injective = အင်ဂျက်တစ် *Inner product = အတွင်းမြှောက်လဒ် *Input = အဝင်ကိန်း *Integer = ကိန်းပြည့် *Integrability = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း *Integrable function = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် *Integral = အင်တီဂရယ် *Integral domain = အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း *Integration = အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း *Interior point = အတွင်းပိုင်းအမှတ် *Intermediate Value Theorem = အလယ်အလတ်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Intersection = ထပ်တူပိုင်းအစု *Interval = အပိုင်းအခြား *Intuition = ပင်ကိုယ်သိစိတ် *Inverse = ပြောင်းပြန် *Inverse function = ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် *Inverse image = ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် *Invertible = ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော *Isomorphism = အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Jacobian matrix = ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ *Jump discontinuity = ခုန်သွားသော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Kernel = ကာနယ် *Lagrange's theorem = လာဂရန်းချ်၏ သီအိုရမ် *Lattice = လတ္တစ် *Least common multiple = အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း *Least upper bound = အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင် *Lebesgue integral = လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ် *Left inverse = ဘယ်ပြောင်းပြန် *Length = အလျား *Lemma = အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် *Limit = စုဆုံမှတ် *Line = မျဉ်း *Line segment = မျဉ်းပိုင်း *Linear algebra = မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ *Linear function = မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် *Linear independence = မျဉ်းဖြောင့် အမှီအခိုကင်းမှု *Linear map = မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု *Linear operators = မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ *Linear transformation = မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း *Local section = ဒေသအလိုက် အပိုင်း *Logarithm = လော်ဂရစ်သမ် *Logical implication = ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု *Manifolds = မန်နီဖိုးများ *Map = ပုံဖော်မှု *Mathematical analysis = သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Mathematical induction = သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း *Matrix = ကိန်းအုံ *Matrix multiplication = ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း *Maximal = အမြင့်ဆုံး *Maximum = အကြီးဆုံးတန်ဖိုး *Measurable functions = အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ *Metric = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Metric space = အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Metric topology = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Module = မော်ဂျူး *Modulus = မော်ဂျူးလပ်စ် *Monomorphism = မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် *Morphism = မော်ဖစ်ဇင် *Multiples = ဆတိုးကိန်းများ *Multiplication = မြှောက်ခြင်း *Multivariable calculus = ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ် *Natural logarithm = သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ် *Natural number = သဘာဝကိန်း *Negative coefficient = အနုတ်မြှောက်ဖော်ကိန်း *Negative exponent = အနုတ်ထပ်ကိန်း *Negative numbers = အနုတ်ကိန်းများ *Neighbourhood = ပတ်ဝန်းကျင် *Non-negative real numbers = အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ *Non-repeating decimal = ပြန်မထပ်ဒသမကိန်း *Norm = စံနှုန်း *Normal distribution = ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း *Normal subgroup = မူမှန်အုပ်စုပိုင်း *Normalization = ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ခြင်း *Number line = ကိန်းမျဉ်း *Number systems = ကိန်းစနစ်များ *Number theory = ကိန်းသီအိုရီ *Numbers = ကိန်းများ *Numerical analysis = ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Object = အရာဝတ္ထု *Odd integers = မကိန်းပြည့်များ *Odd number = မကိန်း *One-to-one function = တစ်-တစ် ဖန်ရှင် *Onto function = လွှမ်းခြုံဖန်ရှင် *Open ball = အဖွင့်စက်လုံး *Open cover = အဖွင့် ဖုံးအုပ်စု *Open interval = အဖွင့် ကြားပိုင်း *Open sets = အဖွင့်စု *Operator = အော်ပရေတာ *Ordered pairs = အစီအစဉ်ကျအတွဲ *Origin = မူလနေရာ *Orthogonal projection = ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း *Output = အထွက်ကိန်း *Parallelogram law = အနားပြိုင်စတုဂံ ညီမျှခြင်း *Partially ordered sets = တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ *Partition = အစုခွဲစနစ် *Perfect number = ဆခွဲပေါင်းကိန်း *Permutation = ပါမြူတေးရှင်း *Piecewise function = အပိုင်းလိုက် ဖန်ရှင် *Point-set topology = အစုသီအိုရီအခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Points = အမှတ်များ *Polygon = ဗဟုဂံ *Polynomial equations = ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ *Polynomial function = ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် *Polynomial ring = ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း *Positive integers = အပေါင်းကိန်းပြည့်များ *Positive number = အပေါင်းကိန်း *Positive real numbers = အပေါင်း ကိန်းစစ်များ *Positivity = အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု *Power = ထပ်ကိန်း *Power set = ပါဝါအစု *Preimage = မူလပုံရိပ် *Prime factorization = သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း *Prime ideal = သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ် *Prime number = သုဒ္ဓကိန်း *Principal ideal = ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် *Product Topology = မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Projection = ပရိုဂျက်ရှင်း *Proof = သက်သေပြချက် *Proper subset = အစုပိုင်းအစစ် *Property = ဂုဏ်သတ္တိ *Pythagorean theorem = ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ် *Quadratic functions = နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင်များ *Quaternions = ကွာတာနီယွန်များ *Quotient group = စားလဒ်အုပ်စု *Quotient ring = စားလဒ်ကွင်း *Quotient space = စားလဒ်ရပ်ဝန်း *Radius = အချင်းဝက် *Radius of convergence = စုဆုံခြင်း အချင်းဝက် *Range = ပုံရိပ် *Rational number = ရာရှင်နယ်ကိန်း *Real line = ကိန်းစစ်မျဉ်း *Real number = ကိန်းစစ် *Real part = ကိန်းစစ်ပိုင်း *Real plane = ကိန်းစစ်ပြင်ညီ *Real root = ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းအဖြေ *Real subset = ကိန်းစစ်အစုပိုင်း *Real vector spaces = ကိန်းစစ် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ *Real-valued functions = ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင် *Rectangle = ထောင့်မှန်စတုဂံ *Reducible = ဆခွဲနိုင်သော *Reflection = အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း *Reflexivity = ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ *Removable discontinuity = ဖယ်ရှားနိုင်သော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Restriction = ကန့်သတ်ခြင်း *Right inverse = ညာပြောင်းပြန် *Ring = ကွင်း *Ring homomorphisms = ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Ring isomorphism = ကွင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Ring theory = ကွင်းသီအိုရီ *Roots of unity = ယူနစ်ရင်းများ *Roster notation = စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း *Scalar = စကေလာ *Scalar multiplication = စကေလာမြှောက်ခြင်း *Scaling = အရွယ်ပြောင်းခြင်း *Sequence = ကိန်းစဉ် *Series = ကိန်းစဉ်တန်း *Set = အစု *Set operations = အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ *Set theory = အစုသီအိုရီ *Simple graphs = ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များ *Sine function = ဆိုင်း ဖန်ရှင် *Singleton set = အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု *Smooth manifolds = ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများ *Smooth mappings = ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ *Source = အရင်းအမြစ် *Space = ရပ်ဝန်း *Sphere = စက်လုံးမျက်နှာပြင် *Square root = နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း *Statement = ဖော်ပြချက် *Strict = တိကျသော *Subgroup = အုပ်စုပိုင်း *Subring = ကွင်းပိုင်း *Subset = အစုပိုင်း *Subspace = ရပ်ဝန်းပိုင်း *Subspace topology = ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ *Substitution = အစားထိုးခြင်း *Successor function = နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် *Supremum = စူပရီမမ် *Surface = မျက်နှာပြင် *Surjection = ဆာဂျက်ရှင်း *Surjective function = ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Symmetric group = အချိုးညီအုပ်စု *Symmetry = အချိုးညီမှု *Target = ပစ်မှတ် *Tensor product = တန်ဆာ မြှောက်လဒ် *Terminal object = အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု *Terminating decimal number = အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း *Theorem = သီအိုရမ် *Theoretical computer science = သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ *Theoretical physics = သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ *Topological space = တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း *Topology = တိုပေါ်လော်ဂျီ *Translation = ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း *Transpose = ထရန်စပို့စ် *Triangle inequality = တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Trivial = အသေးအဖွဲ *Trivial subgroup = အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း *Trivial topology = အသေးအဖွဲ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Uncountable = ရေတွက်၍မရသော *Uniformly continuous mapping = ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု *Union = ပေါင်းစပ်စု *Unique = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော *Uniqueness = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု *Unit = ယူနစ် *Unit ball = ယူနစ်စက်လုံး *Unit vector = ယူနစ်ဗက်တာ *Unity = ယူနစ် *Universal property = စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ *Valuation = တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း *Variable = ကိန်းရှင် *Vector = ဗက်တာ *Vector field = ဗက်တာစက်ကွင်း *Vector space = ဗက်တာရပ်ဝန်း *Weierstrass function = ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် ဖန်ရှင် *Zermelo–Fraenkel set theory = ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ *Zero element = သုည အစုဝင် *Zero map = သုည ပုံဖော်မှု *Zero vector = သုညဗက်တာ *Zero-divisor = သုညစားကိန်း </div> </div> g292zngm5rf0tunytv2z5gsqdld6ypt 1040502 1040434 2026-06-24T08:14:23Z Mkant00 135890 1040502 wikitext text/x-wiki '''A mathematician is a device for turning coffee into theorems'''<ref>{{cite book | title=A History of Mathematics | first=Jeff | last=Suzuki | year=2002 | pages=731 | publisher=Prentice Hall | quote=The first main result was by the Hungarian mathematician Alfred Renyi (March 20, 1921-February 1, 1970), who is best known for a saying of his: a mathematician is a machine for turning coffee into theorems. | isbn=9780130190741}}</ref><ref>{{cite book | title=Preface to ''Ars Mathematica'', Collected writings of Alfréd Rényi | publisher=TypoTeX | location=Budapest | author=Gyula O. H. Katona | author-link=Gyula O. H. Katona | page=8 | year=2005}}</ref> <div style="background-color: #F1C644; padding: 20px; color: #141B2D ;"> == <span style="color: #141B2D ;"> ရေးလက်စ (သင်္ချာ) </span> == <div style="column-width: 25em; column-gap: 3em; font-size: 95%;"> '''ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (Category Theory)''' # [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory) # [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category) # [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of groups) # [[အဘီလီယန်အုပ်စုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (category of abelian groups) # [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) # [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets) # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ_ရပ်ဝန်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of topological spaces) # [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category) # [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) # [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits) # [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit) # [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects) # [[ဖန်တာ]] (Functor) # [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor) # [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor) # [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor) # [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor) # [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation) # [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (Adjunction) # [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence) # [[မိုနက်]] (Monad) # [[အစည်း]] (Sheaf) '''သရုပ်မဲ့/ခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract/Modern Algebra)''' # [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group) # [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) # [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group) # [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action) # [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory) # [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring) # [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring) # [[အစားကွင်း]] (division ring) # [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) # [[မော်ဂျူး]] (Module) # [[မိုနွိုက်]] (Monoid) # [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal) # [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism) # [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Automorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems) # [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution) # [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra) # [[အာခီမီးဒီးစ်_ဂုဏ်သတ္တိ]] (Archimedean property) '''အစုသီအိုရီနှင့် အခြေခံများ (Set Theory and Fundamentals)''' # [[အစု]] (Set) # [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) # [[ဖန်ရှင်]] (Function) # [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်]] (Image and Preimage) # [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function) # [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function) # [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function) '''တိုပေါ်လော်ဂျီ (Topology)''' # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology) # [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space) # [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle) # [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy) # [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function) '''မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ (Linear Algebra)''' # [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space) # [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator) '''ကိန်းသီအိုရီ (Number Theory)''' # [[ကိန်းပြည့်]] (Integer) # [[စုံမသဘာဝ_(စုံကိန်း/မကိန်း)]] (Parity) # [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number) # [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation) # [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem) '''ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနှင့် ကဲကုလပ် (Analysis & Calculus)''' # [[ကဲကုလပ်၏_အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus) # [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence) # [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm) # [[ဆင်းသက်ချက်_(ဒစ်ဖရန်ရှယ်_ကဲကုလပ်)]] (Derivative (Differential Calculus)) </div> </div> == တမ်းပလိတ် == # [[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] # [[တမ်းပလိတ်:အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ]] <div style="background-color: #a7f356; padding: 20px; color: #141B2D;"> == စမ်းသပ် == # [[ဘဏ္ဍာရေး_ဆင်းသက်စာချုပ်]] (financial derivative) # [[အစုရှယ်ယာ]] (stock) # [[၂၀၀၇-၂၀၀၈_ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး_အကျပ်အတည်း]] (Global Financial Crisis 2007–2008) </div> == ရေးရန် (သင်္ချာ) == <div style="column-count: 2; column-gap: 2em;"> # [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer) # [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group) # tbd # tbd # [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields) # [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism) # [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space) # [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism) # [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) # [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism) # [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal) </div> <div style="background-color: #660099; padding: 20px; color: #ffffff;"> == <span style="color: #ffffff;">Curated List of Core Terms up to the Undergraduate Level (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) == <div style="column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;"> *Abelian group = အဘီလီယန်အုပ်စု *Absolute value = ပကတိတန်ဖိုး *Absolutely continuous function = ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် *Abstract algebra = ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ *Addition = အပေါင်း *Alternating group = အလှည့်ကျ အုပ်စု *Antiderivative = ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် *Archimedean = အာခီမီးဒီးစ် *Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ *Arithmetic progression = ဂဏန်းသင်္ချာ ကိန်းစဉ်တန်း *Associative property = ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ *Automorphism = အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် *Axiom = နဂိုမှန်အဆို *Axiom of choice = ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို *Balls = စက်လုံးများ *Base space = အခြေခံရပ်ဝန်း *Basepoint = အခြေခံအမှတ် *Basis = အခြေအစု *Bijection = ဘိုင်ဂျက်ရှင်း *Bijective function = ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Binary operation = နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု *Bounded = အကန့်အသတ်ရှိခြင်း *Cancellation = ချေဖျက်ခွင့် *Cardinal number = ကာဒီနယ်ကိန်း *Cartesian coordinate = ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ် *Cartesian product = ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် *Category = ကတ်တဂိုရီ *Cauchy sequence = ကော်ချီ ကိန်းစဉ် *Cauchy-Schwarz inequality = ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း *Cayley's theorem = ကေးလီ၏ သီအိုရမ် *Center of a group or ring = အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို *Characteristic function = ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင် *Circle line = စက်ဝိုင်းမျဉ်း *Closed ball = အပိတ်စက်လုံး *Closed curve = မျဉ်းကွေးပိတ် *Closed interval = အပိတ် ကြားပိုင်း *Closed set = အပိတ်စု *Closure property = အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ *Codomain = ပစ်မှတ်စု *Codomain (category theory) = ပစ်မှတ် *Coefficient = မြှောက်ဖော်ကိန်း *Commutative algebra = ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ *Commutative ring = ဖလှယ်ရ ကွင်း *Compactness = ကျစ်လျစ်မှု *Complement = ဖြည့်စွက်စု *Complete metric space = ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Completeness = ပြည့်စုံမှု *Complex number = ကိန်းထွေး *Complex plane = ကိန်းထွေးပြင်ညီ *Composite function = ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် *Composite number = ဆပေါင်းကိန်း *Composition = ပေါင်းစပ်ခြင်း *Congruent = ထပ်တူညီ *Connected = ဆက်စပ်နေသော *Connectedness = ဆက်စပ်နေမှု *Constant functions = ကိန်းသေ ဖန်ရှင်များ *Continuity = အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း *Continuous functions = အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ *Contradiction = ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု *Contrapositive = ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို *Converge = စုဆုံသည် *Convergence = စုဆုံခြင်း *Convergent sequence = စုဆုံ ကိန်းစဉ် *Converse = ပြောင်းပြန်အဆို *Convex set = ခုံးသောအစု *Coordinate = ကိုဩဒိနိတ် *Coprime = နှိုင်းရသုဒ္ဓ *Corollary = အကျိုးဆက်သီအိုရမ် *Coset = ကိုဆက် *Countable = ရေတွက်နိုင်သော *Cube = ကုဗတုံး *Curve = မျဉ်းကွေး *Decimal system = ဒသမကိန်းစနစ် *Decomposition = ခွဲခြမ်းမှု *Definite integral = သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် *Definition = အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် *Derivative = ဆင်းသက်ချက် *Diagonal = ထောင့်ဖြတ် *Diffeomorphism = ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Difference (set theory) = ခြားနားခြင်း *Differentiable = ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော *Differential equation = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း *Differential geometry = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ *Dimension = အတိုင်းအတာ *Direct product = တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် *Direct sum = တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် *Directed graph = လားရာပြဂရပ် *Discontinuity = အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Discontinuous = အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော *Discrete metric space = တစ်ပိုင်းတစ်စ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Discrete topology = တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Disjoint = ဘုံမပါသော *Disjoint open sets = ဘုံမပါသော အဖွင့်စုများ *Disk = အပိတ်ပြား *Distance = အကွာအဝေး *Distance function = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Distributive laws = ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ *Distributivity = ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ *Divisibility properties = စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ *Division ring = အစားကွင်း *Domain = အရင်းအမြစ်စု *Domain (category theory) = အရင်းအမြစ် *Eigenvalues = ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများ *Elements = အစုဝင်များ *Empty set = ဗလာအစု *Equivalence class = ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား *Equivalence relation = ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် *Equivalent = ထပ်တူညီသည် *Euclidean distance function = ယူကလစ်ဒ် အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Euclidean norm = ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း *Euclidean space = ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း *Euler's formula = အွိုင်လာ ပုံသေနည်း *Euler's theorem = အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် *Even integers = စုံကိန်းပြည့်များ *Even number = စုံကိန်း *Existence = တည်ရှိမှု *Exponent = ထပ်ကိန်း *Exponential function = ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် *Exponentiation = ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း *Extreme Value Theorem = အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Factor / Divisor = ဆခွဲကိန်း *Factorial = ဖက်တိုရီရယ် *Family = မိသားစု *Fermat's little theorem = ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် *Fibonacci sequence = ဖီဘိုနာချီကိန်းစဉ် *Field = ဖီးလ်ဒ် *Field extension = ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း *Finite group = အဆုံးရှိအုပ်စု *Finite set = အဆုံးရှိအစု *First isomorphism theorem = ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် *Fixed = အထိုင် *Floor function = အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် *Formal = ပုံစံတကျ *Fraction = အပိုင်းကိန်း *Free group = လွတ်လပ်သော အုပ်စု *Function = ဖန်ရှင် *Function space = ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း *Functor = ဖန်တာ *Fundamental Group = အခြေခံအုပ်စု *Fundamental Theorem of Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် *Fundamental Theorem of Calculus = ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ် *General linear group = ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု *Generalized Triangle Inequality = ယေဘုယျ တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Geometric shapes = ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များ *Geometry = ဂျီဩမေတြီ *Graph = ဂရပ် *Greatest common divisor = အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း *Group = အုပ်စု *Group homomorphisms = အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Group theory = အုပ်စုသီအိုရီ *Hausdorff spaces = ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ *Hilbert space = ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း *Holomorphic functions = ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်များ *Homeomorphic = ဟိုမီယိုမောဖစ် *Homeomorphism = ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Homomorphic = ဟိုမိုမောဖစ် *Homomorphism = ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် *Homotopic = ဟိုမိုတိုပစ် *Homotopy groups = ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ *Hypothesis = အဆိုပြုယူဆချက် *Ideal = အိုင်ဒီးလ် *Identity = ထပ်တူရ *Identity element = ထပ်တူရအစုဝင် *Identity function = ထပ်တူရ ဖန်ရှင် *Identity matrices = ထပ်တူရကိန်းအုံများ *If and only if = ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ *Image = ပုံရိပ် *Imaginary part = ကိန်းတေးပိုင်း *Imaginary unit = ကိန်းတေးယူနစ် *Inclusion mapping = ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း *Indefinite integral = ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် *Independent = အမှီအခိုကင်းသော *Independent real variable = အမှီအခိုကင်းသော ကိန်းစစ် ကိန်းရှင် *Index = အညွှန်း *Index set = အညွှန်းအစု *Infinite set = အနန္တအစု *Infinitude of Primes = သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တဖြစ်တည်မှု *Infinity = အနန္တ *Initial object = အစ အရာဝတ္ထု *Injection = အင်ဂျက်ရှင်း *Injective = အင်ဂျက်တစ် *Inner product = အတွင်းမြှောက်လဒ် *Input = အဝင်ကိန်း *Integer = ကိန်းပြည့် *Integrability = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း *Integrable function = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် *Integral = အင်တီဂရယ် *Integral domain = အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း *Integration = အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း *Interior point = အတွင်းပိုင်းအမှတ် *Intermediate Value Theorem = အလယ်အလတ်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Intersection = ထပ်တူပိုင်းအစု *Interval = အပိုင်းအခြား *Intuition = ပင်ကိုယ်သိစိတ် *Inverse = ပြောင်းပြန် *Inverse function = ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် *Inverse image = ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် *Invertible = ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော *Isomorphism = အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Jacobian matrix = ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ *Jump discontinuity = ခုန်သွားသော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Kernel = ကာနယ် *Lagrange's theorem = လာဂရန်းချ်၏ သီအိုရမ် *Lattice = လတ္တစ် *Least common multiple = အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း *Least upper bound = အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင် *Lebesgue integral = လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ် *Left inverse = ဘယ်ပြောင်းပြန် *Length = အလျား *Lemma = အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် *Limit = စုဆုံမှတ် *Line = မျဉ်း *Line segment = မျဉ်းပိုင်း *Linear algebra = မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ *Linear function = မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် *Linear independence = မျဉ်းဖြောင့် အမှီအခိုကင်းမှု *Linear map = မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု *Linear operators = မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ *Linear transformation = မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း *Local section = ဒေသအလိုက် အပိုင်း *Logarithm = လော်ဂရစ်သမ် *Logical implication = ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု *Manifolds = မန်နီဖိုးများ *Map = ပုံဖော်မှု *Mathematical analysis = သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Mathematical induction = သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း *Matrix = ကိန်းအုံ *Matrix multiplication = ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း *Maximal = အမြင့်ဆုံး *Maximum = အကြီးဆုံးတန်ဖိုး *Measurable functions = အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ *Metric = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Metric space = အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Metric topology = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Module = မော်ဂျူး *Modulus = မော်ဂျူးလပ်စ် *Monomorphism = မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် *Morphism = မော်ဖစ်ဇင် *Multiples = ဆတိုးကိန်းများ *Multiplication = မြှောက်ခြင်း *Multivariable calculus = ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ် *Natural logarithm = သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ် *Natural number = သဘာဝကိန်း *Negative coefficient = အနုတ်မြှောက်ဖော်ကိန်း *Negative exponent = အနုတ်ထပ်ကိန်း *Negative numbers = အနုတ်ကိန်းများ *Neighbourhood = ပတ်ဝန်းကျင် *Non-negative real numbers = အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ *Non-repeating decimal = ပြန်မထပ်ဒသမကိန်း *Norm = စံနှုန်း *Normal distribution = ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း *Normal subgroup = မူမှန်အုပ်စုပိုင်း *Normalization = ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ခြင်း *Number line = ကိန်းမျဉ်း *Number systems = ကိန်းစနစ်များ *Number theory = ကိန်းသီအိုရီ *Numbers = ကိန်းများ *Numerical analysis = ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Object = အရာဝတ္ထု *Odd integers = မကိန်းပြည့်များ *Odd number = မကိန်း *One-to-one function = တစ်-တစ် ဖန်ရှင် *Onto function = လွှမ်းခြုံဖန်ရှင် *Open ball = အဖွင့်စက်လုံး *Open cover = အဖွင့် ဖုံးအုပ်စု *Open interval = အဖွင့် ကြားပိုင်း *Open sets = အဖွင့်စု *Operator = အော်ပရေတာ *Ordered pairs = အစီအစဉ်ကျအတွဲ *Origin = မူလနေရာ *Orthogonal projection = ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း *Output = အထွက်ကိန်း *Parallelogram law = အနားပြိုင်စတုဂံ ညီမျှခြင်း *Partially ordered sets = တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ *Partition = အစုခွဲစနစ် *Perfect number = ဆခွဲပေါင်းကိန်း *Permutation = ပါမြူတေးရှင်း *Piecewise function = အပိုင်းလိုက် ဖန်ရှင် *Point-set topology = အစုသီအိုရီအခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Points = အမှတ်များ *Polygon = ဗဟုဂံ *Polynomial equations = ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ *Polynomial function = ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် *Polynomial ring = ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း *Positive integers = အပေါင်းကိန်းပြည့်များ *Positive number = အပေါင်းကိန်း *Positive real numbers = အပေါင်း ကိန်းစစ်များ *Positivity = အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု *Power = ထပ်ကိန်း *Power set = ပါဝါအစု *Preimage = မူလပုံရိပ် *Prime factorization = သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း *Prime ideal = သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ် *Prime number = သုဒ္ဓကိန်း *Principal ideal = ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် *Product Topology = မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Projection = ပရိုဂျက်ရှင်း *Proof = သက်သေပြချက် *Proper subset = အစုပိုင်းအစစ် *Property = ဂုဏ်သတ္တိ *Pythagorean theorem = ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ် *Quadratic functions = နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင်များ *Quaternions = ကွာတာနီယွန်များ *Quotient group = စားလဒ်အုပ်စု *Quotient ring = စားလဒ်ကွင်း *Quotient space = စားလဒ်ရပ်ဝန်း *Radius = အချင်းဝက် *Radius of convergence = စုဆုံခြင်း အချင်းဝက် *Range = ပုံရိပ် *Rational number = ရာရှင်နယ်ကိန်း *Real line = ကိန်းစစ်မျဉ်း *Real number = ကိန်းစစ် *Real part = ကိန်းစစ်ပိုင်း *Real plane = ကိန်းစစ်ပြင်ညီ *Real root = ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းအဖြေ *Real subset = ကိန်းစစ်အစုပိုင်း *Real vector spaces = ကိန်းစစ် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ *Real-valued functions = ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင် *Rectangle = ထောင့်မှန်စတုဂံ *Reducible = ဆခွဲနိုင်သော *Reflection = အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း *Reflexivity = ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ *Removable discontinuity = ဖယ်ရှားနိုင်သော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Restriction = ကန့်သတ်ခြင်း *Right inverse = ညာပြောင်းပြန် *Ring = ကွင်း *Ring homomorphisms = ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Ring isomorphism = ကွင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Ring theory = ကွင်းသီအိုရီ *Roots of unity = ယူနစ်ရင်းများ *Roster notation = စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း *Scalar = စကေလာ *Scalar multiplication = စကေလာမြှောက်ခြင်း *Scaling = အရွယ်ပြောင်းခြင်း *Sequence = ကိန်းစဉ် *Series = ကိန်းစဉ်တန်း *Set = အစု *Set operations = အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ *Set theory = အစုသီအိုရီ *Simple graphs = ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များ *Sine function = ဆိုင်း ဖန်ရှင် *Singleton set = အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု *Smooth manifolds = ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများ *Smooth mappings = ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ *Source = အရင်းအမြစ် *Space = ရပ်ဝန်း *Sphere = စက်လုံးမျက်နှာပြင် *Square root = နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း *Statement = ဖော်ပြချက် *Strict = တိကျသော *Subgroup = အုပ်စုပိုင်း *Subring = ကွင်းပိုင်း *Subset = အစုပိုင်း *Subspace = ရပ်ဝန်းပိုင်း *Subspace topology = ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ *Substitution = အစားထိုးခြင်း *Successor function = နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် *Supremum = စူပရီမမ် *Surface = မျက်နှာပြင် *Surjection = ဆာဂျက်ရှင်း *Surjective function = ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Symmetric group = အချိုးညီအုပ်စု *Symmetry = အချိုးညီမှု *Target = ပစ်မှတ် *Tensor product = တန်ဆာ မြှောက်လဒ် *Terminal object = အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု *Terminating decimal number = အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း *Theorem = သီအိုရမ် *Theoretical computer science = သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ *Theoretical physics = သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ *Topological space = တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း *Topology = တိုပေါ်လော်ဂျီ *Translation = ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း *Transpose = ထရန်စပို့စ် *Triangle inequality = တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Trivial = အသေးအဖွဲ *Trivial subgroup = အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း *Trivial topology = အသေးအဖွဲ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Uncountable = ရေတွက်၍မရသော *Uniformly continuous mapping = ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု *Union = ပေါင်းစပ်စု *Unique = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော *Uniqueness = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု *Unit = ယူနစ် *Unit ball = ယူနစ်စက်လုံး *Unit vector = ယူနစ်ဗက်တာ *Unity = ယူနစ် *Universal property = စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ *Valuation = တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း *Variable = ကိန်းရှင် *Vector = ဗက်တာ *Vector field = ဗက်တာစက်ကွင်း *Vector space = ဗက်တာရပ်ဝန်း *Weierstrass function = ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် ဖန်ရှင် *Zermelo–Fraenkel set theory = ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ *Zero element = သုည အစုဝင် *Zero map = သုည ပုံဖော်မှု *Zero vector = သုညဗက်တာ *Zero-divisor = သုညစားကိန်း </div> </div> h0gqjg6pb1455i73avuwdhg4tplgkzb ၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ 0 283023 1040472 1038128 2026-06-24T05:41:57Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အချင်းချင်း ပဋိပက္ခများ]] 1040472 wikitext text/x-wiki {{About|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တပ်မတော် ထံမှ TNLA သိမ်းပိုက်ခဲ့သော ၂၀၂၄ ဖြစ်ရပ်|၂၀၂၄ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}} {{Infobox military conflict | conflict = ၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | partof = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]]အတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ပဋိပက္ခများ | date = ၁၄ မတ် ၂၀၂၆ – ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ | place = [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်မြို့]]၊ နမ့်ဖတ်ကာကျေးရွာအုပ်စု နှင့် [[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်|ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]] | image = Kutkai district in Shan state.svg | image_size = 300 | alt = | caption = ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ကွတ်ခိုင်ခရိုင် မြေပုံ | coordinates = {{Coord|23|27|0|N|97|55|0|E|region:MM|display=inline,title}} | image_map = Myanmar | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကွတ်ခိုင်မြို့၏ တည်နေရာ | map_size = 250 | result = MNDAA အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်း | territory = * ကွတ်ခိုင်မြို့ MNDAA လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိ * ကွတ်ခိုင်–နမ့်ဖက်ကာ–မူဆယ် လမ်းမကြီးအား MNDAA ထိန်းချုပ် * TNLA တပ်ဖွဲ့များ မြို့နယ်အတွင်းမှ ဆုတ်ခွာသွားရ | combatant1 = {{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg}} [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] | combatant2 = {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg}} [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] | commander1 = [[တာအိုက်ဘုန်း|တားအိုက်ဘုန်း]] | commander2 = [[ဖုန်တာရွှင်]] | strategy = ဒရုန်းဗုံးအသုံးပြု၍ ဝေဟင်မှ အဓိကတိုက်ခိုက်ခြင်း | casualties1 = မသိရှိရ | casualties2 = မသိရှိရ | casualties3 = မသိရှိရ | notes = * ၂၀၂၆ မတ်လ ၁၆ ရက်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားသည် MNDAA လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ }} '''၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်|ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]]အား ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) နှင့် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (TNLA) တို့အကြား ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ ဤတိုက်ပွဲသည် ညီနောင်မဟာမိတ်အဖွဲ့ဝင်များအကြား ပထမဆုံးအကြိမ် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အကြီးစား နယ်မြေစိုးမိုးရေးတိုက်ပွဲဖြစ်ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တအာင်းတပ်မတော် PSLF/TNLA ထိန်းချုပ်ထားသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို ကိုးကန့်တပ် MNDAA က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web |date=2026-03-16 |title=ကွတ်ခိုင်ကို MNDAA ထိန်းချုပ်လိုက် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cy57xwxr3r4o |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းရင်း == အဆိုပါအဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့အကြား ပဋိပက္ခသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့ကပင် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုနေ့တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့၌ ကိုးကန့်တပ်က စောင့်ကြည့်ကင်မရာများ တပ်ဆင်ခြင်းကို တအာင်းတပ်က အင်အားသုံး ကန့်ကွက်ခဲ့ရာမှ ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့ ထိုးကြိတ်ခံရပြီး နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ကိုးကန့်တပ်၏ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ ရက်နေ့တွင် တအာင်းတပ်က ကိုးကန့်တပ်၏ ကွတ်ခိုင်ခရိုင် အုပ်ချုပ်ရေးဌာနများသို့ အင်အားသုံးဝင်ရောက်ခြင်း၊ သေနတ်ဖြင့် ခြိမ်းခြောက်ခြင်းနှင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်များအား ရိုက်နှက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ဇင်ဝင်း |date=2026-02-20 |title=TNLA နှင့် MNDAA တင်းမာမှု ပိုမြင့်လာ၊ နှစ်ဖက်တပ် စစ်အင်အားဖြည့်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/72834/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=7 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307002101/https://myanmar-now.org/mm/news/72834/ |url-status=dead }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇ ရက်နေ့တွင်လည်း တအာင်းတပ်က ကိုးကန့်တပ် ထိန်းချုပ်ထားသော သိန္နီခရိုင်အတွင်းသို့ နယ်မြေသိမ်းပိုက်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်များ စေလွှတ်ခဲ့သည်ဟု ကိုးကန့်တပ်က စွပ်စွဲထားသည်။<ref name=":3">{{Cite web |date=2026-03-14 |title=ကွတ်ခိုင် - မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်မှ တိုက်ပွဲသို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c5ykngzy4xzo |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>ထိုနေ့ညပိုင်း၌ သိန္နီမြို့နယ် မိုင်းပါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် တပ်စွဲထားသည့် TNLA စစ်အင်အား ၅၀ ခန့်ကို ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ (MNDAA) ဘက်မှ အင်အားသုံး ဝင်ရောက်ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး လားရှိုးမြို့နယ် အီနိုင်းကျေးရွာဘက်သို့ ကားတင်ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကိုးကန့်တပ်က တအာင်းတပ်ထံသို့ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ ရက်ဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ ရပ်တည်ချက်နှင့် သဘောထားများ အကြောင်းကြားခြင်း စာတစ်စောင် ပေးပို့ခဲ့သည်။ ကိုးကန့်တပ်နှင့် နီးစပ်သည့် သတင်းရင်းမြစ်များ၏ ပြောကြားချက်အရ အဆိုပါစာတွင် ပဋိပက္ခမဖြစ်ပွားမီက ကွတ်ခိုင်မြို့၌ နယ်မြေအပိုင်းလိုက် ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည့်ပုံစံအတိုင်း ပြန်လည်နေထိုင်ရန် ဆွေးနွေးလိုကြောင်း၊ ထို့အပြင် တအာင်းတပ်က ကိုးကန့်တပ် ထိန်းချုပ်ထားသော သိန္နီခရိုင်၊ မိုင်းပါးမြို့နယ်အတွင်းရှိ တရုတ်စီမံကိန်း ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံတည်ဆောက်ရေးနေရာအား သိမ်းပိုက်ရန် လူအင်အား ၂၀၀ ကျော်ဖြင့် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကွက်ခိုင်မြို့ပေါ်ရှိ MNDAA အုပ်ချုပ်ရေးရုံးခန်းများအား TNLA က အင်အားသုံးဖယ်ရှားခဲ့ရာမှစခဲ့သည့် နှစ်ဖက်တင်းမာမှုသည် နောက်ပိုင်းတွင် လမ်းပိုင်းများ ပိတ်ဆို့ခြင်းနှင့် ရိက္ခာဖြတ်တောက်ခြင်းများ အပြန်အလှန် ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီးနောက် တိုက်ပွဲအဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=တရုတ်လက်ချက်လို့ ပုံဖော်ခံရတဲ့ ရှမ်းမြောက်က မဟာမိတ်နှစ်ဖွဲ့ ပဋိပက္ခ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c20lqk993qeo |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်း == ကွတ်ခိုင်မြို့သည် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး [[မူဆယ်မြို့|မူဆယ်]]နှင့် [[နမ့်ခမ်းမြို့]]များသို့ သွားရာလမ်းဆုံဖြစ်သဖြင့် စစ်ရေးအရ အလွန်အရေးပါသော မြို့ဖြစ်သည်။ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] စတင်ပြီးနောက် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်များ]]က ကွတ်ခိုင်မြို့ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ ဗျူဟာကုန်းများနှင့် စခန်းများကို စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://mm.thepeoplevoicepaoh.com/news/1745/|title=ကွတ်ခိုင်မြို့ကို TNLA က(၈ )ရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးအလုံးစုံ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့|work=thepeoplevoicepaoh|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}</ref> [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်မြို့]]အား [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]က ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။တိုက်ပွဲအတွင်း တပ်မတော် ဘက်မှ လေကြောင်းနှင့် လက်နက်ကြီးများကို အပြင်းအထန် အသုံးပြုခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် TNLA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ ဗျူဟာကုန်းနှင့် ဌာနဆိုင်ရာရုံးများကို အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကာ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ရက်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့အား [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (TNLA) က အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2024/01/15/12080|title=TNLA ထိန်းချုပ်မှုအောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့|work=Mizzima Burmese|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}</ref>တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ်အကျိုးဆက်အနေဖြင့် ကွတ်ခိုင်မြို့အားTNLA သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်းကြောင့် စစ်ကောင်စီအတွက် ရှမ်းမြောက်ဒေသရှိ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းများ ပြတ်တောက်သွားခဲ့သည်။ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအပြီးတွင် TNLA က မြို့အုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းများကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/tnla-kutkai-airstrikes-10312024224534.html|title=TNLA သိမ်းပိုက်ထားတဲ့ ကွတ်ခိုင်မြို့ ထပ်မံဗုံးကြဲခံရ|work=RFA|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၃၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄}}</ref> တစ်ဖက်တွင် ကိုးကန့်တပ်ကလည်း ကွတ်ခိုင်မြို့ကို ၎င်း၏ အထူးဒေသ ၁ ၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ မြို့၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့တွင် အုပ်ချုပ်ရေး လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့လည်း ကွတ်ခိုင်မြို့ပြင်တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ TNLA စခန်းများကို MNDAA က တိုက်ခိုက်ပြီး တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေ |url=https://news-eleven.com/article/310506 |access-date=2026-03-17 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် == {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့ နံနက် ၉ နာရီခွဲခန့်တွင် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)၊ [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]၌ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) စစ်ကြောင်း (၄) ခုဖြင့် ဝေဟင်မှ ဒရုန်းဗုံးများကို အဓိကအသုံးပြု၍ [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (TNLA) အား စတင်ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။မတ်လ ၁၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် ကိုးကန့်တပ်က စစ်ကြောင်း ၄ ကြောင်းဖြင့် တအာင်းတပ်ကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာတွင် ရှုခင်းသာနှင့် ပန်းခြံဘက်မှလည်းကောင်း၊ လွယ်ခန်ရွာဘက်မှလည်းကောင်း ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည့်အတွက် မြို့တွင်းရှိ တအာင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်များ အငိုက်မိသလို ဖြစ်ခဲ့ရပြီး ပိတ်မိသည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ကိုးကန့်တပ်သည် ကွတ်ခိုင်မြို့အစွန်ဘက်ရှိ ယခင်စစ်တပ်လက်ထက်က ဗျူဟာကုန်းတစ်ခုကိုလည်း သိမ်းပိုက်ရန် ဆက်လက် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်ကို MNDAA က လျှပ်တပြက်ထိုးစစ်ဆင်ပြီးနောက် TNLA တို့ မြို့ကို လက်လွှတ်ရဖွယ်ဖြစ်နေ |url=https://npnewsmm.com/news/69b526b201efc1054a269ab9 |access-date=2026-03-17 |website=npnewsmm.com}}</ref> တိုက်ပွဲသည် ကွတ်ခိုင်မြို့တွင်းရှိ ရပ်ကွက် ၄၊ ၆၊ ၇၊ ၈ တို့တွင် ပြင်းထန်ခဲ့ပြီး မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မြို့တွင်းရှိ TNLA တပ်စခန်းများနှင့် ရုံးများအားလုံးကို MNDAA က သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့ နံနက်တွင် ကွက်ခိုင်–နမ့်ဖက်ကာ–မူဆယ် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးတစ်လျှောက်ရှိ TNLA ဂိတ်များအားလုံး ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ပြီး MNDAA က အလုံးစုံ နေရာယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/16/ld1-310/|title=ကွတ်ခိုင်မြို့ ကိုးကန့်ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီး‌ နယ်မြေရှင်းလင်းရေးဟုဆိုကာ ဒရုန်းနဲ့တိုက်ခိုက်တာတွေ ဆက်လုပ်နေ|work=kachinnewsgroup|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၆ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားချိန်၌ ကိုးကန့်သတင်းကွန်ရက်က ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခု ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး တအာင်းတပ်က ၎င်းတို့၏ ပုံမှန်ကင်းလှည့်နေသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များအား ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့၍ တန်ပြန်ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများအတွက် တအာင်းအဖွဲ့အစည်းက တာဝန်ယူရမည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲမဖြစ်ပွားမီ ရက်ပိုင်းအလိုကတည်းက နှစ်ဖက်စလုံးက ကွတ်ခိုင်တစ်ဝိုက်တွင် စစ်အင်အား ဖြန့်ကြက်ထားခဲ့ကြသည်။ တအာင်းတပ်က မြို့တွင်း၌ အင်အားတိုးမြှင့်ထားပြီး ကိုးကန့်တပ်က မြို့ပြင်တွင် အင်အားဖြည့်တင်းထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ထို့အပြင် ကိုးကန့်တပ်သည် မူဆယ် ၁၀၅ မိုင်နားတစ်ဝိုက်ရှိ တအာင်းတပ်၏ စခန်းအချို့ကိုလည်း ဝင်ရောက်စီးနင်းကာ တအာင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့ကို ဖမ်းဆီးထားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-15 |title=မတ်လ ၁၅ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ် -TNLA နဲ့ MNDAA ကွတ်ခိုင်မှာ တိုက်ပွဲဆက်ပြင်းထန် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c36394rpxlpo |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == သက်ရောက်မှုများ == ဤတိုက်ပွဲကြောင့် ကွတ်ခိုင်မြို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားသည် TNLA လက်အောက်မှ MNDAA လက်အောက်သို့ ပြောင်းလဲရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ နမ့်ဖက်ကာတွင် အခြေစိုက်သော [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) နှင့် ဒေသခံများအကြား စစ်ရေးအရ စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး၊ နမ့်ခမ်းမြို့ဘက်သို့လည်း စစ်ရေးတင်းမာမှုများ ကူးစက်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/14/ld1-307/|title=ကွတ်ခိုင်မှာ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေပြီး TNLA စခန်းတချို့ ကိုးကန့်တပ်ဝင်စီးထား|work=kachinnewsgroup|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၄ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> == နယ်မြေစိုးမိုးမှု အပြောင်းအလဲ == ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်မှ ၁၆ ရက်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများကြောင့် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်အတွင်းရှိ နယ်မြေစိုးမိုးမှုများမှာ အောက်ပါအတိုင်း သိသိသာသာ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည် - ကွက်ခိုင်မြို့တွင်း: ယခင်က TNLA အခြေစိုက်ခဲ့သော ရပ်ကွက် (၄၊ ၆၊ ၇၊ ၈) များ၊ ဌာနဆိုင်ရာရုံးများနှင့် ယခင်ဗျူဟာကုန်းအပါအဝင် မြို့တစ်မြို့လုံးကို MNDAA က အလုံးစုံ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး: ကွတ်ခိုင်–နမ့်ဖက်ကာ–မူဆယ် လမ်းပိုင်းတစ်လျှောက်ရှိ TNLA ၏ စစ်ဆေးရေးဂိတ်များအားလုံး ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ပြီး MNDAA က အစားထိုး နေရာယူခဲ့သည်။လက်ရှိတွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် တစ်ခုလုံးကို ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ MNDAA ဘက်မှ အလုံးစုံ တိုက်ခိုက်ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီးနောက် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် မူဆယ်မြို့မှ စစ်ကော်မရှင် ထိန်းချုပ်ထားသည့် လားရှိုးမြို့အထိ တိုက်ရိုက်သွားလာနိုင်ရန် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးကို ပြန်ဖွင့်ပေးခဲ့သည်။ နမ့်ဖက်ကာနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်: နမ့်ဖက်ကာဒေသရှိ TNLA တပ်စခန်းများအားလုံးကို MNDAA က တိုက်ထုတ်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် နမ့်ဖက်ကာမြို့အတွင်း KIA အခြေစိုက်ထားသည့် နေရာများနှင့် ပတ်သက်၍ စစ်ရေးတင်းမာမှုများ ဆက်လက်ရှိနေသည်။ ၁၀၅ မိုင်နှင့် ကျင်စန်းကျော့: မူဆယ်နယ်စပ်ရှိ ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့ ပူးပေါင်းအထိုင်ချထားသော စခန်းများတွင် TNLA တပ်သားများကို MNDAA က ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်း သို့မဟုတ် တိုက်ထုတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် အဆိုပါနေရာများသည်လည်း MNDAA ၏ တစ်ဦးတည်းသော ထိန်းချုပ်မှုအောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။အေအေ ထိန်းချုပ်နေရာများသည် သတင်းမထုတ်ပြန်သေးပေ။ ကျေးလက်ဒေသများ: မြို့ပြင်ရှိ တအာင်း(ပလောင်)ကျေးရွာများအထိ MNDAA က ဒရုန်းများဖြင့် လိုက်လံတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် TNLA တပ်ဖွဲ့များမှာ မြို့နယ်ပြင်ပ သို့မဟုတ် တောတောင်များအတွင်းသို့ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ရသည်။ == ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိမှုများ == နမ့်ဖတ်ကာရှိ တအာင်းတပ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးကိုလည်း ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အနီးရှိ အရပ်သားနေအိမ်တစ်ခုပေါ် ဗုံးကျရောက်ကာ အရပ်သားတစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ယင်းအပြင် တိုက်ပွဲအတွင်း အရပ်သား ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၆ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကာ နေအိမ်အချို့ မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။ကွတ်ခိုင်တိုက်ပွဲ ၂ ရက်အတွင်း TNLA ဘက်မှ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူ (၁၈) ဦးနှင့် လက်နက်ချ ဖမ်းဆီးခံရသူ ၁၀၀ နီးပါးရှိကြောင်း ရှမ်းပြည်နယ်အခြေစိုက်သတင်းဌာနများက ဖော်ပြကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ TNLA စခန်းများကို MNDAA က တိုက်ခိုက်ပြီး တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေ |url=https://news-eleven.com/article/310506 |access-date=2026-03-17 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == ကြားဝင် ဖျန်ဖြေမှုများ == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၄ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]က မဟာမိတ်တပ်နှစ်ဖွဲ့အား တိုက်ပွဲများ ချက်ချင်းရပ်တန့်ရန်နှင့် နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းဖြင့် ဆွေးနွေးဖြေရှင်းရန် မေတ္တာရပ်ခံ ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=MNDAA နှင့် TNLA ညီနောင်အဖွဲ့ကြား ငြိမ်းချမ်းစွာတွေ့ဆုံဆွေးနွေးရန်နှင့် လိုအပ်ပါက ကူညီပံ့ပိုးမည်ဟု NUCC ကမ်းလှမ်း |url=https://bur.mizzima.com/2026/03/15/85048 |url-status=live |access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၇ ရက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၊ [[လောက်ကိုင်မြို့]]တွင် MNDAA နှင့် TNLA နှစ်ဘက်ခေါင်းဆောင်များ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ မြေပြင်တွင် လားရှိုးမြို့နယ်၊ [[အီနိုင်းရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်|အီနိုင်းကျေးရွာ]]အနီးရှိ TNLA တပ်စခန်းအချို့ကို ထပ်မံတပ်ဆုတ်ပေးရန် MNDAA ဘက်မှ တောင်းဆိုခဲ့သည်။မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့က လောက်ကိုင်မြို့၌ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ပါဝင်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့ကြောင်း နှစ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများက ဘီဘီစီသတင်းဌာနသို့ အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များအရ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ဆက်လက်ထိန်းချုပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]များအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ရေး၊ နယ်မြေသတ်မှတ်မှု ထားရှိရေးနှင့် ဖမ်းဆီးထားသူများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးတို့ ပါဝင်ကြောင်း TNLA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ရှိသူ လွေးယေဦးက ပြောကြားခဲ့ရာ၊ MNDAA က ဖမ်းဆီးထားသည့် TNLA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်အား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=ရှမ်းမြောက်အရေး MNDAA နဲ့ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေ လောက်ကိုင်မှာ တွေ့ဆုံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgk20p4k6pt |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == စွပ်စွဲခံရမှုများ == ကွတ်ခိုင်ကို ကိုးကန့်တပ်သိမ်းပိုက်ပြီး ပြည်ထောင်စုလမ်းပိုင်းတချို့ပြန်ဖွင့်ခြင်း၏နောက်ကွယ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံပါဝင်နေသည်ဟု ဘီဘီစီသတင်းဌာနက စွပ်စွဲခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c20lqk993qeo|title=တရုတ်လက်ချက်လို့ ပုံဖော်ခံရတဲ့ ရှမ်းမြောက်က မဟာမိတ်နှစ်ဖွဲ့ ပဋိပက္ခ|work=ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆}}</ref>တရုတ်နိုင်ငံ၏ အာရှရေးရာအထူးကိုယ်စားလှယ် မစ္စတာတိန့်ရွှီကျွင်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၃ နေ့တွင် နေပြည်တော်၌ စစ်ကောင်စီနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးနေချိန်နှင့် ဤတိုက်ပွဲများ ထပ်တူကျနေခြင်းမှာ မီးစိမ်းပြမှုရှိ/မရှိအပေါ် မေးခွန်းထုတ်မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးသန်းဆွေ တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အာရှရေးရာအထူးကိုယ်စားလှယ် မစ္စတာတိန့်ရှီးကျွင်းအား လက်ခံတွေ့ဆုံ­ |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BC%25E1%2580%258A%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2591%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25AC%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AF%25E1%2580%259D%25E1%2580%2594%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2580%25E1%2580%25BC%25-5541 |access-date=2026-03-17 |website=myanmar.gov.mm |language=en-US}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အချင်းချင်း ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] pyphptkmujunkztc0lhrbuiw2tsdkpr P-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း 0 284281 1040519 1040045 2026-06-24T09:20:58Z Mkant00 135890 1040519 wikitext text/x-wiki ကိန်းသီအိုရီတွင် ကိန်းပြည့် {{mvar|n}} တစ်ခု၏ '''{{nowrap|{{mvar|p}}-အခြေခံကိန်း}} တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း''' သို့မဟုတ် '''{{mvar|p}}-အခြေခံကိန်း အစဉ်''' ဆိုသည်မှာ {{mvar|n}} ကို စား၍ပြတ်သော သုဒ္ဓကိန်း {{mvar|p}} ၏ အမြင့်ဆုံး ထပ်ကိန်းကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းကို <math>\nu_p(n)</math> ဖြင့် သင်္ကေတပြုသည်။ အခြားတစ်နည်းဆိုရသော် <math>\nu_p(n)</math> သည် <math>n</math> ၏ သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်းတွင် <math>p</math> ပါဝင်သည့် ထပ်ကိန်းဖြစ်သည်။ {{mvar|p}}-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းသည် သာမန် ပကတိတန်ဖိုး (Absolute value) နှင့် ဆင်တူသော်လည်း အဓိကကွာခြားချက်မှာ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးသည် [[အာခီမီးဒီးစ် ဂုဏ်သတ္တိ|အာခီမီးဒီးစ် မဟုတ်ခြင်း]] (Non-Archimedean) ပင်ဖြစ်သည်။ သာမန် ပကတိတန်ဖိုးအပေါ် မူတည်၍ ရာရှင်နယ်ကိန်းများ၏ ပြည့်စုံစေခြင်း (Completion of the rational numbers) သည် ကိန်းစစ်များ (Real numbers) <math>\mathbb{R}</math> ကို ရရှိစေသော်လည်း <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးအပေါ် မူတည်၍ ရာရှင်နယ်ကိန်းများ၏ ပြည့်စုံစေခြင်းသည် <math>p</math>-အခြေခံကိန်းများ (p-adic numbers) <math>\mathbb{Q}_p</math> ကို ရရှိစေသည်။<ref> {{cite book | first1= David S.|last1= Dummit |first2=Richard M. |last2=Foote | year = 2003 | title = Abstract Algebra | url= https://archive.org/details/abstractalgebra0000dumm_k3c6| edition = 3rd | publisher = Wiley | isbn = 0-471-43334-9 | pages = [https://archive.org/details/abstractalgebra0000dumm_k3c6/page/758 758]–759 }}</ref> [[Image:2adic12480.svg|thumb|right|200px|သဘာဝကိန်းများကို ၎င်းတို့၏ ၂-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းများအလိုက် ဖြန့်ဝေထားမှုဖြစ်ပြီး သက်ဆိုင်ရာ နှစ်၏ ထပ်ကိန်းများကို ဒသမကိန်းစနစ်ဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသည်။ သုညတွင် အဆုံးမရှိသော တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း ရှိသည်။]] == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် နှင့် ဂုဏ်သတ္တိများ == {{mvar|p}} သည် သုဒ္ဓကိန်း တစ်ခုဖြစ်ပါစေ။ === ကိန်းပြည့်များ === ကိန်းပြည့် <math>n</math> တစ်ခု၏ '''{{mvar|p}}-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း''' ကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ :<math> \nu_p(n)= \begin{cases} \mathrm{max}\{k \in \mathbb{N}_0 : p^k \mid n\} & \text{if } n \neq 0\\ \infty & \text{if } n=0, \end{cases} </math> ဤတွင် <math>\mathbb{N}_0</math> သည် သဘာဝကိန်းများ အစုကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ၎င်းတွင် သုညလည်း ပါဝင်သည်။ ထို့ပြင် <math>m \mid n</math> သည် <math>n</math> အား <math>m</math> ဖြင့် စားပြတ်မှုကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အထူးသဖြင့် <math>\nu_p</math> သည် ဖန်ရှင် <math>\nu_p \colon \mathbb{Z} \to \mathbb{N}_0 \cup{\infty} </math> တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{cite book|last1=Ireland |first1=K. |last2=Rosen |first2=M. |date=2000 |title=A Classical Introduction to Modern Number Theory |publisher=Springer-Verlag |location=New York |page=3}}{{ISBN needed}}</ref> ဥပမာအားဖြင့် <math>|{-12}| = 12 = 2^2 \cdot 3^1 \cdot 5^0</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>\nu_2(-12) = 2</math> ၊ <math>\nu_3(-12) = 1</math> နှင့် <math>\nu_5(-12) = 0</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း <math>p^k \parallel n</math> ကို <math>k = \nu_p(n)</math> ဟု အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်ရန် တစ်ခါတစ်ရံ အသုံးပြုသည်။<ref>{{Cite book |last1=Niven |first1=Ivan |author1-link=Ivan M. Niven |last2=Zuckerman |first2=Herbert S. |last3=Montgomery |first3=Hugh L. |author3-link=Hugh Lowell Montgomery |title=An Introduction to the Theory of Numbers |url=https://archive.org/details/introductiontoth0000nive |date=1991 |publisher=[[John Wiley & Sons]] |edition=5th |isbn=0-471-62546-9 |page=[https://archive.org/details/introductiontoth0000nive/page/4 4]}}</ref> <math>n</math> သည် အပေါင်းကိန်းပြည့် တစ်ခုဖြစ်ပါက <math>\nu_p(n) \leq \log_p n</math> ဖြစ်သည်။ ဤအချက်သည် <math>n \geq p^{\nu_p(n)}</math> မှနေ၍ တိုက်ရိုက် သက်ရောက်သည်။ === ရာရှင်နယ်ကိန်းများ === {{mvar|p}}-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းကို [[ရာရှင်နယ်ကိန်း]]များဆီသို့ အောက်ပါ ဖန်ရှင်အဖြစ် တိုးချဲ့နိုင်သည်။ :<math>\nu_p : \mathbb{Q} \to \mathbb{Z} \cup\{\infty\} </math><ref name="infty">with the usual order relation, namely :<math>\infty > n</math>, and rules for arithmetic operations, :<math>\infty + n = n + \infty = \infty</math>, on the extended number line.</ref><ref>{{cite book|last1=Khrennikov |first1=A. |last2=Nilsson |first2=M. |date=2004 |title={{mvar|p}}-adic Deterministic and Random Dynamics |publisher=Kluwer Academic Publishers |page=9}}{{ISBN needed}}</ref> ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ :<math> \nu_p\left(\frac{r}{s}\right)=\nu_p(r)-\nu_p(s). </math> ဥပမာအားဖြင့် <math>\tfrac{9}{8} = 2^{-3}\cdot 3^2</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>\nu_2 \bigl(\tfrac{9}{8}\bigr) = -3</math> နှင့် <math>\nu_3 \bigl(\tfrac{9}{8}\bigr) = 2</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အချို့သော ဂုဏ်သတ္တိများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ :<math>\nu_p(r\cdot s) = \nu_p(r) + \nu_p(s)</math> :<math>\nu_p(r + s) \geq \min\bigl\{ \nu_p(r), \nu_p(s)\bigr\}</math> ထို့ပြင် <math>\nu_p(r) \neq \nu_p(s)</math> ဖြစ်ပါက :<math>\nu_p (r + s)= \min\bigl\{ \nu_p(r), \nu_p(s)\bigr\}</math> ဤနေရာတွင် <math>\min</math> သည် ကိန်းနှစ်ခုအနက် ပိုငယ်သောတန်ဖိုးကို ကိုယ်စားပြုသည်။ === ကိန်းပြည့်များ၏ {{mvar|p}}-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းအတွက် ပုံသေနည်း === လီဂျန်ဒါ၏ ပုံသေနည်း (Legendre's formula) က <math>\nu_p(n!)=\sum_{i=1}^{\infty{}}{\left\lfloor{\frac{n}{p^i}}\right\rfloor{}}</math> ဖြစ်ကြောင်း ပြသသည်။ မည်သည့် အပေါင်းကိန်းပြည့် {{mvar|n}} အတွက်မဆို <math>n = \frac{n!}{(n-1)!}</math> ဖြစ်၍ <math>\nu_p(n)=\nu_p(n!)-\nu_p((n-1)!)</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>\nu{}_p(n)=\sum_{i=1}^{\infty{}}{\bigg(\left\lfloor{\frac{n}{p^i}}\right\rfloor{}-\left\lfloor{\frac{n-1}{p^i}}\right\rfloor{}\bigg)}</math> ဖြစ်သည်။ ဤအဆုံးမရှိ ပေါင်းလဒ်ကို <math>\sum_{i=1}^{\lfloor{\log_p{(n)}\rfloor{}}}{\bigg(\left\lfloor{\frac{n}{p^i}}\right\rfloor{}-\left\lfloor{\frac{n-1}{p^i}}\right\rfloor{}\bigg)}</math> အထိ လျှော့ချနိုင်သည်။ ဤပုံသေနည်းကို အနုတ်ကိန်းပြည့် တန်ဖိုးများအထိ တိုးချဲ့နိုင်ပြီး အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math>\nu{}_p(n) =\sum_{i=1}^{\lfloor{\log_p{(|n|)}\rfloor{}}}{\bigg(\left\lfloor{\frac{|n|}{p^i}}\right\rfloor{}-\left\lfloor{\frac{|n|-1}{p^i}}\right\rfloor{}\bigg)}</math> == {{mvar|p}}-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုး == {{anchor|p-adic norm}} ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ သဘောတရားအရ စစ်မှန်သော [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] တစ်ခု မဟုတ်သော်လည်း {{mvar|p}}-အခြေခံကိန်း စံနှုန်းဟုလည်း ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည့် [[ရာရှင်နယ်ကိန်း|<math>\mathbb{Q}</math>]] အပေါ်ရှိ {{mvar|p}}-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးကို အောက်ပါ ဖန်ရှင်အနေဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။<ref>{{cite book | last = Murty | first = M. Ram | doi = 10.1007/978-1-4757-3441-6 | isbn = 0-387-95143-1 | mr = 1803093 | pages = 147–148 | publisher = Springer-Verlag, New York | series = Graduate Texts in Mathematics | title = Problems in analytic number theory | volume = 206 | year = 2001}}</ref> :<math>|\cdot|_p \colon \Q \to \R_{\ge 0} </math> ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ :<math>|r|_p = p^{-\nu_p(r)} .</math> ထို့ကြောင့် မည်သည့် <math>p</math> အတွက်မဆို <math>|0|_p = p^{-\infty} = 0</math> ဖြစ်ပြီး ဥပမာအားဖြင့် <math>|{-12}|_2 = 2^{-2} = \tfrac{1}{4}</math> နှင့် <math>\bigl|\tfrac{9}{8}\bigr|_2 = 2^{-(-3)} = 8 </math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ {{mvar|p}}-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးသည် အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ပြည့်စုံသည်။ :{| class="wikitable" |- |အနုတ်ကိန်းမဟုတ်ခြင်း (Non-negativity) || <math>|r|_p \geq 0</math> |- |အပေါင်းကိန်းသေချာမှု (Positive-definiteness)|| <math>|r|_p = 0 \iff r = 0</math> |- |မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိ (Multiplicativity) || <math>|r s|_p = |r|_p|s|_p</math> |- |အာခီမီးဒီးစ် မဟုတ်ခြင်း (Non-Archimedean) || <math>|r+s|_p \leq \max\left(|r|_p, |s|_p\right)</math> |} မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိ (multiplicativity) <math>|r s|_p = |r|_p|s|_p</math> အရ ယူနစ်ရင်းများ (roots of unity) ဖြစ်သော <math>1</math> နှင့် <math>-1</math> တို့အတွက် <math>|1|_p=1=|{-1}|_p</math> ဖြစ်ကြောင်း သိနိုင်ပြီး ရလဒ်အနေဖြင့် <math>|{-r}|_p = |r|_p </math> လည်း ဖြစ်သည်။ နိမ့်ကျစွာပေါင်းမှု (subadditivity) <math>|r+s|_p \leq |r|_p + |s|_p</math> သည် အာခီမီးဒီးစ်မဟုတ်သော (non-Archimedean) တြိဂံ မညီမျှခြင်း <math>|r+s|_p \leq \max\left(|r|_p, |s|_p\right)</math> မှနေ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ === မြှောက်လဒ် ပုံသေနည်း === ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း (exponentiation) <math>p^{-\nu_p(r)} </math> တွင် အခြေခံ <math>p</math> ကို ရွေးချယ်မှုသည် ဂုဏ်သတ္တိအများစုအတွက် ကွာခြားမှုမရှိစေသော်လည်း ၎င်းသည် ဤမြှောက်လဒ် ပုံသေနည်းကို အထောက်အကူပြုသည်။ :<math>\prod_{0, p} |r|_p = 1</math> ဤနေရာတွင် မြှောက်လဒ်ကို သုဒ္ဓကိန်းများ <math>p</math> အားလုံးနှင့် <math>|r|_{\infty} </math> ဟု သတ်မှတ်ရေးသားထားသော ပုံမှန် ပကတိတန်ဖိုး အပေါ်တွင် တွက်ချက်ယူထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း ကို ရိုးရှင်းစွာ တွက်ချက်ခြင်းမှ ဆင်းသက်လာသည်။ သုဒ္ဓဆခွဲကိန်း <math>p^k</math> တစ်ခုစီတိုင်းသည် {{mvar|p}}-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုး တွက်ချက်ရာတွင် ၎င်း၏ ပြောင်းပြန်ကိန်းအဖြစ် ထွက်ပေါ်လာပြီး နောက်ဆုံးတွင် ပုံမှန် အာခီမီးဒီးစ် ပကတိတန်ဖိုးနှင့် မြှောက်လိုက်သောအခါ အားလုံးချေဖျက်သွားခြင်းဖြစ်သည်။ အော့စထရော့စကီး သီအိုရမ် (Ostrowski's theorem) အရ ပုံသေနည်းတွင် ပါဝင်သော ပုံမှန် နှင့် p-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးများ အားလုံးသည် ရာရှင်နယ်ကိန်းများ အပေါ်ရှိ ထပ်တူညီမှု အထိ (up to equivalence) တူညီသော ပကတိတန်ဖိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ အလားတူ မြှောက်လဒ် ပုံသေနည်းတစ်ခုကို အလုံးစုံ ဖီးလ်ဒ်များ (global fields) ကို နဂိုမှန်အဆိုအရ သတ်မှတ်ရန် အသုံးပြုနိုင်ပြီး ထိုဖီးလ်ဒ်များထဲတွင် ရာရှင်နယ်ကိန်းများသည် အရှင်းလင်းဆုံး ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ===အကွာအဝေး ဖန်ရှင် နှင့် ပြည့်စုံစေခြင်း (metric and completion) === [[အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း]] တစ်ခုကို အစု <math>\mathbb{Q}</math> အပေါ်တွင် အောက်ပါအကွာအဝေး ဖန်ရှင် တစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။ အဆိုပါ အကွာအဝေး ဖန်ရှင်သည် အာခီမီးဒီးစ် မဟုတ်သော အကွာအဝေး ဖန်ရှင် ဖြစ်ပြီး ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်းတွင် မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိ (translation-invariant) ရှိသည်။ ၎င်းကို :<math>d \colon \Q \times \Q \to \R_{\ge 0} </math> အနေဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ :<math>d(r,s) = |r-s|_p .</math> ဤအကွာအဝေး ဖန်ရှင်အပေါ် အခြေခံ၍ <math>\mathbb{Q}</math> ကို ပြည့်စုံစေခြင်း အားဖြင့် p-အခြေခံကိန်းများ ပါဝင်သော အစု <math>\mathbb{Q}_p</math> ရစေသည်။ ရာရှင်နယ်ကိန်းများကဲ့သို့ပင် ၎င်းတို့သည်ဖီးလ်ဒ် (field) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ p-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း နှင့် ပကတိတန်ဖိုး တို့ကို <math>\mathbb{Q}_p</math> သို့ တိုးချဲ့နိုင်သောကြောင့် ၎င်းသည် ပြည့်စုံသော တန်ဖိုးဖြတ် ဖီးလ်ဒ် (complete valued field) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== [[Category:ကိန်းသီအိုရီ]] ff6b5an2y03hhrjbtqp2502fzcfee7z 1040520 1040519 2026-06-24T09:23:05Z Mkant00 135890 1040520 wikitext text/x-wiki ကိန်းသီအိုရီတွင် ကိန်းပြည့် <math>n</math> တစ်ခု၏ '''<math>p</math>-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း''' သို့မဟုတ် '''<math>p</math>-အခြေခံကိန်း အစဉ်''' ဆိုသည်မှာ <math>n</math> ကို စား၍ပြတ်သော သုဒ္ဓကိန်း <math>p</math> ၏ အမြင့်ဆုံး ထပ်ကိန်းကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းကို <math>\nu_p(n)</math> ဖြင့် သင်္ကေတပြုသည်။ အခြားတစ်နည်းဆိုရသော် <math>\nu_p(n)</math> သည် <math>n</math> ၏ သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်းတွင် <math>p</math> ပါဝင်သည့် ထပ်ကိန်းဖြစ်သည်။ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းသည် သာမန် ပကတိတန်ဖိုး (Absolute value) နှင့် ဆင်တူသော်လည်း အဓိကကွာခြားချက်မှာ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးသည် [[အာခီမီးဒီးစ် ဂုဏ်သတ္တိ|အာခီမီးဒီးစ် မဟုတ်ခြင်း]] (Non-Archimedean) ပင်ဖြစ်သည်။ သာမန် ပကတိတန်ဖိုးအပေါ် မူတည်၍ ရာရှင်နယ်ကိန်းများ၏ ပြည့်စုံစေခြင်း (Completion of the rational numbers) သည် ကိန်းစစ်များ (Real numbers) <math>\mathbb{R}</math> ကို ရရှိစေသော်လည်း <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးအပေါ် မူတည်၍ ရာရှင်နယ်ကိန်းများ၏ ပြည့်စုံစေခြင်းသည် <math>p</math>-အခြေခံကိန်းများ (p-adic numbers) <math>\mathbb{Q}_p</math> ကို ရရှိစေသည်။<ref> {{cite book | first1= David S.|last1= Dummit |first2=Richard M. |last2=Foote | year = 2003 | title = Abstract Algebra | url= https://archive.org/details/abstractalgebra0000dumm_k3c6| edition = 3rd | publisher = Wiley | isbn = 0-471-43334-9 | pages = [https://archive.org/details/abstractalgebra0000dumm_k3c6/page/758 758]–759 }}</ref> [[Image:2adic12480.svg|thumb|right|200px|သဘာဝကိန်းများကို ၎င်းတို့၏ ၂-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းများအလိုက် ဖြန့်ဝေထားမှုဖြစ်ပြီး သက်ဆိုင်ရာ နှစ်၏ ထပ်ကိန်းများကို ဒသမကိန်းစနစ်ဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသည်။ သုညတွင် အဆုံးမရှိသော တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း ရှိသည်။]] == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် နှင့် ဂုဏ်သတ္တိများ == <math>p</math> သည် သုဒ္ဓကိန်း တစ်ခုဖြစ်ပါစေ။ === ကိန်းပြည့်များ === ကိန်းပြည့် <math>n</math> တစ်ခု၏ '''<math>p</math>-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း''' ကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ :<math> \nu_p(n)= \begin{cases} \mathrm{max}\{k \in \mathbb{N}_0 : p^k \mid n\} & \text{if } n \neq 0\\ \infty & \text{if } n=0, \end{cases} </math> ဤတွင် <math>\mathbb{N}_0</math> သည် သဘာဝကိန်းများ အစုကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ၎င်းတွင် သုညလည်း ပါဝင်သည်။ ထို့ပြင် <math>m \mid n</math> သည် <math>n</math> အား <math>m</math> ဖြင့် စားပြတ်မှုကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အထူးသဖြင့် <math>\nu_p</math> သည် ဖန်ရှင် <math>\nu_p \colon \mathbb{Z} \to \mathbb{N}_0 \cup{\infty} </math> တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{cite book|last1=Ireland |first1=K. |last2=Rosen |first2=M. |date=2000 |title=A Classical Introduction to Modern Number Theory |publisher=Springer-Verlag |location=New York |page=3}}{{ISBN needed}}</ref> ဥပမာအားဖြင့် <math>|{-12}| = 12 = 2^2 \cdot 3^1 \cdot 5^0</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>\nu_2(-12) = 2</math> ၊ <math>\nu_3(-12) = 1</math> နှင့် <math>\nu_5(-12) = 0</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း <math>p^k \parallel n</math> ကို <math>k = \nu_p(n)</math> ဟု အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်ရန် တစ်ခါတစ်ရံ အသုံးပြုသည်။<ref>{{Cite book |last1=Niven |first1=Ivan |author1-link=Ivan M. Niven |last2=Zuckerman |first2=Herbert S. |last3=Montgomery |first3=Hugh L. |author3-link=Hugh Lowell Montgomery |title=An Introduction to the Theory of Numbers |url=https://archive.org/details/introductiontoth0000nive |date=1991 |publisher=[[John Wiley & Sons]] |edition=5th |isbn=0-471-62546-9 |page=[https://archive.org/details/introductiontoth0000nive/page/4 4]}}</ref> <math>n</math> သည် အပေါင်းကိန်းပြည့် တစ်ခုဖြစ်ပါက <math>\nu_p(n) \leq \log_p n</math> ဖြစ်သည်။ ဤအချက်သည် <math>n \geq p^{\nu_p(n)}</math> မှနေ၍ တိုက်ရိုက် သက်ရောက်သည်။ === ရာရှင်နယ်ကိန်းများ === <math>p</math>-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းကို [[ရာရှင်နယ်ကိန်း]]များဆီသို့ အောက်ပါ ဖန်ရှင်အဖြစ် တိုးချဲ့နိုင်သည်။ :<math>\nu_p : \mathbb{Q} \to \mathbb{Z} \cup\{\infty\} </math><ref name="infty">with the usual order relation, namely :<math>\infty > n</math>, and rules for arithmetic operations, :<math>\infty + n = n + \infty = \infty</math>, on the extended number line.</ref><ref>{{cite book|last1=Khrennikov |first1=A. |last2=Nilsson |first2=M. |date=2004 |title=<math>p</math>-adic Deterministic and Random Dynamics |publisher=Kluwer Academic Publishers |page=9}}{{ISBN needed}}</ref> ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ :<math> \nu_p\left(\frac{r}{s}\right)=\nu_p(r)-\nu_p(s). </math> ဥပမာအားဖြင့် <math>\tfrac{9}{8} = 2^{-3}\cdot 3^2</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>\nu_2 \bigl(\tfrac{9}{8}\bigr) = -3</math> နှင့် <math>\nu_3 \bigl(\tfrac{9}{8}\bigr) = 2</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အချို့သော ဂုဏ်သတ္တိများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ :<math>\nu_p(r\cdot s) = \nu_p(r) + \nu_p(s)</math> :<math>\nu_p(r + s) \geq \min\bigl\{ \nu_p(r), \nu_p(s)\bigr\}</math> ထို့ပြင် <math>\nu_p(r) \neq \nu_p(s)</math> ဖြစ်ပါက :<math>\nu_p (r + s)= \min\bigl\{ \nu_p(r), \nu_p(s)\bigr\}</math> ဤနေရာတွင် <math>\min</math> သည် ကိန်းနှစ်ခုအနက် ပိုငယ်သောတန်ဖိုးကို ကိုယ်စားပြုသည်။ === ကိန်းပြည့်များ၏ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းအတွက် ပုံသေနည်း === လီဂျန်ဒါ၏ ပုံသေနည်း (Legendre's formula) က <math>\nu_p(n!)=\sum_{i=1}^{\infty{}}{\left\lfloor{\frac{n}{p^i}}\right\rfloor{}}</math> ဖြစ်ကြောင်း ပြသသည်။ မည်သည့် အပေါင်းကိန်းပြည့် <math>n</math> အတွက်မဆို <math>n = \frac{n!}{(n-1)!}</math> ဖြစ်၍ <math>\nu_p(n)=\nu_p(n!)-\nu_p((n-1)!)</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>\nu{}_p(n)=\sum_{i=1}^{\infty{}}{\bigg(\left\lfloor{\frac{n}{p^i}}\right\rfloor{}-\left\lfloor{\frac{n-1}{p^i}}\right\rfloor{}\bigg)}</math> ဖြစ်သည်။ ဤအဆုံးမရှိ ပေါင်းလဒ်ကို <math>\sum_{i=1}^{\lfloor{\log_p{(n)}\rfloor{}}}{\bigg(\left\lfloor{\frac{n}{p^i}}\right\rfloor{}-\left\lfloor{\frac{n-1}{p^i}}\right\rfloor{}\bigg)}</math> အထိ လျှော့ချနိုင်သည်။ ဤပုံသေနည်းကို အနုတ်ကိန်းပြည့် တန်ဖိုးများအထိ တိုးချဲ့နိုင်ပြီး အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math>\nu{}_p(n) =\sum_{i=1}^{\lfloor{\log_p{(|n|)}\rfloor{}}}{\bigg(\left\lfloor{\frac{|n|}{p^i}}\right\rfloor{}-\left\lfloor{\frac{|n|-1}{p^i}}\right\rfloor{}\bigg)}</math> == <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုး == {{anchor|p-adic norm}} ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ သဘောတရားအရ စစ်မှန်သော [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] တစ်ခု မဟုတ်သော်လည်း <math>p</math>-အခြေခံကိန်း စံနှုန်းဟုလည်း ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည့် [[ရာရှင်နယ်ကိန်း|<math>\mathbb{Q}</math>]] အပေါ်ရှိ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးကို အောက်ပါ ဖန်ရှင်အနေဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။<ref>{{cite book | last = Murty | first = M. Ram | doi = 10.1007/978-1-4757-3441-6 | isbn = 0-387-95143-1 | mr = 1803093 | pages = 147–148 | publisher = Springer-Verlag, New York | series = Graduate Texts in Mathematics | title = Problems in analytic number theory | volume = 206 | year = 2001}}</ref> :<math>|\cdot|_p \colon \Q \to \R_{\ge 0} </math> ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ :<math>|r|_p = p^{-\nu_p(r)} .</math> ထို့ကြောင့် မည်သည့် <math>p</math> အတွက်မဆို <math>|0|_p = p^{-\infty} = 0</math> ဖြစ်ပြီး ဥပမာအားဖြင့် <math>|{-12}|_2 = 2^{-2} = \tfrac{1}{4}</math> နှင့် <math>\bigl|\tfrac{9}{8}\bigr|_2 = 2^{-(-3)} = 8 </math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးသည် အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ပြည့်စုံသည်။ :{| class="wikitable" |- |အနုတ်ကိန်းမဟုတ်ခြင်း (Non-negativity) || <math>|r|_p \geq 0</math> |- |အပေါင်းကိန်းသေချာမှု (Positive-definiteness)|| <math>|r|_p = 0 \iff r = 0</math> |- |မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိ (Multiplicativity) || <math>|r s|_p = |r|_p|s|_p</math> |- |အာခီမီးဒီးစ် မဟုတ်ခြင်း (Non-Archimedean) || <math>|r+s|_p \leq \max\left(|r|_p, |s|_p\right)</math> |} မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိ (multiplicativity) <math>|r s|_p = |r|_p|s|_p</math> အရ ယူနစ်ရင်းများ (roots of unity) ဖြစ်သော <math>1</math> နှင့် <math>-1</math> တို့အတွက် <math>|1|_p=1=|{-1}|_p</math> ဖြစ်ကြောင်း သိနိုင်ပြီး ရလဒ်အနေဖြင့် <math>|{-r}|_p = |r|_p </math> လည်း ဖြစ်သည်။ နိမ့်ကျစွာပေါင်းမှု (subadditivity) <math>|r+s|_p \leq |r|_p + |s|_p</math> သည် အာခီမီးဒီးစ်မဟုတ်သော (non-Archimedean) တြိဂံ မညီမျှခြင်း <math>|r+s|_p \leq \max\left(|r|_p, |s|_p\right)</math> မှနေ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ === မြှောက်လဒ် ပုံသေနည်း === ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း (exponentiation) <math>p^{-\nu_p(r)} </math> တွင် အခြေခံ <math>p</math> ကို ရွေးချယ်မှုသည် ဂုဏ်သတ္တိအများစုအတွက် ကွာခြားမှုမရှိစေသော်လည်း ၎င်းသည် ဤမြှောက်လဒ် ပုံသေနည်းကို အထောက်အကူပြုသည်။ :<math>\prod_{0, p} |r|_p = 1</math> ဤနေရာတွင် မြှောက်လဒ်ကို သုဒ္ဓကိန်းများ <math>p</math> အားလုံးနှင့် <math>|r|_{\infty} </math> ဟု သတ်မှတ်ရေးသားထားသော ပုံမှန် ပကတိတန်ဖိုး အပေါ်တွင် တွက်ချက်ယူထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း ကို ရိုးရှင်းစွာ တွက်ချက်ခြင်းမှ ဆင်းသက်လာသည်။ သုဒ္ဓဆခွဲကိန်း <math>p^k</math> တစ်ခုစီတိုင်းသည် <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုး တွက်ချက်ရာတွင် ၎င်း၏ ပြောင်းပြန်ကိန်းအဖြစ် ထွက်ပေါ်လာပြီး နောက်ဆုံးတွင် ပုံမှန် အာခီမီးဒီးစ် ပကတိတန်ဖိုးနှင့် မြှောက်လိုက်သောအခါ အားလုံးချေဖျက်သွားခြင်းဖြစ်သည်။ အော့စထရော့စကီး သီအိုရမ် (Ostrowski's theorem) အရ ပုံသေနည်းတွင် ပါဝင်သော ပုံမှန် နှင့် p-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးများ အားလုံးသည် ရာရှင်နယ်ကိန်းများ အပေါ်ရှိ ထပ်တူညီမှု အထိ (up to equivalence) တူညီသော ပကတိတန်ဖိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ အလားတူ မြှောက်လဒ် ပုံသေနည်းတစ်ခုကို အလုံးစုံ ဖီးလ်ဒ်များ (global fields) ကို နဂိုမှန်အဆိုအရ သတ်မှတ်ရန် အသုံးပြုနိုင်ပြီး ထိုဖီးလ်ဒ်များထဲတွင် ရာရှင်နယ်ကိန်းများသည် အရှင်းလင်းဆုံး ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ===အကွာအဝေး ဖန်ရှင် နှင့် ပြည့်စုံစေခြင်း (metric and completion) === [[အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း]] တစ်ခုကို အစု <math>\mathbb{Q}</math> အပေါ်တွင် အောက်ပါအကွာအဝေး ဖန်ရှင် တစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။ အဆိုပါ အကွာအဝေး ဖန်ရှင်သည် အာခီမီးဒီးစ် မဟုတ်သော အကွာအဝေး ဖန်ရှင် ဖြစ်ပြီး ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်းတွင် မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိ (translation-invariant) ရှိသည်။ ၎င်းကို :<math>d \colon \Q \times \Q \to \R_{\ge 0} </math> အနေဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ :<math>d(r,s) = |r-s|_p .</math> ဤအကွာအဝေး ဖန်ရှင်အပေါ် အခြေခံ၍ <math>\mathbb{Q}</math> ကို ပြည့်စုံစေခြင်း အားဖြင့် p-အခြေခံကိန်းများ ပါဝင်သော အစု <math>\mathbb{Q}_p</math> ရစေသည်။ ရာရှင်နယ်ကိန်းများကဲ့သို့ပင် ၎င်းတို့သည်ဖီးလ်ဒ် (field) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ p-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း နှင့် ပကတိတန်ဖိုး တို့ကို <math>\mathbb{Q}_p</math> သို့ တိုးချဲ့နိုင်သောကြောင့် ၎င်းသည် ပြည့်စုံသော တန်ဖိုးဖြတ် ဖီးလ်ဒ် (complete valued field) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== [[Category:ကိန်းသီအိုရီ]] n569ixwns5okzuf1mqvxiukj3xq7wh4 1040521 1040520 2026-06-24T09:25:40Z Mkant00 135890 1040521 wikitext text/x-wiki ကိန်းသီအိုရီတွင် ကိန်းပြည့် <math>n</math> တစ်ခု၏ '''<math>p</math>-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း''' သို့မဟုတ် '''<math>p</math>-အခြေခံကိန်း အစဉ်''' ဆိုသည်မှာ <math>n</math> ကို စား၍ပြတ်သော သုဒ္ဓကိန်း <math>p</math> ၏ အမြင့်ဆုံး ထပ်ကိန်းကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းကို <math>\nu_p(n)</math> ဖြင့် သင်္ကေတပြုသည်။ အခြားတစ်နည်းဆိုရသော် <math>\nu_p(n)</math> သည် <math>n</math> ၏ သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်းတွင် <math>p</math> ပါဝင်သည့် ထပ်ကိန်းဖြစ်သည်။ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းသည် သာမန် ပကတိတန်ဖိုး (Absolute value) နှင့် ဆင်တူသော်လည်း အဓိကကွာခြားချက်မှာ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးသည် [[အာခီမီးဒီးစ် ဂုဏ်သတ္တိ|အာခီမီးဒီးစ် မဟုတ်ခြင်း]] (Non-Archimedean) ပင်ဖြစ်သည်။ သာမန် ပကတိတန်ဖိုးအပေါ် မူတည်၍ ရာရှင်နယ်ကိန်းများ၏ ပြည့်စုံစေခြင်း (Completion of the rational numbers) သည် ကိန်းစစ်များ (Real numbers) <math>\mathbb{R}</math> ကို ရရှိစေသော်လည်း <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးအပေါ် မူတည်၍ ရာရှင်နယ်ကိန်းများ၏ ပြည့်စုံစေခြင်းသည် <math>p</math>-အခြေခံကိန်းများ (p-adic numbers) <math>\mathbb{Q}_p</math> ကို ရရှိစေသည်။<ref> {{cite book | first1= David S.|last1= Dummit |first2=Richard M. |last2=Foote | year = 2003 | title = Abstract Algebra | url= https://archive.org/details/abstractalgebra0000dumm_k3c6| edition = 3rd | publisher = Wiley | isbn = 0-471-43334-9 | pages = [https://archive.org/details/abstractalgebra0000dumm_k3c6/page/758 758]–759 }}</ref> [[Image:2adic12480.svg|thumb|right|200px|သဘာဝကိန်းများကို ၎င်းတို့၏ ၂-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းများအလိုက် ဖြန့်ဝေထားမှုဖြစ်ပြီး သက်ဆိုင်ရာ နှစ်၏ ထပ်ကိန်းများကို ဒသမကိန်းစနစ်ဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသည်။ သုညတွင် အဆုံးမရှိသော တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း ရှိသည်။]] == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် နှင့် ဂုဏ်သတ္တိများ (Definition and Properties) == <math>p</math> သည် သုဒ္ဓကိန်း တစ်ခုဖြစ်ပါစေ။ === ကိန်းပြည့်များ (Integers) === ကိန်းပြည့် <math>n</math> တစ်ခု၏ '''<math>p</math>-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း''' ကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ :<math> \nu_p(n)= \begin{cases} \mathrm{max}\{k \in \mathbb{N}_0 : p^k \mid n\} & \text{if } n \neq 0\\ \infty & \text{if } n=0, \end{cases} </math> ဤတွင် <math>\mathbb{N}_0</math> သည် သဘာဝကိန်းများ အစုကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ၎င်းတွင် သုညလည်း ပါဝင်သည်။ ထို့ပြင် <math>m \mid n</math> သည် <math>n</math> အား <math>m</math> ဖြင့် စားပြတ်မှုကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အထူးသဖြင့် <math>\nu_p</math> သည် ဖန်ရှင် <math>\nu_p \colon \mathbb{Z} \to \mathbb{N}_0 \cup{\infty} </math> တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{cite book|last1=Ireland |first1=K. |last2=Rosen |first2=M. |date=2000 |title=A Classical Introduction to Modern Number Theory |publisher=Springer-Verlag |location=New York |page=3}}{{ISBN needed}}</ref> ဥပမာအားဖြင့် <math>|{-12}| = 12 = 2^2 \cdot 3^1 \cdot 5^0</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>\nu_2(-12) = 2</math> ၊ <math>\nu_3(-12) = 1</math> နှင့် <math>\nu_5(-12) = 0</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း <math>p^k \parallel n</math> ကို <math>k = \nu_p(n)</math> ဟု အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်ရန် တစ်ခါတစ်ရံ အသုံးပြုသည်။<ref>{{Cite book |last1=Niven |first1=Ivan |author1-link=Ivan M. Niven |last2=Zuckerman |first2=Herbert S. |last3=Montgomery |first3=Hugh L. |author3-link=Hugh Lowell Montgomery |title=An Introduction to the Theory of Numbers |url=https://archive.org/details/introductiontoth0000nive |date=1991 |publisher=[[John Wiley & Sons]] |edition=5th |isbn=0-471-62546-9 |page=[https://archive.org/details/introductiontoth0000nive/page/4 4]}}</ref> <math>n</math> သည် အပေါင်းကိန်းပြည့် တစ်ခုဖြစ်ပါက <math>\nu_p(n) \leq \log_p n</math> ဖြစ်သည်။ ဤအချက်သည် <math>n \geq p^{\nu_p(n)}</math> မှနေ၍ တိုက်ရိုက် သက်ရောက်သည်။ === ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (Rational Numbers) === <math>p</math>-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းကို [[ရာရှင်နယ်ကိန်း]]များဆီသို့ အောက်ပါ ဖန်ရှင်အဖြစ် တိုးချဲ့နိုင်သည်။ :<math>\nu_p : \mathbb{Q} \to \mathbb{Z} \cup\{\infty\} </math><ref name="infty">with the usual order relation, namely :<math>\infty > n</math>, and rules for arithmetic operations, :<math>\infty + n = n + \infty = \infty</math>, on the extended number line.</ref><ref>{{cite book|last1=Khrennikov |first1=A. |last2=Nilsson |first2=M. |date=2004 |title=<math>p</math>-adic Deterministic and Random Dynamics |publisher=Kluwer Academic Publishers |page=9}}{{ISBN needed}}</ref> ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ :<math> \nu_p\left(\frac{r}{s}\right)=\nu_p(r)-\nu_p(s). </math> ဥပမာအားဖြင့် <math>\tfrac{9}{8} = 2^{-3}\cdot 3^2</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>\nu_2 \bigl(\tfrac{9}{8}\bigr) = -3</math> နှင့် <math>\nu_3 \bigl(\tfrac{9}{8}\bigr) = 2</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အချို့သော ဂုဏ်သတ္တိများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ :<math>\nu_p(r\cdot s) = \nu_p(r) + \nu_p(s)</math> :<math>\nu_p(r + s) \geq \min\bigl\{ \nu_p(r), \nu_p(s)\bigr\}</math> ထို့ပြင် <math>\nu_p(r) \neq \nu_p(s)</math> ဖြစ်ပါက :<math>\nu_p (r + s)= \min\bigl\{ \nu_p(r), \nu_p(s)\bigr\}</math> ဤနေရာတွင် <math>\min</math> သည် ကိန်းနှစ်ခုအနက် ပိုငယ်သောတန်ဖိုးကို ကိုယ်စားပြုသည်။ === ကိန်းပြည့်များ၏ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းအတွက် ပုံသေနည်း (Formula for <math>p</math>-adic Valuation of Integers) === လီဂျန်ဒါ၏ ပုံသေနည်း (Legendre's formula) က <math>\nu_p(n!)=\sum_{i=1}^{\infty{}}{\left\lfloor{\frac{n}{p^i}}\right\rfloor{}}</math> ဖြစ်ကြောင်း ပြသသည်။ မည်သည့် အပေါင်းကိန်းပြည့် <math>n</math> အတွက်မဆို <math>n = \frac{n!}{(n-1)!}</math> ဖြစ်၍ <math>\nu_p(n)=\nu_p(n!)-\nu_p((n-1)!)</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>\nu{}_p(n)=\sum_{i=1}^{\infty{}}{\bigg(\left\lfloor{\frac{n}{p^i}}\right\rfloor{}-\left\lfloor{\frac{n-1}{p^i}}\right\rfloor{}\bigg)}</math> ဖြစ်သည်။ ဤအဆုံးမရှိ ပေါင်းလဒ်ကို <math>\sum_{i=1}^{\lfloor{\log_p{(n)}\rfloor{}}}{\bigg(\left\lfloor{\frac{n}{p^i}}\right\rfloor{}-\left\lfloor{\frac{n-1}{p^i}}\right\rfloor{}\bigg)}</math> အထိ လျှော့ချနိုင်သည်။ ဤပုံသေနည်းကို အနုတ်ကိန်းပြည့် တန်ဖိုးများအထိ တိုးချဲ့နိုင်ပြီး အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math>\nu{}_p(n) =\sum_{i=1}^{\lfloor{\log_p{(|n|)}\rfloor{}}}{\bigg(\left\lfloor{\frac{|n|}{p^i}}\right\rfloor{}-\left\lfloor{\frac{|n|-1}{p^i}}\right\rfloor{}\bigg)}</math> == <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုး (<math>p</math>-adic Absolute Value) == ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ သဘောတရားအရ စစ်မှန်သော [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] တစ်ခု မဟုတ်သော်လည်း <math>p</math>-အခြေခံကိန်း စံနှုန်းဟုလည်း ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည့် [[ရာရှင်နယ်ကိန်း|<math>\mathbb{Q}</math>]] အပေါ်ရှိ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးကို အောက်ပါ ဖန်ရှင်အနေဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။<ref>{{cite book | last = Murty | first = M. Ram | doi = 10.1007/978-1-4757-3441-6 | isbn = 0-387-95143-1 | mr = 1803093 | pages = 147–148 | publisher = Springer-Verlag, New York | series = Graduate Texts in Mathematics | title = Problems in analytic number theory | volume = 206 | year = 2001}}</ref> :<math>|\cdot|_p \colon \Q \to \R_{\ge 0} </math> ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ :<math>|r|_p = p^{-\nu_p(r)} .</math> ထို့ကြောင့် မည်သည့် <math>p</math> အတွက်မဆို <math>|0|_p = p^{-\infty} = 0</math> ဖြစ်ပြီး ဥပမာအားဖြင့် <math>|{-12}|_2 = 2^{-2} = \tfrac{1}{4}</math> နှင့် <math>\bigl|\tfrac{9}{8}\bigr|_2 = 2^{-(-3)} = 8 </math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးသည် အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ပြည့်စုံသည်။ :{| class="wikitable" |- |အနုတ်ကိန်းမဟုတ်ခြင်း (Non-negativity) || <math>|r|_p \geq 0</math> |- |အပေါင်းကိန်းသေချာမှု (Positive-definiteness)|| <math>|r|_p = 0 \iff r = 0</math> |- |မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိ (Multiplicativity) || <math>|r s|_p = |r|_p|s|_p</math> |- |အာခီမီးဒီးစ် မဟုတ်ခြင်း (Non-Archimedean) || <math>|r+s|_p \leq \max\left(|r|_p, |s|_p\right)</math> |} မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိ (multiplicativity) <math>|r s|_p = |r|_p|s|_p</math> အရ ယူနစ်ရင်းများ (roots of unity) ဖြစ်သော <math>1</math> နှင့် <math>-1</math> တို့အတွက် <math>|1|_p=1=|{-1}|_p</math> ဖြစ်ကြောင်း သိနိုင်ပြီး ရလဒ်အနေဖြင့် <math>|{-r}|_p = |r|_p </math> လည်း ဖြစ်သည်။ နိမ့်ကျစွာပေါင်းမှု (subadditivity) <math>|r+s|_p \leq |r|_p + |s|_p</math> သည် အာခီမီးဒီးစ်မဟုတ်သော (non-Archimedean) တြိဂံ မညီမျှခြင်း <math>|r+s|_p \leq \max\left(|r|_p, |s|_p\right)</math> မှနေ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ === မြှောက်လဒ် ပုံသေနည်း (Product Formula) === ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း (exponentiation) <math>p^{-\nu_p(r)} </math> တွင် အခြေခံ <math>p</math> ကို ရွေးချယ်မှုသည် ဂုဏ်သတ္တိအများစုအတွက် ကွာခြားမှုမရှိစေသော်လည်း ၎င်းသည် ဤမြှောက်လဒ် ပုံသေနည်းကို အထောက်အကူပြုသည်။ :<math>\prod_{0, p} |r|_p = 1</math> ဤနေရာတွင် မြှောက်လဒ်ကို သုဒ္ဓကိန်းများ <math>p</math> အားလုံးနှင့် <math>|r|_{\infty} </math> ဟု သတ်မှတ်ရေးသားထားသော ပုံမှန် ပကတိတန်ဖိုး အပေါ်တွင် တွက်ချက်ယူထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း ကို ရိုးရှင်းစွာ တွက်ချက်ခြင်းမှ ဆင်းသက်လာသည်။ သုဒ္ဓဆခွဲကိန်း <math>p^k</math> တစ်ခုစီတိုင်းသည် <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုး တွက်ချက်ရာတွင် ၎င်း၏ ပြောင်းပြန်ကိန်းအဖြစ် ထွက်ပေါ်လာပြီး နောက်ဆုံးတွင် ပုံမှန် အာခီမီးဒီးစ် ပကတိတန်ဖိုးနှင့် မြှောက်လိုက်သောအခါ အားလုံးချေဖျက်သွားခြင်းဖြစ်သည်။ အော့စထရော့စကီး သီအိုရမ် (Ostrowski's theorem) အရ ပုံသေနည်းတွင် ပါဝင်သော ပုံမှန် နှင့် p-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးများ အားလုံးသည် ရာရှင်နယ်ကိန်းများ အပေါ်ရှိ ထပ်တူညီမှု အထိ (up to equivalence) တူညီသော ပကတိတန်ဖိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ အလားတူ မြှောက်လဒ် ပုံသေနည်းတစ်ခုကို အလုံးစုံ ဖီးလ်ဒ်များ (global fields) ကို နဂိုမှန်အဆိုအရ သတ်မှတ်ရန် အသုံးပြုနိုင်ပြီး ထိုဖီးလ်ဒ်များထဲတွင် ရာရှင်နယ်ကိန်းများသည် အရှင်းလင်းဆုံး ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ===အကွာအဝေး ဖန်ရှင် နှင့် ပြည့်စုံစေခြင်း (Metric and Completion) === [[အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း]] တစ်ခုကို အစု <math>\mathbb{Q}</math> အပေါ်တွင် အောက်ပါအကွာအဝေး ဖန်ရှင် တစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။ အဆိုပါ အကွာအဝေး ဖန်ရှင်သည် အာခီမီးဒီးစ် မဟုတ်သော အကွာအဝေး ဖန်ရှင် ဖြစ်ပြီး ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်းတွင် မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိ (translation-invariant) ရှိသည်။ ၎င်းကို :<math>d \colon \Q \times \Q \to \R_{\ge 0} </math> အနေဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ :<math>d(r,s) = |r-s|_p .</math> ဤအကွာအဝေး ဖန်ရှင်အပေါ် အခြေခံ၍ <math>\mathbb{Q}</math> ကို ပြည့်စုံစေခြင်း အားဖြင့် p-အခြေခံကိန်းများ ပါဝင်သော အစု <math>\mathbb{Q}_p</math> ရစေသည်။ ရာရှင်နယ်ကိန်းများကဲ့သို့ပင် ၎င်းတို့သည်ဖီးလ်ဒ် (field) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ p-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း နှင့် ပကတိတန်ဖိုး တို့ကို <math>\mathbb{Q}_p</math> သို့ တိုးချဲ့နိုင်သောကြောင့် ၎င်းသည် ပြည့်စုံသော တန်ဖိုးဖြတ် ဖီးလ်ဒ် (complete valued field) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== [[Category:ကိန်းသီအိုရီ]] 0z6q7o9vcrn5ecei5js5q27ifrht74o 1040522 1040521 2026-06-24T09:26:44Z Mkant00 135890 1040522 wikitext text/x-wiki ကိန်းသီအိုရီတွင် ကိန်းပြည့် <math>n</math> တစ်ခု၏ '''<math>p</math>-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း''' သို့မဟုတ် '''<math>p</math>-အခြေခံကိန်း အစဉ်''' ဆိုသည်မှာ <math>n</math> ကို စား၍ပြတ်သော သုဒ္ဓကိန်း <math>p</math> ၏ အမြင့်ဆုံး ထပ်ကိန်းကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းကို <math>\nu_p(n)</math> ဖြင့် သင်္ကေတပြုသည်။ အခြားတစ်နည်းဆိုရသော် <math>\nu_p(n)</math> သည် <math>n</math> ၏ သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်းတွင် <math>p</math> ပါဝင်သည့် ထပ်ကိန်းဖြစ်သည်။ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းသည် သာမန် ပကတိတန်ဖိုး (Absolute value) နှင့် ဆင်တူသော်လည်း အဓိကကွာခြားချက်မှာ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးသည် [[အာခီမီးဒီးစ် ဂုဏ်သတ္တိ|အာခီမီးဒီးစ် မဟုတ်ခြင်း]] (Non-Archimedean) ပင်ဖြစ်သည်။ သာမန် ပကတိတန်ဖိုးအပေါ် မူတည်၍ ရာရှင်နယ်ကိန်းများ၏ ပြည့်စုံစေခြင်း (Completion of the rational numbers) သည် ကိန်းစစ်များ (Real numbers) <math>\mathbb{R}</math> ကို ရရှိစေသော်လည်း <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးအပေါ် မူတည်၍ ရာရှင်နယ်ကိန်းများ၏ ပြည့်စုံစေခြင်းသည် <math>p</math>-အခြေခံကိန်းများ (p-adic numbers) <math>\mathbb{Q}_p</math> ကို ရရှိစေသည်။<ref> {{cite book | first1= David S.|last1= Dummit |first2=Richard M. |last2=Foote | year = 2003 | title = Abstract Algebra | url= https://archive.org/details/abstractalgebra0000dumm_k3c6| edition = 3rd | publisher = Wiley | isbn = 0-471-43334-9 | pages = [https://archive.org/details/abstractalgebra0000dumm_k3c6/page/758 758]–759 }}</ref> [[Image:2adic12480.svg|thumb|right|200px|သဘာဝကိန်းများကို ၎င်းတို့၏ ၂-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းများအလိုက် ဖြန့်ဝေထားမှုဖြစ်ပြီး သက်ဆိုင်ရာ နှစ်၏ ထပ်ကိန်းများကို ဒသမကိန်းစနစ်ဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသည်။ သုညတွင် အဆုံးမရှိသော တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း ရှိသည်။]] == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် နှင့် ဂုဏ်သတ္တိများ (Definition and Properties) == <math>p</math> သည် သုဒ္ဓကိန်း တစ်ခုဖြစ်ပါစေ။ === ကိန်းပြည့်များ (Integers) === ကိန်းပြည့် <math>n</math> တစ်ခု၏ '''<math>p</math>-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း''' ကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ :<math> \nu_p(n)= \begin{cases} \mathrm{max}\{k \in \mathbb{N}_0 : p^k \mid n\} & \text{if } n \neq 0\\ \infty & \text{if } n=0, \end{cases} </math> ဤတွင် <math>\mathbb{N}_0</math> သည် သဘာဝကိန်းများ အစုကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ၎င်းတွင် သုညလည်း ပါဝင်သည်။ ထို့ပြင် <math>m \mid n</math> သည် <math>n</math> အား <math>m</math> ဖြင့် စားပြတ်မှုကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အထူးသဖြင့် <math>\nu_p</math> သည် ဖန်ရှင် <math>\nu_p \colon \mathbb{Z} \to \mathbb{N}_0 \cup {\infty} </math> တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{cite book|last1=Ireland |first1=K. |last2=Rosen |first2=M. |date=2000 |title=A Classical Introduction to Modern Number Theory |publisher=Springer-Verlag |location=New York |page=3}}{{ISBN needed}}</ref> ဥပမာအားဖြင့် <math>|{-12}| = 12 = 2^2 \cdot 3^1 \cdot 5^0</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>\nu_2(-12) = 2</math> ၊ <math>\nu_3(-12) = 1</math> နှင့် <math>\nu_5(-12) = 0</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း <math>p^k \parallel n</math> ကို <math>k = \nu_p(n)</math> ဟု အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်ရန် တစ်ခါတစ်ရံ အသုံးပြုသည်။<ref>{{Cite book |last1=Niven |first1=Ivan |author1-link=Ivan M. Niven |last2=Zuckerman |first2=Herbert S. |last3=Montgomery |first3=Hugh L. |author3-link=Hugh Lowell Montgomery |title=An Introduction to the Theory of Numbers |url=https://archive.org/details/introductiontoth0000nive |date=1991 |publisher=[[John Wiley & Sons]] |edition=5th |isbn=0-471-62546-9 |page=[https://archive.org/details/introductiontoth0000nive/page/4 4]}}</ref> <math>n</math> သည် အပေါင်းကိန်းပြည့် တစ်ခုဖြစ်ပါက <math>\nu_p(n) \leq \log_p n</math> ဖြစ်သည်။ ဤအချက်သည် <math>n \geq p^{\nu_p(n)}</math> မှနေ၍ တိုက်ရိုက် သက်ရောက်သည်။ === ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (Rational Numbers) === <math>p</math>-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းကို [[ရာရှင်နယ်ကိန်း]]များဆီသို့ အောက်ပါ ဖန်ရှင်အဖြစ် တိုးချဲ့နိုင်သည်။ :<math>\nu_p : \mathbb{Q} \to \mathbb{Z} \cup\{\infty\} </math><ref name="infty">with the usual order relation, namely :<math>\infty > n</math>, and rules for arithmetic operations, :<math>\infty + n = n + \infty = \infty</math>, on the extended number line.</ref><ref>{{cite book|last1=Khrennikov |first1=A. |last2=Nilsson |first2=M. |date=2004 |title=<math>p</math>-adic Deterministic and Random Dynamics |publisher=Kluwer Academic Publishers |page=9}}{{ISBN needed}}</ref> ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ :<math> \nu_p\left(\frac{r}{s}\right)=\nu_p(r)-\nu_p(s). </math> ဥပမာအားဖြင့် <math>\tfrac{9}{8} = 2^{-3}\cdot 3^2</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>\nu_2 \bigl(\tfrac{9}{8}\bigr) = -3</math> နှင့် <math>\nu_3 \bigl(\tfrac{9}{8}\bigr) = 2</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အချို့သော ဂုဏ်သတ္တိများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ :<math>\nu_p(r\cdot s) = \nu_p(r) + \nu_p(s)</math> :<math>\nu_p(r + s) \geq \min\bigl\{ \nu_p(r), \nu_p(s)\bigr\}</math> ထို့ပြင် <math>\nu_p(r) \neq \nu_p(s)</math> ဖြစ်ပါက :<math>\nu_p (r + s)= \min\bigl\{ \nu_p(r), \nu_p(s)\bigr\}</math> ဤနေရာတွင် <math>\min</math> သည် ကိန်းနှစ်ခုအနက် ပိုငယ်သောတန်ဖိုးကို ကိုယ်စားပြုသည်။ === ကိန်းပြည့်များ၏ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းအတွက် ပုံသေနည်း (Formula for <math>p</math>-adic Valuation of Integers) === လီဂျန်ဒါ၏ ပုံသေနည်း (Legendre's formula) က <math>\nu_p(n!)=\sum_{i=1}^{\infty{}}{\left\lfloor{\frac{n}{p^i}}\right\rfloor{}}</math> ဖြစ်ကြောင်း ပြသသည်။ မည်သည့် အပေါင်းကိန်းပြည့် <math>n</math> အတွက်မဆို <math>n = \frac{n!}{(n-1)!}</math> ဖြစ်၍ <math>\nu_p(n)=\nu_p(n!)-\nu_p((n-1)!)</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>\nu{}_p(n)=\sum_{i=1}^{\infty{}}{\bigg(\left\lfloor{\frac{n}{p^i}}\right\rfloor{}-\left\lfloor{\frac{n-1}{p^i}}\right\rfloor{}\bigg)}</math> ဖြစ်သည်။ ဤအဆုံးမရှိ ပေါင်းလဒ်ကို <math>\sum_{i=1}^{\lfloor{\log_p{(n)}\rfloor{}}}{\bigg(\left\lfloor{\frac{n}{p^i}}\right\rfloor{}-\left\lfloor{\frac{n-1}{p^i}}\right\rfloor{}\bigg)}</math> အထိ လျှော့ချနိုင်သည်။ ဤပုံသေနည်းကို အနုတ်ကိန်းပြည့် တန်ဖိုးများအထိ တိုးချဲ့နိုင်ပြီး အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math>\nu{}_p(n) =\sum_{i=1}^{\lfloor{\log_p{(|n|)}\rfloor{}}}{\bigg(\left\lfloor{\frac{|n|}{p^i}}\right\rfloor{}-\left\lfloor{\frac{|n|-1}{p^i}}\right\rfloor{}\bigg)}</math> == <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုး (<math>p</math>-adic Absolute Value) == ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ သဘောတရားအရ စစ်မှန်သော [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] တစ်ခု မဟုတ်သော်လည်း <math>p</math>-အခြေခံကိန်း စံနှုန်းဟုလည်း ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည့် [[ရာရှင်နယ်ကိန်း|<math>\mathbb{Q}</math>]] အပေါ်ရှိ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးကို အောက်ပါ ဖန်ရှင်အနေဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။<ref>{{cite book | last = Murty | first = M. Ram | doi = 10.1007/978-1-4757-3441-6 | isbn = 0-387-95143-1 | mr = 1803093 | pages = 147–148 | publisher = Springer-Verlag, New York | series = Graduate Texts in Mathematics | title = Problems in analytic number theory | volume = 206 | year = 2001}}</ref> :<math>|\cdot|_p \colon \Q \to \R_{\ge 0} </math> ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ :<math>|r|_p = p^{-\nu_p(r)} .</math> ထို့ကြောင့် မည်သည့် <math>p</math> အတွက်မဆို <math>|0|_p = p^{-\infty} = 0</math> ဖြစ်ပြီး ဥပမာအားဖြင့် <math>|{-12}|_2 = 2^{-2} = \tfrac{1}{4}</math> နှင့် <math>\bigl|\tfrac{9}{8}\bigr|_2 = 2^{-(-3)} = 8 </math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးသည် အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ပြည့်စုံသည်။ :{| class="wikitable" |- |အနုတ်ကိန်းမဟုတ်ခြင်း (Non-negativity) || <math>|r|_p \geq 0</math> |- |အပေါင်းကိန်းသေချာမှု (Positive-definiteness)|| <math>|r|_p = 0 \iff r = 0</math> |- |မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိ (Multiplicativity) || <math>|r s|_p = |r|_p|s|_p</math> |- |အာခီမီးဒီးစ် မဟုတ်ခြင်း (Non-Archimedean) || <math>|r+s|_p \leq \max\left(|r|_p, |s|_p\right)</math> |} မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိ (multiplicativity) <math>|r s|_p = |r|_p|s|_p</math> အရ ယူနစ်ရင်းများ (roots of unity) ဖြစ်သော <math>1</math> နှင့် <math>-1</math> တို့အတွက် <math>|1|_p=1=|{-1}|_p</math> ဖြစ်ကြောင်း သိနိုင်ပြီး ရလဒ်အနေဖြင့် <math>|{-r}|_p = |r|_p </math> လည်း ဖြစ်သည်။ နိမ့်ကျစွာပေါင်းမှု (subadditivity) <math>|r+s|_p \leq |r|_p + |s|_p</math> သည် အာခီမီးဒီးစ်မဟုတ်သော (non-Archimedean) တြိဂံ မညီမျှခြင်း <math>|r+s|_p \leq \max\left(|r|_p, |s|_p\right)</math> မှနေ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ === မြှောက်လဒ် ပုံသေနည်း (Product Formula) === ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း (exponentiation) <math>p^{-\nu_p(r)} </math> တွင် အခြေခံ <math>p</math> ကို ရွေးချယ်မှုသည် ဂုဏ်သတ္တိအများစုအတွက် ကွာခြားမှုမရှိစေသော်လည်း ၎င်းသည် ဤမြှောက်လဒ် ပုံသေနည်းကို အထောက်အကူပြုသည်။ :<math>\prod_{0, p} |r|_p = 1</math> ဤနေရာတွင် မြှောက်လဒ်ကို သုဒ္ဓကိန်းများ <math>p</math> အားလုံးနှင့် <math>|r|_{\infty} </math> ဟု သတ်မှတ်ရေးသားထားသော ပုံမှန် ပကတိတန်ဖိုး အပေါ်တွင် တွက်ချက်ယူထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း ကို ရိုးရှင်းစွာ တွက်ချက်ခြင်းမှ ဆင်းသက်လာသည်။ သုဒ္ဓဆခွဲကိန်း <math>p^k</math> တစ်ခုစီတိုင်းသည် <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုး တွက်ချက်ရာတွင် ၎င်း၏ ပြောင်းပြန်ကိန်းအဖြစ် ထွက်ပေါ်လာပြီး နောက်ဆုံးတွင် ပုံမှန် အာခီမီးဒီးစ် ပကတိတန်ဖိုးနှင့် မြှောက်လိုက်သောအခါ အားလုံးချေဖျက်သွားခြင်းဖြစ်သည်။ အော့စထရော့စကီး သီအိုရမ် (Ostrowski's theorem) အရ ပုံသေနည်းတွင် ပါဝင်သော ပုံမှန် နှင့် p-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးများ အားလုံးသည် ရာရှင်နယ်ကိန်းများ အပေါ်ရှိ ထပ်တူညီမှု အထိ (up to equivalence) တူညီသော ပကတိတန်ဖိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ အလားတူ မြှောက်လဒ် ပုံသေနည်းတစ်ခုကို အလုံးစုံ ဖီးလ်ဒ်များ (global fields) ကို နဂိုမှန်အဆိုအရ သတ်မှတ်ရန် အသုံးပြုနိုင်ပြီး ထိုဖီးလ်ဒ်များထဲတွင် ရာရှင်နယ်ကိန်းများသည် အရှင်းလင်းဆုံး ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ===အကွာအဝေး ဖန်ရှင် နှင့် ပြည့်စုံစေခြင်း (Metric and Completion) === [[အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း]] တစ်ခုကို အစု <math>\mathbb{Q}</math> အပေါ်တွင် အောက်ပါအကွာအဝေး ဖန်ရှင် တစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။ အဆိုပါ အကွာအဝေး ဖန်ရှင်သည် အာခီမီးဒီးစ် မဟုတ်သော အကွာအဝေး ဖန်ရှင် ဖြစ်ပြီး ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်းတွင် မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိ (translation-invariant) ရှိသည်။ ၎င်းကို :<math>d \colon \Q \times \Q \to \R_{\ge 0} </math> အနေဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ :<math>d(r,s) = |r-s|_p .</math> ဤအကွာအဝေး ဖန်ရှင်အပေါ် အခြေခံ၍ <math>\mathbb{Q}</math> ကို ပြည့်စုံစေခြင်း အားဖြင့် p-အခြေခံကိန်းများ ပါဝင်သော အစု <math>\mathbb{Q}_p</math> ရစေသည်။ ရာရှင်နယ်ကိန်းများကဲ့သို့ပင် ၎င်းတို့သည်ဖီးလ်ဒ် (field) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ p-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း နှင့် ပကတိတန်ဖိုး တို့ကို <math>\mathbb{Q}_p</math> သို့ တိုးချဲ့နိုင်သောကြောင့် ၎င်းသည် ပြည့်စုံသော တန်ဖိုးဖြတ် ဖီးလ်ဒ် (complete valued field) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== [[Category:ကိန်းသီအိုရီ]] g23is4dsbhtz9ywq96xe1k1nknz3s6j 1040524 1040522 2026-06-24T09:32:17Z Mkant00 135890 1040524 wikitext text/x-wiki ကိန်းသီအိုရီတွင် ကိန်းပြည့် <math>n</math> တစ်ခု၏ '''<math>p</math>-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း''' သို့မဟုတ် '''<math>p</math>-အခြေခံကိန်း အစဉ်''' ဆိုသည်မှာ <math>n</math> ကို စား၍ပြတ်သော သုဒ္ဓကိန်း <math>p</math> ၏ အမြင့်ဆုံး ထပ်ကိန်းကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းကို <math>\nu_p(n)</math> ဖြင့် သင်္ကေတပြုသည်။ အခြားတစ်နည်းဆိုရသော် <math>\nu_p(n)</math> သည် <math>n</math> ၏ သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်းတွင် <math>p</math> ပါဝင်သည့် ထပ်ကိန်းဖြစ်သည်။ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းသည် သာမန် ပကတိတန်ဖိုး (Absolute value) နှင့် ဆင်တူသော်လည်း အဓိကကွာခြားချက်မှာ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးသည် [[အာခီမီးဒီးစ် ဂုဏ်သတ္တိ|အာခီမီးဒီးစ် မဟုတ်ခြင်း]] (Non-Archimedean) ပင်ဖြစ်သည်။ သာမန် ပကတိတန်ဖိုးအပေါ် မူတည်၍ ရာရှင်နယ်ကိန်းများ၏ ပြည့်စုံစေခြင်း (Completion of the rational numbers) သည် ကိန်းစစ်များ (Real numbers) <math>\mathbb{R}</math> ကို ရရှိစေသော်လည်း <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးအပေါ် မူတည်၍ ရာရှင်နယ်ကိန်းများ၏ ပြည့်စုံစေခြင်းသည် <math>p</math>-အခြေခံကိန်းများ (p-adic numbers) <math>\mathbb{Q}_p</math> ကို ရရှိစေသည်။<ref> {{cite book | first1= David S.|last1= Dummit |first2=Richard M. |last2=Foote | year = 2003 | title = Abstract Algebra | url= https://archive.org/details/abstractalgebra0000dumm_k3c6| edition = 3rd | publisher = Wiley | isbn = 0-471-43334-9 | pages = [https://archive.org/details/abstractalgebra0000dumm_k3c6/page/758 758]–759 }}</ref> [[Image:2adic12480.svg|thumb|right|200px|သဘာဝကိန်းများကို ၎င်းတို့၏ ၂-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းများအလိုက် ဖြန့်ဝေထားမှုဖြစ်ပြီး သက်ဆိုင်ရာ နှစ်၏ ထပ်ကိန်းများကို ဒသမကိန်းစနစ်ဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသည်။ သုညတွင် အဆုံးမရှိသော တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း ရှိသည်။]] == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် နှင့် ဂုဏ်သတ္တိများ (Definition and Properties) == <math>p</math> သည် သုဒ္ဓကိန်း တစ်ခုဖြစ်ပါစေ။ === ကိန်းပြည့်များ (Integers) === ကိန်းပြည့် <math>n</math> တစ်ခု၏ '''<math>p</math>-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း''' ကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ :<math> \nu_p(n)= \begin{cases} \mathrm{max}\{k \in \mathbb{N}_0 : p^k \mid n\} & \text{if } n \neq 0\\ \infty & \text{if } n=0, \end{cases} </math> ဤတွင် <math>\mathbb{N}_0</math> သည် သဘာဝကိန်းများ အစုကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ၎င်းတွင် သုညလည်း ပါဝင်သည်။ ထို့ပြင် <math>m \mid n</math> သည် <math>n</math> အား <math>m</math> ဖြင့် စားပြတ်မှုကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အထူးသဖြင့် <math>\nu_p</math> သည် ဖန်ရှင် <math>\nu_p \colon \mathbb{Z} \to \mathbb{N}_0 \cup {\infty} </math> တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{cite book|last1=Ireland |first1=K. |last2=Rosen |first2=M. |date=2000 |title=A Classical Introduction to Modern Number Theory |publisher=Springer-Verlag |location=New York |page=3}}{{ISBN needed}}</ref> ဥပမာအားဖြင့် <math>|{-12}| = 12 = 2^2 \cdot 3^1 \cdot 5^0</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>\nu_2(-12) = 2</math> ၊ <math>\nu_3(-12) = 1</math> နှင့် <math>\nu_5(-12) = 0</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း <math>p^k \parallel n</math> ကို <math>k = \nu_p(n)</math> ဟု အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်ရန် တစ်ခါတစ်ရံ အသုံးပြုသည်။<ref>{{Cite book |last1=Niven |first1=Ivan |author1-link=Ivan M. Niven |last2=Zuckerman |first2=Herbert S. |last3=Montgomery |first3=Hugh L. |author3-link=Hugh Lowell Montgomery |title=An Introduction to the Theory of Numbers |url=https://archive.org/details/introductiontoth0000nive |date=1991 |publisher=[[John Wiley & Sons]] |edition=5th |isbn=0-471-62546-9 |page=[https://archive.org/details/introductiontoth0000nive/page/4 4]}}</ref> <math>n</math> သည် အပေါင်းကိန်းပြည့် တစ်ခုဖြစ်ပါက <math>\nu_p(n) \leq \log_p n</math> ဖြစ်သည်။ ဤအချက်သည် <math>n \geq p^{\nu_p(n)}</math> မှနေ၍ တိုက်ရိုက် သက်ရောက်သည်။ === ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (Rational Numbers) === <math>p</math>-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းကို [[ရာရှင်နယ်ကိန်း]]များဆီသို့ အောက်ပါ ဖန်ရှင်အဖြစ် တိုးချဲ့နိုင်သည်။ :<math>\nu_p : \mathbb{Q} \to \mathbb{Z} \cup\{\infty\} </math><ref name="infty">with the usual order relation, namely :<math>\infty > n</math>, and rules for arithmetic operations, :<math>\infty + n = n + \infty = \infty</math>, on the extended number line.</ref><ref>{{cite book|last1=Khrennikov |first1=A. |last2=Nilsson |first2=M. |date=2004 |title=<math>p</math>-adic Deterministic and Random Dynamics |publisher=Kluwer Academic Publishers |page=9}}{{ISBN needed}}</ref> ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ :<math> \nu_p\left(\frac{r}{s}\right)=\nu_p(r)-\nu_p(s). </math> ဥပမာအားဖြင့် <math>\tfrac{9}{8} = 2^{-3}\cdot 3^2</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>\nu_2 \bigl(\tfrac{9}{8}\bigr) = -3</math> နှင့် <math>\nu_3 \bigl(\tfrac{9}{8}\bigr) = 2</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အချို့သော ဂုဏ်သတ္တိများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ :<math>\nu_p(r\cdot s) = \nu_p(r) + \nu_p(s)</math> :<math>\nu_p(r + s) \geq \min\bigl\{ \nu_p(r), \nu_p(s)\bigr\}</math> ထို့ပြင် <math>\nu_p(r) \neq \nu_p(s)</math> ဖြစ်ပါက :<math>\nu_p (r + s)= \min\bigl\{ \nu_p(r), \nu_p(s)\bigr\}</math> ဤနေရာတွင် <math>\min</math> သည် ကိန်းနှစ်ခုအနက် ပိုငယ်သောတန်ဖိုးကို ကိုယ်စားပြုသည်။ === ကိန်းပြည့်များ၏ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းအတွက် ပုံသေနည်း (Formula for <math>p</math>-adic Valuation of Integers) === လီဂျန်ဒါ၏ ပုံသေနည်း (Legendre's formula) က <math>\nu_p(n!)=\sum_{i=1}^{\infty{}}{\left\lfloor{\frac{n}{p^i}}\right\rfloor{}}</math> ဖြစ်ကြောင်း ပြသသည်။ မည်သည့် အပေါင်းကိန်းပြည့် <math>n</math> အတွက်မဆို <math>n = \frac{n!}{(n-1)!}</math> ဖြစ်၍ <math>\nu_p(n)=\nu_p(n!)-\nu_p((n-1)!)</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>\nu{}_p(n)=\sum_{i=1}^{\infty{}}{\bigg(\left\lfloor{\frac{n}{p^i}}\right\rfloor{}-\left\lfloor{\frac{n-1}{p^i}}\right\rfloor{}\bigg)}</math> ဖြစ်သည်။ ဤအဆုံးမရှိ ပေါင်းလဒ်ကို <math>\sum_{i=1}^{\lfloor{\log_p{(n)}\rfloor{}}}{\bigg(\left\lfloor{\frac{n}{p^i}}\right\rfloor{}-\left\lfloor{\frac{n-1}{p^i}}\right\rfloor{}\bigg)}</math> အထိ လျှော့ချနိုင်သည်။ ဤပုံသေနည်းကို အနုတ်ကိန်းပြည့် တန်ဖိုးများအထိ တိုးချဲ့နိုင်ပြီး အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math>\nu{}_p(n) =\sum_{i=1}^{\lfloor{\log_p{(|n|)}\rfloor{}}}{\bigg(\left\lfloor{\frac{|n|}{p^i}}\right\rfloor{}-\left\lfloor{\frac{|n|-1}{p^i}}\right\rfloor{}\bigg)}</math> == <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုး (<math>p</math>-adic Absolute Value) == ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ သဘောတရားအရ စစ်မှန်သော [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] တစ်ခု မဟုတ်သော်လည်း <math>p</math>-အခြေခံကိန်း စံနှုန်းဟုလည်း ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည့် [[ရာရှင်နယ်ကိန်း|<math>\mathbb{Q}</math>]] အပေါ်ရှိ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးကို အောက်ပါ ဖန်ရှင်အနေဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။<ref>{{cite book | last = Murty | first = M. Ram | doi = 10.1007/978-1-4757-3441-6 | isbn = 0-387-95143-1 | mr = 1803093 | pages = 147–148 | publisher = Springer-Verlag, New York | series = Graduate Texts in Mathematics | title = Problems in analytic number theory | volume = 206 | year = 2001}}</ref> :<math>|\cdot|_p \colon \Q \to \R_{\ge 0} </math> ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ :<math>|r|_p = p^{-\nu_p(r)} .</math> ထို့ကြောင့် မည်သည့် <math>p</math> အတွက်မဆို <math>|0|_p = p^{-\infty} = 0</math> ဖြစ်ပြီး ဥပမာအားဖြင့် <math>|{-12}|_2 = 2^{-2} = \tfrac{1}{4}</math> နှင့် <math>\bigl|\tfrac{9}{8}\bigr|_2 = 2^{-(-3)} = 8 </math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးသည် အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ပြည့်စုံသည်။ :{| class="wikitable" |- |အနုတ်ကိန်းမဟုတ်ခြင်း (Non-negativity) || <math>|r|_p \geq 0</math> |- |အပေါင်းကိန်းသေချာမှု (Positive-definiteness)|| <math>|r|_p = 0 \iff r = 0</math> |- |မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိ (Multiplicativity) || <math>|r s|_p = |r|_p|s|_p</math> |- |အာခီမီးဒီးစ် မဟုတ်ခြင်း (Non-Archimedean) || <math>|r+s|_p \leq \max\left(|r|_p, |s|_p\right)</math> |} မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိ (Multiplicativity) <math>|r s|_p = |r|_p|s|_p</math> အရ ယူနစ်ရင်းများ (Roots of unity) ဖြစ်သော <math>1</math> နှင့် <math>-1</math> တို့အတွက် <math>|1|_p=1=|{-1}|_p</math> ဖြစ်ကြောင်း သိနိုင်ပြီး ရလဒ်အနေဖြင့် <math>|{-r}|_p = |r|_p </math> လည်း ဖြစ်သည်။ နိမ့်ကျစွာပေါင်းမှု (Subadditivity) <math>|r+s|_p \leq |r|_p + |s|_p</math> သည် အာခီမီးဒီးစ်မဟုတ်သော (Non-Archimedean) တြိဂံ မညီမျှခြင်း <math>|r+s|_p \leq \max\left(|r|_p, |s|_p\right)</math> မှနေ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ === မြှောက်လဒ် ပုံသေနည်း (Product Formula) === ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း (Exponentiation) <math>p^{-\nu_p(r)} </math> တွင် အခြေခံ <math>p</math> ကို ရွေးချယ်မှုသည် ဂုဏ်သတ္တိအများစုအတွက် ကွာခြားမှုမရှိစေသော်လည်း ၎င်းသည် ဤမြှောက်လဒ် ပုံသေနည်းကို အထောက်အကူပြုသည်။ :<math>\prod_{0, p} |r|_p = 1</math> ဤနေရာတွင် မြှောက်လဒ်ကို သုဒ္ဓကိန်းများ <math>p</math> အားလုံးနှင့် <math>|r|_{\infty} </math> ဟု သတ်မှတ်ရေးသားထားသော ပုံမှန် ပကတိတန်ဖိုး အပေါ်တွင် တွက်ချက်ယူထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း ကို ရိုးရှင်းစွာ တွက်ချက်ခြင်းမှ ဆင်းသက်လာသည်။ သုဒ္ဓဆခွဲကိန်း <math>p^k</math> တစ်ခုစီတိုင်းသည် <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုး တွက်ချက်ရာတွင် ၎င်း၏ ပြောင်းပြန်ကိန်းအဖြစ် ထွက်ပေါ်လာပြီး နောက်ဆုံးတွင် ပုံမှန် အာခီမီးဒီးစ် ပကတိတန်ဖိုးနှင့် မြှောက်လိုက်သောအခါ အားလုံးချေဖျက်သွားခြင်းဖြစ်သည်။ အော့စထရော့စကီး သီအိုရမ် (Ostrowski's theorem) အရ ပုံသေနည်းတွင် ပါဝင်သော ပုံမှန် နှင့် <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးများ အားလုံးသည် ရာရှင်နယ်ကိန်းများ အပေါ်ရှိ ထပ်တူညီမှု အထိ (Up to equivalence) တူညီသော ပကတိတန်ဖိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ အလားတူ မြှောက်လဒ် ပုံသေနည်းတစ်ခုကို အလုံးစုံ ဖီးလ်ဒ်များ (Global fields) ကို နဂိုမှန်အဆိုအရ သတ်မှတ်ရန် အသုံးပြုနိုင်ပြီး ထိုဖီးလ်ဒ်များထဲတွင် ရာရှင်နယ်ကိန်းများသည် အရှင်းလင်းဆုံး ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ===အကွာအဝေး ဖန်ရှင် နှင့် ပြည့်စုံစေခြင်း (Metric and Completion) === [[အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း]] တစ်ခုကို အစု <math>\mathbb{Q}</math> အပေါ်တွင် အောက်ပါအကွာအဝေး ဖန်ရှင် တစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။ အဆိုပါ အကွာအဝေး ဖန်ရှင်သည် အာခီမီးဒီးစ် မဟုတ်သော အကွာအဝေး ဖန်ရှင် ဖြစ်ပြီး ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်းတွင် မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိ (translation-invariant) ရှိသည်။ ၎င်းကို :<math>d \colon \Q \times \Q \to \R_{\ge 0} </math> အနေဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ :<math>d(r,s) = |r-s|_p .</math> ဤအကွာအဝေး ဖန်ရှင်အပေါ် အခြေခံ၍ <math>\mathbb{Q}</math> ကို ပြည့်စုံစေခြင်း အားဖြင့် <math>p</math>-အခြေခံကိန်းများ ပါဝင်သော အစု <math>\mathbb{Q}_p</math> ရစေသည်။ ရာရှင်နယ်ကိန်းများကဲ့သို့ပင် ၎င်းတို့သည် ဖီးလ်ဒ် (Field) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း နှင့် ပကတိတန်ဖိုး တို့ကို <math>\mathbb{Q}_p</math> သို့ တိုးချဲ့နိုင်သောကြောင့် ၎င်းသည် ပြည့်စုံသော တန်ဖိုးဖြတ် ဖီးလ်ဒ် (Complete valued field) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== [[Category:ကိန်းသီအိုရီ]] fwbsia3hfu5w3ga6wxfvasbmni8r6a9 1040526 1040524 2026-06-24T09:36:47Z Mkant00 135890 1040526 wikitext text/x-wiki ကိန်းသီအိုရီတွင် [[ကိန်းပြည့်]] <math>n</math> တစ်ခု၏ '''<math>p</math>-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း''' သို့မဟုတ် '''<math>p</math>-အခြေခံကိန်း အစဉ်''' ဆိုသည်မှာ <math>n</math> ကို စား၍ပြတ်သော [[သုဒ္ဓကိန်း]] <math>p</math> ၏ အမြင့်ဆုံး ထပ်ကိန်းကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းကို <math>\nu_p(n)</math> ဖြင့် သင်္ကေတပြုသည်။ အခြားတစ်နည်းဆိုရသော် <math>\nu_p(n)</math> သည် <math>n</math> ၏ သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်းတွင် <math>p</math> ပါဝင်သည့် ထပ်ကိန်းဖြစ်သည်။ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းသည် သာမန် ပကတိတန်ဖိုး (Absolute value) နှင့် ဆင်တူသော်လည်း အဓိကကွာခြားချက်မှာ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးသည် [[အာခီမီးဒီးစ် ဂုဏ်သတ္တိ|အာခီမီးဒီးစ် မဟုတ်ခြင်း]] (Non-Archimedean) ပင်ဖြစ်သည်။ သာမန် ပကတိတန်ဖိုးအပေါ် မူတည်၍ ရာရှင်နယ်ကိန်းများ၏ ပြည့်စုံစေခြင်း (Completion of the rational numbers) သည် ကိန်းစစ်များ (Real numbers) <math>\mathbb{R}</math> ကို ရရှိစေသော်လည်း <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးအပေါ် မူတည်၍ ရာရှင်နယ်ကိန်းများ၏ ပြည့်စုံစေခြင်းသည် <math>p</math>-အခြေခံကိန်းများ (p-adic numbers) <math>\mathbb{Q}_p</math> ကို ရရှိစေသည်။<ref> {{cite book | first1= David S.|last1= Dummit |first2=Richard M. |last2=Foote | year = 2003 | title = Abstract Algebra | url= https://archive.org/details/abstractalgebra0000dumm_k3c6| edition = 3rd | publisher = Wiley | isbn = 0-471-43334-9 | pages = [https://archive.org/details/abstractalgebra0000dumm_k3c6/page/758 758]–759 }}</ref> [[Image:2adic12480.svg|thumb|right|200px|သဘာဝကိန်းများကို ၎င်းတို့၏ ၂-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းများအလိုက် ဖြန့်ဝေထားမှုဖြစ်ပြီး သက်ဆိုင်ရာ နှစ်၏ ထပ်ကိန်းများကို ဒသမကိန်းစနစ်ဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသည်။ သုညတွင် အဆုံးမရှိသော တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း ရှိသည်။]] == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် နှင့် ဂုဏ်သတ္တိများ (Definition and Properties) == <math>p</math> သည် [[သုဒ္ဓကိန်း]] တစ်ခုဖြစ်ပါစေ။ === ကိန်းပြည့်များ (Integers) === [[ကိန်းပြည့်]] <math>n</math> တစ်ခု၏ '''<math>p</math>-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း''' ကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ :<math> \nu_p(n)= \begin{cases} \mathrm{max}\{k \in \mathbb{N}_0 : p^k \mid n\} & \text{if } n \neq 0\\ \infty & \text{if } n=0, \end{cases} </math> ဤတွင် <math>\mathbb{N}_0</math> သည် သဘာဝကိန်းများ [[အစု|အစုကို]] ကိုယ်စားပြုသည်။ ၎င်းတွင် သုညလည်း ပါဝင်သည်။ ထို့ပြင် <math>m \mid n</math> သည် <math>n</math> အား <math>m</math> ဖြင့် စားပြတ်မှုကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အထူးသဖြင့် <math>\nu_p</math> သည် [[ဖန်ရှင်]] <math>\nu_p \colon \mathbb{Z} \to \mathbb{N}_0 \cup {\infty} </math> တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{cite book|last1=Ireland |first1=K. |last2=Rosen |first2=M. |date=2000 |title=A Classical Introduction to Modern Number Theory |publisher=Springer-Verlag |location=New York |page=3}}{{ISBN needed}}</ref> ဥပမာအားဖြင့် <math>|{-12}| = 12 = 2^2 \cdot 3^1 \cdot 5^0</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>\nu_2(-12) = 2</math> ၊ <math>\nu_3(-12) = 1</math> နှင့် <math>\nu_5(-12) = 0</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း <math>p^k \parallel n</math> ကို <math>k = \nu_p(n)</math> ဟု အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်ရန် တစ်ခါတစ်ရံ အသုံးပြုသည်။<ref>{{Cite book |last1=Niven |first1=Ivan |author1-link=Ivan M. Niven |last2=Zuckerman |first2=Herbert S. |last3=Montgomery |first3=Hugh L. |author3-link=Hugh Lowell Montgomery |title=An Introduction to the Theory of Numbers |url=https://archive.org/details/introductiontoth0000nive |date=1991 |publisher=[[John Wiley & Sons]] |edition=5th |isbn=0-471-62546-9 |page=[https://archive.org/details/introductiontoth0000nive/page/4 4]}}</ref> <math>n</math> သည် အပေါင်းကိန်းပြည့် တစ်ခုဖြစ်ပါက <math>\nu_p(n) \leq \log_p n</math> ဖြစ်သည်။ ဤအချက်သည် <math>n \geq p^{\nu_p(n)}</math> မှနေ၍ တိုက်ရိုက် သက်ရောက်သည်။ === ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (Rational Numbers) === <math>p</math>-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းကို ရာရှင်နယ်ကိန်းများဆီသို့ အောက်ပါ [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်အဖြစ်]] တိုးချဲ့နိုင်သည်။ :<math>\nu_p : \mathbb{Q} \to \mathbb{Z} \cup\{\infty\} </math><ref name="infty">with the usual order relation, namely :<math>\infty > n</math>, and rules for arithmetic operations, :<math>\infty + n = n + \infty = \infty</math>, on the extended number line.</ref><ref>{{cite book|last1=Khrennikov |first1=A. |last2=Nilsson |first2=M. |date=2004 |title=<math>p</math>-adic Deterministic and Random Dynamics |publisher=Kluwer Academic Publishers |page=9}}{{ISBN needed}}</ref> ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ :<math> \nu_p\left(\frac{r}{s}\right)=\nu_p(r)-\nu_p(s). </math> ဥပမာအားဖြင့် <math>\tfrac{9}{8} = 2^{-3}\cdot 3^2</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>\nu_2 \bigl(\tfrac{9}{8}\bigr) = -3</math> နှင့် <math>\nu_3 \bigl(\tfrac{9}{8}\bigr) = 2</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အချို့သော ဂုဏ်သတ္တိများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ :<math>\nu_p(r\cdot s) = \nu_p(r) + \nu_p(s)</math> :<math>\nu_p(r + s) \geq \min\bigl\{ \nu_p(r), \nu_p(s)\bigr\}</math> ထို့ပြင် <math>\nu_p(r) \neq \nu_p(s)</math> ဖြစ်ပါက :<math>\nu_p (r + s)= \min\bigl\{ \nu_p(r), \nu_p(s)\bigr\}</math> ဤနေရာတွင် <math>\min</math> သည် ကိန်းနှစ်ခုအနက် ပိုငယ်သောတန်ဖိုးကို ကိုယ်စားပြုသည်။ === ကိန်းပြည့်များ၏ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်းအတွက် ပုံသေနည်း (Formula for <math>p</math>-adic Valuation of Integers) === လီဂျန်ဒါ၏ ပုံသေနည်း (Legendre's formula) က <math>\nu_p(n!)=\sum_{i=1}^{\infty{}}{\left\lfloor{\frac{n}{p^i}}\right\rfloor{}}</math> ဖြစ်ကြောင်း ပြသသည်။ မည်သည့် အပေါင်းကိန်းပြည့် <math>n</math> အတွက်မဆို <math>n = \frac{n!}{(n-1)!}</math> ဖြစ်၍ <math>\nu_p(n)=\nu_p(n!)-\nu_p((n-1)!)</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>\nu{}_p(n)=\sum_{i=1}^{\infty{}}{\bigg(\left\lfloor{\frac{n}{p^i}}\right\rfloor{}-\left\lfloor{\frac{n-1}{p^i}}\right\rfloor{}\bigg)}</math> ဖြစ်သည်။ ဤအဆုံးမရှိ ပေါင်းလဒ်ကို <math>\sum_{i=1}^{\lfloor{\log_p{(n)}\rfloor{}}}{\bigg(\left\lfloor{\frac{n}{p^i}}\right\rfloor{}-\left\lfloor{\frac{n-1}{p^i}}\right\rfloor{}\bigg)}</math> အထိ လျှော့ချနိုင်သည်။ ဤပုံသေနည်းကို အနုတ်ကိန်းပြည့် တန်ဖိုးများအထိ တိုးချဲ့နိုင်ပြီး အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math>\nu{}_p(n) =\sum_{i=1}^{\lfloor{\log_p{(|n|)}\rfloor{}}}{\bigg(\left\lfloor{\frac{|n|}{p^i}}\right\rfloor{}-\left\lfloor{\frac{|n|-1}{p^i}}\right\rfloor{}\bigg)}</math> == <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုး (<math>p</math>-adic Absolute Value) == ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ သဘောတရားအရ စစ်မှန်သော [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] တစ်ခု မဟုတ်သော်လည်း <math>p</math>-အခြေခံကိန်း စံနှုန်းဟုလည်း ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည့် <math>\mathbb{Q}</math> အပေါ်ရှိ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးကို အောက်ပါ [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်အနေဖြင့်]] အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။<ref>{{cite book | last = Murty | first = M. Ram | doi = 10.1007/978-1-4757-3441-6 | isbn = 0-387-95143-1 | mr = 1803093 | pages = 147–148 | publisher = Springer-Verlag, New York | series = Graduate Texts in Mathematics | title = Problems in analytic number theory | volume = 206 | year = 2001}}</ref> :<math>|\cdot|_p \colon \Q \to \R_{\ge 0} </math> ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ :<math>|r|_p = p^{-\nu_p(r)} .</math> ထို့ကြောင့် မည်သည့် <math>p</math> အတွက်မဆို <math>|0|_p = p^{-\infty} = 0</math> ဖြစ်ပြီး ဥပမာအားဖြင့် <math>|{-12}|_2 = 2^{-2} = \tfrac{1}{4}</math> နှင့် <math>\bigl|\tfrac{9}{8}\bigr|_2 = 2^{-(-3)} = 8 </math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးသည် အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ပြည့်စုံသည်။ :{| class="wikitable" |- |အနုတ်ကိန်းမဟုတ်ခြင်း (Non-negativity) || <math>|r|_p \geq 0</math> |- |အပေါင်းကိန်းသေချာမှု (Positive-definiteness)|| <math>|r|_p = 0 \iff r = 0</math> |- |မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိ (Multiplicativity) || <math>|r s|_p = |r|_p|s|_p</math> |- |အာခီမီးဒီးစ် မဟုတ်ခြင်း (Non-Archimedean) || <math>|r+s|_p \leq \max\left(|r|_p, |s|_p\right)</math> |} မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိ (Multiplicativity) <math>|r s|_p = |r|_p|s|_p</math> အရ ယူနစ်ရင်းများ (Roots of unity) ဖြစ်သော <math>1</math> နှင့် <math>-1</math> တို့အတွက် <math>|1|_p=1=|{-1}|_p</math> ဖြစ်ကြောင်း သိနိုင်ပြီး ရလဒ်အနေဖြင့် <math>|{-r}|_p = |r|_p </math> လည်း ဖြစ်သည်။ နိမ့်ကျစွာပေါင်းမှု (Subadditivity) <math>|r+s|_p \leq |r|_p + |s|_p</math> သည် အာခီမီးဒီးစ်မဟုတ်သော (Non-Archimedean) တြိဂံ မညီမျှခြင်း <math>|r+s|_p \leq \max\left(|r|_p, |s|_p\right)</math> မှနေ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ === မြှောက်လဒ် ပုံသေနည်း (Product Formula) === ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း (Exponentiation) <math>p^{-\nu_p(r)} </math> တွင် အခြေခံ <math>p</math> ကို ရွေးချယ်မှုသည် ဂုဏ်သတ္တိအများစုအတွက် ကွာခြားမှုမရှိစေသော်လည်း ၎င်းသည် ဤမြှောက်လဒ် ပုံသေနည်းကို အထောက်အကူပြုသည်။ :<math>\prod_{0, p} |r|_p = 1</math> ဤနေရာတွင် မြှောက်လဒ်ကို [[သုဒ္ဓကိန်း|သုဒ္ဓကိန်းများ]] <math>p</math> အားလုံးနှင့် <math>|r|_{\infty} </math> ဟု သတ်မှတ်ရေးသားထားသော ပုံမှန် ပကတိတန်ဖိုး အပေါ်တွင် တွက်ချက်ယူထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း ကို ရိုးရှင်းစွာ တွက်ချက်ခြင်းမှ ဆင်းသက်လာသည်။ သုဒ္ဓဆခွဲကိန်း <math>p^k</math> တစ်ခုစီတိုင်းသည် <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုး တွက်ချက်ရာတွင် ၎င်း၏ ပြောင်းပြန်ကိန်းအဖြစ် ထွက်ပေါ်လာပြီး နောက်ဆုံးတွင် ပုံမှန် အာခီမီးဒီးစ် ပကတိတန်ဖိုးနှင့် မြှောက်လိုက်သောအခါ အားလုံးချေဖျက်သွားခြင်းဖြစ်သည်။ အော့စထရော့စကီး သီအိုရမ် (Ostrowski's theorem) အရ ပုံသေနည်းတွင် ပါဝင်သော ပုံမှန် နှင့် <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ပကတိတန်ဖိုးများ အားလုံးသည် ရာရှင်နယ်ကိန်းများ အပေါ်ရှိ ထပ်တူညီမှု အထိ (Up to equivalence) တူညီသော ပကတိတန်ဖိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ အလားတူ မြှောက်လဒ် ပုံသေနည်းတစ်ခုကို အလုံးစုံ [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်များ]] (Global fields) ကို နဂိုမှန်အဆိုအရ သတ်မှတ်ရန် အသုံးပြုနိုင်ပြီး ထိုဖီးလ်ဒ်များထဲတွင် ရာရှင်နယ်ကိန်းများသည် အရှင်းလင်းဆုံး ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ===အကွာအဝေး ဖန်ရှင် နှင့် ပြည့်စုံစေခြင်း (Metric and Completion) === [[အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း]] တစ်ခုကို [[အစု]] <math>\mathbb{Q}</math> အပေါ်တွင် အောက်ပါအကွာအဝေး [[ဖန်ရှင်]] တစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။ အဆိုပါ အကွာအဝေး ဖန်ရှင်သည် အာခီမီးဒီးစ် မဟုတ်သော အကွာအဝေး ဖန်ရှင် ဖြစ်ပြီး ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်းတွင် မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိ (translation-invariant) ရှိသည်။ ၎င်းကို :<math>d \colon \Q \times \Q \to \R_{\ge 0} </math> အနေဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ :<math>d(r,s) = |r-s|_p .</math> ဤအကွာအဝေး ဖန်ရှင်အပေါ် အခြေခံ၍ <math>\mathbb{Q}</math> ကို ပြည့်စုံစေခြင်း အားဖြင့် <math>p</math>-အခြေခံကိန်းများ ပါဝင်သော အစု <math>\mathbb{Q}_p</math> ရစေသည်။ ရာရှင်နယ်ကိန်းများကဲ့သို့ပင် ၎င်းတို့သည် [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း နှင့် ပကတိတန်ဖိုး တို့ကို <math>\mathbb{Q}_p</math> သို့ တိုးချဲ့နိုင်သောကြောင့် ၎င်းသည် ပြည့်စုံသော တန်ဖိုးဖြတ် ဖီးလ်ဒ် (Complete valued field) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== [[Category:ကိန်းသီအိုရီ]] b03581jfijbomj8ywte7lagc7tf26x6 မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ 0 284499 1040535 1038109 2026-06-24T10:16:03Z Mkant00 135890 1040535 wikitext text/x-wiki '''မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ (linear operator)''' ဟူသော ဝေါဟာရကို သင်္ချာပညာရပ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သော ဖန်ရှင်နယ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (functional analysis) တွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ၎င်းသည် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု (linear mapping) ဟူသော ဝေါဟာရနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူညီသည်။ မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုဆိုသည်မှာ ဘုံ ဖီးလ်ဒ် (common field) တစ်ခုအပေါ် အခြေခံထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်းများ (vector spaces) ကြားရှိ တည်ဆောက်ပုံကို ထိန်းသိမ်းထားသော ပုံဖော်မှု (structure-preserving mapping) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကိန်းစစ် (real numbers) သို့မဟုတ် ကိန်းထွေး (complex numbers) ဖီးလ်ဒ်များအပေါ် အခြေခံထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်းများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပြီး ၎င်းတို့တွင် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (topology) တပ်ဆင်ထားသောအခါ ၎င်းတို့ကို မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများဟု ပိုမိုသုံးနှုန်းလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဒေသအလိုက် ခုံးသော ရပ်ဝန်းများ (locally convex spaces)၊ [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] သတ်မှတ်ထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်းများ (normed vector spaces) နှင့် ဘာနက်ရပ်ဝန်းများ (Banach spaces) တို့တွင် ဤဝေါဟာရကို အသုံးပြုကြသည်။ အတိုင်းအတာအကန့်အသတ်ရှိသော ရပ်ဝန်းများ (finite-dimensional spaces) တွင် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများသည် အမြဲတမ်း အကန့်အသတ်ရှိသော (bounded) ဂုဏ်သတ္တိရှိသော်လည်း အနန္တအတိုင်းအတာရှိသော ရပ်ဝန်းများ (infinite-dimensional spaces) တွင်မူ အကန့်အသတ်မရှိသော (unbounded) မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ ပါဝင်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == === မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ (Linear operator) === <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့သည် ကိန်းစစ် သို့မဟုတ် ကိန်းထွေး ဗက်တာရပ်ဝန်းများ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ မည်သည့် <math>x, y \in X</math> နှင့် <math>\lambda \in \mathbb{R}</math> (သို့မဟုတ် <math>\lambda \in \mathbb{C}</math>) အတွက်မဆို အောက်ပါအခြေအနေများနှင့် ကိုက်ညီပါက <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော ပုံဖော်မှု <math>T</math> ကို မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာဟု ခေါ်သည်။ *<math>T</math> သည် တစ်ပြေးညီ (homogeneous) ဖြစ်သည်။ :<math>T (\lambda x) = \lambda T(x)</math> *<math>T</math> သည် အပေါင်းအခြေခံ (additive) ဖြစ်သည်။ :<math>T (x + y) = T(x) + T(y)</math> === ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ (Conjugate-linear operator) === <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့သည် ကိန်းထွေး ဗက်တာရပ်ဝန်းများ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ မည်သည့် <math>x, y \in X</math> နှင့် <math>\lambda \in \mathbb{C}</math> အတွက်မဆို အောက်ပါအခြေအနေများနှင့် ကိုက်ညီပါက <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော အော်ပရေတာ <math>T</math> ကို ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာဟု ခေါ်သည်။ *<math>T</math> သည် ကွန်ဂျူဂိတ်-တစ်ပြေးညီ (conjugate-homogeneous) ဖြစ်သည်။ :<math>T (\lambda x) = \overline{\lambda}T(x)</math> *<math>T</math> သည် အပေါင်းအခြေခံ ဖြစ်သည်။ :<math>T (x + y) = T(x) + T(y)</math> == ဥပမာများ (Examples) == === မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ (Linear operators) === * <math>A</math> သည် ကိန်းစစ် <math>n \times m</math> ကိန်းအုံ (matrix) တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု <math>A\colon x \mapsto Ax</math> သည် <math>\mathbb{R}^m</math> မှ <math>\mathbb{R}^n</math> သို့သွားသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ * သတ်မှတ်ထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်း နှစ်ခုကြားရှိ မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ စုစည်းထားသော [[အစု]] (set) သည် အပေါင်း (addition) <math>(S+T)(x) := S(x) + T(x)</math> နှင့် စကေလာမြှောက်ခြင်း (scalar multiplication) <math>(\lambda S)(x) := \lambda S(x)</math> တို့ကို သတ်မှတ်လိုက်ခြင်းအားဖြင့် ၎င်းကိုယ်တိုင် ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ * ဖန်ရှင်တစ်ခုအား ၎င်း၏ ဆင်းသက်ချက် (derivative) သို့ ပို့ဆောင်ပေးသော <math>f \mapsto D f = f'</math> ဟူသည့် ဆင်းသက်ချက် အော်ပရေတာ (derivative operator) <math>D\colon C^1 \to C</math> သည် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ * <math>a < b</math> တို့သည် ကိန်းစစ်နှစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် (integrable function) တစ်ခုအား ကိန်းစစ်တစ်ခုသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော အော်ပရေတာ <math>\textstyle f \mapsto \int_a^b f(x) \mathrm{d}x</math> သည် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာဖြစ်သည်။ * ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုပေါ်ရှိ မည်သည့် မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင်နယ် (linear functional) မဆိုသည် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ === ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ (Conjugate-linear operator) === * <math>(H, \langle \cdot,\cdot\rangle_H)</math> သည် ကိန်းထွေး ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း (complex Hilbert space) တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>H'</math> သည် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ရပ်ဝန်း (dual space) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဖရေးရှေး-ရီးဇ် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု သီအိုရမ် (Fréchet-Riesz representation theorem) အရ မည်သည့် <math>f\in H'</math> အတွက်မဆိုနှင့် မည်သည့် <math>x\in H</math> တွင်မဆို <math>f(x)=\langle x,y_f\rangle_H</math> ဖြစ်စေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique) <math>y_f\in H</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ပုံဖော်မှု <math>H'\rightarrow H, f\mapsto y_f</math> သည် ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ ကိန်းထွေး အတွင်းမြှောက်လဒ် (complex inner product) <math>\langle \cdot,\cdot\rangle</math> သည် ဒုတိယ ကိန်းရှင် (variable) နေရာတွင် ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် ဖြစ်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ == အရေးပါမှု နှင့် အသုံးချမှုများ (Importance and Applications) == မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ၏ အရေးပါမှုမှာ ၎င်းတို့သည် အခြေခံရပ်ဝန်း၏ မျဉ်းဖြောင့် တည်ဆောက်ပုံ (linear structure) ကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့သည် ဗက်တာရပ်ဝန်းများအကြားရှိ [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (homomorphisms) ဖြစ်ကြသည်။ မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများကို အောက်ပါနယ်ပယ်များတွင် အသုံးချသည်။ * အတိုင်းအတာသုံးခုရှိသော ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း (three-dimensional Euclidean space) တွင် ကိုဩဒိနိတ် အသွင်ပြောင်းခြင်း (coordinate transformation) များဖြစ်သည့် အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း (reflection)၊ လှည့်ခြင်း (rotation)၊ အရွယ်ပြောင်းခြင်း (stretching) နှင့် အတိုင်းအတာလေးခုရှိသော အာကာသအချိန် (four-dimensional spacetime) တွင် လိုရန့်ဇ် အသွင်ပြောင်းခြင်း (Lorentz transformation) တို့ကို ကိန်းအုံများ ဖြင့် ဖော်ပြရာတွင် အသုံးပြုသည်။ * ကွမ်တမ် မက္ကင်းနစ် (quantum mechanics) တွင် လေ့လာတိုင်းတာနိုင်သော အရာများ (observables) ကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြရာတွင်လည်းကောင်း၊ ရှရိုဒင်းဂါး ညီမျှခြင်း (Schrödinger equation) ရှိ ဟာမီတန်-အော်ပရေတာ (Hamiltonian operator) <math>H</math> ဖြင့် ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်ဆိုင်ရာ စနစ်တစ်ခု၏ ရွေ့လျားပြောင်းလဲမှု (dynamics) ကို ဖော်ပြရာတွင်လည်းကောင်း အသုံးပြုသည်။ * ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း နှင့် အင်တီဂရယ် ညီမျှခြင်းများ (differential and integral equations) အတွက် အဖြေရှာခြင်း သီအိုရီများ (solution theories) တည်ဆောက်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။ ဤသို့တည်ဆောက်ရာတွင် ဆိုဘိုလတ်ဗ် ရပ်ဝန်း (Sobolev space) နှင့် ဖြန့်ဝေမှု သီအိုရီ (distribution theory) အစရှိသည်တို့ကို အသုံးပြုကြသည်။ == အကန့်အသတ်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ == === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ === <math>V</math> နှင့် <math>W</math> တို့သည် စံနှုန်း ဗက်တာရပ်ဝန်းများ (normed vector spaces) ဖြစ်ကြပြီး <math>A\colon V\to W</math> သည် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>A</math> ၏ ''အော်ပရေတာ စံနှုန်း (operator norm)'' ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ :<math> \|A\| := \inf\{ M \geq 0, \; \|Ax \|_W \leq M \|x\|_V \text{ for all } x \in V\} </math> ယင်းကိန်းသေ (constant) အတွက် အောက်ပါ ညီမျှခြင်းများ မှန်ကန်သည်။ :<math> \|A\| = \sup_{x \in V, \; x \neq 0} \frac{\|Ax\|_W}{\|x\|_V}= \sup_{\|x\|_V \leq 1} \|Ax\|_W = \sup_{\|x\|_V = 1} \|Ax\|_W </math> အဆိုပါ အော်ပရေတာ စံနှုန်းသည် အဆုံးရှိပါက (finite) ထိုအော်ပရေတာကို အကန့်အသတ်ရှိသော အော်ပရေတာ (bounded operator) ဟု ခေါ်သည်။ အကယ်၍ အဆုံးမရှိပါက အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာ (unbounded operator) ဟု ခေါ်သည်။ စံနှုန်း ရပ်ဝန်း <math>V</math> မှ စံနှုန်း ရပ်ဝန်း <math>W</math> သို့သွားသော အကန့်အသတ်ရှိသည့် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများအားလုံး၏ အစုကို <math>\mathfrak{L}(V,W)</math> ဟု ခေါ်သည်။ အဆိုပါ အော်ပရေတာ စံနှုန်းဖြင့်ပင်လျှင် ၎င်းအစုကိုယ်တိုင်သည် စံနှုန်း ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ အကယ်၍ <math>W</math> သည် ပြည့်စုံသော ရပ်ဝန်း (complete space) ဖြစ်ပါက ၎င်းသည် ဘာနက်ခ် ရပ်ဝန်း (Banach space) တစ်ခုပင် ဖြစ်လာသည်။<ref>[[Dirk Werner (Mathematiker)|Dirk Werner]]: ''Funktionalanalysis.'' 7., korrigierte und erweiterte Auflage. Springer, 2011. ISBN 978-3-642-21016-7. Satz II.1.4.</ref> အကယ်၍ <math>V</math> နှင့် <math>W</math> တို့သည် ထပ်တူညီသည် (identical) ဆိုပါက ၎င်းကို <math>\mathfrak{L}(V)</math> ဟု အတိုချုံး၍ ရေးသားလေ့ရှိသည်။ <math>T</math> သည် <math>V</math> မှ <math>W</math> သို့သွားသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ အောက်ဖော်ပြပါ အချက်များသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီကြသည်။ (equivalent) #<math>T</math> သည် အကန့်အသတ်ရှိသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>\mathfrak{L}(V,W)</math> တွင် ပါဝင်သည်။ #<math>T</math> သည် <math>V</math> ပေါ်တွင် ညီညာစွာ အဆက်မပြတ် (uniformly continuous) ဖြစ်သည်။ #<math>T</math> သည် <math>V</math> ၏ အမှတ်တိုင်းတွင် အဆက်မပြတ် (continuous) ဖြစ်သည်။ #<math>T</math> သည် <math>V</math> ၏ အမှတ်တစ်ခုခုတွင် အဆက်မပြတ် ဖြစ်သည်။ #<math>T</math> သည် <math>0 \in V</math> တွင် အဆက်မပြတ် ဖြစ်သည်။ === အကန့်အသတ်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ ဥပမာများ === *<math>I_V \in \mathfrak{L}(V)</math> နှင့် <math>\|I_V\| = 1</math> ဖြစ်ပြီး <math>I_V</math> သည် <math>V</math> ပေါ်ရှိ ထပ်တူရ အော်ပရေတာ (identity operator) သည် အကန့်အသတ်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ ဖြစ်သည်။ *<math>P \in \mathfrak{L}(H)</math> နှင့် <math>\|P\| = 1</math> ဖြစ်ပြီး <math>P\ne0</math> သည် ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း (Hilbert space) <math>H</math> ပေါ်ရှိ ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း (orthogonal projection) နှင့် အကန့်အသတ်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ ဖြစ်သည်။ *<math>(n_k) \in \mathfrak{L}(l_p)</math> နှင့် <math>\textstyle \|(n_k)\| = \max_k |n_k|</math> ဖြစ်ပြီး ဤတွင် ကိန်းစဉ် (sequence) <math>(n_k)</math> သည် အကန့်အသတ်ရှိကာ ၎င်းကို <math>1 \leq p \leq \infty</math> ရှိသော ကိန်းစဉ် ရပ်ဝန်း (sequence space) <math>l_p</math> ပေါ်ရှိ ဒိုင်ယာဂွန်နယ် အော်ပရေတာ (diagonal operator) တစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူသည်။ *နေရာရွှေ့ အော်ပရေတာ (shift operator) <math>S \in \mathfrak{L}(l_p)</math> သည် အကန့်အသတ်ရှိပြီး <math>\|S\| = 1</math> ဖြစ်ကာ <math>S ((x_1, x_2, x_3, \dotsc)) := (0, x_1, x_2, x_3, \dotsc)</math> ဟု <math>1 \leq p \leq \infty</math> ရှိသော ကိန်းစဉ် ရပ်ဝန်း <math>l_p</math> ပေါ်တွင် သတ်မှတ်ထားသည်။ *<math>K</math> သည် ကျစ်လျစ်သော အစု (compact set) တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>\mathfrak{C}(K)</math> သည် <math>K</math> ပေါ်ရှိ စူပရီမမ် စံနှုန်း (supremum norm) တပ်ဆင်ထားသော အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) ၏ ဘာနက်ခ် ရပ်ဝန်း (Banach space) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် <math>f \in \mathfrak{C}(K)</math> ဖြစ်ပြီး မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ <math>T_f \colon \mathfrak{C}(K) \rightarrow \mathfrak{C}(K)</math> ကို မည်သည့် <math>k \in K</math> အတွက်မဆို <math>T_f (g) (k) := (fg) (k)</math> ဟု သတ်မှတ်ထားသည် ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ <math>T_f \in \mathfrak{L} ( \mathfrak{C}(K) )</math> ဖြစ်ပြီး <math>\|T_f\| = \|f\|_{\infty}</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\lbrack X, \mathfrak{B}, \mu \rbrack</math> သည် အတိုင်းအတာ ရပ်ဝန်း (measure space) တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>1 \leq p \leq \infty</math> အတွက် <math>L_p = L_p(X, \mathfrak{B}, \mu)</math> သည် <math>L^p</math>-စံနှုန်း (<math>L^p</math>-norm) တပ်ဆင်ထားသည့် <math>X</math> ပေါ်ရှိ <math>p</math>-ထပ်ကိန်း တင်၍ အင်တီဂရိတ်လုပ်၍ရသော အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ (measurable functions) ၏ ထပ်တူညီမှုအတန်းအစားများ (equivalence classes) ပါဝင်သော <math>L_p</math>-ရပ်ဝန်း (<math>L^p</math>-space) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် <math>f \in L_{\infty}</math> ဖြစ်ပြီး မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ <math>T_f \colon L_p \to L_p</math> ကို မည်သည့် <math>x \in X</math> အတွက်မဆို <math>T_f (g) (x) := (fg) (x)</math> ဟု သတ်မှတ်ထားသည် ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ <math>T_f \in \mathfrak{L} (L_p)</math> ဖြစ်ပြီး <math>\|T_f\| = \|f\|_{\infty}</math> ဖြစ်သည်။ == အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ == အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများကို လေ့လာရာတွင် ၎င်းတို့၏ အရင်းအမြစ် သို့မဟုတ် ဒိုမိန်း (domain) သည် လေ့လာနေသော ရပ်ဝန်း၏ ရပ်ဝန်းပိုင်း (subspace) တစ်ခုမျှသာဖြစ်သော အော်ပရေတာများကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်းများပေါ်ရှိ အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများအကြောင်း ပြောဆိုရာတွင် ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ရပ်ဝန်းပိုင်းဖြစ်သော ဟီလ်ဘတ်အကြို ရပ်ဝန်း (pre-Hilbert space) ကိုလည်း အရင်းအမြစ်အဖြစ် လက်ခံစဉ်းစားသည်။ ပိုမိုတိကျစွာ ဆိုရသော် ၎င်းတို့ကို ''သိပ်သည်းစွာ သတ်မှတ်ထားသော (densely defined)'' အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အဆိုပါ အော်ပရေတာကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပုံဖော်မှု (partial mapping) တစ်ခုအနေဖြင့် သတ်မှတ်ယူဆသည်။ အော်ပရေတာတစ်ခု၏ ဒိုမိန်းသည် မူလရပ်ဝန်း၏ သိပ်သည်းသော အစုပိုင်း (dense subset) တစ်ခုဖြစ်နေပါက ထိုအော်ပရေတာကို ''သိပ်သည်းစွာ သတ်မှတ်ထားသည်'' ဟု ခေါ်သည်။ ဒစ်ဖရန်ရှယ် အော်ပရေတာများ (differential operators) နှင့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုး ရောင်စဉ် (eigenvalue spectrum) အပြင် လေ့လာတိုင်းတာနိုင်သောအရာများဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာများ (observable algebras) ကို လေ့လာမှုများကြောင့် အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာများကို စိတ်ဝင်စားလာခဲ့သည်။ အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများထဲတွင် အပိတ် အော်ပရေတာများ (closed operators) သည် ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော အတန်းအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့မှာ <math>V \times W</math> ၏ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (product topology) တွင် ၎င်းတို့၏ ဂရပ် (graph) <math>\Gamma (A) := \{ (\phi , A \phi) : \phi \in D \}</math> သည် အပိတ်စု (closed set) ဖြစ်နေသော အော်ပရေတာ <math>A \colon V \rightarrow W</math> များပင်ဖြစ်သည်။ အပိတ် အော်ပရေတာများအတွက် ဥပမာအားဖြင့် ရောင်စဉ် (spectrum) ကို သတ်မှတ်နိုင်သည်။ အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာများဆိုင်ရာ သီအိုရီကို ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဂျွန် ဗွန်နျူမန်း (John von Neumann) က စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |author=J. v. Neumann |title=Über einen Satz von Herrn M. H. Stone |journal=The Annals of Mathematics |volume=33 |issue=3 |date=1932-07 |doi=10.2307/1968535 |jstor=1968535 |pages=567}}</ref><ref>{{cite journal |author=J. v. Neumann |title=Allgemeine Eigenwerttheorie Hermitescher Funktionaloperatoren |journal=Mathematische Annalen |volume=102 |issue=1 |date=1930-12 |issn=0025-5831 |doi=10.1007/BF01782338 |pages=49–131 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/BF01782338 |access-date=2022-11-10}}</ref> ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင်<ref>{{cite journal |author=M. H. Stone |title=Linear Transformations in Hilbert Space: III. Operational Methods and Group Theory |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=16 |issue=2 |date=1930-02 |issn=0027-8424 |doi=10.1073/pnas.16.2.172 |pages=172–175 |url=https://pnas.org/doi/full/10.1073/pnas.16.2.172 |access-date=2022-11-10}}</ref> ဗွန်နျူမန်းနှင့် သီးခြားလွတ်လပ်စွာပင် မာရှယ် ဟာဗေး စတုန်း (Marshall Harvey Stone) သည်လည်း အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာများဆိုင်ရာ သီအိုရီကို တီထွင်ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |author=Dirk Werner |title=Funktionalanalysis |publisher=Springer Berlin Heidelberg |location=Berlin, Heidelberg |date=2018 |series=Springer-Lehrbuch |isbn=978-3-662-55406-7 |doi=10.1007/978-3-662-55407-4 |pages=413ff. |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-662-55407-4 |access-date=2022-11-10}}</ref> === ဥပမာ === အပိုင်းအခြား (interval) <math>[a, b]</math> ပေါ်ရှိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ၏ ဘာနက်ခ် ရပ်ဝန်း (Banach space) <math>C[a, b]</math> ပေါ်တွင် ဒစ်ဖရန်ရှယ် အော်ပရေတာ (differential operator) <math> A f := f',</math> ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ၎င်း၏ အရင်းအမြစ် သို့မဟုတ် ဒိုမိန်း (domain) <math>\mathcal{D}(A)</math> အဖြစ် တစ်ကြိမ် အဆက်မပြတ် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော ဖန်ရှင်များ (continuously differentiable functions) ပါဝင်သည့် <math>\mathcal{D}(A):=C^{1}[a, b]</math> ကို ရွေးချယ်ပါက <math>A</math> သည် အကန့်အသတ်မရှိသော အပိတ် အော်ပရေတာတစ်ခု (closed operator) ဖြစ်သည်။ === အသုံးချမှုများ === *ဒစ်ဖရန်ရှယ် နှင့် မြှောက်ခြင်း အော်ပရေတာများ (multiplication operators) သည် ယေဘုယျအားဖြင့် အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာများ ဖြစ်ကြသည်။ *ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်ရှိ လေ့လာတိုင်းတာနိုင်သောအရာများ (observables) အား ကိုယ်စားပြုဖော်ပြရန်အတွက် အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများကို လိုအပ်သည်။ အကြောင်းမှာ အဆိုပါ လေ့လာတိုင်းတာနိုင်သောအရာများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အော်ပရေတာများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် အကန့်အသတ်မရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ == အော်ပရေတာ ရပ်ဝန်းများပေါ်ရှိ စုဆုံခြင်း သဘောတရားများ နှင့် တိုပေါ်လော်ဂျီများ == အခြေခံ ဗက်တာရပ်ဝန်းသည် အတိုင်းအတာ (dimension) <math>n</math> ရှိသော အတိုင်းအတာအကန့်အသတ်ရှိသည့် ရပ်ဝန်း (finite-dimensional space) ဖြစ်ပါက <math>L(V)</math> သည် အတိုင်းအတာ <math>n^2</math> ရှိသော ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုသို့သောအခြေအနေတွင် စံနှုန်းများ (norms) အားလုံးသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီကြသည် (equivalent)။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့သည် တူညီသော စုဆုံခြင်း သဘောတရား (convergence concept) နှင့် တူညီသော တိုပေါ်လော်ဂျီ (topology) ကို ပေးသည်။ သို့ရာတွင် အနန္တအတိုင်းအတာ (infinite-dimensional) တွင်မူ ထပ်တူမညီသော တိုပေါ်လော်ဂျီ အမျိုးမျိုး ရှိနေသည်။ <math>E</math> နှင့် <math>F</math> တို့သည် ဘာနက်ခ် ရပ်ဝန်းများဖြစ်ကြပြီး <math>(T_i)_{i \in I}</math> သည် <math>L(E,F)</math> အတွင်းရှိ ကိန်းစဉ် (sequence) တစ်ခု သို့မဟုတ် ကွန်ရက် (net) တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ === စံနှုန်း တိုပေါ်လော်ဂျီ === အောက်ပါအခြေအနေ မှန်ကန်လျှင်နှင့်မှသာလျှင် (if and only if) <math>T_i</math> သည် စံနှုန်း တိုပေါ်လော်ဂျီ (norm topology) တွင် <math>T</math> သို့ စုဆုံသည် (converges) ဟု သတ်မှတ်သည်။ :<math>\lim_{i} \|T - T_i\| = 0</math> စံနှုန်း တိုပေါ်လော်ဂျီ ဆိုသည်မှာ အဖွင့်စက်လုံးများ (open balls) ဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသော (generated) တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ === အားကောင်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ === အကယ်၍ ၎င်းသည် အမှတ်အလိုက် စုဆုံသည် (converges pointwise) ဆိုလျှင်နှင့်မှသာလျှင် <math>T_i</math> သည် ''အားကောင်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ (strong operator topology)'' တွင် <math>T</math> သို့ စုဆုံသည်ဟု သတ်မှတ်သည်။ :<math>\lim_i T_i x = Tx \quad \forall x \in E</math> အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ဖော်ပြရလျှင် အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ :<math>\lim_i \| T_i x - Tx \| = \lim_i \|(T_i - T)x\| = 0 \quad \forall x \in E</math> ယင်းနှင့်သက်ဆိုင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီမှာ အောက်ဖော်ပြပါ မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုများ အစုဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသော မူလ တိုပေါ်လော်ဂျီ (initial topology) ဖြစ်သည်။ :<math>\left\{ \begin{aligned} L(E,F) &\to F \\ T &\mapsto Tx \end{aligned} \ \Bigg| \ x \in E \right\}</math> ၎င်းသည် အဆိုပါ ပုံဖော်မှုများအားလုံးကို အဆက်မပြတ် ဖြစ်စေမည့် အသေးဆုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အားကောင်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသည့် <math>L(E,F)</math> သည် ဒေသအလိုက် ခုံးသော ရပ်ဝန်း (locally convex space) တစ်ခုဖြစ်သည်။ အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ဆိုရသော် အားကောင်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ ဆိုသည်မှာ <math>E</math> မှ <math>F</math> သို့သွားသော ဖန်ရှင်များအားလုံး၏ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (product topology) ကို မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများပေါ်တွင် ကန့်သတ်ယူဆောင်ထားခြင်း သာဖြစ်သည်။ === အားနည်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ === အောက်ပါအခြေအနေ မှန်ကန်လျှင်နှင့်မှသာလျှင် <math>T_i</math> သည် ''အားနည်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ (weak operator topology)'' တွင် <math>T</math> သို့ စုဆုံသည်ဟု သတ်မှတ်သည်။ :<math>\lim_i \varphi(T_i x) = \varphi(Tx) \quad \forall x \in E,\, \varphi \in F^*</math> အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ဖော်ပြရလျှင် အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ :<math>\lim_i |\varphi(T_i x - Tx)| = 0 \quad \forall x \in E,\, \varphi \in F^*</math> ဤနေရာတွင် <math>F^*</math> သည် <math>F</math> ၏ အဆက်မပြတ် ဒွန်တွဲ ရပ်ဝန်း (continuous dual space) ကို ရည်ညွှန်းသည်။ ယင်းနှင့်သက်ဆိုင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီမှာ အောက်ဖော်ပြပါ မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင်နယ်များ (linear functionals) အစုဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသော မူလ တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ :<math>\left\{ \begin{aligned} L(E,F) &\to \mathbb{C} \\ T &\mapsto \varphi(Tx) \end{aligned} \ \Bigg| \ x \in E,\, \varphi \in F^* \right\}</math> ၎င်းသည် အဆိုပါ ဖန်ရှင်နယ်များအားလုံးကို အဆက်မပြတ် ဖြစ်စေမည့် အသေးဆုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အားနည်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသည့် <math>L(E,F)</math> သည်လည်း ဒေသအလိုက် ခုံးသော ရပ်ဝန်း တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ === သင်ရိုးညွှန်းတမ်း စာအုပ်များ === * {{cite book |author=Hans Wilhelm Alt |title=Linear Functional Analysis |publisher=Springer London |location=London |year=2016 |language=en |series=Universitext |isbn=978-1-4471-7279-6 |doi=10.1007/978-1-4471-7280-2}} * {{cite book |author=Karl-Heinz Goldhorn, Hans-Peter Heinz, Margarita Kraus |title=Moderne mathematische Methoden der Physik – Band 1 |publisher=Springer Berlin Heidelberg |location=Berlin, Heidelberg |year=2009 |series=Springer-Lehrbuch |isbn=978-3-540-88543-6 |doi=10.1007/978-3-540-88544-3}} * {{cite book |author=Karl-Heinz Goldhorn, Hans-Peter Heinz, Margarita Kraus |title=Moderne mathematische Methoden der Physik – Band 2 |publisher=Springer Berlin Heidelberg |location=Berlin, Heidelberg |year=2010 |series=Springer-Lehrbuch |isbn=978-3-642-05184-5 |doi=10.1007/978-3-642-05185-2}} === မိုနိုဂရပ်များ === * {{cite book |author=[[Konrad Schmüdgen]] |title=Unbounded Self-adjoint Operators on Hilbert Space |publisher=Springer Netherlands |location=Dordrecht |year=2012 |series=[[Graduate Texts in Mathematics]] |volume=265 |isbn=978-94-007-4752-4 |doi=10.1007/978-94-007-4753-1}} * {{cite book |author=[[Albrecht Pietsch]] |title=History of Banach Spaces and Linear Operators |publisher=Birkhäuser Boston |location=Boston, MA |year=2007 |isbn=978-0-8176-4367-6 |doi=10.1007/978-0-8176-4596-0}} * {{cite book |author=[[Nelson Dunford]], [[Jacob T. Schwartz]] |title=Linear Operators 1 – General theory |publisher=Wiley Interscience Publishers |location=New York |year=1988 |language=en |series=Wiley Classics Library |isbn=978-0-471-60848-6 |url=https://archive.org/details/linearoperators0007dunf}} * {{cite book |author=[[Nelson Dunford]], [[Jacob T. Schwartz]] |title=Linear Operators 2 – Spectral Theory, Self Adjoint Operators in Hilbert Space |publisher=Wiley Interscience Publishers |location=New York |year=1988 |language=en |series=Wiley Classics Library |isbn=978-0-471-60847-9 |url=https://archive.org/details/linearoperators20000dunf}} * {{cite book |author=[[Nelson Dunford]], [[Jacob T. Schwartz]] |title=Linear Operators 3 – Spectral Operators |publisher=Wiley Interscience Publishers |location=New York |year=1988 |language=en |series=Wiley Classics Library |isbn=978-0-471-60846-2 |url=https://archive.org/details/linearoperators0000dunf_g4s9}} * {{cite book |author=[[Naum Iljitsch Achijeser|N.I. Achieser]], I.M. Glasmann |title=Theorie der linearen Operatoren im Hilbert-Raum |edition=6th |publisher=Akademie-Verlag |location=Berlin |year=1975}} * {{cite book |author=[[Gilbert Helmberg (Mathematiker)|Gilbert Helmberg]] |title=Introduction to Spectral Theory in Hilbert Space |editor=[[Hans Lauwerier|H. A. Lauwerier]], [[Warner T. Koiter|W. T. Koiter]] |publisher=North-Holland Publishing Company |location=London |year=1969 |language=en |series=Applied Mathematics and Mechanics |volume=6 |url=https://www.elsevier.com/books/introduction-to-spectral-theory-in-hilbert-space/lauwerier/978-0-7204-2356-3}} == ကိုးကားချက်များ == <references /> [[Category: ဖန်ရှင်နယ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] 4gsxgcq6qo76vuhnujik0fvosh607s5 1040536 1040535 2026-06-24T10:17:57Z Mkant00 135890 1040536 wikitext text/x-wiki '''မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ (linear operator)''' ဟူသော ဝေါဟာရကို သင်္ချာပညာရပ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သော ဖန်ရှင်နယ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (functional analysis) တွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ၎င်းသည် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု (linear mapping) ဟူသော ဝေါဟာရနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူညီသည်။ မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုဆိုသည်မှာ ဘုံ [[ဖီးလ်ဒ်]] (common field) တစ်ခုအပေါ် အခြေခံထားသော [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] (vector spaces) ကြားရှိ တည်ဆောက်ပုံကို ထိန်းသိမ်းထားသော ပုံဖော်မှု (structure-preserving mapping) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကိန်းစစ် (real numbers) သို့မဟုတ် ကိန်းထွေး (complex numbers) ဖီးလ်ဒ်များအပေါ် အခြေခံထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်းများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပြီး ၎င်းတို့တွင် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (topology) တပ်ဆင်ထားသောအခါ ၎င်းတို့ကို မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများဟု ပိုမိုသုံးနှုန်းလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဒေသအလိုက် ခုံးသော ရပ်ဝန်းများ (locally convex spaces)၊ [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] သတ်မှတ်ထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်းများ (normed vector spaces) နှင့် ဘာနက်ရပ်ဝန်းများ (Banach spaces) တို့တွင် ဤဝေါဟာရကို အသုံးပြုကြသည်။ အတိုင်းအတာအကန့်အသတ်ရှိသော ရပ်ဝန်းများ (finite-dimensional spaces) တွင် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများသည် အမြဲတမ်း အကန့်အသတ်ရှိသော (bounded) ဂုဏ်သတ္တိရှိသော်လည်း အနန္တအတိုင်းအတာရှိသော ရပ်ဝန်းများ (infinite-dimensional spaces) တွင်မူ အကန့်အသတ်မရှိသော (unbounded) မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ ပါဝင်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == === မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ (Linear operator) === <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့သည် ကိန်းစစ် သို့မဟုတ် ကိန်းထွေး [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ မည်သည့် <math>x, y \in X</math> နှင့် <math>\lambda \in \mathbb{R}</math> (သို့မဟုတ် <math>\lambda \in \mathbb{C}</math>) အတွက်မဆို အောက်ပါအခြေအနေများနှင့် ကိုက်ညီပါက <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော ပုံဖော်မှု <math>T</math> ကို မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာဟု ခေါ်သည်။ *<math>T</math> သည် တစ်ပြေးညီ (homogeneous) ဖြစ်သည်။ :<math>T (\lambda x) = \lambda T(x)</math> *<math>T</math> သည် အပေါင်းအခြေခံ (additive) ဖြစ်သည်။ :<math>T (x + y) = T(x) + T(y)</math> === ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ (Conjugate-linear operator) === <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့သည် ကိန်းထွေး ဗက်တာရပ်ဝန်းများ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ မည်သည့် <math>x, y \in X</math> နှင့် <math>\lambda \in \mathbb{C}</math> အတွက်မဆို အောက်ပါအခြေအနေများနှင့် ကိုက်ညီပါက <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော အော်ပရေတာ <math>T</math> ကို ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာဟု ခေါ်သည်။ *<math>T</math> သည် ကွန်ဂျူဂိတ်-တစ်ပြေးညီ (conjugate-homogeneous) ဖြစ်သည်။ :<math>T (\lambda x) = \overline{\lambda}T(x)</math> *<math>T</math> သည် အပေါင်းအခြေခံ ဖြစ်သည်။ :<math>T (x + y) = T(x) + T(y)</math> == ဥပမာများ (Examples) == === မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ (Linear operators) === * <math>A</math> သည် ကိန်းစစ် <math>n \times m</math> ကိန်းအုံ (matrix) တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု <math>A\colon x \mapsto Ax</math> သည် <math>\mathbb{R}^m</math> မှ <math>\mathbb{R}^n</math> သို့သွားသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ * သတ်မှတ်ထားသော [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] နှစ်ခုကြားရှိ မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ စုစည်းထားသော [[အစု]] (set) သည် အပေါင်း (addition) <math>(S+T)(x) := S(x) + T(x)</math> နှင့် စကေလာမြှောက်ခြင်း (scalar multiplication) <math>(\lambda S)(x) := \lambda S(x)</math> တို့ကို သတ်မှတ်လိုက်ခြင်းအားဖြင့် ၎င်းကိုယ်တိုင် ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ * [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်တစ်ခု]]အား ၎င်း၏ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်]] (derivative) သို့ ပို့ဆောင်ပေးသော <math>f \mapsto D f = f'</math> ဟူသည့် ဆင်းသက်ချက် အော်ပရေတာ (derivative operator) <math>D\colon C^1 \to C</math> သည် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ * <math>a < b</math> တို့သည် ကိန်းစစ်နှစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် (integrable function) တစ်ခုအား ကိန်းစစ်တစ်ခုသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော အော်ပရေတာ <math>\textstyle f \mapsto \int_a^b f(x) \mathrm{d}x</math> သည် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာဖြစ်သည်။ * ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုပေါ်ရှိ မည်သည့် မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင်နယ် (linear functional) မဆိုသည် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ === ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ (Conjugate-linear operator) === * <math>(H, \langle \cdot,\cdot\rangle_H)</math> သည် ကိန်းထွေး ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း (complex Hilbert space) တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>H'</math> သည် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ရပ်ဝန်း (dual space) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဖရေးရှေး-ရီးဇ် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု သီအိုရမ် (Fréchet-Riesz representation theorem) အရ မည်သည့် <math>f\in H'</math> အတွက်မဆိုနှင့် မည်သည့် <math>x\in H</math> တွင်မဆို <math>f(x)=\langle x,y_f\rangle_H</math> ဖြစ်စေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique) <math>y_f\in H</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ပုံဖော်မှု <math>H'\rightarrow H, f\mapsto y_f</math> သည် ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ ကိန်းထွေး အတွင်းမြှောက်လဒ် (complex inner product) <math>\langle \cdot,\cdot\rangle</math> သည် ဒုတိယ ကိန်းရှင် (variable) နေရာတွင် ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် ဖြစ်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ == အရေးပါမှု နှင့် အသုံးချမှုများ (Importance and Applications) == မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ၏ အရေးပါမှုမှာ ၎င်းတို့သည် အခြေခံရပ်ဝန်း၏ မျဉ်းဖြောင့် တည်ဆောက်ပုံ (linear structure) ကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့သည် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]]အကြားရှိ [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (homomorphisms) ဖြစ်ကြသည်။ မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများကို အောက်ပါနယ်ပယ်များတွင် အသုံးချသည်။ * အတိုင်းအတာသုံးခုရှိသော ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း (three-dimensional Euclidean space) တွင် ကိုဩဒိနိတ် အသွင်ပြောင်းခြင်း (coordinate transformation) များဖြစ်သည့် အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း (reflection)၊ လှည့်ခြင်း (rotation)၊ အရွယ်ပြောင်းခြင်း (stretching) နှင့် အတိုင်းအတာလေးခုရှိသော အာကာသအချိန် (four-dimensional spacetime) တွင် လိုရန့်ဇ် အသွင်ပြောင်းခြင်း (Lorentz transformation) တို့ကို ကိန်းအုံများ ဖြင့် ဖော်ပြရာတွင် အသုံးပြုသည်။ * ကွမ်တမ် မက္ကင်းနစ် (quantum mechanics) တွင် လေ့လာတိုင်းတာနိုင်သော အရာများ (observables) ကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြရာတွင်လည်းကောင်း၊ ရှရိုဒင်းဂါး ညီမျှခြင်း (Schrödinger equation) ရှိ ဟာမီတန်-အော်ပရေတာ (Hamiltonian operator) <math>H</math> ဖြင့် ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်ဆိုင်ရာ စနစ်တစ်ခု၏ ရွေ့လျားပြောင်းလဲမှု (dynamics) ကို ဖော်ပြရာတွင်လည်းကောင်း အသုံးပြုသည်။ * ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း နှင့် အင်တီဂရယ် ညီမျှခြင်းများ (differential and integral equations) အတွက် အဖြေရှာခြင်း သီအိုရီများ (solution theories) တည်ဆောက်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။ ဤသို့တည်ဆောက်ရာတွင် ဆိုဘိုလတ်ဗ် ရပ်ဝန်း (Sobolev space) နှင့် ဖြန့်ဝေမှု သီအိုရီ (distribution theory) အစရှိသည်တို့ကို အသုံးပြုကြသည်။ == အကန့်အသတ်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ == === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ === <math>V</math> နှင့် <math>W</math> တို့သည် စံနှုန်း ဗက်တာရပ်ဝန်းများ (normed vector spaces) ဖြစ်ကြပြီး <math>A\colon V\to W</math> သည် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>A</math> ၏ ''အော်ပရေတာ စံနှုန်း (operator norm)'' ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ :<math> \|A\| := \inf\{ M \geq 0, \; \|Ax \|_W \leq M \|x\|_V \text{ for all } x \in V\} </math> ယင်းကိန်းသေ (constant) အတွက် အောက်ပါ ညီမျှခြင်းများ မှန်ကန်သည်။ :<math> \|A\| = \sup_{x \in V, \; x \neq 0} \frac{\|Ax\|_W}{\|x\|_V}= \sup_{\|x\|_V \leq 1} \|Ax\|_W = \sup_{\|x\|_V = 1} \|Ax\|_W </math> အဆိုပါ အော်ပရေတာ စံနှုန်းသည် အဆုံးရှိပါက (finite) ထိုအော်ပရေတာကို အကန့်အသတ်ရှိသော အော်ပရေတာ (bounded operator) ဟု ခေါ်သည်။ အကယ်၍ အဆုံးမရှိပါက အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာ (unbounded operator) ဟု ခေါ်သည်။ စံနှုန်း ရပ်ဝန်း <math>V</math> မှ စံနှုန်း ရပ်ဝန်း <math>W</math> သို့သွားသော အကန့်အသတ်ရှိသည့် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများအားလုံး၏ အစုကို <math>\mathfrak{L}(V,W)</math> ဟု ခေါ်သည်။ အဆိုပါ အော်ပရေတာ စံနှုန်းဖြင့်ပင်လျှင် ၎င်းအစုကိုယ်တိုင်သည် စံနှုန်း ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ အကယ်၍ <math>W</math> သည် ပြည့်စုံသော ရပ်ဝန်း (complete space) ဖြစ်ပါက ၎င်းသည် ဘာနက်ခ် ရပ်ဝန်း (Banach space) တစ်ခုပင် ဖြစ်လာသည်။<ref>[[Dirk Werner (Mathematiker)|Dirk Werner]]: ''Funktionalanalysis.'' 7., korrigierte und erweiterte Auflage. Springer, 2011. ISBN 978-3-642-21016-7. Satz II.1.4.</ref> အကယ်၍ <math>V</math> နှင့် <math>W</math> တို့သည် ထပ်တူညီသည် (identical) ဆိုပါက ၎င်းကို <math>\mathfrak{L}(V)</math> ဟု အတိုချုံး၍ ရေးသားလေ့ရှိသည်။ <math>T</math> သည် <math>V</math> မှ <math>W</math> သို့သွားသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ အောက်ဖော်ပြပါ အချက်များသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီကြသည်။ (equivalent) #<math>T</math> သည် အကန့်အသတ်ရှိသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>\mathfrak{L}(V,W)</math> တွင် ပါဝင်သည်။ #<math>T</math> သည် <math>V</math> ပေါ်တွင် ညီညာစွာ အဆက်မပြတ် (uniformly continuous) ဖြစ်သည်။ #<math>T</math> သည် <math>V</math> ၏ အမှတ်တိုင်းတွင် အဆက်မပြတ် (continuous) ဖြစ်သည်။ #<math>T</math> သည် <math>V</math> ၏ အမှတ်တစ်ခုခုတွင် အဆက်မပြတ် ဖြစ်သည်။ #<math>T</math> သည် <math>0 \in V</math> တွင် အဆက်မပြတ် ဖြစ်သည်။ === အကန့်အသတ်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ ဥပမာများ === *<math>I_V \in \mathfrak{L}(V)</math> နှင့် <math>\|I_V\| = 1</math> ဖြစ်ပြီး <math>I_V</math> သည် <math>V</math> ပေါ်ရှိ ထပ်တူရ အော်ပရေတာ (identity operator) သည် အကန့်အသတ်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ ဖြစ်သည်။ *<math>P \in \mathfrak{L}(H)</math> နှင့် <math>\|P\| = 1</math> ဖြစ်ပြီး <math>P\ne0</math> သည် ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း (Hilbert space) <math>H</math> ပေါ်ရှိ ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း (orthogonal projection) နှင့် အကန့်အသတ်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ ဖြစ်သည်။ *<math>(n_k) \in \mathfrak{L}(l_p)</math> နှင့် <math>\textstyle \|(n_k)\| = \max_k |n_k|</math> ဖြစ်ပြီး ဤတွင် ကိန်းစဉ် (sequence) <math>(n_k)</math> သည် အကန့်အသတ်ရှိကာ ၎င်းကို <math>1 \leq p \leq \infty</math> ရှိသော ကိန်းစဉ် ရပ်ဝန်း (sequence space) <math>l_p</math> ပေါ်ရှိ ဒိုင်ယာဂွန်နယ် အော်ပရေတာ (diagonal operator) တစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူသည်။ *နေရာရွှေ့ အော်ပရေတာ (shift operator) <math>S \in \mathfrak{L}(l_p)</math> သည် အကန့်အသတ်ရှိပြီး <math>\|S\| = 1</math> ဖြစ်ကာ <math>S ((x_1, x_2, x_3, \dotsc)) := (0, x_1, x_2, x_3, \dotsc)</math> ဟု <math>1 \leq p \leq \infty</math> ရှိသော ကိန်းစဉ် ရပ်ဝန်း <math>l_p</math> ပေါ်တွင် သတ်မှတ်ထားသည်။ *<math>K</math> သည် ကျစ်လျစ်သော အစု (compact set) တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>\mathfrak{C}(K)</math> သည် <math>K</math> ပေါ်ရှိ စူပရီမမ် စံနှုန်း (supremum norm) တပ်ဆင်ထားသော အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) ၏ ဘာနက်ခ် ရပ်ဝန်း (Banach space) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် <math>f \in \mathfrak{C}(K)</math> ဖြစ်ပြီး မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ <math>T_f \colon \mathfrak{C}(K) \rightarrow \mathfrak{C}(K)</math> ကို မည်သည့် <math>k \in K</math> အတွက်မဆို <math>T_f (g) (k) := (fg) (k)</math> ဟု သတ်မှတ်ထားသည် ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ <math>T_f \in \mathfrak{L} ( \mathfrak{C}(K) )</math> ဖြစ်ပြီး <math>\|T_f\| = \|f\|_{\infty}</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\lbrack X, \mathfrak{B}, \mu \rbrack</math> သည် အတိုင်းအတာ ရပ်ဝန်း (measure space) တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>1 \leq p \leq \infty</math> အတွက် <math>L_p = L_p(X, \mathfrak{B}, \mu)</math> သည် <math>L^p</math>-စံနှုန်း (<math>L^p</math>-norm) တပ်ဆင်ထားသည့် <math>X</math> ပေါ်ရှိ <math>p</math>-ထပ်ကိန်း တင်၍ အင်တီဂရိတ်လုပ်၍ရသော အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ (measurable functions) ၏ ထပ်တူညီမှုအတန်းအစားများ (equivalence classes) ပါဝင်သော <math>L_p</math>-ရပ်ဝန်း (<math>L^p</math>-space) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် <math>f \in L_{\infty}</math> ဖြစ်ပြီး မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ <math>T_f \colon L_p \to L_p</math> ကို မည်သည့် <math>x \in X</math> အတွက်မဆို <math>T_f (g) (x) := (fg) (x)</math> ဟု သတ်မှတ်ထားသည် ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ <math>T_f \in \mathfrak{L} (L_p)</math> ဖြစ်ပြီး <math>\|T_f\| = \|f\|_{\infty}</math> ဖြစ်သည်။ == အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ == အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများကို လေ့လာရာတွင် ၎င်းတို့၏ အရင်းအမြစ် သို့မဟုတ် ဒိုမိန်း (domain) သည် လေ့လာနေသော ရပ်ဝန်း၏ ရပ်ဝန်းပိုင်း (subspace) တစ်ခုမျှသာဖြစ်သော အော်ပရေတာများကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်းများပေါ်ရှိ အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများအကြောင်း ပြောဆိုရာတွင် ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ရပ်ဝန်းပိုင်းဖြစ်သော ဟီလ်ဘတ်အကြို ရပ်ဝန်း (pre-Hilbert space) ကိုလည်း အရင်းအမြစ်အဖြစ် လက်ခံစဉ်းစားသည်။ ပိုမိုတိကျစွာ ဆိုရသော် ၎င်းတို့ကို ''သိပ်သည်းစွာ သတ်မှတ်ထားသော (densely defined)'' အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အဆိုပါ အော်ပရေတာကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပုံဖော်မှု (partial mapping) တစ်ခုအနေဖြင့် သတ်မှတ်ယူဆသည်။ အော်ပရေတာတစ်ခု၏ ဒိုမိန်းသည် မူလရပ်ဝန်း၏ သိပ်သည်းသော အစုပိုင်း (dense subset) တစ်ခုဖြစ်နေပါက ထိုအော်ပရေတာကို ''သိပ်သည်းစွာ သတ်မှတ်ထားသည်'' ဟု ခေါ်သည်။ ဒစ်ဖရန်ရှယ် အော်ပရေတာများ (differential operators) နှင့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုး ရောင်စဉ် (eigenvalue spectrum) အပြင် လေ့လာတိုင်းတာနိုင်သောအရာများဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာများ (observable algebras) ကို လေ့လာမှုများကြောင့် အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာများကို စိတ်ဝင်စားလာခဲ့သည်။ အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများထဲတွင် အပိတ် အော်ပရေတာများ (closed operators) သည် ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော အတန်းအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့မှာ <math>V \times W</math> ၏ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (product topology) တွင် ၎င်းတို့၏ ဂရပ် (graph) <math>\Gamma (A) := \{ (\phi , A \phi) : \phi \in D \}</math> သည် အပိတ်စု (closed set) ဖြစ်နေသော အော်ပရေတာ <math>A \colon V \rightarrow W</math> များပင်ဖြစ်သည်။ အပိတ် အော်ပရေတာများအတွက် ဥပမာအားဖြင့် ရောင်စဉ် (spectrum) ကို သတ်မှတ်နိုင်သည်။ အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာများဆိုင်ရာ သီအိုရီကို ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဂျွန် ဗွန်နျူမန်း (John von Neumann) က စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |author=J. v. Neumann |title=Über einen Satz von Herrn M. H. Stone |journal=The Annals of Mathematics |volume=33 |issue=3 |date=1932-07 |doi=10.2307/1968535 |jstor=1968535 |pages=567}}</ref><ref>{{cite journal |author=J. v. Neumann |title=Allgemeine Eigenwerttheorie Hermitescher Funktionaloperatoren |journal=Mathematische Annalen |volume=102 |issue=1 |date=1930-12 |issn=0025-5831 |doi=10.1007/BF01782338 |pages=49–131 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/BF01782338 |access-date=2022-11-10}}</ref> ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင်<ref>{{cite journal |author=M. H. Stone |title=Linear Transformations in Hilbert Space: III. Operational Methods and Group Theory |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=16 |issue=2 |date=1930-02 |issn=0027-8424 |doi=10.1073/pnas.16.2.172 |pages=172–175 |url=https://pnas.org/doi/full/10.1073/pnas.16.2.172 |access-date=2022-11-10}}</ref> ဗွန်နျူမန်းနှင့် သီးခြားလွတ်လပ်စွာပင် မာရှယ် ဟာဗေး စတုန်း (Marshall Harvey Stone) သည်လည်း အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာများဆိုင်ရာ သီအိုရီကို တီထွင်ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |author=Dirk Werner |title=Funktionalanalysis |publisher=Springer Berlin Heidelberg |location=Berlin, Heidelberg |date=2018 |series=Springer-Lehrbuch |isbn=978-3-662-55406-7 |doi=10.1007/978-3-662-55407-4 |pages=413ff. |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-662-55407-4 |access-date=2022-11-10}}</ref> === ဥပမာ === အပိုင်းအခြား (interval) <math>[a, b]</math> ပေါ်ရှိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ၏ ဘာနက်ခ် ရပ်ဝန်း (Banach space) <math>C[a, b]</math> ပေါ်တွင် ဒစ်ဖရန်ရှယ် အော်ပရေတာ (differential operator) <math> A f := f',</math> ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ၎င်း၏ အရင်းအမြစ် သို့မဟုတ် ဒိုမိန်း (domain) <math>\mathcal{D}(A)</math> အဖြစ် တစ်ကြိမ် အဆက်မပြတ် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော ဖန်ရှင်များ (continuously differentiable functions) ပါဝင်သည့် <math>\mathcal{D}(A):=C^{1}[a, b]</math> ကို ရွေးချယ်ပါက <math>A</math> သည် အကန့်အသတ်မရှိသော အပိတ် အော်ပရေတာတစ်ခု (closed operator) ဖြစ်သည်။ === အသုံးချမှုများ === *ဒစ်ဖရန်ရှယ် နှင့် မြှောက်ခြင်း အော်ပရေတာများ (multiplication operators) သည် ယေဘုယျအားဖြင့် အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာများ ဖြစ်ကြသည်။ *ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်ရှိ လေ့လာတိုင်းတာနိုင်သောအရာများ (observables) အား ကိုယ်စားပြုဖော်ပြရန်အတွက် အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများကို လိုအပ်သည်။ အကြောင်းမှာ အဆိုပါ လေ့လာတိုင်းတာနိုင်သောအရာများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အော်ပရေတာများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် အကန့်အသတ်မရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ == အော်ပရေတာ ရပ်ဝန်းများပေါ်ရှိ စုဆုံခြင်း သဘောတရားများ နှင့် တိုပေါ်လော်ဂျီများ == အခြေခံ ဗက်တာရပ်ဝန်းသည် အတိုင်းအတာ (dimension) <math>n</math> ရှိသော အတိုင်းအတာအကန့်အသတ်ရှိသည့် ရပ်ဝန်း (finite-dimensional space) ဖြစ်ပါက <math>L(V)</math> သည် အတိုင်းအတာ <math>n^2</math> ရှိသော ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုသို့သောအခြေအနေတွင် စံနှုန်းများ (norms) အားလုံးသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီကြသည် (equivalent)။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့သည် တူညီသော စုဆုံခြင်း သဘောတရား (convergence concept) နှင့် တူညီသော တိုပေါ်လော်ဂျီ (topology) ကို ပေးသည်။ သို့ရာတွင် အနန္တအတိုင်းအတာ (infinite-dimensional) တွင်မူ ထပ်တူမညီသော တိုပေါ်လော်ဂျီ အမျိုးမျိုး ရှိနေသည်။ <math>E</math> နှင့် <math>F</math> တို့သည် ဘာနက်ခ် ရပ်ဝန်းများဖြစ်ကြပြီး <math>(T_i)_{i \in I}</math> သည် <math>L(E,F)</math> အတွင်းရှိ ကိန်းစဉ် (sequence) တစ်ခု သို့မဟုတ် ကွန်ရက် (net) တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ === စံနှုန်း တိုပေါ်လော်ဂျီ === အောက်ပါအခြေအနေ မှန်ကန်လျှင်နှင့်မှသာလျှင် (if and only if) <math>T_i</math> သည် စံနှုန်း တိုပေါ်လော်ဂျီ (norm topology) တွင် <math>T</math> သို့ စုဆုံသည် (converges) ဟု သတ်မှတ်သည်။ :<math>\lim_{i} \|T - T_i\| = 0</math> စံနှုန်း တိုပေါ်လော်ဂျီ ဆိုသည်မှာ အဖွင့်စက်လုံးများ (open balls) ဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသော (generated) တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ === အားကောင်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ === အကယ်၍ ၎င်းသည် အမှတ်အလိုက် စုဆုံသည် (converges pointwise) ဆိုလျှင်နှင့်မှသာလျှင် <math>T_i</math> သည် ''အားကောင်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ (strong operator topology)'' တွင် <math>T</math> သို့ စုဆုံသည်ဟု သတ်မှတ်သည်။ :<math>\lim_i T_i x = Tx \quad \forall x \in E</math> အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ဖော်ပြရလျှင် အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ :<math>\lim_i \| T_i x - Tx \| = \lim_i \|(T_i - T)x\| = 0 \quad \forall x \in E</math> ယင်းနှင့်သက်ဆိုင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီမှာ အောက်ဖော်ပြပါ မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုများ အစုဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသော မူလ တိုပေါ်လော်ဂျီ (initial topology) ဖြစ်သည်။ :<math>\left\{ \begin{aligned} L(E,F) &\to F \\ T &\mapsto Tx \end{aligned} \ \Bigg| \ x \in E \right\}</math> ၎င်းသည် အဆိုပါ ပုံဖော်မှုများအားလုံးကို အဆက်မပြတ် ဖြစ်စေမည့် အသေးဆုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အားကောင်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသည့် <math>L(E,F)</math> သည် ဒေသအလိုက် ခုံးသော ရပ်ဝန်း (locally convex space) တစ်ခုဖြစ်သည်။ အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ဆိုရသော် အားကောင်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ ဆိုသည်မှာ <math>E</math> မှ <math>F</math> သို့သွားသော ဖန်ရှင်များအားလုံး၏ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (product topology) ကို မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများပေါ်တွင် ကန့်သတ်ယူဆောင်ထားခြင်း သာဖြစ်သည်။ === အားနည်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ === အောက်ပါအခြေအနေ မှန်ကန်လျှင်နှင့်မှသာလျှင် <math>T_i</math> သည် ''အားနည်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ (weak operator topology)'' တွင် <math>T</math> သို့ စုဆုံသည်ဟု သတ်မှတ်သည်။ :<math>\lim_i \varphi(T_i x) = \varphi(Tx) \quad \forall x \in E,\, \varphi \in F^*</math> အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ဖော်ပြရလျှင် အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ :<math>\lim_i |\varphi(T_i x - Tx)| = 0 \quad \forall x \in E,\, \varphi \in F^*</math> ဤနေရာတွင် <math>F^*</math> သည် <math>F</math> ၏ အဆက်မပြတ် ဒွန်တွဲ ရပ်ဝန်း (continuous dual space) ကို ရည်ညွှန်းသည်။ ယင်းနှင့်သက်ဆိုင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီမှာ အောက်ဖော်ပြပါ မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင်နယ်များ (linear functionals) အစုဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသော မူလ တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ :<math>\left\{ \begin{aligned} L(E,F) &\to \mathbb{C} \\ T &\mapsto \varphi(Tx) \end{aligned} \ \Bigg| \ x \in E,\, \varphi \in F^* \right\}</math> ၎င်းသည် အဆိုပါ ဖန်ရှင်နယ်များအားလုံးကို အဆက်မပြတ် ဖြစ်စေမည့် အသေးဆုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အားနည်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသည့် <math>L(E,F)</math> သည်လည်း ဒေသအလိုက် ခုံးသော ရပ်ဝန်း တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ === သင်ရိုးညွှန်းတမ်း စာအုပ်များ === * {{cite book |author=Hans Wilhelm Alt |title=Linear Functional Analysis |publisher=Springer London |location=London |year=2016 |language=en |series=Universitext |isbn=978-1-4471-7279-6 |doi=10.1007/978-1-4471-7280-2}} * {{cite book |author=Karl-Heinz Goldhorn, Hans-Peter Heinz, Margarita Kraus |title=Moderne mathematische Methoden der Physik – Band 1 |publisher=Springer Berlin Heidelberg |location=Berlin, Heidelberg |year=2009 |series=Springer-Lehrbuch |isbn=978-3-540-88543-6 |doi=10.1007/978-3-540-88544-3}} * {{cite book |author=Karl-Heinz Goldhorn, Hans-Peter Heinz, Margarita Kraus |title=Moderne mathematische Methoden der Physik – Band 2 |publisher=Springer Berlin Heidelberg |location=Berlin, Heidelberg |year=2010 |series=Springer-Lehrbuch |isbn=978-3-642-05184-5 |doi=10.1007/978-3-642-05185-2}} === မိုနိုဂရပ်များ === * {{cite book |author=[[Konrad Schmüdgen]] |title=Unbounded Self-adjoint Operators on Hilbert Space |publisher=Springer Netherlands |location=Dordrecht |year=2012 |series=[[Graduate Texts in Mathematics]] |volume=265 |isbn=978-94-007-4752-4 |doi=10.1007/978-94-007-4753-1}} * {{cite book |author=[[Albrecht Pietsch]] |title=History of Banach Spaces and Linear Operators |publisher=Birkhäuser Boston |location=Boston, MA |year=2007 |isbn=978-0-8176-4367-6 |doi=10.1007/978-0-8176-4596-0}} * {{cite book |author=[[Nelson Dunford]], [[Jacob T. Schwartz]] |title=Linear Operators 1 – General theory |publisher=Wiley Interscience Publishers |location=New York |year=1988 |language=en |series=Wiley Classics Library |isbn=978-0-471-60848-6 |url=https://archive.org/details/linearoperators0007dunf}} * {{cite book |author=[[Nelson Dunford]], [[Jacob T. Schwartz]] |title=Linear Operators 2 – Spectral Theory, Self Adjoint Operators in Hilbert Space |publisher=Wiley Interscience Publishers |location=New York |year=1988 |language=en |series=Wiley Classics Library |isbn=978-0-471-60847-9 |url=https://archive.org/details/linearoperators20000dunf}} * {{cite book |author=[[Nelson Dunford]], [[Jacob T. Schwartz]] |title=Linear Operators 3 – Spectral Operators |publisher=Wiley Interscience Publishers |location=New York |year=1988 |language=en |series=Wiley Classics Library |isbn=978-0-471-60846-2 |url=https://archive.org/details/linearoperators0000dunf_g4s9}} * {{cite book |author=[[Naum Iljitsch Achijeser|N.I. Achieser]], I.M. Glasmann |title=Theorie der linearen Operatoren im Hilbert-Raum |edition=6th |publisher=Akademie-Verlag |location=Berlin |year=1975}} * {{cite book |author=[[Gilbert Helmberg (Mathematiker)|Gilbert Helmberg]] |title=Introduction to Spectral Theory in Hilbert Space |editor=[[Hans Lauwerier|H. A. Lauwerier]], [[Warner T. Koiter|W. T. Koiter]] |publisher=North-Holland Publishing Company |location=London |year=1969 |language=en |series=Applied Mathematics and Mechanics |volume=6 |url=https://www.elsevier.com/books/introduction-to-spectral-theory-in-hilbert-space/lauwerier/978-0-7204-2356-3}} == ကိုးကားချက်များ == <references /> [[Category: ဖန်ရှင်နယ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] 50iq2bhu3lcqzfptvde97andu0537ff 1040537 1040536 2026-06-24T10:22:55Z Mkant00 135890 1040537 wikitext text/x-wiki '''မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ (linear operator)''' ဟူသော ဝေါဟာရကို သင်္ချာပညာရပ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သော ဖန်ရှင်နယ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (functional analysis) တွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ၎င်းသည် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု (linear mapping) ဟူသော ဝေါဟာရနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူညီသည်။ မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုဆိုသည်မှာ ဘုံ [[ဖီးလ်ဒ်]] (common field) တစ်ခုအပေါ် အခြေခံထားသော [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] (vector spaces) ကြားရှိ တည်ဆောက်ပုံကို ထိန်းသိမ်းထားသော ပုံဖော်မှု (structure-preserving mapping) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကိန်းစစ် (real numbers) သို့မဟုတ် ကိန်းထွေး (complex numbers) ဖီးလ်ဒ်များအပေါ် အခြေခံထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်းများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပြီး ၎င်းတို့တွင် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (topology) တပ်ဆင်ထားသောအခါ ၎င်းတို့ကို မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများဟု ပိုမိုသုံးနှုန်းလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဒေသအလိုက် ခုံးသော ရပ်ဝန်းများ (locally convex spaces)၊ [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] သတ်မှတ်ထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်းများ (normed vector spaces) နှင့် ဘာနက်ရပ်ဝန်းများ (Banach spaces) တို့တွင် ဤဝေါဟာရကို အသုံးပြုကြသည်။ အတိုင်းအတာအကန့်အသတ်ရှိသော ရပ်ဝန်းများ (finite-dimensional spaces) တွင် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများသည် အမြဲတမ်း အကန့်အသတ်ရှိသော (bounded) ဂုဏ်သတ္တိရှိသော်လည်း အနန္တအတိုင်းအတာရှိသော ရပ်ဝန်းများ (infinite-dimensional spaces) တွင်မူ အကန့်အသတ်မရှိသော (unbounded) မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ ပါဝင်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == === မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ (Linear operator) === <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့သည် ကိန်းစစ် သို့မဟုတ် ကိန်းထွေး [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ မည်သည့် <math>x, y \in X</math> နှင့် <math>\lambda \in \mathbb{R}</math> (သို့မဟုတ် <math>\lambda \in \mathbb{C}</math>) အတွက်မဆို အောက်ပါအခြေအနေများနှင့် ကိုက်ညီပါက <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော ပုံဖော်မှု <math>T</math> ကို မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာဟု ခေါ်သည်။ *<math>T</math> သည် တစ်ပြေးညီ (homogeneous) ဖြစ်သည်။ :<math>T (\lambda x) = \lambda T(x)</math> *<math>T</math> သည် အပေါင်းအခြေခံ (additive) ဖြစ်သည်။ :<math>T (x + y) = T(x) + T(y)</math> === ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ (Conjugate-linear operator) === <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့သည် ကိန်းထွေး ဗက်တာရပ်ဝန်းများ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ မည်သည့် <math>x, y \in X</math> နှင့် <math>\lambda \in \mathbb{C}</math> အတွက်မဆို အောက်ပါအခြေအနေများနှင့် ကိုက်ညီပါက <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော အော်ပရေတာ <math>T</math> ကို ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာဟု ခေါ်သည်။ *<math>T</math> သည် ကွန်ဂျူဂိတ်-တစ်ပြေးညီ (conjugate-homogeneous) ဖြစ်သည်။ :<math>T (\lambda x) = \overline{\lambda}T(x)</math> *<math>T</math> သည် အပေါင်းအခြေခံ ဖြစ်သည်။ :<math>T (x + y) = T(x) + T(y)</math> == ဥပမာများ (Examples) == === မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ (Linear operators) === * <math>A</math> သည် ကိန်းစစ် <math>n \times m</math> ကိန်းအုံ (matrix) တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု <math>A\colon x \mapsto Ax</math> သည် <math>\mathbb{R}^m</math> မှ <math>\mathbb{R}^n</math> သို့သွားသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ * သတ်မှတ်ထားသော [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] နှစ်ခုကြားရှိ မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ စုစည်းထားသော [[အစု]] (set) သည် အပေါင်း (addition) <math>(S+T)(x) := S(x) + T(x)</math> နှင့် စကေလာမြှောက်ခြင်း (scalar multiplication) <math>(\lambda S)(x) := \lambda S(x)</math> တို့ကို သတ်မှတ်လိုက်ခြင်းအားဖြင့် ၎င်းကိုယ်တိုင် ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ * [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်တစ်ခု]]အား ၎င်း၏ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်]] (derivative) သို့ ပို့ဆောင်ပေးသော <math>f \mapsto D f = f'</math> ဟူသည့် ဆင်းသက်ချက် အော်ပရေတာ (derivative operator) <math>D\colon C^1 \to C</math> သည် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ * <math>a < b</math> တို့သည် ကိန်းစစ်နှစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် (integrable function) တစ်ခုအား ကိန်းစစ်တစ်ခုသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော အော်ပရေတာ <math>\textstyle f \mapsto \int_a^b f(x) \mathrm{d}x</math> သည် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာဖြစ်သည်။ * ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုပေါ်ရှိ မည်သည့် မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင်နယ် (linear functional) မဆိုသည် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ === ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ (Conjugate-linear operator) === * <math>(H, \langle \cdot,\cdot\rangle_H)</math> သည် ကိန်းထွေး ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း (complex Hilbert space) တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>H'</math> သည် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ရပ်ဝန်း (dual space) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဖရေးရှေး-ရီးဇ် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု သီအိုရမ် (Fréchet-Riesz representation theorem) အရ မည်သည့် <math>f\in H'</math> အတွက်မဆိုနှင့် မည်သည့် <math>x\in H</math> တွင်မဆို <math>f(x)=\langle x,y_f\rangle_H</math> ဖြစ်စေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique) <math>y_f\in H</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ပုံဖော်မှု <math>H'\rightarrow H, f\mapsto y_f</math> သည် ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ ကိန်းထွေး အတွင်းမြှောက်လဒ် (complex inner product) <math>\langle \cdot,\cdot\rangle</math> သည် ဒုတိယ ကိန်းရှင် (variable) နေရာတွင် ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် ဖြစ်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ == အရေးပါမှု နှင့် အသုံးချမှုများ (Importance and Applications) == မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ၏ အရေးပါမှုမှာ ၎င်းတို့သည် အခြေခံရပ်ဝန်း၏ မျဉ်းဖြောင့် တည်ဆောက်ပုံ (linear structure) ကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့သည် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]]အကြားရှိ [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (homomorphisms) ဖြစ်ကြသည်။ မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများကို အောက်ပါနယ်ပယ်များတွင် အသုံးချသည်။ * အတိုင်းအတာသုံးခုရှိသော ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း (three-dimensional Euclidean space) တွင် ကိုဩဒိနိတ် အသွင်ပြောင်းခြင်း (coordinate transformation) များဖြစ်သည့် အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း (reflection)၊ လှည့်ခြင်း (rotation)၊ အရွယ်ပြောင်းခြင်း (stretching) နှင့် အတိုင်းအတာလေးခုရှိသော အာကာသအချိန် (four-dimensional spacetime) တွင် လိုရန့်ဇ် အသွင်ပြောင်းခြင်း (Lorentz transformation) တို့ကို ကိန်းအုံများ ဖြင့် ဖော်ပြရာတွင် အသုံးပြုသည်။ * ကွမ်တမ် မက္ကင်းနစ် (quantum mechanics) တွင် လေ့လာတိုင်းတာနိုင်သော အရာများ (observables) ကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြရာတွင်လည်းကောင်း၊ ရှရိုဒင်းဂါး ညီမျှခြင်း (Schrödinger equation) ရှိ ဟာမီတန်-အော်ပရေတာ (Hamiltonian operator) <math>H</math> ဖြင့် ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်ဆိုင်ရာ စနစ်တစ်ခု၏ ရွေ့လျားပြောင်းလဲမှု (dynamics) ကို ဖော်ပြရာတွင်လည်းကောင်း အသုံးပြုသည်။ * ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း နှင့် အင်တီဂရယ် ညီမျှခြင်းများ (differential and integral equations) အတွက် အဖြေရှာခြင်း သီအိုရီများ (solution theories) တည်ဆောက်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။ ဤသို့တည်ဆောက်ရာတွင် ဆိုဘိုလတ်ဗ် ရပ်ဝန်း (Sobolev space) နှင့် ဖြန့်ဝေမှု သီအိုရီ (distribution theory) အစရှိသည်တို့ကို အသုံးပြုကြသည်။ == အကန့်အသတ်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ == === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ === <math>V</math> နှင့် <math>W</math> တို့သည် စံနှုန်း ဗက်တာရပ်ဝန်းများ (normed vector spaces) ဖြစ်ကြပြီး <math>A\colon V\to W</math> သည် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>A</math> ၏ ''အော်ပရေတာ စံနှုန်း (operator norm)'' ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ :<math> \|A\| := \inf\{ M \geq 0, \; \|Ax \|_W \leq M \|x\|_V \text{ for all } x \in V\} </math> ယင်းကိန်းသေ (constant) အတွက် အောက်ပါ ညီမျှခြင်းများ မှန်ကန်သည်။ :<math> \|A\| = \sup_{x \in V, \; x \neq 0} \frac{\|Ax\|_W}{\|x\|_V}= \sup_{\|x\|_V \leq 1} \|Ax\|_W = \sup_{\|x\|_V = 1} \|Ax\|_W </math> အဆိုပါ အော်ပရေတာ စံနှုန်းသည် အဆုံးရှိပါက (finite) ထိုအော်ပရေတာကို အကန့်အသတ်ရှိသော အော်ပရေတာ (bounded operator) ဟု ခေါ်သည်။ အကယ်၍ အဆုံးမရှိပါက အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာ (unbounded operator) ဟု ခေါ်သည်။ စံနှုန်း ရပ်ဝန်း <math>V</math> မှ စံနှုန်း ရပ်ဝန်း <math>W</math> သို့သွားသော အကန့်အသတ်ရှိသည့် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများအားလုံး၏ အစုကို <math>\mathfrak{L}(V,W)</math> ဟု ခေါ်သည်။ အဆိုပါ အော်ပရေတာ စံနှုန်းဖြင့်ပင်လျှင် ၎င်းအစုကိုယ်တိုင်သည် စံနှုန်း ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ အကယ်၍ <math>W</math> သည် ပြည့်စုံသော ရပ်ဝန်း (complete space) ဖြစ်ပါက ၎င်းသည် ဘာနက်ခ် ရပ်ဝန်း (Banach space) တစ်ခုပင် ဖြစ်လာသည်။<ref>[[Dirk Werner (Mathematiker)|Dirk Werner]]: ''Funktionalanalysis.'' 7., korrigierte und erweiterte Auflage. Springer, 2011. ISBN 978-3-642-21016-7. Satz II.1.4.</ref> အကယ်၍ <math>V</math> နှင့် <math>W</math> တို့သည် ထပ်တူညီသည် (identical) ဆိုပါက ၎င်းကို <math>\mathfrak{L}(V)</math> ဟု အတိုချုံး၍ ရေးသားလေ့ရှိသည်။ <math>T</math> သည် <math>V</math> မှ <math>W</math> သို့သွားသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ အောက်ဖော်ပြပါ အချက်များသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီကြသည်။ (equivalent) #<math>T</math> သည် အကန့်အသတ်ရှိသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>\mathfrak{L}(V,W)</math> တွင် ပါဝင်သည်။ #<math>T</math> သည် <math>V</math> ပေါ်တွင် ညီညာစွာ အဆက်မပြတ် (uniformly continuous) ဖြစ်သည်။ #<math>T</math> သည် <math>V</math> ၏ အမှတ်တိုင်းတွင် အဆက်မပြတ် (continuous) ဖြစ်သည်။ #<math>T</math> သည် <math>V</math> ၏ အမှတ်တစ်ခုခုတွင် အဆက်မပြတ် ဖြစ်သည်။ #<math>T</math> သည် <math>0 \in V</math> တွင် အဆက်မပြတ် ဖြစ်သည်။ == အကန့်အသတ်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ (Bounded Linear Operators) == === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ (Definitions) === <math>V</math> နှင့် <math>W</math> တို့သည် စံနှုန်းသတ်မှတ်ထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်းများ ဖြစ်ကြပြီး <math>A\colon V\to W</math> သည် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>A</math> ၏ အော်ပရေတာ စံနှုန်း (operator norm) ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ :<math> \|A\| := \inf\{ M \geq 0, \; \|Ax \|_W \leq M \|x\|_V \text{ for all } x \in V\} </math> ယင်းကိန်းသေ (constant) အတွက် အောက်ပါ ညီမျှခြင်းများ မှန်ကန်သည်။ :<math> \|A\| = \sup_{x \in V, \; x \neq 0} \frac{\|Ax\|_W}{\|x\|_V}= \sup_{\|x\|_V \leq 1} \|Ax\|_W = \sup_{\|x\|_V = 1} \|Ax\|_W </math> အဆိုပါ အော်ပရေတာ စံနှုန်းသည် အဆုံးရှိပါက ထိုအော်ပရေတာကို အကန့်အသတ်ရှိသော အော်ပရေတာဟု ခေါ်သည်။ အကယ်၍ အဆုံးမရှိပါက အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာ (unbounded operator) ဟု ခေါ်သည်။ စံနှုန်း ရပ်ဝန်း <math>V</math> မှ စံနှုန်း ရပ်ဝန်း <math>W</math> သို့သွားသော အကန့်အသတ်ရှိသည့် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများအားလုံး၏ အစုကို <math>\mathfrak{L}(V,W)</math> ဟု ခေါ်သည်။ အဆိုပါ အော်ပရေတာ စံနှုန်းဖြင့်ပင်လျှင် ၎င်းအစုကိုယ်တိုင်သည် စံနှုန်း သတ်မှတ်ထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ အကယ်၍ <math>W</math> သည် ပြည့်စုံသော ရပ်ဝန်း (complete space) ဖြစ်ပါက ၎င်းသည် ဘာနက်ရပ်ဝန်း တစ်ခုပင် ဖြစ်လာသည်။<ref>[[Dirk Werner (Mathematiker)|Dirk Werner]]: ''Funktionalanalysis.'' 7., korrigierte und erweiterte Auflage. Springer, 2011. ISBN 978-3-642-21016-7. Satz II.1.4.</ref> အကယ်၍ <math>V</math> နှင့် <math>W</math> တို့သည် ထပ်တူညီသည် ဆိုပါက ၎င်းကို <math>\mathfrak{L}(V)</math> ဟု အတိုချုံး၍ ရေးသားလေ့ရှိသည်။ <math>T</math> သည် <math>V</math> မှ <math>W</math> သို့သွားသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ အောက်ဖော်ပြပါ အချက်များသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီကြသည်။ * <math>T</math> သည် အကန့်အသတ်ရှိသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>\mathfrak{L}(V,W)</math> တွင် ပါဝင်သည်။ * <math>T</math> သည် <math>V</math> ပေါ်တွင် ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော (uniformly continuous) ပုံဖော်မှုဖြစ်သည်။ * <math>T</math> သည် <math>V</math> ၏ အမှတ်တိုင်းတွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှုဖြစ်သည်။ * <math>T</math> သည် <math>V</math> ၏ အမှတ်တစ်ခုခုတွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှုဖြစ်သည်။ * <math>T</math> သည် <math>0 \in V</math> တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှုဖြစ်သည်။ === အကန့်အသတ်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ ဥပမာများ (Examples of bounded linear operators) === * <math>I_V \in \mathfrak{L}(V)</math> နှင့် <math>\|I_V\| = 1</math> ဖြစ်ပြီး <math>I_V</math> သည် <math>V</math> ပေါ်ရှိ ထပ်တူရ အော်ပရေတာ (identity operator) ဖြစ်ရာ ၎င်းသည် အကန့်အသတ်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ ဖြစ်သည်။ * <math>P \in \mathfrak{L}(H)</math> နှင့် <math>\|P\| = 1</math> ဖြစ်ပြီး <math>P\ne0</math> သည် ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း (Hilbert space) <math>H</math> ပေါ်ရှိ ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း (orthogonal projection) ဖြစ်ကာ အကန့်အသတ်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ ဖြစ်သည်။ * <math>(n_k) \in \mathfrak{L}(l_p)</math> နှင့် <math>\textstyle \|(n_k)\| = \max_k |n_k|</math> ဖြစ်ပြီး ဤတွင် ကိန်းစဉ် (sequence) <math>(n_k)</math> သည် အကန့်အသတ်ရှိသည်။ ၎င်းကို <math>1 \leq p \leq \infty</math> ရှိသော ကိန်းစဉ် ရပ်ဝန်း (sequence space) <math>l_p</math> ပေါ်ရှိ ဒိုင်ယာဂွန်နယ် အော်ပရေတာ (diagonal operator) တစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူသည်။ * နေရာရွှေ့ အော်ပရေတာ (shift operator) <math>S \in \mathfrak{L}(l_p)</math> သည် အကန့်အသတ်ရှိပြီး <math>\|S\| = 1</math> ဖြစ်ကာ <math>S ((x_1, x_2, x_3, \dotsc)) := (0, x_1, x_2, x_3, \dotsc)</math> ဟု <math>1 \leq p \leq \infty</math> ရှိသော ကိန်းစဉ် ရပ်ဝန်း <math>l_p</math> ပေါ်တွင် သတ်မှတ်ထားသည်။ * <math>K</math> သည် ကျစ်လျစ်သော အစု (compact set) တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>\mathfrak{C}(K)</math> သည် <math>K</math> ပေါ်ရှိ စူပရီမမ် စံနှုန်း (supremum norm) တပ်ဆင်ထားသော အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) ၏ ဘာနက်ရပ်ဝန်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် <math>f \in \mathfrak{C}(K)</math> ဖြစ်ပြီး မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ <math>T_f \colon \mathfrak{C}(K) \rightarrow \mathfrak{C}(K)</math> ကို မည်သည့် <math>k \in K</math> အတွက်မဆို <math>T_f (g) (k) := (fg) (k)</math> ဟု သတ်မှတ်ထားသည် ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ <math>T_f \in \mathfrak{L} ( \mathfrak{C}(K) )</math> ဖြစ်ပြီး <math>\|T_f\| = \|f\|_{\infty}</math> ဖြစ်သည်။ * <math>\lbrack X, \mathfrak{B}, \mu \rbrack</math> သည် အတိုင်းအတာ ရပ်ဝန်း (measure space) တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>1 \leq p \leq \infty</math> အတွက် <math>L_p = L_p(X, \mathfrak{B}, \mu)</math> သည် <math>L^p</math>-စံနှုန်း တပ်ဆင်ထားသည့် <math>X</math> ပေါ်ရှိ <math>p</math>-ထပ်ကိန်း တင်၍ အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ (measurable functions) ၏ ထပ်တူညီမှုအတန်းအစားများ (equivalence classes) ပါဝင်သော <math>L_p</math>-ရပ်ဝန်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် <math>f \in L_{\infty}</math> ဖြစ်ပြီး မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ <math>T_f \colon L_p \to L_p</math> ကို မည်သည့် <math>x \in X</math> အတွက်မဆို <math>T_f (g) (x) := (fg) (x)</math> ဟု သတ်မှတ်ထားသည် ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ <math>T_f \in \mathfrak{L} (L_p)</math> ဖြစ်ပြီး <math>\|T_f\| = \|f\|_{\infty}</math> ဖြစ်သည်။ == အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ (Unbounded Linear Operators) == အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများကို လေ့လာရာတွင် ၎င်းတို့၏ အရင်းအမြစ်စု (domain) သည် လေ့လာနေသော ရပ်ဝန်း၏ ရပ်ဝန်းပိုင်း (subspace) တစ်ခုမျှသာဖြစ်သော အော်ပရေတာများကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်းများပေါ်ရှိ အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများအကြောင်း ပြောဆိုရာတွင် ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ရပ်ဝန်းပိုင်းဖြစ်သော ဟီလ်ဘတ်အကြို ရပ်ဝန်း (pre-Hilbert space) ကိုလည်း အရင်းအမြစ်စုအဖြစ် လက်ခံစဉ်းစားသည်။ ပိုမိုတိကျစွာ ဆိုရသော် ၎င်းတို့ကို သိပ်သည်းစွာ သတ်မှတ်ထားသော (densely defined) အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အဆိုပါ အော်ပရေတာကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပုံဖော်မှု (partial mapping) တစ်ခုအနေဖြင့် သတ်မှတ်ယူဆသည်။ အော်ပရေတာတစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်စုသည် မူလရပ်ဝန်း၏ သိပ်သည်းသော အစုပိုင်း (dense subset) တစ်ခုဖြစ်နေပါက ထိုအော်ပရေတာကို သိပ်သည်းစွာ သတ်မှတ်ထားသည်ဟု ခေါ်သည်။ ဒစ်ဖရန်ရှယ် အော်ပရေတာများ (differential operators) နှင့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုး ရောင်စဉ် (eigenvalue spectrum) အပြင် လေ့လာတိုင်းတာနိုင်သောအရာများဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာများ (observable algebras) ကို လေ့လာမှုများကြောင့် အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာများကို စိတ်ဝင်စားလာခဲ့သည်။ အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများထဲတွင် အပိတ် အော်ပရေတာများ (closed operators) သည် ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော အတန်းအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့မှာ <math>V \times W</math> ၏ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (product topology) တွင် ၎င်းတို့၏ ဂရပ် (graph) <math>\Gamma (A) := \{ (\phi , A \phi) : \phi \in D \}</math> သည် အပိတ်စု (closed set) ဖြစ်နေသော အော်ပရေတာ <math>A \colon V \rightarrow W</math> များပင်ဖြစ်သည်။ အပိတ် အော်ပရေတာများအတွက် ဥပမာအားဖြင့် ရောင်စဉ် (spectrum) ကို သတ်မှတ်နိုင်သည်။ အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာများဆိုင်ရာ သီအိုရီကို ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဗွန်နျူမန်း (John von Neumann) က စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |author=J. v. Neumann |title=Über einen Satz von Herrn M. H. Stone |journal=The Annals of Mathematics |volume=33 |issue=3 |date=1932-07 |doi=10.2307/1968535 |jstor=1968535 |pages=567}}</ref><ref>{{cite journal |author=J. v. Neumann |title=Allgemeine Eigenwerttheorie Hermitescher Funktionaloperatoren |journal=Mathematische Annalen |volume=102 |issue=1 |date=1930-12 |issn=0025-5831 |doi=10.1007/BF01782338 |pages=49–131 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/BF01782338 |access-date=2022-11-10}}</ref> ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင်<ref>{{cite journal |author=M. H. Stone |title=Linear Transformations in Hilbert Space: III. Operational Methods and Group Theory |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=16 |issue=2 |date=1930-02 |issn=0027-8424 |doi=10.1073/pnas.16.2.172 |pages=172–175 |url=https://pnas.org/doi/full/10.1073/pnas.16.2.172 |access-date=2022-11-10}}</ref> ဗွန်နျူမန်းနှင့် သီးခြားလွတ်လပ်စွာပင် မာရှယ် ဟာဗေး စတုန်း (Marshall Harvey Stone) သည်လည်း အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာများဆိုင်ရာ သီအိုရီကို တီထွင်ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |author=Dirk Werner |title=Funktionalanalysis |publisher=Springer Berlin Heidelberg |location=Berlin, Heidelberg |date=2018 |series=Springer-Lehrbuch |isbn=978-3-662-55406-7 |doi=10.1007/978-3-662-55407-4 |pages=413ff. |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-662-55407-4 |access-date=2022-11-10}}</ref> === ဥပမာ (Example) === အပိုင်းအခြား (interval) <math>[a, b]</math> ပေါ်ရှိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ၏ ဘာနက်ရပ်ဝန်း <math>C[a, b]</math> ပေါ်တွင် ဒစ်ဖရန်ရှယ် အော်ပရေတာ <math> A f := f',</math> ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ၎င်း၏ အရင်းအမြစ်စု <math>\mathcal{D}(A)</math> အဖြစ် တစ်ကြိမ် အဆက်မပြတ် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော ဖန်ရှင်များ (continuously differentiable functions) ပါဝင်သည့် <math>\mathcal{D}(A):=C^{1}[a, b]</math> ကို ရွေးချယ်ပါက <math>A</math> သည် အကန့်အသတ်မရှိသော အပိတ် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ === အသုံးချမှုများ (Applications) === * ဒစ်ဖရန်ရှယ် နှင့် မြှောက်ခြင်း အော်ပရေတာများ (multiplication operators) သည် ယေဘုယျအားဖြင့် အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာများ ဖြစ်ကြသည်။ * ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်ရှိ လေ့လာတိုင်းတာနိုင်သောအရာများအား ကိုယ်စားပြုဖော်ပြရန်အတွက် အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများကို လိုအပ်သည်။ အကြောင်းမှာ အဆိုပါ လေ့လာတိုင်းတာနိုင်သောအရာများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အော်ပရေတာများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် အကန့်အသတ်မရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ == အော်ပရေတာ ရပ်ဝန်းများပေါ်ရှိ စုဆုံခြင်း သဘောတရားများ နှင့် တိုပေါ်လော်ဂျီများ (Convergence Concepts and Topologies on Operator Spaces) == အခြေခံ ဗက်တာရပ်ဝန်းသည် အတိုင်းအတာ <math>n</math> ရှိသော အတိုင်းအတာအကန့်အသတ်ရှိသော ရပ်ဝန်း (finite-dimensional space) ဖြစ်ပါက <math>L(V)</math> သည် အတိုင်းအတာ <math>n^2</math> ရှိသော ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုသို့သောအခြေအနေတွင် စံနှုန်းများအားလုံးသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီကြသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့သည် တူညီသော စုဆုံခြင်း သဘောတရား (convergence concept) နှင့် တူညီသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ကို ပေးသည်။ သို့ရာတွင် အနန္တအတိုင်းအတာရှိသော (infinite-dimensional) ရပ်ဝန်းများတွင်မူ ထပ်တူမညီသော တိုပေါ်လော်ဂျီ အမျိုးမျိုး ရှိနေသည်။ <math>E</math> နှင့် <math>F</math> တို့သည် ဘာနက်ရပ်ဝန်းများဖြစ်ကြပြီး <math>(T_i)_{i \in I}</math> သည် <math>L(E,F)</math> အတွင်းရှိ ကိန်းစဉ် တစ်ခု သို့မဟုတ် ကွန်ရက် (net) တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ === စံနှုန်း တိုပေါ်လော်ဂျီ (Norm topology) === အောက်ပါအခြေအနေသည် <math>T_i</math> အား စံနှုန်း တိုပေါ်လော်ဂျီ (norm topology) တွင် <math>T</math> သို့ စုဆုံစေရန် (converge) အတွက် ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ ဖြစ်သည်။ :<math>\lim_{i} \|T - T_i\| = 0</math> စံနှုန်း တိုပေါ်လော်ဂျီ ဆိုသည်မှာ အဖွင့်စက်လုံးများ (open balls) ဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ === အားကောင်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ (Strong operator topology) === အကယ်၍ ၎င်းသည် အမှတ်အလိုက် စုဆုံသည် (pointwise convergent) ဟူသောအခြေအနေသည် <math>T_i</math> အား အားကောင်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ (strong operator topology) တွင် <math>T</math> သို့ စုဆုံစေရန်အတွက် ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ ဖြစ်သည်။ :<math>\lim_i T_i x = Tx \quad \forall x \in E</math> အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ဖော်ပြရလျှင် အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ :<math>\lim_i \| T_i x - Tx \| = \lim_i \|(T_i - T)x\| = 0 \quad \forall x \in E</math> ယင်းနှင့်သက်ဆိုင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီမှာ အောက်ဖော်ပြပါ မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုများ အစုဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသော အစ တိုပေါ်လော်ဂျီ (initial topology) ဖြစ်သည်။ :<math>\left\{ \begin{aligned} L(E,F) &\to F \\ T &\mapsto Tx \end{aligned} \ \Bigg| \ x \in E \right\}</math> ၎င်းသည် အဆိုပါ ပုံဖော်မှုများအားလုံးကို အဆက်မပြတ်ဖြစ်စေမည့် အသေးဆုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အားကောင်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသည့် <math>L(E,F)</math> သည် ဒေသအလိုက် ခုံးသော ရပ်ဝန်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ဆိုရသော် အားကောင်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ ဆိုသည်မှာ <math>E</math> မှ <math>F</math> သို့သွားသော ဖန်ရှင်များအားလုံး၏ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ ကို မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများပေါ်တွင် ကန့်သတ်ယူဆောင်ထားခြင်း သာဖြစ်သည်။ === အားနည်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ (Weak operator topology) === အောက်ပါအခြေအနေသည် <math>T_i</math> အား အားနည်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ (weak operator topology) တွင် <math>T</math> သို့ စုဆုံစေရန်အတွက် ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ ဖြစ်သည်။ :<math>\lim_i \varphi(T_i x) = \varphi(Tx) \quad \forall x \in E,\, \varphi \in F^*</math> အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ဖော်ပြရလျှင် အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ :<math>\lim_i |\varphi(T_i x - Tx)| = 0 \quad \forall x \in E,\, \varphi \in F^*</math> ဤနေရာတွင် <math>F^*</math> သည် <math>F</math> ၏ အဆက်မပြတ် ဒွန်တွဲ ရပ်ဝန်း (continuous dual space) ကို ရည်ညွှန်းသည်။ ယင်းနှင့်သက်ဆိုင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီမှာ အောက်ဖော်ပြပါ မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင်နယ်များ (linear functionals) အစုဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသော အစ တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ :<math>\left\{ \begin{aligned} L(E,F) &\to \mathbb{C} \\ T &\mapsto \varphi(Tx) \end{aligned} \ \Bigg| \ x \in E,\, \varphi \in F^* \right\}</math> ၎င်းသည် အဆိုပါ ဖန်ရှင်နယ်များအားလုံးကို အဆက်မပြတ်ဖြစ်စေမည့် အသေးဆုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အားနည်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသည့် <math>L(E,F)</math> သည်လည်း ဒေသအလိုက် ခုံးသော ရပ်ဝန်း တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ == ကိုးကားစာရင်း (Bibliography) == === သင်ရိုးညွှန်းတမ်း စာအုပ်များ === * {{cite book |author=Hans Wilhelm Alt |title=Linear Functional Analysis |publisher=Springer London |location=London |year=2016 |language=en |series=Universitext |isbn=978-1-4471-7279-6 |doi=10.1007/978-1-4471-7280-2}} * {{cite book |author=Karl-Heinz Goldhorn, Hans-Peter Heinz, Margarita Kraus |title=Moderne mathematische Methoden der Physik – Band 1 |publisher=Springer Berlin Heidelberg |location=Berlin, Heidelberg |year=2009 |series=Springer-Lehrbuch |isbn=978-3-540-88543-6 |doi=10.1007/978-3-540-88544-3}} * {{cite book |author=Karl-Heinz Goldhorn, Hans-Peter Heinz, Margarita Kraus |title=Moderne mathematische Methoden der Physik – Band 2 |publisher=Springer Berlin Heidelberg |location=Berlin, Heidelberg |year=2010 |series=Springer-Lehrbuch |isbn=978-3-642-05184-5 |doi=10.1007/978-3-642-05185-2}} === မိုနိုဂရပ်များ === * {{cite book |author=[[Konrad Schmüdgen]] |title=Unbounded Self-adjoint Operators on Hilbert Space |publisher=Springer Netherlands |location=Dordrecht |year=2012 |series=[[Graduate Texts in Mathematics]] |volume=265 |isbn=978-94-007-4752-4 |doi=10.1007/978-94-007-4753-1}} * {{cite book |author=[[Albrecht Pietsch]] |title=History of Banach Spaces and Linear Operators |publisher=Birkhäuser Boston |location=Boston, MA |year=2007 |isbn=978-0-8176-4367-6 |doi=10.1007/978-0-8176-4596-0}} * {{cite book |author=[[Nelson Dunford]], [[Jacob T. Schwartz]] |title=Linear Operators 1 – General theory |publisher=Wiley Interscience Publishers |location=New York |year=1988 |language=en |series=Wiley Classics Library |isbn=978-0-471-60848-6 |url=https://archive.org/details/linearoperators0007dunf}} * {{cite book |author=[[Nelson Dunford]], [[Jacob T. Schwartz]] |title=Linear Operators 2 – Spectral Theory, Self Adjoint Operators in Hilbert Space |publisher=Wiley Interscience Publishers |location=New York |year=1988 |language=en |series=Wiley Classics Library |isbn=978-0-471-60847-9 |url=https://archive.org/details/linearoperators20000dunf}} * {{cite book |author=[[Nelson Dunford]], [[Jacob T. Schwartz]] |title=Linear Operators 3 – Spectral Operators |publisher=Wiley Interscience Publishers |location=New York |year=1988 |language=en |series=Wiley Classics Library |isbn=978-0-471-60846-2 |url=https://archive.org/details/linearoperators0000dunf_g4s9}} * {{cite book |author=[[Naum Iljitsch Achijeser|N.I. Achieser]], I.M. Glasmann |title=Theorie der linearen Operatoren im Hilbert-Raum |edition=6th |publisher=Akademie-Verlag |location=Berlin |year=1975}} * {{cite book |author=[[Gilbert Helmberg (Mathematiker)|Gilbert Helmberg]] |title=Introduction to Spectral Theory in Hilbert Space |editor=[[Hans Lauwerier|H. A. Lauwerier]], [[Warner T. Koiter|W. T. Koiter]] |publisher=North-Holland Publishing Company |location=London |year=1969 |language=en |series=Applied Mathematics and Mechanics |volume=6 |url=https://www.elsevier.com/books/introduction-to-spectral-theory-in-hilbert-space/lauwerier/978-0-7204-2356-3}} == ကိုးကားချက်များ == <references /> [[Category:ဖန်ရှင်နယ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] 1lv9nc36hupn378j4hkmquitsglev9y 1040538 1040537 2026-06-24T10:23:52Z Mkant00 135890 /* အကန့်အသတ်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ */ 1040538 wikitext text/x-wiki '''မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ (linear operator)''' ဟူသော ဝေါဟာရကို သင်္ချာပညာရပ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သော ဖန်ရှင်နယ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (functional analysis) တွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ၎င်းသည် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု (linear mapping) ဟူသော ဝေါဟာရနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူညီသည်။ မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုဆိုသည်မှာ ဘုံ [[ဖီးလ်ဒ်]] (common field) တစ်ခုအပေါ် အခြေခံထားသော [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] (vector spaces) ကြားရှိ တည်ဆောက်ပုံကို ထိန်းသိမ်းထားသော ပုံဖော်မှု (structure-preserving mapping) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကိန်းစစ် (real numbers) သို့မဟုတ် ကိန်းထွေး (complex numbers) ဖီးလ်ဒ်များအပေါ် အခြေခံထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်းများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပြီး ၎င်းတို့တွင် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (topology) တပ်ဆင်ထားသောအခါ ၎င်းတို့ကို မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများဟု ပိုမိုသုံးနှုန်းလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဒေသအလိုက် ခုံးသော ရပ်ဝန်းများ (locally convex spaces)၊ [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] သတ်မှတ်ထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်းများ (normed vector spaces) နှင့် ဘာနက်ရပ်ဝန်းများ (Banach spaces) တို့တွင် ဤဝေါဟာရကို အသုံးပြုကြသည်။ အတိုင်းအတာအကန့်အသတ်ရှိသော ရပ်ဝန်းများ (finite-dimensional spaces) တွင် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများသည် အမြဲတမ်း အကန့်အသတ်ရှိသော (bounded) ဂုဏ်သတ္တိရှိသော်လည်း အနန္တအတိုင်းအတာရှိသော ရပ်ဝန်းများ (infinite-dimensional spaces) တွင်မူ အကန့်အသတ်မရှိသော (unbounded) မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ ပါဝင်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == === မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ (Linear operator) === <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့သည် ကိန်းစစ် သို့မဟုတ် ကိန်းထွေး [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ မည်သည့် <math>x, y \in X</math> နှင့် <math>\lambda \in \mathbb{R}</math> (သို့မဟုတ် <math>\lambda \in \mathbb{C}</math>) အတွက်မဆို အောက်ပါအခြေအနေများနှင့် ကိုက်ညီပါက <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော ပုံဖော်မှု <math>T</math> ကို မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာဟု ခေါ်သည်။ *<math>T</math> သည် တစ်ပြေးညီ (homogeneous) ဖြစ်သည်။ :<math>T (\lambda x) = \lambda T(x)</math> *<math>T</math> သည် အပေါင်းအခြေခံ (additive) ဖြစ်သည်။ :<math>T (x + y) = T(x) + T(y)</math> === ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ (Conjugate-linear operator) === <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့သည် ကိန်းထွေး ဗက်တာရပ်ဝန်းများ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ မည်သည့် <math>x, y \in X</math> နှင့် <math>\lambda \in \mathbb{C}</math> အတွက်မဆို အောက်ပါအခြေအနေများနှင့် ကိုက်ညီပါက <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော အော်ပရေတာ <math>T</math> ကို ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာဟု ခေါ်သည်။ *<math>T</math> သည် ကွန်ဂျူဂိတ်-တစ်ပြေးညီ (conjugate-homogeneous) ဖြစ်သည်။ :<math>T (\lambda x) = \overline{\lambda}T(x)</math> *<math>T</math> သည် အပေါင်းအခြေခံ ဖြစ်သည်။ :<math>T (x + y) = T(x) + T(y)</math> == ဥပမာများ (Examples) == === မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ (Linear operators) === * <math>A</math> သည် ကိန်းစစ် <math>n \times m</math> ကိန်းအုံ (matrix) တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု <math>A\colon x \mapsto Ax</math> သည် <math>\mathbb{R}^m</math> မှ <math>\mathbb{R}^n</math> သို့သွားသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ * သတ်မှတ်ထားသော [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] နှစ်ခုကြားရှိ မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ စုစည်းထားသော [[အစု]] (set) သည် အပေါင်း (addition) <math>(S+T)(x) := S(x) + T(x)</math> နှင့် စကေလာမြှောက်ခြင်း (scalar multiplication) <math>(\lambda S)(x) := \lambda S(x)</math> တို့ကို သတ်မှတ်လိုက်ခြင်းအားဖြင့် ၎င်းကိုယ်တိုင် ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ * [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်တစ်ခု]]အား ၎င်း၏ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်]] (derivative) သို့ ပို့ဆောင်ပေးသော <math>f \mapsto D f = f'</math> ဟူသည့် ဆင်းသက်ချက် အော်ပရေတာ (derivative operator) <math>D\colon C^1 \to C</math> သည် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ * <math>a < b</math> တို့သည် ကိန်းစစ်နှစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် (integrable function) တစ်ခုအား ကိန်းစစ်တစ်ခုသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော အော်ပရေတာ <math>\textstyle f \mapsto \int_a^b f(x) \mathrm{d}x</math> သည် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာဖြစ်သည်။ * ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုပေါ်ရှိ မည်သည့် မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင်နယ် (linear functional) မဆိုသည် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ === ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ (Conjugate-linear operator) === * <math>(H, \langle \cdot,\cdot\rangle_H)</math> သည် ကိန်းထွေး ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း (complex Hilbert space) တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>H'</math> သည် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ရပ်ဝန်း (dual space) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဖရေးရှေး-ရီးဇ် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု သီအိုရမ် (Fréchet-Riesz representation theorem) အရ မည်သည့် <math>f\in H'</math> အတွက်မဆိုနှင့် မည်သည့် <math>x\in H</math> တွင်မဆို <math>f(x)=\langle x,y_f\rangle_H</math> ဖြစ်စေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique) <math>y_f\in H</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ပုံဖော်မှု <math>H'\rightarrow H, f\mapsto y_f</math> သည် ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ ကိန်းထွေး အတွင်းမြှောက်လဒ် (complex inner product) <math>\langle \cdot,\cdot\rangle</math> သည် ဒုတိယ ကိန်းရှင် (variable) နေရာတွင် ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် ဖြစ်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ == အရေးပါမှု နှင့် အသုံးချမှုများ (Importance and Applications) == မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ၏ အရေးပါမှုမှာ ၎င်းတို့သည် အခြေခံရပ်ဝန်း၏ မျဉ်းဖြောင့် တည်ဆောက်ပုံ (linear structure) ကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့သည် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]]အကြားရှိ [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (homomorphisms) ဖြစ်ကြသည်။ မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများကို အောက်ပါနယ်ပယ်များတွင် အသုံးချသည်။ * အတိုင်းအတာသုံးခုရှိသော ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း (three-dimensional Euclidean space) တွင် ကိုဩဒိနိတ် အသွင်ပြောင်းခြင်း (coordinate transformation) များဖြစ်သည့် အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း (reflection)၊ လှည့်ခြင်း (rotation)၊ အရွယ်ပြောင်းခြင်း (stretching) နှင့် အတိုင်းအတာလေးခုရှိသော အာကာသအချိန် (four-dimensional spacetime) တွင် လိုရန့်ဇ် အသွင်ပြောင်းခြင်း (Lorentz transformation) တို့ကို ကိန်းအုံများ ဖြင့် ဖော်ပြရာတွင် အသုံးပြုသည်။ * ကွမ်တမ် မက္ကင်းနစ် (quantum mechanics) တွင် လေ့လာတိုင်းတာနိုင်သော အရာများ (observables) ကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြရာတွင်လည်းကောင်း၊ ရှရိုဒင်းဂါး ညီမျှခြင်း (Schrödinger equation) ရှိ ဟာမီတန်-အော်ပရေတာ (Hamiltonian operator) <math>H</math> ဖြင့် ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်ဆိုင်ရာ စနစ်တစ်ခု၏ ရွေ့လျားပြောင်းလဲမှု (dynamics) ကို ဖော်ပြရာတွင်လည်းကောင်း အသုံးပြုသည်။ * ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း နှင့် အင်တီဂရယ် ညီမျှခြင်းများ (differential and integral equations) အတွက် အဖြေရှာခြင်း သီအိုရီများ (solution theories) တည်ဆောက်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။ ဤသို့တည်ဆောက်ရာတွင် ဆိုဘိုလတ်ဗ် ရပ်ဝန်း (Sobolev space) နှင့် ဖြန့်ဝေမှု သီအိုရီ (distribution theory) အစရှိသည်တို့ကို အသုံးပြုကြသည်။ == အကန့်အသတ်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ (Bounded Linear Operators) == === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ (Definitions) === <math>V</math> နှင့် <math>W</math> တို့သည် စံနှုန်းသတ်မှတ်ထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်းများ ဖြစ်ကြပြီး <math>A\colon V\to W</math> သည် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>A</math> ၏ အော်ပရေတာ စံနှုန်း (operator norm) ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ :<math> \|A\| := \inf\{ M \geq 0, \; \|Ax \|_W \leq M \|x\|_V \text{ for all } x \in V\} </math> ယင်းကိန်းသေ (constant) အတွက် အောက်ပါ ညီမျှခြင်းများ မှန်ကန်သည်။ :<math> \|A\| = \sup_{x \in V, \; x \neq 0} \frac{\|Ax\|_W}{\|x\|_V}= \sup_{\|x\|_V \leq 1} \|Ax\|_W = \sup_{\|x\|_V = 1} \|Ax\|_W </math> အဆိုပါ အော်ပရေတာ စံနှုန်းသည် အဆုံးရှိပါက ထိုအော်ပရေတာကို အကန့်အသတ်ရှိသော အော်ပရေတာဟု ခေါ်သည်။ အကယ်၍ အဆုံးမရှိပါက အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာ (unbounded operator) ဟု ခေါ်သည်။ စံနှုန်း ရပ်ဝန်း <math>V</math> မှ စံနှုန်း ရပ်ဝန်း <math>W</math> သို့သွားသော အကန့်အသတ်ရှိသည့် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများအားလုံး၏ အစုကို <math>\mathfrak{L}(V,W)</math> ဟု ခေါ်သည်။ အဆိုပါ အော်ပရေတာ စံနှုန်းဖြင့်ပင်လျှင် ၎င်းအစုကိုယ်တိုင်သည် စံနှုန်း သတ်မှတ်ထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ အကယ်၍ <math>W</math> သည် ပြည့်စုံသော ရပ်ဝန်း (complete space) ဖြစ်ပါက ၎င်းသည် ဘာနက်ရပ်ဝန်း တစ်ခုပင် ဖြစ်လာသည်။<ref>[[Dirk Werner (Mathematiker)|Dirk Werner]]: ''Funktionalanalysis.'' 7., korrigierte und erweiterte Auflage. Springer, 2011. ISBN 978-3-642-21016-7. Satz II.1.4.</ref> အကယ်၍ <math>V</math> နှင့် <math>W</math> တို့သည် ထပ်တူညီသည် ဆိုပါက ၎င်းကို <math>\mathfrak{L}(V)</math> ဟု အတိုချုံး၍ ရေးသားလေ့ရှိသည်။ <math>T</math> သည် <math>V</math> မှ <math>W</math> သို့သွားသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ အောက်ဖော်ပြပါ အချက်များသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီကြသည်။ * <math>T</math> သည် အကန့်အသတ်ရှိသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>\mathfrak{L}(V,W)</math> တွင် ပါဝင်သည်။ * <math>T</math> သည် <math>V</math> ပေါ်တွင် ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော (uniformly continuous) ပုံဖော်မှုဖြစ်သည်။ * <math>T</math> သည် <math>V</math> ၏ အမှတ်တိုင်းတွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှုဖြစ်သည်။ * <math>T</math> သည် <math>V</math> ၏ အမှတ်တစ်ခုခုတွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှုဖြစ်သည်။ * <math>T</math> သည် <math>0 \in V</math> တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှုဖြစ်သည်။ === အကန့်အသတ်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ ဥပမာများ (Examples of bounded linear operators) === * <math>I_V \in \mathfrak{L}(V)</math> နှင့် <math>\|I_V\| = 1</math> ဖြစ်ပြီး <math>I_V</math> သည် <math>V</math> ပေါ်ရှိ ထပ်တူရ အော်ပရေတာ (identity operator) ဖြစ်ရာ ၎င်းသည် အကန့်အသတ်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ ဖြစ်သည်။ * <math>P \in \mathfrak{L}(H)</math> နှင့် <math>\|P\| = 1</math> ဖြစ်ပြီး <math>P\ne0</math> သည် ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း (Hilbert space) <math>H</math> ပေါ်ရှိ ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း (orthogonal projection) ဖြစ်ကာ အကန့်အသတ်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ ဖြစ်သည်။ * <math>(n_k) \in \mathfrak{L}(l_p)</math> နှင့် <math>\textstyle \|(n_k)\| = \max_k |n_k|</math> ဖြစ်ပြီး ဤတွင် ကိန်းစဉ် (sequence) <math>(n_k)</math> သည် အကန့်အသတ်ရှိသည်။ ၎င်းကို <math>1 \leq p \leq \infty</math> ရှိသော ကိန်းစဉ် ရပ်ဝန်း (sequence space) <math>l_p</math> ပေါ်ရှိ ဒိုင်ယာဂွန်နယ် အော်ပရေတာ (diagonal operator) တစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူသည်။ * နေရာရွှေ့ အော်ပရေတာ (shift operator) <math>S \in \mathfrak{L}(l_p)</math> သည် အကန့်အသတ်ရှိပြီး <math>\|S\| = 1</math> ဖြစ်ကာ <math>S ((x_1, x_2, x_3, \dotsc)) := (0, x_1, x_2, x_3, \dotsc)</math> ဟု <math>1 \leq p \leq \infty</math> ရှိသော ကိန်းစဉ် ရပ်ဝန်း <math>l_p</math> ပေါ်တွင် သတ်မှတ်ထားသည်။ * <math>K</math> သည် ကျစ်လျစ်သော အစု (compact set) တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>\mathfrak{C}(K)</math> သည် <math>K</math> ပေါ်ရှိ စူပရီမမ် စံနှုန်း (supremum norm) တပ်ဆင်ထားသော အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) ၏ ဘာနက်ရပ်ဝန်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် <math>f \in \mathfrak{C}(K)</math> ဖြစ်ပြီး မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ <math>T_f \colon \mathfrak{C}(K) \rightarrow \mathfrak{C}(K)</math> ကို မည်သည့် <math>k \in K</math> အတွက်မဆို <math>T_f (g) (k) := (fg) (k)</math> ဟု သတ်မှတ်ထားသည် ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ <math>T_f \in \mathfrak{L} ( \mathfrak{C}(K) )</math> ဖြစ်ပြီး <math>\|T_f\| = \|f\|_{\infty}</math> ဖြစ်သည်။ * <math>\lbrack X, \mathfrak{B}, \mu \rbrack</math> သည် အတိုင်းအတာ ရပ်ဝန်း (measure space) တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>1 \leq p \leq \infty</math> အတွက် <math>L_p = L_p(X, \mathfrak{B}, \mu)</math> သည် <math>L^p</math>-စံနှုန်း တပ်ဆင်ထားသည့် <math>X</math> ပေါ်ရှိ <math>p</math>-ထပ်ကိန်း တင်၍ အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ (measurable functions) ၏ ထပ်တူညီမှုအတန်းအစားများ (equivalence classes) ပါဝင်သော <math>L_p</math>-ရပ်ဝန်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် <math>f \in L_{\infty}</math> ဖြစ်ပြီး မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ <math>T_f \colon L_p \to L_p</math> ကို မည်သည့် <math>x \in X</math> အတွက်မဆို <math>T_f (g) (x) := (fg) (x)</math> ဟု သတ်မှတ်ထားသည် ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ <math>T_f \in \mathfrak{L} (L_p)</math> ဖြစ်ပြီး <math>\|T_f\| = \|f\|_{\infty}</math> ဖြစ်သည်။ == အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ (Unbounded Linear Operators) == အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများကို လေ့လာရာတွင် ၎င်းတို့၏ အရင်းအမြစ်စု (domain) သည် လေ့လာနေသော ရပ်ဝန်း၏ ရပ်ဝန်းပိုင်း (subspace) တစ်ခုမျှသာဖြစ်သော အော်ပရေတာများကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်းများပေါ်ရှိ အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများအကြောင်း ပြောဆိုရာတွင် ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ရပ်ဝန်းပိုင်းဖြစ်သော ဟီလ်ဘတ်အကြို ရပ်ဝန်း (pre-Hilbert space) ကိုလည်း အရင်းအမြစ်စုအဖြစ် လက်ခံစဉ်းစားသည်။ ပိုမိုတိကျစွာ ဆိုရသော် ၎င်းတို့ကို သိပ်သည်းစွာ သတ်မှတ်ထားသော (densely defined) အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အဆိုပါ အော်ပရေတာကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပုံဖော်မှု (partial mapping) တစ်ခုအနေဖြင့် သတ်မှတ်ယူဆသည်။ အော်ပရေတာတစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်စုသည် မူလရပ်ဝန်း၏ သိပ်သည်းသော အစုပိုင်း (dense subset) တစ်ခုဖြစ်နေပါက ထိုအော်ပရေတာကို သိပ်သည်းစွာ သတ်မှတ်ထားသည်ဟု ခေါ်သည်။ ဒစ်ဖရန်ရှယ် အော်ပရေတာများ (differential operators) နှင့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုး ရောင်စဉ် (eigenvalue spectrum) အပြင် လေ့လာတိုင်းတာနိုင်သောအရာများဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာများ (observable algebras) ကို လေ့လာမှုများကြောင့် အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာများကို စိတ်ဝင်စားလာခဲ့သည်။ အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများထဲတွင် အပိတ် အော်ပရေတာများ (closed operators) သည် ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော အတန်းအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့မှာ <math>V \times W</math> ၏ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (product topology) တွင် ၎င်းတို့၏ ဂရပ် (graph) <math>\Gamma (A) := \{ (\phi , A \phi) : \phi \in D \}</math> သည် အပိတ်စု (closed set) ဖြစ်နေသော အော်ပရေတာ <math>A \colon V \rightarrow W</math> များပင်ဖြစ်သည်။ အပိတ် အော်ပရေတာများအတွက် ဥပမာအားဖြင့် ရောင်စဉ် (spectrum) ကို သတ်မှတ်နိုင်သည်။ အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာများဆိုင်ရာ သီအိုရီကို ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဗွန်နျူမန်း (John von Neumann) က စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |author=J. v. Neumann |title=Über einen Satz von Herrn M. H. Stone |journal=The Annals of Mathematics |volume=33 |issue=3 |date=1932-07 |doi=10.2307/1968535 |jstor=1968535 |pages=567}}</ref><ref>{{cite journal |author=J. v. Neumann |title=Allgemeine Eigenwerttheorie Hermitescher Funktionaloperatoren |journal=Mathematische Annalen |volume=102 |issue=1 |date=1930-12 |issn=0025-5831 |doi=10.1007/BF01782338 |pages=49–131 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/BF01782338 |access-date=2022-11-10}}</ref> ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင်<ref>{{cite journal |author=M. H. Stone |title=Linear Transformations in Hilbert Space: III. Operational Methods and Group Theory |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=16 |issue=2 |date=1930-02 |issn=0027-8424 |doi=10.1073/pnas.16.2.172 |pages=172–175 |url=https://pnas.org/doi/full/10.1073/pnas.16.2.172 |access-date=2022-11-10}}</ref> ဗွန်နျူမန်းနှင့် သီးခြားလွတ်လပ်စွာပင် မာရှယ် ဟာဗေး စတုန်း (Marshall Harvey Stone) သည်လည်း အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာများဆိုင်ရာ သီအိုရီကို တီထွင်ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |author=Dirk Werner |title=Funktionalanalysis |publisher=Springer Berlin Heidelberg |location=Berlin, Heidelberg |date=2018 |series=Springer-Lehrbuch |isbn=978-3-662-55406-7 |doi=10.1007/978-3-662-55407-4 |pages=413ff. |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-662-55407-4 |access-date=2022-11-10}}</ref> === ဥပမာ (Example) === အပိုင်းအခြား (interval) <math>[a, b]</math> ပေါ်ရှိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ၏ ဘာနက်ရပ်ဝန်း <math>C[a, b]</math> ပေါ်တွင် ဒစ်ဖရန်ရှယ် အော်ပရေတာ <math> A f := f',</math> ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ၎င်း၏ အရင်းအမြစ်စု <math>\mathcal{D}(A)</math> အဖြစ် တစ်ကြိမ် အဆက်မပြတ် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော ဖန်ရှင်များ (continuously differentiable functions) ပါဝင်သည့် <math>\mathcal{D}(A):=C^{1}[a, b]</math> ကို ရွေးချယ်ပါက <math>A</math> သည် အကန့်အသတ်မရှိသော အပိတ် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ === အသုံးချမှုများ (Applications) === * ဒစ်ဖရန်ရှယ် နှင့် မြှောက်ခြင်း အော်ပရေတာများ (multiplication operators) သည် ယေဘုယျအားဖြင့် အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာများ ဖြစ်ကြသည်။ * ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်ရှိ လေ့လာတိုင်းတာနိုင်သောအရာများအား ကိုယ်စားပြုဖော်ပြရန်အတွက် အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများကို လိုအပ်သည်။ အကြောင်းမှာ အဆိုပါ လေ့လာတိုင်းတာနိုင်သောအရာများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အော်ပရေတာများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် အကန့်အသတ်မရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ == အော်ပရေတာ ရပ်ဝန်းများပေါ်ရှိ စုဆုံခြင်း သဘောတရားများ နှင့် တိုပေါ်လော်ဂျီများ (Convergence Concepts and Topologies on Operator Spaces) == အခြေခံ ဗက်တာရပ်ဝန်းသည် အတိုင်းအတာ <math>n</math> ရှိသော အတိုင်းအတာအကန့်အသတ်ရှိသော ရပ်ဝန်း (finite-dimensional space) ဖြစ်ပါက <math>L(V)</math> သည် အတိုင်းအတာ <math>n^2</math> ရှိသော ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုသို့သောအခြေအနေတွင် စံနှုန်းများအားလုံးသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီကြသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့သည် တူညီသော စုဆုံခြင်း သဘောတရား (convergence concept) နှင့် တူညီသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ကို ပေးသည်။ သို့ရာတွင် အနန္တအတိုင်းအတာရှိသော (infinite-dimensional) ရပ်ဝန်းများတွင်မူ ထပ်တူမညီသော တိုပေါ်လော်ဂျီ အမျိုးမျိုး ရှိနေသည်။ <math>E</math> နှင့် <math>F</math> တို့သည် ဘာနက်ရပ်ဝန်းများဖြစ်ကြပြီး <math>(T_i)_{i \in I}</math> သည် <math>L(E,F)</math> အတွင်းရှိ ကိန်းစဉ် တစ်ခု သို့မဟုတ် ကွန်ရက် (net) တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ === စံနှုန်း တိုပေါ်လော်ဂျီ (Norm topology) === အောက်ပါအခြေအနေသည် <math>T_i</math> အား စံနှုန်း တိုပေါ်လော်ဂျီ (norm topology) တွင် <math>T</math> သို့ စုဆုံစေရန် (converge) အတွက် ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ ဖြစ်သည်။ :<math>\lim_{i} \|T - T_i\| = 0</math> စံနှုန်း တိုပေါ်လော်ဂျီ ဆိုသည်မှာ အဖွင့်စက်လုံးများ (open balls) ဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ === အားကောင်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ (Strong operator topology) === အကယ်၍ ၎င်းသည် အမှတ်အလိုက် စုဆုံသည် (pointwise convergent) ဟူသောအခြေအနေသည် <math>T_i</math> အား အားကောင်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ (strong operator topology) တွင် <math>T</math> သို့ စုဆုံစေရန်အတွက် ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ ဖြစ်သည်။ :<math>\lim_i T_i x = Tx \quad \forall x \in E</math> အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ဖော်ပြရလျှင် အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ :<math>\lim_i \| T_i x - Tx \| = \lim_i \|(T_i - T)x\| = 0 \quad \forall x \in E</math> ယင်းနှင့်သက်ဆိုင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီမှာ အောက်ဖော်ပြပါ မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုများ အစုဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသော အစ တိုပေါ်လော်ဂျီ (initial topology) ဖြစ်သည်။ :<math>\left\{ \begin{aligned} L(E,F) &\to F \\ T &\mapsto Tx \end{aligned} \ \Bigg| \ x \in E \right\}</math> ၎င်းသည် အဆိုပါ ပုံဖော်မှုများအားလုံးကို အဆက်မပြတ်ဖြစ်စေမည့် အသေးဆုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အားကောင်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသည့် <math>L(E,F)</math> သည် ဒေသအလိုက် ခုံးသော ရပ်ဝန်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ဆိုရသော် အားကောင်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ ဆိုသည်မှာ <math>E</math> မှ <math>F</math> သို့သွားသော ဖန်ရှင်များအားလုံး၏ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ ကို မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများပေါ်တွင် ကန့်သတ်ယူဆောင်ထားခြင်း သာဖြစ်သည်။ === အားနည်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ (Weak operator topology) === အောက်ပါအခြေအနေသည် <math>T_i</math> အား အားနည်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ (weak operator topology) တွင် <math>T</math> သို့ စုဆုံစေရန်အတွက် ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ ဖြစ်သည်။ :<math>\lim_i \varphi(T_i x) = \varphi(Tx) \quad \forall x \in E,\, \varphi \in F^*</math> အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ဖော်ပြရလျှင် အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ :<math>\lim_i |\varphi(T_i x - Tx)| = 0 \quad \forall x \in E,\, \varphi \in F^*</math> ဤနေရာတွင် <math>F^*</math> သည် <math>F</math> ၏ အဆက်မပြတ် ဒွန်တွဲ ရပ်ဝန်း (continuous dual space) ကို ရည်ညွှန်းသည်။ ယင်းနှင့်သက်ဆိုင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီမှာ အောက်ဖော်ပြပါ မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင်နယ်များ (linear functionals) အစုဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသော အစ တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ :<math>\left\{ \begin{aligned} L(E,F) &\to \mathbb{C} \\ T &\mapsto \varphi(Tx) \end{aligned} \ \Bigg| \ x \in E,\, \varphi \in F^* \right\}</math> ၎င်းသည် အဆိုပါ ဖန်ရှင်နယ်များအားလုံးကို အဆက်မပြတ်ဖြစ်စေမည့် အသေးဆုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အားနည်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသည့် <math>L(E,F)</math> သည်လည်း ဒေသအလိုက် ခုံးသော ရပ်ဝန်း တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ == ကိုးကားစာရင်း (Bibliography) == === သင်ရိုးညွှန်းတမ်း စာအုပ်များ === * {{cite book |author=Hans Wilhelm Alt |title=Linear Functional Analysis |publisher=Springer London |location=London |year=2016 |language=en |series=Universitext |isbn=978-1-4471-7279-6 |doi=10.1007/978-1-4471-7280-2}} * {{cite book |author=Karl-Heinz Goldhorn, Hans-Peter Heinz, Margarita Kraus |title=Moderne mathematische Methoden der Physik – Band 1 |publisher=Springer Berlin Heidelberg |location=Berlin, Heidelberg |year=2009 |series=Springer-Lehrbuch |isbn=978-3-540-88543-6 |doi=10.1007/978-3-540-88544-3}} * {{cite book |author=Karl-Heinz Goldhorn, Hans-Peter Heinz, Margarita Kraus |title=Moderne mathematische Methoden der Physik – Band 2 |publisher=Springer Berlin Heidelberg |location=Berlin, Heidelberg |year=2010 |series=Springer-Lehrbuch |isbn=978-3-642-05184-5 |doi=10.1007/978-3-642-05185-2}} === မိုနိုဂရပ်များ === * {{cite book |author=[[Konrad Schmüdgen]] |title=Unbounded Self-adjoint Operators on Hilbert Space |publisher=Springer Netherlands |location=Dordrecht |year=2012 |series=[[Graduate Texts in Mathematics]] |volume=265 |isbn=978-94-007-4752-4 |doi=10.1007/978-94-007-4753-1}} * {{cite book |author=[[Albrecht Pietsch]] |title=History of Banach Spaces and Linear Operators |publisher=Birkhäuser Boston |location=Boston, MA |year=2007 |isbn=978-0-8176-4367-6 |doi=10.1007/978-0-8176-4596-0}} * {{cite book |author=[[Nelson Dunford]], [[Jacob T. Schwartz]] |title=Linear Operators 1 – General theory |publisher=Wiley Interscience Publishers |location=New York |year=1988 |language=en |series=Wiley Classics Library |isbn=978-0-471-60848-6 |url=https://archive.org/details/linearoperators0007dunf}} * {{cite book |author=[[Nelson Dunford]], [[Jacob T. Schwartz]] |title=Linear Operators 2 – Spectral Theory, Self Adjoint Operators in Hilbert Space |publisher=Wiley Interscience Publishers |location=New York |year=1988 |language=en |series=Wiley Classics Library |isbn=978-0-471-60847-9 |url=https://archive.org/details/linearoperators20000dunf}} * {{cite book |author=[[Nelson Dunford]], [[Jacob T. Schwartz]] |title=Linear Operators 3 – Spectral Operators |publisher=Wiley Interscience Publishers |location=New York |year=1988 |language=en |series=Wiley Classics Library |isbn=978-0-471-60846-2 |url=https://archive.org/details/linearoperators0000dunf_g4s9}} * {{cite book |author=[[Naum Iljitsch Achijeser|N.I. Achieser]], I.M. Glasmann |title=Theorie der linearen Operatoren im Hilbert-Raum |edition=6th |publisher=Akademie-Verlag |location=Berlin |year=1975}} * {{cite book |author=[[Gilbert Helmberg (Mathematiker)|Gilbert Helmberg]] |title=Introduction to Spectral Theory in Hilbert Space |editor=[[Hans Lauwerier|H. A. Lauwerier]], [[Warner T. Koiter|W. T. Koiter]] |publisher=North-Holland Publishing Company |location=London |year=1969 |language=en |series=Applied Mathematics and Mechanics |volume=6 |url=https://www.elsevier.com/books/introduction-to-spectral-theory-in-hilbert-space/lauwerier/978-0-7204-2356-3}} == ကိုးကားချက်များ == <references /> [[Category:ဖန်ရှင်နယ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] jve8p8jtyklofbeyulo6o1zxstwgqry 1040539 1040538 2026-06-24T10:26:09Z Mkant00 135890 1040539 wikitext text/x-wiki '''မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ (linear operator)''' ဟူသော ဝေါဟာရကို သင်္ချာပညာရပ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သော ဖန်ရှင်နယ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (functional analysis) တွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ၎င်းသည် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု (linear mapping) ဟူသော ဝေါဟာရနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူညီသည်။ မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုဆိုသည်မှာ ဘုံ [[ဖီးလ်ဒ်]] (common field) တစ်ခုအပေါ် အခြေခံထားသော [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] (vector spaces) ကြားရှိ တည်ဆောက်ပုံကို ထိန်းသိမ်းထားသော ပုံဖော်မှု (structure-preserving mapping) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကိန်းစစ် (real numbers) သို့မဟုတ် ကိန်းထွေး (complex numbers) ဖီးလ်ဒ်များအပေါ် အခြေခံထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်းများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပြီး ၎င်းတို့တွင် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (topology) တပ်ဆင်ထားသောအခါ ၎င်းတို့ကို မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများဟု ပိုမိုသုံးနှုန်းလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဒေသအလိုက် ခုံးသော ရပ်ဝန်းများ (locally convex spaces)၊ [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] သတ်မှတ်ထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်းများ (normed vector spaces) နှင့် ဘာနက်ရပ်ဝန်းများ (Banach spaces) တို့တွင် ဤဝေါဟာရကို အသုံးပြုကြသည်။ အတိုင်းအတာအကန့်အသတ်ရှိသော ရပ်ဝန်းများ (finite-dimensional spaces) တွင် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများသည် အမြဲတမ်း အကန့်အသတ်ရှိသော (bounded) ဂုဏ်သတ္တိရှိသော်လည်း အနန္တအတိုင်းအတာရှိသော ရပ်ဝန်းများ (infinite-dimensional spaces) တွင်မူ အကန့်အသတ်မရှိသော (unbounded) မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ ပါဝင်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == === မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ (Linear operator) === <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့သည် ကိန်းစစ် သို့မဟုတ် ကိန်းထွေး [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ မည်သည့် <math>x, y \in X</math> နှင့် <math>\lambda \in \mathbb{R}</math> (သို့မဟုတ် <math>\lambda \in \mathbb{C}</math>) အတွက်မဆို အောက်ပါအခြေအနေများနှင့် ကိုက်ညီပါက <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော ပုံဖော်မှု <math>T</math> ကို မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာဟု ခေါ်သည်။ *<math>T</math> သည် တစ်ပြေးညီ (homogeneous) ဖြစ်သည်။ :<math>T (\lambda x) = \lambda T(x)</math> *<math>T</math> သည် အပေါင်းအခြေခံ (additive) ဖြစ်သည်။ :<math>T (x + y) = T(x) + T(y)</math> === ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ (Conjugate-linear operator) === <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့သည် ကိန်းထွေး ဗက်တာရပ်ဝန်းများ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ မည်သည့် <math>x, y \in X</math> နှင့် <math>\lambda \in \mathbb{C}</math> အတွက်မဆို အောက်ပါအခြေအနေများနှင့် ကိုက်ညီပါက <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော အော်ပရေတာ <math>T</math> ကို ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာဟု ခေါ်သည်။ *<math>T</math> သည် ကွန်ဂျူဂိတ်-တစ်ပြေးညီ (conjugate-homogeneous) ဖြစ်သည်။ :<math>T (\lambda x) = \overline{\lambda}T(x)</math> *<math>T</math> သည် အပေါင်းအခြေခံ ဖြစ်သည်။ :<math>T (x + y) = T(x) + T(y)</math> == ဥပမာများ (Examples) == === မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ (Linear operators) === * <math>A</math> သည် ကိန်းစစ် <math>n \times m</math> ကိန်းအုံ (matrix) တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု <math>A\colon x \mapsto Ax</math> သည် <math>\mathbb{R}^m</math> မှ <math>\mathbb{R}^n</math> သို့သွားသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ * သတ်မှတ်ထားသော [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] နှစ်ခုကြားရှိ မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ စုစည်းထားသော [[အစု]] (set) သည် အပေါင်း (addition) <math>(S+T)(x) := S(x) + T(x)</math> နှင့် စကေလာမြှောက်ခြင်း (scalar multiplication) <math>(\lambda S)(x) := \lambda S(x)</math> တို့ကို သတ်မှတ်လိုက်ခြင်းအားဖြင့် ၎င်းကိုယ်တိုင် ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ * [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်တစ်ခု]]အား ၎င်း၏ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်]] (derivative) သို့ ပို့ဆောင်ပေးသော <math>f \mapsto D f = f'</math> ဟူသည့် ဆင်းသက်ချက် အော်ပရေတာ (derivative operator) <math>D\colon C^1 \to C</math> သည် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ * <math>a < b</math> တို့သည် ကိန်းစစ်နှစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် (integrable function) တစ်ခုအား ကိန်းစစ်တစ်ခုသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော အော်ပရေတာ <math>\textstyle f \mapsto \int_a^b f(x) \mathrm{d}x</math> သည် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာဖြစ်သည်။ * ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုပေါ်ရှိ မည်သည့် မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင်နယ် (linear functional) မဆိုသည် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ === ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ (Conjugate-linear operator) === * <math>(H, \langle \cdot,\cdot\rangle_H)</math> သည် ကိန်းထွေး ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း (complex Hilbert space) တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>H'</math> သည် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ရပ်ဝန်း (dual space) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဖရေးရှေး-ရီးဇ် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု သီအိုရမ် (Fréchet-Riesz representation theorem) အရ မည်သည့် <math>f\in H'</math> အတွက်မဆိုနှင့် မည်သည့် <math>x\in H</math> တွင်မဆို <math>f(x)=\langle x,y_f\rangle_H</math> ဖြစ်စေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique) <math>y_f\in H</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ပုံဖော်မှု <math>H'\rightarrow H, f\mapsto y_f</math> သည် ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ ကိန်းထွေး အတွင်းမြှောက်လဒ် (complex inner product) <math>\langle \cdot,\cdot\rangle</math> သည် ဒုတိယ ကိန်းရှင် (variable) နေရာတွင် ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် ဖြစ်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ == အရေးပါမှု နှင့် အသုံးချမှုများ (Importance and Applications) == မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ၏ အရေးပါမှုမှာ ၎င်းတို့သည် အခြေခံရပ်ဝန်း၏ မျဉ်းဖြောင့် တည်ဆောက်ပုံ (linear structure) ကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့သည် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]]အကြားရှိ [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (homomorphisms) ဖြစ်ကြသည်။ မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများကို အောက်ပါနယ်ပယ်များတွင် အသုံးချသည်။ * အတိုင်းအတာသုံးခုရှိသော ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း (three-dimensional Euclidean space) တွင် ကိုဩဒိနိတ် အသွင်ပြောင်းခြင်း (coordinate transformation) များဖြစ်သည့် အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း (reflection)၊ လှည့်ခြင်း (rotation)၊ အရွယ်ပြောင်းခြင်း (stretching) နှင့် အတိုင်းအတာလေးခုရှိသော အာကာသအချိန် (four-dimensional spacetime) တွင် လိုရန့်ဇ် အသွင်ပြောင်းခြင်း (Lorentz transformation) တို့ကို ကိန်းအုံများ ဖြင့် ဖော်ပြရာတွင် အသုံးပြုသည်။ * ကွမ်တမ် မက္ကင်းနစ် (quantum mechanics) တွင် လေ့လာတိုင်းတာနိုင်သော အရာများ (observables) ကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြရာတွင်လည်းကောင်း၊ ရှရိုဒင်းဂါး ညီမျှခြင်း (Schrödinger equation) ရှိ ဟာမီတန်-အော်ပရေတာ (Hamiltonian operator) <math>H</math> ဖြင့် ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်ဆိုင်ရာ စနစ်တစ်ခု၏ ရွေ့လျားပြောင်းလဲမှု (dynamics) ကို ဖော်ပြရာတွင်လည်းကောင်း အသုံးပြုသည်။ * ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း နှင့် အင်တီဂရယ် ညီမျှခြင်းများ (differential and integral equations) အတွက် အဖြေရှာခြင်း သီအိုရီများ (solution theories) တည်ဆောက်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။ ဤသို့တည်ဆောက်ရာတွင် ဆိုဘိုလတ်ဗ် ရပ်ဝန်း (Sobolev space) နှင့် ဖြန့်ဝေမှု သီအိုရီ (distribution theory) အစရှိသည်တို့ကို အသုံးပြုကြသည်။ == အကန့်အသတ်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ (Bounded Linear Operators) == === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ (Definitions) === <math>V</math> နှင့် <math>W</math> တို့သည် [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]]သတ်မှတ်ထားသော [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] ဖြစ်ကြပြီး <math>A\colon V\to W</math> သည် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>A</math> ၏ အော်ပရေတာ စံနှုန်း (operator norm) ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ :<math> \|A\| := \inf\{ M \geq 0, \; \|Ax \|_W \leq M \|x\|_V \text{ for all } x \in V\} </math> ယင်းကိန်းသေ (constant) အတွက် အောက်ပါ ညီမျှခြင်းများ မှန်ကန်သည်။ :<math> \|A\| = \sup_{x \in V, \; x \neq 0} \frac{\|Ax\|_W}{\|x\|_V}= \sup_{\|x\|_V \leq 1} \|Ax\|_W = \sup_{\|x\|_V = 1} \|Ax\|_W </math> အဆိုပါ အော်ပရေတာ စံနှုန်းသည် အဆုံးရှိပါက ထိုအော်ပရေတာကို အကန့်အသတ်ရှိသော အော်ပရေတာဟု ခေါ်သည်။ အကယ်၍ အဆုံးမရှိပါက အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာ (unbounded operator) ဟု ခေါ်သည်။ စံနှုန်း ရပ်ဝန်း <math>V</math> မှ စံနှုန်း ရပ်ဝန်း <math>W</math> သို့သွားသော အကန့်အသတ်ရှိသည့် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများအားလုံး၏ အစုကို <math>\mathfrak{L}(V,W)</math> ဟု ခေါ်သည်။ အဆိုပါ အော်ပရေတာ စံနှုန်းဖြင့်ပင်လျှင် ၎င်းအစုကိုယ်တိုင်သည် စံနှုန်း သတ်မှတ်ထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ အကယ်၍ <math>W</math> သည် ပြည့်စုံသော ရပ်ဝန်း (complete space) ဖြစ်ပါက ၎င်းသည် ဘာနက်ရပ်ဝန်း တစ်ခုပင် ဖြစ်လာသည်။<ref>[[Dirk Werner (Mathematiker)|Dirk Werner]]: ''Funktionalanalysis.'' 7., korrigierte und erweiterte Auflage. Springer, 2011. ISBN 978-3-642-21016-7. Satz II.1.4.</ref> အကယ်၍ <math>V</math> နှင့် <math>W</math> တို့သည် ထပ်တူညီသည် ဆိုပါက ၎င်းကို <math>\mathfrak{L}(V)</math> ဟု အတိုချုံး၍ ရေးသားလေ့ရှိသည်။ <math>T</math> သည် <math>V</math> မှ <math>W</math> သို့သွားသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ အောက်ဖော်ပြပါ အချက်များသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီကြသည်။ * <math>T</math> သည် အကန့်အသတ်ရှိသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>\mathfrak{L}(V,W)</math> တွင် ပါဝင်သည်။ * <math>T</math> သည် <math>V</math> ပေါ်တွင် ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော (uniformly continuous) ပုံဖော်မှုဖြစ်သည်။ * <math>T</math> သည် <math>V</math> ၏ အမှတ်တိုင်းတွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှုဖြစ်သည်။ * <math>T</math> သည် <math>V</math> ၏ အမှတ်တစ်ခုခုတွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှုဖြစ်သည်။ * <math>T</math> သည် <math>0 \in V</math> တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှုဖြစ်သည်။ === အကန့်အသတ်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ ဥပမာများ (Examples of bounded linear operators) === * <math>I_V \in \mathfrak{L}(V)</math> နှင့် <math>\|I_V\| = 1</math> ဖြစ်ပြီး <math>I_V</math> သည် <math>V</math> ပေါ်ရှိ ထပ်တူရ အော်ပရေတာ (identity operator) ဖြစ်ရာ ၎င်းသည် အကန့်အသတ်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ ဖြစ်သည်။ * <math>P \in \mathfrak{L}(H)</math> နှင့် <math>\|P\| = 1</math> ဖြစ်ပြီး <math>P\ne0</math> သည် ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း (Hilbert space) <math>H</math> ပေါ်ရှိ ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း (orthogonal projection) ဖြစ်ကာ အကန့်အသတ်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ ဖြစ်သည်။ * <math>(n_k) \in \mathfrak{L}(l_p)</math> နှင့် <math>\textstyle \|(n_k)\| = \max_k |n_k|</math> ဖြစ်ပြီး ဤတွင် ကိန်းစဉ် (sequence) <math>(n_k)</math> သည် အကန့်အသတ်ရှိသည်။ ၎င်းကို <math>1 \leq p \leq \infty</math> ရှိသော ကိန်းစဉ် ရပ်ဝန်း (sequence space) <math>l_p</math> ပေါ်ရှိ ဒိုင်ယာဂွန်နယ် အော်ပရေတာ (diagonal operator) တစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူသည်။ * နေရာရွှေ့ အော်ပရေတာ (shift operator) <math>S \in \mathfrak{L}(l_p)</math> သည် အကန့်အသတ်ရှိပြီး <math>\|S\| = 1</math> ဖြစ်ကာ <math>S ((x_1, x_2, x_3, \dotsc)) := (0, x_1, x_2, x_3, \dotsc)</math> ဟု <math>1 \leq p \leq \infty</math> ရှိသော ကိန်းစဉ် ရပ်ဝန်း <math>l_p</math> ပေါ်တွင် သတ်မှတ်ထားသည်။ * <math>K</math> သည် ကျစ်လျစ်သော အစု (compact set) တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>\mathfrak{C}(K)</math> သည် <math>K</math> ပေါ်ရှိ စူပရီမမ် စံနှုန်း (supremum norm) တပ်ဆင်ထားသော [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ]] (continuous functions) ၏ ဘာနက်ရပ်ဝန်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် <math>f \in \mathfrak{C}(K)</math> ဖြစ်ပြီး မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ <math>T_f \colon \mathfrak{C}(K) \rightarrow \mathfrak{C}(K)</math> ကို မည်သည့် <math>k \in K</math> အတွက်မဆို <math>T_f (g) (k) := (fg) (k)</math> ဟု သတ်မှတ်ထားသည် ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ <math>T_f \in \mathfrak{L} ( \mathfrak{C}(K) )</math> ဖြစ်ပြီး <math>\|T_f\| = \|f\|_{\infty}</math> ဖြစ်သည်။ * <math>\lbrack X, \mathfrak{B}, \mu \rbrack</math> သည် အတိုင်းအတာ ရပ်ဝန်း (measure space) တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>1 \leq p \leq \infty</math> အတွက် <math>L_p = L_p(X, \mathfrak{B}, \mu)</math> သည် <math>L^p</math>-စံနှုန်း တပ်ဆင်ထားသည့် <math>X</math> ပေါ်ရှိ <math>p</math>-ထပ်ကိန်း တင်၍ အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ (measurable functions) ၏ ထပ်တူညီမှုအတန်းအစားများ (equivalence classes) ပါဝင်သော <math>L_p</math>-ရပ်ဝန်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် <math>f \in L_{\infty}</math> ဖြစ်ပြီး မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ <math>T_f \colon L_p \to L_p</math> ကို မည်သည့် <math>x \in X</math> အတွက်မဆို <math>T_f (g) (x) := (fg) (x)</math> ဟု သတ်မှတ်ထားသည် ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ <math>T_f \in \mathfrak{L} (L_p)</math> ဖြစ်ပြီး <math>\|T_f\| = \|f\|_{\infty}</math> ဖြစ်သည်။ == အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ (Unbounded Linear Operators) == အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများကို လေ့လာရာတွင် ၎င်းတို့၏ အရင်းအမြစ်စု (domain) သည် လေ့လာနေသော ရပ်ဝန်း၏ ရပ်ဝန်းပိုင်း (subspace) တစ်ခုမျှသာဖြစ်သော အော်ပရေတာများကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်းများပေါ်ရှိ အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများအကြောင်း ပြောဆိုရာတွင် ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ရပ်ဝန်းပိုင်းဖြစ်သော ဟီလ်ဘတ်အကြို ရပ်ဝန်း (pre-Hilbert space) ကိုလည်း အရင်းအမြစ်စုအဖြစ် လက်ခံစဉ်းစားသည်။ ပိုမိုတိကျစွာ ဆိုရသော် ၎င်းတို့ကို သိပ်သည်းစွာ သတ်မှတ်ထားသော (densely defined) အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အဆိုပါ အော်ပရေတာကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပုံဖော်မှု (partial mapping) တစ်ခုအနေဖြင့် သတ်မှတ်ယူဆသည်။ အော်ပရေတာတစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်စုသည် မူလရပ်ဝန်း၏ သိပ်သည်းသော [[အစုပိုင်း]] (dense subset) တစ်ခုဖြစ်နေပါက ထိုအော်ပရေတာကို သိပ်သည်းစွာ သတ်မှတ်ထားသည်ဟု ခေါ်သည်။ ဒစ်ဖရန်ရှယ် အော်ပရေတာများ (differential operators) နှင့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုး ရောင်စဉ် (eigenvalue spectrum) အပြင် လေ့လာတိုင်းတာနိုင်သောအရာများဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာများ (observable algebras) ကို လေ့လာမှုများကြောင့် အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာများကို စိတ်ဝင်စားလာခဲ့သည်။ အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများထဲတွင် အပိတ် အော်ပရေတာများ (closed operators) သည် ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော အတန်းအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့မှာ <math>V \times W</math> ၏ မြှောက်လဒ် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (product topology) တွင် ၎င်းတို့၏ ဂရပ် (graph) <math>\Gamma (A) := \{ (\phi , A \phi) : \phi \in D \}</math> သည် အပိတ်စု (closed set) ဖြစ်နေသော အော်ပရေတာ <math>A \colon V \rightarrow W</math> များပင်ဖြစ်သည်။ အပိတ် အော်ပရေတာများအတွက် ဥပမာအားဖြင့် ရောင်စဉ် (spectrum) ကို သတ်မှတ်နိုင်သည်။ အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာများဆိုင်ရာ သီအိုရီကို ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဗွန်နျူမန်း (John von Neumann) က စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |author=J. v. Neumann |title=Über einen Satz von Herrn M. H. Stone |journal=The Annals of Mathematics |volume=33 |issue=3 |date=1932-07 |doi=10.2307/1968535 |jstor=1968535 |pages=567}}</ref><ref>{{cite journal |author=J. v. Neumann |title=Allgemeine Eigenwerttheorie Hermitescher Funktionaloperatoren |journal=Mathematische Annalen |volume=102 |issue=1 |date=1930-12 |issn=0025-5831 |doi=10.1007/BF01782338 |pages=49–131 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/BF01782338 |access-date=2022-11-10}}</ref> ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင်<ref>{{cite journal |author=M. H. Stone |title=Linear Transformations in Hilbert Space: III. Operational Methods and Group Theory |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=16 |issue=2 |date=1930-02 |issn=0027-8424 |doi=10.1073/pnas.16.2.172 |pages=172–175 |url=https://pnas.org/doi/full/10.1073/pnas.16.2.172 |access-date=2022-11-10}}</ref> ဗွန်နျူမန်းနှင့် သီးခြားလွတ်လပ်စွာပင် မာရှယ် ဟာဗေး စတုန်း (Marshall Harvey Stone) သည်လည်း အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာများဆိုင်ရာ သီအိုရီကို တီထွင်ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |author=Dirk Werner |title=Funktionalanalysis |publisher=Springer Berlin Heidelberg |location=Berlin, Heidelberg |date=2018 |series=Springer-Lehrbuch |isbn=978-3-662-55406-7 |doi=10.1007/978-3-662-55407-4 |pages=413ff. |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-662-55407-4 |access-date=2022-11-10}}</ref> === ဥပမာ (Example) === အပိုင်းအခြား (interval) <math>[a, b]</math> ပေါ်ရှိ [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ၏]] ဘာနက်ရပ်ဝန်း <math>C[a, b]</math> ပေါ်တွင် ဒစ်ဖရန်ရှယ် အော်ပရေတာ <math> A f := f',</math> ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ၎င်း၏ အရင်းအမြစ်စု <math>\mathcal{D}(A)</math> အဖြစ် တစ်ကြိမ် အဆက်မပြတ် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော ဖန်ရှင်များ (continuously differentiable functions) ပါဝင်သည့် <math>\mathcal{D}(A):=C^{1}[a, b]</math> ကို ရွေးချယ်ပါက <math>A</math> သည် အကန့်အသတ်မရှိသော အပိတ် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ === အသုံးချမှုများ (Applications) === * ဒစ်ဖရန်ရှယ် နှင့် မြှောက်ခြင်း အော်ပရေတာများ (multiplication operators) သည် ယေဘုယျအားဖြင့် အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာများ ဖြစ်ကြသည်။ * ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်ရှိ လေ့လာတိုင်းတာနိုင်သောအရာများအား ကိုယ်စားပြုဖော်ပြရန်အတွက် အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများကို လိုအပ်သည်။ အကြောင်းမှာ အဆိုပါ လေ့လာတိုင်းတာနိုင်သောအရာများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အော်ပရေတာများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် အကန့်အသတ်မရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ == အော်ပရေတာ ရပ်ဝန်းများပေါ်ရှိ စုဆုံခြင်း သဘောတရားများ နှင့် တိုပေါ်လော်ဂျီများ (Convergence Concepts and Topologies on Operator Spaces) == အခြေခံ [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]]သည် အတိုင်းအတာ <math>n</math> ရှိသော အတိုင်းအတာအကန့်အသတ်ရှိသော ရပ်ဝန်း (finite-dimensional space) ဖြစ်ပါက <math>L(V)</math> သည် အတိုင်းအတာ <math>n^2</math> ရှိသော ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုသို့သောအခြေအနေတွင် [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်းများ]]အားလုံးသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီကြသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့သည် တူညီသော စုဆုံခြင်း သဘောတရား (convergence concept) နှင့် တူညီသော [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ကို ပေးသည်။ သို့ရာတွင် အနန္တအတိုင်းအတာရှိသော (infinite-dimensional) ရပ်ဝန်းများတွင်မူ ထပ်တူမညီသော တိုပေါ်လော်ဂျီ အမျိုးမျိုး ရှိနေသည်။ <math>E</math> နှင့် <math>F</math> တို့သည် ဘာနက်ရပ်ဝန်းများဖြစ်ကြပြီး <math>(T_i)_{i \in I}</math> သည် <math>L(E,F)</math> အတွင်းရှိ ကိန်းစဉ် တစ်ခု သို့မဟုတ် ကွန်ရက် (net) တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ === စံနှုန်း တိုပေါ်လော်ဂျီ (Norm topology) === အောက်ပါအခြေအနေသည် <math>T_i</math> အား စံနှုန်း တိုပေါ်လော်ဂျီ (norm topology) တွင် <math>T</math> သို့ စုဆုံစေရန် (converge) အတွက် ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ ဖြစ်သည်။ :<math>\lim_{i} \|T - T_i\| = 0</math> စံနှုန်း တိုပေါ်လော်ဂျီ ဆိုသည်မှာ အဖွင့်စက်လုံးများ (open balls) ဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ === အားကောင်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ (Strong operator topology) === အကယ်၍ ၎င်းသည် အမှတ်အလိုက် စုဆုံသည် (pointwise convergent) ဟူသောအခြေအနေသည် <math>T_i</math> အား အားကောင်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ (strong operator topology) တွင် <math>T</math> သို့ စုဆုံစေရန်အတွက် ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ ဖြစ်သည်။ :<math>\lim_i T_i x = Tx \quad \forall x \in E</math> အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ဖော်ပြရလျှင် အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ :<math>\lim_i \| T_i x - Tx \| = \lim_i \|(T_i - T)x\| = 0 \quad \forall x \in E</math> ယင်းနှင့်သက်ဆိုင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီမှာ အောက်ဖော်ပြပါ မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုများ အစုဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသော အစ တိုပေါ်လော်ဂျီ (initial topology) ဖြစ်သည်။ :<math>\left\{ \begin{aligned} L(E,F) &\to F \\ T &\mapsto Tx \end{aligned} \ \Bigg| \ x \in E \right\}</math> ၎င်းသည် အဆိုပါ ပုံဖော်မှုများအားလုံးကို အဆက်မပြတ်ဖြစ်စေမည့် အသေးဆုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အားကောင်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသည့် <math>L(E,F)</math> သည် ဒေသအလိုက် ခုံးသော ရပ်ဝန်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ဆိုရသော် အားကောင်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ ဆိုသည်မှာ <math>E</math> မှ <math>F</math> သို့သွားသော [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]]အားလုံး၏ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ ကို မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများပေါ်တွင် ကန့်သတ်ယူဆောင်ထားခြင်း သာဖြစ်သည်။ === အားနည်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ (Weak operator topology) === အောက်ပါအခြေအနေသည် <math>T_i</math> အား အားနည်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ (weak operator topology) တွင် <math>T</math> သို့ စုဆုံစေရန်အတွက် ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ ဖြစ်သည်။ :<math>\lim_i \varphi(T_i x) = \varphi(Tx) \quad \forall x \in E,\, \varphi \in F^*</math> အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ဖော်ပြရလျှင် အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ :<math>\lim_i |\varphi(T_i x - Tx)| = 0 \quad \forall x \in E,\, \varphi \in F^*</math> ဤနေရာတွင် <math>F^*</math> သည် <math>F</math> ၏ အဆက်မပြတ် ဒွန်တွဲ ရပ်ဝန်း (continuous dual space) ကို ရည်ညွှန်းသည်။ ယင်းနှင့်သက်ဆိုင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီမှာ အောက်ဖော်ပြပါ မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင်နယ်များ (linear functionals) အစုဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသော အစ တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ :<math>\left\{ \begin{aligned} L(E,F) &\to \mathbb{C} \\ T &\mapsto \varphi(Tx) \end{aligned} \ \Bigg| \ x \in E,\, \varphi \in F^* \right\}</math> ၎င်းသည် အဆိုပါ ဖန်ရှင်နယ်များအားလုံးကို အဆက်မပြတ်ဖြစ်စေမည့် အသေးဆုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အားနည်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသည့် <math>L(E,F)</math> သည်လည်း ဒေသအလိုက် ခုံးသော ရပ်ဝန်း တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ == ကိုးကားစာရင်း (Bibliography) == === သင်ရိုးညွှန်းတမ်း စာအုပ်များ === * {{cite book |author=Hans Wilhelm Alt |title=Linear Functional Analysis |publisher=Springer London |location=London |year=2016 |language=en |series=Universitext |isbn=978-1-4471-7279-6 |doi=10.1007/978-1-4471-7280-2}} * {{cite book |author=Karl-Heinz Goldhorn, Hans-Peter Heinz, Margarita Kraus |title=Moderne mathematische Methoden der Physik – Band 1 |publisher=Springer Berlin Heidelberg |location=Berlin, Heidelberg |year=2009 |series=Springer-Lehrbuch |isbn=978-3-540-88543-6 |doi=10.1007/978-3-540-88544-3}} * {{cite book |author=Karl-Heinz Goldhorn, Hans-Peter Heinz, Margarita Kraus |title=Moderne mathematische Methoden der Physik – Band 2 |publisher=Springer Berlin Heidelberg |location=Berlin, Heidelberg |year=2010 |series=Springer-Lehrbuch |isbn=978-3-642-05184-5 |doi=10.1007/978-3-642-05185-2}} === မိုနိုဂရပ်များ === * {{cite book |author=[[Konrad Schmüdgen]] |title=Unbounded Self-adjoint Operators on Hilbert Space |publisher=Springer Netherlands |location=Dordrecht |year=2012 |series=[[Graduate Texts in Mathematics]] |volume=265 |isbn=978-94-007-4752-4 |doi=10.1007/978-94-007-4753-1}} * {{cite book |author=[[Albrecht Pietsch]] |title=History of Banach Spaces and Linear Operators |publisher=Birkhäuser Boston |location=Boston, MA |year=2007 |isbn=978-0-8176-4367-6 |doi=10.1007/978-0-8176-4596-0}} * {{cite book |author=[[Nelson Dunford]], [[Jacob T. Schwartz]] |title=Linear Operators 1 – General theory |publisher=Wiley Interscience Publishers |location=New York |year=1988 |language=en |series=Wiley Classics Library |isbn=978-0-471-60848-6 |url=https://archive.org/details/linearoperators0007dunf}} * {{cite book |author=[[Nelson Dunford]], [[Jacob T. Schwartz]] |title=Linear Operators 2 – Spectral Theory, Self Adjoint Operators in Hilbert Space |publisher=Wiley Interscience Publishers |location=New York |year=1988 |language=en |series=Wiley Classics Library |isbn=978-0-471-60847-9 |url=https://archive.org/details/linearoperators20000dunf}} * {{cite book |author=[[Nelson Dunford]], [[Jacob T. Schwartz]] |title=Linear Operators 3 – Spectral Operators |publisher=Wiley Interscience Publishers |location=New York |year=1988 |language=en |series=Wiley Classics Library |isbn=978-0-471-60846-2 |url=https://archive.org/details/linearoperators0000dunf_g4s9}} * {{cite book |author=[[Naum Iljitsch Achijeser|N.I. Achieser]], I.M. Glasmann |title=Theorie der linearen Operatoren im Hilbert-Raum |edition=6th |publisher=Akademie-Verlag |location=Berlin |year=1975}} * {{cite book |author=[[Gilbert Helmberg (Mathematiker)|Gilbert Helmberg]] |title=Introduction to Spectral Theory in Hilbert Space |editor=[[Hans Lauwerier|H. A. Lauwerier]], [[Warner T. Koiter|W. T. Koiter]] |publisher=North-Holland Publishing Company |location=London |year=1969 |language=en |series=Applied Mathematics and Mechanics |volume=6 |url=https://www.elsevier.com/books/introduction-to-spectral-theory-in-hilbert-space/lauwerier/978-0-7204-2356-3}} == ကိုးကားချက်များ == <references /> [[Category:ဖန်ရှင်နယ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] k425i9w1hh0bhpyzznedlxugau3v1b7 1040541 1040539 2026-06-24T10:27:09Z Mkant00 135890 /* အားကောင်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ (Strong operator topology) */ 1040541 wikitext text/x-wiki '''မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ (linear operator)''' ဟူသော ဝေါဟာရကို သင်္ချာပညာရပ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သော ဖန်ရှင်နယ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (functional analysis) တွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ၎င်းသည် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု (linear mapping) ဟူသော ဝေါဟာရနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူညီသည်။ မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုဆိုသည်မှာ ဘုံ [[ဖီးလ်ဒ်]] (common field) တစ်ခုအပေါ် အခြေခံထားသော [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] (vector spaces) ကြားရှိ တည်ဆောက်ပုံကို ထိန်းသိမ်းထားသော ပုံဖော်မှု (structure-preserving mapping) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကိန်းစစ် (real numbers) သို့မဟုတ် ကိန်းထွေး (complex numbers) ဖီးလ်ဒ်များအပေါ် အခြေခံထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်းများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပြီး ၎င်းတို့တွင် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (topology) တပ်ဆင်ထားသောအခါ ၎င်းတို့ကို မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများဟု ပိုမိုသုံးနှုန်းလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဒေသအလိုက် ခုံးသော ရပ်ဝန်းများ (locally convex spaces)၊ [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] သတ်မှတ်ထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်းများ (normed vector spaces) နှင့် ဘာနက်ရပ်ဝန်းများ (Banach spaces) တို့တွင် ဤဝေါဟာရကို အသုံးပြုကြသည်။ အတိုင်းအတာအကန့်အသတ်ရှိသော ရပ်ဝန်းများ (finite-dimensional spaces) တွင် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများသည် အမြဲတမ်း အကန့်အသတ်ရှိသော (bounded) ဂုဏ်သတ္တိရှိသော်လည်း အနန္တအတိုင်းအတာရှိသော ရပ်ဝန်းများ (infinite-dimensional spaces) တွင်မူ အကန့်အသတ်မရှိသော (unbounded) မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ ပါဝင်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == === မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ (Linear operator) === <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့သည် ကိန်းစစ် သို့မဟုတ် ကိန်းထွေး [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ မည်သည့် <math>x, y \in X</math> နှင့် <math>\lambda \in \mathbb{R}</math> (သို့မဟုတ် <math>\lambda \in \mathbb{C}</math>) အတွက်မဆို အောက်ပါအခြေအနေများနှင့် ကိုက်ညီပါက <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော ပုံဖော်မှု <math>T</math> ကို မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာဟု ခေါ်သည်။ *<math>T</math> သည် တစ်ပြေးညီ (homogeneous) ဖြစ်သည်။ :<math>T (\lambda x) = \lambda T(x)</math> *<math>T</math> သည် အပေါင်းအခြေခံ (additive) ဖြစ်သည်။ :<math>T (x + y) = T(x) + T(y)</math> === ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ (Conjugate-linear operator) === <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့သည် ကိန်းထွေး ဗက်တာရပ်ဝန်းများ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ မည်သည့် <math>x, y \in X</math> နှင့် <math>\lambda \in \mathbb{C}</math> အတွက်မဆို အောက်ပါအခြေအနေများနှင့် ကိုက်ညီပါက <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော အော်ပရေတာ <math>T</math> ကို ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာဟု ခေါ်သည်။ *<math>T</math> သည် ကွန်ဂျူဂိတ်-တစ်ပြေးညီ (conjugate-homogeneous) ဖြစ်သည်။ :<math>T (\lambda x) = \overline{\lambda}T(x)</math> *<math>T</math> သည် အပေါင်းအခြေခံ ဖြစ်သည်။ :<math>T (x + y) = T(x) + T(y)</math> == ဥပမာများ (Examples) == === မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ (Linear operators) === * <math>A</math> သည် ကိန်းစစ် <math>n \times m</math> ကိန်းအုံ (matrix) တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု <math>A\colon x \mapsto Ax</math> သည် <math>\mathbb{R}^m</math> မှ <math>\mathbb{R}^n</math> သို့သွားသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ * သတ်မှတ်ထားသော [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] နှစ်ခုကြားရှိ မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ စုစည်းထားသော [[အစု]] (set) သည် အပေါင်း (addition) <math>(S+T)(x) := S(x) + T(x)</math> နှင့် စကေလာမြှောက်ခြင်း (scalar multiplication) <math>(\lambda S)(x) := \lambda S(x)</math> တို့ကို သတ်မှတ်လိုက်ခြင်းအားဖြင့် ၎င်းကိုယ်တိုင် ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ * [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်တစ်ခု]]အား ၎င်း၏ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်]] (derivative) သို့ ပို့ဆောင်ပေးသော <math>f \mapsto D f = f'</math> ဟူသည့် ဆင်းသက်ချက် အော်ပရေတာ (derivative operator) <math>D\colon C^1 \to C</math> သည် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ * <math>a < b</math> တို့သည် ကိန်းစစ်နှစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် (integrable function) တစ်ခုအား ကိန်းစစ်တစ်ခုသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော အော်ပရေတာ <math>\textstyle f \mapsto \int_a^b f(x) \mathrm{d}x</math> သည် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာဖြစ်သည်။ * ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုပေါ်ရှိ မည်သည့် မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင်နယ် (linear functional) မဆိုသည် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ === ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ (Conjugate-linear operator) === * <math>(H, \langle \cdot,\cdot\rangle_H)</math> သည် ကိန်းထွေး ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း (complex Hilbert space) တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>H'</math> သည် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ရပ်ဝန်း (dual space) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဖရေးရှေး-ရီးဇ် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု သီအိုရမ် (Fréchet-Riesz representation theorem) အရ မည်သည့် <math>f\in H'</math> အတွက်မဆိုနှင့် မည်သည့် <math>x\in H</math> တွင်မဆို <math>f(x)=\langle x,y_f\rangle_H</math> ဖြစ်စေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique) <math>y_f\in H</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ပုံဖော်မှု <math>H'\rightarrow H, f\mapsto y_f</math> သည် ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ ကိန်းထွေး အတွင်းမြှောက်လဒ် (complex inner product) <math>\langle \cdot,\cdot\rangle</math> သည် ဒုတိယ ကိန်းရှင် (variable) နေရာတွင် ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် ဖြစ်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ == အရေးပါမှု နှင့် အသုံးချမှုများ (Importance and Applications) == မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ၏ အရေးပါမှုမှာ ၎င်းတို့သည် အခြေခံရပ်ဝန်း၏ မျဉ်းဖြောင့် တည်ဆောက်ပုံ (linear structure) ကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့သည် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]]အကြားရှိ [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (homomorphisms) ဖြစ်ကြသည်။ မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများကို အောက်ပါနယ်ပယ်များတွင် အသုံးချသည်။ * အတိုင်းအတာသုံးခုရှိသော ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း (three-dimensional Euclidean space) တွင် ကိုဩဒိနိတ် အသွင်ပြောင်းခြင်း (coordinate transformation) များဖြစ်သည့် အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း (reflection)၊ လှည့်ခြင်း (rotation)၊ အရွယ်ပြောင်းခြင်း (stretching) နှင့် အတိုင်းအတာလေးခုရှိသော အာကာသအချိန် (four-dimensional spacetime) တွင် လိုရန့်ဇ် အသွင်ပြောင်းခြင်း (Lorentz transformation) တို့ကို ကိန်းအုံများ ဖြင့် ဖော်ပြရာတွင် အသုံးပြုသည်။ * ကွမ်တမ် မက္ကင်းနစ် (quantum mechanics) တွင် လေ့လာတိုင်းတာနိုင်သော အရာများ (observables) ကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြရာတွင်လည်းကောင်း၊ ရှရိုဒင်းဂါး ညီမျှခြင်း (Schrödinger equation) ရှိ ဟာမီတန်-အော်ပရေတာ (Hamiltonian operator) <math>H</math> ဖြင့် ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်ဆိုင်ရာ စနစ်တစ်ခု၏ ရွေ့လျားပြောင်းလဲမှု (dynamics) ကို ဖော်ပြရာတွင်လည်းကောင်း အသုံးပြုသည်။ * ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း နှင့် အင်တီဂရယ် ညီမျှခြင်းများ (differential and integral equations) အတွက် အဖြေရှာခြင်း သီအိုရီများ (solution theories) တည်ဆောက်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။ ဤသို့တည်ဆောက်ရာတွင် ဆိုဘိုလတ်ဗ် ရပ်ဝန်း (Sobolev space) နှင့် ဖြန့်ဝေမှု သီအိုရီ (distribution theory) အစရှိသည်တို့ကို အသုံးပြုကြသည်။ == အကန့်အသတ်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ (Bounded Linear Operators) == === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ (Definitions) === <math>V</math> နှင့် <math>W</math> တို့သည် [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]]သတ်မှတ်ထားသော [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] ဖြစ်ကြပြီး <math>A\colon V\to W</math> သည် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>A</math> ၏ အော်ပရေတာ စံနှုန်း (operator norm) ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ :<math> \|A\| := \inf\{ M \geq 0, \; \|Ax \|_W \leq M \|x\|_V \text{ for all } x \in V\} </math> ယင်းကိန်းသေ (constant) အတွက် အောက်ပါ ညီမျှခြင်းများ မှန်ကန်သည်။ :<math> \|A\| = \sup_{x \in V, \; x \neq 0} \frac{\|Ax\|_W}{\|x\|_V}= \sup_{\|x\|_V \leq 1} \|Ax\|_W = \sup_{\|x\|_V = 1} \|Ax\|_W </math> အဆိုပါ အော်ပရေတာ စံနှုန်းသည် အဆုံးရှိပါက ထိုအော်ပရေတာကို အကန့်အသတ်ရှိသော အော်ပရေတာဟု ခေါ်သည်။ အကယ်၍ အဆုံးမရှိပါက အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာ (unbounded operator) ဟု ခေါ်သည်။ စံနှုန်း ရပ်ဝန်း <math>V</math> မှ စံနှုန်း ရပ်ဝန်း <math>W</math> သို့သွားသော အကန့်အသတ်ရှိသည့် မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများအားလုံး၏ အစုကို <math>\mathfrak{L}(V,W)</math> ဟု ခေါ်သည်။ အဆိုပါ အော်ပရေတာ စံနှုန်းဖြင့်ပင်လျှင် ၎င်းအစုကိုယ်တိုင်သည် စံနှုန်း သတ်မှတ်ထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ အကယ်၍ <math>W</math> သည် ပြည့်စုံသော ရပ်ဝန်း (complete space) ဖြစ်ပါက ၎င်းသည် ဘာနက်ရပ်ဝန်း တစ်ခုပင် ဖြစ်လာသည်။<ref>[[Dirk Werner (Mathematiker)|Dirk Werner]]: ''Funktionalanalysis.'' 7., korrigierte und erweiterte Auflage. Springer, 2011. ISBN 978-3-642-21016-7. Satz II.1.4.</ref> အကယ်၍ <math>V</math> နှင့် <math>W</math> တို့သည် ထပ်တူညီသည် ဆိုပါက ၎င်းကို <math>\mathfrak{L}(V)</math> ဟု အတိုချုံး၍ ရေးသားလေ့ရှိသည်။ <math>T</math> သည် <math>V</math> မှ <math>W</math> သို့သွားသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ အောက်ဖော်ပြပါ အချက်များသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီကြသည်။ * <math>T</math> သည် အကန့်အသတ်ရှိသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>\mathfrak{L}(V,W)</math> တွင် ပါဝင်သည်။ * <math>T</math> သည် <math>V</math> ပေါ်တွင် ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော (uniformly continuous) ပုံဖော်မှုဖြစ်သည်။ * <math>T</math> သည် <math>V</math> ၏ အမှတ်တိုင်းတွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှုဖြစ်သည်။ * <math>T</math> သည် <math>V</math> ၏ အမှတ်တစ်ခုခုတွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှုဖြစ်သည်။ * <math>T</math> သည် <math>0 \in V</math> တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှုဖြစ်သည်။ === အကန့်အသတ်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ ဥပမာများ (Examples of bounded linear operators) === * <math>I_V \in \mathfrak{L}(V)</math> နှင့် <math>\|I_V\| = 1</math> ဖြစ်ပြီး <math>I_V</math> သည် <math>V</math> ပေါ်ရှိ ထပ်တူရ အော်ပရေတာ (identity operator) ဖြစ်ရာ ၎င်းသည် အကန့်အသတ်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ ဖြစ်သည်။ * <math>P \in \mathfrak{L}(H)</math> နှင့် <math>\|P\| = 1</math> ဖြစ်ပြီး <math>P\ne0</math> သည် ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း (Hilbert space) <math>H</math> ပေါ်ရှိ ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း (orthogonal projection) ဖြစ်ကာ အကန့်အသတ်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ ဖြစ်သည်။ * <math>(n_k) \in \mathfrak{L}(l_p)</math> နှင့် <math>\textstyle \|(n_k)\| = \max_k |n_k|</math> ဖြစ်ပြီး ဤတွင် ကိန်းစဉ် (sequence) <math>(n_k)</math> သည် အကန့်အသတ်ရှိသည်။ ၎င်းကို <math>1 \leq p \leq \infty</math> ရှိသော ကိန်းစဉ် ရပ်ဝန်း (sequence space) <math>l_p</math> ပေါ်ရှိ ဒိုင်ယာဂွန်နယ် အော်ပရေတာ (diagonal operator) တစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူသည်။ * နေရာရွှေ့ အော်ပရေတာ (shift operator) <math>S \in \mathfrak{L}(l_p)</math> သည် အကန့်အသတ်ရှိပြီး <math>\|S\| = 1</math> ဖြစ်ကာ <math>S ((x_1, x_2, x_3, \dotsc)) := (0, x_1, x_2, x_3, \dotsc)</math> ဟု <math>1 \leq p \leq \infty</math> ရှိသော ကိန်းစဉ် ရပ်ဝန်း <math>l_p</math> ပေါ်တွင် သတ်မှတ်ထားသည်။ * <math>K</math> သည် ကျစ်လျစ်သော အစု (compact set) တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>\mathfrak{C}(K)</math> သည် <math>K</math> ပေါ်ရှိ စူပရီမမ် စံနှုန်း (supremum norm) တပ်ဆင်ထားသော [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ]] (continuous functions) ၏ ဘာနက်ရပ်ဝန်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် <math>f \in \mathfrak{C}(K)</math> ဖြစ်ပြီး မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ <math>T_f \colon \mathfrak{C}(K) \rightarrow \mathfrak{C}(K)</math> ကို မည်သည့် <math>k \in K</math> အတွက်မဆို <math>T_f (g) (k) := (fg) (k)</math> ဟု သတ်မှတ်ထားသည် ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ <math>T_f \in \mathfrak{L} ( \mathfrak{C}(K) )</math> ဖြစ်ပြီး <math>\|T_f\| = \|f\|_{\infty}</math> ဖြစ်သည်။ * <math>\lbrack X, \mathfrak{B}, \mu \rbrack</math> သည် အတိုင်းအတာ ရပ်ဝန်း (measure space) တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>1 \leq p \leq \infty</math> အတွက် <math>L_p = L_p(X, \mathfrak{B}, \mu)</math> သည် <math>L^p</math>-စံနှုန်း တပ်ဆင်ထားသည့် <math>X</math> ပေါ်ရှိ <math>p</math>-ထပ်ကိန်း တင်၍ အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ (measurable functions) ၏ ထပ်တူညီမှုအတန်းအစားများ (equivalence classes) ပါဝင်သော <math>L_p</math>-ရပ်ဝန်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် <math>f \in L_{\infty}</math> ဖြစ်ပြီး မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ <math>T_f \colon L_p \to L_p</math> ကို မည်သည့် <math>x \in X</math> အတွက်မဆို <math>T_f (g) (x) := (fg) (x)</math> ဟု သတ်မှတ်ထားသည် ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ <math>T_f \in \mathfrak{L} (L_p)</math> ဖြစ်ပြီး <math>\|T_f\| = \|f\|_{\infty}</math> ဖြစ်သည်။ == အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ (Unbounded Linear Operators) == အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများကို လေ့လာရာတွင် ၎င်းတို့၏ အရင်းအမြစ်စု (domain) သည် လေ့လာနေသော ရပ်ဝန်း၏ ရပ်ဝန်းပိုင်း (subspace) တစ်ခုမျှသာဖြစ်သော အော်ပရေတာများကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်းများပေါ်ရှိ အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများအကြောင်း ပြောဆိုရာတွင် ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ရပ်ဝန်းပိုင်းဖြစ်သော ဟီလ်ဘတ်အကြို ရပ်ဝန်း (pre-Hilbert space) ကိုလည်း အရင်းအမြစ်စုအဖြစ် လက်ခံစဉ်းစားသည်။ ပိုမိုတိကျစွာ ဆိုရသော် ၎င်းတို့ကို သိပ်သည်းစွာ သတ်မှတ်ထားသော (densely defined) အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အဆိုပါ အော်ပရေတာကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပုံဖော်မှု (partial mapping) တစ်ခုအနေဖြင့် သတ်မှတ်ယူဆသည်။ အော်ပရေတာတစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်စုသည် မူလရပ်ဝန်း၏ သိပ်သည်းသော [[အစုပိုင်း]] (dense subset) တစ်ခုဖြစ်နေပါက ထိုအော်ပရေတာကို သိပ်သည်းစွာ သတ်မှတ်ထားသည်ဟု ခေါ်သည်။ ဒစ်ဖရန်ရှယ် အော်ပရေတာများ (differential operators) နှင့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုး ရောင်စဉ် (eigenvalue spectrum) အပြင် လေ့လာတိုင်းတာနိုင်သောအရာများဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာများ (observable algebras) ကို လေ့လာမှုများကြောင့် အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာများကို စိတ်ဝင်စားလာခဲ့သည်။ အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများထဲတွင် အပိတ် အော်ပရေတာများ (closed operators) သည် ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော အတန်းအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့မှာ <math>V \times W</math> ၏ မြှောက်လဒ် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (product topology) တွင် ၎င်းတို့၏ ဂရပ် (graph) <math>\Gamma (A) := \{ (\phi , A \phi) : \phi \in D \}</math> သည် အပိတ်စု (closed set) ဖြစ်နေသော အော်ပရေတာ <math>A \colon V \rightarrow W</math> များပင်ဖြစ်သည်။ အပိတ် အော်ပရေတာများအတွက် ဥပမာအားဖြင့် ရောင်စဉ် (spectrum) ကို သတ်မှတ်နိုင်သည်။ အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာများဆိုင်ရာ သီအိုရီကို ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဗွန်နျူမန်း (John von Neumann) က စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |author=J. v. Neumann |title=Über einen Satz von Herrn M. H. Stone |journal=The Annals of Mathematics |volume=33 |issue=3 |date=1932-07 |doi=10.2307/1968535 |jstor=1968535 |pages=567}}</ref><ref>{{cite journal |author=J. v. Neumann |title=Allgemeine Eigenwerttheorie Hermitescher Funktionaloperatoren |journal=Mathematische Annalen |volume=102 |issue=1 |date=1930-12 |issn=0025-5831 |doi=10.1007/BF01782338 |pages=49–131 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/BF01782338 |access-date=2022-11-10}}</ref> ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင်<ref>{{cite journal |author=M. H. Stone |title=Linear Transformations in Hilbert Space: III. Operational Methods and Group Theory |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=16 |issue=2 |date=1930-02 |issn=0027-8424 |doi=10.1073/pnas.16.2.172 |pages=172–175 |url=https://pnas.org/doi/full/10.1073/pnas.16.2.172 |access-date=2022-11-10}}</ref> ဗွန်နျူမန်းနှင့် သီးခြားလွတ်လပ်စွာပင် မာရှယ် ဟာဗေး စတုန်း (Marshall Harvey Stone) သည်လည်း အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာများဆိုင်ရာ သီအိုရီကို တီထွင်ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |author=Dirk Werner |title=Funktionalanalysis |publisher=Springer Berlin Heidelberg |location=Berlin, Heidelberg |date=2018 |series=Springer-Lehrbuch |isbn=978-3-662-55406-7 |doi=10.1007/978-3-662-55407-4 |pages=413ff. |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-662-55407-4 |access-date=2022-11-10}}</ref> === ဥပမာ (Example) === အပိုင်းအခြား (interval) <math>[a, b]</math> ပေါ်ရှိ [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ၏]] ဘာနက်ရပ်ဝန်း <math>C[a, b]</math> ပေါ်တွင် ဒစ်ဖရန်ရှယ် အော်ပရေတာ <math> A f := f',</math> ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ၎င်း၏ အရင်းအမြစ်စု <math>\mathcal{D}(A)</math> အဖြစ် တစ်ကြိမ် အဆက်မပြတ် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော ဖန်ရှင်များ (continuously differentiable functions) ပါဝင်သည့် <math>\mathcal{D}(A):=C^{1}[a, b]</math> ကို ရွေးချယ်ပါက <math>A</math> သည် အကန့်အသတ်မရှိသော အပိတ် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ === အသုံးချမှုများ (Applications) === * ဒစ်ဖရန်ရှယ် နှင့် မြှောက်ခြင်း အော်ပရေတာများ (multiplication operators) သည် ယေဘုယျအားဖြင့် အကန့်အသတ်မရှိသော အော်ပရေတာများ ဖြစ်ကြသည်။ * ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်ရှိ လေ့လာတိုင်းတာနိုင်သောအရာများအား ကိုယ်စားပြုဖော်ပြရန်အတွက် အကန့်အသတ်မရှိသော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများကို လိုအပ်သည်။ အကြောင်းမှာ အဆိုပါ လေ့လာတိုင်းတာနိုင်သောအရာများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အော်ပရေတာများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် အကန့်အသတ်မရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ == အော်ပရေတာ ရပ်ဝန်းများပေါ်ရှိ စုဆုံခြင်း သဘောတရားများ နှင့် တိုပေါ်လော်ဂျီများ (Convergence Concepts and Topologies on Operator Spaces) == အခြေခံ [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]]သည် အတိုင်းအတာ <math>n</math> ရှိသော အတိုင်းအတာအကန့်အသတ်ရှိသော ရပ်ဝန်း (finite-dimensional space) ဖြစ်ပါက <math>L(V)</math> သည် အတိုင်းအတာ <math>n^2</math> ရှိသော ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုသို့သောအခြေအနေတွင် [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်းများ]]အားလုံးသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီကြသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့သည် တူညီသော စုဆုံခြင်း သဘောတရား (convergence concept) နှင့် တူညီသော [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ကို ပေးသည်။ သို့ရာတွင် အနန္တအတိုင်းအတာရှိသော (infinite-dimensional) ရပ်ဝန်းများတွင်မူ ထပ်တူမညီသော တိုပေါ်လော်ဂျီ အမျိုးမျိုး ရှိနေသည်။ <math>E</math> နှင့် <math>F</math> တို့သည် ဘာနက်ရပ်ဝန်းများဖြစ်ကြပြီး <math>(T_i)_{i \in I}</math> သည် <math>L(E,F)</math> အတွင်းရှိ ကိန်းစဉ် တစ်ခု သို့မဟုတ် ကွန်ရက် (net) တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ === စံနှုန်း တိုပေါ်လော်ဂျီ (Norm topology) === အောက်ပါအခြေအနေသည် <math>T_i</math> အား စံနှုန်း တိုပေါ်လော်ဂျီ (norm topology) တွင် <math>T</math> သို့ စုဆုံစေရန် (converge) အတွက် ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ ဖြစ်သည်။ :<math>\lim_{i} \|T - T_i\| = 0</math> စံနှုန်း တိုပေါ်လော်ဂျီ ဆိုသည်မှာ အဖွင့်စက်လုံးများ (open balls) ဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ === အားကောင်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ (Strong operator topology) === အကယ်၍ ၎င်းသည် အမှတ်အလိုက် စုဆုံသည် (pointwise convergent) ဟူသောအခြေအနေသည် <math>T_i</math> အား အားကောင်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ (strong operator topology) တွင် <math>T</math> သို့ စုဆုံစေရန်အတွက် ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) ဖြစ်သည်။ :<math>\lim_i T_i x = Tx \quad \forall x \in E</math> အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ဖော်ပြရလျှင် အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ :<math>\lim_i \| T_i x - Tx \| = \lim_i \|(T_i - T)x\| = 0 \quad \forall x \in E</math> ယင်းနှင့်သက်ဆိုင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီမှာ အောက်ဖော်ပြပါ မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုများ အစုဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသော အစ တိုပေါ်လော်ဂျီ (initial topology) ဖြစ်သည်။ :<math>\left\{ \begin{aligned} L(E,F) &\to F \\ T &\mapsto Tx \end{aligned} \ \Bigg| \ x \in E \right\}</math> ၎င်းသည် အဆိုပါ ပုံဖော်မှုများအားလုံးကို အဆက်မပြတ်ဖြစ်စေမည့် အသေးဆုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အားကောင်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသည့် <math>L(E,F)</math> သည် ဒေသအလိုက် ခုံးသော ရပ်ဝန်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ဆိုရသော် အားကောင်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ ဆိုသည်မှာ <math>E</math> မှ <math>F</math> သို့သွားသော [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]]အားလုံး၏ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ ကို မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများပေါ်တွင် ကန့်သတ်ယူဆောင်ထားခြင်း သာဖြစ်သည်။ === အားနည်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ (Weak operator topology) === အောက်ပါအခြေအနေသည် <math>T_i</math> အား အားနည်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ (weak operator topology) တွင် <math>T</math> သို့ စုဆုံစေရန်အတွက် ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ ဖြစ်သည်။ :<math>\lim_i \varphi(T_i x) = \varphi(Tx) \quad \forall x \in E,\, \varphi \in F^*</math> အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ဖော်ပြရလျှင် အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ :<math>\lim_i |\varphi(T_i x - Tx)| = 0 \quad \forall x \in E,\, \varphi \in F^*</math> ဤနေရာတွင် <math>F^*</math> သည် <math>F</math> ၏ အဆက်မပြတ် ဒွန်တွဲ ရပ်ဝန်း (continuous dual space) ကို ရည်ညွှန်းသည်။ ယင်းနှင့်သက်ဆိုင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီမှာ အောက်ဖော်ပြပါ မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင်နယ်များ (linear functionals) အစုဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသော အစ တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ :<math>\left\{ \begin{aligned} L(E,F) &\to \mathbb{C} \\ T &\mapsto \varphi(Tx) \end{aligned} \ \Bigg| \ x \in E,\, \varphi \in F^* \right\}</math> ၎င်းသည် အဆိုပါ ဖန်ရှင်နယ်များအားလုံးကို အဆက်မပြတ်ဖြစ်စေမည့် အသေးဆုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အားနည်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသည့် <math>L(E,F)</math> သည်လည်း ဒေသအလိုက် ခုံးသော ရပ်ဝန်း တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ == ကိုးကားစာရင်း (Bibliography) == === သင်ရိုးညွှန်းတမ်း စာအုပ်များ === * {{cite book |author=Hans Wilhelm Alt |title=Linear Functional Analysis |publisher=Springer London |location=London |year=2016 |language=en |series=Universitext |isbn=978-1-4471-7279-6 |doi=10.1007/978-1-4471-7280-2}} * {{cite book |author=Karl-Heinz Goldhorn, Hans-Peter Heinz, Margarita Kraus |title=Moderne mathematische Methoden der Physik – Band 1 |publisher=Springer Berlin Heidelberg |location=Berlin, Heidelberg |year=2009 |series=Springer-Lehrbuch |isbn=978-3-540-88543-6 |doi=10.1007/978-3-540-88544-3}} * {{cite book |author=Karl-Heinz Goldhorn, Hans-Peter Heinz, Margarita Kraus |title=Moderne mathematische Methoden der Physik – Band 2 |publisher=Springer Berlin Heidelberg |location=Berlin, Heidelberg |year=2010 |series=Springer-Lehrbuch |isbn=978-3-642-05184-5 |doi=10.1007/978-3-642-05185-2}} === မိုနိုဂရပ်များ === * {{cite book |author=[[Konrad Schmüdgen]] |title=Unbounded Self-adjoint Operators on Hilbert Space |publisher=Springer Netherlands |location=Dordrecht |year=2012 |series=[[Graduate Texts in Mathematics]] |volume=265 |isbn=978-94-007-4752-4 |doi=10.1007/978-94-007-4753-1}} * {{cite book |author=[[Albrecht Pietsch]] |title=History of Banach Spaces and Linear Operators |publisher=Birkhäuser Boston |location=Boston, MA |year=2007 |isbn=978-0-8176-4367-6 |doi=10.1007/978-0-8176-4596-0}} * {{cite book |author=[[Nelson Dunford]], [[Jacob T. Schwartz]] |title=Linear Operators 1 – General theory |publisher=Wiley Interscience Publishers |location=New York |year=1988 |language=en |series=Wiley Classics Library |isbn=978-0-471-60848-6 |url=https://archive.org/details/linearoperators0007dunf}} * {{cite book |author=[[Nelson Dunford]], [[Jacob T. Schwartz]] |title=Linear Operators 2 – Spectral Theory, Self Adjoint Operators in Hilbert Space |publisher=Wiley Interscience Publishers |location=New York |year=1988 |language=en |series=Wiley Classics Library |isbn=978-0-471-60847-9 |url=https://archive.org/details/linearoperators20000dunf}} * {{cite book |author=[[Nelson Dunford]], [[Jacob T. Schwartz]] |title=Linear Operators 3 – Spectral Operators |publisher=Wiley Interscience Publishers |location=New York |year=1988 |language=en |series=Wiley Classics Library |isbn=978-0-471-60846-2 |url=https://archive.org/details/linearoperators0000dunf_g4s9}} * {{cite book |author=[[Naum Iljitsch Achijeser|N.I. Achieser]], I.M. Glasmann |title=Theorie der linearen Operatoren im Hilbert-Raum |edition=6th |publisher=Akademie-Verlag |location=Berlin |year=1975}} * {{cite book |author=[[Gilbert Helmberg (Mathematiker)|Gilbert Helmberg]] |title=Introduction to Spectral Theory in Hilbert Space |editor=[[Hans Lauwerier|H. A. Lauwerier]], [[Warner T. Koiter|W. T. Koiter]] |publisher=North-Holland Publishing Company |location=London |year=1969 |language=en |series=Applied Mathematics and Mechanics |volume=6 |url=https://www.elsevier.com/books/introduction-to-spectral-theory-in-hilbert-space/lauwerier/978-0-7204-2356-3}} == ကိုးကားချက်များ == <references /> [[Category:ဖန်ရှင်နယ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] 19p058sip7usjpk2msyfh64m6b9zxra အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Renamed user b119d7734437cf36562784d9a0e175a9 3 286824 1040547 1034606 2026-06-24T11:41:26Z AccountVanishRequests 123777 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:AungThuraZaw1]] မှ [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Renamed user b119d7734437cf36562784d9a0e175a9]] သို့ စာမျက်နှာကို ပြန်ညွှန်းချန်မထားဘဲ AccountVanishRequests က ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/AungThuraZaw1|AungThuraZaw1]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Renamed user b119d7734437cf36562784d9a0e175a9|Renamed user b119d7734437cf36562784d9a0e175a9]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 1034606 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် AungThuraZaw1 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၂၅၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 7z8uk8bf363xy4aw1bzkna4dolcpuna အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ်များ 0 286928 1040501 1038566 2026-06-24T08:10:27Z Mkant00 135890 1040501 wikitext text/x-wiki '''အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ်များ''' (isomorphism theorems) သို့မဟုတ် နိုသာ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ်များ (Noether's isomorphism theorems) သည် ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (abstract algebra) တွင် အခြေခံကျသော ရလဒ်များ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် စားလဒ်များ (quotients)၊ [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (homomorphisms) နှင့် အရာဝတ္ထုပိုင်းများ (subobjects) ကြားရှိ တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်ချက်များကို ဖော်ပြသည်။ ဤသီအိုရမ်များကို [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုများ]] (groups)၊ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] (rings)၊ [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] (vector spaces)၊ [[မော်ဂျူး|မော်ဂျူးများ]] (modules) နှင့် [[လီအက္ခရာသင်္ချာ|လီအက္ခရာသင်္ချာများ]] (Lie algebras) အပါအဝင် အမျိုးမျိုးသော အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ (algebraic structures) အတွက် ဖော်ထုတ်နိုင်သည်။ [[စကြဝဠာ အက္ခရာသင်္ချာ]] (universal algebra) တွင် ဤသီအိုရမ်များကို အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော အက္ခရာသင်္ချာများ (arbitrary algebras) နှင့် ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက်များ (congruence relations) အတွက် ယေဘုယျပြုသည်။ == သမိုင်းကြောင်း (History) == အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ်များကို အာမာလီယာ အမ်မီ နိုသာ (Amalie Emmy Noether) က [[မော်ဂျူး ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|မော်ဂျူး ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (module homomorphisms) အတွက် ယေဘုယျပုံစံဖြင့် စတင်ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ဤတွေ့ရှိချက်ကို ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် Mathematische Annalen ဂျာနယ်၌ ''Abstrakter Aufbau der Idealtheorie in algebraischen Zahl- und Funktionenkörpern'' အမည်ဖြင့်သူမ၏စာတမ်းတွင် ထုတ်ဝေဖော်ပြထားသည်။ ဤသီအိုရမ်များ၏ ယေဘုယျမကျလှသော အခြားရလဒ်များကို ရစ်ချတ် ဒက်ဒီကင်း (Richard Dedekind) ၏ ယခင်သုတေသနများတွင်လည်း တွေ့ရှိနိုင်သည်။ နိုသာ၏ စာတမ်းထွက်ရှိပြီး သုံးနှစ်အကြာတွင် ဘာတဲလ် လိန်းဒတ် ဗန် ဒါ ဝါးဒန် (Bartel Leendert van der Waerden) က သူ၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကြီးမားသော ''Moderne Algebra'' (၁၉၃၀) ကျောင်းသုံးစာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထိုစာအုပ်သည် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုများ]]၊ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]]နှင့် [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်များ]] (fields) ၏ တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ လေ့လာမှုကို စံသတ်မှတ်ရာတွင် များစွာအထောက်အကူပြုခဲ့သည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] သီအိုရမ်များကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော သင်္ချာအသိုင်းအဝိုင်းထံသို့ ရောက်ရှိစေခဲ့သည်။ == အမည်ပေးစနစ်နှင့် အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (Systematics and Nomenclature)== သင်္ချာစာပေများတွင် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ်များအတွက် အားလုံးသဘောတူလက်ခံထားသော အမည်ပေးစနစ် မရှိပါ။ ဥရောပမှ ရှေးကျသော စာပေများနှင့် နိုင်ငံတကာမှ ခေတ်သစ်စာပေများကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်လျှင် ဤအချက်မှာ ပို၍ထင်ရှားသည်။ * အခြေခံ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် (fundamental homomorphism theorem) ကို ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် (First Isomorphism Theorem) သို့မဟုတ် သီအိုရမ် A အဖြစ် သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ * ရှေးကျသော စာပေများတွင် ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ်ဟု ရိုးရာအရ ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသော သီအိုရမ်ကို နိုင်ငံတကာတွင် ဒုတိယ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် (Second Isomorphism Theorem) သို့မဟုတ် စိန်ပုံသဏ္ဍာန် သီအိုရမ် (Diamond Theorem) သို့မဟုတ် သီအိုရမ် B အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ * စားလဒ်များ၏ စားလဒ်များ (quotients of quotients) နှင့်ပတ်သက်သော အလားတူ သီအိုရမ်ကို တတိယ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် (Third Isomorphism Theorem) သို့မဟုတ် သီအိုရမ် C အဖြစ် အစဉ်လိုက် သတ်မှတ်သည်။ * ကိုက်ညီမှု သီအိုရမ် (correspondence theorem) သို့မဟုတ် လတ္တစ် သီအိုရမ် (Lattice Theorem) ကို စတုတ္ထ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် (Fourth Isomorphism Theorem) သို့မဟုတ် သီအိုရမ် D အဖြစ် တစ်ခါတစ်ရံ ထည့်သွင်းဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ အက္ခရာသင်္ချာ သဘောတရားများအားလုံးတွင် တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ ရှေ့နောက်ညီညွတ်မှု (structural consistency) ရှိစေရန်အတွက် အောက်ဖော်ပြပါအပိုင်းများတွင် သီအိုရမ်လေးခုပါဝင်သော မူဘောင် (A, B, C, D) ကို အသုံးပြုသွားပါမည်။ == အုပ်စုသီအိုရီ (Group theory) == <math>G</math> နှင့် <math>H</math> တို့သည် အုပ်စုများ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြပါစို့။ === သီအိုရမ် A (ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် / ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ်) === <math>f \colon G \to H</math> သည် [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) တစ်ခုဖြစ်လျှင် အောက်ပါတို့ မှန်ကန်သည်။ * ကာနယ် (kernel) <math>\operatorname{ker}(f)</math> သည် <math>G</math> ၏ မူမှန်အုပ်စုပိုင်း (normal subgroup) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * ပုံရိပ် (image) <math>\operatorname{im}(f)</math> သည် <math>H</math> ၏ [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * ပုံရိပ်သည် စားလဒ်အုပ်စု (quotient group) <math>G/\operatorname{ker}(f)</math> နှင့် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်]] (isomorphic) ဖြစ်သည်။ * အထူးသဖြင့် <math>f</math> သည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) ဖြစ်ပါက အောက်ပါအတိုင်း မှန်ကန်သည်။ *<math>H \cong G/\operatorname{ker}(f)</math> === သီအိုရမ် B (ဒုတိယ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် / စိန်ပုံသဏ္ဍာန် သီအိုရမ်) === <math>S</math> သည် <math>G</math> ၏ အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>N</math> သည် <math>G</math> ၏ မူမှန်အုပ်စုပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်လျှင် အောက်ပါတို့ မှန်ကန်သည်။ * အစုမြှောက်လဒ် (set product) <math>SN = \{sn \mid s \in S, n \in N\}</math> သည် <math>G</math> ၏ အုပ်စုပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ * <math>N</math> သည် <math>SN</math> ၏ မူမှန်အုပ်စုပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ * ထပ်တူပိုင်းအစု <math>S \cap N</math> သည် <math>S</math> ၏ မူမှန်အုပ်စုပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ * အောက်ပါ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ညီမျှမှုရှိသည်။ *<math>(SN)/N \cong S/(S \cap N)</math> ပုံစံတကျဆိုရလျှင် <math>S</math> သည် <math>G</math> အတွင်းရှိ <math>N</math> ၏ မူမှန်ပြုအုပ်စု (normalizer) ၏ အုပ်စုပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ရန်သာ လိုအပ်သည်။ ဤအခြေအနေမျိုးတွင် <math>N</math> သည် <math>G</math> ၏ မူမှန်အုပ်စုပိုင်း ဖြစ်ရန်မလိုပေ။ သို့သော် ၎င်းသည် <math>SN</math> ၏ မူမှန်အုပ်စုပိုင်းအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေမည် ဖြစ်သည်။ အထူးအခြေအနေတစ်ခုအနေဖြင့် <math>S\cap N=\{e\}</math> ဖြစ်သောအခါ <math>S \cong SN/N</math> ဟူ၍ တိုက်ရိုက် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သွားသည်။ ၎င်းသည် အုပ်စုများ ခွဲထွက်တိုးချဲ့ခြင်း (split extension) တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြသောအချက်ပင် ဖြစ်သည်။ ==== ဥပမာ (ပရိုဂျက်တစ် မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စုများ Projective Linear Groups) ==== ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော ကိန်းထွေး <math>2 \times 2</math> ကိန်းအုံများ (invertible complex matrices) ၏ အုပ်စု <math>G = \operatorname{GL}_2(\mathbb{C})</math> ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ <math>S = \operatorname{SL}_2(\mathbb{C})</math> သည် ဒီတာမီနင့် (determinant) <math>1</math> ရှိသော ကိန်းအုံများ၏ အုပ်စုပိုင်း ဖြစ်သည်။ <math>N = \mathbb{C}^{\times}I</math> သည် စကေလာကိန်းအုံများ၏ မူမှန်အုပ်စုပိုင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>I</math> သည် ထပ်တူရကိန်းအုံ (identity matrix) ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ ထပ်တူပိုင်းမှာ <math>S \cap N = \{\pm I\}</math> ဖြစ်ပြီး အစုမြှောက်လဒ်မှာ <math>SN = \operatorname{GL}_2(\mathbb{C})</math> ဖြစ်သည်။ ဒုတိယ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ်အရ အောက်ပါရလဒ်ကို တိုက်ရိုက်ရရှိသည်။ *<math>\operatorname{PGL}_2(\mathbb{C}) := \operatorname{GL}_2(\mathbb{C})/(\mathbb{C}^{\times}I) \cong \operatorname{SL}_2(\mathbb{C})/\{\pm I\} =: \operatorname{PSL}_2(\mathbb{C})</math> === သီအိုရမ် C (တတိယ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ်) === <math>N</math> သည် <math>G</math> ၏ မူမှန်အုပ်စုပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြပါစို့။ <math>N \subseteq K \subseteq G</math> အခြေအနေကို ပြည့်မီသော မည်သည့် အုပ်စုပိုင်း သို့မဟုတ် မူမှန်အုပ်စုပိုင်း <math>K</math> အတွက်မဆို အောက်ပါတို့ မှန်ကန်သည်။ * <math>G/N</math> တွင် <math>K/N</math> နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော အုပ်စုပိုင်းတစ်ခု ပါဝင်သည်။ * <math>G/N</math> ၏ အုပ်စုပိုင်းတိုင်းသည် <math>G</math> ၏ အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုခုဖြစ်သော <math>K</math> အတွက် <math>K/N</math> ပုံစံရှိသည်။ * <math>K</math> သည် <math>G</math> ၏ မူမှန်အုပ်စုပိုင်းဖြစ်ပါက <math>K/N</math> သည် <math>G/N</math> ၏ မူမှန်အုပ်စုပိုင်း ဖြစ်သည်။ * <math>G/N</math> ၏ မူမှန်အုပ်စုပိုင်းတိုင်းသည် <math>G</math> ၏ မူမှန်အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုခုဖြစ်သော <math>K</math> အတွက် <math>K/N</math> ပုံစံရှိသည်။ * အောက်ပါ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ညီမျှမှုရှိသည်။ *<math>(G/N)/(K/N) \cong G/K</math> ရိုးရှင်းစွာ ဆိုရလျှင် တတိယ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ်သည် <math>N</math> ကို ချေဖျက်ခွင့် (cancellation) ရှိကြောင်း ဖော်ပြနေခြင်း ဖြစ်သည်။ === သီအိုရမ် D (ကိုက်ညီမှု သီအိုရမ် / စတုတ္ထ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ်) === <math>N</math> သည် <math>G</math> ၏ မူမှန်အုပ်စုပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်လျှင် ပုံမှန် ပရိုဂျက်ရှင်း (canonical projection) <math>G \to G/N</math> သည် <math>N</math> ပါဝင်သော <math>G</math> ၏ အုပ်စုပိုင်းများအစုနှင့် <math>G/N</math> ၏ အုပ်စုပိုင်းများအစုတို့ကြားတွင် ပါဝင်မှုအစဉ်ကို မပြောင်းလဲစေသော ဘိုင်ဂျက်တစ် ကိုက်ညီမှု (inclusion-preserving bijection) တစ်ခုကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ ဤကိုက်ညီမှုအရ <math>G</math> ၏ မူမှန်အုပ်စုပိုင်းများသည် <math>G/N</math> ၏ မူမှန်အုပ်စုပိုင်းများနှင့် တိကျစွာ သက်ဆိုင်နေသည်။ ဆပ်ဆန်ဟောက်စ် အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (Zassenhaus lemma) သို့မဟုတ် လိပ်ပြာ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (butterfly lemma) ကို စတုတ္ထ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ်အဖြစ် တစ်ခါတစ်ရံ ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ == ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ ရှုထောင့် (Category Theoretic Perspective) == [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (category theory) တွင် ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ်က အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီသည် ခွဲခြမ်း၍ရကြောင်းကို (normal epi, mono)-factorizable အဖြစ် ဖော်ပြသည်။ မော်ဖစ်ဇင် (morphism) တိုင်းကို [[မူမှန်]] [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (normal epimorphism) တစ်ခုနှင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (monomorphism) တစ်ခုအဖြစ် ဆခွဲကိန်းခွဲနိုင်သည်။ [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများ]] ကတ်တဂိုရီကဲ့သို့သော [[အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီ|အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီများ]] (abelian categories) တွင် [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]]များအားလုံးသည် မူမှန် ဖြစ်ကြသည်။ ကိန်းစဉ်တန်းများ (sequences) ကို [[ခွဲထွက် အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်]] (Splitting lemma) မှတစ်ဆင့် ဝိသေသပြုနိုင်သည်။ တတိယ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ်ကို အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီများတွင် [[ကိုးခု အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်]] (Nine lemma) ဖြင့် ယေဘုယျပြုထားသည်။ ==ကိုးကား== * Emmy Noether: Abstrakter Aufbau der Idealtheorie in algebraischen Zahl- und Funktionenkörpern. Mathematische Annalen, Volume 96, Number 1, 1927, pp. 26–61. * Bartel Leendert van der Waerden: Moderne Algebra. Volume 1. J. Springer, Berlin 1930. * Siegfried Bosch: Algebra. 8th Edition. Springer, Berlin/Heidelberg 2013, ISBN 978-3-642-39566-6. * Christian Karpfinger, Kurt Meyberg: Algebra. 3rd Edition. Springer, Berlin/Heidelberg 2013, ISBN 978-3-8274-3011-3. * Stanley Burris, H. P. Sankappanavar: A Course in Universal Algebra. 2012, ISBN 978-0-9880552-0-9. [[Category:မော်ဖစ်ဇင်]] [[Category:သင်္ချာ သီအိုရမ်များ]] 0ujddgjw3a7ewnoydgmzvksz1ybae7y အံရီ လွီ လ’ရှာတလျေ 0 287501 1040369 1036469 2026-06-23T12:05:34Z Kaday Han Thaw 122086 [[အံရီ လွီ လ ရှာတလျေ]] စာမျက်နှာကို [[အံရီ လွီ လ’ရှာတလျေ]] သို့ Kaday Han Thawက ရွှေ့ခဲ့သည် 1036469 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = အံရီ လွီ လ ရှာတလျေ<br>{{lang|fr|Henry Louis Le Châtelier}} | image = Lechatelier.jpg | image_size = 220px | caption = ၁၉၁၀ ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်က တွေ့ရသော လ ရှာတလျေ | birth_date = {{Birth date|1850|10|8}} | birth_place = [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]၊ [[ပါရီမြို့]] | death_date = {{Death date and age|1936|9|17|1850|10|8}} | death_place = ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ [[မိုဇဲလ်]]၊ ဗီဇေးမြို့ | nationality = ပြင်သစ် | fields = [[ဓာတုဗေဒ]]၊ [[သတ္တုဗေဒ]] | alma_mater = [[École Polytechnique]]<br>[[École des Mines de Paris]] | known_for = [[လ ရှာတလျေ၏ နိယာမ]]<br>Thermoelectric pyrometer | awards = [[Copley Medal]] (1916)<br>[[Legion of Honour]] }} '''အံရီ လွီ လ ရှာတလျေ''' ({{lang-fr|Henry Louis Le Châtelier}}; ၈ အောက်တိုဘာ ၁၈၅၀ – ၁၇ စက်တင်ဘာ ၁၉၃၆) သည် ပြင်သစ်လူမျိုး ဓာတုဗေဒပညာရှင်နှင့် သတ္တုဗေဒပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ဓာတုဗေဒနယ်ပယ်တွင် အရေးပါလှသည့် '''"[[လ ရှာတလျေ၏ နိယာမ]]" (Le Châtelier's principle)''' ကြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် လူသိများထင်ရှားသည်။ ၎င်း၏ နိယာမသည် ဓာတုဗေဒ တုံ့ပြန်မှုများတွင် [[ဓာတုမျှခြေ|မျှခြေ (Chemical Equilibrium)]] ရှိနေပုံကို နားလည်သဘောပေါက်စေရန် အခြေခံအုတ်မြစ် ချပေးခဲ့ပြီး စက်မှုဓာတုဗေဒ လုပ်ငန်းစဉ်များ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် များစွာ အထောက်အကူပြုခဲ့သည်။ == ငယ်စဉ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == အံရီ လွီ လ ရှာတလျေကို ၁၈၅၀ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ [[ပါရီမြို့]]၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ဖခင်ဖြစ်သူ လူးဝစ် လ ရှာတလျေ (Louis Le Châtelier) သည် အင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ အစောပိုင်း [[အလူမီနီယံ]]နှင့် [[ဘိလပ်မြေ]] ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ မိခင်ဖြစ်သူမှာ ဘာသာရေးကိုင်းရှိုင်းပြီး သားသမီးများကို စနစ်တကျ ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူ၏ အလုပ်အကိုင်နှင့် သိပ္ပံပညာအပေါ် စိတ်ဝင်စားမှုများသည် လ ရှာတလျေအား နောင်တစ်ချိန်တွင် အင်ဂျင်နီယာနှင့် သိပ္ပံပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်လာစေရန် များစွာ လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ နာမည်ကြီး သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာတက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သော [[École Polytechnique]] တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး၊ ၁၈၇၃ ခုနှစ်တွင် [[École des Mines de Paris]] (ပါရီသတ္တုတွင်းကျောင်း) မှ သတ္တုတွင်းအင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ == သိပ္ပံပညာဆိုင်ရာ အောင်မြင်မှုများ == === လ ရှာတလျေ၏ နိယာမ === {{Main|လ ရှာတလျေ၏ နိယာမ}} လ ရှာတလျေ၏ အထင်ရှားဆုံးသော ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုမှာ ၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် ဓာတုမျှခြေနှင့် သက်ဆိုင်သော နိယာမဖြစ်သည်။ အဆိုပါ နိယာမတွင် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားသည် - {{Quote|text=မျှခြေတစ်ခုတွင်ရှိနေသော စနစ်တစ်ခုအား အပူချိန်၊ ဖိအား သို့မဟုတ် ဒြပ်ပစ္စည်းပမာဏ (Concentration) စသည့် အခြေအနေတစ်ခုခုကို ပြောင်းလဲပေးခြင်းဖြင့် အနှောင့်အယှက်ပေးလျှင်၊ ထိုစနစ်သည် အဆိုပါအပြောင်းအလဲ၏ သက်ရောက်မှုကို လျော့နည်းသွားစေမည့် ဘက်သို့ ဦးတည်၍ ပြောင်းလဲခြင်းဖြင့် မျှခြေအသစ်တစ်ခုကို ပြန်လည် တည်ဆောက်သည်။}} ဤနိယာမသည် ဓာတုဗေဒတွင် အလွန်အရေးပါပြီး စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် လိုချင်သော ဓာတုပစ္စည်း (ဥပမာ - [[ဟေဘာ လုပ်ငန်းစဉ်|ဟေဘာလုပ်ငန်းစဉ်]]ဖြင့် [[အမိုးနီးယား]] <chem>NH3</chem> ထုတ်လုပ်ခြင်း) ကို အများဆုံး ရရှိနိုင်မည့် အခြေအနေများကို တွက်ချက်ဖန်တီးရာ၌ မရှိမဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Henry-Louis Le Chatelier: French chemist |url=https://www.britannica.com/biography/Henry-Louis-Le-Chatelier |website=Britannica |access-date=2026-06-07}}</ref> === အပူချိန်တိုင်းတာခြင်းနှင့် အခြားသုတေသနများ === လ ရှာတလျေသည် မြင့်မားသောအပူချိန်များကို တိကျစွာ တိုင်းတာနိုင်ရန်အတွက်လည်း သုတေသနပြုခဲ့သည်။ ၎င်းသည် Thermoelectric Pyrometer (အပူလျှပ်စစ်ပမာဏတိုင်းကိရိယာ) ကို ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် တီထွင်ခဲ့ပြီး၊ အလွန်မြင့်မားသော မီးဖိုများ၏ အပူချိန်ကို တိုင်းတာနိုင်စေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဘိလပ်မြေ၊ ကြွေထည် မြေထည်များနှင့် [[သတ္တုစပ်]] (Alloys) များ၏ သဘာဝကိုလည်း နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း လေ့လာခဲ့သည်။ == ဂုဏ်ပြုခံရမှုများနှင့် ဘဝနိဂုံး == လ ရှာတလျေသည် ၎င်း၏ သိပ္ပံပညာဆိုင်ရာ ပြောင်မြောက်သော စွမ်းဆောင်ချက်များကြောင့် ပြင်သစ်သိပ္ပံအကယ်ဒမီ (French Academy of Sciences) ၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရပြီး၊ ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်တော်ဝင်အသင်း (Royal Society) မှ ချီးမြှင့်သော [[Copley Medal]] ကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Copley Medal Winners |url=https://royalsociety.org/grants-schemes-awards/awards/copley-medal/ |website=The Royal Society |access-date=2026-06-07}}</ref> ၎င်းသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံး အရပ်ဘက်ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်ဖြစ်သော [[Legion of Honour]] ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။ အံရီ လွီ လ ရှာတလျေသည် အသက် ၈၅ နှစ်အရွယ်၊ ၁၉၃၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ ဗီဇေး (Vigy) မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ၎င်း ချန်ထားရစ်ခဲ့သော သိပ္ပံပညာဆိုင်ရာ ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုများနှင့် နိယာမများသည် ယနေ့တိုင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ဓာတုဗေဒ ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်တိုင်းတွင် အခြေခံအဖြစ် သင်ကြားလျက်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[ဓာတုမျှခြေ]] * [[ဟေဘာ လုပ်ငန်းစဉ်]] * [[အမိုးနီးယား]] == ကိုးကား == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [https://www.britannica.com/biography/Henry-Louis-Le-Chatelier ၌ ဖော်ပြထားသော အံရီ လွီ လ ရှာတလျေ အကြောင်း] {{Authority control}} [[Category:၁၈၅၀ ဖွားများ]] [[Category:၁၉၃၆ ကွယ်လွန်သူများ]] [[Category:ပြင်သစ် ဓာတုဗေဒပညာရှင်များ]] [[Category:ပါရီမြို့သားများ]] lk7yw6yk8zh68702r09vk08agbfqs11 ဗက်တာရပ်ဝန်း 0 287821 1040534 1040030 2026-06-24T10:04:50Z Mkant00 135890 1040534 wikitext text/x-wiki {{အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ}} <math>k</math> သည် [[ဖီးလ်ဒ်]] (field) သို့မဟုတ် [[အစားကွင်း]] (division ring) တစ်ခုဖြစ်လျှင် <math>k</math> အပေါ်အခြေခံသည့် ဗက်တာရပ်ဝန်း (vector space over <math>k</math>) သို့မဟုတ် <math>k</math>-ဗက်တာရပ်ဝန်း (<math>k</math>-vector space) သည် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (ring) <math>k</math> အပေါ်အခြေခံသည့် [[မော်ဂျူး]] (module) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းဗက်တာရပ်ဝန်းကို ပုံသေမှတ်ယူထားသောအခါ ၎င်း၏ အစုဝင်များကို ဗက်တာများ (vectors) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ <math>k</math> ဖီးလ်ဒ်ကို ဗက်တာရပ်ဝန်း၏ အခြေခံ ဖီးလ်ဒ် (base field) သို့မဟုတ် အောက်ခြေ ဖီးလ်ဒ် (ground field) ဟူ၍ ရည်ညွှန်းပြီး <math>k</math> ၏ အစုဝင်များကို စကေလာများ (scalars) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် <math>k</math> အပေါ်အခြေခံသည့် ဗက်တာရပ်ဝန်းကို <math>k</math>-မျဉ်းဖြောင့် ရပ်ဝန်း (<math>k</math>-linear space) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဤအသုံးအနှုန်းကို <math>k</math>-မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု (<math>k</math>-linear map) ဟူသော ဝေါဟာရနှင့် နှိုင်းယှဉ်လေ့လာနိုင်သည်။ အကယ်၍ <math>k</math> သည် အစားကွင်း တစ်ခုသာ ဖြစ်ခဲ့လျှင် ဘယ် <math>k</math>-ဗက်တာရပ်ဝန်းများ (left <math>k</math>-vector spaces) နှင့် ညာ <math>k</math>-ဗက်တာရပ်ဝန်းများ (right <math>k</math>-vector spaces) ကို ဂရုတစိုက် ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် လိုအပ်သည်။ ဗက်တာရပ်ဝန်းများ၏ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]] (category) ကို ယေဘုယျအားဖြင့် <math>Vect</math> ဟု သင်္ကေတပြုလေ့ရှိသည်။ အကယ်၍ အောက်ခြေ ဖီးလ်ဒ်ဖြစ်သော ဖီးလ်ဒ် <math>k</math> ကို ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြလိုပါက <math>Vect_k</math> ဟု ရေးသား၍ အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်နိုင်သည်။ *<math>Vect_k := kMod </math> ဤ[[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]]တွင် <math>k</math> အပေါ်အခြေခံသည့် ဗက်တာရပ်ဝန်းများကို အရာဝတ္ထုများ (objects) အဖြစ် ထားရှိပြီး ၎င်းတို့ကြားရှိ <math>k</math>-မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုများကို မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ == အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် (definition) == ဗက်တာရပ်ဝန်းဆိုသည်မှာ အောက်ခြေကွင်းအဖြစ် [[ဖီးလ်ဒ်]]တစ်ခုပါဝင်သော [[မော်ဂျူး]]တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ ဖီးလ်ဒ် <math>k</math> အပေါ်အခြေခံသည့် ဗက်တာရပ်ဝန်းကို စုံတွဲ <math>(V, \lambda)</math> အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ပြီး အောက်ပါအချက်များနှင့် ပြည့်စုံရမည်။ * <math>V</math> သည် အပေါင်းတွက်ချက်မှုအောက်တွင် [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) ဖြစ်သည်။ * <math>\lambda: k \to \text{End}(V)</math> သည် [[ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (ring homomorphism) ဖြစ်သည်။ <math>k</math> သည် ဖီးလ်ဒ်တစ်ခုဖြစ်သောကြောင့် ၎င်း၏ နှစ်ဖက် [[အိုင်ဒီးလ်]]များ (two-sided ideals) မှာ <math>(0)</math> နှင့် <math>k</math> တို့သာ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဖီးလ်ဒ်တစ်ခုမှ ထွက်ပေါ်လာသော မည်သည့် ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် သုည ပုံဖော်မှု (zero map) သို့မဟုတ် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] ပုံဖော်မှု (injective map) တစ်ခုခုသာ ဖြစ်ရမည်။ <math>V</math> သည် အသေးအဖွဲမဟုတ်သော ရပ်ဝန်းဖြစ်ပြီး <math>V \neq \{0\}</math> ဖြစ်သည်ဟု ယူဆမည်။ ထို့အပြင် ၎င်းဗက်တာရပ်ဝန်းသည် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ (unital) ပြည့်စုံပြီး <math>\lambda(1_k) = \text{id}_V</math> ဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူမည်။ ထိုအခြေအနေများအောက်တွင် ပုံဖော်မှု <math>\lambda</math> သည် တိကျစွာ အင်ဂျက်တစ် (strictly injective) ဖြစ်သည်။ ဤသို့ အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်မှုက ဖီးလ်ဒ် <math>k</math> ၏ မိတ္တူတစ်ခုကို အဘီလီယန်အုပ်စု <math>V</math> ၏ [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] ကွင်း (endomorphism ring) ထဲသို့ တိုက်ရိုက် ထည့်သွင်းပေးလိုက်သည်။ == ကိုးကား (References) == * {{Citation |author=nLab authors |title=vector space |date=June 2026 |edition=Revision 42 |url=https://ncatlab.org/nlab/show/vector+space |access-date=2026-06-12}} [[ကဏ္ဍ:မော်ဂျူးသီအိုရီ]] cqhf7p9aneecds6k34x6732d82nn0f4 အစုများ ကတ်တဂိုရီ 0 288062 1040383 1038961 2026-06-23T14:09:46Z Mkant00 135890 1040383 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဘာသာရပ်ရှိ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (Category theory) တွင် <math>\mathbf{Set}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသော အစုများ ကတ်တဂိုရီ (Category of sets) ဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများ (Objects) အဖြစ် [[အစု|အစုများ]] (Sets) ကို အသုံးပြုသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းကတ်တဂိုရီ၏ မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms) သို့မဟုတ် မြားများ (Arrows) သည် အစုတစ်ခုမှ အခြားအစုတစ်ခုသို့ သွားသော [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] (Functions) ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းဖန်ရှင်များကို ပုံဖော်မှုများ (Mappings) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ယင်း၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်သည် စံသတ်မှတ်ထားသော [[အစုသီအိုရီ]] (Set theory) တွင် အစုများအားလုံးပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိနိုင်သည့် အချက်အပေါ် အခြေခံထားသည်။ အကယ်၍ ထိုကဲ့သို့သော အရာဝတ္ထုသာ တည်ရှိခဲ့ပါက ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) ဟု လူသိများသော ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု (Logical contradiction) ကို ဖြစ်ပေါ်စေမည် ဖြစ်သည်။ အစုများ ကတ်တဂိုရီသည် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီရှိ စံတည်ဆောက်ပုံများစွာအတွက် အခြေခံမော်ဒယ်တစ်ခုအဖြစ် အသုံးဝင်သည်။ ယင်းစံတည်ဆောက်ပုံများတွင် [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်|ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်များ]] (Cartesian products)၊ ပူးလ်ဘက်များ (Pullbacks) နှင့် ဘုံမပါသော ပေါင်းစပ်စုများ (Disjoint unions) တို့ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (Concrete categories) ဟု ခေါ်ဆိုကြသော <math>\mathbf{Grp}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည့် [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of groups) သို့မဟုတ် <math>\mathbf{Ring}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည့် [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) တို့သည် အခြေခံအားဖြင့် နောက်ထပ် တည်ဆောက်ပုံများ (Additional structures) ထည့်သွင်းထားသော အစုများပင် ဖြစ်ကြသည်။ <math>\mathbf{Set}</math> သည် [[တိုပို့စ်]] (Topos) တစ်ခု၏ မူလပုံစံလည်း ဖြစ်သည်။ ယင်း၏ ပြောင်းပြန်အဆို (Converse) အားဖြင့် တိုပို့စ်တစ်ခုကို ယေဘုယျပြုထားသော အစုသီအိုရီတစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုအဖြစ် ရှုမြင်နိုင်သည်။ [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီများ]] dq7vwtkrzh489pf8gouzvtrfsg4l682 1040384 1040383 2026-06-23T14:11:43Z Mkant00 135890 1040384 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဘာသာရပ်ရှိ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (Category theory) တွင် <math>\mathbf{Set}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသော အစုများ ကတ်တဂိုရီ (Category of sets) ဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများ (Objects) အဖြစ် [[အစု|အစုများ]] (Sets) ကို အသုံးပြုသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းကတ်တဂိုရီ၏ မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms) သို့မဟုတ် မြားများ (Arrows) သည် အစုတစ်ခုမှ အခြားအစုတစ်ခုသို့ သွားသော [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] (Functions) ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းဖန်ရှင်များကို ပုံဖော်မှုများ (Mappings) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ယင်း၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်သည် စံသတ်မှတ်ထားသော [[အစုသီအိုရီ]] (Set theory) တွင် အစုများအားလုံးပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိနိုင်သည့် အချက်အပေါ် အခြေခံထားသည်။ အကယ်၍ ထိုကဲ့သို့သော အရာဝတ္ထုသာ တည်ရှိခဲ့ပါက ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) ဟု လူသိများသော ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု (Logical contradiction) ကို ဖြစ်ပေါ်စေမည် ဖြစ်သည်။ အစုများ ကတ်တဂိုရီသည် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီရှိ စံတည်ဆောက်ပုံများစွာအတွက် အခြေခံမော်ဒယ်တစ်ခုအဖြစ် အသုံးဝင်သည်။ ယင်းစံတည်ဆောက်ပုံများတွင် [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်|ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်များ]] (Cartesian products)၊ ပူးလ်ဘက်များ (Pullbacks) နှင့် ဘုံမပါသော ပေါင်းစပ်စုများ (Disjoint unions) တို့ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (Concrete categories) ဟု ခေါ်ဆိုကြသော <math>\mathbf{Grp}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည့် [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of groups) သို့မဟုတ် <math>\mathbf{Ring}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည့် [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) တို့သည် အခြေခံအားဖြင့် နောက်ထပ် တည်ဆောက်ပုံများ (Additional structures) ထည့်သွင်းထားသော အစုများပင် ဖြစ်ကြသည်။ <math>\mathbf{Set}</math> သည် [[တိုပို့စ်]] (Topos) တစ်ခု၏ မူလပုံစံလည်း ဖြစ်သည်။ ယင်း၏ ပြောင်းပြန်အဆို (Converse) အားဖြင့် တိုပို့စ်တစ်ခုကို ယေဘုယျပြုထားသော အစုသီအိုရီတစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုအဖြစ် ရှုမြင်နိုင်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == === အခြေခံဆိုင်ရာ ပြဿနာများ (Foundational Issues) === စံသတ်မှတ်ထားသော သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် အစုများအားလုံးပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိပါ။ ပုံမှန်အခြေခံမှာ ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ (Zermelo-Fraenkel set theory) ပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းသီအိုရီကို ZF ဟု အတိုကောက်ခေါ်ဆိုပြီး ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို (Axiom of Choice) ပါဝင်ပါက ZFC ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထိုသီအိုရီရှိ အခြေခံဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆိုအရ အစုအားလုံး၏ စုစည်းမှုသည် [[အစု|အစုတစ်ခု]] မဟုတ်ဘဲ အတန်းအစားအစစ် (Proper class) တစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်း သက်ရောက်စေသည်။ အတန်းအစားအစစ်များကို သီးသန့် ZFC အတွင်း၌ အရာဝတ္ထုများအဖြစ် တိကျစွာ ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်မထားသောကြောင့် ဤအချက်သည် အစုများ ကတ်တဂိုရီကို တိကျစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အခက်အခဲတစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် စံသတ်မှတ်ထားသော နည်းလမ်းများစွာ ရှိသည်။ ယင်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ * ဖွန်နွိုင်းမန်း-ဘဲရ်နိုင်စ်-ဂိုဒယ် (von Neumann-Bernays-Gödel) သို့မဟုတ် အတိုကောက်အားဖြင့် NBG အစုသီအိုရီကဲ့သို့သော အတန်းအစားအစစ်များကို ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ပေးသည့် အစုသီအိုရီတစ်ခုအတွင်း အလုပ်လုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ မော့စ်-ကယ်လီ (Morse-Kelley) သို့မဟုတ် MK အစုသီအိုရီသည်လည်း ထိုကဲ့သို့သော သီအိုရီတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ * လုံလောက်စွာ ကြီးမားသော [[ဂရိုသန်ဒိခ် စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) <math>U</math> တစ်ခုကို သတ်မှတ်ပြီး ကတ်တဂိုရီကို <math>\mathbf{Set}_U</math> သို့ ကန့်သတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ သင်္ချာအခြေခံအဖြစ် ဂရိုသန်ဒိခ် စကြဝဠာကို ယူဆထားသော စာရေးသူများသည် <math>\mathbf{Set}</math> ကို သေးငယ်သော အစုများ (Small sets) ၏ ကတ်တဂိုရီအဖြစ် မကြာခဏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုလေ့ရှိကြသည်။ ဤသေးငယ်သော အစုများဆိုသည်မှာ ထိုစကြဝဠာအတွင်း၌ ပါဝင်သော အစုများကို ဆိုလိုသည်။ ထိုသို့သတ်မှတ်သောအခါ ကြီးမားသော အစုများ ၏ ကတ်တဂိုရီကို <math>\mathbf{SET}</math> ဟု သင်္ကေတပြုလေ့ရှိကြသည်။ ၎င်း <math>\mathbf{SET}</math> သည် <math>\mathbf{Set}</math> ကို စကြဝဠာချဲ့ထွင်ခြင်း (Universe enlargement) ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီများ]] 4qxmbhr0yttd2r5tnqw6bjfzowhuha7 1040385 1040384 2026-06-23T14:12:35Z Mkant00 135890 1040385 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဘာသာရပ်ရှိ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (Category theory) တွင် <math>\mathbf{Set}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသော အစုများ ကတ်တဂိုရီ (Category of sets) ဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများ (Objects) အဖြစ် [[အစု|အစုများ]] (Sets) ကို အသုံးပြုသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းကတ်တဂိုရီ၏ မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms) သို့မဟုတ် မြားများ (Arrows) သည် အစုတစ်ခုမှ အခြားအစုတစ်ခုသို့ သွားသော [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] (Functions) ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းဖန်ရှင်များကို ပုံဖော်မှုများ (Mappings) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ယင်း၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်သည် စံသတ်မှတ်ထားသော [[အစုသီအိုရီ]] (Set theory) တွင် အစုများအားလုံးပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိနိုင်သည့် အချက်အပေါ် အခြေခံထားသည်။ အကယ်၍ ထိုကဲ့သို့သော အရာဝတ္ထုသာ တည်ရှိခဲ့ပါက ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) ဟု လူသိများသော ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု (Logical contradiction) ကို ဖြစ်ပေါ်စေမည် ဖြစ်သည်။ အစုများ ကတ်တဂိုရီသည် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီရှိ စံတည်ဆောက်ပုံများစွာအတွက် အခြေခံမော်ဒယ်တစ်ခုအဖြစ် အသုံးဝင်သည်။ ယင်းစံတည်ဆောက်ပုံများတွင် [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်|ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်များ]] (Cartesian products)၊ ပူးလ်ဘက်များ (Pullbacks) နှင့် ဘုံမပါသော ပေါင်းစပ်စုများ (Disjoint unions) တို့ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (Concrete categories) ဟု ခေါ်ဆိုကြသော <math>\mathbf{Grp}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည့် [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of groups) သို့မဟုတ် <math>\mathbf{Ring}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည့် [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) တို့သည် အခြေခံအားဖြင့် နောက်ထပ် တည်ဆောက်ပုံများ (Additional structures) ထည့်သွင်းထားသော အစုများပင် ဖြစ်ကြသည်။ <math>\mathbf{Set}</math> သည် [[တိုပို့စ်]] (Topos) တစ်ခု၏ မူလပုံစံလည်း ဖြစ်သည်။ ယင်း၏ ပြောင်းပြန်အဆို (Converse) အားဖြင့် တိုပို့စ်တစ်ခုကို ယေဘုယျပြုထားသော အစုသီအိုရီတစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုအဖြစ် ရှုမြင်နိုင်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == === အခြေခံဆိုင်ရာ ပြဿနာများ (Foundational Issues) === စံသတ်မှတ်ထားသော သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် အစုများအားလုံးပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိပါ။ ပုံမှန်အခြေခံမှာ ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ (Zermelo-Fraenkel set theory) ပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းသီအိုရီကို ZF ဟု အတိုကောက်ခေါ်ဆိုပြီး ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို (Axiom of Choice) ပါဝင်ပါက ZFC ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထိုသီအိုရီရှိ အခြေခံဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆိုအရ အစုအားလုံး၏ စုစည်းမှုသည် [[အစု|အစုတစ်ခု]] မဟုတ်ဘဲ အတန်းအစားအစစ် (Proper class) တစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်း သက်ရောက်စေသည်။ အတန်းအစားအစစ်များကို သီးသန့် ZFC အတွင်း၌ အရာဝတ္ထုများအဖြစ် တိကျစွာ ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်မထားသောကြောင့် ဤအချက်သည် အစုများ ကတ်တဂိုရီကို တိကျစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အခက်အခဲတစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် စံသတ်မှတ်ထားသော နည်းလမ်းများစွာ ရှိသည်။ ယင်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ * ဖွန်နွိုင်းမန်း-ဘဲရ်နိုင်စ်-ဂိုဒယ် (von Neumann-Bernays-Gödel) သို့မဟုတ် အတိုကောက်အားဖြင့် NBG အစုသီအိုရီကဲ့သို့သော အတန်းအစားအစစ်များကို ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ပေးသည့် အစုသီအိုရီတစ်ခုအတွင်း အလုပ်လုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ မော့စ်-ကယ်လီ (Morse-Kelley) သို့မဟုတ် MK အစုသီအိုရီသည်လည်း ထိုကဲ့သို့သော သီအိုရီတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ * လုံလောက်စွာ ကြီးမားသော [[ဂရိုသန်ဒိခ် စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) <math>U</math> တစ်ခုကို သတ်မှတ်ပြီး ကတ်တဂိုရီကို <math>\mathbf{Set}_U</math> သို့ ကန့်သတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ သင်္ချာအခြေခံအဖြစ် ဂရိုသန်ဒိခ် စကြဝဠာကို ယူဆထားသော စာရေးသူများသည် <math>\mathbf{Set}</math> ကို သေးငယ်သော အစုများ (Small sets) ၏ ကတ်တဂိုရီအဖြစ် မကြာခဏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုလေ့ရှိကြသည်။ ဤသေးငယ်သော အစုများဆိုသည်မှာ ထိုစကြဝဠာအတွင်း၌ ပါဝင်သော အစုများကို ဆိုလိုသည်။ ထိုသို့သတ်မှတ်သောအခါ ကြီးမားသော အစုများ ၏ ကတ်တဂိုရီကို <math>\mathbf{SET}</math> ဟု သင်္ကေတပြုလေ့ရှိကြသည်။ ၎င်း <math>\mathbf{SET}</math> သည် <math>\mathbf{Set}</math> ကို စကြဝဠာချဲ့ထွင်ခြင်း (Universe enlargement) ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ === အစုများ ကတ်တဂိုရီ (The Category of Sets) === ကတ်တဂိုရီ <math>\mathbf{Set}</math> ကို အောက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်များဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ * အရာဝတ္ထုများသည် အစုများအားလုံး၏ စုစည်းမှု (collection) ဖြစ်ကြသည်။ * မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် မည်သည့် အစု <math>A</math> နှင့် <math>B</math> နှစ်ခုအတွက်မဆို စုစည်းမှု <math>\mathrm{Hom}(A, B)</math> သည် <math>A</math> မှ <math>B</math> သို့ သွားသော [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]]အားလုံးပါဝင်သည့် အစုဖြစ်သည်။ ယင်းစုစည်းမှုကို <math>\mathbf{Set}(A, B)</math> ဟုလည်း မကြာခဏ သင်္ကေတပြုလေ့ရှိသည်။ * မော်ဖစ်ဇင်များ ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition of morphisms) သည် ဖန်ရှင်များ၏ စံသတ်မှတ်ထားသော ပေါင်းစပ်ခြင်း ပင် ဖြစ်သည်။ အစု <math>A</math> တစ်ခုပေါ်ရှိ ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (Identity morphism) သည် စံ ထပ်တူကျ ပုံဖော်မှု (Identity map) ဖြစ်သော <math>\mathrm{id}_A</math> ပင် ဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီများ]] m3fhfthcq341wc0d8yqouwcsmjmm6lx 1040387 1040385 2026-06-23T14:14:19Z Mkant00 135890 1040387 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဘာသာရပ်ရှိ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (Category theory) တွင် <math>\mathbf{Set}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသော အစုများ ကတ်တဂိုရီ (Category of sets) ဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများ (Objects) အဖြစ် [[အစု|အစုများ]] (Sets) ကို အသုံးပြုသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းကတ်တဂိုရီ၏ မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms) သို့မဟုတ် မြားများ (Arrows) သည် အစုတစ်ခုမှ အခြားအစုတစ်ခုသို့ သွားသော [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] (Functions) ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းဖန်ရှင်များကို ပုံဖော်မှုများ (Mappings) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ယင်း၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်သည် စံသတ်မှတ်ထားသော [[အစုသီအိုရီ]] (Set theory) တွင် အစုများအားလုံးပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိနိုင်သည့် အချက်အပေါ် အခြေခံထားသည်။ အကယ်၍ ထိုကဲ့သို့သော အရာဝတ္ထုသာ တည်ရှိခဲ့ပါက ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) ဟု လူသိများသော ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု (Logical contradiction) ကို ဖြစ်ပေါ်စေမည် ဖြစ်သည်။ အစုများ ကတ်တဂိုရီသည် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီရှိ စံတည်ဆောက်ပုံများစွာအတွက် အခြေခံမော်ဒယ်တစ်ခုအဖြစ် အသုံးဝင်သည်။ ယင်းစံတည်ဆောက်ပုံများတွင် [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်|ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်များ]] (Cartesian products)၊ ပူးလ်ဘက်များ (Pullbacks) နှင့် ဘုံမပါသော ပေါင်းစပ်စုများ (Disjoint unions) တို့ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (Concrete categories) ဟု ခေါ်ဆိုကြသော <math>\mathbf{Grp}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည့် [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of groups) သို့မဟုတ် <math>\mathbf{Ring}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည့် [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) တို့သည် အခြေခံအားဖြင့် နောက်ထပ် တည်ဆောက်ပုံများ (Additional structures) ထည့်သွင်းထားသော အစုများပင် ဖြစ်ကြသည်။ <math>\mathbf{Set}</math> သည် [[တိုပို့စ်]] (Topos) တစ်ခု၏ မူလပုံစံလည်း ဖြစ်သည်။ ယင်း၏ ပြောင်းပြန်အဆို (Converse) အားဖြင့် တိုပို့စ်တစ်ခုကို ယေဘုယျပြုထားသော အစုသီအိုရီတစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုအဖြစ် ရှုမြင်နိုင်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == === အခြေခံဆိုင်ရာ ပြဿနာများ (Foundational Issues) === စံသတ်မှတ်ထားသော သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် အစုများအားလုံးပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိပါ။ ပုံမှန်အခြေခံမှာ ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ (Zermelo-Fraenkel set theory) ပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းသီအိုရီကို ZF ဟု အတိုကောက်ခေါ်ဆိုပြီး ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို (Axiom of Choice) ပါဝင်ပါက ZFC ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထိုသီအိုရီရှိ အခြေခံဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆိုအရ အစုအားလုံး၏ စုစည်းမှုသည် [[အစု|အစုတစ်ခု]] မဟုတ်ဘဲ အတန်းအစားအစစ် (Proper class) တစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်း သက်ရောက်စေသည်။ အတန်းအစားအစစ်များကို သီးသန့် ZFC အတွင်း၌ အရာဝတ္ထုများအဖြစ် တိကျစွာ ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်မထားသောကြောင့် ဤအချက်သည် အစုများ ကတ်တဂိုရီကို တိကျစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အခက်အခဲတစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် စံသတ်မှတ်ထားသော နည်းလမ်းများစွာ ရှိသည်။ ယင်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ * ဖွန်နွိုင်းမန်း-ဘဲရ်နိုင်စ်-ဂိုဒယ် (von Neumann-Bernays-Gödel) သို့မဟုတ် အတိုကောက်အားဖြင့် NBG အစုသီအိုရီကဲ့သို့သော အတန်းအစားအစစ်များကို ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ပေးသည့် အစုသီအိုရီတစ်ခုအတွင်း အလုပ်လုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ မော့စ်-ကယ်လီ (Morse-Kelley) သို့မဟုတ် MK အစုသီအိုရီသည်လည်း ထိုကဲ့သို့သော သီအိုရီတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ * လုံလောက်စွာ ကြီးမားသော [[ဂရိုသန်ဒိခ် စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) <math>U</math> တစ်ခုကို သတ်မှတ်ပြီး ကတ်တဂိုရီကို <math>\mathbf{Set}_U</math> သို့ ကန့်သတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ သင်္ချာအခြေခံအဖြစ် ဂရိုသန်ဒိခ် စကြဝဠာကို ယူဆထားသော စာရေးသူများသည် <math>\mathbf{Set}</math> ကို သေးငယ်သော အစုများ (Small sets) ၏ ကတ်တဂိုရီအဖြစ် မကြာခဏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုလေ့ရှိကြသည်။ ဤသေးငယ်သော အစုများဆိုသည်မှာ ထိုစကြဝဠာအတွင်း၌ ပါဝင်သော အစုများကို ဆိုလိုသည်။ ထိုသို့သတ်မှတ်သောအခါ ကြီးမားသော အစုများ ၏ ကတ်တဂိုရီကို <math>\mathbf{SET}</math> ဟု သင်္ကေတပြုလေ့ရှိကြသည်။ ၎င်း <math>\mathbf{SET}</math> သည် <math>\mathbf{Set}</math> ကို စကြဝဠာချဲ့ထွင်ခြင်း (Universe enlargement) ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ === အစုများ ကတ်တဂိုရီ (The Category of Sets) === ကတ်တဂိုရီ <math>\mathbf{Set}</math> ကို အောက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်များဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ * အရာဝတ္ထုများသည် အစုများအားလုံး၏ စုစည်းမှု (collection) ဖြစ်ကြသည်။ * မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် မည်သည့် အစု <math>A</math> နှင့် <math>B</math> နှစ်ခုအတွက်မဆို စုစည်းမှု <math>\mathrm{Hom}(A, B)</math> သည် <math>A</math> မှ <math>B</math> သို့ သွားသော [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]]အားလုံးပါဝင်သည့် အစုဖြစ်သည်။ ယင်းစုစည်းမှုကို <math>\mathbf{Set}(A, B)</math> ဟုလည်း မကြာခဏ သင်္ကေတပြုလေ့ရှိသည်။ * မော်ဖစ်ဇင်များ ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition of morphisms) သည် ဖန်ရှင်များ၏ စံသတ်မှတ်ထားသော ပေါင်းစပ်ခြင်း ပင် ဖြစ်သည်။ အစု <math>A</math> တစ်ခုပေါ်ရှိ ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (Identity morphism) သည် စံ ထပ်တူကျ ပုံဖော်မှု (Identity map) ဖြစ်သော <math>\mathrm{id}_A</math> ပင် ဖြစ်သည်။ == <math>\mathbf{Set}</math> ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties of <math>\mathbf{Set}</math>) == === ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ (Categorical Properties) === * <math>\mathbf{Set}</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Locally small category) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ သတ်မှတ်ထားသော အရာဝတ္ထုနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များသည် မှန်ကန်သော အစုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ အကယ်၍ <math>\mathbf{Set}</math> ကို အစုများအားလုံး ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအဖြစ် သတ်မှတ်ပါက <math>\mathbf{Set}</math> ကိုယ်တိုင်သည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီ (Large category) တစ်ခု ဖြစ်လာမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် အလုံးစုံအားဖြင့် ၎င်းသည် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Small category) တစ်ခု မဟုတ်ပါ။ * <math>\mathbf{Set}</math> သည် ပြည့်စုံသော (Complete) ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်သကဲ့သို့ ဒွန်တွဲပြည့်စုံသော (Cocomplete) ကတ်တဂိုရီတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် သေးငယ်သော [[စုဆုံမှတ် နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်များ (Limits) နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ]] (Colimits) အားလုံးကို လက်ခံခွင့်ပြုသည်။ * <math>\mathbf{Set}</math> သည် ကောင်းစွာ အခြေခံအမှတ်ပါသော တိုပို့စ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ၎င်းသည် ကာတီးရှန်း အပိတ် ကတ်တဂိုရီ (Cartesian closed category) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * <math>\mathbf{Set}</math> သည် မည်သည့် အပေါင်းအခြေခံအကြို ကတ်တဂိုရီ (Preadditive category)၊ အပေါင်းအခြေခံ ကတ်တဂိုရီ (Additive category) နှင့် အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီ (Abelian category) အမျိုးအစားမျှ မဟုတ်ပါ။ * <math>\mathbf{Set}</math> သည် ဂရိုသန်ဒိခ် တိုပို့စ်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု]] (Terminal object) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီတွင် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ မော်ဖစ်ဇင်များ (geometric morphisms) ကို အသုံးပြုထားသည်။ [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီများ]] nkdd7kx7bozjgt3izx569xhk6nipbhi 1040389 1040387 2026-06-23T14:16:08Z Mkant00 135890 1040389 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဘာသာရပ်ရှိ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (Category theory) တွင် <math>\mathbf{Set}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသော အစုများ ကတ်တဂိုရီ (Category of sets) ဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများ (Objects) အဖြစ် [[အစု|အစုများ]] (Sets) ကို အသုံးပြုသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းကတ်တဂိုရီ၏ မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms) သို့မဟုတ် မြားများ (Arrows) သည် အစုတစ်ခုမှ အခြားအစုတစ်ခုသို့ သွားသော [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] (Functions) ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းဖန်ရှင်များကို ပုံဖော်မှုများ (Mappings) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ယင်း၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်သည် စံသတ်မှတ်ထားသော [[အစုသီအိုရီ]] (Set theory) တွင် အစုများအားလုံးပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိနိုင်သည့် အချက်အပေါ် အခြေခံထားသည်။ အကယ်၍ ထိုကဲ့သို့သော အရာဝတ္ထုသာ တည်ရှိခဲ့ပါက ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) ဟု လူသိများသော ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု (Logical contradiction) ကို ဖြစ်ပေါ်စေမည် ဖြစ်သည်။ အစုများ ကတ်တဂိုရီသည် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီရှိ စံတည်ဆောက်ပုံများစွာအတွက် အခြေခံမော်ဒယ်တစ်ခုအဖြစ် အသုံးဝင်သည်။ ယင်းစံတည်ဆောက်ပုံများတွင် [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်|ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်များ]] (Cartesian products)၊ ပူးလ်ဘက်များ (Pullbacks) နှင့် ဘုံမပါသော ပေါင်းစပ်စုများ (Disjoint unions) တို့ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (Concrete categories) ဟု ခေါ်ဆိုကြသော <math>\mathbf{Grp}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည့် [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of groups) သို့မဟုတ် <math>\mathbf{Ring}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည့် [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) တို့သည် အခြေခံအားဖြင့် နောက်ထပ် တည်ဆောက်ပုံများ (Additional structures) ထည့်သွင်းထားသော အစုများပင် ဖြစ်ကြသည်။ <math>\mathbf{Set}</math> သည် [[တိုပို့စ်]] (Topos) တစ်ခု၏ မူလပုံစံလည်း ဖြစ်သည်။ ယင်း၏ ပြောင်းပြန်အဆို (Converse) အားဖြင့် တိုပို့စ်တစ်ခုကို ယေဘုယျပြုထားသော အစုသီအိုရီတစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုအဖြစ် ရှုမြင်နိုင်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == === အခြေခံဆိုင်ရာ ပြဿနာများ (Foundational Issues) === စံသတ်မှတ်ထားသော သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် အစုများအားလုံးပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိပါ။ ပုံမှန်အခြေခံမှာ ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ (Zermelo-Fraenkel set theory) ပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းသီအိုရီကို ZF ဟု အတိုကောက်ခေါ်ဆိုပြီး ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို (Axiom of Choice) ပါဝင်ပါက ZFC ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထိုသီအိုရီရှိ အခြေခံဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆိုအရ အစုအားလုံး၏ စုစည်းမှုသည် [[အစု|အစုတစ်ခု]] မဟုတ်ဘဲ အတန်းအစားအစစ် (Proper class) တစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်း သက်ရောက်စေသည်။ အတန်းအစားအစစ်များကို သီးသန့် ZFC အတွင်း၌ အရာဝတ္ထုများအဖြစ် တိကျစွာ ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်မထားသောကြောင့် ဤအချက်သည် အစုများ ကတ်တဂိုရီကို တိကျစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အခက်အခဲတစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် စံသတ်မှတ်ထားသော နည်းလမ်းများစွာ ရှိသည်။ ယင်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ * ဖွန်နွိုင်းမန်း-ဘဲရ်နိုင်စ်-ဂိုဒယ် (von Neumann-Bernays-Gödel) သို့မဟုတ် အတိုကောက်အားဖြင့် NBG အစုသီအိုရီကဲ့သို့သော အတန်းအစားအစစ်များကို ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ပေးသည့် အစုသီအိုရီတစ်ခုအတွင်း အလုပ်လုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ မော့စ်-ကယ်လီ (Morse-Kelley) သို့မဟုတ် MK အစုသီအိုရီသည်လည်း ထိုကဲ့သို့သော သီအိုရီတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ * လုံလောက်စွာ ကြီးမားသော [[ဂရိုသန်ဒိခ် စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) <math>U</math> တစ်ခုကို သတ်မှတ်ပြီး ကတ်တဂိုရီကို <math>\mathbf{Set}_U</math> သို့ ကန့်သတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ သင်္ချာအခြေခံအဖြစ် ဂရိုသန်ဒိခ် စကြဝဠာကို ယူဆထားသော စာရေးသူများသည် <math>\mathbf{Set}</math> ကို သေးငယ်သော အစုများ (Small sets) ၏ ကတ်တဂိုရီအဖြစ် မကြာခဏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုလေ့ရှိကြသည်။ ဤသေးငယ်သော အစုများဆိုသည်မှာ ထိုစကြဝဠာအတွင်း၌ ပါဝင်သော အစုများကို ဆိုလိုသည်။ ထိုသို့သတ်မှတ်သောအခါ ကြီးမားသော အစုများ ၏ ကတ်တဂိုရီကို <math>\mathbf{SET}</math> ဟု သင်္ကေတပြုလေ့ရှိကြသည်။ ၎င်း <math>\mathbf{SET}</math> သည် <math>\mathbf{Set}</math> ကို စကြဝဠာချဲ့ထွင်ခြင်း (Universe enlargement) ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ === အစုများ ကတ်တဂိုရီ (The Category of Sets) === ကတ်တဂိုရီ <math>\mathbf{Set}</math> ကို အောက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်များဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ * အရာဝတ္ထုများသည် အစုများအားလုံး၏ စုစည်းမှု (collection) ဖြစ်ကြသည်။ * မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် မည်သည့် အစု <math>A</math> နှင့် <math>B</math> နှစ်ခုအတွက်မဆို စုစည်းမှု <math>\mathrm{Hom}(A, B)</math> သည် <math>A</math> မှ <math>B</math> သို့ သွားသော [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]]အားလုံးပါဝင်သည့် အစုဖြစ်သည်။ ယင်းစုစည်းမှုကို <math>\mathbf{Set}(A, B)</math> ဟုလည်း မကြာခဏ သင်္ကေတပြုလေ့ရှိသည်။ * မော်ဖစ်ဇင်များ ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition of morphisms) သည် ဖန်ရှင်များ၏ စံသတ်မှတ်ထားသော ပေါင်းစပ်ခြင်း ပင် ဖြစ်သည်။ အစု <math>A</math> တစ်ခုပေါ်ရှိ ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (Identity morphism) သည် စံ ထပ်တူကျ ပုံဖော်မှု (Identity map) ဖြစ်သော <math>\mathrm{id}_A</math> ပင် ဖြစ်သည်။ == <math>\mathbf{Set}</math> ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties of <math>\mathbf{Set}</math>) == === ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ (Categorical Properties) === * <math>\mathbf{Set}</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Locally small category) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ သတ်မှတ်ထားသော အရာဝတ္ထုနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များသည် မှန်ကန်သော အစုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ အကယ်၍ <math>\mathbf{Set}</math> ကို အစုများအားလုံး ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအဖြစ် သတ်မှတ်ပါက <math>\mathbf{Set}</math> ကိုယ်တိုင်သည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီ (Large category) တစ်ခု ဖြစ်လာမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် အလုံးစုံအားဖြင့် ၎င်းသည် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Small category) တစ်ခု မဟုတ်ပါ။ * <math>\mathbf{Set}</math> သည် ပြည့်စုံသော (Complete) ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်သကဲ့သို့ ဒွန်တွဲပြည့်စုံသော (Cocomplete) ကတ်တဂိုရီတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် သေးငယ်သော [[စုဆုံမှတ် နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်များ (Limits) နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ]] (Colimits) အားလုံးကို လက်ခံခွင့်ပြုသည်။ * <math>\mathbf{Set}</math> သည် ကောင်းစွာ အခြေခံအမှတ်ပါသော တိုပို့စ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ၎င်းသည် ကာတီးရှန်း အပိတ် ကတ်တဂိုရီ (Cartesian closed category) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * <math>\mathbf{Set}</math> သည် မည်သည့် အပေါင်းအခြေခံအကြို ကတ်တဂိုရီ (Preadditive category)၊ အပေါင်းအခြေခံ ကတ်တဂိုရီ (Additive category) နှင့် အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီ (Abelian category) အမျိုးအစားမျှ မဟုတ်ပါ။ * <math>\mathbf{Set}</math> သည် ဂရိုသန်ဒိခ် တိုပို့စ်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု]] (Terminal object) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီတွင် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ မော်ဖစ်ဇင်များ (geometric morphisms) ကို အသုံးပြုထားသည်။ === အရာဝတ္ထုများ (Objects) === * [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အစ အရာဝတ္ထု]] (Initial object) သည် ဗလာအစု (Empty set) <math>\emptyset</math> ဖြစ်သည်။ * အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုသည် မည်သည့် [[အစုဝင်]]တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (Singleton set) မဆို ဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်းကို <math>\{*\}</math> ဟု မကြာခဏ သင်္ကေတပြုလေ့ရှိသည်။ * <math>\mathbf{Set}</math> အတွင်း၌ သုည အရာဝတ္ထု (Zero object) မရှိပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မည်သည့်အစုမျှ အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု နှစ်မျိုးစလုံး တစ်ပြိုင်နက်တည်း မဖြစ်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ * အရာဝတ္ထုပိုင်း ခွဲခြားဖော်ပြကိန်း (Subobject classifier) သည် အစုဝင်နှစ်ခုပါဝင်သော အစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းကို အများအားဖြင့် <math>\Omega = \{0, 1\}</math> သို့မဟုတ် <math>\{\mathrm{true}, \mathrm{false}\}</math> ဟု သင်္ကေတပြုလေ့ရှိသည်။ * အစု <math>A</math> နှင့် <math>B</math> နှစ်ခုအတွက် ထပ်ကိန်း အရာဝတ္ထု (Exponential object) <math>B^A</math> ဆိုသည်မှာ <math>A</math> မှ <math>B</math> သို့ သွားသော [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]]အားလုံးပါဝင်သည့် အစုဖြစ်သည်။ * အစု <math>A</math> တစ်ခု၏ ပါဝါ အရာဝတ္ထု (Power object) သည် ၎င်း၏ ပါဝါအစု (Power set) <math>\mathcal{P}(A)</math> ပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းပါဝါအစုသည် <math>\Omega^A</math> နှင့် သဘာဝကျစွာ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော]] (Naturally isomorphic) ဂုဏ်သတ္တိရှိသည်။ * အင်ဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုများ (Injective objects) နှင့် ပရိုဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုများ (Projective objects) ကို လေ့လာရာတွင် ဗလာမဟုတ်သောအစု (Non-empty set) တိုင်းသည် အင်ဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုတစ်ခု ဖြစ်ကြသည်။ ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆိုကို ယူဆပါက အစုတိုင်းသည် ပရိုဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုတစ်ခုလည်း ဖြစ်လာသည်။ * <math>A</math> ၏ အရာဝတ္ထုပိုင်း (Subobject) တစ်ခုသည် <math>A</math> ၏ [[အစုပိုင်း]] (Subset) တစ်ခုနှင့် သဘာဝကျစွာ ကိုက်ညီမှု (naturally corresponds to) ရှိသည်။ [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီများ]] 8ai5yg4g34olhoa2ieeureclgigebfn 1040391 1040389 2026-06-23T14:16:55Z Mkant00 135890 1040391 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဘာသာရပ်ရှိ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (Category theory) တွင် <math>\mathbf{Set}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသော အစုများ ကတ်တဂိုရီ (Category of sets) ဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများ (Objects) အဖြစ် [[အစု|အစုများ]] (Sets) ကို အသုံးပြုသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းကတ်တဂိုရီ၏ မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms) သို့မဟုတ် မြားများ (Arrows) သည် အစုတစ်ခုမှ အခြားအစုတစ်ခုသို့ သွားသော [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] (Functions) ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းဖန်ရှင်များကို ပုံဖော်မှုများ (Mappings) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ယင်း၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်သည် စံသတ်မှတ်ထားသော [[အစုသီအိုရီ]] (Set theory) တွင် အစုများအားလုံးပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိနိုင်သည့် အချက်အပေါ် အခြေခံထားသည်။ အကယ်၍ ထိုကဲ့သို့သော အရာဝတ္ထုသာ တည်ရှိခဲ့ပါက ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) ဟု လူသိများသော ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု (Logical contradiction) ကို ဖြစ်ပေါ်စေမည် ဖြစ်သည်။ အစုများ ကတ်တဂိုရီသည် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီရှိ စံတည်ဆောက်ပုံများစွာအတွက် အခြေခံမော်ဒယ်တစ်ခုအဖြစ် အသုံးဝင်သည်။ ယင်းစံတည်ဆောက်ပုံများတွင် [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်|ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်များ]] (Cartesian products)၊ ပူးလ်ဘက်များ (Pullbacks) နှင့် ဘုံမပါသော ပေါင်းစပ်စုများ (Disjoint unions) တို့ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (Concrete categories) ဟု ခေါ်ဆိုကြသော <math>\mathbf{Grp}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည့် [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of groups) သို့မဟုတ် <math>\mathbf{Ring}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည့် [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) တို့သည် အခြေခံအားဖြင့် နောက်ထပ် တည်ဆောက်ပုံများ (Additional structures) ထည့်သွင်းထားသော အစုများပင် ဖြစ်ကြသည်။ <math>\mathbf{Set}</math> သည် [[တိုပို့စ်]] (Topos) တစ်ခု၏ မူလပုံစံလည်း ဖြစ်သည်။ ယင်း၏ ပြောင်းပြန်အဆို (Converse) အားဖြင့် တိုပို့စ်တစ်ခုကို ယေဘုယျပြုထားသော အစုသီအိုရီတစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုအဖြစ် ရှုမြင်နိုင်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == === အခြေခံဆိုင်ရာ ပြဿနာများ (Foundational Issues) === စံသတ်မှတ်ထားသော သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် အစုများအားလုံးပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိပါ။ ပုံမှန်အခြေခံမှာ ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ (Zermelo-Fraenkel set theory) ပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းသီအိုရီကို ZF ဟု အတိုကောက်ခေါ်ဆိုပြီး ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို (Axiom of Choice) ပါဝင်ပါက ZFC ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထိုသီအိုရီရှိ အခြေခံဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆိုအရ အစုအားလုံး၏ စုစည်းမှုသည် [[အစု|အစုတစ်ခု]] မဟုတ်ဘဲ အတန်းအစားအစစ် (Proper class) တစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်း သက်ရောက်စေသည်။ အတန်းအစားအစစ်များကို သီးသန့် ZFC အတွင်း၌ အရာဝတ္ထုများအဖြစ် တိကျစွာ ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်မထားသောကြောင့် ဤအချက်သည် အစုများ ကတ်တဂိုရီကို တိကျစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အခက်အခဲတစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် စံသတ်မှတ်ထားသော နည်းလမ်းများစွာ ရှိသည်။ ယင်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ * ဖွန်နွိုင်းမန်း-ဘဲရ်နိုင်စ်-ဂိုဒယ် (von Neumann-Bernays-Gödel) သို့မဟုတ် အတိုကောက်အားဖြင့် NBG အစုသီအိုရီကဲ့သို့သော အတန်းအစားအစစ်များကို ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ပေးသည့် အစုသီအိုရီတစ်ခုအတွင်း အလုပ်လုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ မော့စ်-ကယ်လီ (Morse-Kelley) သို့မဟုတ် MK အစုသီအိုရီသည်လည်း ထိုကဲ့သို့သော သီအိုရီတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ * လုံလောက်စွာ ကြီးမားသော [[ဂရိုသန်ဒိခ် စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) <math>U</math> တစ်ခုကို သတ်မှတ်ပြီး ကတ်တဂိုရီကို <math>\mathbf{Set}_U</math> သို့ ကန့်သတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ သင်္ချာအခြေခံအဖြစ် ဂရိုသန်ဒိခ် စကြဝဠာကို ယူဆထားသော စာရေးသူများသည် <math>\mathbf{Set}</math> ကို သေးငယ်သော အစုများ (Small sets) ၏ ကတ်တဂိုရီအဖြစ် မကြာခဏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုလေ့ရှိကြသည်။ ဤသေးငယ်သော အစုများဆိုသည်မှာ ထိုစကြဝဠာအတွင်း၌ ပါဝင်သော အစုများကို ဆိုလိုသည်။ ထိုသို့သတ်မှတ်သောအခါ ကြီးမားသော အစုများ ၏ ကတ်တဂိုရီကို <math>\mathbf{SET}</math> ဟု သင်္ကေတပြုလေ့ရှိကြသည်။ ၎င်း <math>\mathbf{SET}</math> သည် <math>\mathbf{Set}</math> ကို စကြဝဠာချဲ့ထွင်ခြင်း (Universe enlargement) ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ === အစုများ ကတ်တဂိုရီ (The Category of Sets) === ကတ်တဂိုရီ <math>\mathbf{Set}</math> ကို အောက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်များဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ * အရာဝတ္ထုများသည် အစုများအားလုံး၏ စုစည်းမှု (collection) ဖြစ်ကြသည်။ * မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် မည်သည့် အစု <math>A</math> နှင့် <math>B</math> နှစ်ခုအတွက်မဆို စုစည်းမှု <math>\mathrm{Hom}(A, B)</math> သည် <math>A</math> မှ <math>B</math> သို့ သွားသော [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]]အားလုံးပါဝင်သည့် အစုဖြစ်သည်။ ယင်းစုစည်းမှုကို <math>\mathbf{Set}(A, B)</math> ဟုလည်း မကြာခဏ သင်္ကေတပြုလေ့ရှိသည်။ * မော်ဖစ်ဇင်များ ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition of morphisms) သည် ဖန်ရှင်များ၏ စံသတ်မှတ်ထားသော ပေါင်းစပ်ခြင်း ပင် ဖြစ်သည်။ အစု <math>A</math> တစ်ခုပေါ်ရှိ ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (Identity morphism) သည် စံ ထပ်တူကျ ပုံဖော်မှု (Identity map) ဖြစ်သော <math>\mathrm{id}_A</math> ပင် ဖြစ်သည်။ == <math>\mathbf{Set}</math> ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties of <math>\mathbf{Set}</math>) == === ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ (Categorical Properties) === * <math>\mathbf{Set}</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Locally small category) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ သတ်မှတ်ထားသော အရာဝတ္ထုနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များသည် မှန်ကန်သော အစုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ အကယ်၍ <math>\mathbf{Set}</math> ကို အစုများအားလုံး ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအဖြစ် သတ်မှတ်ပါက <math>\mathbf{Set}</math> ကိုယ်တိုင်သည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီ (Large category) တစ်ခု ဖြစ်လာမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် အလုံးစုံအားဖြင့် ၎င်းသည် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Small category) တစ်ခု မဟုတ်ပါ။ * <math>\mathbf{Set}</math> သည် ပြည့်စုံသော (Complete) ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်သကဲ့သို့ ဒွန်တွဲပြည့်စုံသော (Cocomplete) ကတ်တဂိုရီတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် သေးငယ်သော [[စုဆုံမှတ် နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်များ (Limits) နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ]] (Colimits) အားလုံးကို လက်ခံခွင့်ပြုသည်။ * <math>\mathbf{Set}</math> သည် ကောင်းစွာ အခြေခံအမှတ်ပါသော တိုပို့စ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ၎င်းသည် ကာတီးရှန်း အပိတ် ကတ်တဂိုရီ (Cartesian closed category) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * <math>\mathbf{Set}</math> သည် မည်သည့် အပေါင်းအခြေခံအကြို ကတ်တဂိုရီ (Preadditive category)၊ အပေါင်းအခြေခံ ကတ်တဂိုရီ (Additive category) နှင့် အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီ (Abelian category) အမျိုးအစားမျှ မဟုတ်ပါ။ * <math>\mathbf{Set}</math> သည် ဂရိုသန်ဒိခ် တိုပို့စ်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု]] (Terminal object) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီတွင် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ မော်ဖစ်ဇင်များ (geometric morphisms) ကို အသုံးပြုထားသည်။ === အရာဝတ္ထုများ (Objects) === * [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အစ အရာဝတ္ထု]] (Initial object) သည် ဗလာအစု (Empty set) <math>\emptyset</math> ဖြစ်သည်။ * အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုသည် မည်သည့် [[အစုဝင်]]တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (Singleton set) မဆို ဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်းကို <math>\{*\}</math> ဟု မကြာခဏ သင်္ကေတပြုလေ့ရှိသည်။ * <math>\mathbf{Set}</math> အတွင်း၌ သုည အရာဝတ္ထု (Zero object) မရှိပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မည်သည့်အစုမျှ အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု နှစ်မျိုးစလုံး တစ်ပြိုင်နက်တည်း မဖြစ်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ * အရာဝတ္ထုပိုင်း ခွဲခြားဖော်ပြကိန်း (Subobject classifier) သည် အစုဝင်နှစ်ခုပါဝင်သော အစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းကို အများအားဖြင့် <math>\Omega = \{0, 1\}</math> သို့မဟုတ် <math>\{\mathrm{true}, \mathrm{false}\}</math> ဟု သင်္ကေတပြုလေ့ရှိသည်။ * အစု <math>A</math> နှင့် <math>B</math> နှစ်ခုအတွက် ထပ်ကိန်း အရာဝတ္ထု (Exponential object) <math>B^A</math> ဆိုသည်မှာ <math>A</math> မှ <math>B</math> သို့ သွားသော [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]]အားလုံးပါဝင်သည့် အစုဖြစ်သည်။ * အစု <math>A</math> တစ်ခု၏ ပါဝါ အရာဝတ္ထု (Power object) သည် ၎င်း၏ ပါဝါအစု (Power set) <math>\mathcal{P}(A)</math> ပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းပါဝါအစုသည် <math>\Omega^A</math> နှင့် သဘာဝကျစွာ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော]] (Naturally isomorphic) ဂုဏ်သတ္တိရှိသည်။ * အင်ဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုများ (Injective objects) နှင့် ပရိုဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုများ (Projective objects) ကို လေ့လာရာတွင် ဗလာမဟုတ်သောအစု (Non-empty set) တိုင်းသည် အင်ဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုတစ်ခု ဖြစ်ကြသည်။ ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆိုကို ယူဆပါက အစုတိုင်းသည် ပရိုဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုတစ်ခုလည်း ဖြစ်လာသည်။ * <math>A</math> ၏ အရာဝတ္ထုပိုင်း (Subobject) တစ်ခုသည် <math>A</math> ၏ [[အစုပိုင်း]] (Subset) တစ်ခုနှင့် သဘာဝကျစွာ ကိုက်ညီမှု (naturally corresponds to) ရှိသည်။ === မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms) === * <math>\mathbf{Set}</math> အတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ (Monomorphisms) သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ]] (Injective functions) ဖြစ်ကြသည်။ * <math>\mathbf{Set}</math> အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များ (Epimorphisms) သည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ]] (Surjective functions) ဖြစ်ကြသည်။ * <math>\mathbf{Set}</math> အတွင်းရှိ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (Isomorphisms) သည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ]] (Bijective functions) ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းတို့ကို ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ (Bijections) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ === စုဆုံမှတ်များ နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits) === * <math>\mathbf{Set}</math> အတွင်းရှိ မြှောက်လဒ် (Product) သည် အစုများ၏ စံ [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]]ပင် ဖြစ်သည်။ * <math>\mathbf{Set}</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းလဒ် (Coproduct) သည် အစုများ၏ ဘုံမပါသော ပေါင်းစပ်စုများပင် ဖြစ်သည်။ * မျဉ်းပြိုင် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] (Parallel functions) နှစ်ခုဖြစ်သော <math>f, g: A \to B</math> တို့၏ ညီမျှပိုင်း (Equalizer) သည် <math>f(x) = g(x)</math> ကို ပြည့်စုံစေသည့် <math>x \in A</math> [[အစုဝင်|အစုဝင်များ၏]] [[အစုပိုင်း]] ဖြစ်သည်။ * မျဉ်းပြိုင် ဖန်ရှင်များနှစ်ခုဖြစ်သော <math>f, g: A \to B</math> တို့၏ ဒွန်တွဲညီမျှပိုင်း (Coequalizer) သည် မည်သည့် <math>x \in A</math> အတွက်မဆို <math>f(x) \sim g(x)</math> အားဖြင့် ထုတ်လုပ်ပေးသော အသေးစိတ်အကျဆုံး ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် (Equivalence relation) ဖြင့် <math>B</math> ကို စားထားသည့် စားလဒ် (Quotient) ပင် ဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီများ]] q6vk60ruqoaozegz5ca76625dxgat1f 1040392 1040391 2026-06-23T14:18:41Z Mkant00 135890 1040392 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဘာသာရပ်ရှိ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (Category theory) တွင် <math>\mathbf{Set}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသော အစုများ ကတ်တဂိုရီ (Category of sets) ဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများ (Objects) အဖြစ် [[အစု|အစုများ]] (Sets) ကို အသုံးပြုသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းကတ်တဂိုရီ၏ မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms) သို့မဟုတ် မြားများ (Arrows) သည် အစုတစ်ခုမှ အခြားအစုတစ်ခုသို့ သွားသော [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] (Functions) ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းဖန်ရှင်များကို ပုံဖော်မှုများ (Mappings) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ယင်း၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်သည် စံသတ်မှတ်ထားသော [[အစုသီအိုရီ]] (Set theory) တွင် အစုများအားလုံးပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိနိုင်သည့် အချက်အပေါ် အခြေခံထားသည်။ အကယ်၍ ထိုကဲ့သို့သော အရာဝတ္ထုသာ တည်ရှိခဲ့ပါက ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) ဟု လူသိများသော ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု (Logical contradiction) ကို ဖြစ်ပေါ်စေမည် ဖြစ်သည်။ အစုများ ကတ်တဂိုရီသည် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီရှိ စံတည်ဆောက်ပုံများစွာအတွက် အခြေခံမော်ဒယ်တစ်ခုအဖြစ် အသုံးဝင်သည်။ ယင်းစံတည်ဆောက်ပုံများတွင် [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်|ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်များ]] (Cartesian products)၊ ပူးလ်ဘက်များ (Pullbacks) နှင့် ဘုံမပါသော ပေါင်းစပ်စုများ (Disjoint unions) တို့ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (Concrete categories) ဟု ခေါ်ဆိုကြသော <math>\mathbf{Grp}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည့် [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of groups) သို့မဟုတ် <math>\mathbf{Ring}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည့် [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) တို့သည် အခြေခံအားဖြင့် နောက်ထပ် တည်ဆောက်ပုံများ (Additional structures) ထည့်သွင်းထားသော အစုများပင် ဖြစ်ကြသည်။ <math>\mathbf{Set}</math> သည် [[တိုပို့စ်]] (Topos) တစ်ခု၏ မူလပုံစံလည်း ဖြစ်သည်။ ယင်း၏ ပြောင်းပြန်အဆို (Converse) အားဖြင့် တိုပို့စ်တစ်ခုကို ယေဘုယျပြုထားသော အစုသီအိုရီတစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုအဖြစ် ရှုမြင်နိုင်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == === အခြေခံဆိုင်ရာ ပြဿနာများ (Foundational Issues) === စံသတ်မှတ်ထားသော သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် အစုများအားလုံးပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိပါ။ ပုံမှန်အခြေခံမှာ ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ (Zermelo-Fraenkel set theory) ပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းသီအိုရီကို ZF ဟု အတိုကောက်ခေါ်ဆိုပြီး ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို (Axiom of Choice) ပါဝင်ပါက ZFC ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထိုသီအိုရီရှိ အခြေခံဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆိုအရ အစုအားလုံး၏ စုစည်းမှုသည် [[အစု|အစုတစ်ခု]] မဟုတ်ဘဲ အတန်းအစားအစစ် (Proper class) တစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်း သက်ရောက်စေသည်။ အတန်းအစားအစစ်များကို သီးသန့် ZFC အတွင်း၌ အရာဝတ္ထုများအဖြစ် တိကျစွာ ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်မထားသောကြောင့် ဤအချက်သည် အစုများ ကတ်တဂိုရီကို တိကျစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အခက်အခဲတစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် စံသတ်မှတ်ထားသော နည်းလမ်းများစွာ ရှိသည်။ ယင်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ * ဖွန်နွိုင်းမန်း-ဘဲရ်နိုင်စ်-ဂိုဒယ် (von Neumann-Bernays-Gödel) သို့မဟုတ် အတိုကောက်အားဖြင့် NBG အစုသီအိုရီကဲ့သို့သော အတန်းအစားအစစ်များကို ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ပေးသည့် အစုသီအိုရီတစ်ခုအတွင်း အလုပ်လုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ မော့စ်-ကယ်လီ (Morse-Kelley) သို့မဟုတ် MK အစုသီအိုရီသည်လည်း ထိုကဲ့သို့သော သီအိုရီတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ * လုံလောက်စွာ ကြီးမားသော [[ဂရိုသန်ဒိခ် စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) <math>U</math> တစ်ခုကို သတ်မှတ်ပြီး ကတ်တဂိုရီကို <math>\mathbf{Set}_U</math> သို့ ကန့်သတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ သင်္ချာအခြေခံအဖြစ် ဂရိုသန်ဒိခ် စကြဝဠာကို ယူဆထားသော စာရေးသူများသည် <math>\mathbf{Set}</math> ကို သေးငယ်သော အစုများ (Small sets) ၏ ကတ်တဂိုရီအဖြစ် မကြာခဏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုလေ့ရှိကြသည်။ ဤသေးငယ်သော အစုများဆိုသည်မှာ ထိုစကြဝဠာအတွင်း၌ ပါဝင်သော အစုများကို ဆိုလိုသည်။ ထိုသို့သတ်မှတ်သောအခါ ကြီးမားသော အစုများ ၏ ကတ်တဂိုရီကို <math>\mathbf{SET}</math> ဟု သင်္ကေတပြုလေ့ရှိကြသည်။ ၎င်း <math>\mathbf{SET}</math> သည် <math>\mathbf{Set}</math> ကို စကြဝဠာချဲ့ထွင်ခြင်း (Universe enlargement) ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ === အစုများ ကတ်တဂိုရီ (The Category of Sets) === ကတ်တဂိုရီ <math>\mathbf{Set}</math> ကို အောက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်များဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ * အရာဝတ္ထုများသည် အစုများအားလုံး၏ စုစည်းမှု (collection) ဖြစ်ကြသည်။ * မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် မည်သည့် အစု <math>A</math> နှင့် <math>B</math> နှစ်ခုအတွက်မဆို စုစည်းမှု <math>\mathrm{Hom}(A, B)</math> သည် <math>A</math> မှ <math>B</math> သို့ သွားသော [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]]အားလုံးပါဝင်သည့် အစုဖြစ်သည်။ ယင်းစုစည်းမှုကို <math>\mathbf{Set}(A, B)</math> ဟုလည်း မကြာခဏ သင်္ကေတပြုလေ့ရှိသည်။ * မော်ဖစ်ဇင်များ ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition of morphisms) သည် ဖန်ရှင်များ၏ စံသတ်မှတ်ထားသော ပေါင်းစပ်ခြင်း ပင် ဖြစ်သည်။ အစု <math>A</math> တစ်ခုပေါ်ရှိ ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (Identity morphism) သည် စံ ထပ်တူကျ ပုံဖော်မှု (Identity map) ဖြစ်သော <math>\mathrm{id}_A</math> ပင် ဖြစ်သည်။ == <math>\mathbf{Set}</math> ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties of <math>\mathbf{Set}</math>) == === ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ (Categorical Properties) === * <math>\mathbf{Set}</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Locally small category) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ သတ်မှတ်ထားသော အရာဝတ္ထုနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များသည် မှန်ကန်သော အစုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ အကယ်၍ <math>\mathbf{Set}</math> ကို အစုများအားလုံး ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအဖြစ် သတ်မှတ်ပါက <math>\mathbf{Set}</math> ကိုယ်တိုင်သည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီ (Large category) တစ်ခု ဖြစ်လာမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် အလုံးစုံအားဖြင့် ၎င်းသည် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Small category) တစ်ခု မဟုတ်ပါ။ * <math>\mathbf{Set}</math> သည် ပြည့်စုံသော (Complete) ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်သကဲ့သို့ ဒွန်တွဲပြည့်စုံသော (Cocomplete) ကတ်တဂိုရီတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် သေးငယ်သော [[စုဆုံမှတ် နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်များ (Limits) နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ]] (Colimits) အားလုံးကို လက်ခံခွင့်ပြုသည်။ * <math>\mathbf{Set}</math> သည် ကောင်းစွာ အခြေခံအမှတ်ပါသော တိုပို့စ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ၎င်းသည် ကာတီးရှန်း အပိတ် ကတ်တဂိုရီ (Cartesian closed category) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * <math>\mathbf{Set}</math> သည် မည်သည့် အပေါင်းအခြေခံအကြို ကတ်တဂိုရီ (Preadditive category)၊ အပေါင်းအခြေခံ ကတ်တဂိုရီ (Additive category) နှင့် အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီ (Abelian category) အမျိုးအစားမျှ မဟုတ်ပါ။ * <math>\mathbf{Set}</math> သည် ဂရိုသန်ဒိခ် တိုပို့စ်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု]] (Terminal object) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီတွင် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ မော်ဖစ်ဇင်များ (geometric morphisms) ကို အသုံးပြုထားသည်။ === အရာဝတ္ထုများ (Objects) === * [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အစ အရာဝတ္ထု]] (Initial object) သည် ဗလာအစု (Empty set) <math>\emptyset</math> ဖြစ်သည်။ * အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုသည် မည်သည့် [[အစုဝင်]]တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (Singleton set) မဆို ဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်းကို <math>\{*\}</math> ဟု မကြာခဏ သင်္ကေတပြုလေ့ရှိသည်။ * <math>\mathbf{Set}</math> အတွင်း၌ သုည အရာဝတ္ထု (Zero object) မရှိပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မည်သည့်အစုမျှ အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု နှစ်မျိုးစလုံး တစ်ပြိုင်နက်တည်း မဖြစ်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ * အရာဝတ္ထုပိုင်း ခွဲခြားဖော်ပြကိန်း (Subobject classifier) သည် အစုဝင်နှစ်ခုပါဝင်သော အစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းကို အများအားဖြင့် <math>\Omega = \{0, 1\}</math> သို့မဟုတ် <math>\{\mathrm{true}, \mathrm{false}\}</math> ဟု သင်္ကေတပြုလေ့ရှိသည်။ * အစု <math>A</math> နှင့် <math>B</math> နှစ်ခုအတွက် ထပ်ကိန်း အရာဝတ္ထု (Exponential object) <math>B^A</math> ဆိုသည်မှာ <math>A</math> မှ <math>B</math> သို့ သွားသော [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]]အားလုံးပါဝင်သည့် အစုဖြစ်သည်။ * အစု <math>A</math> တစ်ခု၏ ပါဝါ အရာဝတ္ထု (Power object) သည် ၎င်း၏ ပါဝါအစု (Power set) <math>\mathcal{P}(A)</math> ပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းပါဝါအစုသည် <math>\Omega^A</math> နှင့် သဘာဝကျစွာ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော]] (Naturally isomorphic) ဂုဏ်သတ္တိရှိသည်။ * အင်ဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုများ (Injective objects) နှင့် ပရိုဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုများ (Projective objects) ကို လေ့လာရာတွင် ဗလာမဟုတ်သောအစု (Non-empty set) တိုင်းသည် အင်ဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုတစ်ခု ဖြစ်ကြသည်။ ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆိုကို ယူဆပါက အစုတိုင်းသည် ပရိုဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုတစ်ခုလည်း ဖြစ်လာသည်။ * <math>A</math> ၏ အရာဝတ္ထုပိုင်း (Subobject) တစ်ခုသည် <math>A</math> ၏ [[အစုပိုင်း]] (Subset) တစ်ခုနှင့် သဘာဝကျစွာ ကိုက်ညီမှု (naturally corresponds to) ရှိသည်။ === မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms) === * <math>\mathbf{Set}</math> အတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ (Monomorphisms) သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ]] (Injective functions) ဖြစ်ကြသည်။ * <math>\mathbf{Set}</math> အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များ (Epimorphisms) သည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ]] (Surjective functions) ဖြစ်ကြသည်။ * <math>\mathbf{Set}</math> အတွင်းရှိ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (Isomorphisms) သည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ]] (Bijective functions) ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းတို့ကို ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ (Bijections) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ === စုဆုံမှတ်များ နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits) === * <math>\mathbf{Set}</math> အတွင်းရှိ မြှောက်လဒ် (Product) သည် အစုများ၏ စံ [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]]ပင် ဖြစ်သည်။ * <math>\mathbf{Set}</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းလဒ် (Coproduct) သည် အစုများ၏ ဘုံမပါသော ပေါင်းစပ်စုများပင် ဖြစ်သည်။ * မျဉ်းပြိုင် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] (Parallel functions) နှစ်ခုဖြစ်သော <math>f, g: A \to B</math> တို့၏ ညီမျှပိုင်း (Equalizer) သည် <math>f(x) = g(x)</math> ကို ပြည့်စုံစေသည့် <math>x \in A</math> [[အစုဝင်|အစုဝင်များ၏]] [[အစုပိုင်း]] ဖြစ်သည်။ * မျဉ်းပြိုင် ဖန်ရှင်များနှစ်ခုဖြစ်သော <math>f, g: A \to B</math> တို့၏ ဒွန်တွဲညီမျှပိုင်း (Coequalizer) သည် မည်သည့် <math>x \in A</math> အတွက်မဆို <math>f(x) \sim g(x)</math> အားဖြင့် ထုတ်လုပ်ပေးသော အသေးစိတ်အကျဆုံး ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် (Equivalence relation) ဖြင့် <math>B</math> ကို စားထားသည့် စားလဒ် (Quotient) ပင် ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |last=Blass |first=Andreas |chapter=The interaction between category theory and set theory |title=Mathematical Applications of Category Theory |series=Contemporary Mathematics |volume=30 |date=1984 |pages=5–29 |url=http://www.math.lsa.umich.edu/~ablass/interact.pdf |language=en}} * {{Citation |last=Mac Lane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician}} * {{Citation |last=MacLane |first=Saunders |chapter=One universe as a foundation for category theory |title=Reports of the Midwest Category Seminar III |series=Springer Lect. Notes Math. |volume=106 |date=1969 |pages=192–200 |language=en}} * {{Citation |author=Jean-Pierre Marquis |title=Kreisel and Lawvere on Category Theory and the foundations of Mathematics |url=http://www.math.mcgill.ca/rags/seminar/Marquis_KreiselLawvere.pdf |language=en}} * {{Citation |title=Category of sets |encyclopedia=Encyclopedia of Mathematics |url=https://encyclopediaofmath.org/wiki/Category_of_sets}} * {{Citation |last=McLarty |first=Colin |title=Exploring Categorical Structuralism |journal=Philosophia Mathematica |series=III |volume=12 |issue=1 |date=2004 |pages=37–53 |language=en}} * {{Citation |author=[[Tom Leinster]] |title=Rethinking Set Theory |journal=American Mathematical Monthly |volume=121 |issue=5 |date=2014 |pages=403–415 |language=en}} [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီများ]] 619vbvzu6lb5izwfwmu9gjxloopjqkq ကိန်းပြည့် 0 288069 1040506 1039225 2026-06-24T08:38:49Z Mkant00 135890 1040506 wikitext text/x-wiki [[File:NumberSetinC.svg|thumb|<math> \mathbb {N} \subseteq \mathbb {Z} \subseteq \mathbb {Q} \subseteq \mathbb {R} \subseteq \mathbb {C}</math> ]] ကိန်းပြည့် (integer) ဆိုသည်မှာ [[သဘာဝကိန်း]] (natural number)၊ သဘာဝကိန်း၏ အနုတ်ကိန်း၊ သို့မဟုတ် သုညတို့ ဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်များ[[အစု]] သည် ရေတွက်နိုင်သော အနန္တ (countably infinite) ဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသော ကိန်းပြည့်များအားလုံး၏ အစုသည် အပေါင်းနှင့် မြှောက်ခြင်း တွက်ချက်မှုများအောက်တွင် [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်။ ကိန်းပြည့်များသည် ယူကလစ်ဒ် ဒိုမိန်း (Euclidean domain) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ဟူသော သင်္ကေတသည် ကိန်းများဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဂျာမန်စကားလုံး ဆာလန် (Zahlen) မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ အပေါင်းတွက်ချက်မှုတစ်ခုတည်းအောက်တွင် ကိန်းပြည့်များသည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်း[[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]]ကို ထုတ်လုပ်ကိန်းတစ်ခုတည်းပါဝင်သော လွတ်လပ်သော အုပ်စု (free group on one generator) အဖြစ် ဝိသေသပြုနိုင်သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် မြှောက်ခြင်း တွက်ချက်မှုအောက်တွင် အုပ်စုတစ်ခု မဖွဲ့စည်းနိုင်ပေ။ <math>\mathbb{Z}</math> ကို သဘာဝကိန်းများ <math>\mathbb{N}</math> ၏ အပေါင်းအခြေခံ [[မိုနွိုက်]] (additive monoid) မှ ဆင်းသက်လာသော [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group) အဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ၎င်းသည် [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of rings) တွင် [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု|အစ အရာဝတ္ထု]] (initial object) ဖြစ်သည်။ မည်သည့် [[အဘီလီယန်အုပ်စု]]မဆိုတွင် [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] <math>\mathbb{Z}</math> အပေါ်အခြေခံသည့် [[မော်ဂျူး]] (module) တစ်ခု၏ ပုံမှန် တည်ဆောက်ပုံ (canonical structure) ရှိသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>\text{Ab} = \text{Mod}_\mathbb{Z}</math> ပင်ဖြစ်သည်။ [[အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ကိန်းသီအိုရီ]] (algebraic number theory) တွင် ကိန်းပြည့်သဘောတရားကို [[ကိန်းပြည့်ရင်း|ကိန်းပြည့်ရင်းများ]] (algebraic integers) အဖြစ် ယေဘုယျပြုထားသည်။ <math>\rho: \mathbb{R} \to S^1</math> သည် ကိန်းစစ်မျဉ်း (real line) မှ စက်ဝိုင်းမျဉ်း (circle line) သို့သွားသော စံ ဖုံးအုပ် ပုံဖော်မှု (standard covering map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>i: \{*\} \to S^1</math> သည် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု ကို တိကျသော အမှတ် <math>1 \in S^1</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသော ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>\mathbf{Top}</math> အတွင်းရှိ ဒွန်တွဲစပန် (cospan) <math>\mathbb{R} \xrightarrow{\rho} S^1 \xleftarrow{i} \{*\}</math> အတွက် ပူးလ်ဘက်ရပ်ဝန်း <math>P</math> ၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကိန်းပြည့်များ <math>\mathbb{Z}</math> နှင့် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်]] (isomorphic) ဖြစ်သည်။ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (category theory) တွင် <math>\mathbf{Top}</math> သည် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ|တိုပေါ်လော်ဂျီရပ်ဝန်းများ]](topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ==<math>\mathbb{Z}</math> သည် ရေတွက်နိုင်သော အနန္တအဖြစ် သက်သေပြချက်== <math>\mathbb{N} = \{1, 2, 3, \dots\}</math> သည် သဘာဝကိန်းများအစု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>i(n) = n</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion mapping) <math>i: \mathbb{N} \to \mathbb{Z}</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်သည်။ အနန္တအစု <math>\mathbb{N}</math> မှ <math>\mathbb{Z}</math> အတွင်းသို့ အင်ဂျက်တစ် ပုံဖော်မှုတစ်ခု ရှိနေသောကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> အစုသည်လည်း အနန္တအစု ဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{Z}</math> သည် ရေတွက်နိုင်ကြောင်း ပြသရန် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]] ပုံဖော်မှု (bijective mapping) <math>f: \mathbb{N} \to \mathbb{Z}</math> တစ်ခုကို တည်ဆောက်ရမည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ၏ အစုဝင်များကို အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းများနှင့် အနုတ်ကိန်းများကြား စနစ်တကျ အလှည့်ကျဖြစ်နေသော ကိန်းစဉ် (sequence) တစ်ခုအဖြစ် အောက်ပါအတိုင်း စီစဉ်ပါစို့။ *<math>\{0, 1, -1, 2, -2, 3, -3, \dots\}</math> ဤအစီအစဉ်သည် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင် <math>f: \mathbb{N} \to \mathbb{Z}</math> နှင့် တိကျစွာ ကိုက်ညီမှုရှိပါသည်။ * <math>n</math> သည် စုံကိန်း ဖြစ်လျှင် <math> f(n) = \frac{n}{2} </math> * <math>n</math> သည် မကိန်း ဖြစ်လျှင် <math> f(n) = -\frac{n-1}{2} </math> ၎င်းသည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]]တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုရန် အောက်ပါအတိုင်း စစ်ဆေးကြည့်မည်။ * <math>n = 1</math> မကိန်း ဖြစ်လျှင် <math>f(1) = -\frac{1-1}{2} = 0</math> ဖြစ်သည်။ * <math>n = 2</math> စုံကိန်း ဖြစ်လျှင် <math>f(2) = \frac{2}{2} = 1</math> ဖြစ်သည်။ * <math>n = 3</math> မကိန်း ဖြစ်လျှင် <math>f(3) = -\frac{3-1}{2} = -1</math> ဖြစ်သည်။ * <math>n = 4</math> စုံကိန်း ဖြစ်လျှင် <math>f(4) = \frac{4}{2} = 2</math> ဖြစ်သည်။ ဤဖန်ရှင်ကို တွက်ချက်စစ်ဆေးကြည့်ခြင်းအားဖြင့် အပေါင်းကိန်းပြည့်တိုင်းကို စုံသဘာဝကိန်းတစ်ခုက တစ်ခုတည်းသီးသန့် (uniquely) ထုတ်လုပ်ပေးကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထို့အတူ သုညအပါအဝင် အပေါင်းမဟုတ်သော ကိန်းပြည့်တိုင်းကိုလည်း မသဘာဝကိန်းတစ်ခုက တစ်ခုတည်းသီးသန့် ထုတ်လုပ်ပေးသည်။ <math>\mathbb{Z}</math> အတွင်းရှိ အစုဝင်တိုင်းသည် တိကျစွာ တစ်ကြိမ်သာ ပုံဖော်ခံရသောကြောင့် ဖန်ရှင် <math>f</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] ဖြစ်သည့်အပြင် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) လည်း ဖြစ်သည်။ <math>f</math> သည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]]တစ်ခု ဖြစ်သောကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> သည် ရေတွက်နိုင်သော အနန္တ ဖြစ်သည်။ ==<math>\mathbb{Z}</math>သည် ယူကလစ်ဒ် ဒိုမိန်းတစ်ခု အဖြစ် သက်သေပြချက်== ယေဘုယျအားဖြင့် [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) <math>R</math> တစ်ခုပေါ်ရှိ [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] (norm) <math>N</math> ကို ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း (Euclidean norm) အဖြစ် သတ်မှတ်ရန် အခြေအနေမှာ မည်သည့် <math>a \in R</math> နှင့် သုညမဟုတ်သော မည်သည့် <math>b \in R</math> အတွက်မဆို <math>a = qb + r</math> ကို ပြည့်စုံစေမည့် <math>q, r \in R</math> အစုဝင်များ တည်ရှိရမည် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>r = 0</math> သို့မဟုတ် <math>N(r) < N(b)</math> ဖြစ်ရပါမည်။ ယခု ကိန်းပြည့်များအစု <math>\mathbb{Z}</math> မှ သဘာဝကိန်းများအစုသို့ သွားသော ပုံဖော်မှု <math>a \mapsto |a|</math> ကို စဉ်းစားကြည့်ပါမည်။ ဤပုံဖော်မှုသည် <math>\mathbb{Z}</math> ပေါ်ရှိ ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်းတစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုရန် လိုအပ်သည်။ ဤအချက်သည် အကြွင်းကျန် စားခြင်း (division with remainder) နိယာမမှ တိုက်ရိုက် ဆင်းသက်လာပါသည်။ မည်သည့်ကိန်းပြည့် <math>a</math> ကိုမဆို သုညမဟုတ်သော ကိန်းပြည့် <math>b</math> ဖြင့် စားသောအခါ စားလဒ် (quotient) <math>q</math> နှင့် အကြွင်း (remainder) <math>r</math> တို့ကို <math>a = qb + r</math> ပုံစံဖြင့် အမြဲတမ်း ရရှိနိုင်သည်။ ထိုအခါ အကြွင်း <math>r</math> သည် သုညဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ ၎င်း၏ ပကတိတန်ဖိုး <math>|r|</math> သည် <math>|b|</math> ထက် အမြဲငယ်ရမည် ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>N(x) = |x|</math> ဟု သတ်မှတ်ပါ။ ပကတိတန်ဖိုး ပုံဖော်မှုသည် ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း၏ လိုအပ်ချက်များနှင့် ကိုက်ညီသွားသည်။ <math>\mathbb{Z}</math> အပေါ်တွင် ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်းတစ်ခု တည်ရှိနေခြင်းကြောင့် ကိန်းပြည့်များသည် ယူကလစ်ဒ် ဒိုမိန်းတစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြပြီး ဖြစ်သည်။ ==<math>\mathbb{Z}</math> သည် <math>\mathsf{Ring}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု အဖြစ် သက်သေပြချက်== မည်သည့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း <math>R</math> အတွက်မဆို [[ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] <math>\phi: \mathbb{Z} \to R</math> သည် အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိနှစ်ခုနှင့် ပြည့်စုံရမည်။ *<math>\phi(a + b) = \phi(a) + \phi(b)</math> ဖြစ်သည်။ (အပေါင်းတွက်ချက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း) *<math>\phi(1) = 1_R</math> ဖြစ်သည်။ (မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း) <math>\mathbb{Z}</math> ကို အပေါင်းနည်းဖြင့် <math>1</math> မှတစ်ဆင့် ထုတ်လုပ်ထားသောကြောင့် ဤစည်းမျဉ်းနှစ်ခုသည် ပုံဖော်မှုကို အပြည့်အဝ သတ်မှတ်ပေးသည်။ မည်သည့် အပေါင်းကိန်းပြည့် <math>n</math> အတွက်မဆို <math>\phi(n) = \phi(1 + 1 + \dots + 1) = 1_R + 1_R + \dots + 1_R = n \cdot 1_R</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>\phi(-n) = -\phi(n) = -n \cdot 1_R</math> နှင့် <math>\phi(0) = 0_R</math> တို့ဖြစ်သည်။ ဤတည်ဆောက်ပုံသည် ပုံဖော်မှုတစ်ခုကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်ပေးပြီး ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုကိုလည်း ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> မှ <math>R</math> သို့သွားသော ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ [[ကဏ္ဍ:ကွင်းသီအိုရီ]] [[ကဏ္ဍ:အခြေခံ သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းပြည့်များ]] [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] fe4vhiypqpyxrt4pogdze9ajj6xehbi 1040507 1040506 2026-06-24T08:40:43Z Mkant00 135890 1040507 wikitext text/x-wiki [[File:NumberSetinC.svg|thumb|<math> \mathbb {N} \subseteq \mathbb {Z} \subseteq \mathbb {Q} \subseteq \mathbb {R} \subseteq \mathbb {C}</math> ]] ကိန်းပြည့် (integer) ဆိုသည်မှာ [[သဘာဝကိန်း]] (natural number)၊ သဘာဝကိန်း၏ အနုတ်ကိန်း၊ သို့မဟုတ် သုညတို့ ဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်များ[[အစု]] သည် ရေတွက်နိုင်သော အနန္တ (countably infinite) ဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသော ကိန်းပြည့်များအားလုံး၏ အစုသည် အပေါင်းနှင့် မြှောက်ခြင်း တွက်ချက်မှုများအောက်တွင် [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်။ ကိန်းပြည့်များသည် ယူကလစ်ဒ် ဒိုမိန်း (Euclidean domain) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ဟူသော သင်္ကေတသည် ကိန်းများဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဂျာမန်စကားလုံး ဆာလန် (Zahlen) မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ အပေါင်းတွက်ချက်မှုတစ်ခုတည်းအောက်တွင် ကိန်းပြည့်များသည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်း[[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]]ကို ထုတ်လုပ်ကိန်းတစ်ခုတည်းပါဝင်သော လွတ်လပ်သော အုပ်စု (free group on one generator) အဖြစ် ဝိသေသပြုနိုင်သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် မြှောက်ခြင်း တွက်ချက်မှုအောက်တွင် အုပ်စုတစ်ခု မဖွဲ့စည်းနိုင်ပေ။ <math>\mathbb{Z}</math> ကို သဘာဝကိန်းများ <math>\mathbb{N}</math> ၏ အပေါင်းအခြေခံ [[မိုနွိုက်]] (additive monoid) မှ ဆင်းသက်လာသော [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group) အဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ၎င်းသည် [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of rings) တွင် [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု|အစ အရာဝတ္ထု]] (initial object) ဖြစ်သည်။ မည်သည့် [[အဘီလီယန်အုပ်စု]]မဆိုတွင် [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] <math>\mathbb{Z}</math> အပေါ်အခြေခံသည့် [[မော်ဂျူး]] (module) တစ်ခု၏ ပုံမှန် တည်ဆောက်ပုံ (canonical structure) ရှိသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>\text{Ab} = \text{Mod}_\mathbb{Z}</math> ပင်ဖြစ်သည်။ [[အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ကိန်းသီအိုရီ]] (algebraic number theory) တွင် ကိန်းပြည့်သဘောတရားကို [[ကိန်းပြည့်ရင်း|ကိန်းပြည့်ရင်းများ]] (algebraic integers) အဖြစ် ယေဘုယျပြုထားသည်။ <math>\rho: \mathbb{R} \to S^1</math> သည် ကိန်းစစ်မျဉ်း (real line) မှ စက်ဝိုင်းမျဉ်း (circle line) သို့သွားသော စံ ဖုံးအုပ် ပုံဖော်မှု (standard covering map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>i: \{*\} \to S^1</math> သည် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု ကို တိကျသော အမှတ် <math>1 \in S^1</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသော ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>\mathbf{Top}</math> အတွင်းရှိ ဒွန်တွဲစပန် (cospan) <math>\mathbb{R} \xrightarrow{\rho} S^1 \xleftarrow{i} \{*\}</math> အတွက် ပူးလ်ဘက်ရပ်ဝန်း <math>P</math> ၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကိန်းပြည့်များ <math>\mathbb{Z}</math> နှင့် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမောဖစ်]] (isomorphic) ဖြစ်သည်။ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (category theory) တွင် <math>\mathbf{Top}</math> သည် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ|တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ]] (topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ]] (continuous functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ==<math>\mathbb{Z}</math> သည် ရေတွက်နိုင်သော အနန္တအဖြစ် သက်သေပြချက်== <math>\mathbb{N} = \{1, 2, 3, \dots\}</math> သည် သဘာဝကိန်းများအစု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>i(n) = n</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion mapping) <math>i: \mathbb{N} \to \mathbb{Z}</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်သည်။ အနန္တအစု <math>\mathbb{N}</math> မှ <math>\mathbb{Z}</math> အတွင်းသို့ အင်ဂျက်တစ် ပုံဖော်မှုတစ်ခု ရှိနေသောကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> အစုသည်လည်း အနန္တအစု ဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{Z}</math> သည် ရေတွက်နိုင်ကြောင်း ပြသရန် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]] ပုံဖော်မှု (bijective mapping) <math>f: \mathbb{N} \to \mathbb{Z}</math> တစ်ခုကို တည်ဆောက်ရမည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ၏ အစုဝင်များကို အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းများနှင့် အနုတ်ကိန်းများကြား စနစ်တကျ အလှည့်ကျဖြစ်နေသော ကိန်းစဉ် (sequence) တစ်ခုအဖြစ် အောက်ပါအတိုင်း စီစဉ်ပါစို့။ *<math>\{0, 1, -1, 2, -2, 3, -3, \dots\}</math> ဤအစီအစဉ်သည် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင် <math>f: \mathbb{N} \to \mathbb{Z}</math> နှင့် တိကျစွာ ကိုက်ညီမှုရှိပါသည်။ * <math>n</math> သည် စုံကိန်း ဖြစ်လျှင် <math> f(n) = \frac{n}{2} </math> * <math>n</math> သည် မကိန်း ဖြစ်လျှင် <math> f(n) = -\frac{n-1}{2} </math> ၎င်းသည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]]တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုရန် အောက်ပါအတိုင်း စစ်ဆေးကြည့်မည်။ * <math>n = 1</math> မကိန်း ဖြစ်လျှင် <math>f(1) = -\frac{1-1}{2} = 0</math> ဖြစ်သည်။ * <math>n = 2</math> စုံကိန်း ဖြစ်လျှင် <math>f(2) = \frac{2}{2} = 1</math> ဖြစ်သည်။ * <math>n = 3</math> မကိန်း ဖြစ်လျှင် <math>f(3) = -\frac{3-1}{2} = -1</math> ဖြစ်သည်။ * <math>n = 4</math> စုံကိန်း ဖြစ်လျှင် <math>f(4) = \frac{4}{2} = 2</math> ဖြစ်သည်။ ဤဖန်ရှင်ကို တွက်ချက်စစ်ဆေးကြည့်ခြင်းအားဖြင့် အပေါင်းကိန်းပြည့်တိုင်းကို စုံသဘာဝကိန်းတစ်ခုက တစ်ခုတည်းသီးသန့် (uniquely) ထုတ်လုပ်ပေးကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထို့အတူ သုညအပါအဝင် အပေါင်းမဟုတ်သော ကိန်းပြည့်တိုင်းကိုလည်း မသဘာဝကိန်းတစ်ခုက တစ်ခုတည်းသီးသန့် ထုတ်လုပ်ပေးသည်။ <math>\mathbb{Z}</math> အတွင်းရှိ အစုဝင်တိုင်းသည် တိကျစွာ တစ်ကြိမ်သာ ပုံဖော်ခံရသောကြောင့် ဖန်ရှင် <math>f</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] ဖြစ်သည့်အပြင် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) လည်း ဖြစ်သည်။ <math>f</math> သည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]]တစ်ခု ဖြစ်သောကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> သည် ရေတွက်နိုင်သော အနန္တ ဖြစ်သည်။ ==<math>\mathbb{Z}</math>သည် ယူကလစ်ဒ် ဒိုမိန်းတစ်ခု အဖြစ် သက်သေပြချက်== ယေဘုယျအားဖြင့် [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) <math>R</math> တစ်ခုပေါ်ရှိ [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] (norm) <math>N</math> ကို ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း (Euclidean norm) အဖြစ် သတ်မှတ်ရန် အခြေအနေမှာ မည်သည့် <math>a \in R</math> နှင့် သုညမဟုတ်သော မည်သည့် <math>b \in R</math> အတွက်မဆို <math>a = qb + r</math> ကို ပြည့်စုံစေမည့် <math>q, r \in R</math> အစုဝင်များ တည်ရှိရမည် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>r = 0</math> သို့မဟုတ် <math>N(r) < N(b)</math> ဖြစ်ရပါမည်။ ယခု ကိန်းပြည့်များအစု <math>\mathbb{Z}</math> မှ သဘာဝကိန်းများအစုသို့ သွားသော ပုံဖော်မှု <math>a \mapsto |a|</math> ကို စဉ်းစားကြည့်ပါမည်။ ဤပုံဖော်မှုသည် <math>\mathbb{Z}</math> ပေါ်ရှိ ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်းတစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုရန် လိုအပ်သည်။ ဤအချက်သည် အကြွင်းကျန် စားခြင်း (division with remainder) နိယာမမှ တိုက်ရိုက် ဆင်းသက်လာပါသည်။ မည်သည့်ကိန်းပြည့် <math>a</math> ကိုမဆို သုညမဟုတ်သော ကိန်းပြည့် <math>b</math> ဖြင့် စားသောအခါ စားလဒ် (quotient) <math>q</math> နှင့် အကြွင်း (remainder) <math>r</math> တို့ကို <math>a = qb + r</math> ပုံစံဖြင့် အမြဲတမ်း ရရှိနိုင်သည်။ ထိုအခါ အကြွင်း <math>r</math> သည် သုညဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ ၎င်း၏ ပကတိတန်ဖိုး <math>|r|</math> သည် <math>|b|</math> ထက် အမြဲငယ်ရမည် ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>N(x) = |x|</math> ဟု သတ်မှတ်ပါ။ ပကတိတန်ဖိုး ပုံဖော်မှုသည် ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း၏ လိုအပ်ချက်များနှင့် ကိုက်ညီသွားသည်။ <math>\mathbb{Z}</math> အပေါ်တွင် ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်းတစ်ခု တည်ရှိနေခြင်းကြောင့် ကိန်းပြည့်များသည် ယူကလစ်ဒ် ဒိုမိန်းတစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြပြီး ဖြစ်သည်။ ==<math>\mathbb{Z}</math> သည် <math>\mathsf{Ring}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု အဖြစ် သက်သေပြချက်== မည်သည့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း <math>R</math> အတွက်မဆို [[ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] <math>\phi: \mathbb{Z} \to R</math> သည် အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိနှစ်ခုနှင့် ပြည့်စုံရမည်။ *<math>\phi(a + b) = \phi(a) + \phi(b)</math> ဖြစ်သည်။ (အပေါင်းတွက်ချက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း) *<math>\phi(1) = 1_R</math> ဖြစ်သည်။ (မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း) <math>\mathbb{Z}</math> ကို အပေါင်းနည်းဖြင့် <math>1</math> မှတစ်ဆင့် ထုတ်လုပ်ထားသောကြောင့် ဤစည်းမျဉ်းနှစ်ခုသည် ပုံဖော်မှုကို အပြည့်အဝ သတ်မှတ်ပေးသည်။ မည်သည့် အပေါင်းကိန်းပြည့် <math>n</math> အတွက်မဆို <math>\phi(n) = \phi(1 + 1 + \dots + 1) = 1_R + 1_R + \dots + 1_R = n \cdot 1_R</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>\phi(-n) = -\phi(n) = -n \cdot 1_R</math> နှင့် <math>\phi(0) = 0_R</math> တို့ဖြစ်သည်။ ဤတည်ဆောက်ပုံသည် ပုံဖော်မှုတစ်ခုကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်ပေးပြီး ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုကိုလည်း ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> မှ <math>R</math> သို့သွားသော ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ [[ကဏ္ဍ:ကွင်းသီအိုရီ]] [[ကဏ္ဍ:အခြေခံ သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းပြည့်များ]] [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] k1vpmgbc1e1h1ozd7tujvzgds1wfbbw 1040508 1040507 2026-06-24T08:42:46Z Mkant00 135890 1040508 wikitext text/x-wiki [[File:NumberSetinC.svg|thumb|<math> \mathbb {N} \subseteq \mathbb {Z} \subseteq \mathbb {Q} \subseteq \mathbb {R} \subseteq \mathbb {C}</math> ]] ကိန်းပြည့် (integer) ဆိုသည်မှာ [[သဘာဝကိန်း]] (natural number)၊ သဘာဝကိန်း၏ အနုတ်ကိန်း၊ သို့မဟုတ် သုညတို့ ဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်များ[[အစု]] သည် ရေတွက်နိုင်သော အနန္တ (countably infinite) ဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသော ကိန်းပြည့်များအားလုံး၏ အစုသည် အပေါင်းနှင့် မြှောက်ခြင်း တွက်ချက်မှုများအောက်တွင် [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်။ ကိန်းပြည့်များသည် ယူကလစ်ဒ် ဒိုမိန်း (Euclidean domain) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ဟူသော သင်္ကေတသည် ကိန်းများဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဂျာမန်စကားလုံး ဆာလန် (Zahlen) မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ အပေါင်းတွက်ချက်မှုတစ်ခုတည်းအောက်တွင် ကိန်းပြည့်များသည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်း[[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]]ကို ထုတ်လုပ်ကိန်းတစ်ခုတည်းပါဝင်သော လွတ်လပ်သော အုပ်စု (free group on one generator) အဖြစ် ဝိသေသပြုနိုင်သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် မြှောက်ခြင်း တွက်ချက်မှုအောက်တွင် အုပ်စုတစ်ခု မဖွဲ့စည်းနိုင်ပေ။ <math>\mathbb{Z}</math> ကို သဘာဝကိန်းများ <math>\mathbb{N}</math> ၏ အပေါင်းအခြေခံ [[မိုနွိုက်]] (additive monoid) မှ ဆင်းသက်လာသော [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group) အဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ၎င်းသည် [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of rings) တွင် [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု|အစ အရာဝတ္ထု]] (initial object) ဖြစ်သည်။ မည်သည့် [[အဘီလီယန်အုပ်စု]]မဆိုတွင် [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] <math>\mathbb{Z}</math> အပေါ်အခြေခံသည့် [[မော်ဂျူး]] (module) တစ်ခု၏ ပုံမှန် တည်ဆောက်ပုံ (canonical structure) ရှိသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>\text{Ab} = \text{Mod}_\mathbb{Z}</math> ပင်ဖြစ်သည်။ [[အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ကိန်းသီအိုရီ]] (algebraic number theory) တွင် ကိန်းပြည့်သဘောတရားကို [[ကိန်းပြည့်ရင်း|ကိန်းပြည့်ရင်းများ]] (algebraic integers) အဖြစ် ယေဘုယျပြုထားသည်။ <math>\rho: \mathbb{R} \to S^1</math> သည် ကိန်းစစ်မျဉ်း (real line) မှ စက်ဝိုင်းမျဉ်း (circle line) သို့သွားသော စံ ဖုံးအုပ် ပုံဖော်မှု (standard covering map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>i: \{*\} \to S^1</math> သည် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု ကို တိကျသော အမှတ် <math>1 \in S^1</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသော ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>\mathbf{Top}</math> အတွင်းရှိ ဒွန်တွဲစပန် (cospan) <math>\mathbb{R} \xrightarrow{\rho} S^1 \xleftarrow{i} \{*\}</math> အတွက် ပူးလ်ဘက်ရပ်ဝန်း <math>P</math> ၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကိန်းပြည့်များ <math>\mathbb{Z}</math> နှင့် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမောဖစ်]] (isomorphic) ဖြစ်သည်။ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (category theory) တွင် <math>\mathbf{Top}</math> သည် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ|တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ]] (topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ]] (continuous functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ == <math>\mathbb{Z}</math> သည် ရေတွက်နိုင်သော အနန္တအဖြစ် သက်သေပြချက် (Proof of Countably Infinite <math>\mathbb{Z}</math>) == <math>\mathbb{N} = \{1, 2, 3, \dots\}</math> သည် သဘာဝကိန်းများအစု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>i(n) = n</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion mapping) <math>i: \mathbb{N} \to \mathbb{Z}</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်သည်။ အနန္တအစု <math>\mathbb{N}</math> မှ <math>\mathbb{Z}</math> အတွင်းသို့ အင်ဂျက်တစ် ပုံဖော်မှုတစ်ခု ရှိနေသောကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> အစုသည်လည်း အနန္တအစု ဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{Z}</math> သည် ရေတွက်နိုင်ကြောင်း ပြသရန် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]] ပုံဖော်မှု (bijective mapping) <math>f: \mathbb{N} \to \mathbb{Z}</math> တစ်ခုကို တည်ဆောက်ရမည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ၏ အစုဝင်များကို အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းများနှင့် အနုတ်ကိန်းများကြား စနစ်တကျ အလှည့်ကျဖြစ်နေသော ကိန်းစဉ် (sequence) တစ်ခုအဖြစ် အောက်ပါအတိုင်း စီစဉ်ပါစို့။ *<math>\{0, 1, -1, 2, -2, 3, -3, \dots\}</math> ဤအစီအစဉ်သည် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင် <math>f: \mathbb{N} \to \mathbb{Z}</math> နှင့် တိကျစွာ ကိုက်ညီမှုရှိပါသည်။ * <math>n</math> သည် စုံကိန်း ဖြစ်လျှင် <math> f(n) = \frac{n}{2} </math> * <math>n</math> သည် မကိန်း ဖြစ်လျှင် <math> f(n) = -\frac{n-1}{2} </math> ၎င်းသည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]]တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုရန် အောက်ပါအတိုင်း စစ်ဆေးကြည့်မည်။ * <math>n = 1</math> မကိန်း ဖြစ်လျှင် <math>f(1) = -\frac{1-1}{2} = 0</math> ဖြစ်သည်။ * <math>n = 2</math> စုံကိန်း ဖြစ်လျှင် <math>f(2) = \frac{2}{2} = 1</math> ဖြစ်သည်။ * <math>n = 3</math> မကိန်း ဖြစ်လျှင် <math>f(3) = -\frac{3-1}{2} = -1</math> ဖြစ်သည်။ * <math>n = 4</math> စုံကိန်း ဖြစ်လျှင် <math>f(4) = \frac{4}{2} = 2</math> ဖြစ်သည်။ ဤဖန်ရှင်ကို တွက်ချက်စစ်ဆေးကြည့်ခြင်းအားဖြင့် အပေါင်းကိန်းပြည့်တိုင်းကို စုံသဘာဝကိန်းတစ်ခုက တစ်ခုတည်းသီးသန့် (uniquely) ထုတ်လုပ်ပေးကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထို့အတူ သုညအပါအဝင် အပေါင်းမဟုတ်သော ကိန်းပြည့်တိုင်းကိုလည်း မသဘာဝကိန်းတစ်ခုက တစ်ခုတည်းသီးသန့် ထုတ်လုပ်ပေးသည်။ <math>\mathbb{Z}</math> အတွင်းရှိ အစုဝင်တိုင်းသည် တိကျစွာ တစ်ကြိမ်သာ ပုံဖော်ခံရသောကြောင့် ဖန်ရှင် <math>f</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] ဖြစ်သည့်အပြင် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) လည်း ဖြစ်သည်။ <math>f</math> သည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]]တစ်ခု ဖြစ်သောကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> သည် ရေတွက်နိုင်သော အနန္တ ဖြစ်သည်။ == <math>\mathbb{Z}</math> သည် ယူကလစ်ဒ် ဒိုမိန်းတစ်ခုအဖြစ် သက်သေပြချက် (Proof of Euclidean Domain <math>\mathbb{Z}</math>) == ယေဘုယျအားဖြင့် [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) <math>R</math> တစ်ခုပေါ်ရှိ [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] (norm) <math>N</math> ကို ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း (Euclidean norm) အဖြစ် သတ်မှတ်ရန် အခြေအနေမှာ မည်သည့် <math>a \in R</math> နှင့် သုညမဟုတ်သော မည်သည့် <math>b \in R</math> အတွက်မဆို <math>a = qb + r</math> ကို ပြည့်စုံစေမည့် <math>q, r \in R</math> အစုဝင်များ တည်ရှိရမည် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>r = 0</math> သို့မဟုတ် <math>N(r) < N(b)</math> ဖြစ်ရပါမည်။ ယခု ကိန်းပြည့်များအစု <math>\mathbb{Z}</math> မှ သဘာဝကိန်းများအစုသို့ သွားသော ပုံဖော်မှု <math>a \mapsto |a|</math> ကို စဉ်းစားကြည့်ပါမည်။ ဤပုံဖော်မှုသည် <math>\mathbb{Z}</math> ပေါ်ရှိ ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်းတစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုရန် လိုအပ်သည်။ ဤအချက်သည် အကြွင်းကျန် စားခြင်း (division with remainder) နိယာမမှ တိုက်ရိုက် ဆင်းသက်လာပါသည်။ မည်သည့်ကိန်းပြည့် <math>a</math> ကိုမဆို သုညမဟုတ်သော ကိန်းပြည့် <math>b</math> ဖြင့် စားသောအခါ စားလဒ် (quotient) <math>q</math> နှင့် အကြွင်း (remainder) <math>r</math> တို့ကို <math>a = qb + r</math> ပုံစံဖြင့် အမြဲတမ်း ရရှိနိုင်သည်။ ထိုအခါ အကြွင်း <math>r</math> သည် သုညဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ ၎င်း၏ ပကတိတန်ဖိုး <math>|r|</math> သည် <math>|b|</math> ထက် အမြဲငယ်ရမည် ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>N(x) = |x|</math> ဟု သတ်မှတ်ပါ။ ပကတိတန်ဖိုး ပုံဖော်မှုသည် ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း၏ လိုအပ်ချက်များနှင့် ကိုက်ညီသွားသည်။ <math>\mathbb{Z}</math> အပေါ်တွင် ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်းတစ်ခု တည်ရှိနေခြင်းကြောင့် ကိန်းပြည့်များသည် ယူကလစ်ဒ် ဒိုမိန်းတစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြပြီး ဖြစ်သည်။ == <math>\mathbb{Z}</math> သည် <math>\mathsf{Ring}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထုအဖြစ် သက်သေပြချက် (Proof of Initial Object in <math>\mathsf{Ring}</math>) == မည်သည့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း <math>R</math> အတွက်မဆို [[ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] <math>\phi: \mathbb{Z} \to R</math> သည် အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိနှစ်ခုနှင့် ပြည့်စုံရမည်။ *<math>\phi(a + b) = \phi(a) + \phi(b)</math> ဖြစ်သည်။ (အပေါင်းတွက်ချက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း) *<math>\phi(1) = 1_R</math> ဖြစ်သည်။ (မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း) <math>\mathbb{Z}</math> ကို အပေါင်းနည်းဖြင့် <math>1</math> မှတစ်ဆင့် ထုတ်လုပ်ထားသောကြောင့် ဤစည်းမျဉ်းနှစ်ခုသည် ပုံဖော်မှုကို အပြည့်အဝ သတ်မှတ်ပေးသည်။ မည်သည့် အပေါင်းကိန်းပြည့် <math>n</math> အတွက်မဆို <math>\phi(n) = \phi(1 + 1 + \dots + 1) = 1_R + 1_R + \dots + 1_R = n \cdot 1_R</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>\phi(-n) = -\phi(n) = -n \cdot 1_R</math> နှင့် <math>\phi(0) = 0_R</math> တို့ဖြစ်သည်။ ဤတည်ဆောက်ပုံသည် ပုံဖော်မှုတစ်ခုကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်ပေးပြီး ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုကိုလည်း ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> မှ <math>R</math> သို့သွားသော ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ [[ကဏ္ဍ:ကွင်းသီအိုရီ]] [[ကဏ္ဍ:အခြေခံ သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းပြည့်များ]] [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] 8wyk1zyig1gwrpa0zopm952datwfhus 1040509 1040508 2026-06-24T08:44:13Z Mkant00 135890 1040509 wikitext text/x-wiki [[File:NumberSetinC.svg|thumb|<math> \mathbb {N} \subseteq \mathbb {Z} \subseteq \mathbb {Q} \subseteq \mathbb {R} \subseteq \mathbb {C}</math> ]] ကိန်းပြည့် (integer) ဆိုသည်မှာ [[သဘာဝကိန်း]] (natural number)၊ သဘာဝကိန်း၏ အနုတ်ကိန်း၊ သို့မဟုတ် သုညတို့ ဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်များ[[အစု]] သည် ရေတွက်နိုင်သော အနန္တ (countably infinite) ဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသော ကိန်းပြည့်များအားလုံး၏ အစုသည် အပေါင်းနှင့် မြှောက်ခြင်း တွက်ချက်မှုများအောက်တွင် [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်။ ကိန်းပြည့်များသည် ယူကလစ်ဒ် ဒိုမိန်း (Euclidean domain) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ဟူသော သင်္ကေတသည် ကိန်းများဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဂျာမန်စကားလုံး ဆာလန် (Zahlen) မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ အပေါင်းတွက်ချက်မှုတစ်ခုတည်းအောက်တွင် ကိန်းပြည့်များသည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်း[[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]]ကို ထုတ်လုပ်ကိန်းတစ်ခုတည်းပါဝင်သော လွတ်လပ်သော အုပ်စု (free group on one generator) အဖြစ် ဝိသေသပြုနိုင်သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် မြှောက်ခြင်း တွက်ချက်မှုအောက်တွင် အုပ်စုတစ်ခု မဖွဲ့စည်းနိုင်ပေ။ <math>\mathbb{Z}</math> ကို သဘာဝကိန်းများ <math>\mathbb{N}</math> ၏ အပေါင်းအခြေခံ [[မိုနွိုက်]] (additive monoid) မှ ဆင်းသက်လာသော [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group) အဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ၎င်းသည် [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of rings) တွင် [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု|အစ အရာဝတ္ထု]] (initial object) ဖြစ်သည်။ မည်သည့် [[အဘီလီယန်အုပ်စု]]မဆိုတွင် [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] <math>\mathbb{Z}</math> အပေါ်အခြေခံသည့် [[မော်ဂျူး]] (module) တစ်ခု၏ ပုံမှန် တည်ဆောက်ပုံ (canonical structure) ရှိသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>\text{Ab} = \text{Mod}_\mathbb{Z}</math> ပင်ဖြစ်သည်။ [[အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ကိန်းသီအိုရီ]] (algebraic number theory) တွင် ကိန်းပြည့်သဘောတရားကို [[ကိန်းပြည့်ရင်း|ကိန်းပြည့်ရင်းများ]] (algebraic integers) အဖြစ် ယေဘုယျပြုထားသည်။ <math>\rho: \mathbb{R} \to S^1</math> သည် ကိန်းစစ်မျဉ်း (real line) မှ စက်ဝိုင်းမျဉ်း (circle line) သို့သွားသော စံ ဖုံးအုပ် ပုံဖော်မှု (standard covering map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>i: \{*\} \to S^1</math> သည် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု ကို တိကျသော အမှတ် <math>1 \in S^1</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသော ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>\mathbf{Top}</math> အတွင်းရှိ ဒွန်တွဲစပန် (cospan) <math>\mathbb{R} \xrightarrow{\rho} S^1 \xleftarrow{i} \{*\}</math> အတွက် ပူးလ်ဘက်ရပ်ဝန်း <math>P</math> ၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကိန်းပြည့်များ <math>\mathbb{Z}</math> နှင့် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမောဖစ်]] (isomorphic) ဖြစ်သည်။ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (category theory) တွင် <math>\mathbf{Top}</math> သည် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ|တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ]] (topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ]] (continuous functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ == <math>\mathbb{Z}</math> သည် ရေတွက်နိုင်သော အနန္တအဖြစ် သက်သေပြချက် (Proof of Countably Infinite <math>\mathbb{Z}</math>) == <math>\mathbb{N} = \{1, 2, 3, \dots\}</math> သည် သဘာဝကိန်းများအစု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>i(n) = n</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion mapping) <math>i: \mathbb{N} \to \mathbb{Z}</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်သည်။ အနန္တအစု <math>\mathbb{N}</math> မှ <math>\mathbb{Z}</math> အတွင်းသို့ အင်ဂျက်တစ် ပုံဖော်မှုတစ်ခု ရှိနေသောကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> အစုသည်လည်း အနန္တအစု ဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{Z}</math> သည် ရေတွက်နိုင်ကြောင်း ပြသရန် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]] ပုံဖော်မှု (bijective mapping) <math>f: \mathbb{N} \to \mathbb{Z}</math> တစ်ခုကို တည်ဆောက်ရမည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ၏ အစုဝင်များကို အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းများနှင့် အနုတ်ကိန်းများကြား စနစ်တကျ အလှည့်ကျဖြစ်နေသော ကိန်းစဉ် (sequence) တစ်ခုအဖြစ် အောက်ပါအတိုင်း စီစဉ်ပါစို့။ *<math>\{0, 1, -1, 2, -2, 3, -3, \dots\}</math> ဤအစီအစဉ်သည် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင် <math>f: \mathbb{N} \to \mathbb{Z}</math> နှင့် တိကျစွာ ကိုက်ညီမှုရှိပါသည်။ * <math>n</math> သည် စုံကိန်း ဖြစ်လျှင် <math> f(n) = \frac{n}{2} </math> * <math>n</math> သည် မကိန်း ဖြစ်လျှင် <math> f(n) = -\frac{n-1}{2} </math> ၎င်းသည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]]တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုရန် အောက်ပါအတိုင်း စစ်ဆေးကြည့်မည်။ * <math>n = 1</math> မကိန်း ဖြစ်လျှင် <math>f(1) = -\frac{1-1}{2} = 0</math> ဖြစ်သည်။ * <math>n = 2</math> စုံကိန်း ဖြစ်လျှင် <math>f(2) = \frac{2}{2} = 1</math> ဖြစ်သည်။ * <math>n = 3</math> မကိန်း ဖြစ်လျှင် <math>f(3) = -\frac{3-1}{2} = -1</math> ဖြစ်သည်။ * <math>n = 4</math> စုံကိန်း ဖြစ်လျှင် <math>f(4) = \frac{4}{2} = 2</math> ဖြစ်သည်။ ဤဖန်ရှင်ကို တွက်ချက်စစ်ဆေးကြည့်ခြင်းအားဖြင့် အပေါင်းကိန်းပြည့်တိုင်းကို စုံသဘာဝကိန်းတစ်ခုက တစ်ခုတည်းသီးသန့် (uniquely) ထုတ်လုပ်ပေးကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထို့အတူ သုညအပါအဝင် အပေါင်းမဟုတ်သော ကိန်းပြည့်တိုင်းကိုလည်း မသဘာဝကိန်းတစ်ခုက တစ်ခုတည်းသီးသန့် ထုတ်လုပ်ပေးသည်။ <math>\mathbb{Z}</math> အတွင်းရှိ အစုဝင်တိုင်းသည် တိကျစွာ တစ်ကြိမ်သာ ပုံဖော်ခံရသောကြောင့် ဖန်ရှင် <math>f</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] ဖြစ်သည့်အပြင် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) လည်း ဖြစ်သည်။ <math>f</math> သည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]]တစ်ခု ဖြစ်သောကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> သည် ရေတွက်နိုင်သော အနန္တ ဖြစ်သည်။ == <math>\mathbb{Z}</math> သည် ယူကလစ်ဒ် ဒိုမိန်းတစ်ခုအဖြစ် သက်သေပြချက် (Proof of Euclidean Domain <math>\mathbb{Z}</math>) == ယေဘုယျအားဖြင့် [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] <math>R</math> တစ်ခုပေါ်ရှိ [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] (norm) <math>N</math> ကို ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း (Euclidean norm) အဖြစ် သတ်မှတ်ရန် အခြေအနေမှာ မည်သည့် <math>a \in R</math> နှင့် သုညမဟုတ်သော မည်သည့် <math>b \in R</math> အတွက်မဆို <math>a = qb + r</math> ကို ပြည့်စုံစေမည့် <math>q, r \in R</math> အစုဝင်များ တည်ရှိရမည် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>r = 0</math> သို့မဟုတ် <math>N(r) < N(b)</math> ဖြစ်ရပါမည်။ ယခု ကိန်းပြည့်များအစု <math>\mathbb{Z}</math> မှ သဘာဝကိန်းများအစုသို့ သွားသော ပုံဖော်မှု <math>a \mapsto |a|</math> ကို စဉ်းစားကြည့်ပါမည်။ ဤပုံဖော်မှုသည် <math>\mathbb{Z}</math> ပေါ်ရှိ ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်းတစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုရန် လိုအပ်သည်။ ဤအချက်သည် အကြွင်းကျန် စားခြင်း (division with remainder) နိယာမမှ တိုက်ရိုက် ဆင်းသက်လာပါသည်။ မည်သည့်ကိန်းပြည့် <math>a</math> ကိုမဆို သုညမဟုတ်သော ကိန်းပြည့် <math>b</math> ဖြင့် စားသောအခါ စားလဒ် (quotient) <math>q</math> နှင့် အကြွင်း (remainder) <math>r</math> တို့ကို <math>a = qb + r</math> ပုံစံဖြင့် အမြဲတမ်း ရရှိနိုင်သည်။ ထိုအခါ အကြွင်း <math>r</math> သည် သုညဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ ၎င်း၏ ပကတိတန်ဖိုး <math>|r|</math> သည် <math>|b|</math> ထက် အမြဲငယ်ရမည် ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>N(x) = |x|</math> ဟု သတ်မှတ်ပါ။ ပကတိတန်ဖိုး ပုံဖော်မှုသည် ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း၏ လိုအပ်ချက်များနှင့် ကိုက်ညီသွားသည်။ <math>\mathbb{Z}</math> အပေါ်တွင် ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်းတစ်ခု တည်ရှိနေခြင်းကြောင့် ကိန်းပြည့်များသည် ယူကလစ်ဒ် ဒိုမိန်းတစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြပြီး ဖြစ်သည်။ == <math>\mathbb{Z}</math> သည် <math>\mathsf{Ring}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထုအဖြစ် သက်သေပြချက် (Proof of Initial Object in <math>\mathsf{Ring}</math>) == မည်သည့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> အတွက်မဆို [[ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] <math>\phi: \mathbb{Z} \to R</math> သည် အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိနှစ်ခုနှင့် ပြည့်စုံရမည်။ * <math>\phi(a + b) = \phi(a) + \phi(b)</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အပေါင်း တွက်ချက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ * <math>\phi(1) = 1_R</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ကို အပေါင်းနည်းဖြင့် <math>1</math> မှတစ်ဆင့် ထုတ်လုပ်ထားသောကြောင့် ဤစည်းမျဉ်းနှစ်ခုသည် ပုံဖော်မှုကို အပြည့်အဝ သတ်မှတ်ပေးသည်။ မည်သည့် အပေါင်းကိန်းပြည့် <math>n</math> အတွက်မဆို <math>\phi(n) = \phi(1 + 1 + \dots + 1) = 1_R + 1_R + \dots + 1_R = n \cdot 1_R</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>\phi(-n) = -\phi(n) = -n \cdot 1_R</math> နှင့် <math>\phi(0) = 0_R</math> တို့ဖြစ်သည်။ ဤတည်ဆောက်ပုံသည် ပုံဖော်မှုတစ်ခုကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်ပေးပြီး ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုကိုလည်း ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> မှ <math>R</math> သို့သွားသော ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ [[ကဏ္ဍ:ကွင်းသီအိုရီ]] [[ကဏ္ဍ:အခြေခံ သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းပြည့်များ]] [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] movu49c6a8wm6qeb1pmn0v5usfo5wtv တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ 10 288162 1040405 1040190 2026-06-23T15:21:36Z Mkant00 135890 1040405 wikitext text/x-wiki {{Sidebar with collapsible lists | name = ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ | title = [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] | style = width: 28em; | image = [[File:Commutative diagram for morphism.svg|120px]] | listclass = hlist | expanded = all | list1name = core | list1title = အခြေခံ သဘောတရားများ | list1style = text-align: left; | list1 = *[[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]] *[[ဖန်တာ]] *[[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] | list2name = universal | list2title = စကြဝဠာ တည်ဆောက်ပုံများ | list2style = text-align: left; | list2 = * [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု]] * [[စုဆုံမှတ် နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] *[[စစ်ထုတ်ထားသော ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] * [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း]] | list3name = advanced | list3title = အဆင့်မြင့် တည်ဆောက်ပုံများ | list3style = text-align: left; | list3 = *[[အစည်း]] * [[မိုနက်]] * [[မိုနွိုက်ဒယ် ကတ်တဂိုရီ]] * [[2-ကတ်တဂိုရီ]] | list4name = examples | list4title = ကတ်တဂိုရီ ဥပမာများ | list4style = text-align: left; | list4 = * [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] * [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] * [[အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] * [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] * [[တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီ]] | list5name = functors | list5title = ဖန်တာ အမျိုးအစားများ | list5style = text-align: left; | list5 = * [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] * [[အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] * [[တိကျသော ဖန်တာ]] * [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] | below = }}<noinclude> [[ကဏ္ဍ: ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ တမ်းပလိတ်]] </noinclude> 5aepuzicr69hm8uivk1axf8ofpwnh2j အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် 0 288216 1040527 1039409 2026-06-24T09:44:11Z Mkant00 135890 1040527 wikitext text/x-wiki [[ကိန်းသီအိုရီ]] တွင် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် (Euler's theorem) ကို ဖဲမ-အွိုင်လာ သီအိုရမ် (Fermat-Euler theorem) သို့မဟုတ် အွိုင်လာ၏ တိုးရှန့် သီအိုရမ် (Euler's totient theorem) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းအမည်မှာ [[လီယွန်ဟတ် အွိုင်လာ]] (Leonhard Euler) နှင့် [[ပီယား ဒေ ဖဲမ]] (Pierre de Fermat) တို့ကို အစွဲပြု၍ ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရမ်သည် [[ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ်]] (Fermat's little theorem) ကို အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော [[မော်ဂျူးလပ်စ်|မော်ဂျူးလပ်စ်များ]] (moduli) <math>n \in \mathbb{N}</math> အတွက် ယေဘုယျပြုထားခြင်း (generalization) ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ <math>n</math> များသည် [[သုဒ္ဓကိန်း|သုဒ္ဓကိန်းများ]] (prime numbers) ဖြစ်ရန် မလိုအပ်ပါ။ == ဖော်ပြချက် (Statement) == အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်အရ <math>\gcd(a, n) = 1</math> ဖြစ်သော <math>a, n \in \mathbb{N}</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါဆက်သွယ်ချက် မှန်ကန်သည်။ *<math>a^{\varphi(n)} \equiv 1 \pmod{n}</math> ဤနေရာတွင် <math>\gcd</math> သည် သဘာဝကိန်းများဖြစ်သော <math>a</math> နှင့် <math>n</math> တို့၏ အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း (greatest common divisor) ဖြစ်သည်။ <math>\varphi(n)</math> သည် [[အွိုင်လာ၏ တိုးရှန့် ဖန်ရှင်]] (Euler's totient function) ဖြစ်သည်။ ယင်းဖန်ရှင်သည် မော်ဂျူလို <math>n</math> တွင် <math>n</math> နှင့် နှိုင်းရသုဒ္ဓ (coprime) ဖြစ်သော အကြွင်းအရေအတွက်ကို ဖော်ပြသည်။ မော်ဂျူးလပ်စ်သည် [[သုဒ္ဓကိန်း]] <math>p</math> ဖြစ်သောအခါ <math>\varphi(p) = p - 1</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤအခြေအနေတွင် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်သည် ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် အဖြစ်သို့ လျော့ကျသွားသည်။ == အသုံးချမှုများ (Applications) == ကြီးမားသော ထပ်ကိန်းများ (exponents) ကို မော်ဂျူလို <math>n</math> ဖြင့် တွက်ချက်ရာတွင် လျှော့ချရန်အတွက် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်ကို အသုံးပြုသည်။ ၎င်းမှတစ်ဆင့် [[ကိန်းပြည့်]] (integer) <math>k</math> များအတွက် <math>a^x \equiv a^{x+k\cdot\varphi(n)} \pmod{n}</math> ဟူသော အချက်ကို ဆင်းသက်ရရှိနိုင်သည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိကြောင့် ၎င်းကို ကွန်ပျူတာအခြေခံ [[ကုဒ်ဝှက်ရေးသားခြင်း]] (cryptography) တွင် လက်တွေ့အသုံးချကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် RSA [[လျှို့ဝှက်သင်္ကေတပြောင်း]] (encryption) [[အဆင့်ဆင့်တွက်နည်း]] (algorithm) တွင် အသုံးပြုခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ == ဥပမာ (Example) == ဒသမကိန်းစနစ် (decimal system) တွင် <math>7^{222}</math> ၏ နောက်ဆုံး ဂဏန်းနေရာသည် မည်သည့်ဂဏန်း ဖြစ်မည်နည်းသည် တစ်နည်းအားဖြင့် <math>7^{222}</math> သည် မော်ဂျူလို ၁၀ တွင် မည်သည့် ဒသမဂဏန်းနှင့် ထပ်တူညီ (congruent) မည်နည်း ဖြစ်သည်။ ပထမဦးစွာ <math>\gcd(7, 10) = 1</math> နှင့် <math>\varphi(10) = 4</math> ဖြစ်ကြောင်းကို သတိပြုပါ။ ထို့ကြောင့် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်အရ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ *<math>7^4 \equiv 1 \pmod{10}</math> ထို့နောက် အောက်ပါတွက်ချက်မှုကို ဆက်လက်ရရှိသည်။ *<math>7^{222} = 7^{4 \cdot 55 + 2} = (7^4)^{55} \cdot 7^2 \equiv 1^{55} \cdot 7^2 \pmod{10} \equiv 49 \pmod{10} \equiv 9 \pmod{10}</math> ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါဆက်သွယ်ချက် မှန်ကန်သည်။ *<math>a^b \equiv a^{b \bmod \varphi(n)} \pmod{n} \qquad a, b, n \in \mathbb{N} \land \gcd(a, n) = 1</math> == အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်အတွက် သက်သေပြချက် (Proof of Euler's Theorem) == မော်ဂျူလို <math>n</math> တွင် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော (multiplicatively invertible) အစုဝင်များပါဝင်သည့် အစုကို <math>(\mathbb{Z}/n\mathbb{Z})^\times = \{r_1, \dots, r_{\varphi(n)}\}</math> ဟု သတ်မှတ်ပါမည်။ <math>\gcd(a, n) = 1</math> ဖြစ်သော <math>a</math> တိုင်းအတွက် <math>x \mapsto ax</math> ဟူသော ပုံဖော်မှု (map) သည် <math>(\mathbb{Z}/n\mathbb{Z})^\times</math> ၏ [[ပါမြူတေးရှင်း]] (permutation) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် <math>ax \equiv ay \pmod{n}</math> ဖြစ်လျှင် <math>x \equiv y \pmod{n}</math> ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ မြှောက်ခြင်းသည် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိ (commutative) ရှိသောကြောင့် အောက်ပါအတိုင်း ဆက်လက်ရရှိသည်။ *<math>r_1\cdots r_{\varphi(n)} \equiv (ar_1)\cdots (ar_{\varphi(n)}) \equiv r_1\cdots r_{\varphi(n)}a^{\varphi(n)} \pmod{n}</math> ထို့အပြင် <math>r_i</math> များသည် <math>i</math> အားလုံးအတွက် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သောကြောင့် အောက်ပါရလဒ်ကို ရရှိသည်။ *<math>1 \equiv a^{\varphi(n)} \pmod{n}</math> === အခြားသော သက်သေပြချက် (Alternative Proof) === အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်သည် [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)|အုပ်စုသီအိုရီ]] (group theory) မှ [[လာဂေါင့်၏ သီအိုရမ်]] (Lagrange's theorem) ၏ တိုက်ရိုက်ရလဒ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆုံးရှိ အစီအစဉ် (finite order) <math>m</math> ရှိသော မည်သည့်အုပ်စု <math>G</math> တွင်မဆို အစုဝင်တိုင်း၏ <math>m</math> ကြိမ်မြောက် ထပ်ကိန်းသည် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>G = \{1 \le a \le n \mid \gcd(a, n) = 1\} = (\mathbb{Z}/n\mathbb{Z})^\times</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>|G| = \varphi(n)</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်းအုပ်စု <math>G</math> ၏ တွက်ချက်မှုမှာ မော်ဂျူလို <math>n</math> မြှောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား (References) == * {{Citation |last=Scheid |first=Harald |title=Zahlentheorie |publisher=Spektrum Akademischer Verlag |date=2003 |isbn=3-8274-1365-6}} [[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ သီအိုရမ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းသီအိုရီ]] 6tgg20p9rx5s9r6fgjwxcpb6n62pw34 1040528 1040527 2026-06-24T09:44:26Z Mkant00 135890 /* အခြားသော သက်သေပြချက် (Alternative Proof) */ 1040528 wikitext text/x-wiki [[ကိန်းသီအိုရီ]] တွင် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် (Euler's theorem) ကို ဖဲမ-အွိုင်လာ သီအိုရမ် (Fermat-Euler theorem) သို့မဟုတ် အွိုင်လာ၏ တိုးရှန့် သီအိုရမ် (Euler's totient theorem) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းအမည်မှာ [[လီယွန်ဟတ် အွိုင်လာ]] (Leonhard Euler) နှင့် [[ပီယား ဒေ ဖဲမ]] (Pierre de Fermat) တို့ကို အစွဲပြု၍ ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရမ်သည် [[ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ်]] (Fermat's little theorem) ကို အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော [[မော်ဂျူးလပ်စ်|မော်ဂျူးလပ်စ်များ]] (moduli) <math>n \in \mathbb{N}</math> အတွက် ယေဘုယျပြုထားခြင်း (generalization) ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ <math>n</math> များသည် [[သုဒ္ဓကိန်း|သုဒ္ဓကိန်းများ]] (prime numbers) ဖြစ်ရန် မလိုအပ်ပါ။ == ဖော်ပြချက် (Statement) == အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်အရ <math>\gcd(a, n) = 1</math> ဖြစ်သော <math>a, n \in \mathbb{N}</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါဆက်သွယ်ချက် မှန်ကန်သည်။ *<math>a^{\varphi(n)} \equiv 1 \pmod{n}</math> ဤနေရာတွင် <math>\gcd</math> သည် သဘာဝကိန်းများဖြစ်သော <math>a</math> နှင့် <math>n</math> တို့၏ အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း (greatest common divisor) ဖြစ်သည်။ <math>\varphi(n)</math> သည် [[အွိုင်လာ၏ တိုးရှန့် ဖန်ရှင်]] (Euler's totient function) ဖြစ်သည်။ ယင်းဖန်ရှင်သည် မော်ဂျူလို <math>n</math> တွင် <math>n</math> နှင့် နှိုင်းရသုဒ္ဓ (coprime) ဖြစ်သော အကြွင်းအရေအတွက်ကို ဖော်ပြသည်။ မော်ဂျူးလပ်စ်သည် [[သုဒ္ဓကိန်း]] <math>p</math> ဖြစ်သောအခါ <math>\varphi(p) = p - 1</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤအခြေအနေတွင် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်သည် ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် အဖြစ်သို့ လျော့ကျသွားသည်။ == အသုံးချမှုများ (Applications) == ကြီးမားသော ထပ်ကိန်းများ (exponents) ကို မော်ဂျူလို <math>n</math> ဖြင့် တွက်ချက်ရာတွင် လျှော့ချရန်အတွက် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်ကို အသုံးပြုသည်။ ၎င်းမှတစ်ဆင့် [[ကိန်းပြည့်]] (integer) <math>k</math> များအတွက် <math>a^x \equiv a^{x+k\cdot\varphi(n)} \pmod{n}</math> ဟူသော အချက်ကို ဆင်းသက်ရရှိနိုင်သည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိကြောင့် ၎င်းကို ကွန်ပျူတာအခြေခံ [[ကုဒ်ဝှက်ရေးသားခြင်း]] (cryptography) တွင် လက်တွေ့အသုံးချကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် RSA [[လျှို့ဝှက်သင်္ကေတပြောင်း]] (encryption) [[အဆင့်ဆင့်တွက်နည်း]] (algorithm) တွင် အသုံးပြုခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ == ဥပမာ (Example) == ဒသမကိန်းစနစ် (decimal system) တွင် <math>7^{222}</math> ၏ နောက်ဆုံး ဂဏန်းနေရာသည် မည်သည့်ဂဏန်း ဖြစ်မည်နည်းသည် တစ်နည်းအားဖြင့် <math>7^{222}</math> သည် မော်ဂျူလို ၁၀ တွင် မည်သည့် ဒသမဂဏန်းနှင့် ထပ်တူညီ (congruent) မည်နည်း ဖြစ်သည်။ ပထမဦးစွာ <math>\gcd(7, 10) = 1</math> နှင့် <math>\varphi(10) = 4</math> ဖြစ်ကြောင်းကို သတိပြုပါ။ ထို့ကြောင့် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်အရ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ *<math>7^4 \equiv 1 \pmod{10}</math> ထို့နောက် အောက်ပါတွက်ချက်မှုကို ဆက်လက်ရရှိသည်။ *<math>7^{222} = 7^{4 \cdot 55 + 2} = (7^4)^{55} \cdot 7^2 \equiv 1^{55} \cdot 7^2 \pmod{10} \equiv 49 \pmod{10} \equiv 9 \pmod{10}</math> ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါဆက်သွယ်ချက် မှန်ကန်သည်။ *<math>a^b \equiv a^{b \bmod \varphi(n)} \pmod{n} \qquad a, b, n \in \mathbb{N} \land \gcd(a, n) = 1</math> == အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်အတွက် သက်သေပြချက် (Proof of Euler's Theorem) == မော်ဂျူလို <math>n</math> တွင် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော (multiplicatively invertible) အစုဝင်များပါဝင်သည့် အစုကို <math>(\mathbb{Z}/n\mathbb{Z})^\times = \{r_1, \dots, r_{\varphi(n)}\}</math> ဟု သတ်မှတ်ပါမည်။ <math>\gcd(a, n) = 1</math> ဖြစ်သော <math>a</math> တိုင်းအတွက် <math>x \mapsto ax</math> ဟူသော ပုံဖော်မှု (map) သည် <math>(\mathbb{Z}/n\mathbb{Z})^\times</math> ၏ [[ပါမြူတေးရှင်း]] (permutation) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် <math>ax \equiv ay \pmod{n}</math> ဖြစ်လျှင် <math>x \equiv y \pmod{n}</math> ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ မြှောက်ခြင်းသည် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိ (commutative) ရှိသောကြောင့် အောက်ပါအတိုင်း ဆက်လက်ရရှိသည်။ *<math>r_1\cdots r_{\varphi(n)} \equiv (ar_1)\cdots (ar_{\varphi(n)}) \equiv r_1\cdots r_{\varphi(n)}a^{\varphi(n)} \pmod{n}</math> ထို့အပြင် <math>r_i</math> များသည် <math>i</math> အားလုံးအတွက် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သောကြောင့် အောက်ပါရလဒ်ကို ရရှိသည်။ *<math>1 \equiv a^{\varphi(n)} \pmod{n}</math> == အခြားသော သက်သေပြချက် (Alternative Proof) == အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်သည် [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)|အုပ်စုသီအိုရီ]] (group theory) မှ [[လာဂေါင့်၏ သီအိုရမ်]] (Lagrange's theorem) ၏ တိုက်ရိုက်ရလဒ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆုံးရှိ အစီအစဉ် (finite order) <math>m</math> ရှိသော မည်သည့်အုပ်စု <math>G</math> တွင်မဆို အစုဝင်တိုင်း၏ <math>m</math> ကြိမ်မြောက် ထပ်ကိန်းသည် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>G = \{1 \le a \le n \mid \gcd(a, n) = 1\} = (\mathbb{Z}/n\mathbb{Z})^\times</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>|G| = \varphi(n)</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်းအုပ်စု <math>G</math> ၏ တွက်ချက်မှုမှာ မော်ဂျူလို <math>n</math> မြှောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား (References) == * {{Citation |last=Scheid |first=Harald |title=Zahlentheorie |publisher=Spektrum Akademischer Verlag |date=2003 |isbn=3-8274-1365-6}} [[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ သီအိုရမ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းသီအိုရီ]] etr3vztlvps4wbffk10dg50poh9mavc 1040529 1040528 2026-06-24T09:46:12Z Mkant00 135890 1040529 wikitext text/x-wiki [[ကိန်းသီအိုရီ]] တွင် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် (Euler's theorem) ကို ဖဲမ-အွိုင်လာ သီအိုရမ် (Fermat-Euler theorem) သို့မဟုတ် အွိုင်လာ၏ တိုးရှန့် သီအိုရမ် (Euler's totient theorem) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းအမည်မှာ [[လီယွန်ဟတ် အွိုင်လာ]] (Leonhard Euler) နှင့် [[ပီယား ဒေ ဖဲမ]] (Pierre de Fermat) တို့ကို အစွဲပြု၍ ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရမ်သည် [[ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ်]] (Fermat's little theorem) ကို အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော [[မော်ဂျူးလပ်စ်|မော်ဂျူးလပ်စ်များ]] (moduli) <math>n \in \mathbb{N}</math> အတွက် ယေဘုယျပြုထားခြင်း (generalization) ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ <math>n</math> များသည် [[သုဒ္ဓကိန်း|သုဒ္ဓကိန်းများ]] (prime numbers) ဖြစ်ရန် မလိုအပ်ပါ။ == ဖော်ပြချက် (Statement) == အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်အရ <math>\gcd(a, n) = 1</math> ဖြစ်သော <math>a, n \in \mathbb{N}</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါဆက်သွယ်ချက် မှန်ကန်သည်။ *<math>a^{\varphi(n)} \equiv 1 \pmod{n}</math> ဤနေရာတွင် <math>\gcd</math> သည် သဘာဝကိန်းများဖြစ်သော <math>a</math> နှင့် <math>n</math> တို့၏ အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း (greatest common divisor) ဖြစ်သည်။ <math>\varphi(n)</math> သည် [[အွိုင်လာ၏ တိုးရှန့် ဖန်ရှင်]] (Euler's totient function) ဖြစ်သည်။ ယင်းဖန်ရှင်သည် မော်ဂျူလို <math>n</math> တွင် <math>n</math> နှင့် နှိုင်းရသုဒ္ဓ (coprime) ဖြစ်သော အကြွင်းအရေအတွက်ကို ဖော်ပြသည်။ မော်ဂျူးလပ်စ်သည် [[သုဒ္ဓကိန်း]] <math>p</math> ဖြစ်သောအခါ <math>\varphi(p) = p - 1</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤအခြေအနေတွင် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်သည် ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် အဖြစ်သို့ လျော့ကျသွားသည်။ == အသုံးချမှုများ (Applications) == ကြီးမားသော ထပ်ကိန်းများ (exponents) ကို မော်ဂျူလို <math>n</math> ဖြင့် တွက်ချက်ရာတွင် လျှော့ချရန်အတွက် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်ကို အသုံးပြုသည်။ ၎င်းမှတစ်ဆင့် [[ကိန်းပြည့်]] (integer) <math>k</math> များအတွက် <math>a^x \equiv a^{x+k\cdot\varphi(n)} \pmod{n}</math> ဟူသော အချက်ကို ဆင်းသက်ရရှိနိုင်သည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိကြောင့် ၎င်းကို ကွန်ပျူတာအခြေခံ [[ကုဒ်ဝှက်ရေးသားခြင်း]] (cryptography) တွင် လက်တွေ့အသုံးချကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် RSA [[လျှို့ဝှက်သင်္ကေတပြောင်း]] (encryption) [[အဆင့်ဆင့်တွက်နည်း]] (algorithm) တွင် အသုံးပြုခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ == ဥပမာ (Example) == ဒသမကိန်းစနစ် (decimal system) တွင် <math>7^{222}</math> ၏ နောက်ဆုံး ဂဏန်းနေရာသည် မည်သည့်ဂဏန်း ဖြစ်မည်ကို ရှာဖွေခြင်းသည် တစ်နည်းအားဖြင့် <math>7^{222}</math> သည် မော်ဂျူလို ၁၀ တွင် မည်သည့် ဒသမဂဏန်းနှင့် ထပ်တူညီ (congruent) မည်နည်းဟု မေးခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ပထမဦးစွာ <math>\gcd(7, 10) = 1</math> နှင့် <math>\varphi(10) = 4</math> ဖြစ်ကြောင်းကို သတိပြုပါ။ ထို့ကြောင့် အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်အရ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ *<math>7^4 \equiv 1 \pmod{10}</math> ထို့နောက် အောက်ပါတွက်ချက်မှုကို ဆက်လက်ရရှိသည်။ *<math>7^{222} = 7^{4 \cdot 55 + 2} = (7^4)^{55} \cdot 7^2 \equiv 1^{55} \cdot 7^2 \pmod{10} \equiv 49 \pmod{10} \equiv 9 \pmod{10}</math> ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါဆက်သွယ်ချက် မှန်ကန်သည်။ *<math>a^b \equiv a^{b \bmod \varphi(n)} \pmod{n} \qquad a, b, n \in \mathbb{N} \land \gcd(a, n) = 1</math> == အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်အတွက် သက်သေပြချက် (Proof of Euler's Theorem) == မော်ဂျူလို <math>n</math> တွင် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော (multiplicatively invertible) အစုဝင်များပါဝင်သည့် အစုကို <math>(\mathbb{Z}/n\mathbb{Z})^\times = \{r_1, \dots, r_{\varphi(n)}\}</math> ဟု သတ်မှတ်ပါမည်။ <math>\gcd(a, n) = 1</math> ဖြစ်သော <math>a</math> တိုင်းအတွက် <math>x \mapsto ax</math> ဟူသော ပုံဖော်မှု (map) သည် <math>(\mathbb{Z}/n\mathbb{Z})^\times</math> ၏ [[ပါမြူတေးရှင်း]] (permutation) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် <math>ax \equiv ay \pmod{n}</math> ဖြစ်လျှင် <math>x \equiv y \pmod{n}</math> ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ မြှောက်ခြင်းသည် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိ (commutative) ရှိသောကြောင့် အောက်ပါအတိုင်း ဆက်လက်ရရှိသည်။ *<math>r_1\cdots r_{\varphi(n)} \equiv (ar_1)\cdots (ar_{\varphi(n)}) \equiv r_1\cdots r_{\varphi(n)}a^{\varphi(n)} \pmod{n}</math> ထို့အပြင် <math>r_i</math> များသည် <math>i</math> အားလုံးအတွက် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သောကြောင့် အောက်ပါရလဒ်ကို ရရှိသည်။ *<math>1 \equiv a^{\varphi(n)} \pmod{n}</math> == အခြားသော သက်သေပြချက် (Alternative Proof) == အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်သည် [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)|အုပ်စုသီအိုရီ]] (group theory) မှ [[လာဂေါင့်၏ သီအိုရမ်]] (Lagrange's theorem) ၏ တိုက်ရိုက်ရလဒ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆုံးရှိ အစီအစဉ် (finite order) <math>m</math> ရှိသော မည်သည့်အုပ်စု <math>G</math> တွင်မဆို အစုဝင်တိုင်း၏ <math>m</math> ကြိမ်မြောက် ထပ်ကိန်းသည် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>G = \{1 \le a \le n \mid \gcd(a, n) = 1\} = (\mathbb{Z}/n\mathbb{Z})^\times</math> ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>|G| = \varphi(n)</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်းအုပ်စု <math>G</math> ၏ တွက်ချက်မှုမှာ မော်ဂျူလို <math>n</math> မြှောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား (References) == * {{Citation |last=Scheid |first=Harald |title=Zahlentheorie |publisher=Spektrum Akademischer Verlag |date=2003 |isbn=3-8274-1365-6}} [[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ သီအိုရမ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းသီအိုရီ]] qa56wa4g9pzuaguk9jej9yrsh4hmz1i စုံမသဘာဝ (စုံကိန်း/မကိန်း) 0 288246 1040512 1039585 2026-06-24T08:55:03Z Mkant00 135890 1040512 wikitext text/x-wiki [[File:The sum of the first n odd integers is n². 1+3+5+...+(2n-1)=n²..gif|thumb|ပထမဆုံး မကိန်း <math>n</math> လုံး၏ ပေါင်းလဒ်သည် <math>1+3+5+\dots+(2n-1)=n^2</math> ဖြစ်သည်။]] [[File:Goldbach-1000000.png|thumb|စုံကိန်း <math>n</math> တစ်ခုကို သုဒ္ဓကိန်း နှစ်ခု၏ ပေါင်းလဒ်အဖြစ် ရေးသားနိုင်သော နည်းလမ်းအရေအတွက်။ OEIS တွင် A002375 အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။]] [[သင်္ချာ]]ဘာသာရပ်တွင် [[ကိန်းပြည့်]] (integer) တစ်လုံး၏ စုံမသဘာဝ (parity) သည် ထိုကိန်းပြည့်မှာ စုံကိန်းလား သို့မဟုတ် မကိန်းလား ဆိုသည်ကို ညွှန်ပြသော ဂုဏ်သတ္တိ (property) ဖြစ်သည်။ == စုံကိန်းများ (Even Numbers) == စုံကိန်း ဆိုသည်မှာ <math>2</math> ၏ ဆတိုးကိန်းများ (multiples) အနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သော ကိန်းပြည့် <math>n \in \mathbb{Z}</math> ကို ခေါ်ဆိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မည်သည့်ကိန်းပြည့် <math>k \in \mathbb{Z}</math> အတွက်မဆို <math>n = 2k</math> ပုံစံရှိရမည် ဖြစ်သည်။ ယူကလစ်ဒ် (Euclid) ၏ အဲလီမင့်များ ကျမ်း အပိုင်း ၇ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ၆ တွင် စုံကိန်းကို ''ညီမျှသော အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ခွဲခြား၍ရသော ကိန်း'' အဖြစ် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။ ကိန်း <math>2</math> သည် တစ်ခုတည်းသော စုံကိန်းဖြစ်သည့် [[သုဒ္ဓကိန်း]] (prime number) ဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်အားလုံး၏ အရေအတွက်နှင့် စုံကိန်းပြည့်များ၏ အရေအတွက်တို့မှာ တူညီကြသည်။ စုံကိန်းများအစု <math>2\mathbb{Z}</math> သည် ကိန်းပြည့်များအစုနည်းတူ ရေတွက်နိုင်သော အနန္တ (countably infinite) ဖြစ်သည်။ အက္ခရာသင်္ချာနည်းအရ စုံကိန်းပြည့်များအစု <math>2\mathbb{Z}</math> သည် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရ (multiplicative identity) မပါဝင်သော [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းသည် စံ [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ပြည့်စုံကြောင်း လွယ်ကူစွာ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ကိန်း <math>0</math> သည် စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် <math>n</math> သည် စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်မှသာလျှင် <math>-n</math> သည်လည်း စုံကိန်းပြည့်ဖြစ်မည် ဆိုသည့် ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) ကိုလည်း ဖြည့်ဆည်းပေးသည်။ သို့ရာတွင် ထိုကွင်းအတွင်း မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရ လိုအပ်နေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် <math>2e = 2</math> ညီမျှခြင်းကို ပြေလည်စေမည့် အစုဝင် <math>e</math> သည် စုံကိန်းပြည့်များအစုတွင် မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၎င်းညီမျှခြင်းကို ပြေလည်စေသော ကိန်း <math>1</math> မှာ မကိန်း ဖြစ်နေသည်။ ထို့ကြောင့် စုံကိန်းပြည့်များ <math>2\mathbb{Z}</math> သည် <math>\mathbb{Z}</math> ၏ [[ကွင်းပိုင်း]] (subring) တစ်ခုကိုသာ ဖွဲ့စည်းနိုင်ပြီး ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း မဖြစ်နိုင်ပေ။ ထို့အပြင် <math>2\mathbb{Z}</math> သည် <math>\mathbb{Z}</math> ၏ [[အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ်]] (maximal ideal) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ထို့ကြောင့် <math>\mathbb{Z}/2\mathbb{Z}</math> သည် အစုဝင် နှစ်ခုသာပါဝင်သော အဆုံးရှိ [[ဖီးလ်ဒ်]] (finite field) တစ်ခုဖြစ်သည်။ == မကိန်းများ (Odd Numbers) == မကိန်း ဆိုသည်မှာ စုံကိန်းမဟုတ်သော ကိန်းပြည့်တစ်လုံး ဖြစ်သည်။ ယူကလစ်ဒ် (Euclid) ၏ အဲလီမင့်များ ကျမ်း အပိုင်း ၇ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ၇ တွင် မကိန်းကို ''ညီမျှသော အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ခွဲခြား၍မရနိုင်သော ကိန်း သို့မဟုတ် စုံကိန်းနှင့် ယူနစ် တစ်ခုကွာဟသော ကိန်း'' အဖြစ် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။ စုံကိန်းပြည့်များကဲ့သို့ပင် မကိန်းပြည့်များအစုသည်လည်း [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] တစ်ခုကို မဖွဲ့စည်းနိုင်ပေ။ အဓိကပြဿနာမှာ အပေါင်းတွက်ချက်မှုအောက်ရှိ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ (closure property) မရှိခြင်းဖြစ်သည်။ မကိန်းပြည့် နှစ်လုံး မြှောက်လဒ်သည် အမြဲတမ်း မကိန်း ဖြစ်သော်လည်း မကိန်းပြည့် နှစ်လုံး ပေါင်းလဒ်သည် မကိန်း မဟုတ်ဘဲ စုံကိန်းသာ ဖြစ်သည်။ မကိန်းများအတွက် ကိန်းပြည့်အပေါင်းကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားနိုင်သော်လည်း ရလဒ်သည် အစု၏အပြင်ဘက်သို့ ရောက်သွားခြင်းက မကိန်းပြည့်များသည် အပေါင်းအောက်တွင် အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ မရှိကြောင်း ဆိုလိုသည်။ ဤသို့ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ မရှိခြင်းကပင် မကိန်းများကို ကွင်းတစ်ခု ဖွဲ့စည်းခွင့် မရအောင် ပိတ်ပင်လိုက်သည်။ == ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ရှုထောင့် (Categorical Perspective) == [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (category theory) ရှုထောင့်မှကြည့်လျှင် ကိန်းပြည့်များကို ပုံမှန်အားဖြင့် (canonically) ကြိုတင်အစဉ်ကျသောအစုများ (preorders) ထဲမှ အစု <math>(\mathbb{Z}, \leq)</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ယင်းကို ပါးလွှာသော ကတ်တဂိုရီ (thin category) တစ်ခုအနေဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ စုံကိန်းနှင့် မကိန်းများ၏ ပြည့်ဝသော ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) ပါဝင်မှုများ (inclusions) ဖြစ်သော <math>\begin{array}{ccc} (\mathbb{Z}, \leq ) & \overset{\text{even}}{\hookrightarrow} & (\mathbb{Z},\leq) \\ n & \mapsto & 2n \end{array} \phantom{AAAAA} \begin{array}{ccc} (\mathbb{Z}, \leq ) & \overset{\text{odd}}{\hookrightarrow} & (\mathbb{Z},\leq) \\ n & \mapsto & 2n + 1 \end{array}</math> တို့ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ထို့အတူ မည်သည့် <math>n</math> ကိုမဆို <math>n/2</math> ၏ အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး (floor) <math>\lfloor n/2 \rfloor</math> သို့ ပို့ပေးသော [[ဖန်တာ]] (functor) <math>\begin{array}{ccc} (\mathbb{Z}, \leq ) & \overset{\lfloor -/2 \rfloor}{\longrightarrow} & (\mathbb{Z},\leq) \\ n & \mapsto & \lfloor n/2 \rfloor \end{array} </math> ကိုလည်း စဉ်းစားပါ။ ဤဖန်တာသည် <math>n</math> ကို ရာရှင်နယ်ကိန်း (rational number) <math>n/2</math> ထက်ငယ်သော သို့မဟုတ် ညီသော အကြီးဆုံးကိန်းပြည့်ထံသို့ ပို့ပေးခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုဖန်တာများသည် တွဲဖက် သုံးခုတွဲ (adjoint triple) ကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းကြသည်။ :<math>\text{even} \;\dashv\; \lfloor -/2 \rfloor \;\dashv\; \text{odd}</math> ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် <math>(\mathbb{Z}, \leq)</math> အပေါ်တွင် [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း|တွဲဖက်]] အသွင်သတ်မှတ်ချက် (adjoint modality) :<math>\text{Even} \;\dashv\; \text{Odd}</math> ကို လှုံ့ဆော်ပေးသည်။ ဤတွင် <math>\text{Even} := 2 \lfloor -/2 \rfloor</math> သည် မည်သည့်ကိန်းပြည့်ကိုမဆို ၎င်း၏ စုံကိန်း အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုးသို့ ပို့ပေးသည်။ <math>\text{Odd} := 2 \lfloor -/2 \rfloor + 1</math> သည် မည်သည့်ကိန်းပြည့်ကိုမဆို ၎င်း၏ မကိန်း အထက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး (ceiling value) သို့ ပို့ပေးသည်။ ==ကိုးကား== *F. William Lawvere, Adjoint Cylinders, message to Categories Mailing List (November 2000) *Euclid, Elements Book VII (~400-300 BC) translated by Thomas L. Heath (1956) Perseus Digital Library [[ကဏ္ဍ:အခြေခံဂဏန်းသင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]] kt250s1h5868ynrws3ivakaparjthse ပန်တျာတင်တင်မြင့် 0 288397 1040490 1040185 2026-06-24T07:57:15Z Mytelaung 144678 1040490 wikitext text/x-wiki ပန်တျာ တင်တင်မြင့် (၁၉၄၆–၂၀၂၁) သည် မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် အငြိမ့်မင်းသမီးကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဇာတ်မင်းသမီးအဖြစ်လည်းကောင်း ထူးခြားပြောင်မြောက်စွာ အောင်မြင်ခဲ့သည့် ထင်ရှားကျော်ကြားသော အနုပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မိန်းမသားဦးဆောင်သည့် ပြဇာတ်အဖွဲ့ကို တည်ထောင်ကာ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး အငြိမ့်လောက၏ မိခင်ကြီးတစ်ဦးအဖြစ် တင်စားခေါ်ဝေါ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ကိုယ်ရေးအကျဉ်း မွေးဖွားရက် ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက် မွေးဖွားရာဒေသ ရန်ကုန်မြို့၊ ကြည့်မြင်တိုင်တစ်ဖက်ကမ်း၊ ခလောက်ချိုင်ရွာ ကွယ်လွန်ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လခန့် အလုပ်အကိုင်သဘင်အနုပညာရှင် (ဇာတ်နှင့် အငြိမ့်မင်းသမီး)၊ သီချင်းအဆိုတော် အမည်ကျော်ကြားခြင်း အငြိမ့်လောက၏ မိခင်ကြီး၊ "ပြည်သူ့မုန်တိုင်း" ပြဇာတ်အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် အိမ်ထောင်ဖက် ပန်တျာကြည်လင် (၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်၊ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ကွာရှင်း) မျိုးဆက်များ သားသမီး ၅ ဦး (ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ၄ ဦး ကျန်ရစ်)၊ မြေး ၁၁ ဦး၊ မြစ် ၂ ဦး ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး ပန်တျာတင်တင်မြင့်ကို ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ကြည့်မြင်တိုင်တစ်ဖက်ကမ်းရှိ ခလောက်ချိုင်ရွာ၌ အဖ ဦးသိုက်၊ အမိ ဒေါ်ကြည်ညွန့်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၆ ယောက်အနက် စတုတ္ထမြောက် သမီးဖြစ်သည်။ သူမ၏ မိသားစုတွင် အနုပညာမျိုးရိုး မရှိခဲ့ဘဲ မိခင်ဖြစ်သူက ပညာတတ်တစ်ဦး ဖြစ်စေချင်ခဲ့သော်လည်း ငယ်စဉ် အသက် ၁၀ နှစ်အရွယ်ကတည်းက အနုပညာကို အလွန်ဝါသနာကြီးခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မိဘများမသိအောင် ခိုးဝှက်၍ အနုပညာပညာရပ်များကို သင်ယူခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်က ကျောင်းမှန်မှန်မတက်ဘဲ ကျောင်းလွယ်အိတ်ကို မုန့်ဆိုင်တွင်အပ်ကာ ပလုတ်တုတ်တီးဝိုင်းနှင့် အလှူခံရာနောက်သို့ လိုက်လံကပြခဲ့ဖူးသည်။ ပြင်ပကျောင်းပညာရေးကို ဒုတိယတန်းအထိသာ သင်ကြားခဲ့ဖူးသည်။ အသက် ၁၃ နှစ်အရွယ်တွင် လက်ဦးဆရာဖြစ်သူ စာရေးဆရာ ဦးသိန်းဆွေလေး၏ ကူညီမှုဖြင့် ထိုခေတ်က အနည်းဆုံး လေးတန်းအောင်မှ တက်ရောက်ခွင့်ရှိသည့် ပန်တျာကျောင်းသို့ တက်ရောက်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ ပန်တျာကျောင်းတွင် ၃ နှစ်ကြာ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်အဆင့် “ဆို၊ က၊ ရေး၊ တီး” ပြိုင်ပွဲများတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကာ ဆုတံဆိပ်များ ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ အနုပညာလှုပ်ရှားမှုများ ဇာတ်သဘင်လောက သို့ ဝင်ရောက်ခြင်း ပန်တျာကျောင်းဆင်းပြီးနောက် ပန်တျာဇာတ်အဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ကာ အနုပညာခရီးကို စတင်ခဲ့သည်။ ဇာတ်လောက၏ ပထမခြေလှမ်းအဖြစ် ယိမ်းသမခေါင်းဆောင်အဖြစ် ကပြခဲ့ရပြီး ခေတ်ပြိုင်မင်းသမီးကြီးများဖြစ်ကြသည့် အောင်သန်းတင်၊ ခင်ခင်ညွန့်၊ ခင်အုန်းမြင့်လေး၊ မနယ်လီမြိုင် စသည့် ဝါရင့်အနုပညာရှင်များနှင့် တွဲဖက်ကပြခွင့်ရခဲ့သည်။ ကိုယ်ခန္ဓာသေးငယ်ပြီး အသက်ငယ်ဆုံးဖြစ်သဖြင့် နှစ်ပါးသွားအခန်းများတွင် နောက်ဆုံးမှသာ ကပြခွင့်ရလေ့ရှိသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မင်းသားကြီး ပန်တျာကြည်လင်နှင့် တွဲဖက်ညီစွာ နှစ်ပါးခွင်ဇာတ်များ၊ ပြဇာတ်များကို ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ တွဲဖက်ကပြခဲ့သည့် ရသာစုံလင် “နှစ်ပါးခွင်” နှင့် “မြစိမ်းရှင် သိုက်သမိုင်း” ဇာတ်ထုပ်တို့မှာ လူကြိုက်များ ထင်ရှားခဲ့သည်။ ဓာတ်ပြားခေတ်တွင် သီဆိုခဲ့သည့် “တောသူအချစ်” သီချင်းသည်လည်း အထူးအောင်မြင်ခဲ့သည်။ အငြိမ့်လောကသို့ ကူးပြောင်းခြင်းနှင့် အောင်မြင်မှု ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ဇာတ်သဘင်လောကမှ အငြိမ့်လောကသို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ဦးကျော်စိုး တည်ထောင်သည့် “ပြည်သူ့မုန်တိုင်း” ပဒေသာအငြိမ့်အဖွဲ့တွင် စတင်ကပြခဲ့သည်။ ပြဇာတ်မင်းသား လူငယ်ကြည်ခိုင်၊ မင်းသားသန့်ဇင်တို့နှင့် တွဲဖက်ကာ “မိန်းမသားဦးဆောင်သည့် ပြဇာတ်အဖွဲ့” အဖြစ် အမြို့မြို့အနယ်နယ်တွင် လှည့်လည်ကပြခဲ့ရာ တစ်နှစ်လျှင် ပွဲချီ ၃၄၀ အထိ ရုံပြည့်ရုံလျှံ အားပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မင်းသမီးဦးဆောင်သည့် အငြိမ့်အဖွဲ့အစည်းအနေဖြင့် ပန်တျာတင်တင်မြင့် တစ်ဦးတည်းသာ ထူးခြားစွာ အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပရိသတ်ကို ငိုအောင်၊ ရယ်အောင်၊ ပျော်အောင် သရုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းရှိသည့် သဘာဝမင်းသမီးကြီးအဖြစ် လူရွှင်တော်ကြီး ထင်ပေါ်အပါအဝင် သဘင်မျိုးဆက်များ၏ လေးစားမှုကို ခံခဲ့ရသည်။ ထင်ရှားသော တေးသီချင်းများ ပန်တျာတင်တင်မြင့်သည် ဓာတ်ပြားခေတ်မှ ကက်ဆက်ခေတ်အထိ အငြိမ့်သီချင်း၊ အော်ပရာနှင့် တေးသီချင်းပေါင်းများစွာကို သီဆိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အနက် ထင်ရှားသော သီချင်းအချို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ တောသူအချစ် အာရောဂျံ ပရမံလာဘံ ပါးမှာနံ့သာ ခါးမှာပဝါ မဟူရာည ယသော်ဓယာအလွမ်း စိန်စီသောတေး ဘဝတဆစ်ချိုး အချစ်နာကျသော ရောဂါ သဘင်သည် အနုပညာ ကျမ မိန်းမသား ကိုယ်ရေးကိုယ်တာနှင့် အနုပညာအမွေ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်တွင် မင်းသားကြီး ပန်တျာကြည်လင်နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး သားသမီး ၅ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ အသက် ၂၈ နှစ် (၁၉၇၄ ခုနှစ်ခန့်) တွင် အိမ်ထောင်ကွဲခဲ့သည်။ သူမသည် မျိုးရိုးမရှိဘဲ ခက်ခဲစွာ သင်ယူခဲ့ရသည့် မိမိ၏ အနုပညာအမွေကို နောက်မျိုးဆက်များထံ လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ သားဖြစ်သူ မင်းသား မျိုးကို၊ သမီးဖြစ်သူ မင်းသမီး စောမြတ်မိုး၊ မြေးဖြစ်သူ မင်းသား သွေးသစ်နှင့် အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ကြားနေသည့် မြေးမလေး ဆုလတ်ဝေတို့အထိ အနုပညာမျိုးဆက် သုံးဆက်တိုင်တိုင် လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ ဘဝနိဂုံးနှင့် သာသနာပြုလုပ်ငန်းများ အသက် ၃၈ နှစ်အရွယ်တွင် ကျန်းမာရေးအခြေအနေ (အသည်းတွင် ပြည်တည်သည့်ရောဂါ) ကြောင့် အနုပညာလောကမှ ခေတ္တအနားယူခဲ့ရပြီး မကွေးဆေးရုံတွင် ၃ လကြာ ဆေးကုသမှု ခံယူခဲ့ရသည်။ ဆေးရုံဆင်းပြီးနောက် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မလှိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွှေပေါ်ကျွန်း သာသနာမြေတွင် သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို တစိုက်မတ်မတ် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သာသနာပြုစဉ်ကာလအတွင်း ဘုရားစေတီပေါင်း ၁,၂၀၀ ကျော်ကို ထီးတော်တင်လှူပူဇော်နိုင်ခဲ့ပြီး ဘုရားပွဲများတွင်လည်း အနုပညာဖြင့် ကုသိုလ်ဖြစ် သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ သူမ၏ နောက်ဆုံးဆန္ဒမှာ စေတီပေါင်း ၁,၅၀၀ ပြည့်အောင် ထီးတင်ရန်နှင့် "အရိမေတ္တယျအကြိုစေတီတော်" ကို အပြီးသတ်တည်ထားကိုးကွယ်ရန် ဖြစ်သော်လည်း ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ပြည့်မြောက်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ကွယ်လွန်ခါနီး ၂ နှစ်ခန့်အလိုတွင် အဆုတ်ကင်ဆာရောဂါ ဝေဒနာကို ပြင်းထန်စွာ ခံစားခဲ့ရပြီး ဆေးရုံတက်ရောက်ကုသမှု ခံယူရင်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လခန့်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၇၅ နှစ်ရှိပြီဖြစ်ပြီး သားသမီး ၄ ဦး၊ မြေး ၁၁ ဦးနှင့် မြစ် ၂ ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ၎င်းကွယ်လွန်ခြင်းသည် မြန်မာ့သဘင်လောကအတွက် ကြီးမားသော ဆုံးရှုံးမှုတစ်ရပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကိုယ်ကားချက်များ ဧရာဝတီသတင်းဌာနတွင် ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ ၌ ဖော်ပြခဲ့သော အနုပညာဆောင်းပါး။ 4v2axzscjkvdnec4nmfj4dq2mfvn5a6 1040504 1040490 2026-06-24T08:34:03Z ~2026-36587-75 144796 1040504 wikitext text/x-wiki <gallery> [[File:Tintinmyint.png|thumb|ဂန္တဝင် အငြိမ့်မိခင်ကြီး ပန်တျာတင်တင်မြင့်]] </gallery> ပန်တျာ တင်တင်မြင့် (၁၉၄၆–၂၀၂၁) သည် မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် အငြိမ့်မင်းသမီးကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဇာတ်မင်းသမီးအဖြစ်လည်းကောင်း ထူးခြားပြောင်မြောက်စွာ အောင်မြင်ခဲ့သည့် ထင်ရှားကျော်ကြားသော အနုပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မိန်းမသားဦးဆောင်သည့် ပြဇာတ်အဖွဲ့ကို တည်ထောင်ကာ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး အငြိမ့်လောက၏ မိခင်ကြီးတစ်ဦးအဖြစ် တင်စားခေါ်ဝေါ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ကိုယ်ရေးအကျဉ်း မွေးဖွားရက် ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက် မွေးဖွားရာဒေသ ရန်ကုန်မြို့၊ ကြည့်မြင်တိုင်တစ်ဖက်ကမ်း၊ ခလောက်ချိုင်ရွာ ကွယ်လွန်ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လခန့် အလုပ်အကိုင်သဘင်အနုပညာရှင် (ဇာတ်နှင့် အငြိမ့်မင်းသမီး)၊ သီချင်းအဆိုတော် အမည်ကျော်ကြားခြင်း အငြိမ့်လောက၏ မိခင်ကြီး၊ "ပြည်သူ့မုန်တိုင်း" ပြဇာတ်အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် အိမ်ထောင်ဖက် ပန်တျာကြည်လင် (၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်၊ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ကွာရှင်း) မျိုးဆက်များ သားသမီး ၅ ဦး (ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ၄ ဦး ကျန်ရစ်)၊ မြေး ၁၁ ဦး၊ မြစ် ၂ ဦး ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး ပန်တျာတင်တင်မြင့်ကို ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ကြည့်မြင်တိုင်တစ်ဖက်ကမ်းရှိ ခလောက်ချိုင်ရွာ၌ အဖ ဦးသိုက်၊ အမိ ဒေါ်ကြည်ညွန့်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၆ ယောက်အနက် စတုတ္ထမြောက် သမီးဖြစ်သည်။ သူမ၏ မိသားစုတွင် အနုပညာမျိုးရိုး မရှိခဲ့ဘဲ မိခင်ဖြစ်သူက ပညာတတ်တစ်ဦး ဖြစ်စေချင်ခဲ့သော်လည်း ငယ်စဉ် အသက် ၁၀ နှစ်အရွယ်ကတည်းက အနုပညာကို အလွန်ဝါသနာကြီးခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မိဘများမသိအောင် ခိုးဝှက်၍ အနုပညာပညာရပ်များကို သင်ယူခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်က ကျောင်းမှန်မှန်မတက်ဘဲ ကျောင်းလွယ်အိတ်ကို မုန့်ဆိုင်တွင်အပ်ကာ ပလုတ်တုတ်တီးဝိုင်းနှင့် အလှူခံရာနောက်သို့ လိုက်လံကပြခဲ့ဖူးသည်။ ပြင်ပကျောင်းပညာရေးကို ဒုတိယတန်းအထိသာ သင်ကြားခဲ့ဖူးသည်။ အသက် ၁၃ နှစ်အရွယ်တွင် လက်ဦးဆရာဖြစ်သူ စာရေးဆရာ ဦးသိန်းဆွေလေး၏ ကူညီမှုဖြင့် ထိုခေတ်က အနည်းဆုံး လေးတန်းအောင်မှ တက်ရောက်ခွင့်ရှိသည့် ပန်တျာကျောင်းသို့ တက်ရောက်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ ပန်တျာကျောင်းတွင် ၃ နှစ်ကြာ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်အဆင့် “ဆို၊ က၊ ရေး၊ တီး” ပြိုင်ပွဲများတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကာ ဆုတံဆိပ်များ ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ အနုပညာလှုပ်ရှားမှုများ ဇာတ်သဘင်လောက သို့ ဝင်ရောက်ခြင်း ပန်တျာကျောင်းဆင်းပြီးနောက် ပန်တျာဇာတ်အဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ကာ အနုပညာခရီးကို စတင်ခဲ့သည်။ ဇာတ်လောက၏ ပထမခြေလှမ်းအဖြစ် ယိမ်းသမခေါင်းဆောင်အဖြစ် ကပြခဲ့ရပြီး ခေတ်ပြိုင်မင်းသမီးကြီးများဖြစ်ကြသည့် အောင်သန်းတင်၊ ခင်ခင်ညွန့်၊ ခင်အုန်းမြင့်လေး၊ မနယ်လီမြိုင် စသည့် ဝါရင့်အနုပညာရှင်များနှင့် တွဲဖက်ကပြခွင့်ရခဲ့သည်။ ကိုယ်ခန္ဓာသေးငယ်ပြီး အသက်ငယ်ဆုံးဖြစ်သဖြင့် နှစ်ပါးသွားအခန်းများတွင် နောက်ဆုံးမှသာ ကပြခွင့်ရလေ့ရှိသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မင်းသားကြီး ပန်တျာကြည်လင်နှင့် တွဲဖက်ညီစွာ နှစ်ပါးခွင်ဇာတ်များ၊ ပြဇာတ်များကို ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ တွဲဖက်ကပြခဲ့သည့် ရသာစုံလင် “နှစ်ပါးခွင်” နှင့် “မြစိမ်းရှင် သိုက်သမိုင်း” ဇာတ်ထုပ်တို့မှာ လူကြိုက်များ ထင်ရှားခဲ့သည်။ ဓာတ်ပြားခေတ်တွင် သီဆိုခဲ့သည့် “တောသူအချစ်” သီချင်းသည်လည်း အထူးအောင်မြင်ခဲ့သည်။ အငြိမ့်လောကသို့ ကူးပြောင်းခြင်းနှင့် အောင်မြင်မှု ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ဇာတ်သဘင်လောကမှ အငြိမ့်လောကသို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ဦးကျော်စိုး တည်ထောင်သည့် “ပြည်သူ့မုန်တိုင်း” ပဒေသာအငြိမ့်အဖွဲ့တွင် စတင်ကပြခဲ့သည်။ ပြဇာတ်မင်းသား လူငယ်ကြည်ခိုင်၊ မင်းသားသန့်ဇင်တို့နှင့် တွဲဖက်ကာ “မိန်းမသားဦးဆောင်သည့် ပြဇာတ်အဖွဲ့” အဖြစ် အမြို့မြို့အနယ်နယ်တွင် လှည့်လည်ကပြခဲ့ရာ တစ်နှစ်လျှင် ပွဲချီ ၃၄၀ အထိ ရုံပြည့်ရုံလျှံ အားပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မင်းသမီးဦးဆောင်သည့် အငြိမ့်အဖွဲ့အစည်းအနေဖြင့် ပန်တျာတင်တင်မြင့် တစ်ဦးတည်းသာ ထူးခြားစွာ အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပရိသတ်ကို ငိုအောင်၊ ရယ်အောင်၊ ပျော်အောင် သရုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းရှိသည့် သဘာဝမင်းသမီးကြီးအဖြစ် လူရွှင်တော်ကြီး ထင်ပေါ်အပါအဝင် သဘင်မျိုးဆက်များ၏ လေးစားမှုကို ခံခဲ့ရသည်။ ထင်ရှားသော တေးသီချင်းများ ပန်တျာတင်တင်မြင့်သည် ဓာတ်ပြားခေတ်မှ ကက်ဆက်ခေတ်အထိ အငြိမ့်သီချင်း၊ အော်ပရာနှင့် တေးသီချင်းပေါင်းများစွာကို သီဆိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အနက် ထင်ရှားသော သီချင်းအချို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ တောသူအချစ် အာရောဂျံ ပရမံလာဘံ ပါးမှာနံ့သာ ခါးမှာပဝါ မဟူရာည ယသော်ဓယာအလွမ်း စိန်စီသောတေး ဘဝတဆစ်ချိုး အချစ်နာကျသော ရောဂါ သဘင်သည် အနုပညာ ကျမ မိန်းမသား ကိုယ်ရေးကိုယ်တာနှင့် အနုပညာအမွေ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်တွင် မင်းသားကြီး ပန်တျာကြည်လင်နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး သားသမီး ၅ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ အသက် ၂၈ နှစ် (၁၉၇၄ ခုနှစ်ခန့်) တွင် အိမ်ထောင်ကွဲခဲ့သည်။ သူမသည် မျိုးရိုးမရှိဘဲ ခက်ခဲစွာ သင်ယူခဲ့ရသည့် မိမိ၏ အနုပညာအမွေကို နောက်မျိုးဆက်များထံ လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ သားဖြစ်သူ မင်းသား မျိုးကို၊ သမီးဖြစ်သူ မင်းသမီး စောမြတ်မိုး၊ မြေးဖြစ်သူ မင်းသား သွေးသစ်နှင့် အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ကြားနေသည့် မြေးမလေး ဆုလတ်ဝေတို့အထိ အနုပညာမျိုးဆက် သုံးဆက်တိုင်တိုင် လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ ဘဝနိဂုံးနှင့် သာသနာပြုလုပ်ငန်းများ အသက် ၃၈ နှစ်အရွယ်တွင် ကျန်းမာရေးအခြေအနေ (အသည်းတွင် ပြည်တည်သည့်ရောဂါ) ကြောင့် အနုပညာလောကမှ ခေတ္တအနားယူခဲ့ရပြီး မကွေးဆေးရုံတွင် ၃ လကြာ ဆေးကုသမှု ခံယူခဲ့ရသည်။ ဆေးရုံဆင်းပြီးနောက် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မလှိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွှေပေါ်ကျွန်း သာသနာမြေတွင် သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို တစိုက်မတ်မတ် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သာသနာပြုစဉ်ကာလအတွင်း ဘုရားစေတီပေါင်း ၁,၂၀၀ ကျော်ကို ထီးတော်တင်လှူပူဇော်နိုင်ခဲ့ပြီး ဘုရားပွဲများတွင်လည်း အနုပညာဖြင့် ကုသိုလ်ဖြစ် သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ သူမ၏ နောက်ဆုံးဆန္ဒမှာ စေတီပေါင်း ၁,၅၀၀ ပြည့်အောင် ထီးတင်ရန်နှင့် "အရိမေတ္တယျအကြိုစေတီတော်" ကို အပြီးသတ်တည်ထားကိုးကွယ်ရန် ဖြစ်သော်လည်း ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ပြည့်မြောက်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ကွယ်လွန်ခါနီး ၂ နှစ်ခန့်အလိုတွင် အဆုတ်ကင်ဆာရောဂါ ဝေဒနာကို ပြင်းထန်စွာ ခံစားခဲ့ရပြီး ဆေးရုံတက်ရောက်ကုသမှု ခံယူရင်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လခန့်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၇၅ နှစ်ရှိပြီဖြစ်ပြီး သားသမီး ၄ ဦး၊ မြေး ၁၁ ဦးနှင့် မြစ် ၂ ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ၎င်းကွယ်လွန်ခြင်းသည် မြန်မာ့သဘင်လောကအတွက် ကြီးမားသော ဆုံးရှုံးမှုတစ်ရပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကိုယ်ကားချက်များ ဧရာဝတီသတင်းဌာနတွင် ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ ၌ ဖော်ပြခဲ့သော အနုပညာဆောင်းပါး။ is157fgkp7os4yihtl30lp0byqg9wgx 1040505 1040504 2026-06-24T08:35:08Z ~2026-36587-75 144796 1040505 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Tintinmyint|thumb|[[File:Tintinmyint.png|thumb|ဂန္တဝင် အငြိမ့်မိခင်ကြီး ပန်တျာတင်တင်မြင့်]]]] ပန်တျာ တင်တင်မြင့် (၁၉၄၆–၂၀၂၁) သည် မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် အငြိမ့်မင်းသမီးကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဇာတ်မင်းသမီးအဖြစ်လည်းကောင်း ထူးခြားပြောင်မြောက်စွာ အောင်မြင်ခဲ့သည့် ထင်ရှားကျော်ကြားသော အနုပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မိန်းမသားဦးဆောင်သည့် ပြဇာတ်အဖွဲ့ကို တည်ထောင်ကာ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး အငြိမ့်လောက၏ မိခင်ကြီးတစ်ဦးအဖြစ် တင်စားခေါ်ဝေါ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ကိုယ်ရေးအကျဉ်း မွေးဖွားရက် ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက် မွေးဖွားရာဒေသ ရန်ကုန်မြို့၊ ကြည့်မြင်တိုင်တစ်ဖက်ကမ်း၊ ခလောက်ချိုင်ရွာ ကွယ်လွန်ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လခန့် အလုပ်အကိုင်သဘင်အနုပညာရှင် (ဇာတ်နှင့် အငြိမ့်မင်းသမီး)၊ သီချင်းအဆိုတော် အမည်ကျော်ကြားခြင်း အငြိမ့်လောက၏ မိခင်ကြီး၊ "ပြည်သူ့မုန်တိုင်း" ပြဇာတ်အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် အိမ်ထောင်ဖက် ပန်တျာကြည်လင် (၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်၊ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ကွာရှင်း) မျိုးဆက်များ သားသမီး ၅ ဦး (ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ၄ ဦး ကျန်ရစ်)၊ မြေး ၁၁ ဦး၊ မြစ် ၂ ဦး ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး ပန်တျာတင်တင်မြင့်ကို ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ကြည့်မြင်တိုင်တစ်ဖက်ကမ်းရှိ ခလောက်ချိုင်ရွာ၌ အဖ ဦးသိုက်၊ အမိ ဒေါ်ကြည်ညွန့်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၆ ယောက်အနက် စတုတ္ထမြောက် သမီးဖြစ်သည်။ သူမ၏ မိသားစုတွင် အနုပညာမျိုးရိုး မရှိခဲ့ဘဲ မိခင်ဖြစ်သူက ပညာတတ်တစ်ဦး ဖြစ်စေချင်ခဲ့သော်လည်း ငယ်စဉ် အသက် ၁၀ နှစ်အရွယ်ကတည်းက အနုပညာကို အလွန်ဝါသနာကြီးခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မိဘများမသိအောင် ခိုးဝှက်၍ အနုပညာပညာရပ်များကို သင်ယူခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်က ကျောင်းမှန်မှန်မတက်ဘဲ ကျောင်းလွယ်အိတ်ကို မုန့်ဆိုင်တွင်အပ်ကာ ပလုတ်တုတ်တီးဝိုင်းနှင့် အလှူခံရာနောက်သို့ လိုက်လံကပြခဲ့ဖူးသည်။ ပြင်ပကျောင်းပညာရေးကို ဒုတိယတန်းအထိသာ သင်ကြားခဲ့ဖူးသည်။ အသက် ၁၃ နှစ်အရွယ်တွင် လက်ဦးဆရာဖြစ်သူ စာရေးဆရာ ဦးသိန်းဆွေလေး၏ ကူညီမှုဖြင့် ထိုခေတ်က အနည်းဆုံး လေးတန်းအောင်မှ တက်ရောက်ခွင့်ရှိသည့် ပန်တျာကျောင်းသို့ တက်ရောက်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ ပန်တျာကျောင်းတွင် ၃ နှစ်ကြာ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်အဆင့် “ဆို၊ က၊ ရေး၊ တီး” ပြိုင်ပွဲများတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကာ ဆုတံဆိပ်များ ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ အနုပညာလှုပ်ရှားမှုများ ဇာတ်သဘင်လောက သို့ ဝင်ရောက်ခြင်း ပန်တျာကျောင်းဆင်းပြီးနောက် ပန်တျာဇာတ်အဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ကာ အနုပညာခရီးကို စတင်ခဲ့သည်။ ဇာတ်လောက၏ ပထမခြေလှမ်းအဖြစ် ယိမ်းသမခေါင်းဆောင်အဖြစ် ကပြခဲ့ရပြီး ခေတ်ပြိုင်မင်းသမီးကြီးများဖြစ်ကြသည့် အောင်သန်းတင်၊ ခင်ခင်ညွန့်၊ ခင်အုန်းမြင့်လေး၊ မနယ်လီမြိုင် စသည့် ဝါရင့်အနုပညာရှင်များနှင့် တွဲဖက်ကပြခွင့်ရခဲ့သည်။ ကိုယ်ခန္ဓာသေးငယ်ပြီး အသက်ငယ်ဆုံးဖြစ်သဖြင့် နှစ်ပါးသွားအခန်းများတွင် နောက်ဆုံးမှသာ ကပြခွင့်ရလေ့ရှိသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မင်းသားကြီး ပန်တျာကြည်လင်နှင့် တွဲဖက်ညီစွာ နှစ်ပါးခွင်ဇာတ်များ၊ ပြဇာတ်များကို ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ တွဲဖက်ကပြခဲ့သည့် ရသာစုံလင် “နှစ်ပါးခွင်” နှင့် “မြစိမ်းရှင် သိုက်သမိုင်း” ဇာတ်ထုပ်တို့မှာ လူကြိုက်များ ထင်ရှားခဲ့သည်။ ဓာတ်ပြားခေတ်တွင် သီဆိုခဲ့သည့် “တောသူအချစ်” သီချင်းသည်လည်း အထူးအောင်မြင်ခဲ့သည်။ အငြိမ့်လောကသို့ ကူးပြောင်းခြင်းနှင့် အောင်မြင်မှု ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ဇာတ်သဘင်လောကမှ အငြိမ့်လောကသို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ဦးကျော်စိုး တည်ထောင်သည့် “ပြည်သူ့မုန်တိုင်း” ပဒေသာအငြိမ့်အဖွဲ့တွင် စတင်ကပြခဲ့သည်။ ပြဇာတ်မင်းသား လူငယ်ကြည်ခိုင်၊ မင်းသားသန့်ဇင်တို့နှင့် တွဲဖက်ကာ “မိန်းမသားဦးဆောင်သည့် ပြဇာတ်အဖွဲ့” အဖြစ် အမြို့မြို့အနယ်နယ်တွင် လှည့်လည်ကပြခဲ့ရာ တစ်နှစ်လျှင် ပွဲချီ ၃၄၀ အထိ ရုံပြည့်ရုံလျှံ အားပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မင်းသမီးဦးဆောင်သည့် အငြိမ့်အဖွဲ့အစည်းအနေဖြင့် ပန်တျာတင်တင်မြင့် တစ်ဦးတည်းသာ ထူးခြားစွာ အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပရိသတ်ကို ငိုအောင်၊ ရယ်အောင်၊ ပျော်အောင် သရုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းရှိသည့် သဘာဝမင်းသမီးကြီးအဖြစ် လူရွှင်တော်ကြီး ထင်ပေါ်အပါအဝင် သဘင်မျိုးဆက်များ၏ လေးစားမှုကို ခံခဲ့ရသည်။ ထင်ရှားသော တေးသီချင်းများ ပန်တျာတင်တင်မြင့်သည် ဓာတ်ပြားခေတ်မှ ကက်ဆက်ခေတ်အထိ အငြိမ့်သီချင်း၊ အော်ပရာနှင့် တေးသီချင်းပေါင်းများစွာကို သီဆိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အနက် ထင်ရှားသော သီချင်းအချို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ တောသူအချစ် အာရောဂျံ ပရမံလာဘံ ပါးမှာနံ့သာ ခါးမှာပဝါ မဟူရာည ယသော်ဓယာအလွမ်း စိန်စီသောတေး ဘဝတဆစ်ချိုး အချစ်နာကျသော ရောဂါ သဘင်သည် အနုပညာ ကျမ မိန်းမသား ကိုယ်ရေးကိုယ်တာနှင့် အနုပညာအမွေ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်တွင် မင်းသားကြီး ပန်တျာကြည်လင်နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး သားသမီး ၅ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ အသက် ၂၈ နှစ် (၁၉၇၄ ခုနှစ်ခန့်) တွင် အိမ်ထောင်ကွဲခဲ့သည်။ သူမသည် မျိုးရိုးမရှိဘဲ ခက်ခဲစွာ သင်ယူခဲ့ရသည့် မိမိ၏ အနုပညာအမွေကို နောက်မျိုးဆက်များထံ လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ သားဖြစ်သူ မင်းသား မျိုးကို၊ သမီးဖြစ်သူ မင်းသမီး စောမြတ်မိုး၊ မြေးဖြစ်သူ မင်းသား သွေးသစ်နှင့် အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ကြားနေသည့် မြေးမလေး ဆုလတ်ဝေတို့အထိ အနုပညာမျိုးဆက် သုံးဆက်တိုင်တိုင် လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ ဘဝနိဂုံးနှင့် သာသနာပြုလုပ်ငန်းများ အသက် ၃၈ နှစ်အရွယ်တွင် ကျန်းမာရေးအခြေအနေ (အသည်းတွင် ပြည်တည်သည့်ရောဂါ) ကြောင့် အနုပညာလောကမှ ခေတ္တအနားယူခဲ့ရပြီး မကွေးဆေးရုံတွင် ၃ လကြာ ဆေးကုသမှု ခံယူခဲ့ရသည်။ ဆေးရုံဆင်းပြီးနောက် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မလှိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွှေပေါ်ကျွန်း သာသနာမြေတွင် သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို တစိုက်မတ်မတ် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သာသနာပြုစဉ်ကာလအတွင်း ဘုရားစေတီပေါင်း ၁,၂၀၀ ကျော်ကို ထီးတော်တင်လှူပူဇော်နိုင်ခဲ့ပြီး ဘုရားပွဲများတွင်လည်း အနုပညာဖြင့် ကုသိုလ်ဖြစ် သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ သူမ၏ နောက်ဆုံးဆန္ဒမှာ စေတီပေါင်း ၁,၅၀၀ ပြည့်အောင် ထီးတင်ရန်နှင့် "အရိမေတ္တယျအကြိုစေတီတော်" ကို အပြီးသတ်တည်ထားကိုးကွယ်ရန် ဖြစ်သော်လည်း ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ပြည့်မြောက်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ကွယ်လွန်ခါနီး ၂ နှစ်ခန့်အလိုတွင် အဆုတ်ကင်ဆာရောဂါ ဝေဒနာကို ပြင်းထန်စွာ ခံစားခဲ့ရပြီး ဆေးရုံတက်ရောက်ကုသမှု ခံယူရင်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လခန့်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၇၅ နှစ်ရှိပြီဖြစ်ပြီး သားသမီး ၄ ဦး၊ မြေး ၁၁ ဦးနှင့် မြစ် ၂ ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ၎င်းကွယ်လွန်ခြင်းသည် မြန်မာ့သဘင်လောကအတွက် ကြီးမားသော ဆုံးရှုံးမှုတစ်ရပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကိုယ်ကားချက်များ ဧရာဝတီသတင်းဌာနတွင် ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ ၌ ဖော်ပြခဲ့သော အနုပညာဆောင်းပါး။ ohh658js29lbkih4i6odh16524pxp69 ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် 0 288421 1040423 1040361 2026-06-23T17:24:57Z Mkant00 135890 1040423 wikitext text/x-wiki ဘဏ္ဍာရေး တွင် ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် (Financial derivative) သည် စာချုပ်ဖက် (counterparty) နှစ်ဦး သို့မဟုတ် နှစ်ဦးထက်ပိုသော သူများအကြား ချုပ်ဆိုထားသည့် စာချုပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းစာချုပ်၏ တန်ဖိုးသည် အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း (underlying asset)၊ အညွှန်းကိန်း (index) သို့မဟုတ် စံသတ်မှတ်ချက် (benchmark) တစ်ခုခု၏ ဈေးကွက်လှုပ်ရှားမှုအပေါ် မူတည်နေခြင်း သို့မဟုတ် ယင်းတို့ထံမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုတွင် ပင်ကိုတန်ဖိုး (intrinsic value) မရှိပါ။ ယင်းအစား ၎င်း၏ ဈေးကွက်ပေါက်ဈေးသည် အခြေခံအရာဝတ္ထု၏ ဈေးနှုန်းပြောင်းလဲမှုများနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်၍ အတက်အကျ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ ဈေးကွက်တွင် အများဆုံး အသုံးပြုလေ့ရှိသော အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်းများတွင် [[အစုရှယ်ယာ|အစုရှယ်ယာများ]] (equities)၊ ငွေတိုက်စာချုပ်များ (bonds) ကဲ့သို့သော ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ (fixed-income instruments)၊ ကုန်စည်များ (commodities)၊ နိုင်ငံခြားငွေကြေးများ (currencies)၊ အတိုးနှုန်းများ (interest rates) နှင့် ဈေးကွက် အညွှန်းကိန်းများ (market indices) ပါဝင်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> ဈေးကွက်အတွင်း ပါဝင်သူများသည် ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဆောင်တာ နှစ်ရပ်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။ ပထမတစ်ရပ်မှာ မိမိလက်ရှိ ရင်ဆိုင်နေရသော အရှုံးပေါ်နိုင်ခြေများကို လျှော့ချရန် သို့မဟုတ် အခြားသူထံ လွှဲပြောင်းရန်အတွက် စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း (risk mitigation) သို့မဟုတ် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (hedging) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယတစ်ရပ်မှာမူ ဈေးနှုန်းများ မည်သို့ပြောင်းလဲမည်ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်း၍ အမြတ်အစွန်းရယူရန်အတွက် လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (directional speculation) ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == စီးပွားရေးအရ အသုံးဝင်မှုနှင့် ဗျူဟာမြောက် အသုံးပြုခြင်း (Economic Function and Strategic Usage) == ဆင်းသက်စာချုပ်များသည် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ (market participants) အတွက် အသုံးဝင်မှု နယ်ပယ်ကျယ်ပြန့်စွာ ရှိသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်သည်။ * '''စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း (Risk Mitigation)''' - ဈေးကွက်ပါဝင်သူများသည် မိမိတို့ လက်ရှိရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသော ပစ္စည်းများ၏ တန်ဖိုးနှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျ ရွေ့လျားမည့် ဆင်းသက်စာချုပ်တစ်ခုကို ဝယ်ယူလေ့ရှိကြသည်။ ဤသို့ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဈေးကွက်အတက်အကျကြောင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ (price exposure) များကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်စေ၊ အလုံးစုံဖြစ်စေ ချေဖျက်နိုင်မည် (neutralize) ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite book|last1=Lemke|first1=Thomas P.|last2=Lins|first2=Gerald T.|title=Soft Dollars and Other Trading Activities|publisher=Thomson West|year=2013|pages=§§2:47–2:54}}</ref><ref>{{Cite book|title=Introduction to Derivatives and Risk Management|year=2010|publisher=[[Cengage Learning]]|location=[[Mason, OH]]|isbn=978-0-324-60120-6|pages=483–515|chapter-url=https://books.google.com/books?id=DT0nnLDMYTgC|author1=Don M. Chance|author2=Robert Brooks|edition=8th|access-date=2011-09-14|chapter=Advanced Derivatives and Strategies}}</ref> * '''လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (Directional Speculation)''' - ဈေးနှုန်းသွားမည့် လမ်းကြောင်းများ (price trajectories/directions)၊ ဈေးကွက် မငြိမ်မသက်ဖြစ်မှုများ (volatility swings) သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းအတက်အကျ နယ်ပယ်များ (bounded trading ranges) ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းခြင်းအပေါ် အခြေခံ၍ အကျိုးအမြတ် ရှာဖွေခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်းကဲ့သို့ အကာအကွယ်ရယူထားခြင်းမရှိဘဲ မိမိ၏ ခန့်မှန်းချက်အတိုင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံကြခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း သို့မဟုတ် လဲဗရိတ်ချ် (Capital Efficiency / Leverage)''' - မိမိဘက်မှ ကနဦး အာမခံကြေး (margin) အနည်းငယ်သာ စိုက်ထုတ်ထားသော်လည်း အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ (notional financial position) ကြီးမားစွာဖြင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြတ်အစွန်းဖြစ်စေ၊ အရှုံးဖြစ်စေ ပိုမိုကြီးမားစွာ (magnified gains or losses) ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Hull|first=John C.|title=Options, Futures, and Other Derivatives|edition=9th|publisher=Pearson|year=2014|isbn=978-0133456318|pages=16–17}}</ref> * '''ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (Synthetic Exposure)''' - တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်၍မရသော (non-tradeable)၊ ငွေပေါ်လွယ်မှုမရှိသော (illiquid) သို့မဟုတ် ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာအရ လက်လှမ်းမမီနိုင်သော (physically inaccessible) အခြေခံပစ္စည်းများ (underlying assets) ကို စီးပွားရေးအရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနိုင်ရန် ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ရာသီဥတု ဆင်းသက်စာချုပ်များ (weather derivatives) ကို အသုံးပြု၍ လေထုနှင့် အပူချိန် အပြောင်းအလဲများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် စွန့်စားရနိုင်ခြေများကို သီးခြားခွဲထုတ်ကာ (isolating) အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ခြင်းများ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite book|last=Shirreff|first=David|title=Dealing With Financial Risk|year=2004|publisher=The Economist|isbn=978-1-57660-162-4|chapter-url=https://books.google.com/books?id=mwirEO_f1DkC|access-date=2011-09-14|page=23|chapter=Derivatives and leverage|url=https://archive.org/details/dealingwithfinan0000shir/page/23}}</ref> * '''အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် သို့မဟုတ် ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် (Contingent Payoffs / Optionality)''' - တိကျသော ဈေးကွက်အခြေအနေများ (specific market conditions) သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်းအမှတ်များ (price milestones) သို့ ရောက်ရှိမှသာလျှင် ဆင်းသက်စာချုပ်၏ တန်ဖိုးကို အသက်ဝင်စေမည့် (triggered) မိမိစိတ်ကြိုက် အကျိုးအမြတ်ပုံစံများ (customised return profiles) ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ * '''ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း (Arbitrage)''' - တစ်ထပ်တည်းတူညီသော (identical) သို့မဟုတ် အလွန်ဆက်စပ်မှုရှိသော ပစ္စည်း (highly correlated assset) တစ်ခုအား ဈေးကွက်နှစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုထက်ပိုသော နေရာများတွင် ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ချက် ခေတ္တလွဲမှားနေမှု (mispricing) ကို အခွင့်ကောင်းယူခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းမှတစ်ဆင့် သဘောတရားရေးရာအရ (theoretically) အရှုံးပေါ်ရန်မရှိသည့် (riskless) အကျိုးအမြတ်များကို ရယူနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း (Transition Management)''' - ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ ငွေကြေးစာချုပ်များ (physical securities) ကို အမှန်တကယ် ဝယ်ယူခြင်း၊ ရောင်းချခြင်းများ ပြုလုပ်မည့်အစား အဓိက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အမျိုးအစားများအကြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အချိုးအစားများ (portfolio allocations) ကို ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် ပြောင်းလဲခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနည်းအားဖြင့် ဈေးကွက်အပေါ် ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုများ (market impacts)၊ ဈေးနှုန်းကွာဟမှု ကုန်ကျစရိတ်များ (spread costs) နှင့် ငွေပေးချေမှု နှောင့်နှေးကြန့်ကြာမှုများ (settlement delays)ကို ရှောင်ရှားနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ * '''အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း (Tax Optimization)''' - ဥပဒေအရ ပေးဆောင်ရမည့် အခွန်ဝတ္တရားများ (statutory liabilities) ကို ရွှေ့ဆိုင်းရန် (defer) သို့မဟုတ် အနည်းဆုံးဖြစ်စေရန်အတွက် (minimize ) ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများ (cash flows)ကို ဖွဲ့စည်းစီမံခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် [[အစုရှယ်ယာ|အစုရှယ်ယာများ]]ကို အမှန်တကယ် ပိုင်ဆိုင်ထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးသည် ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် (equity swap) ကို ချုပ်ဆိုနိုင်သည်။ ထိုစာချုပ်အရ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် ရှယ်ယာမှရရှိသော စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ်များကို စာချုပ်ဖက်ထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးပြီး ယင်းအစား ဆိုနီယာ (SONIA) ကဲ့သို့သော ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အတိုးနှုန်း (financing rate) ကို ရယူမည် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူသည် အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် (Capital Gains Tax) ကျသင့်စေမည့် တရားဝင် ပိုင်ဆိုင်မှုလွှဲပြောင်းခြင်းကို ဥပဒေနှင့်အညီ ရွှေ့ဆိုင်းထားနိုင်ပြီး ပိုင်ဆိုင်မှု၏ တန်ဖိုး ကိုမူ ငွေသားအဖြစ် ဖော်ဆောင်အသုံးပြုနိုင်မည် (monetize) ဖြစ်သည်။ == ဈေးကွက် အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (Market Classification) == ဆင်းသက်စာချုပ်များကို အဓိက ဈေးကွက်နေရာ နှစ်ခုမှတစ်ဆင့် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ကြသည်။ * '''ပြင်ပဈေးကွက် (Over-the-Counter သို့မဟုတ် OTC)''' - ၎င်းသည် အဖွဲ့အစည်းများ (institutions) အကြား တိုက်ရိုက် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သော၊ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် (bilateral) သီးသန့်ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုသည့် (privately negotiated) စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်၏ အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ (global market's notional value) အများစုသည် OTC ဆင်းသက်စာချုပ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် စံသတ်မှတ်ချက်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းထက် မိမိတို့ စိတ်ကြိုက် ပြင်ဆင်ချုပ်ဆိုလေ့ရှိသောကြောင့် စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် (counterparty credit risk) ပိုမိုမြင့်မားလေ့ရှိသည်။ ဤအန္တရာယ်မှာ စာချုပ်ပါ ဝတ္တရားများကို တစ်ဖက်ဖက်မှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ (default) ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ (Exchange-Traded Derivatives သို့မဟုတ် ETD)''' - ၎င်းတို့သည် စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့် (futures) သို့မဟုတ် ရွေးချယ်ခွင့် (options) အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်သည့် စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ETD များတွင် အရောင်းအဝယ် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် ကြားခံစာချုပ်ဖက် (intermediary counterparty) အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးသော ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန (central clearing house) ကို အသုံးပြုကြသည်။ ထိုသို့အသုံးပြုခြင်းဖြင့် စာချုပ်ဖက်တစ်ဦးဦးမှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ (counterparty default risk) ကို ထိရောက်စွာ ချေဖျက်ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> == အဓိက ဆင်းသက်စာချုပ် အမျိုးအစားများ (Primary Instrument Types) == [[File:Chicago bot.jpg|right|250px|thumb| ၁၉၉၃ ခုနှစ် ချီကာဂို ကုန်သွယ်ရေးဘုတ်အဖွဲ့ (Chicago Board of Trade) ၏ အရောင်းအဝယ်ကွင်း (pit) အတွင်းမှ ဆင်းသက်စာချုပ် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သူများ]] ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ ဖွဲ့စည်းပုံများကို ယေဘုယျအားဖြင့် စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (standard contracts) နှင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်အဖြစ် ဖန်တီးထားသော ထုတ်ကုန်များ (securitized products) ဟူ၍ အမျိုးအစား နှစ်ရပ် ခွဲခြားထားသည်။ === စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ (Standard Contracts) === * '''ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ (Forwards)''' - အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို အနာဂတ်ရှိ သတ်မှတ်ရက်တစ်ခုတွင် ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် စိတ်ကြိုက် ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုထားသော သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures)''' - သတ်မှတ်ထားသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ပြီး နေ့စဉ် စာရင်းရှင်းလင်းမှုပြုလုပ်သော စံသတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီသည့် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ (Options)''' - ဝယ်ယူသူအား အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုကို သတ်မှတ်ထားသောရက်တွင် သို့မဟုတ် ထိုရက်မတိုင်မီ ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း (strike price) ဖြင့် ဝယ်ယူရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးပေးသော စာချုပ်များ ဖြစ်သည်။ ဤစာချုပ်များတွင် ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေးကို ကောလ် (call) ဟုခေါ်ဆိုပြီး ရောင်းချရန် အခွင့်အရေးကို ပွတ်တ် (put) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဝယ်ယူသူအနေဖြင့် ထိုအခွင့်အရေးကို မဖြစ်မနေ အသုံးပြုရန် တာဝန်မရှိပေ။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Swaps)''' - ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ကာလတစ်ခုအတွင်း ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများကို အစဉ်လိုက် ဖလှယ်ရန် သဘောတူညီချက်များ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ခြင်း (interest rate swaps)၊ ငွေကြေး ဖလှယ်ခြင်း (currency swaps) သို့မဟုတ် စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ခြင်း (total return swaps) တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Credit Default Swaps သို့မဟုတ် CDS)''' - ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးမှ ၎င်း၏ ချေးငွေအန္တရာယ်ကို အခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးနှင့် ဖလှယ်ရန် သို့မဟုတ် ချေဖျက်ရန် (offset) ခွင့်ပြုထားသည့် နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြီစားတစ်ဦးမှ ကြွေးမြီပေးဆပ်ရန် ပျက်ကွက်မှုအပေါ် အာမခံထားရှိခြင်းအဖြစ် ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်ပေးသည်။<ref>{{Cite web|url=https://rpc.cfainstitute.org/policy/positions/derivatives|title=Issue Brief: Derivatives|publisher=CFA Institute|date=2019-10-29|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား (Instrument Mechanics) == === ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Futures Contracts) === ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ နှစ်မျိုးစလုံးသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ပိုင်ဆိုင်မှုပစ္စည်းများ၏ ဈေးနှုန်းအတက်အကျ အန္တရာယ်ကို ချေဖျက်ရန် သို့မဟုတ် လက်ခံရယူရန် (assume) လုပ်ဆောင်ကြသည်။ သို့သော် ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရှေ့ပြေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ တင်းကျပ်သော ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းနှစ်ရပ် ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ စာချုပ်များကို စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်းနှင့် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုရှိသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များမှတစ်ဆင့် ဆောင်ရွက်ခြင်း (centralized exchange execution) တို့ ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း (Standardization)''' - စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော (regulated) ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များသည် စာချုပ်တိုင်းအတွက် ပြောင်းလဲ၍မရသော ပုံသေသတ်မှတ်ချက်များကို ပြဋ္ဌာန်းထားကြသည်။ အခြေခံပစ္စည်း၏ အရည်အသွေး၊ အရေအတွက် ယူနစ်၊ ပစ္စည်းပေးအပ်ရမည့် အချိန်ဇယားနှင့် နေရာတို့ကို တင်းကျပ်စွာ သတ်မှတ်ထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် နံပါတ် ၂ အဆင့်ရှိ အဝါရောင်ပြောင်းဖူး အမေရိကန်တင်း (bushel) ၅,၀၀၀ သို့မဟုတ် ဗြိတိသျှပေါင် ၆၂,၅၀၀ ဟု တိကျစွာ သတ်မှတ်ထားခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဈေးကွက်အတွင်း ရှာဖွေဆုံးဖြတ်ရန် ကျန်ရှိနေသော တစ်ခုတည်းသော ကိန်းရှင် (variable) မှာ ဈေးနှုန်းသာ ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့ လုံးဝတူညီနေသည့် သတ်မှတ်ချက်များကြောင့် စာချုပ်များကို အလွယ်တကူ အစားထိုးလဲလှယ်နိုင်ပြီး (fungible) ဈေးကွက်ပါဝင်သူများအနေဖြင့် အခက်အခဲမရှိဘဲ (with minimal transactional friction) အရောင်းအဝယ် စတင်ခြင်း (open)၊ ချေဖျက်ခြင်း သို့မဟုတ် လွှဲပြောင်းခြင်းများကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း (Central Counterparty Clearing သို့မဟုတ် CCP)''' - အရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုတွင် ကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်တစ်ခု ကိုက်ညီသွားသောအခါ (matched) ဒိုင်၏ စာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာနသည် နှစ်ဖက်အကြားသို့ ဝင်ရောက်လာသည်။ ထို့နောက် ရောင်းချသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ဝယ်ယူသူအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဝယ်ယူသူတိုင်းအတွက် တရားဝင် ရောင်းချသူအဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို ဘဏ္ဍာရေး ဥပဒေအရ စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း (novation) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤသို့ ဗဟိုမှ အာမခံပေးခြင်းကြောင့် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ချုပ်ဆိုရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေများကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်ပြီး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သူများ၏ မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း လျှို့ဝှက်ထားနိုင်သည်။ စံသတ်မှတ်ချက်များနှင့် ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ ကင်းစင်မှုတို့ ပေါင်းစပ်သွားသောအခါ ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု (market liquidity) အားကောင်းလာစေသည်။ ထို့ကြောင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များသည် ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း (price discovery) အတွက် အဓိက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ယန္တရားဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cmegroup.com/education/courses/introduction-to-futures/definition-of-a-futures-contract|title=Definition of a Futures Contract|website=CME Group|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား သို့မဟုတ် အလုပ်ချိန်ပြင်ပ ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း (Empirical Mechanism / Off-Hours Price Discovery)''' - စံသတ်မှတ်ထားသော ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် အီလက်ထရောနစ် စနစ်ဖြင့် ၂၄ နာရီနီးပါး အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သောကြောင့် ပုံမှန် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များ ပိတ်ထားချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မက်ခရိုစီးပွားရေးနှင့် ပထဝီနိုင်ငံရေး တုန်လှုပ်မှုများ (geopolitical shocks) ကို လက်ခံတုံ့ပြန်နိုင်သည် (absorb)။ ဥပမာအားဖြင့် ပင်လယ်ရေကြောင်း ရေနံစိမ်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် ကမ္ဘာ့အရေးပါသော ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို ပိတ်ဆို့နိုင်ခြေရှိသည်ဟူသော သတင်းများ ဇွန်လ ၂၁ ရက် ၂၀၂၆ တနင်္ဂနွေပိတ်ရက်တွင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ တနင်္ဂနွေနေ့ ညနေ ၆ နာရီ (EST) အချိန်တွင် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်များ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ရေနံ ထောက်ပံ့မှုပြတ်တောက်နိုင်ခြေ (supply risk)ကို ဈေးနှုန်းများတွင် ချက်ချင်းထည့်သွင်း တွက်ချက်ခဲ့ကြသည်။ အနောက်တက္ကဆက် ကြားခံ ရေနံစိမ်း (West Texas Intermediate သို့မဟုတ် WTI) ၏ ဆက်တိုက် ကြိုပွိုင့် (continuous futures) ဈေးနှုန်းများသည် ၂.၇ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ကာ တစ်စည်လျှင် ၇၈ ဒေါ်လာအထိ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် S&P 500 နှင့် Nasdaq 100 ကဲ့သို့သော ကျယ်ပြန့်သည့် [[အစုရှယ်ယာ]] အညွှန်းကိန်း ကြိုပွိုင့်များသည် သုညဒသမ ၃ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် သုညဒသမ ၄ ရာခိုင်နှုန်း အသီးသီး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ တနင်္လာနေ့နံနက်ပိုင်း [[အစုရှယ်ယာ]]ဈေးကွက်များ မဖွင့်လှစ်မီ နာရီပေါင်းများစွာ အလိုကတည်းကပင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း အမျိုးအစားစုံလင်စွာ၌ စွန့်စားရနိုင်ခြေကို ရှောင်ရှားလိုသည့် (risk-off) ဈေးနှုန်းအသစ် သတ်မှတ်မှုများ ချက်ချင်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.barrons.com/articles/stock-futures-oil-trading-sunday-a0a615fa|title=Market News: Futures Fall, Oil Jumps|work=Barron's|access-date=2026-06-22}}</ref> === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ (Perpetual Futures သို့မဟုတ် Perpetual Swaps) === အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ် (Perpetual future) ကို အရပ်သုံးစကားဖြင့် ပါပ် (perp) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းသည် စံသတ်မှတ်ချက်မရှိသော သို့မဟုတ် သီးခြားအရောင်းအဝယ်ဒိုင်တစ်ခုအပေါ်သာ မူတည်သော ဆင်းသက်စာချုပ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါစာချုပ်သည် အခြေခံပစ္စည်းတစ်ခုအပေါ် လဲဗရိတ်ချ် (leverage) အသုံးပြု၍ လားရာခန့်မှန်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (directional exposure) ကို ပေးစွမ်းနိုင်ပြီး သတ်မှတ်ထားသော သက်တမ်းကုန်ဆုံးရက် မရှိပေ။ ဤစာချုပ်အမျိုးအစားသည် ဒစ်ဂျစ်တယ်ပစ္စည်းများ (digital assets) ဖြစ်သော ခရစ်ပတိုငွေကြေး (cryptocurrency) ဈေးကွက်များတွင် ပထမဆုံး ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏသည် လက်ငင်းဈေးကွက် (spot market) ၏ အရောင်းအဝယ်ပမာဏထက် အဆပေါင်းများစွာ သာလွန်လေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရန်ပုံငွေနှုန်းထား ယန္တရား (The Funding Rate Mechanism)''' - အမြဲတမ်းစာချုပ်များသည် မည်သည့်အခါမျှ သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်းမရှိသလို ပစ္စည်းအမှန်တကယ် ပေးအပ်ရန်လည်း မလိုပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်၏ ဈေးနှုန်းကို အခြေခံပစ္စည်း၏ လက်ငင်းပေါက်ဈေးနှင့် ထပ်တူကျစေရန်အတွက် ရန်ပုံငွေနှုန်းထား (funding rate) ဟုခေါ်သော အလိုအလျောက် အချိန်မှန် ငွေပေးချေမှုစနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးထက် ပိုမိုမြင့်မားနေပါက ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားသူများ (long position holders) သည် ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားသူများ (short position holders) ထံသို့ ရာခိုင်နှုန်းတစ်ခုဖြင့် အခကြေးငွေ ပေးဆောင်ရသည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် လက်ငင်းဈေးကွက်ပေါက်ဈေးအောက် လျော့နည်းနေပါက (trades at a discount) ရောင်းချထားသူများက ဝယ်ယူထားသူများကို ပြန်လည်ပေးဆောင်ရသည်။ <ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရာ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက် (Comparison to Traditional Swaps)''' - ဖွဲ့စည်းပုံအရ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များသည် ရိုးရာ စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Total Return Swaps သို့မဟုတ် TRS) ၏ လုပ်ဆောင်မှုများနှင့် ဆင်တူကြသည်။ ဤဖွဲ့စည်းပုံ နှစ်မျိုးစလုံးတွင် စာချုပ်ဖက်များသည် အခြေခံပစ္စည်းကို အမှန်တကယ် မပိုင်ဆိုင်ဘဲ ၎င်း၏ တန်ဖိုးတက်လာမှု (capital appreciation) သို့မဟုတ် ကျဆင်းမှု (depreciation) အပေါ် ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုနည်းလမ်းဖြင့် အကျိုးအမြတ် ရယူနိုင်သည်။ သို့သော် TRS သည် များသောအားဖြင့် အဖွဲ့အစည်းများအကြား ပြင်ပဈေးကွက် (OTC) တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ် (bilateral agreement) ဖြစ်သည်။ အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များမှာမူ မြင့်မားသော လဲဗရိတ်ချ်ကို ပေးစွမ်းနိုင်ရန်နှင့် ရိုးရှင်းသော လားရာခန့်မှန်းမှု ယန္တရားများ ပါဝင်စေရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည့် အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များတွင် ရောင်းဝယ်သော ဘဏ္ဍာရေးထုတ်ကုန်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite news|last=Light|first=Joe|title=Will Crypto Intrude on Financial Exchanges’ Business? The Panic is Premature|work=Barron's|date=2026-06-08|access-date=2026-06-22}}</ref> === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Interest Rate Swaps သို့မဟုတ် IRS) === အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Interest rate swap သို့မဟုတ် IRS) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ (notional principal) အပေါ် အခြေခံ၍ အနာဂတ်တွင် ပေးချေရမည့် အတိုးငွေများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ရန် သဘောတူကြသည်။ ပုံသေဝင်ငွေရ ဈေးကွက်များတွင် အဖွဲ့အစည်းကြီးများသည် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိက ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ကြွေးမြီ သက်တမ်း(asset-liability duration) များကို စီမံခန့်ခွဲရန်၊ ငွေကြေးမူဝါဒများနှင့် ပတ်သက်၍ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားရန်နှင့် အတိုးနှုန်း မတည်ငြိမ်မှု (interest rate volatility) များကို အကာအကွယ်ယူရန်အတွက် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ရိုးရှင်းသော ဖွဲ့စည်းပုံ (The "Plain Vanilla" Structure)''' - အသုံးအများဆုံး ပုံစံမှာ ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating swap) ဖြစ်သည်။ ဤအစီအစဉ်တွင် စာချုပ်ဖက် က (Counterparty A) သည် စာချုပ်ဖက် ခ (Counterparty B) သို့ ပုံသေအတိုးနှုန်း တစ်ခုကို ပေးချေရန် သဘောတူပြီး ယင်းအစား အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း (floating interest rate) ကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် စာချုပ်ဖက် ခ သည် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ပေးချေပြီး ပုံသေအတိုးနှုန်းကို လက်ခံရယူမည် ဖြစ်သည်။ အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏသည် အမည်ခံ (purely notional) သာဖြစ်ပြီး မည်သည့်အခါမျှ အမှန်တကယ် ဖလှယ်မည်မဟုတ်ပေ။ ထို့ကြောင့် စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေပေးချေရမည့် ရက်ရောက်တိုင်း မိမိတို့ ပေးချေရမည့် တာဝန်နှစ်ရပ်အကြား ကွာဟချက်ကို တွက်ချက်ကာ အသားတင် ကွာဟသည့် ငွေသားပမာဏ (net cash differential) ကိုသာ ရှင်းလင်းပေးချေကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ (Reference Benchmarks)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခုရှိ အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းအပိုင်းကို တက်ကြွစွာ ပြောင်းလဲနေသော ရေတိုဈေးကွက် စံသတ်မှတ်ချက်တစ်ခုနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ လန်ဒန် ဘဏ်အချင်းချင်း အတိုးနှုန်း (London Interbank Offered Rate သို့မဟုတ် LIBOR) ကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အသုံးပြုမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီးနောက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် အာမခံထားသော ညအိပ် ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု နှုန်းထား (Secured Overnight Financing Rate သို့မဟုတ် SOFR) ကို အဓိက မှီငြမ်းလာကြသည်။ ၎င်းသည် အမေရိကန် ငွေတိုက်စာချုပ်များကို အာမခံအဖြစ်ထားရှိကာ ညတွင်းချင်း ငွေချေးယူရာတွင် ကုန်ကျစရိတ် (cost of borrowing cash overnight collateralized) ကို ကျယ်ပြန့်စွာ တိုင်းတာထားသော နှုန်းထားဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုများ (Structural Variations)''' - ရိုးရှင်းသော ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များသည် ဈေးကွက် အရောင်းအဝယ်ပမာဏ၏ အများစုကို နေရာယူထားသော်လည်း အခြားသော ပြင်ပဈေးကွက် ဖလှယ်ရေးပုံစံများလည်း ရှိသေးသည်။ ၎င်းတို့တွင် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းတစ်ခုနှင့် အခြားသော အပြောင်းအလဲရှိသည့် အတိုးနှုန်းတစ်ခုကို ဖလှယ်သော အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (basis swaps) နှင့် နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (cross-currency interest rate swaps) တို့ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref> === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ (Currency Swaps) === ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ် (Currency swap သို့မဟုတ် cross-currency swap) သည် ပြင်ပဈေးကွက်တွင် ချုပ်ဆိုသော ဆင်းသက်စာချုပ် သဘောတူညီချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စာချုပ်ဖက် နှစ်ဦးသည် ငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် ချေးယူထားသော ငွေရင်းပမာဏနှင့် ၎င်း၏ အတိုးများကို အခြားငွေကြေးတစ်မျိုးဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော တူညီသည့် ငွေရင်းနှင့် အတိုးများဖြင့် အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏကိုသာ အသုံးပြုသော ပုံမှန် အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များနှင့် မတူညီဘဲ ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တွင် အခြေခံ ငွေရင်းပမာဏကို အမှန်တကယ် လွှဲပြောင်းပေးရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.pimco.com/us/en/resources/education/understanding-interest-rate-swaps|title=Understanding Interest Rate Swaps|publisher=[[Pimco|PIMCO]]|access-date=2026-06-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> စံသတ်မှတ်ထားသော ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်တစ်ခု၏ လုပ်ငန်းစဉ် အဆင့်ဆင့်ကို အောက်ပါ သီးခြားအဆင့် သုံးဆင့်ဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။ * '''စတင်ခြင်း (Inception)''' - စာချုပ်ဖက်များသည် အဆိုပါအချိန်၌ ပေါက်ဈေးရှိနေသော လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း (spot exchange rate) အတိုင်း တူညီသော ငွေရင်းပမာဏများကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကာလ (The Tenor / Term)''' - စာချုပ် သက်တမ်းတစ်လျှောက်လုံးတွင် နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးသည် မိမိတို့ လက်ခံရရှိထားသော ငွေရင်းပမာဏအပေါ် ကျသင့်သည့် အတိုးငွေများကို အချိန်မှန် ပေးချေရသည်။ ဤအတိုးငွေပေးချေမှုများကို ပုံသေနှင့် ပုံသေ ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-fixed)၊ ပုံသေနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုး ဖလှယ်ခြင်း (fixed-for-floating) သို့မဟုတ် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးအချင်းချင်း ဖလှယ်ခြင်း (floating-for-floating) စသည်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း (Maturity)''' - ဖလှယ်ရေးစာချုပ် သက်တမ်းကုန်ဆုံးသွားသောအခါ စာချုပ်ဖက်များသည် ငွေရင်းပမာဏများကို မူလပိုင်ရှင်များထံသို့ ပြန်လည်ပေးအပ် ဖလှယ်ကြသည်။ ဤနောက်ဆုံး ပြန်လည်ဖလှယ်ခြင်းကို အဆိုပါအချိန်ရှိ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် စာချုပ်စတင်ချုပ်ဆိုစဉ်ကတည်းက သဘောတူညီထားခဲ့သော ကြိုတင်သတ်မှတ်နှုန်းထား (locked-in forward rate) (များသောအားဖြင့် မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်း) ဖြင့်ဖြစ်စေ ဆောင်ရွက်ကြသည်။ မူလ လက်ငင်းငွေလဲလှယ်နှုန်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် ကြွေးမြီသက်တမ်းတစ်လျှောက် နိုင်ငံခြားငွေလဲလှယ်ရာတွင် ကြုံတွေ့ရမည့် အန္တရာယ်များမှ နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးကို အပြည့်အဝ အကာအကွယ် ပေးနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> * '''စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်း (Economic Rationale)''' - နိုင်ငံတကာ ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများသည် ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များကို အဓိကအားဖြင့် နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် (comparative borrowing advantage) ရရှိရန် အသုံးပြုကြသည်။ နိုင်ငံခြားဈေးကွက်တွင် ငွေကြေးစာချုပ်များ တိုက်ရိုက်ထုတ်ဝေပြီး ချေးယူခြင်းထက် ပိုမိုသက်သာသော အတိုးနှုန်းဖြင့် ချေးငွေရယူရန်အတွက် ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ် မိမိတို့၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (balance sheet) တွင် နိုင်ငံခြားငွေကြေးဖြင့် ပေးဆပ်ရန်ရှိသော ကြွေးမြီများ (foreign currency liabilities) ကို အကာအကွယ်ယူရန် ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.accaglobal.com/my/en/student/exam-support-resources/professional-exams-study-resources/p4/technical-articles/currency-swaps.html|title=Currency swaps|publisher=[[Association of Chartered Certified Accountants|ACCA Global]]|access-date=2026-06-22}}</ref> == ဝေါဟာရအဘိဓာန် (Glossary) == <div style="column-count: 2; -moz-column-count: 2; -webkit-column-count: 2;"> * Arbitrage = ဈေးကွာဟချက်ကို အမြတ်ထုတ်ခြင်း * Asset-liability duration = ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ကြွေးမြီ သက်တမ်း * Basis swaps = အခြေခံ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Benchmark = စံသတ်မှတ်ချက် * Bilateral = နှစ်ဦးနှစ်ဖက် * Bounded trading ranges = သတ်မှတ်ထားသော ဈေးနှုန်းအတက်အကျ နယ်ပယ်များ * Bushel = အမေရိကန်တင်း (အခြင်အတွယ်ယူနစ်) * Call = ကောလ် (ဝယ်ယူရန် အခွင့်အရေး) * Capital appreciation = တန်ဖိုးတက်လာမှု * Capital Efficiency = အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း * Capital Gains Tax = အရင်းအနှီးတိုးပွားမှုအပေါ် ကောက်ခံသော အခွန် * Cash flows = ငွေကြေးစီးဆင်းမှုများ * Central Counterparty Clearing (CCP) = ဗဟို ကြားခံစာချုပ်ဖက်မှ စာရင်းရှင်းလင်းပေးခြင်း * Central clearing house = ဗဟိုစာရင်းရှင်းလင်းရေးဌာန * Centralized exchange execution = ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုရှိသော အရောင်းအဝယ်ဒိုင်များမှတစ်ဆင့် ဆောင်ရွက်ခြင်း * Collateralized borrowing cost = အာမခံထားရှိကာ ငွေချေးယူရာတွင် ကုန်ကျစရိတ် * Commodities = ကုန်စည်များ * Comparative borrowing advantage = နှိုင်းယှဉ်ချေးငွေ အကျိုးအမြတ် * Contingent Payoffs = အခြေအနေပေးမှ ရရှိမည့် အကျိုးအမြတ် * Continuous futures = ဆက်တိုက် ကြိုပွိုင့် * Counterparty = စာချုပ်ဖက် * Counterparty credit risk = စာချုပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ချေးငွေအန္တရာယ် * Counterparty default risk = စာချုပ်ဖက်တစ်ဦးဦးမှ ပျက်ကွက်နိုင်ခြေ * Credit Default Swaps (CDS) = ကြွေးမြီပျက်ကွက်မှု အကာအကွယ်ယူ ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Cross-currency interest rate swaps = နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးများအကြား အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Cross-currency swap = ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ် * Cryptocurrency = ခရစ်ပတိုငွေကြေး * Currency swaps = ငွေကြေး ဖလှယ်ခြင်း / ငွေကြေး ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Customised return profiles = မိမိစိတ်ကြိုက် အကျိုးအမြတ်ပုံစံများ * Default = ပျက်ကွက်မှု (ကြွေးမြီ သို့မဟုတ် တာဝန်) * Depreciation = တန်ဖိုးကျဆင်းမှု * Derivative = ဆင်းသက်စာချုပ် * Directional exposure = လားရာခန့်မှန်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု * Directional speculation = လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း * Economic Rationale = စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်း * Empirical Mechanism = လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား * Equities = [[အစုရှယ်ယာ|အစုရှယ်ယာများ]] * Equity swap = ရှယ်ယာ အကျိုးအမြတ် ဖလှယ်သည့် စာချုပ် * Exchange-Traded Derivatives (ETD) = ဒိုင်ဖွင့် အရောင်းအဝယ်ပြုသော ဆင်းသက်စာချုပ်များ * Financial derivative = ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ် * Financing rate = ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အတိုးနှုန်း * Fixed-for-fixed = ပုံသေနှင့် ပုံသေ ဖလှယ်ခြင်း * Fixed-for-floating swap = ပုံသေအတိုးနှုန်းနှင့် အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်းကို ဖလှယ်ခြင်း * Fixed-income instruments = ပုံသေဝင်ငွေရ ငွေကြေးစာချုပ်များ * Floating interest rate = အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးနှုန်း * Floating-for-floating = အပြောင်းအလဲရှိသော အတိုးအချင်းချင်း ဖလှယ်ခြင်း * Foreign currency liabilities = နိုင်ငံခြားငွေကြေးဖြင့် ပေးဆပ်ရန်ရှိသော ကြွေးမြီများ * Forwards = ရှေ့ပြေးစာချုပ်များ * Funding rate = ရန်ပုံငွေနှုန်းထား * Fungible = အလွယ်တကူ အစားထိုးလဲလှယ်နိုင်သော * Futures = ကြိုပွိုင့် / ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Geopolitical shocks = ပထဝီနိုင်ငံရေး တုန်လှုပ်မှုများ * Hedging = ဟက်ဂျ်လုပ်ခြင်း (စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း) * Highly correlated asset = အလွန်ဆက်စပ်မှုရှိသော ပစ္စည်း * Identical = တစ်ထပ်တည်းတူညီသော * Illiquid = ငွေပေါ်လွယ်မှုမရှိသော * Index / Indices = အညွှန်းကိန်း / အညွှန်းကိန်းများ * Institutions = အဖွဲ့အစည်းများ * Instrument Mechanics = ဆင်းသက်စာချုပ်များ၏ လုပ်ဆောင်မှု ယန္တရား * Intermediary counterparty = ကြားခံစာချုပ်ဖက် * Interest rate swaps (IRS) = အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ခြင်း / အတိုးနှုန်း ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Interest rate volatility = အတိုးနှုန်း မတည်ငြိမ်မှု * Intrinsic value = ပင်ကိုတန်ဖိုး * Leverage = လဲဗရိတ်ချ် (အရင်းအနှီး အသုံးချနိုင်စွမ်း) * Locked-in forward rate = ကြိုတင်သတ်မှတ်နှုန်းထား * Long position holders = ဈေးတက်မည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ဝယ်ယူထားသူများ * Magnified gains or losses = ပိုမိုကြီးမားစွာ ဖြစ်ပေါ်စေသော အမြတ် သို့မဟုတ် အရှုံး * Margin = အာမခံကြေး * Market Classification = ဈေးကွက် အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း * Market impacts = ဈေးကွက်အပေါ် ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုများ * Market liquidity = ဈေးကွက်အတွင်း ငွေပေါ်လွယ်မှု * Market participants = ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ * Maturity = သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း * Mispricing = ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ချက် ခေတ္တလွဲမှားနေမှု * Monetize = ငွေသားအဖြစ် ဖော်ဆောင်အသုံးပြုသည် * Net cash differential = အသားတင် ကွာဟသည့် ငွေသားပမာဏ * Notional financial position = အမည်ခံ ဘဏ္ဍာရေးပမာဏ * Notional principal = အမည်ခံ ငွေရင်းပမာဏ * Novation = စာချုပ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း * Offset = ချေဖျက်သည် * Optionality = ရွေးချယ်နိုင်ခွင့် * Options = ရွေးချယ်ခွင့်စာချုပ်များ * Over-the-Counter (OTC) = ပြင်ပဈေးကွက် * Perpetual Futures / Perpetual Swaps = အမြဲတမ်း ကြိုပွိုင့်စာချုပ်များ * Physical securities = ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ ငွေကြေးစာချုပ်များ * Portfolio allocations = ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အချိုးအစားများ * Price discovery = ဈေးနှုန်းရှာဖွေခြင်း * Price exposure = ဈေးကွက်အတက်အကျကြောင့် ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ * Price trajectories / directions = ဈေးနှုန်းသွားမည့် လမ်းကြောင်းများ * Primary Instrument Types = အဓိက ဆင်းသက်စာချုပ် အမျိုးအစားများ * Privately negotiated = သီးသန့်ညှိနှိုင်းချုပ်ဆိုသည့် * Put = ပွတ်တ် (ရောင်းချရန် အခွင့်အရေး) * Reference Benchmarks = စံသတ်မှတ်ချက် အညွှန်းကိန်းများ * Regulated = စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသော * Risk mitigation = စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျှော့ချခြင်း / စွန့်စားရနိုင်ခြေ လျော့ပါးစေခြင်း * Risk-off = စွန့်စားရနိုင်ခြေကို ရှောင်ရှားလိုသည့် * Securitized products = ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်အဖြစ် ဖန်တီးထားသော ထုတ်ကုန်များ * Settlement delays = ငွေပေးချေမှု နှောင့်နှေးကြန့်ကြာမှုများ * Short position holders = ဈေးကျမည်ဟု ခန့်မှန်း၍ ရောင်းချထားသူများ * Speculation = ဈေးကစားခြင်း * Spot exchange rate = လက်ငင်း ငွေလဲလှယ်နှုန်း * Spot market = လက်ငင်းဈေးကွက် * Spread costs = ဈေးနှုန်းကွာဟမှု ကုန်ကျစရိတ်များ * Standard contracts = စံသတ်မှတ်စာချုပ်များ * Standardization = စံသတ်မှတ်ချက်ထားရှိခြင်း * Statutory liabilities = ဥပဒေအရ ပေးဆောင်ရမည့် အခွန်ဝတ္တရားများ * Strike price = ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဈေးနှုန်း * Structural Variations = ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုများ * Supply risk = ထောက်ပံ့မှုပြတ်တောက်နိုင်ခြေ * Swaps = ဖလှယ်ရေးစာချုပ်များ * Synthetic Exposure = ပေါင်းစပ် ဖန်တီးထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု * Tax Optimization = အခွန်သက်သာစေရန် စီမံခြင်း * Tenor / Term = သက်တမ်းကာလ * Total return swaps = စုစုပေါင်းအကျိုးအမြတ် ဖလှယ်ခြင်း * Transition Management = ကူးပြောင်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်း * Underlying asset = အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း / အခြေခံပစ္စည်း * Variable = ကိန်းရှင် * Volatility swings = ဈေးကွက် မငြိမ်မသက်ဖြစ်မှုများ * Weather derivatives = ရာသီဥတု ဆင်းသက်စာချုပ်များ </div> == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:ဘဏ္ဍာရေး]] om26pj20340b8g5liw28ic9mapop2bn ဆင်ဖြူရှင်ဘုရား 0 288460 1040415 1040331 2026-06-23T16:09:28Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* အကြောင်းအရာ */ 1040415 wikitext text/x-wiki '''ဆင်ဖြူရှင်ဘုရား''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်ဦးခရိုင်]]၊ [[မင်းနန်သူရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်|မင်းနန်သူရွာ]]၏ မြောက်ဘက်တွင်တည်ရှိသည်။ စေတီပုထိုးအမှတ် - ၆၉၇ ဖြစ်သည်။<ref name="bgn">https://baganmyanmar.net/sinphyushin-temple.htm</ref> ==အကြောင်းအရာ== ကွမ်းတောင်ပေါက်ဂူ အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|ပင်းယဆင်ဖြူရှင် ဘုရင်သီဟသူ]]က တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယပုံစံ ဂူဘုရားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အတွင်းပိုင်းတွင် ရှေးခေတ်မုဒြာဟန်ပန်းချီများကို တွေ့နိုင်သည်။ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသူ၊ ဘုရားနှင့် ဘုရားနယ်မြေတို့နှင့်ပတ်သက်သည်များကို ရေထိုးထားသည့် ကျောက်စာ ငါးခု ရှိသည်။<ref name="bgn"/> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ]] mts5xf1yomwz0zky7w0rf962amtkugo အံရီ လွီ လ ရှာတလျေ 0 288472 1040370 2026-06-23T12:05:35Z Kaday Han Thaw 122086 [[အံရီ လွီ လ ရှာတလျေ]] စာမျက်နှာကို [[အံရီ လွီ လ’ရှာတလျေ]] သို့ Kaday Han Thawက ရွှေ့ခဲ့သည် 1040370 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အံရီ လွီ လ’ရှာတလျေ]] sfhhf9ln43c57x2yora867ocbbth46d အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MisterSceptical 3 288473 1040375 2026-06-23T12:57:08Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040375 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် MisterSceptical ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၅၇၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) jbgrh79uxw59fjfxcqqlas1niutdiq1 အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Hsu yati htet 10813 3 288474 1040376 2026-06-23T12:57:18Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040376 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Hsu yati htet 10813 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၅၇၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) lfiyqwh3vzan08j7svqiq0kxtdgnftz အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Elxanor4 v41culian 3 288475 1040381 2026-06-23T13:57:28Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040381 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Elxanor4 v41culian ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၇၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 4i1s08jwnom37otqk0bxhx86x5vw663 အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Fedir Smetana 3 288476 1040382 2026-06-23T13:57:38Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040382 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Fedir Smetana ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၇၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) tl1cnnhmc9nfgpg21roek6o3w7plcmb အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ 0 288477 1040395 2026-06-23T14:55:53Z Mkant00 135890 "[[:en:Special:Redirect/revision/1335558360|Category of abelian groups]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1040395 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် '''Ab''' ဟု သင်္ကေတပြုထားသော အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ (category of abelian groups) သည် အဘီလီယန်အုပ်စုများကို လေ့လာရာတွင် တွေ့ရှိရသော အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများကို လွှမ်းခြုံပေးထားသည့် သရုပ်မဲ့ တည်ဆောက်ပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီများ]] [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] ai5ug2zaeiou3s27ddpet6dxxqlplw4 1040396 1040395 2026-06-23T14:56:56Z Mkant00 135890 1040396 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် '''Ab''' ဟု သင်္ကေတပြုထားသော အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ (category of abelian groups) သည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများ]]ကို လေ့လာရာတွင် တွေ့ရှိရသော အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများကို လွှမ်းခြုံပေးထားသည့် သရုပ်မဲ့ တည်ဆောက်ပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီ (abelian category) ၏ မူလပုံစံ နမူနာတစ်ခုအနေဖြင့် တည်ရှိသည်။ ဖရွိုက်-မစ်ချယ် ထည့်သွင်းခြင်း သီအိုရမ် (Freyd–Mitchell embedding theorem) အရ သေးငယ်သော အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီတိုင်းကို '''Ab''' အတွင်းသို့ ထည့်သွင်းနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီများ]] [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] kpll9w1f56rlym0ibzoiwwblf0y35i3 1040398 1040396 2026-06-23T14:58:14Z Mkant00 135890 1040398 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် '''Ab''' ဟု သင်္ကေတပြုထားသော အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ (category of abelian groups) သည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများ]]ကို လေ့လာရာတွင် တွေ့ရှိရသော အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများကို လွှမ်းခြုံပေးထားသည့် သရုပ်မဲ့ တည်ဆောက်ပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီ (abelian category) ၏ မူလပုံစံ နမူနာတစ်ခုအနေဖြင့် တည်ရှိသည်။ ဖရွိုက်-မစ်ချယ် ထည့်သွင်းခြင်း သီအိုရမ် (Freyd–Mitchell embedding theorem) အရ သေးငယ်သော အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီတိုင်းကို '''Ab''' အတွင်းသို့ ထည့်သွင်းနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |last=Mac Lane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=5 |edition=2nd |publisher=Springer |date=1998 |isbn=0-387-98403-8 |zbl=0906.18001}} * {{Citation |editor-last1=Pedicchio |editor-first1=Maria Cristina |editor-last2=Tholen |editor-first2=Walter |title=Categorical foundations. Special topics in order, topology, algebra, and sheaf theory |series=Encyclopedia of Mathematics and Its Applications |volume=97 |publisher=Cambridge University Press |date=2004 |isbn=0-521-83414-7 |zbl=1034.18001}} [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီများ]] [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] oenfdu9kjt1c7mlnk1v431nz9ed28yg 1040399 1040398 2026-06-23T15:01:20Z Mkant00 135890 1040399 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် <math>\mathbf{Ab}</math> ဟု သင်္ကေတပြုထားသော အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ (category of abelian groups) သည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများ]]ကို လေ့လာရာတွင် တွေ့ရှိရသော အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများကို လွှမ်းခြုံပေးထားသည့် သရုပ်မဲ့ တည်ဆောက်ပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီ (abelian category) ၏ မူလပုံစံ နမူနာတစ်ခုအနေဖြင့် တည်ရှိသည်။ ဖရွိုက်-မစ်ချယ် ထည့်သွင်းခြင်း သီအိုရမ် (Freyd–Mitchell embedding theorem) အရ သေးငယ်သော အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီတိုင်းကို <math>\mathbf{Ab}</math> အတွင်းသို့ ထည့်သွင်းနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |last=Mac Lane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=5 |edition=2nd |publisher=Springer |date=1998 |isbn=0-387-98403-8 |zbl=0906.18001}} * {{Citation |editor-last1=Pedicchio |editor-first1=Maria Cristina |editor-last2=Tholen |editor-first2=Walter |title=Categorical foundations. Special topics in order, topology, algebra, and sheaf theory |series=Encyclopedia of Mathematics and Its Applications |volume=97 |publisher=Cambridge University Press |date=2004 |isbn=0-521-83414-7 |zbl=1034.18001}} [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီများ]] [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] broyz39zf1m5n150ulwt5on7e2ltfs2 1040400 1040399 2026-06-23T15:05:54Z Mkant00 135890 1040400 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် <math>\mathbf{Ab}</math> ဟု သင်္ကေတပြုထားသော အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ (category of abelian groups) သည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများ]]ကို လေ့လာရာတွင် တွေ့ရှိရသော အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများကို လွှမ်းခြုံပေးထားသည့် သရုပ်မဲ့ တည်ဆောက်ပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီ (abelian category) ၏ မူလပုံစံ နမူနာတစ်ခုအနေဖြင့် တည်ရှိသည်။ ဖရွိုက်-မစ်ချယ် ထည့်သွင်းခြင်း သီအိုရမ် (Freyd–Mitchell embedding theorem) အရ သေးငယ်သော အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီတိုင်းကို <math>\mathbf{Ab}</math> အတွင်းသို့ ထည့်သွင်းနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == === အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ (Category of Abelian Groups) === အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီဆိုသည်မှာ အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသော <math>\mathbf{Ab}</math> ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်သည်။ * ၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများ (objects) သည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများ]] ဖြစ်ကြသည်။ * အရာဝတ္ထုများအကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) သည် [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (group homomorphisms) ဖြစ်ကြသည်။ * ၎င်းသည် အုပ်စုအားလုံးပါဝင်သော [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ|<math>\mathbf{Grp}</math> ကတ်တဂိုရီ]]၏ ပြည့်ဝသော ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> ကတ်တဂိုရီသည် <math>\mathbb{Z}\text{-}\mathbf{Mod}</math> ဟု သင်္ကေတပြုထားသော [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]]အပေါ်အခြေခံသည့် [[မော်ဂျူး|မော်ဂျူးများ]] ကတ်တဂိုရီနှင့် [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း#သဘာဝ_အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_(Natural_Isomorphism)|အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော]] (isomorphic) ဆက်သွယ်ချက် ရှိသည်။ ယင်းအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ကို မေ့လျော့ [[ဖန်တာ]] (forgetful functor) တစ်ခုနှင့် အခြားဖန်တာတစ်ခုတို့က တည်ဆောက်ပေးသည်။ အဆိုပါ မေ့လျော့ ဖန်တာသည် <math>\mathbb{Z}</math>-မော်ဂျူး <math>(M, +, \cdot)</math> တစ်ခုကို ၎င်း၏ အခြေခံ အဘီလီယန်အုပ်စု <math>(M, +)</math> သို့ ပုံဖော်ပေးသည်။ အခြားဖန်တာမှာ အဘီလီယန်အုပ်စု <math>(G, +)</math> တစ်ခုကို စကေလာမြှောက်ခြင်း (scalar multiplication) အား <math>k \cdot g := g^k</math> ဟု သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် <math>\mathbb{Z}</math>-မော်ဂျူးတစ်ခုအဖြစ်သို့ ပုံဖော်ပေးသည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |last=Mac Lane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=5 |edition=2nd |publisher=Springer |date=1998 |isbn=0-387-98403-8 |zbl=0906.18001}} * {{Citation |editor-last1=Pedicchio |editor-first1=Maria Cristina |editor-last2=Tholen |editor-first2=Walter |title=Categorical foundations. Special topics in order, topology, algebra, and sheaf theory |series=Encyclopedia of Mathematics and Its Applications |volume=97 |publisher=Cambridge University Press |date=2004 |isbn=0-521-83414-7 |zbl=1034.18001}} [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီများ]] [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] k6tbkeb4rwseb9i66l81b7fldsqsdni 1040401 1040400 2026-06-23T15:13:15Z Mkant00 135890 1040401 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် <math>\mathbf{Ab}</math> ဟု သင်္ကေတပြုထားသော အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ (category of abelian groups) သည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများ]]ကို လေ့လာရာတွင် တွေ့ရှိရသော အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများကို လွှမ်းခြုံပေးထားသည့် သရုပ်မဲ့ တည်ဆောက်ပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီ (abelian category) ၏ မူလပုံစံ နမူနာတစ်ခုအနေဖြင့် တည်ရှိသည်။ ဖရွိုက်-မစ်ချယ် ထည့်သွင်းခြင်း သီအိုရမ် (Freyd–Mitchell embedding theorem) အရ သေးငယ်သော အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီတိုင်းကို <math>\mathbf{Ab}</math> အတွင်းသို့ ထည့်သွင်းနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == === အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ (Category of Abelian Groups) === အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီဆိုသည်မှာ အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသော <math>\mathbf{Ab}</math> ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်သည်။ * ၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများ (objects) သည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများ]] ဖြစ်ကြသည်။ * အရာဝတ္ထုများအကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) သည် [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (group homomorphisms) ဖြစ်ကြသည်။ * ၎င်းသည် အုပ်စုအားလုံးပါဝင်သော [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ|<math>\mathbf{Grp}</math> ကတ်တဂိုရီ]]၏ ပြည့်ဝသော ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> ကတ်တဂိုရီသည် <math>\mathbb{Z}\text{-}\mathbf{Mod}</math> ဟု သင်္ကေတပြုထားသော [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]]အပေါ်အခြေခံသည့် [[မော်ဂျူး|မော်ဂျူးများ]] ကတ်တဂိုရီနှင့် [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း#သဘာဝ_အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_(Natural_Isomorphism)|အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော]] (isomorphic) ဆက်သွယ်ချက် ရှိသည်။ ယင်းအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ကို မေ့လျော့ [[ဖန်တာ]] (forgetful functor) တစ်ခုနှင့် အခြားဖန်တာတစ်ခုတို့က တည်ဆောက်ပေးသည်။ အဆိုပါ မေ့လျော့ ဖန်တာသည် <math>\mathbb{Z}</math>-မော်ဂျူး <math>(M, +, \cdot)</math> တစ်ခုကို ၎င်း၏ အခြေခံ အဘီလီယန်အုပ်စု <math>(M, +)</math> သို့ ပုံဖော်ပေးသည်။ အခြားဖန်တာမှာ အဘီလီယန်အုပ်စု <math>(G, +)</math> တစ်ခုကို စကေလာမြှောက်ခြင်း (scalar multiplication) အား <math>k \cdot g := g^k</math> ဟု သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် <math>\mathbb{Z}</math>-မော်ဂျူးတစ်ခုအဖြစ်သို့ ပုံဖော်ပေးသည်။ === <math>\mathbf{Ab}</math> အပေါ် ဖြည့်စွက်ထားသော ကတ်တဂိုရီများ (Categories Enriched over Ab) === * <math>\mathbf{Ab}</math> ကတ်တဂိုရီသည် [[မိုနွိုက်ဒယ် ကတ်တဂိုရီ|မိုနွိုက်ဒယ်]] (monoidal) ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းအပေါ်တွင် ဖြည့်စွက်ထားသော တည်ဆောက်ပုံကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ <math>\mathbf{Ab}</math> အပေါ် ဖြည့်စွက်ထားသော ကတ်တဂိုရီများကို အပေါင်းအခြေခံအကြို ကတ်တဂိုရီများ (preadditive categories) ဟု ခေါ်သည်။ == တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းများ (Adjunctions) == * [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုတိုင်း]]ကို ၎င်း၏ အခြေခံ[[အစု]]သို့ သတ်မှတ်ပေးပြီး [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တိုင်း]]ကို အခြေခံ [[ဖန်ရှင်]]အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသော သဘာဝ (natural) မေ့လျော့ [[ဖန်တာ]] <math>U: \mathbf{Ab} \to \mathbf{Set}</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ * ဤဖန်တာသည် [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ#သစ္စာရှိဖန်တာ_(Faithful_functor)|သစ္စာရှိဖန်တာ]] (faithful functor) ဖြစ်သည်။ ဤအချက်က <math>\mathbf{Ab}</math> သည် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီ (concrete category) တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ဆိုလိုသည်။ * အဆိုပါ မေ့လျော့ ဖန်တာတွင် လွတ်လပ်သော ဖန်တာ (free functor) <math>F: \mathbf{Set} \to \mathbf{Ab}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း|ဘယ်တွဲဖက်]] (left adjoint) တစ်ခု ရှိသည်။ ၎င်းဖန်တာသည် ပေးထားသော အစုတစ်ခုအား ထိုအစုကို အခြေအစု (basis) အဖြစ်ယူထားသော လွတ်လပ်သည့် အဘီလီယန်အုပ်စု (free abelian group) နှင့် ဆက်စပ်ပေးသည်။ * မေ့လျော့ ဖန်တာတွင် [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း|ညာတွဲဖက်]] (right adjoint) မရှိပေ။ == ကိုးကား == * {{Citation |last=Mac Lane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=5 |edition=2nd |publisher=Springer |date=1998 |isbn=0-387-98403-8 |zbl=0906.18001}} * {{Citation |editor-last1=Pedicchio |editor-first1=Maria Cristina |editor-last2=Tholen |editor-first2=Walter |title=Categorical foundations. Special topics in order, topology, algebra, and sheaf theory |series=Encyclopedia of Mathematics and Its Applications |volume=97 |publisher=Cambridge University Press |date=2004 |isbn=0-521-83414-7 |zbl=1034.18001}} [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီများ]] [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] o19j2lspoy3hiv9h26hbvf8twix7q02 1040402 1040401 2026-06-23T15:15:59Z Mkant00 135890 1040402 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် <math>\mathbf{Ab}</math> ဟု သင်္ကေတပြုထားသော အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ (category of abelian groups) သည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများ]]ကို လေ့လာရာတွင် တွေ့ရှိရသော အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများကို လွှမ်းခြုံပေးထားသည့် သရုပ်မဲ့ တည်ဆောက်ပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီ (abelian category) ၏ မူလပုံစံ နမူနာတစ်ခုအနေဖြင့် တည်ရှိသည်။ ဖရွိုက်-မစ်ချယ် ထည့်သွင်းခြင်း သီအိုရမ် (Freyd–Mitchell embedding theorem) အရ သေးငယ်သော အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီတိုင်းကို <math>\mathbf{Ab}</math> အတွင်းသို့ ထည့်သွင်းနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == === အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ (Category of Abelian Groups) === အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီဆိုသည်မှာ အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသော <math>\mathbf{Ab}</math> ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်သည်။ * ၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများ (objects) သည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများ]] ဖြစ်ကြသည်။ * အရာဝတ္ထုများအကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) သည် [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (group homomorphisms) ဖြစ်ကြသည်။ * ၎င်းသည် အုပ်စုအားလုံးပါဝင်သော [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ|<math>\mathbf{Grp}</math> ကတ်တဂိုရီ]]၏ ပြည့်ဝသော ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> ကတ်တဂိုရီသည် <math>\mathbb{Z}\text{-}\mathbf{Mod}</math> ဟု သင်္ကေတပြုထားသော [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]]အပေါ်အခြေခံသည့် [[မော်ဂျူး|မော်ဂျူးများ]] ကတ်တဂိုရီနှင့် [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း#သဘာဝ_အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_(Natural_Isomorphism)|အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော]] (isomorphic) ဆက်သွယ်ချက် ရှိသည်။ ယင်းအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ကို မေ့လျော့ [[ဖန်တာ]] (forgetful functor) တစ်ခုနှင့် အခြားဖန်တာတစ်ခုတို့က တည်ဆောက်ပေးသည်။ အဆိုပါ မေ့လျော့ ဖန်တာသည် <math>\mathbb{Z}</math>-မော်ဂျူး <math>(M, +, \cdot)</math> တစ်ခုကို ၎င်း၏ အခြေခံ အဘီလီယန်အုပ်စု <math>(M, +)</math> သို့ ပုံဖော်ပေးသည်။ အခြားဖန်တာမှာ အဘီလီယန်အုပ်စု <math>(G, +)</math> တစ်ခုကို စကေလာမြှောက်ခြင်း (scalar multiplication) အား <math>k \cdot g := g^k</math> ဟု သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် <math>\mathbb{Z}</math>-မော်ဂျူးတစ်ခုအဖြစ်သို့ ပုံဖော်ပေးသည်။ === <math>\mathbf{Ab}</math> အပေါ် ဖြည့်စွက်ထားသော ကတ်တဂိုရီများ (Categories Enriched over Ab) === * <math>\mathbf{Ab}</math> ကတ်တဂိုရီသည် [[မိုနွိုက်ဒယ် ကတ်တဂိုရီ|မိုနွိုက်ဒယ်]] (monoidal) ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းအပေါ်တွင် ဖြည့်စွက်ထားသော တည်ဆောက်ပုံကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ <math>\mathbf{Ab}</math> အပေါ် ဖြည့်စွက်ထားသော ကတ်တဂိုရီများကို အပေါင်းအခြေခံအကြို ကတ်တဂိုရီများ (preadditive categories) ဟု ခေါ်သည်။ == တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းများ (Adjunctions) == * [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုတိုင်း]]ကို ၎င်း၏ အခြေခံ[[အစု]]သို့ သတ်မှတ်ပေးပြီး [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တိုင်း]]ကို အခြေခံ [[ဖန်ရှင်]]အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသော သဘာဝ (natural) မေ့လျော့ [[ဖန်တာ]] <math>U: \mathbf{Ab} \to \mathbf{Set}</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ * ဤဖန်တာသည် [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ#သစ္စာရှိဖန်တာ_(Faithful_functor)|သစ္စာရှိဖန်တာ]] (faithful functor) ဖြစ်သည်။ ဤအချက်က <math>\mathbf{Ab}</math> သည် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီ (concrete category) တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ဆိုလိုသည်။ * အဆိုပါ မေ့လျော့ ဖန်တာတွင် လွတ်လပ်သော ဖန်တာ (free functor) <math>F: \mathbf{Set} \to \mathbf{Ab}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း|ဘယ်တွဲဖက်]] (left adjoint) တစ်ခု ရှိသည်။ ၎င်းဖန်တာသည် ပေးထားသော အစုတစ်ခုအား ထိုအစုကို အခြေအစု (basis) အဖြစ်ယူထားသော လွတ်လပ်သည့် အဘီလီယန်အုပ်စု (free abelian group) နှင့် ဆက်စပ်ပေးသည်။ * မေ့လျော့ ဖန်တာတွင် [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း|ညာတွဲဖက်]] (right adjoint) မရှိပေ။ == အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties of the Category of Abelian Groups) == === ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ (Categorical Properties) === * <math>\mathbf{Ab}</math> သည် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> သည် ပြည့်စုံသော (complete) နှင့် ဒွန်တွဲပြည့်စုံသော (cocomplete) ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်သည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> သည် အပေါင်းအခြေခံအကြို ဖြစ်သည့်အပြင် အပေါင်းအခြေခံ (additive) လည်း ဖြစ်သည်။ [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] နှစ်ခုဖြစ်သော <math>f</math> နှင့် <math>g</math> တို့၏ ပေါင်းလဒ်သည် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေခြင်း (commutativity) ကြောင့် <math>(f+g)(x+y) = f(x+y) + g(x+y) = f(x) + g(x) + f(y) + g(y) = (f+g)(x) + (f+g)(y)</math> ဟု ရရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အဆုံးရှိ [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] အရေအတွက်များ၏ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် (direct sum) သည် ဘိုင်မြှောက်လဒ် (biproduct) တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> သည် အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ကာနယ် (kernel) နှင့် ဒွန်တွဲကာနယ် (cokernel) သဘောတရားများသည် ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ သဘောတရားများနှင့် ထပ်တူကျသည်။ ဤအချက်က [[တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း|တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းများ]] (exact sequences) ကို သဘာဝကျစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်ရန် အထောက်အကူပြုသည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> သည် [[ကိန်းပြည့်]] [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] <math>\mathbb{Z}</math> အပေါ်ရှိ အဘီလီယန်အုပ်စုများ၏ တန်ဆာ မြှောက်လဒ် (tensor product) ဖြစ်သော <math>A \otimes B</math> ကို မိုနွိုက်ဒယ် မြှောက်လဒ် (monoidal product) အဖြစ် အသုံးပြုထားသည့် အပိတ် အချိုးညီ [[မိုနွိုက်ဒယ် ကတ်တဂိုရီ]] (closed symmetric monoidal category) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်အပေါ်တွင်လည်း မိုနွိုက်ဒယ် ကတ်တဂိုရီ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> သည် ဘိုင်မိုနွိုက်ဒယ် ကတ်တဂိုရီ (bimonoidal category) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> သည် ကာတီးရှန်း အပိတ် (Cartesian closed) မဟုတ်ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းတွင် ထပ်ကိန်း အရာဝတ္ထုများ (exponential objects) မရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် သုည အရာဝတ္ထု (zero object) တစ်ခု ပါဝင်သောကြောင့် ၎င်းသည် တိုပို့စ် (topos) တစ်ခု မဟုတ်ပေ။ * <math>\mathbf{Ab}</math> သည် ဂရိုသန်ဒိခ် ကတ်တဂိုရီ (Grothendieck category) တစ်ခု၏ မူလပုံစံ နမူနာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် တိုက်ရိုက် စုဆုံမှတ်များ (direct limits) တွက်ချက်ယူခြင်းသည် [[တိကျသော ဖန်တာ]] (exact functor) တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းတွင် ထုတ်လုပ်ကိန်း (generator) တစ်ခု ပါဝင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |last=Mac Lane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=5 |edition=2nd |publisher=Springer |date=1998 |isbn=0-387-98403-8 |zbl=0906.18001}} * {{Citation |editor-last1=Pedicchio |editor-first1=Maria Cristina |editor-last2=Tholen |editor-first2=Walter |title=Categorical foundations. Special topics in order, topology, algebra, and sheaf theory |series=Encyclopedia of Mathematics and Its Applications |volume=97 |publisher=Cambridge University Press |date=2004 |isbn=0-521-83414-7 |zbl=1034.18001}} [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီများ]] [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] d5ahiz34eyatofiw9vqurlpi8grqnl5 1040403 1040402 2026-06-23T15:17:49Z Mkant00 135890 1040403 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် <math>\mathbf{Ab}</math> ဟု သင်္ကေတပြုထားသော အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ (category of abelian groups) သည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများ]]ကို လေ့လာရာတွင် တွေ့ရှိရသော အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများကို လွှမ်းခြုံပေးထားသည့် သရုပ်မဲ့ တည်ဆောက်ပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီ (abelian category) ၏ မူလပုံစံ နမူနာတစ်ခုအနေဖြင့် တည်ရှိသည်။ ဖရွိုက်-မစ်ချယ် ထည့်သွင်းခြင်း သီအိုရမ် (Freyd–Mitchell embedding theorem) အရ သေးငယ်သော အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီတိုင်းကို <math>\mathbf{Ab}</math> အတွင်းသို့ ထည့်သွင်းနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == === အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ (Category of Abelian Groups) === အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီဆိုသည်မှာ အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသော <math>\mathbf{Ab}</math> ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်သည်။ * ၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများ (objects) သည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများ]] ဖြစ်ကြသည်။ * အရာဝတ္ထုများအကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) သည် [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (group homomorphisms) ဖြစ်ကြသည်။ * ၎င်းသည် အုပ်စုအားလုံးပါဝင်သော [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ|<math>\mathbf{Grp}</math> ကတ်တဂိုရီ]]၏ ပြည့်ဝသော ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> ကတ်တဂိုရီသည် <math>\mathbb{Z}\text{-}\mathbf{Mod}</math> ဟု သင်္ကေတပြုထားသော [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]]အပေါ်အခြေခံသည့် [[မော်ဂျူး|မော်ဂျူးများ]] ကတ်တဂိုရီနှင့် [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း#သဘာဝ_အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_(Natural_Isomorphism)|အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော]] (isomorphic) ဆက်သွယ်ချက် ရှိသည်။ ယင်းအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ကို မေ့လျော့ [[ဖန်တာ]] (forgetful functor) တစ်ခုနှင့် အခြားဖန်တာတစ်ခုတို့က တည်ဆောက်ပေးသည်။ အဆိုပါ မေ့လျော့ ဖန်တာသည် <math>\mathbb{Z}</math>-မော်ဂျူး <math>(M, +, \cdot)</math> တစ်ခုကို ၎င်း၏ အခြေခံ အဘီလီယန်အုပ်စု <math>(M, +)</math> သို့ ပုံဖော်ပေးသည်။ အခြားဖန်တာမှာ အဘီလီယန်အုပ်စု <math>(G, +)</math> တစ်ခုကို စကေလာမြှောက်ခြင်း (scalar multiplication) အား <math>k \cdot g := g^k</math> ဟု သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် <math>\mathbb{Z}</math>-မော်ဂျူးတစ်ခုအဖြစ်သို့ ပုံဖော်ပေးသည်။ === <math>\mathbf{Ab}</math> အပေါ် ဖြည့်စွက်ထားသော ကတ်တဂိုရီများ (Categories Enriched over Ab) === * <math>\mathbf{Ab}</math> ကတ်တဂိုရီသည် [[မိုနွိုက်ဒယ် ကတ်တဂိုရီ|မိုနွိုက်ဒယ်]] (monoidal) ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းအပေါ်တွင် ဖြည့်စွက်ထားသော တည်ဆောက်ပုံကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ <math>\mathbf{Ab}</math> အပေါ် ဖြည့်စွက်ထားသော ကတ်တဂိုရီများကို အပေါင်းအခြေခံအကြို ကတ်တဂိုရီများ (preadditive categories) ဟု ခေါ်သည်။ == တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းများ (Adjunctions) == * [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုတိုင်း]]ကို ၎င်း၏ အခြေခံ[[အစု]]သို့ သတ်မှတ်ပေးပြီး [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တိုင်း]]ကို အခြေခံ [[ဖန်ရှင်]]အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသော သဘာဝ (natural) မေ့လျော့ [[ဖန်တာ]] <math>U: \mathbf{Ab} \to \mathbf{Set}</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ * ဤဖန်တာသည် [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ#သစ္စာရှိဖန်တာ_(Faithful_functor)|သစ္စာရှိဖန်တာ]] (faithful functor) ဖြစ်သည်။ ဤအချက်က <math>\mathbf{Ab}</math> သည် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီ (concrete category) တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ဆိုလိုသည်။ * အဆိုပါ မေ့လျော့ ဖန်တာတွင် လွတ်လပ်သော ဖန်တာ (free functor) <math>F: \mathbf{Set} \to \mathbf{Ab}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း|ဘယ်တွဲဖက်]] (left adjoint) တစ်ခု ရှိသည်။ ၎င်းဖန်တာသည် ပေးထားသော အစုတစ်ခုအား ထိုအစုကို အခြေအစု (basis) အဖြစ်ယူထားသော လွတ်လပ်သည့် အဘီလီယန်အုပ်စု (free abelian group) နှင့် ဆက်စပ်ပေးသည်။ * မေ့လျော့ ဖန်တာတွင် [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း|ညာတွဲဖက်]] (right adjoint) မရှိပေ။ == အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties of the Category of Abelian Groups) == === ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ (Categorical Properties) === * <math>\mathbf{Ab}</math> သည် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> သည် ပြည့်စုံသော (complete) နှင့် ဒွန်တွဲပြည့်စုံသော (cocomplete) ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်သည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> သည် အပေါင်းအခြေခံအကြို ဖြစ်သည့်အပြင် အပေါင်းအခြေခံ (additive) လည်း ဖြစ်သည်။ [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] နှစ်ခုဖြစ်သော <math>f</math> နှင့် <math>g</math> တို့၏ ပေါင်းလဒ်သည် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေခြင်း (commutativity) ကြောင့် <math>(f+g)(x+y) = f(x+y) + g(x+y) = f(x) + g(x) + f(y) + g(y) = (f+g)(x) + (f+g)(y)</math> ဟု ရရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အဆုံးရှိ [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] အရေအတွက်များ၏ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် (direct sum) သည် ဘိုင်မြှောက်လဒ် (biproduct) တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> သည် အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ကာနယ် (kernel) နှင့် ဒွန်တွဲကာနယ် (cokernel) သဘောတရားများသည် ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ သဘောတရားများနှင့် ထပ်တူကျသည်။ ဤအချက်က [[တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း|တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းများ]] (exact sequences) ကို သဘာဝကျစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်ရန် အထောက်အကူပြုသည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> သည် [[ကိန်းပြည့်]] [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] <math>\mathbb{Z}</math> အပေါ်ရှိ အဘီလီယန်အုပ်စုများ၏ တန်ဆာ မြှောက်လဒ် (tensor product) ဖြစ်သော <math>A \otimes B</math> ကို မိုနွိုက်ဒယ် မြှောက်လဒ် (monoidal product) အဖြစ် အသုံးပြုထားသည့် အပိတ် အချိုးညီ [[မိုနွိုက်ဒယ် ကတ်တဂိုရီ]] (closed symmetric monoidal category) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်အပေါ်တွင်လည်း မိုနွိုက်ဒယ် ကတ်တဂိုရီ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> သည် ဘိုင်မိုနွိုက်ဒယ် ကတ်တဂိုရီ (bimonoidal category) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> သည် ကာတီးရှန်း အပိတ် (Cartesian closed) မဟုတ်ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းတွင် ထပ်ကိန်း အရာဝတ္ထုများ (exponential objects) မရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် သုည အရာဝတ္ထု (zero object) တစ်ခု ပါဝင်သောကြောင့် ၎င်းသည် တိုပို့စ် (topos) တစ်ခု မဟုတ်ပေ။ * <math>\mathbf{Ab}</math> သည် ဂရိုသန်ဒိခ် ကတ်တဂိုရီ (Grothendieck category) တစ်ခု၏ မူလပုံစံ နမူနာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် တိုက်ရိုက် စုဆုံမှတ်များ (direct limits) တွက်ချက်ယူခြင်းသည် [[တိကျသော ဖန်တာ]] (exact functor) တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းတွင် ထုတ်လုပ်ကိန်း (generator) တစ်ခု ပါဝင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ === အရာဝတ္ထုများ (Objects) === * <math>\mathbf{Ab}</math> ၏ [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အစ အရာဝတ္ထု]] (initial object)၊ [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု]] (terminal object) နှင့် သုည အရာဝတ္ထုတို့သည် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သည့် အသေးအဖွဲ [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (trivial group) <math>\{0\}</math> ဖြစ်သည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> ၏ အင်ဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုများ (injective objects) သည် စား၍ရသော အုပ်စုများ (divisible groups) သီးသန့်ပင် ဖြစ်ကြသည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> ၏ ပရိုဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုများ (projective objects) သည် လွတ်လပ်သည့် [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများ]] သီးသန့်ပင် ဖြစ်ကြသည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> တွင် ထပ်ကိန်း အရာဝတ္ထုများ မရှိပေ။ * <math>\mathbf{Ab}</math> ၏ ပရိုဂျက်တစ် ထုတ်လုပ်ကိန်း တစ်ခုသည် [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ၏]] အုပ်စု <math>\mathbb{Z}</math> ဖြစ်သည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> ၏ အင်ဂျက်တစ် ဒွန်တွဲထုတ်လုပ်ကိန်း (injective cogenerator) တစ်ခုသည် <math>\mathbb{Q}/\mathbb{Z}</math> ဖြစ်သည်။ === မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms) === * <math>\mathbf{Ab}</math> အတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ (monomorphisms) သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော]] [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] ဖြစ်ကြသည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များ (epimorphisms) သည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်သော]] အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> အတွင်းရှိ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (isomorphisms) သည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော]] အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ === စုဆုံမှတ်များ နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits) === * <math>\mathbf{Ab}</math> အတွင်းရှိ မြှောက်လဒ် (product) သည် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုများ၏]] တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (direct product) ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အခြေခံ[[အစု|အစုများ၏]] [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) ယူခြင်းနှင့် အုပ်စုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများကို သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် (component-wise) ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းလဒ် (coproduct) အား အုပ်စုများ၏ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ * မော်ဖစ်ဇင် <math>f: A \to B</math> တစ်ခု၏ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ကာနယ်သည် အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ကာနယ် <math>K = \{x \in A : f(x) = 0\}</math> နှင့် ပါဝင်မှု [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (inclusion homomorphism) <math>i: K \to A</math> တို့ ပူးပေါင်းထားခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သည်။ * မော်ဖစ်ဇင် <math>f: A \to B</math> တစ်ခု၏ ဒွန်တွဲကာနယ်သည် စားလဒ်အုပ်စု (quotient group) <math>B/f(A)</math> နှင့် သဘာဝ ပရိုဂျက်ရှင်း (natural projection) <math>p: B \to B/f(A)</math> တို့ ပူးပေါင်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ|<math>\mathbf{Grp}</math> ကတ်တဂိုရီ]]နှင့် မတူညီသည်မှာ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]] (image) <math>f(A)</math> သည် မူမှန်[[အုပ်စုပိုင်း]] (normal subgroup) ဖြစ်ကြောင်း သေချာသည့်အတွက် ၎င်းကို <math>\mathbf{Ab}</math> တွင် အမြဲတမ်း ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်နိုင်သည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |last=Mac Lane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=5 |edition=2nd |publisher=Springer |date=1998 |isbn=0-387-98403-8 |zbl=0906.18001}} * {{Citation |editor-last1=Pedicchio |editor-first1=Maria Cristina |editor-last2=Tholen |editor-first2=Walter |title=Categorical foundations. Special topics in order, topology, algebra, and sheaf theory |series=Encyclopedia of Mathematics and Its Applications |volume=97 |publisher=Cambridge University Press |date=2004 |isbn=0-521-83414-7 |zbl=1034.18001}} [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီများ]] [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] felflskc7q9y4swwgcj98tc2ze61bhe 1040503 1040403 2026-06-24T08:27:53Z Mkant00 135890 1040503 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် <math>\mathbf{Ab}</math> ဟု သင်္ကေတပြုထားသော အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ (category of abelian groups) သည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများ]]ကို လေ့လာရာတွင် တွေ့ရှိရသော အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများကို လွှမ်းခြုံပေးထားသည့် သရုပ်မဲ့ တည်ဆောက်ပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီ (abelian category) ၏ မူလပုံစံ နမူနာတစ်ခုအနေဖြင့် တည်ရှိသည်။ ဖရွိုက်-မစ်ချယ် ထည့်သွင်းခြင်း သီအိုရမ် (Freyd–Mitchell embedding theorem) အရ သေးငယ်သော အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီတိုင်းကို <math>\mathbf{Ab}</math> အတွင်းသို့ ထည့်သွင်းနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == === အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ (Category of Abelian Groups) === အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီဆိုသည်မှာ အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသော <math>\mathbf{Ab}</math> ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်သည်။ * ၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများ (objects) သည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများ]] ဖြစ်ကြသည်။ * အရာဝတ္ထုများအကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) သည် [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (group homomorphisms) ဖြစ်ကြသည်။ * ၎င်းသည် အုပ်စုအားလုံးပါဝင်သော [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ|<math>\mathbf{Grp}</math> ကတ်တဂိုရီ]]၏ ပြည့်ဝသော ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> ကတ်တဂိုရီသည် <math>\mathbb{Z}\text{-}\mathbf{Mod}</math> ဟု သင်္ကေတပြုထားသော [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]]အပေါ်အခြေခံသည့် [[မော်ဂျူး|မော်ဂျူးများ]] ကတ်တဂိုရီနှင့် [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း#သဘာဝ_အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_(Natural_Isomorphism)|အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော]] (isomorphic) ဆက်သွယ်ချက် ရှိသည်။ ယင်းအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ကို မေ့လျော့ [[ဖန်တာ]] (forgetful functor) တစ်ခုနှင့် အခြားဖန်တာတစ်ခုတို့က တည်ဆောက်ပေးသည်။ အဆိုပါ မေ့လျော့ ဖန်တာသည် <math>\mathbb{Z}</math>-မော်ဂျူး <math>(M, +, \cdot)</math> တစ်ခုကို ၎င်း၏ အခြေခံ အဘီလီယန်အုပ်စု <math>(M, +)</math> သို့ ပုံဖော်ပေးသည်။ အခြားဖန်တာမှာ အဘီလီယန်အုပ်စု <math>(G, +)</math> တစ်ခုကို စကေလာမြှောက်ခြင်း (scalar multiplication) အား <math>k \cdot g := g^k</math> ဟု သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် <math>\mathbb{Z}</math>-မော်ဂျူးတစ်ခုအဖြစ်သို့ ပုံဖော်ပေးသည်။ === <math>\mathbf{Ab}</math> အပေါ် ဖြည့်စွက်ထားသော ကတ်တဂိုရီများ (Categories Enriched over Ab) === * <math>\mathbf{Ab}</math> ကတ်တဂိုရီသည် [[မိုနွိုက်ဒယ် ကတ်တဂိုရီ|မိုနွိုက်ဒယ်]] (monoidal) ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းအပေါ်တွင် ဖြည့်စွက်ထားသော တည်ဆောက်ပုံကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ <math>\mathbf{Ab}</math> အပေါ် ဖြည့်စွက်ထားသော ကတ်တဂိုရီများကို အပေါင်းအခြေခံအကြို ကတ်တဂိုရီများ (preadditive categories) ဟု ခေါ်သည်။ == တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းများ (Adjunctions) == * [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုတိုင်း]]ကို ၎င်း၏ အခြေခံ[[အစု]]သို့ သတ်မှတ်ပေးပြီး [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တိုင်း]]ကို အခြေခံ [[ဖန်ရှင်]]အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသော သဘာဝကျသော (natural) မေ့လျော့ [[ဖန်တာ]] <math>U: \mathbf{Ab} \to \mathbf{Set}</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ * ဤဖန်တာသည် [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ#သစ္စာရှိဖန်တာ_(Faithful_functor)|သစ္စာရှိဖန်တာ]] (faithful functor) ဖြစ်သည်။ ဤအချက်က <math>\mathbf{Ab}</math> သည် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီ (concrete category) တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ဆိုလိုသည်။ * အဆိုပါ မေ့လျော့ ဖန်တာတွင် လွတ်လပ်သော ဖန်တာ (free functor) <math>F: \mathbf{Set} \to \mathbf{Ab}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း|ဘယ်တွဲဖက်]] (left adjoint) တစ်ခု ရှိသည်။ ၎င်းဖန်တာသည် ပေးထားသော အစုတစ်ခုအား ထိုအစုကို အခြေအစု (basis) အဖြစ်ယူထားသော လွတ်လပ်သည့် အဘီလီယန်အုပ်စု (free abelian group) နှင့် ဆက်စပ်ပေးသည်။ * မေ့လျော့ ဖန်တာတွင် [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း|ညာတွဲဖက်]] (right adjoint) မရှိပေ။ == အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties of the Category of Abelian Groups) == === ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ (Categorical Properties) === * <math>\mathbf{Ab}</math> သည် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> သည် ပြည့်စုံသော (complete) နှင့် ဒွန်တွဲပြည့်စုံသော (cocomplete) ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်သည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> သည် အပေါင်းအခြေခံအကြို ဖြစ်သည့်အပြင် အပေါင်းအခြေခံ (additive) လည်း ဖြစ်သည်။ [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] နှစ်ခုဖြစ်သော <math>f</math> နှင့် <math>g</math> တို့၏ ပေါင်းလဒ်သည် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေခြင်း (commutativity) ကြောင့် <math>(f+g)(x+y) = f(x+y) + g(x+y) = f(x) + g(x) + f(y) + g(y) = (f+g)(x) + (f+g)(y)</math> ဟု ရရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အရေအတွက် အဆုံးရှိသော [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများ၏]] တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် (direct sum) သည် ဘိုင်မြှောက်လဒ် (biproduct) တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> သည် အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ကာနယ် (kernel) နှင့် ဒွန်တွဲကာနယ် (cokernel) သဘောတရားများသည် ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ သဘောတရားများနှင့် ထပ်တူကျသည်။ ဤအချက်က [[တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း|တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းများ]] (exact sequences) ကို သဘာဝကျစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်ရန် အထောက်အကူပြုသည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> သည် [[ကိန်းပြည့်]] [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] <math>\mathbb{Z}</math> အပေါ်ရှိ အဘီလီယန်အုပ်စုများ၏ တန်ဆာ မြှောက်လဒ် (tensor product) ဖြစ်သော <math>A \otimes B</math> ကို မိုနွိုက်ဒယ် မြှောက်လဒ် (monoidal product) အဖြစ် အသုံးပြုထားသည့် အပိတ် အချိုးညီ [[မိုနွိုက်ဒယ် ကတ်တဂိုရီ]] (closed symmetric monoidal category) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်အပေါ်တွင်လည်း မိုနွိုက်ဒယ် ကတ်တဂိုရီ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> သည် ဘိုင်မိုနွိုက်ဒယ် ကတ်တဂိုရီ (bimonoidal category) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> သည် ကာတီးရှန်း အပိတ် (Cartesian closed) မဟုတ်ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းတွင် ထပ်ကိန်း အရာဝတ္ထုများ (exponential objects) မရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် သုည အရာဝတ္ထု (zero object) တစ်ခု ပါဝင်သောကြောင့် ၎င်းသည် တိုပို့စ် (topos) တစ်ခု မဟုတ်ပေ။ * <math>\mathbf{Ab}</math> သည် ဂရိုသန်ဒိခ် ကတ်တဂိုရီ (Grothendieck category) တစ်ခု၏ မူလပုံစံ နမူနာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် တိုက်ရိုက် စုဆုံမှတ်များ (direct limits) တွက်ချက်ယူခြင်းသည် [[တိကျသော ဖန်တာ]] (exact functor) တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းတွင် ထုတ်လုပ်ကိန်း (generator) တစ်ခု ပါဝင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ === အရာဝတ္ထုများ (Objects) === * <math>\mathbf{Ab}</math> ၏ [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အစ အရာဝတ္ထု]] (initial object)၊ [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု]] (terminal object) နှင့် သုည အရာဝတ္ထုတို့သည် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သည့် အသေးအဖွဲ [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (trivial group) <math>\{0\}</math> ဖြစ်သည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> ၏ အင်ဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုများ (injective objects) သည် စား၍ရသော အုပ်စုများ (divisible groups) သီးသန့်ပင် ဖြစ်ကြသည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> ၏ ပရိုဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုများ (projective objects) သည် လွတ်လပ်သည့် [[အဘီလီယန်အုပ်စု|အဘီလီယန်အုပ်စုများ]] သီးသန့်ပင် ဖြစ်ကြသည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> တွင် ထပ်ကိန်း အရာဝတ္ထုများ မရှိပေ။ * <math>\mathbf{Ab}</math> ၏ ပရိုဂျက်တစ် ထုတ်လုပ်ကိန်း တစ်ခုသည် [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ၏]] အုပ်စု <math>\mathbb{Z}</math> ဖြစ်သည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> ၏ အင်ဂျက်တစ် ဒွန်တွဲထုတ်လုပ်ကိန်း (injective cogenerator) တစ်ခုသည် <math>\mathbb{Q}/\mathbb{Z}</math> ဖြစ်သည်။ === မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms) === * <math>\mathbf{Ab}</math> အတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ (monomorphisms) သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော]] [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] ဖြစ်ကြသည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များ (epimorphisms) သည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်သော]] အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> အတွင်းရှိ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (isomorphisms) သည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော]] အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ === စုဆုံမှတ်များ နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits) === * <math>\mathbf{Ab}</math> အတွင်းရှိ မြှောက်လဒ် (product) သည် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုများ၏]] တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (direct product) ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အခြေခံ[[အစု|အစုများ၏]] [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) ယူခြင်းနှင့် အုပ်စုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများကို သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် (component-wise) ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * <math>\mathbf{Ab}</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းလဒ် (coproduct) အား အုပ်စုများ၏ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ * မော်ဖစ်ဇင် <math>f: A \to B</math> တစ်ခု၏ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ကာနယ်သည် အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ကာနယ် <math>K = \{x \in A : f(x) = 0\}</math> နှင့် ပါဝင်မှု [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (inclusion homomorphism) <math>i: K \to A</math> တို့ ပူးပေါင်းထားခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သည်။ * မော်ဖစ်ဇင် <math>f: A \to B</math> တစ်ခု၏ ဒွန်တွဲကာနယ်သည် စားလဒ်အုပ်စု (quotient group) <math>B/f(A)</math> နှင့် သဘာဝ ပရိုဂျက်ရှင်း (natural projection) <math>p: B \to B/f(A)</math> တို့ ပူးပေါင်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ|<math>\mathbf{Grp}</math> ကတ်တဂိုရီ]]နှင့် မတူညီသည်မှာ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]] (image) <math>f(A)</math> သည် မူမှန်[[အုပ်စုပိုင်း]] (normal subgroup) ဖြစ်ကြောင်း သေချာသည့်အတွက် ၎င်းကို <math>\mathbf{Ab}</math> တွင် အမြဲတမ်း ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်နိုင်သည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |last=Mac Lane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=5 |edition=2nd |publisher=Springer |date=1998 |isbn=0-387-98403-8 |zbl=0906.18001}} * {{Citation |editor-last1=Pedicchio |editor-first1=Maria Cristina |editor-last2=Tholen |editor-first2=Walter |title=Categorical foundations. Special topics in order, topology, algebra, and sheaf theory |series=Encyclopedia of Mathematics and Its Applications |volume=97 |publisher=Cambridge University Press |date=2004 |isbn=0-521-83414-7 |zbl=1034.18001}} [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီများ]] [[ကဏ္ဍ:အုပ်စုသီအိုရီ]] gwev2dbxbopbyyek8cba7qwzq8fe5fp အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Hnin Ei Ei Hlaing 3 288478 1040397 2026-06-23T14:57:48Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040397 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Hnin Ei Ei Hlaing ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၇၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) e6hwsp3b5hj5ry6an33wl8bewtzu59v စတော့ခ် 0 288479 1040409 2026-06-23T15:40:27Z Mkant00 135890 [[စတော့ခ်]] စာမျက်နှာကို [[အစုရှယ်ယာ]] သို့ ပြန်ညွှန်းပေါ်ထပ်၍ Mkant00 က ရွှေ့ခဲ့သည် 1040409 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အစုရှယ်ယာ]] nei3i82fx9km9594l9d0978qrxx079w သိကြားဟစ်ဘုရား 0 288480 1040417 2026-06-23T16:23:53Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''သိကြားဟစ်ဘုရား'''သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်ဦးခရိုင်]]၊ [[ပုဂံ]]၊ [[ဝက်ကြီးအင်းရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်|ဝက်ကြီးအင်းရွာ]]၏ အန..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1040417 wikitext text/x-wiki '''သိကြားဟစ်ဘုရား'''သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်ဦးခရိုင်]]၊ [[ပုဂံ]]၊ [[ဝက်ကြီးအင်းရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်|ဝက်ကြီးအင်းရွာ]]၏ အနောက်ဘက်တွင် ရှိသည့် စေတီပုထိုးတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ စေတီပုထိုးအမှတ် - ၂၄၉ ဖြစ်သည်။ ၁၃ ရာစုတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ တည်ထားကိုးကွယ်သူကို မသိရှိရပေ။<ref name="bgn">https://baganmyanmar.net/thagyahit-temple.htm</ref> ==အကြောင်းအရာ== ကွမ်းတောင်ပေါက်ဂူအမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ လိုဏ်နှစ်ဆင့် ရှိသည်။ အောက်ဘက်အဆင့်တွင် ကြီးမားသည့် ထိုင်တော်မူဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ အောက်ဘက်အဆင့်မှ ဒုတိယအဆင့်သို့ လမ်ကျဉ်းလေးများဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ အဝင်အခန်းသို့ ဝင်ရောက် ဖြတ်ကျော်ပြီးမှာ ဘုရား၏ ပင်မအခန်းသို့ ရောက်ရှိသည်။<ref name="bgn"/> ==ကိုးကား== {{reflist}} 04h1qac6avit1q4b7l5g3vfrwusj75q 1040418 1040417 2026-06-23T16:24:49Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1040418 wikitext text/x-wiki '''သိကြားဟစ်ဘုရား'''သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်ဦးခရိုင်]]၊ [[ပုဂံ]]၊ [[ဝက်ကြီးအင်းရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်|ဝက်ကြီးအင်းရွာ]]၏ အနောက်ဘက်တွင် ရှိသည့် စေတီပုထိုးတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ စေတီပုထိုးအမှတ် - ၂၄၉ ဖြစ်သည်။ ၁၃ ရာစုတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ တည်ထားကိုးကွယ်သူကို မသိရှိရပေ။<ref name="bgn">https://baganmyanmar.net/thagyahit-temple.htm</ref> ==အကြောင်းအရာ== ကွမ်းတောင်ပေါက်ဂူအမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ လိုဏ်နှစ်ဆင့် ရှိသည်။ အောက်ဘက်အဆင့်တွင် ကြီးမားသည့် ထိုင်တော်မူဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ အောက်ဘက်အဆင့်မှ ဒုတိယအဆင့်သို့ လမ်ကျဉ်းလေးများဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ အဝင်အခန်းသို့ ဝင်ရောက် ဖြတ်ကျော်ပြီးမှာ ဘုရား၏ ပင်မအခန်းသို့ ရောက်ရှိသည်။<ref name="bgn"/> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ]] hjou1xo3l0a0470obpa12ssh6vz7v7s ၂၀၀၇-၂၀၀၈ ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး အကျပ်အတည်း 0 288481 1040424 2026-06-23T18:10:22Z Mkant00 135890 "[[:en:Special:Redirect/revision/1359594522|2008 financial crisis]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1040424 wikitext text/x-wiki ၂၀၀၇-၂၀၀၈ ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး အကျပ်အတည်း (2007-2008 Global Financial Crisis) သည် မဟာစီးပွားပျက်ကပ် (Great Recession) ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သော တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် ငွေပေါ်လွယ်မှု ကျရှုံးခြင်း (Systemic banking and liquidity failure) ဖြစ်သည်။ ဤအကျပ်အတည်းတွင် ပြင်းထန်သော ငွေပေါ်လွယ်မှု ပြတ်လပ်ခြင်းများ (acute liquidity shortages)၊ အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) ငွေပေးချေနိုင်စွမ်းမရှိတော့ခြင်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးမဟုတ်သော လုပ်ငန်းများကိုပါ ထိခိုက်စေသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချေးငွေကျုံ့သွားခြင်း (global credit contraction) တို့ ပါဝင်သည်။ [[ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:ဘဏ္ဍာရေး]] agcp9doe9gc19lqj7ynnybajay7wwe7 1040425 1040424 2026-06-23T18:13:10Z Mkant00 135890 1040425 wikitext text/x-wiki ၂၀၀၇-၂၀၀၈ ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး အကျပ်အတည်း (2007-2008 Global Financial Crisis) သည် မဟာစီးပွားပျက်ကပ် (Great Recession) ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သော တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် ငွေပေါ်လွယ်မှု ကျရှုံးခြင်း (Systemic banking and liquidity failure) ဖြစ်သည်။ ဤအကျပ်အတည်းတွင် ပြင်းထန်သော ငွေပေါ်လွယ်မှု ပြတ်လပ်ခြင်းများ (acute liquidity shortages)၊ အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) ငွေပေးချေနိုင်စွမ်းမရှိတော့ခြင်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးမဟုတ်သော လုပ်ငန်းများကိုပါ ထိခိုက်စေသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချေးငွေကျုံ့သွားခြင်း (global credit contraction) တို့ ပါဝင်သည်။ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက်အတွင်း အလွန်အမင်း လဲဗရိတ်ချ် (Leverage) အသုံးပြုထားသော ပိုင်ဆိုင်မှု ပူဖောင်းများ (asset bubbles) ပြိုလဲသွားခြင်းမှတစ်ဆင့် ဤအကျပ်အတည်းသည် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ လူနည်းစု လူဦးရေအုပ်စုများ (minority demographics) ဆီသို့ ဦးတည်ထားသော အမြတ်ထုတ်သည့် ငွေချေးခြင်း အလေ့အထများ (predatory lending practices) ကြောင့် စံမမီသော အိမ်ရာချေးငွေများ (subprime mortgages) အဆမတန် ပျံ့နှံ့လာခြင်းသည် အဓိက အကြောင်းရင်းခံ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |title=Predatory Lending and the Destruction of the African-American Dream |chapter=Predatory Lending Practices Prior to the Global Financial Crisis |date=2020 |pages=23–68 |doi=10.1017/9781108865715.004 |isbn=978-1-108-86571-5 }}</ref><ref>{{cite web |date=May 6, 2009 |title=Predatory lending: A decade of warnings |url=https://publicintegrity.org/inequality-poverty-opportunity/predatory-lending-a-decade-of-warnings/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250117074014/https://publicintegrity.org/inequality-poverty-opportunity/predatory-lending-a-decade-of-warnings/ |archive-date=2025-01-17 |access-date=August 5, 2021 |website=Center for Public Integrity |language=en-US}}</ref> ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:ဘဏ္ဍာရေး]] rc40bbipktrqzt3z3qbddfbr0cuu3wd 1040426 1040425 2026-06-23T18:14:53Z Mkant00 135890 1040426 wikitext text/x-wiki ၂၀၀၇-၂၀၀၈ ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး အကျပ်အတည်း (2007-2008 Global Financial Crisis) သည် မဟာစီးပွားပျက်ကပ် (Great Recession) ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သော တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် ငွေပေါ်လွယ်မှု ကျရှုံးခြင်း (Systemic banking and liquidity failure) ဖြစ်သည်။ ဤအကျပ်အတည်းတွင် ပြင်းထန်သော ငွေပေါ်လွယ်မှု ပြတ်လပ်ခြင်းများ (acute liquidity shortages)၊ အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) ငွေပေးချေနိုင်စွမ်းမရှိတော့ခြင်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးမဟုတ်သော လုပ်ငန်းများကိုပါ ထိခိုက်စေသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချေးငွေကျုံ့သွားခြင်း (global credit contraction) တို့ ပါဝင်သည်။ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက်အတွင်း အလွန်အမင်း လဲဗရိတ်ချ် (Leverage) အသုံးပြုထားသော ပိုင်ဆိုင်မှု ပူဖောင်းများ (asset bubbles) ပြိုလဲသွားခြင်းမှတစ်ဆင့် ဤအကျပ်အတည်းသည် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ လူနည်းစု လူဦးရေအုပ်စုများ (minority demographics) ဆီသို့ ဦးတည်ထားသော အမြတ်ထုတ်သည့် ငွေချေးခြင်း အလေ့အထများ (predatory lending practices) ကြောင့် စံမမီသော အိမ်ရာချေးငွေများ (subprime mortgages) အဆမတန် ပျံ့နှံ့လာခြင်းသည် အဓိက အကြောင်းရင်းခံ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |title=Predatory Lending and the Destruction of the African-American Dream |chapter=Predatory Lending Practices Prior to the Global Financial Crisis |date=2020 |pages=23–68 |doi=10.1017/9781108865715.004 |isbn=978-1-108-86571-5 }}</ref><ref>{{cite web |date=May 6, 2009 |title=Predatory lending: A decade of warnings |url=https://publicintegrity.org/inequality-poverty-opportunity/predatory-lending-a-decade-of-warnings/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250117074014/https://publicintegrity.org/inequality-poverty-opportunity/predatory-lending-a-decade-of-warnings/ |archive-date=2025-01-17 |access-date=August 5, 2021 |website=Center for Public Integrity |language=en-US}}</ref> ထို့ပြင် အိမ်ထောင်စုများနှင့် ဘဏ္ဍာရေး အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) နှစ်ရပ်လုံးမှ အိမ်ခြံမြေကို လွန်ကဲစွာ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (directional speculation) များကလည်း အခြေခံ အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤအခြေအနေကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၀၃ ခုနှစ်အတွင်း ဖက်ဒရယ် ရန်ပုံငွေ အတိုးနှုန်းများ (federal funds rates) ကို ကာလရှည်ကြာစွာ လျှော့ချထားခြင်းနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများ ဖြေလျှော့ခြင်း (structural deregulation) တို့က ပိုမိုဆိုးရွားစေခဲ့သည်။ အထင်ရှားဆုံးမှာ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ဂရမ်-လီချ်-ဘလိုင်လေ ဥပဒေ (Gramm-Leach-Bliley Act) မှတစ်ဆင့် ဂလပ်စ်-စတီးဂေါ ဥပဒေ (Glass-Steagall Act) ကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ရုပ်သိမ်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အပ်ငွေဘဏ်လုပ်ငန်း (commercial depository banking) ကို အန္တရာယ်မြင့်မားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဘဏ် (Investment bank) လုပ်ငန်းများနှင့် ဘဏ်ကိုယ်ပိုင်ငွေဖြင့် အရောင်းအဝယ်ပြုခြင်း (proprietary trading) တို့ဖြင့် ပေါင်းစည်းခွင့် ပြုလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Maverick |first=J.B. |date=October 22, 2019 |title=Consequences of The Glass-Steagall Act Repeal |url=https://www.investopedia.com/ask/answers/050515/did-repeal-glasssteagall-act-contribute-2008-financial-crisis.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214141042/https://www.investopedia.com/ask/answers/050515/did-repeal-glasssteagall-act-contribute-2008-financial-crisis.asp |archive-date=2025-02-14 |access-date=August 5, 2021 |website=Investopedia}}</ref> ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:ဘဏ္ဍာရေး]] hz3debs1663xtjvxzldogn3qyyt5923 1040427 1040426 2026-06-23T18:21:40Z Mkant00 135890 1040427 wikitext text/x-wiki ၂၀၀၇-၂၀၀၈ ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး အကျပ်အတည်း (2007-2008 Global Financial Crisis) သည် မဟာစီးပွားပျက်ကပ် (Great Recession) ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သော တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် ငွေပေါ်လွယ်မှု စနစ်တကျ ကျရှုံးခြင်း (Systemic banking and liquidity failure) ဖြစ်သည်။ ဤအကျပ်အတည်းတွင် ပြင်းထန်သော ငွေပေါ်လွယ်မှု ပြတ်လပ်ခြင်းများ (acute liquidity shortages)၊ အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) ငွေပေးချေနိုင်စွမ်းမရှိတော့ခြင်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးမဟုတ်သော လုပ်ငန်းများကိုပါ ထိခိုက်စေသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချေးငွေကျုံ့သွားခြင်း (global credit contraction) တို့ ပါဝင်သည်။ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက်အတွင်း အလွန်အမင်း လဲဗရိတ်ချ် (Leverage) အသုံးပြုထားသော ပိုင်ဆိုင်မှု ပူဖောင်းများ (asset bubbles) ပြိုလဲသွားခြင်းမှတစ်ဆင့် ဤအကျပ်အတည်းသည် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ လူနည်းစု လူဦးရေအုပ်စုများ (minority demographics) ဆီသို့ ဦးတည်ထားသော အမြတ်ထုတ်သည့် ငွေချေးခြင်း အလေ့အထများ (predatory lending practices) ကြောင့် စံမမီသော အိမ်ရာချေးငွေများ (subprime mortgages) အဆမတန် ပျံ့နှံ့လာခြင်းသည် အဓိက အကြောင်းရင်းခံ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |title=Predatory Lending and the Destruction of the African-American Dream |chapter=Predatory Lending Practices Prior to the Global Financial Crisis |date=2020 |pages=23–68 |doi=10.1017/9781108865715.004 |isbn=978-1-108-86571-5 }}</ref><ref>{{cite web |date=May 6, 2009 |title=Predatory lending: A decade of warnings |url=https://publicintegrity.org/inequality-poverty-opportunity/predatory-lending-a-decade-of-warnings/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250117074014/https://publicintegrity.org/inequality-poverty-opportunity/predatory-lending-a-decade-of-warnings/ |archive-date=2025-01-17 |access-date=August 5, 2021 |website=Center for Public Integrity |language=en-US}}</ref> ထို့ပြင် အိမ်ထောင်စုများနှင့် ဘဏ္ဍာရေး အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) နှစ်ရပ်လုံးမှ အိမ်ခြံမြေကို လွန်ကဲစွာ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (directional speculation) များကလည်း အခြေခံ အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤအခြေအနေကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၀၃ ခုနှစ်အတွင်း ဖက်ဒရယ် ရန်ပုံငွေ အတိုးနှုန်းများ (federal funds rates) ကို ကာလရှည်ကြာစွာ လျှော့ချထားခြင်းနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများ ဖြေလျှော့ခြင်း (structural deregulation) တို့က ပိုမိုဆိုးရွားစေခဲ့သည်။ အထင်ရှားဆုံးမှာ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ဂရမ်-လီချ်-ဘလိုင်လေ ဥပဒေ (Gramm-Leach-Bliley Act) မှတစ်ဆင့် ဂလပ်စ်-စတီးဂေါ ဥပဒေ (Glass-Steagall Act) ကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ရုပ်သိမ်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အပ်ငွေဘဏ်လုပ်ငန်း (commercial depository banking) ကို အန္တရာယ်မြင့်မားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဘဏ် (Investment bank) လုပ်ငန်းများနှင့် ဘဏ်ကိုယ်ပိုင်ငွေဖြင့် အရောင်းအဝယ်ပြုခြင်း (proprietary trading) တို့ဖြင့် ပေါင်းစည်းခွင့် ပြုလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Maverick |first=J.B. |date=October 22, 2019 |title=Consequences of The Glass-Steagall Act Repeal |url=https://www.investopedia.com/ask/answers/050515/did-repeal-glasssteagall-act-contribute-2008-financial-crisis.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214141042/https://www.investopedia.com/ask/answers/050515/did-repeal-glasssteagall-act-contribute-2008-financial-crisis.asp |archive-date=2025-02-14 |access-date=August 5, 2021 |website=Investopedia}}</ref> အကျပ်အတည်း၏ လက်တွေ့ စတင်ဖြစ်ပေါ်မှုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) သည် ၎င်းတို့၏ စာချုပ်ဖက် (Counterparty) များ၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (Balance sheet) များအပေါ် ယုံကြည်မှု ပျောက်ဆုံးလာသဖြင့် ဘဏ်အချင်းချင်း ငွေချေးသည့် အတိုးနှုန်းများ (interbank lending rates) ရုတ်တရက် မြင့်တက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last=Schäfer |first=Dorothea |date=August 9, 2017 |title=Geborgtes Vertrauen auch nach zehn Jahren Dauerfinanzkrise |url=https://www.diw.de/documents/publikationen/73/diw_01.c.563108.de/17-32-3.pdf |journal=DIW-Wochenbericht |format=PDF}}</ref> အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း (Underlying asset) များဖြစ်သော အိမ်ဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းလာသည်နှင့်အမျှ အိမ်ရာချေးငွေ အာမခံထားသော ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ (mortgage-backed securities) ၏ ရှုပ်ထွေးသော ကွန်ရက်နှင့် ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော ချေးငွေဆိုင်ရာ [[ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ်|ဆင်းသက်စာချုပ်များ]] (Derivatives) ၏ တန်ဖိုးများသည် ပြိုကျလာခဲ့သည်။ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ကူးစက်မှု (Financial contagion) သည် အိမ်ရာငွေချေးအထူးပြုသည့် ကုမ္ပဏီများ (specialized mortgage lenders) မှတစ်ဆင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချေးငွေ ဈေးကွက်များ (credit markets) သို့ အလျင်အမြန် ကူးစက်ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ ဤကူးစက်မှုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် နယူး ဆန်ကျူရီ ဖိုင်နန်ရှယ် (New Century Financial) ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံရသည် (Bankrupt) အထိ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ စနစ်တကျ ပြိုလဲမည့် အန္တရာယ် (Systemic distress) သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် တစ်လျှောက်လုံးတွင် အရှိန်အဟုန် မြင့်လာခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:ဘဏ္ဍာရေး]] gkqqnxp4yv3tjo9r2rdhtvexh3yvz4n 1040428 1040427 2026-06-23T18:25:33Z Mkant00 135890 1040428 wikitext text/x-wiki ၂၀၀၇-၂၀၀၈ ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး အကျပ်အတည်း (2007-2008 Global Financial Crisis) သည် မဟာစီးပွားပျက်ကပ် (Great Recession) ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သော တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် ငွေပေါ်လွယ်မှု စနစ်တကျ ကျရှုံးခြင်း (Systemic banking and liquidity failure) ဖြစ်သည်။ ဤအကျပ်အတည်းတွင် ပြင်းထန်သော ငွေပေါ်လွယ်မှု ပြတ်လပ်ခြင်းများ (acute liquidity shortages)၊ အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) ငွေပေးချေနိုင်စွမ်းမရှိတော့ခြင်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးမဟုတ်သော လုပ်ငန်းများကိုပါ ထိခိုက်စေသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချေးငွေကျုံ့သွားခြင်း (global credit contraction) တို့ ပါဝင်သည်။ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက်အတွင်း အလွန်အမင်း လဲဗရိတ်ချ် (Leverage) အသုံးပြုထားသော ပိုင်ဆိုင်မှု ပူဖောင်းများ (asset bubbles) ပြိုလဲသွားခြင်းမှတစ်ဆင့် ဤအကျပ်အတည်းသည် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ လူနည်းစု လူဦးရေအုပ်စုများ (minority demographics) ဆီသို့ ဦးတည်ထားသော အမြတ်ထုတ်သည့် ငွေချေးခြင်း အလေ့အထများ (predatory lending practices) ကြောင့် စံမမီသော အိမ်ရာချေးငွေများ (subprime mortgages) အဆမတန် ပျံ့နှံ့လာခြင်းသည် အဓိက အကြောင်းရင်းခံ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |title=Predatory Lending and the Destruction of the African-American Dream |chapter=Predatory Lending Practices Prior to the Global Financial Crisis |date=2020 |pages=23–68 |doi=10.1017/9781108865715.004 |isbn=978-1-108-86571-5 }}</ref><ref>{{cite web |date=May 6, 2009 |title=Predatory lending: A decade of warnings |url=https://publicintegrity.org/inequality-poverty-opportunity/predatory-lending-a-decade-of-warnings/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250117074014/https://publicintegrity.org/inequality-poverty-opportunity/predatory-lending-a-decade-of-warnings/ |archive-date=2025-01-17 |access-date=August 5, 2021 |website=Center for Public Integrity |language=en-US}}</ref> ထို့ပြင် အိမ်ထောင်စုများနှင့် ဘဏ္ဍာရေး အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) နှစ်ရပ်လုံးမှ အိမ်ခြံမြေကို လွန်ကဲစွာ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (directional speculation) များကလည်း အခြေခံ အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤအခြေအနေကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၀၃ ခုနှစ်အတွင်း ဖက်ဒရယ် ရန်ပုံငွေ အတိုးနှုန်းများ (federal funds rates) ကို ကာလရှည်ကြာစွာ လျှော့ချထားခြင်းနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများ ဖြေလျှော့ခြင်း (structural deregulation) တို့က ပိုမိုဆိုးရွားစေခဲ့သည်။ အထင်ရှားဆုံးမှာ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ဂရမ်-လီချ်-ဘလိုင်လေ ဥပဒေ (Gramm-Leach-Bliley Act) မှတစ်ဆင့် ဂလပ်စ်-စတီးဂေါ ဥပဒေ (Glass-Steagall Act) ကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ရုပ်သိမ်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အပ်ငွေဘဏ်လုပ်ငန်း (commercial depository banking) ကို အန္တရာယ်မြင့်မားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဘဏ် (Investment bank) လုပ်ငန်းများနှင့် ဘဏ်ကိုယ်ပိုင်ငွေဖြင့် အရောင်းအဝယ်ပြုခြင်း (proprietary trading) တို့ဖြင့် ပေါင်းစည်းခွင့် ပြုလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Maverick |first=J.B. |date=October 22, 2019 |title=Consequences of The Glass-Steagall Act Repeal |url=https://www.investopedia.com/ask/answers/050515/did-repeal-glasssteagall-act-contribute-2008-financial-crisis.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214141042/https://www.investopedia.com/ask/answers/050515/did-repeal-glasssteagall-act-contribute-2008-financial-crisis.asp |archive-date=2025-02-14 |access-date=August 5, 2021 |website=Investopedia}}</ref> အကျပ်အတည်း၏ လက်တွေ့ စတင်ဖြစ်ပေါ်မှုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) သည် ၎င်းတို့၏ စာချုပ်ဖက် (Counterparty) များ၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (Balance sheet) များအပေါ် ယုံကြည်မှု ပျောက်ဆုံးလာသဖြင့် ဘဏ်အချင်းချင်း ငွေချေးသည့် အတိုးနှုန်းများ (interbank lending rates) ရုတ်တရက် မြင့်တက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last=Schäfer |first=Dorothea |date=August 9, 2017 |title=Geborgtes Vertrauen auch nach zehn Jahren Dauerfinanzkrise |url=https://www.diw.de/documents/publikationen/73/diw_01.c.563108.de/17-32-3.pdf |journal=DIW-Wochenbericht |format=PDF}}</ref> အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း (Underlying asset) များဖြစ်သော အိမ်ဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းလာသည်နှင့်အမျှ အိမ်ရာချေးငွေ အာမခံထားသော ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ (mortgage-backed securities) ၏ ရှုပ်ထွေးသော ကွန်ရက်နှင့် ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော ချေးငွေဆိုင်ရာ [[ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ်|ဆင်းသက်စာချုပ်များ]] (Derivatives) ၏ တန်ဖိုးများသည် ပြိုကျလာခဲ့သည်။ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ကူးစက်မှု (Financial contagion) သည် အိမ်ရာငွေချေးအထူးပြုသည့် ကုမ္ပဏီများ (specialized mortgage lenders) မှတစ်ဆင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချေးငွေ ဈေးကွက်များ (credit markets) သို့ အလျင်အမြန် ကူးစက်ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ ဤကူးစက်မှုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် နယူး ဆန်ကျူရီ ဖိုင်နန်ရှယ် (New Century Financial) ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံရသည် (Bankrupt) အထိ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ စနစ်တကျ ပြိုလဲမည့် အန္တရာယ် (Systemic distress) သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် တစ်လျှောက်လုံးတွင် အရှိန်အဟုန် မြင့်လာခဲ့သည်။ မတ်လတွင် ပြိုလဲလုနီးပါးဖြစ်နေသော ဘဲယား စတန်းစ် (Bear Stearns) ကို ဂျေပီမော်ဂန် ချေ့စ် (JPMorgan Chase) မှ အလွန်အမင်း ဈေးနှိမ်ထားသည့် အရေးပေါ်ရောင်းဈေး (fire sale) ဖြင့် ဝယ်ယူသိမ်းပိုက်ခဲ့သည် (acquire) ။ ဇူလိုင်လတွင် အမေရိကန် အစိုးရမှ ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားသော (sponsored) လုပ်ငန်းများဖြစ်သည့် ဖန်နီ မေ (Fannie Mae) နှင့် ဖရက်ဒီ မက် (Freddie Mac) တို့ကို ဖက်ဒရယ်အစိုးရမှ ထိန်းသိမ်းခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် လေမန် ဘရားသားစ် (Lehman Brothers) မှ အခန်း ၁၁ အရ ဒေဝါလီခံရန် လျှောက်ထားခြင်းဖြင့် ဤအကျပ်အတည်း၏ အဆုံးစွန်သော အခြေအနေသို့ ဆိုက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဤပြိုလဲမှုသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဈေးကွက်ကို ချက်ချင်း ပြိုလဲစေခဲ့ပြီး နိုင်ငံအများအပြားတွင် ဘဏ်များ၌ အလုအယက် ငွေထုတ်ယူမှုများ (bank runs) ကို စတင်ဖြစ်ပေါ်စေသည် (triggered)။<ref>{{cite book |last=Williams |first=Mark |title=Uncontrolled Risk |url=https://books.google.com/books?id=HSkjB_PGp98C |publisher=McGraw-Hill Education |date=2010 |isbn=978-0-07-163829-6}}</ref> ဤထိတ်လန့်မှုများကြောင့် အမေရိကန် အင်တာနေရှင်နယ် ဂရု (American International Group - AIG) ကို အရေးပေါ် ငွေကြေးထောက်ပံ့ ကယ်ဆယ်ခြင်း (emergency bailout) နှင့် ဝါရှင်တန် မြူချွယ် (Washington Mutual) ကို စည်းမျဉ်းထိန်းသိမ်းသူများမှ သိမ်းပိုက်ခြင်း (regulatory seizure) တို့ကို မလွဲမသွေ လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်လာခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:ဘဏ္ဍာရေး]] 2vxqau6v4pqwe1h8e3avx61x7ijb1i6 1040429 1040428 2026-06-23T18:28:38Z Mkant00 135890 1040429 wikitext text/x-wiki ၂၀၀၇-၂၀၀၈ ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး အကျပ်အတည်း (2007-2008 Global Financial Crisis) သည် မဟာစီးပွားပျက်ကပ် (Great Recession) ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သော တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် ငွေပေါ်လွယ်မှု စနစ်တကျ ကျရှုံးခြင်း (Systemic banking and liquidity failure) ဖြစ်သည်။ ဤအကျပ်အတည်းတွင် ပြင်းထန်သော ငွေပေါ်လွယ်မှု ပြတ်လပ်ခြင်းများ (acute liquidity shortages)၊ အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) ငွေပေးချေနိုင်စွမ်းမရှိတော့ခြင်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးမဟုတ်သော လုပ်ငန်းများကိုပါ ထိခိုက်စေသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချေးငွေကျုံ့သွားခြင်း (global credit contraction) တို့ ပါဝင်သည်။ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက်အတွင်း အလွန်အမင်း လဲဗရိတ်ချ် (Leverage) အသုံးပြုထားသော ပိုင်ဆိုင်မှု ပူဖောင်းများ (asset bubbles) ပြိုလဲသွားခြင်းမှတစ်ဆင့် ဤအကျပ်အတည်းသည် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ လူနည်းစု လူဦးရေအုပ်စုများ (minority demographics) ဆီသို့ ဦးတည်ထားသော အမြတ်ထုတ်သည့် ငွေချေးခြင်း အလေ့အထများ (predatory lending practices) ကြောင့် စံမမီသော အိမ်ရာချေးငွေများ (subprime mortgages) အဆမတန် ပျံ့နှံ့လာခြင်းသည် အဓိက အကြောင်းရင်းခံ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |title=Predatory Lending and the Destruction of the African-American Dream |chapter=Predatory Lending Practices Prior to the Global Financial Crisis |date=2020 |pages=23–68 |doi=10.1017/9781108865715.004 |isbn=978-1-108-86571-5 }}</ref><ref>{{cite web |date=May 6, 2009 |title=Predatory lending: A decade of warnings |url=https://publicintegrity.org/inequality-poverty-opportunity/predatory-lending-a-decade-of-warnings/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250117074014/https://publicintegrity.org/inequality-poverty-opportunity/predatory-lending-a-decade-of-warnings/ |archive-date=2025-01-17 |access-date=August 5, 2021 |website=Center for Public Integrity |language=en-US}}</ref> ထို့ပြင် အိမ်ထောင်စုများနှင့် ဘဏ္ဍာရေး အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) နှစ်ရပ်လုံးမှ အိမ်ခြံမြေကို လွန်ကဲစွာ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (directional speculation) များကလည်း အခြေခံ အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤအခြေအနေကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၀၃ ခုနှစ်အတွင်း ဖက်ဒရယ် ရန်ပုံငွေ အတိုးနှုန်းများ (federal funds rates) ကို ကာလရှည်ကြာစွာ လျှော့ချထားခြင်းနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများ ဖြေလျှော့ခြင်း (structural deregulation) တို့က ပိုမိုဆိုးရွားစေခဲ့သည်။ အထင်ရှားဆုံးမှာ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ဂရမ်-လီချ်-ဘလိုင်လေ ဥပဒေ (Gramm-Leach-Bliley Act) မှတစ်ဆင့် ဂလပ်စ်-စတီးဂေါ ဥပဒေ (Glass-Steagall Act) ကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ရုပ်သိမ်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အပ်ငွေဘဏ်လုပ်ငန်း (commercial depository banking) ကို အန္တရာယ်မြင့်မားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဘဏ် (Investment bank) လုပ်ငန်းများနှင့် ဘဏ်ကိုယ်ပိုင်ငွေဖြင့် အရောင်းအဝယ်ပြုခြင်း (proprietary trading) တို့ဖြင့် ပေါင်းစည်းခွင့် ပြုလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Maverick |first=J.B. |date=October 22, 2019 |title=Consequences of The Glass-Steagall Act Repeal |url=https://www.investopedia.com/ask/answers/050515/did-repeal-glasssteagall-act-contribute-2008-financial-crisis.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214141042/https://www.investopedia.com/ask/answers/050515/did-repeal-glasssteagall-act-contribute-2008-financial-crisis.asp |archive-date=2025-02-14 |access-date=August 5, 2021 |website=Investopedia}}</ref> အကျပ်အတည်း၏ လက်တွေ့ စတင်ဖြစ်ပေါ်မှုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) သည် ၎င်းတို့၏ စာချုပ်ဖက် (Counterparty) များ၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (Balance sheet) များအပေါ် ယုံကြည်မှု ပျောက်ဆုံးလာသဖြင့် ဘဏ်အချင်းချင်း ငွေချေးသည့် အတိုးနှုန်းများ (interbank lending rates) ရုတ်တရက် မြင့်တက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last=Schäfer |first=Dorothea |date=August 9, 2017 |title=Geborgtes Vertrauen auch nach zehn Jahren Dauerfinanzkrise |url=https://www.diw.de/documents/publikationen/73/diw_01.c.563108.de/17-32-3.pdf |journal=DIW-Wochenbericht |format=PDF}}</ref> အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း (Underlying asset) များဖြစ်သော အိမ်ဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းလာသည်နှင့်အမျှ အိမ်ရာချေးငွေ အာမခံထားသော ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ (mortgage-backed securities) ၏ ရှုပ်ထွေးသော ကွန်ရက်နှင့် ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော ချေးငွေဆိုင်ရာ [[ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ်|ဆင်းသက်စာချုပ်များ]] (Derivatives) ၏ တန်ဖိုးများသည် ပြိုကျလာခဲ့သည်။ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ကူးစက်မှု (Financial contagion) သည် အိမ်ရာငွေချေးအထူးပြုသည့် ကုမ္ပဏီများ (specialized mortgage lenders) မှတစ်ဆင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချေးငွေ ဈေးကွက်များ (credit markets) သို့ အလျင်အမြန် ကူးစက်ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ ဤကူးစက်မှုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် နယူး ဆန်ကျူရီ ဖိုင်နန်ရှယ် (New Century Financial) ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံရသည် (Bankrupt) အထိ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ စနစ်တကျ ပြိုလဲမည့် အန္တရာယ် (Systemic distress) သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် တစ်လျှောက်လုံးတွင် အရှိန်အဟုန် မြင့်လာခဲ့သည်။ မတ်လတွင် ပြိုလဲလုနီးပါးဖြစ်နေသော ဘဲယား စတန်းစ် (Bear Stearns) ကို ဂျေပီမော်ဂန် ချေ့စ် (JPMorgan Chase) မှ အလွန်အမင်း ဈေးနှိမ်ထားသည့် အရေးပေါ်ရောင်းဈေး (fire sale) ဖြင့် ဝယ်ယူသိမ်းပိုက်ခဲ့သည် (acquire) ။ ဇူလိုင်လတွင် အမေရိကန် အစိုးရမှ ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားသော (sponsored) လုပ်ငန်းများဖြစ်သည့် ဖန်နီ မေ (Fannie Mae) နှင့် ဖရက်ဒီ မက် (Freddie Mac) တို့ကို ဖက်ဒရယ်အစိုးရမှ ထိန်းသိမ်းခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် လေမန် ဘရားသားစ် (Lehman Brothers) မှ အခန်း ၁၁ အရ ဒေဝါလီခံရန် လျှောက်ထားခြင်းဖြင့် ဤအကျပ်အတည်း၏ အဆုံးစွန်သော အခြေအနေသို့ ဆိုက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဤပြိုလဲမှုသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဈေးကွက်ကို ချက်ချင်း ပြိုလဲစေခဲ့ပြီး နိုင်ငံအများအပြားတွင် ဘဏ်များ၌ အလုအယက် ငွေထုတ်ယူမှုများ (bank runs) ကို စတင်ဖြစ်ပေါ်စေသည် (triggered)။<ref>{{cite book |last=Williams |first=Mark |title=Uncontrolled Risk |url=https://books.google.com/books?id=HSkjB_PGp98C |publisher=McGraw-Hill Education |date=2010 |isbn=978-0-07-163829-6}}</ref> ဤထိတ်လန့်မှုများကြောင့် အမေရိကန် အင်တာနေရှင်နယ် ဂရု (American International Group - AIG) ကို အရေးပေါ် ငွေကြေးထောက်ပံ့ ကယ်ဆယ်ခြင်း (emergency bailout) နှင့် ဝါရှင်တန် မြူချွယ် (Washington Mutual) ကို စည်းမျဉ်းထိန်းသိမ်းသူများမှ သိမ်းပိုက်ခြင်း (regulatory seizure) တို့ကို မလွဲမသွေ လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်လာခဲ့သည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေးစနစ် လုံးဝ ပြိုလဲသွားခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် အစိုးရများသည် ယခင်က မရှိဖူးသော ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ တည်ငြိမ်မှု ယန္တရားများ (fiscal and monetary stabilization mechanisms) ကို ချထားအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |last=Sakelaris |first=Nicholas |date=February 5, 2014 |title=Paulson: Why I bailed out the banks and what would have happened if I hadn't |url=https://www.bizjournals.com/dallas/blog/2014/02/paulson-why-i-bailed-out-the-banks-and-what-would.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140207081039/http://www.bizjournals.com/dallas/blog/2014/02/paulson-why-i-bailed-out-the-banks-and-what-would.html |archive-date=2014-02-07 |access-date=April 27, 2021 |website=Dallas Business Journal}}</ref> ဖက်ဒရယ် ရီဇာဗ် (Federal Reserve) နှင့် ဥရောပ ဗဟိုဘဏ် (European Central Bank - ECB) တို့ အပါအဝင် ဗဟိုဘဏ်များသည် အရေးပေါ် ငွေပေါ်လွယ်မှု (Market liquidity) ကို ပံ့ပိုးပေးရန် ဖြစ်ပေါ်နေသော ချေးငွေ ရပ်တန့်မှု (credit freeze) ကို လျော့ပါးစေရန်နှင့် နိုင်ငံတော် ကြွေးမြီ ပေးဆပ်ခြင်း ကုန်ကျစရိတ်များ (sovereign debt-servicing costs) ကို နှိမ့်ချရန် (depress) အတွက် မူဝါဒ အခြေခံ အတိုးနှုန်းများ (policy base rates) ကို အပြင်းအထန် လျှော့ချခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဖက်ဒရယ် ရီဇာဗ်သည် ငွေကြေးပမာဏ တိုးချဲ့ထုတ်ဝေခြင်း (quantitative easing) ကို စတင်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် အမေရိကန် ပြန်လည်နာလန်ထူရေးနှင့် ပြန်လည်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဥပဒေ (American Recovery and Reinvestment Act of 2009) နှင့်အတူ ဒေါ်လာ ၇၀၀ ဘီလီယံ တန်ဖိုးရှိသော ပြဿနာရှိသည့် ပိုင်ဆိုင်မှုများ ကယ်ဆယ်ရေး အစီအစဉ် (Troubled Asset Relief Program - TARP) အတွက် ရန်ပုံငွေ ထောက်ပံ့ရန် အရေးပေါ် စီးပွားရေး တည်ငြိမ်မှု ဥပဒေ (Emergency Economic Stabilization Act) ကို အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ မြောက်အမေရိကနှင့် ဥရောပတစ်လွှားရှိ အစိုးရများ၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုများသည် နိုင်ငံတော်မှ ငွေတိုက်စာချုပ်များ (Bonds) ထုတ်ဝေခြင်းနှင့် ဦးစားပေး [[အစုရှယ်ယာ]] (Preferred stock) ဝယ်ယူမှုများမှတစ်ဆင့် အများပြည်သူ့ဘဏ္ဍာဖြင့် ကြီးမားသော အရင်းအနှီး ပြန်လည်ဖြည့်တင်းခြင်းများ (recapitalizations) ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဤလုပ်ရပ်များသည် ကျရှုံးနေသော အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) ကို ယာယီ ပြည်သူပိုင်သိမ်းခြင်း သို့မဟုတ် စနစ်တကျ ဖျက်သိမ်းခြင်း (wind-down) တို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:ဘဏ္ဍာရေး]] nfayj0gawywwabmofn3pl8b05y06a0y 1040430 1040429 2026-06-23T18:31:48Z Mkant00 135890 1040430 wikitext text/x-wiki ၂၀၀၇-၂၀၀၈ ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး အကျပ်အတည်း (2007-2008 Global Financial Crisis) သည် မဟာစီးပွားပျက်ကပ် (Great Recession) ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သော တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် ငွေပေါ်လွယ်မှု စနစ်တကျ ကျရှုံးခြင်း (Systemic banking and liquidity failure) ဖြစ်သည်။ ဤအကျပ်အတည်းတွင် ပြင်းထန်သော ငွေပေါ်လွယ်မှု ပြတ်လပ်ခြင်းများ (acute liquidity shortages)၊ အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) ငွေပေးချေနိုင်စွမ်းမရှိတော့ခြင်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးမဟုတ်သော လုပ်ငန်းများကိုပါ ထိခိုက်စေသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချေးငွေကျုံ့သွားခြင်း (global credit contraction) တို့ ပါဝင်သည်။ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက်အတွင်း အလွန်အမင်း လဲဗရိတ်ချ် (Leverage) အသုံးပြုထားသော ပိုင်ဆိုင်မှု ပူဖောင်းများ (asset bubbles) ပြိုလဲသွားခြင်းမှတစ်ဆင့် ဤအကျပ်အတည်းသည် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ လူနည်းစု လူဦးရေအုပ်စုများ (minority demographics) ဆီသို့ ဦးတည်ထားသော အမြတ်ထုတ်သည့် ငွေချေးခြင်း အလေ့အထများ (predatory lending practices) ကြောင့် စံမမီသော အိမ်ရာချေးငွေများ (subprime mortgages) အဆမတန် ပျံ့နှံ့လာခြင်းသည် အဓိက အကြောင်းရင်းခံ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |title=Predatory Lending and the Destruction of the African-American Dream |chapter=Predatory Lending Practices Prior to the Global Financial Crisis |date=2020 |pages=23–68 |doi=10.1017/9781108865715.004 |isbn=978-1-108-86571-5 }}</ref><ref>{{cite web |date=May 6, 2009 |title=Predatory lending: A decade of warnings |url=https://publicintegrity.org/inequality-poverty-opportunity/predatory-lending-a-decade-of-warnings/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250117074014/https://publicintegrity.org/inequality-poverty-opportunity/predatory-lending-a-decade-of-warnings/ |archive-date=2025-01-17 |access-date=August 5, 2021 |website=Center for Public Integrity |language=en-US}}</ref> ထို့ပြင် အိမ်ထောင်စုများနှင့် ဘဏ္ဍာရေး အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) နှစ်ရပ်လုံးမှ အိမ်ခြံမြေကို လွန်ကဲစွာ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (directional speculation) များကလည်း အခြေခံ အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤအခြေအနေကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၀၃ ခုနှစ်အတွင်း ဖက်ဒရယ် ရန်ပုံငွေ အတိုးနှုန်းများ (federal funds rates) ကို ကာလရှည်ကြာစွာ လျှော့ချထားခြင်းနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများ ဖြေလျှော့ခြင်း (structural deregulation) တို့က ပိုမိုဆိုးရွားစေခဲ့သည်။ အထင်ရှားဆုံးမှာ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ဂရမ်-လီချ်-ဘလိုင်လေ ဥပဒေ (Gramm-Leach-Bliley Act) မှတစ်ဆင့် ဂလပ်စ်-စတီးဂေါ ဥပဒေ (Glass-Steagall Act) ကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ရုပ်သိမ်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အပ်ငွေဘဏ်လုပ်ငန်း (commercial depository banking) ကို အန္တရာယ်မြင့်မားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဘဏ် (Investment bank) လုပ်ငန်းများနှင့် ဘဏ်ကိုယ်ပိုင်ငွေဖြင့် အရောင်းအဝယ်ပြုခြင်း (proprietary trading) တို့ဖြင့် ပေါင်းစည်းခွင့် ပြုလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Maverick |first=J.B. |date=October 22, 2019 |title=Consequences of The Glass-Steagall Act Repeal |url=https://www.investopedia.com/ask/answers/050515/did-repeal-glasssteagall-act-contribute-2008-financial-crisis.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214141042/https://www.investopedia.com/ask/answers/050515/did-repeal-glasssteagall-act-contribute-2008-financial-crisis.asp |archive-date=2025-02-14 |access-date=August 5, 2021 |website=Investopedia}}</ref> အကျပ်အတည်း၏ လက်တွေ့ စတင်ဖြစ်ပေါ်မှုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) သည် ၎င်းတို့၏ စာချုပ်ဖက် (Counterparty) များ၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (Balance sheet) များအပေါ် ယုံကြည်မှု ပျောက်ဆုံးလာသဖြင့် ဘဏ်အချင်းချင်း ငွေချေးသည့် အတိုးနှုန်းများ (interbank lending rates) ရုတ်တရက် မြင့်တက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last=Schäfer |first=Dorothea |date=August 9, 2017 |title=Geborgtes Vertrauen auch nach zehn Jahren Dauerfinanzkrise |url=https://www.diw.de/documents/publikationen/73/diw_01.c.563108.de/17-32-3.pdf |journal=DIW-Wochenbericht |format=PDF}}</ref> အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း (Underlying asset) များဖြစ်သော အိမ်ဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းလာသည်နှင့်အမျှ အိမ်ရာချေးငွေ အာမခံထားသော ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ (mortgage-backed securities) ၏ ရှုပ်ထွေးသော ကွန်ရက်နှင့် ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော ချေးငွေဆိုင်ရာ [[ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ်|ဆင်းသက်စာချုပ်များ]] (Derivatives) ၏ တန်ဖိုးများသည် ပြိုကျလာခဲ့သည်။ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ကူးစက်မှု (Financial contagion) သည် အိမ်ရာငွေချေးအထူးပြုသည့် ကုမ္ပဏီများ (specialized mortgage lenders) မှတစ်ဆင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချေးငွေ ဈေးကွက်များ (credit markets) သို့ အလျင်အမြန် ကူးစက်ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ ဤကူးစက်မှုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် နယူး ဆန်ကျူရီ ဖိုင်နန်ရှယ် (New Century Financial) ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံရသည် (Bankrupt) အထိ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ စနစ်တကျ ပြိုလဲမည့် အန္တရာယ် (Systemic distress) သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် တစ်လျှောက်လုံးတွင် အရှိန်အဟုန် မြင့်လာခဲ့သည်။ မတ်လတွင် ပြိုလဲလုနီးပါးဖြစ်နေသော ဘဲယား စတန်းစ် (Bear Stearns) ကို ဂျေပီမော်ဂန် ချေ့စ် (JPMorgan Chase) မှ အလွန်အမင်း ဈေးနှိမ်ထားသည့် အရေးပေါ်ရောင်းဈေး (fire sale) ဖြင့် ဝယ်ယူသိမ်းပိုက်ခဲ့သည် (acquire) ။ ဇူလိုင်လတွင် အမေရိကန် အစိုးရမှ ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားသော (sponsored) လုပ်ငန်းများဖြစ်သည့် ဖန်နီ မေ (Fannie Mae) နှင့် ဖရက်ဒီ မက် (Freddie Mac) တို့ကို ဖက်ဒရယ်အစိုးရမှ ထိန်းသိမ်းခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် လေမန် ဘရားသားစ် (Lehman Brothers) မှ အခန်း ၁၁ အရ ဒေဝါလီခံရန် လျှောက်ထားခြင်းဖြင့် ဤအကျပ်အတည်း၏ အဆုံးစွန်သော အခြေအနေသို့ ဆိုက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဤပြိုလဲမှုသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဈေးကွက်ကို ချက်ချင်း ပြိုလဲစေခဲ့ပြီး နိုင်ငံအများအပြားတွင် ဘဏ်များ၌ အလုအယက် ငွေထုတ်ယူမှုများ (bank runs) ကို စတင်ဖြစ်ပေါ်စေသည် (triggered)။<ref>{{cite book |last=Williams |first=Mark |title=Uncontrolled Risk |url=https://books.google.com/books?id=HSkjB_PGp98C |publisher=McGraw-Hill Education |date=2010 |isbn=978-0-07-163829-6}}</ref> ဤထိတ်လန့်မှုများကြောင့် အမေရိကန် အင်တာနေရှင်နယ် ဂရု (American International Group - AIG) ကို အရေးပေါ် ငွေကြေးထောက်ပံ့ ကယ်ဆယ်ခြင်း (emergency bailout) နှင့် ဝါရှင်တန် မြူချွယ် (Washington Mutual) ကို စည်းမျဉ်းထိန်းသိမ်းသူများမှ သိမ်းပိုက်ခြင်း (regulatory seizure) တို့ကို မလွဲမသွေ လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်လာခဲ့သည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေးစနစ် လုံးဝ ပြိုလဲသွားခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် အစိုးရများသည် ယခင်က မရှိဖူးသော ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ တည်ငြိမ်မှု ယန္တရားများ (fiscal and monetary stabilization mechanisms) ကို ချထားအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |last=Sakelaris |first=Nicholas |date=February 5, 2014 |title=Paulson: Why I bailed out the banks and what would have happened if I hadn't |url=https://www.bizjournals.com/dallas/blog/2014/02/paulson-why-i-bailed-out-the-banks-and-what-would.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140207081039/http://www.bizjournals.com/dallas/blog/2014/02/paulson-why-i-bailed-out-the-banks-and-what-would.html |archive-date=2014-02-07 |access-date=April 27, 2021 |website=Dallas Business Journal}}</ref> ဖက်ဒရယ် ရီဇာဗ် (Federal Reserve) နှင့် ဥရောပ ဗဟိုဘဏ် (European Central Bank - ECB) တို့ အပါအဝင် ဗဟိုဘဏ်များသည် အရေးပေါ် ငွေပေါ်လွယ်မှု (Market liquidity) ကို ပံ့ပိုးပေးရန် ဖြစ်ပေါ်နေသော ချေးငွေ ရပ်တန့်မှု (credit freeze) ကို လျော့ပါးစေရန်နှင့် နိုင်ငံတော် ကြွေးမြီ ပေးဆပ်ခြင်း ကုန်ကျစရိတ်များ (sovereign debt-servicing costs) ကို နှိမ့်ချရန် (depress) အတွက် မူဝါဒ အခြေခံ အတိုးနှုန်းများ (policy base rates) ကို အပြင်းအထန် လျှော့ချခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဖက်ဒရယ် ရီဇာဗ်သည် ငွေကြေးပမာဏ တိုးချဲ့ထုတ်ဝေခြင်း (quantitative easing) ကို စတင်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် အမေရိကန် ပြန်လည်နာလန်ထူရေးနှင့် ပြန်လည်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဥပဒေ (American Recovery and Reinvestment Act of 2009) နှင့်အတူ ဒေါ်လာ ၇၀၀ ဘီလီယံ တန်ဖိုးရှိသော ပြဿနာရှိသည့် ပိုင်ဆိုင်မှုများ ကယ်ဆယ်ရေး အစီအစဉ် (Troubled Asset Relief Program - TARP) အတွက် ရန်ပုံငွေ ထောက်ပံ့ရန် အရေးပေါ် စီးပွားရေး တည်ငြိမ်မှု ဥပဒေ (Emergency Economic Stabilization Act) ကို အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ မြောက်အမေရိကနှင့် ဥရောပတစ်လွှားရှိ အစိုးရများ၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုများသည် နိုင်ငံတော်မှ ငွေတိုက်စာချုပ်များ (Bonds) ထုတ်ဝေခြင်းနှင့် ဦးစားပေး [[အစုရှယ်ယာ]] (Preferred stock) ဝယ်ယူမှုများမှတစ်ဆင့် အများပြည်သူ့ဘဏ္ဍာဖြင့် ကြီးမားသော အရင်းအနှီး ပြန်လည်ဖြည့်တင်းခြင်းများ (recapitalizations) ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဤလုပ်ရပ်များသည် ကျရှုံးနေသော အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) ကို ယာယီ ပြည်သူပိုင်သိမ်းခြင်း သို့မဟုတ် စနစ်တကျ ဖျက်သိမ်းခြင်း (wind-down) တို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ရပ်တန့်သွားမှု (financial paralysis) မှ လက်တွေ့ စီးပွားရေးကဏ္ဍသို့ ကူးစက်သွားခြင်းကြောင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာတွင်းအသားတင်ထုတ်လုပ်မှုတန်ဖိုး (Global GDP) ကို ၂.၂ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ကျုံ့သွားစေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |agency=AFP |title=La Banque mondiale prédit une «reprise précaire» en 2010 |url=https://www.liberation.fr/futurs/2010/01/21/la-banque-mondiale-predit-une-reprise-precaire-en-2010_605597/ |work=Libération |date=January 21, 2010 |access-date=June 23, 2023 |language=fr}}</ref> အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (IMF) ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဤအကျပ်အတည်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လက်ရှိဈေးကွက်တန်ဖိုးအရ ငွေကြေးစာချုပ်များ၏ တန်ဖိုးကျဆင်းမှု (mark-to-market security valuation losses) သည် စုစုပေါင်း ဒေါ်လာ ၄ ထရီလီယံအထိ ရှိခဲ့သည်။<ref name="SN 2009-04-22">{{cite news |newspaper=Salzburger Nachrichten |title=Vier Billionen Dollar Schaden durch Krise |date=April 22, 2009 |page=15 |language=de}}</ref><ref>{{cite report |publisher=International Monetary Fund |title=Global Financial Stability Report |chapter=Chapter 1: Stabilizing the Global Financial System and Mitigating Spillover Risks |date=April 2009 |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/gfsr/2009/01/pdf/chap1.pdf |format=PDF}}</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဤအကျပ်အတည်းကြောင့် အလုပ်အကိုင်ပေါင်း ၈.၇ သန်း ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းသည် အမြင့်ဆုံးအဖြစ် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် တစ်နိုင်ငံလုံး ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှုန်းကို ၁၅.၁ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တိုးလာစေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဒေါင်းဂျုံးစ် စက်မှု ပျမ်းမျှ အညွှန်းကိန်း (Dow Jones Industrial Average - Index) ကိုလည်း ၅၃ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကျဆင်းသွားစေခဲ့သည်။ စက်မှုလုပ်ငန်းများ ကျုံ့သွားခြင်းသည် ဖွံ့ဖြိုးပြီး စီးပွားရေးနိုင်ငံများတစ်လွှားသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ ဤအခြေအနေကို ဂျင်နရယ် မော်တာစ် (General Motors) ကုမ္ပဏီမှ အခန်း ၁၁ အရ လုပ်ငန်း ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခြင်း (Chapter 11 reorganization) ကဲ့သို့သော ဘဏ္ဍာရေးမဟုတ်သည့် ကုမ္ပဏီကြီးများ (non-financial cooperates) ငွေပေးချေနိုင်စွမ်း မရှိတော့ခြင်းများက ထင်ရှားသော သာဓကအဖြစ် ပြသသည်။ ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:ဘဏ္ဍာရေး]] toj2mmt3jbkjn6bj87fe13q9tw4xiim 1040431 1040430 2026-06-23T18:32:15Z Mkant00 135890 1040431 wikitext text/x-wiki ၂၀၀၇-၂၀၀၈ ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး အကျပ်အတည်း (2007-2008 Global Financial Crisis) သည် မဟာစီးပွားပျက်ကပ် (Great Recession) ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သော တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် ငွေပေါ်လွယ်မှု စနစ်တကျ ကျရှုံးခြင်း (Systemic banking and liquidity failure) ဖြစ်သည်။ ဤအကျပ်အတည်းတွင် ပြင်းထန်သော ငွေပေါ်လွယ်မှု ပြတ်လပ်ခြင်းများ (acute liquidity shortages)၊ အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) ငွေပေးချေနိုင်စွမ်းမရှိတော့ခြင်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးမဟုတ်သော လုပ်ငန်းများကိုပါ ထိခိုက်စေသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချေးငွေကျုံ့သွားခြင်း (global credit contraction) တို့ ပါဝင်သည်။ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက်အတွင်း အလွန်အမင်း လဲဗရိတ်ချ် (Leverage) အသုံးပြုထားသော ပိုင်ဆိုင်မှု ပူဖောင်းများ (asset bubbles) ပြိုလဲသွားခြင်းမှတစ်ဆင့် ဤအကျပ်အတည်းသည် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ လူနည်းစု လူဦးရေအုပ်စုများ (minority demographics) ဆီသို့ ဦးတည်ထားသော အမြတ်ထုတ်သည့် ငွေချေးခြင်း အလေ့အထများ (predatory lending practices) ကြောင့် စံမမီသော အိမ်ရာချေးငွေများ (subprime mortgages) အဆမတန် ပျံ့နှံ့လာခြင်းသည် အဓိက အကြောင်းရင်းခံ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |title=Predatory Lending and the Destruction of the African-American Dream |chapter=Predatory Lending Practices Prior to the Global Financial Crisis |date=2020 |pages=23–68 |doi=10.1017/9781108865715.004 |isbn=978-1-108-86571-5 }}</ref><ref>{{cite web |date=May 6, 2009 |title=Predatory lending: A decade of warnings |url=https://publicintegrity.org/inequality-poverty-opportunity/predatory-lending-a-decade-of-warnings/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250117074014/https://publicintegrity.org/inequality-poverty-opportunity/predatory-lending-a-decade-of-warnings/ |archive-date=2025-01-17 |access-date=August 5, 2021 |website=Center for Public Integrity |language=en-US}}</ref> ထို့ပြင် အိမ်ထောင်စုများနှင့် ဘဏ္ဍာရေး အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) နှစ်ရပ်လုံးမှ အိမ်ခြံမြေကို လွန်ကဲစွာ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (directional speculation) များကလည်း အခြေခံ အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤအခြေအနေကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၀၃ ခုနှစ်အတွင်း ဖက်ဒရယ် ရန်ပုံငွေ အတိုးနှုန်းများ (federal funds rates) ကို ကာလရှည်ကြာစွာ လျှော့ချထားခြင်းနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများ ဖြေလျှော့ခြင်း (structural deregulation) တို့က ပိုမိုဆိုးရွားစေခဲ့သည်။ အထင်ရှားဆုံးမှာ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ဂရမ်-လီချ်-ဘလိုင်လေ ဥပဒေ (Gramm-Leach-Bliley Act) မှတစ်ဆင့် ဂလပ်စ်-စတီးဂေါ ဥပဒေ (Glass-Steagall Act) ကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ရုပ်သိမ်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အပ်ငွေဘဏ်လုပ်ငန်း (commercial depository banking) ကို အန္တရာယ်မြင့်မားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဘဏ် (Investment bank) လုပ်ငန်းများနှင့် ဘဏ်ကိုယ်ပိုင်ငွေဖြင့် အရောင်းအဝယ်ပြုခြင်း (proprietary trading) တို့ဖြင့် ပေါင်းစည်းခွင့် ပြုလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Maverick |first=J.B. |date=October 22, 2019 |title=Consequences of The Glass-Steagall Act Repeal |url=https://www.investopedia.com/ask/answers/050515/did-repeal-glasssteagall-act-contribute-2008-financial-crisis.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214141042/https://www.investopedia.com/ask/answers/050515/did-repeal-glasssteagall-act-contribute-2008-financial-crisis.asp |archive-date=2025-02-14 |access-date=August 5, 2021 |website=Investopedia}}</ref> အကျပ်အတည်း၏ လက်တွေ့ စတင်ဖြစ်ပေါ်မှုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) သည် ၎င်းတို့၏ စာချုပ်ဖက် (Counterparty) များ၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (Balance sheet) များအပေါ် ယုံကြည်မှု ပျောက်ဆုံးလာသဖြင့် ဘဏ်အချင်းချင်း ငွေချေးသည့် အတိုးနှုန်းများ (interbank lending rates) ရုတ်တရက် မြင့်တက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last=Schäfer |first=Dorothea |date=August 9, 2017 |title=Geborgtes Vertrauen auch nach zehn Jahren Dauerfinanzkrise |url=https://www.diw.de/documents/publikationen/73/diw_01.c.563108.de/17-32-3.pdf |journal=DIW-Wochenbericht |format=PDF}}</ref> အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း (Underlying asset) များဖြစ်သော အိမ်ဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းလာသည်နှင့်အမျှ အိမ်ရာချေးငွေ အာမခံထားသော ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ (mortgage-backed securities) ၏ ရှုပ်ထွေးသော ကွန်ရက်နှင့် ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော ချေးငွေဆိုင်ရာ [[ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ်|ဆင်းသက်စာချုပ်များ]] (Derivatives) ၏ တန်ဖိုးများသည် ပြိုကျလာခဲ့သည်။ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ကူးစက်မှု (Financial contagion) သည် အိမ်ရာငွေချေးအထူးပြုသည့် ကုမ္ပဏီများ (specialized mortgage lenders) မှတစ်ဆင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချေးငွေ ဈေးကွက်များ (credit markets) သို့ အလျင်အမြန် ကူးစက်ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ ဤကူးစက်မှုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် နယူး ဆန်ကျူရီ ဖိုင်နန်ရှယ် (New Century Financial) ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံရသည် (Bankrupt) အထိ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ စနစ်တကျ ပြိုလဲမည့် အန္တရာယ် (Systemic distress) သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် တစ်လျှောက်လုံးတွင် အရှိန်အဟုန် မြင့်လာခဲ့သည်။ မတ်လတွင် ပြိုလဲလုနီးပါးဖြစ်နေသော ဘဲယား စတန်းစ် (Bear Stearns) ကို ဂျေပီမော်ဂန် ချေ့စ် (JPMorgan Chase) မှ အလွန်အမင်း ဈေးနှိမ်ထားသည့် အရေးပေါ်ရောင်းဈေး (fire sale) ဖြင့် ဝယ်ယူသိမ်းပိုက်ခဲ့သည် (acquire) ။ ဇူလိုင်လတွင် အမေရိကန် အစိုးရမှ ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားသော (sponsored) လုပ်ငန်းများဖြစ်သည့် ဖန်နီ မေ (Fannie Mae) နှင့် ဖရက်ဒီ မက် (Freddie Mac) တို့ကို ဖက်ဒရယ်အစိုးရမှ ထိန်းသိမ်းခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် လေမန် ဘရားသားစ် (Lehman Brothers) မှ အခန်း ၁၁ အရ ဒေဝါလီခံရန် လျှောက်ထားခြင်းဖြင့် ဤအကျပ်အတည်း၏ အဆုံးစွန်သော အခြေအနေသို့ ဆိုက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဤပြိုလဲမှုသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဈေးကွက်ကို ချက်ချင်း ပြိုလဲစေခဲ့ပြီး နိုင်ငံအများအပြားတွင် ဘဏ်များ၌ အလုအယက် ငွေထုတ်ယူမှုများ (bank runs) ကို စတင်ဖြစ်ပေါ်စေသည် (triggered)။<ref>{{cite book |last=Williams |first=Mark |title=Uncontrolled Risk |url=https://books.google.com/books?id=HSkjB_PGp98C |publisher=McGraw-Hill Education |date=2010 |isbn=978-0-07-163829-6}}</ref> ဤထိတ်လန့်မှုများကြောင့် အမေရိကန် အင်တာနေရှင်နယ် ဂရု (American International Group - AIG) ကို အရေးပေါ် ငွေကြေးထောက်ပံ့ ကယ်ဆယ်ခြင်း (emergency bailout) နှင့် ဝါရှင်တန် မြူချွယ် (Washington Mutual) ကို စည်းမျဉ်းထိန်းသိမ်းသူများမှ သိမ်းပိုက်ခြင်း (regulatory seizure) တို့ကို မလွဲမသွေ လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်လာခဲ့သည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေးစနစ် လုံးဝ ပြိုလဲသွားခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် အစိုးရများသည် ယခင်က မရှိဖူးသော ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ တည်ငြိမ်မှု ယန္တရားများ (fiscal and monetary stabilization mechanisms) ကို ချထားအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |last=Sakelaris |first=Nicholas |date=February 5, 2014 |title=Paulson: Why I bailed out the banks and what would have happened if I hadn't |url=https://www.bizjournals.com/dallas/blog/2014/02/paulson-why-i-bailed-out-the-banks-and-what-would.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140207081039/http://www.bizjournals.com/dallas/blog/2014/02/paulson-why-i-bailed-out-the-banks-and-what-would.html |archive-date=2014-02-07 |access-date=April 27, 2021 |website=Dallas Business Journal}}</ref> ဖက်ဒရယ် ရီဇာဗ် (Federal Reserve) နှင့် ဥရောပ ဗဟိုဘဏ် (European Central Bank - ECB) တို့ အပါအဝင် ဗဟိုဘဏ်များသည် အရေးပေါ် ငွေပေါ်လွယ်မှု (Market liquidity) ကို ပံ့ပိုးပေးရန် ဖြစ်ပေါ်နေသော ချေးငွေ ရပ်တန့်မှု (credit freeze) ကို လျော့ပါးစေရန်နှင့် နိုင်ငံတော် ကြွေးမြီ ပေးဆပ်ခြင်း ကုန်ကျစရိတ်များ (sovereign debt-servicing costs) ကို နှိမ့်ချရန် (depress) အတွက် မူဝါဒ အခြေခံ အတိုးနှုန်းများ (policy base rates) ကို အပြင်းအထန် လျှော့ချခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဖက်ဒရယ် ရီဇာဗ်သည် ငွေကြေးပမာဏ တိုးချဲ့ထုတ်ဝေခြင်း (quantitative easing) ကို စတင်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် အမေရိကန် ပြန်လည်နာလန်ထူရေးနှင့် ပြန်လည်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဥပဒေ (American Recovery and Reinvestment Act of 2009) နှင့်အတူ ဒေါ်လာ ၇၀၀ ဘီလီယံ တန်ဖိုးရှိသော ပြဿနာရှိသည့် ပိုင်ဆိုင်မှုများ ကယ်ဆယ်ရေး အစီအစဉ် (Troubled Asset Relief Program - TARP) အတွက် ရန်ပုံငွေ ထောက်ပံ့ရန် အရေးပေါ် စီးပွားရေး တည်ငြိမ်မှု ဥပဒေ (Emergency Economic Stabilization Act) ကို အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ မြောက်အမေရိကနှင့် ဥရောပတစ်လွှားရှိ အစိုးရများ၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုများသည် နိုင်ငံတော်မှ ငွေတိုက်စာချုပ်များ (Bonds) ထုတ်ဝေခြင်းနှင့် ဦးစားပေး [[အစုရှယ်ယာ]] (Preferred stock) ဝယ်ယူမှုများမှတစ်ဆင့် အများပြည်သူ့ဘဏ္ဍာဖြင့် ကြီးမားသော အရင်းအနှီး ပြန်လည်ဖြည့်တင်းခြင်းများ (recapitalizations) ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဤလုပ်ရပ်များသည် ကျရှုံးနေသော အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) ကို ယာယီ ပြည်သူပိုင်သိမ်းခြင်း သို့မဟုတ် စနစ်တကျ ဖျက်သိမ်းခြင်း (wind-down) တို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ရပ်တန့်သွားမှု (financial paralysis) မှ လက်တွေ့ စီးပွားရေးကဏ္ဍသို့ ကူးစက်သွားခြင်းကြောင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာတွင်းအသားတင်ထုတ်လုပ်မှုတန်ဖိုး (Global GDP) ကို ၂.၂ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ကျုံ့သွားစေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |agency=AFP |title=La Banque mondiale prédit une «reprise précaire» en 2010 |url=https://www.liberation.fr/futurs/2010/01/21/la-banque-mondiale-predit-une-reprise-precaire-en-2010_605597/ |work=Libération |date=January 21, 2010 |access-date=June 23, 2023 |language=fr}}</ref> အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (IMF) ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဤအကျပ်အတည်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လက်ရှိဈေးကွက်တန်ဖိုးအရ ငွေကြေးစာချုပ်များ၏ တန်ဖိုးကျဆင်းမှု (mark-to-market security valuation losses) သည် စုစုပေါင်း ဒေါ်လာ ၄ ထရီလီယံအထိ ရှိခဲ့သည်။<ref name="SN 2009-04-22">{{cite news |newspaper=Salzburger Nachrichten |title=Vier Billionen Dollar Schaden durch Krise |date=April 22, 2009 |page=15 |language=de}}</ref><ref>{{cite report |publisher=International Monetary Fund |title=Global Financial Stability Report |chapter=Chapter 1: Stabilizing the Global Financial System and Mitigating Spillover Risks |date=April 2009 |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/gfsr/2009/01/pdf/chap1.pdf |format=PDF}}</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဤအကျပ်အတည်းကြောင့် အလုပ်အကိုင်ပေါင်း ၈.၇ သန်း ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းသည် အမြင့်ဆုံးအဖြစ် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် တစ်နိုင်ငံလုံး ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှုန်းကို ၁၅.၁ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တိုးလာစေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဒေါင်းဂျုံးစ် စက်မှု ပျမ်းမျှ အညွှန်းကိန်း (Dow Jones Industrial Average - Index) ကိုလည်း ၅၃ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကျဆင်းသွားစေခဲ့သည်။ စက်မှုလုပ်ငန်းများ ကျုံ့သွားခြင်းသည် ဖွံ့ဖြိုးပြီး စီးပွားရေးနိုင်ငံများတစ်လွှားသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ ဤအခြေအနေကို ဂျင်နရယ် မော်တာစ် (General Motors) ကုမ္ပဏီမှ အခန်း ၁၁ အရ လုပ်ငန်း ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခြင်း (Chapter 11 reorganization) ကဲ့သို့သော ဘဏ္ဍာရေးမဟုတ်သည့် ကုမ္ပဏီကြီးများ (non-financial corporates) ငွေပေးချေနိုင်စွမ်း မရှိတော့ခြင်းများက ထင်ရှားသော သာဓကအဖြစ် ပြသသည်။ ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:ဘဏ္ဍာရေး]] 2iojbv6d4nb9jxqbv9a3n5jj1gam9rz 1040432 1040431 2026-06-23T18:36:23Z Mkant00 135890 1040432 wikitext text/x-wiki ၂၀၀၇-၂၀၀၈ ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး အကျပ်အတည်း (2007-2008 Global Financial Crisis) သည် မဟာစီးပွားပျက်ကပ် (Great Recession) ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သော တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် ငွေပေါ်လွယ်မှု စနစ်တကျ ကျရှုံးခြင်း (Systemic banking and liquidity failure) ဖြစ်သည်။ ဤအကျပ်အတည်းတွင် ပြင်းထန်သော ငွေပေါ်လွယ်မှု ပြတ်လပ်ခြင်းများ (acute liquidity shortages)၊ အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) ငွေပေးချေနိုင်စွမ်းမရှိတော့ခြင်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးမဟုတ်သော လုပ်ငန်းများကိုပါ ထိခိုက်စေသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချေးငွေကျုံ့သွားခြင်း (global credit contraction) တို့ ပါဝင်သည်။ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက်အတွင်း အလွန်အမင်း လဲဗရိတ်ချ် (Leverage) အသုံးပြုထားသော ပိုင်ဆိုင်မှု ပူဖောင်းများ (asset bubbles) ပြိုလဲသွားခြင်းမှတစ်ဆင့် ဤအကျပ်အတည်းသည် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ လူနည်းစု လူဦးရေအုပ်စုများ (minority demographics) ဆီသို့ ဦးတည်ထားသော အမြတ်ထုတ်သည့် ငွေချေးခြင်း အလေ့အထများ (predatory lending practices) ကြောင့် စံမမီသော အိမ်ရာချေးငွေများ (subprime mortgages) အဆမတန် ပျံ့နှံ့လာခြင်းသည် အဓိက အကြောင်းရင်းခံ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |title=Predatory Lending and the Destruction of the African-American Dream |chapter=Predatory Lending Practices Prior to the Global Financial Crisis |date=2020 |pages=23–68 |doi=10.1017/9781108865715.004 |isbn=978-1-108-86571-5 }}</ref><ref>{{cite web |date=May 6, 2009 |title=Predatory lending: A decade of warnings |url=https://publicintegrity.org/inequality-poverty-opportunity/predatory-lending-a-decade-of-warnings/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250117074014/https://publicintegrity.org/inequality-poverty-opportunity/predatory-lending-a-decade-of-warnings/ |archive-date=2025-01-17 |access-date=August 5, 2021 |website=Center for Public Integrity |language=en-US}}</ref> ထို့ပြင် အိမ်ထောင်စုများနှင့် ဘဏ္ဍာရေး အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) နှစ်ရပ်လုံးမှ အိမ်ခြံမြေကို လွန်ကဲစွာ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (directional speculation) များကလည်း အခြေခံ အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤအခြေအနေကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၀၃ ခုနှစ်အတွင်း ဖက်ဒရယ် ရန်ပုံငွေ အတိုးနှုန်းများ (federal funds rates) ကို ကာလရှည်ကြာစွာ လျှော့ချထားခြင်းနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများ ဖြေလျှော့ခြင်း (structural deregulation) တို့က ပိုမိုဆိုးရွားစေခဲ့သည်။ အထင်ရှားဆုံးမှာ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ဂရမ်-လီချ်-ဘလိုင်လေ ဥပဒေ (Gramm-Leach-Bliley Act) မှတစ်ဆင့် ဂလပ်စ်-စတီးဂေါ ဥပဒေ (Glass-Steagall Act) ကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ရုပ်သိမ်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အပ်ငွေဘဏ်လုပ်ငန်း (commercial depository banking) ကို အန္တရာယ်မြင့်မားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဘဏ် (Investment bank) လုပ်ငန်းများနှင့် ဘဏ်ကိုယ်ပိုင်ငွေဖြင့် အရောင်းအဝယ်ပြုခြင်း (proprietary trading) တို့ဖြင့် ပေါင်းစည်းခွင့် ပြုလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Maverick |first=J.B. |date=October 22, 2019 |title=Consequences of The Glass-Steagall Act Repeal |url=https://www.investopedia.com/ask/answers/050515/did-repeal-glasssteagall-act-contribute-2008-financial-crisis.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214141042/https://www.investopedia.com/ask/answers/050515/did-repeal-glasssteagall-act-contribute-2008-financial-crisis.asp |archive-date=2025-02-14 |access-date=August 5, 2021 |website=Investopedia}}</ref> အကျပ်အတည်း၏ လက်တွေ့ စတင်ဖြစ်ပေါ်မှုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) သည် ၎င်းတို့၏ စာချုပ်ဖက် (Counterparty) များ၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (Balance sheet) များအပေါ် ယုံကြည်မှု ပျောက်ဆုံးလာသဖြင့် ဘဏ်အချင်းချင်း ငွေချေးသည့် အတိုးနှုန်းများ (interbank lending rates) ရုတ်တရက် မြင့်တက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last=Schäfer |first=Dorothea |date=August 9, 2017 |title=Geborgtes Vertrauen auch nach zehn Jahren Dauerfinanzkrise |url=https://www.diw.de/documents/publikationen/73/diw_01.c.563108.de/17-32-3.pdf |journal=DIW-Wochenbericht |format=PDF}}</ref> အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း (Underlying asset) များဖြစ်သော အိမ်ဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းလာသည်နှင့်အမျှ အိမ်ရာချေးငွေ အာမခံထားသော ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ (mortgage-backed securities) ၏ ရှုပ်ထွေးသော ကွန်ရက်နှင့် ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော ချေးငွေဆိုင်ရာ [[ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ်|ဆင်းသက်စာချုပ်များ]] (Derivatives) ၏ တန်ဖိုးများသည် ပြိုကျလာခဲ့သည်။ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ကူးစက်မှု (Financial contagion) သည် အိမ်ရာငွေချေးအထူးပြုသည့် ကုမ္ပဏီများ (specialized mortgage lenders) မှတစ်ဆင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချေးငွေ ဈေးကွက်များ (credit markets) သို့ အလျင်အမြန် ကူးစက်ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ ဤကူးစက်မှုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် နယူး ဆန်ကျူရီ ဖိုင်နန်ရှယ် (New Century Financial) ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံရသည် (Bankrupt) အထိ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ စနစ်တကျ ပြိုလဲမည့် အန္တရာယ် (Systemic distress) သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် တစ်လျှောက်လုံးတွင် အရှိန်အဟုန် မြင့်လာခဲ့သည်။ မတ်လတွင် ပြိုလဲလုနီးပါးဖြစ်နေသော ဘဲယား စတန်းစ် (Bear Stearns) ကို ဂျေပီမော်ဂန် ချေ့စ် (JPMorgan Chase) မှ အလွန်အမင်း ဈေးနှိမ်ထားသည့် အရေးပေါ်ရောင်းဈေး (fire sale) ဖြင့် ဝယ်ယူသိမ်းပိုက်ခဲ့သည် (acquire) ။ ဇူလိုင်လတွင် အမေရိကန် အစိုးရမှ ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားသော (sponsored) လုပ်ငန်းများဖြစ်သည့် ဖန်နီ မေ (Fannie Mae) နှင့် ဖရက်ဒီ မက် (Freddie Mac) တို့ကို ဖက်ဒရယ်အစိုးရမှ ထိန်းသိမ်းခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် လေမန် ဘရားသားစ် (Lehman Brothers) မှ အခန်း ၁၁ အရ ဒေဝါလီခံရန် လျှောက်ထားခြင်းဖြင့် ဤအကျပ်အတည်း၏ အဆုံးစွန်သော အခြေအနေသို့ ဆိုက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဤပြိုလဲမှုသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဈေးကွက်ကို ချက်ချင်း ပြိုလဲစေခဲ့ပြီး နိုင်ငံအများအပြားတွင် ဘဏ်များ၌ အလုအယက် ငွေထုတ်ယူမှုများ (bank runs) ကို စတင်ဖြစ်ပေါ်စေသည် (triggered)။<ref>{{cite book |last=Williams |first=Mark |title=Uncontrolled Risk |url=https://books.google.com/books?id=HSkjB_PGp98C |publisher=McGraw-Hill Education |date=2010 |isbn=978-0-07-163829-6}}</ref> ဤထိတ်လန့်မှုများကြောင့် အမေရိကန် အင်တာနေရှင်နယ် ဂရု (American International Group - AIG) ကို အရေးပေါ် ငွေကြေးထောက်ပံ့ ကယ်ဆယ်ခြင်း (emergency bailout) နှင့် ဝါရှင်တန် မြူချွယ် (Washington Mutual) ကို စည်းမျဉ်းထိန်းသိမ်းသူများမှ သိမ်းပိုက်ခြင်း (regulatory seizure) တို့ကို မလွဲမသွေ လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်လာခဲ့သည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေးစနစ် လုံးဝ ပြိုလဲသွားခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် အစိုးရများသည် ယခင်က မရှိဖူးသော ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ တည်ငြိမ်မှု ယန္တရားများ (fiscal and monetary stabilization mechanisms) ကို ချထားအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |last=Sakelaris |first=Nicholas |date=February 5, 2014 |title=Paulson: Why I bailed out the banks and what would have happened if I hadn't |url=https://www.bizjournals.com/dallas/blog/2014/02/paulson-why-i-bailed-out-the-banks-and-what-would.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140207081039/http://www.bizjournals.com/dallas/blog/2014/02/paulson-why-i-bailed-out-the-banks-and-what-would.html |archive-date=2014-02-07 |access-date=April 27, 2021 |website=Dallas Business Journal}}</ref> ဖက်ဒရယ် ရီဇာဗ် (Federal Reserve) နှင့် ဥရောပ ဗဟိုဘဏ် (European Central Bank - ECB) တို့ အပါအဝင် ဗဟိုဘဏ်များသည် အရေးပေါ် ငွေပေါ်လွယ်မှု (Market liquidity) ကို ပံ့ပိုးပေးရန် ဖြစ်ပေါ်နေသော ချေးငွေ ရပ်တန့်မှု (credit freeze) ကို လျော့ပါးစေရန်နှင့် နိုင်ငံတော် ကြွေးမြီ ပေးဆပ်ခြင်း ကုန်ကျစရိတ်များ (sovereign debt-servicing costs) ကို နှိမ့်ချရန် (depress) အတွက် မူဝါဒ အခြေခံ အတိုးနှုန်းများ (policy base rates) ကို အပြင်းအထန် လျှော့ချခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဖက်ဒရယ် ရီဇာဗ်သည် ငွေကြေးပမာဏ တိုးချဲ့ထုတ်ဝေခြင်း (quantitative easing) ကို စတင်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် အမေရိကန် ပြန်လည်နာလန်ထူရေးနှင့် ပြန်လည်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဥပဒေ (American Recovery and Reinvestment Act of 2009) နှင့်အတူ ဒေါ်လာ ၇၀၀ ဘီလီယံ တန်ဖိုးရှိသော ပြဿနာရှိသည့် ပိုင်ဆိုင်မှုများ ကယ်ဆယ်ရေး အစီအစဉ် (Troubled Asset Relief Program - TARP) အတွက် ရန်ပုံငွေ ထောက်ပံ့ရန် အရေးပေါ် စီးပွားရေး တည်ငြိမ်မှု ဥပဒေ (Emergency Economic Stabilization Act) ကို အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ မြောက်အမေရိကနှင့် ဥရောပတစ်လွှားရှိ အစိုးရများ၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုများသည် နိုင်ငံတော်မှ ငွေတိုက်စာချုပ်များ (Bonds) ထုတ်ဝေခြင်းနှင့် ဦးစားပေး [[အစုရှယ်ယာ]] (Preferred stock) ဝယ်ယူမှုများမှတစ်ဆင့် အများပြည်သူ့ဘဏ္ဍာဖြင့် ကြီးမားသော အရင်းအနှီး ပြန်လည်ဖြည့်တင်းခြင်းများ (recapitalizations) ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဤလုပ်ရပ်များသည် ကျရှုံးနေသော အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) ကို ယာယီ ပြည်သူပိုင်သိမ်းခြင်း သို့မဟုတ် စနစ်တကျ ဖျက်သိမ်းခြင်း (wind-down) တို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ရပ်တန့်သွားမှု (financial paralysis) မှ လက်တွေ့ စီးပွားရေးကဏ္ဍသို့ ကူးစက်သွားခြင်းကြောင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာတွင်းအသားတင်ထုတ်လုပ်မှုတန်ဖိုး (Global GDP) ကို ၂.၂ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ကျုံ့သွားစေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |agency=AFP |title=La Banque mondiale prédit une «reprise précaire» en 2010 |url=https://www.liberation.fr/futurs/2010/01/21/la-banque-mondiale-predit-une-reprise-precaire-en-2010_605597/ |work=Libération |date=January 21, 2010 |access-date=June 23, 2023 |language=fr}}</ref> အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (IMF) ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဤအကျပ်အတည်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လက်ရှိဈေးကွက်တန်ဖိုးအရ ငွေကြေးစာချုပ်များ၏ တန်ဖိုးကျဆင်းမှု (mark-to-market security valuation losses) သည် စုစုပေါင်း ဒေါ်လာ ၄ ထရီလီယံအထိ ရှိခဲ့သည်။<ref name="SN 2009-04-22">{{cite news |newspaper=Salzburger Nachrichten |title=Vier Billionen Dollar Schaden durch Krise |date=April 22, 2009 |page=15 |language=de}}</ref><ref>{{cite report |publisher=International Monetary Fund |title=Global Financial Stability Report |chapter=Chapter 1: Stabilizing the Global Financial System and Mitigating Spillover Risks |date=April 2009 |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/gfsr/2009/01/pdf/chap1.pdf |format=PDF}}</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဤအကျပ်အတည်းကြောင့် အလုပ်အကိုင်ပေါင်း ၈.၇ သန်း ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းသည် အမြင့်ဆုံးအဖြစ် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် တစ်နိုင်ငံလုံး ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှုန်းကို ၁၅.၁ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တိုးလာစေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဒေါင်းဂျုံးစ် စက်မှု ပျမ်းမျှ အညွှန်းကိန်း (Dow Jones Industrial Average - Index) ကိုလည်း ၅၃ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကျဆင်းသွားစေခဲ့သည်။ စက်မှုလုပ်ငန်းများ ကျုံ့သွားခြင်းသည် ဖွံ့ဖြိုးပြီး စီးပွားရေးနိုင်ငံများတစ်လွှားသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ ဤအခြေအနေကို ဂျင်နရယ် မော်တာစ် (General Motors) ကုမ္ပဏီမှ အခန်း ၁၁ အရ လုပ်ငန်း ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခြင်း (Chapter 11 reorganization) ကဲ့သို့သော ဘဏ္ဍာရေးမဟုတ်သည့် ကုမ္ပဏီကြီးများ (non-financial corporates) ငွေပေးချေနိုင်စွမ်း မရှိတော့ခြင်းများက ထင်ရှားသော သာဓကအဖြစ် ပြသသည်။ ပုဂ္ဂလိက ဘဏ္ဍာရေး ကြွေးမြီများကို နိုင်ငံတော်၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (Balance sheet) များအပေါ်သို့ ကြီးမားစွာ လွှဲပြောင်းရယူလိုက်ခြင်းက အများပြည်သူဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေး (public finances) ကို အကြီးအကျယ် ထိခိုက်စေခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပုဂ္ဂလိက ဘဏ်လုပ်ငန်း အကျပ်အတည်းတစ်ခုကို နိုင်ငံတော် ငွေပေးချေနိုင်စွမ်း အကျပ်အတည်းများ (sovereign solvency crises) အဖြစ်သို့ အသွင်ပြောင်းသွားစေခဲ့သည်။ ဤပြောင်းလဲမှု ယန္တရားသည် အိုက်စလန်နှင့် အိုင်ယာလန် နိုင်ငံများရှိ အများပြည်သူဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေး (public finances) ကို အကြီးအကျယ် မတည်မငြိမ် ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၎င်းသည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာမည့် ပိုမို ကျယ်ပြန့်သော ယူရိုဇုန် နိုင်ငံတော် ကြွေးမြီ အကျပ်အတည်း (Eurozone sovereign debt crisis) အတွက် အဓိက တွန်းအားတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ငွေကြေးမူဝါဒ ဖြေလျှော့ခြင်း (global monetary easing) သည် နိုင်ငံတကာတွင် ကမောက်ကမဖြစ်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် တစ်လျှောက်လုံး တရုတ်နိုင်ငံတွင် ဘဏ်ချေးငွေများကို အလျင်အမြန် တိုးချဲ့ခဲ့ခြင်းကြောင့် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် အစောပိုင်းတွင် တရုတ် အိမ်ခြံမြေ၊ [[အစုရှယ်ယာ|အစုရှယ်ယာများ]] (Equities)၊ နိုင်ငံတော် ငွေတိုက်စာချုပ်များ (Bonds) နှင့် ကုန်စည်များ (Commodities) တစ်လွှားရှိ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (Speculation) ဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာသော ပိုင်ဆိုင်မှု ပူဖောင်းသစ်များ (new speculative asset bubbles) ထဲသို့ ငွေများ ကြီးမားစွာ စီးဝင်သွားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{cite news |last=Faujas |first=Alain |title=Les bulles spéculatives menacent à nouveau |url=https://www.lemonde.fr/economie/article/2010/01/21/les-bulles-speculatives-menacent-a-nouveau_1294862_3234.html |work=Le Monde |date=January 21, 2010 |access-date=June 23, 2023 |language=fr}}</ref> ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:ဘဏ္ဍာရေး]] ozmdohub7dy50tsin6gq1q4g61w2g6b 1040433 1040432 2026-06-23T18:39:07Z Mkant00 135890 1040433 wikitext text/x-wiki ၂၀၀၇-၂၀၀၈ ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး အကျပ်အတည်း (2007-2008 Global Financial Crisis) သည် မဟာစီးပွားပျက်ကပ် (Great Recession) ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သော တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် ငွေပေါ်လွယ်မှု စနစ်တကျ ကျရှုံးခြင်း (Systemic banking and liquidity failure) ဖြစ်သည်။ ဤအကျပ်အတည်းတွင် ပြင်းထန်သော ငွေပေါ်လွယ်မှု ပြတ်လပ်ခြင်းများ (acute liquidity shortages)၊ အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) ငွေပေးချေနိုင်စွမ်းမရှိတော့ခြင်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးမဟုတ်သော လုပ်ငန်းများကိုပါ ထိခိုက်စေသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချေးငွေကျုံ့သွားခြင်း (global credit contraction) တို့ ပါဝင်သည်။ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက်အတွင်း အလွန်အမင်း လဲဗရိတ်ချ် (Leverage) အသုံးပြုထားသော ပိုင်ဆိုင်မှု ပူဖောင်းများ (asset bubbles) ပြိုလဲသွားခြင်းမှတစ်ဆင့် ဤအကျပ်အတည်းသည် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ လူနည်းစု လူဦးရေအုပ်စုများ (minority demographics) ဆီသို့ ဦးတည်ထားသော အမြတ်ထုတ်သည့် ငွေချေးခြင်း အလေ့အထများ (predatory lending practices) ကြောင့် စံမမီသော အိမ်ရာချေးငွေများ (subprime mortgages) အဆမတန် ပျံ့နှံ့လာခြင်းသည် အဓိက အကြောင်းရင်းခံ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |title=Predatory Lending and the Destruction of the African-American Dream |chapter=Predatory Lending Practices Prior to the Global Financial Crisis |date=2020 |pages=23–68 |doi=10.1017/9781108865715.004 |isbn=978-1-108-86571-5 }}</ref><ref>{{cite web |date=May 6, 2009 |title=Predatory lending: A decade of warnings |url=https://publicintegrity.org/inequality-poverty-opportunity/predatory-lending-a-decade-of-warnings/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250117074014/https://publicintegrity.org/inequality-poverty-opportunity/predatory-lending-a-decade-of-warnings/ |archive-date=2025-01-17 |access-date=August 5, 2021 |website=Center for Public Integrity |language=en-US}}</ref> ထို့ပြင် အိမ်ထောင်စုများနှင့် ဘဏ္ဍာရေး အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) နှစ်ရပ်လုံးမှ အိမ်ခြံမြေကို လွန်ကဲစွာ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (directional speculation) များကလည်း အခြေခံ အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤအခြေအနေကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၀၃ ခုနှစ်အတွင်း ဖက်ဒရယ် ရန်ပုံငွေ အတိုးနှုန်းများ (federal funds rates) ကို ကာလရှည်ကြာစွာ လျှော့ချထားခြင်းနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများ ဖြေလျှော့ခြင်း (structural deregulation) တို့က ပိုမိုဆိုးရွားစေခဲ့သည်။ အထင်ရှားဆုံးမှာ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ဂရမ်-လီချ်-ဘလိုင်လေ ဥပဒေ (Gramm-Leach-Bliley Act) မှတစ်ဆင့် ဂလပ်စ်-စတီးဂေါ ဥပဒေ (Glass-Steagall Act) ကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ရုပ်သိမ်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အပ်ငွေဘဏ်လုပ်ငန်း (commercial depository banking) ကို အန္တရာယ်မြင့်မားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဘဏ် (Investment bank) လုပ်ငန်းများနှင့် ဘဏ်ကိုယ်ပိုင်ငွေဖြင့် အရောင်းအဝယ်ပြုခြင်း (proprietary trading) တို့ဖြင့် ပေါင်းစည်းခွင့် ပြုလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Maverick |first=J.B. |date=October 22, 2019 |title=Consequences of The Glass-Steagall Act Repeal |url=https://www.investopedia.com/ask/answers/050515/did-repeal-glasssteagall-act-contribute-2008-financial-crisis.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214141042/https://www.investopedia.com/ask/answers/050515/did-repeal-glasssteagall-act-contribute-2008-financial-crisis.asp |archive-date=2025-02-14 |access-date=August 5, 2021 |website=Investopedia}}</ref> အကျပ်အတည်း၏ လက်တွေ့ စတင်ဖြစ်ပေါ်မှုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) သည် ၎င်းတို့၏ စာချုပ်ဖက် (Counterparty) များ၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (Balance sheet) များအပေါ် ယုံကြည်မှု ပျောက်ဆုံးလာသဖြင့် ဘဏ်အချင်းချင်း ငွေချေးသည့် အတိုးနှုန်းများ (interbank lending rates) ရုတ်တရက် မြင့်တက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last=Schäfer |first=Dorothea |date=August 9, 2017 |title=Geborgtes Vertrauen auch nach zehn Jahren Dauerfinanzkrise |url=https://www.diw.de/documents/publikationen/73/diw_01.c.563108.de/17-32-3.pdf |journal=DIW-Wochenbericht |format=PDF}}</ref> အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း (Underlying asset) များဖြစ်သော အိမ်ဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းလာသည်နှင့်အမျှ အိမ်ရာချေးငွေ အာမခံထားသော ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ (mortgage-backed securities) ၏ ရှုပ်ထွေးသော ကွန်ရက်နှင့် ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော ချေးငွေဆိုင်ရာ [[ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ်|ဆင်းသက်စာချုပ်များ]] (Derivatives) ၏ တန်ဖိုးများသည် ပြိုကျလာခဲ့သည်။ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ကူးစက်မှု (Financial contagion) သည် အိမ်ရာငွေချေးအထူးပြုသည့် ကုမ္ပဏီများ (specialized mortgage lenders) မှတစ်ဆင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချေးငွေ ဈေးကွက်များ (credit markets) သို့ အလျင်အမြန် ကူးစက်ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ ဤကူးစက်မှုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် နယူး ဆန်ကျူရီ ဖိုင်နန်ရှယ် (New Century Financial) ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံရသည် (Bankrupt) အထိ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ စနစ်တကျ ပြိုလဲမည့် အန္တရာယ် (Systemic distress) သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် တစ်လျှောက်လုံးတွင် အရှိန်အဟုန် မြင့်လာခဲ့သည်။ မတ်လတွင် ပြိုလဲလုနီးပါးဖြစ်နေသော ဘဲယား စတန်းစ် (Bear Stearns) ကို ဂျေပီမော်ဂန် ချေ့စ် (JPMorgan Chase) မှ အလွန်အမင်း ဈေးနှိမ်ထားသည့် အရေးပေါ်ရောင်းဈေး (fire sale) ဖြင့် ဝယ်ယူသိမ်းပိုက်ခဲ့သည် (acquire) ။ ဇူလိုင်လတွင် အမေရိကန် အစိုးရမှ ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားသော (sponsored) လုပ်ငန်းများဖြစ်သည့် ဖန်နီ မေ (Fannie Mae) နှင့် ဖရက်ဒီ မက် (Freddie Mac) တို့ကို ဖက်ဒရယ်အစိုးရမှ ထိန်းသိမ်းခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် လေမန် ဘရားသားစ် (Lehman Brothers) မှ အခန်း ၁၁ အရ ဒေဝါလီခံရန် လျှောက်ထားခြင်းဖြင့် ဤအကျပ်အတည်း၏ အဆုံးစွန်သော အခြေအနေသို့ ဆိုက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဤပြိုလဲမှုသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဈေးကွက်ကို ချက်ချင်း ပြိုလဲစေခဲ့ပြီး နိုင်ငံအများအပြားတွင် ဘဏ်များ၌ အလုအယက် ငွေထုတ်ယူမှုများ (bank runs) ကို စတင်ဖြစ်ပေါ်စေသည် (triggered)။<ref>{{cite book |last=Williams |first=Mark |title=Uncontrolled Risk |url=https://books.google.com/books?id=HSkjB_PGp98C |publisher=McGraw-Hill Education |date=2010 |isbn=978-0-07-163829-6}}</ref> ဤထိတ်လန့်မှုများကြောင့် အမေရိကန် အင်တာနေရှင်နယ် ဂရု (American International Group - AIG) ကို အရေးပေါ် ငွေကြေးထောက်ပံ့ ကယ်ဆယ်ခြင်း (emergency bailout) နှင့် ဝါရှင်တန် မြူချွယ် (Washington Mutual) ကို စည်းမျဉ်းထိန်းသိမ်းသူများမှ သိမ်းပိုက်ခြင်း (regulatory seizure) တို့ကို မလွဲမသွေ လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်လာခဲ့သည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေးစနစ် လုံးဝ ပြိုလဲသွားခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် အစိုးရများသည် ယခင်က မရှိဖူးသော ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ တည်ငြိမ်မှု ယန္တရားများ (fiscal and monetary stabilization mechanisms) ကို ချထားအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |last=Sakelaris |first=Nicholas |date=February 5, 2014 |title=Paulson: Why I bailed out the banks and what would have happened if I hadn't |url=https://www.bizjournals.com/dallas/blog/2014/02/paulson-why-i-bailed-out-the-banks-and-what-would.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140207081039/http://www.bizjournals.com/dallas/blog/2014/02/paulson-why-i-bailed-out-the-banks-and-what-would.html |archive-date=2014-02-07 |access-date=April 27, 2021 |website=Dallas Business Journal}}</ref> ဖက်ဒရယ် ရီဇာဗ် (Federal Reserve) နှင့် ဥရောပ ဗဟိုဘဏ် (European Central Bank - ECB) တို့ အပါအဝင် ဗဟိုဘဏ်များသည် အရေးပေါ် ငွေပေါ်လွယ်မှု (Market liquidity) ကို ပံ့ပိုးပေးရန် ဖြစ်ပေါ်နေသော ချေးငွေ ရပ်တန့်မှု (credit freeze) ကို လျော့ပါးစေရန်နှင့် နိုင်ငံတော် ကြွေးမြီ ပေးဆပ်ခြင်း ကုန်ကျစရိတ်များ (sovereign debt-servicing costs) ကို နှိမ့်ချရန် (depress) အတွက် မူဝါဒ အခြေခံ အတိုးနှုန်းများ (policy base rates) ကို အပြင်းအထန် လျှော့ချခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဖက်ဒရယ် ရီဇာဗ်သည် ငွေကြေးပမာဏ တိုးချဲ့ထုတ်ဝေခြင်း (quantitative easing) ကို စတင်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် အမေရိကန် ပြန်လည်နာလန်ထူရေးနှင့် ပြန်လည်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဥပဒေ (American Recovery and Reinvestment Act of 2009) နှင့်အတူ ဒေါ်လာ ၇၀၀ ဘီလီယံ တန်ဖိုးရှိသော ပြဿနာရှိသည့် ပိုင်ဆိုင်မှုများ ကယ်ဆယ်ရေး အစီအစဉ် (Troubled Asset Relief Program - TARP) အတွက် ရန်ပုံငွေ ထောက်ပံ့ရန် အရေးပေါ် စီးပွားရေး တည်ငြိမ်မှု ဥပဒေ (Emergency Economic Stabilization Act) ကို အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ မြောက်အမေရိကနှင့် ဥရောပတစ်လွှားရှိ အစိုးရများ၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုများသည် နိုင်ငံတော်မှ ငွေတိုက်စာချုပ်များ (Bonds) ထုတ်ဝေခြင်းနှင့် ဦးစားပေး [[အစုရှယ်ယာ]] (Preferred stock) ဝယ်ယူမှုများမှတစ်ဆင့် အများပြည်သူ့ဘဏ္ဍာဖြင့် ကြီးမားသော အရင်းအနှီး ပြန်လည်ဖြည့်တင်းခြင်းများ (recapitalizations) ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဤလုပ်ရပ်များသည် ကျရှုံးနေသော အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) ကို ယာယီ ပြည်သူပိုင်သိမ်းခြင်း သို့မဟုတ် စနစ်တကျ ဖျက်သိမ်းခြင်း (wind-down) တို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ရပ်တန့်သွားမှု (financial paralysis) မှ လက်တွေ့ စီးပွားရေးကဏ္ဍသို့ ကူးစက်သွားခြင်းကြောင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာတွင်းအသားတင်ထုတ်လုပ်မှုတန်ဖိုး (Global GDP) ကို ၂.၂ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ကျုံ့သွားစေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |agency=AFP |title=La Banque mondiale prédit une «reprise précaire» en 2010 |url=https://www.liberation.fr/futurs/2010/01/21/la-banque-mondiale-predit-une-reprise-precaire-en-2010_605597/ |work=Libération |date=January 21, 2010 |access-date=June 23, 2023 |language=fr}}</ref> အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (IMF) ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဤအကျပ်အတည်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လက်ရှိဈေးကွက်တန်ဖိုးအရ ငွေကြေးစာချုပ်များ၏ တန်ဖိုးကျဆင်းမှု (mark-to-market security valuation losses) သည် စုစုပေါင်း ဒေါ်လာ ၄ ထရီလီယံအထိ ရှိခဲ့သည်။<ref name="SN 2009-04-22">{{cite news |newspaper=Salzburger Nachrichten |title=Vier Billionen Dollar Schaden durch Krise |date=April 22, 2009 |page=15 |language=de}}</ref><ref>{{cite report |publisher=International Monetary Fund |title=Global Financial Stability Report |chapter=Chapter 1: Stabilizing the Global Financial System and Mitigating Spillover Risks |date=April 2009 |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/gfsr/2009/01/pdf/chap1.pdf |format=PDF}}</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဤအကျပ်အတည်းကြောင့် အလုပ်အကိုင်ပေါင်း ၈.၇ သန်း ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းသည် အမြင့်ဆုံးအဖြစ် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် တစ်နိုင်ငံလုံး ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှုန်းကို ၁၅.၁ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တိုးလာစေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဒေါင်းဂျုံးစ် စက်မှု ပျမ်းမျှ အညွှန်းကိန်း (Dow Jones Industrial Average - Index) ကိုလည်း ၅၃ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကျဆင်းသွားစေခဲ့သည်။ စက်မှုလုပ်ငန်းများ ကျုံ့သွားခြင်းသည် ဖွံ့ဖြိုးပြီး စီးပွားရေးနိုင်ငံများတစ်လွှားသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ ဤအခြေအနေကို ဂျင်နရယ် မော်တာစ် (General Motors) ကုမ္ပဏီမှ အခန်း ၁၁ အရ လုပ်ငန်း ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခြင်း (Chapter 11 reorganization) ကဲ့သို့သော ဘဏ္ဍာရေးမဟုတ်သည့် ကုမ္ပဏီကြီးများ (non-financial corporates) ငွေပေးချေနိုင်စွမ်း မရှိတော့ခြင်းများက ထင်ရှားသော သာဓကအဖြစ် ပြသသည်။ ပုဂ္ဂလိက ဘဏ္ဍာရေး ကြွေးမြီများကို နိုင်ငံတော်၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (Balance sheet) များအပေါ်သို့ ကြီးမားစွာ လွှဲပြောင်းရယူလိုက်ခြင်းက အများပြည်သူဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေး (public finances) ကို အကြီးအကျယ် ထိခိုက်စေခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပုဂ္ဂလိက ဘဏ်လုပ်ငန်း အကျပ်အတည်းတစ်ခုကို နိုင်ငံတော် ငွေပေးချေနိုင်စွမ်း အကျပ်အတည်းများ (sovereign solvency crises) အဖြစ်သို့ အသွင်ပြောင်းသွားစေခဲ့သည်။ ဤပြောင်းလဲမှု ယန္တရားသည် အိုက်စလန်နှင့် အိုင်ယာလန် နိုင်ငံများရှိ အများပြည်သူဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေး (public finances) ကို အကြီးအကျယ် မတည်မငြိမ် ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၎င်းသည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာမည့် ပိုမို ကျယ်ပြန့်သော ယူရိုဇုန် နိုင်ငံတော် ကြွေးမြီ အကျပ်အတည်း (Eurozone sovereign debt crisis) အတွက် အဓိက တွန်းအားတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ငွေကြေးမူဝါဒ ဖြေလျှော့ခြင်း (global monetary easing) သည် နိုင်ငံတကာတွင် ကမောက်ကမဖြစ်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် တစ်လျှောက်လုံး တရုတ်နိုင်ငံတွင် ဘဏ်ချေးငွေများကို အလျင်အမြန် တိုးချဲ့ခဲ့ခြင်းကြောင့် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် အစောပိုင်းတွင် တရုတ် အိမ်ခြံမြေ၊ [[အစုရှယ်ယာ|အစုရှယ်ယာများ]] (Equities)၊ နိုင်ငံတော် ငွေတိုက်စာချုပ်များ (Bonds) နှင့် ကုန်စည်များ (Commodities) တစ်လွှားရှိ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (Speculation) ဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာသော ပိုင်ဆိုင်မှု ပူဖောင်းသစ်များ (new speculative asset bubbles) ထဲသို့ ငွေများ ကြီးမားစွာ စီးဝင်သွားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{cite news |last=Faujas |first=Alain |title=Les bulles spéculatives menacent à nouveau |url=https://www.lemonde.fr/economie/article/2010/01/21/les-bulles-speculatives-menacent-a-nouveau_1294862_3234.html |work=Le Monde |date=January 21, 2010 |access-date=June 23, 2023 |language=fr}}</ref> ဤစနစ်တစ်ခုလုံး ကျရှုံးခြင်းသည် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံအရ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရန် ဖိအားပေးခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ဒေါ့ဒ်-ဖရန့်ခ် ဝေါလ်စထရိ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် စားသုံးသူ အကာအကွယ်ပေးရေး ဥပဒေ (Dodd-Frank Wall Street Reform and Consumer Protection Act) ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။<ref>{{cite act|type=Act of Congress|index=111–203|date=July 21, 2010|legislature=The United States Congress|title=Dodd-Frank Wall Street Reform and Consumer Protection Act|page=|url=https://www.govinfo.gov/content/pkg/PLAW-111publ203/html/PLAW-111publ203.htm}}</ref> ယင်းဥပဒေတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဘဏ်များအနေဖြင့် လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (Speculation) ပြုလုပ်သော ဘဏ်ကိုယ်ပိုင်ငွေဖြင့် အရောင်းအဝယ်ပြုခြင်း (proprietary trading) ကို တင်းကျပ်စွာ တားမြစ်ရန်အတွက် ဖက်ဒရယ် ရီဇာဗ် ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ပေါလ် ဗို့လ်ကာ (Paul Volcker) ထောက်ခံခဲ့သော "ဗို့လ်ကာ စည်းမျဉ်း" (Volcker Rule) ကို ထည့်သွင်းပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာတွင်လည်း စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်သည့် အာဏာပိုင်များသည် ဘေဆယ် ၃ မူဘောင် (Basel III framework) ကို လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။ ဤမူဘောင်သည် ပိုမိုမြင့်မားသော အရင်းအနှီး လုံလောက်မှု ကန့်သတ်ချက်များ (capital adequacy thresholds) နှင့် တင်းကျပ်သော ငွေပေါ်လွယ်မှု လွှမ်းခြုံမှု အချိုးအစား (liquidity coverage ratio)များကို သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=James |first=Margaret |title=Basel III |url=https://www.investopedia.com/terms/b/basell-iii.asp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250205005634/https://www.investopedia.com/terms/b/basell-iii.asp |archive-date=2025-02-05 |access-date=April 27, 2021 |website=Investopedia |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=October 18, 2017 |title=RCAP on timeliness: monitoring reports |url=https://www.bis.org/bcbs/implementation/rcap_reports.htm |journal=Bank for International Settlements |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170523215923/https://www.bis.org/bcbs/implementation/rcap_reports.htm |archive-date=2017-05-23}}</ref> နောက်ပိုင်း ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း ဤဥပဒေရေးရာ အကာအကွယ်များ၏ အချို့သော အစိတ်အပိုင်းများသည် နိုင်ငံရေးအရ ဆန့်ကျင်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းချက်များလည်း လျော့ရဲသွားခဲ့သည်။ ဤအချက်ကို ၂၀၁၈ ခုနှစ် အမေရိကန် စီးပွားရေး တိုးတက်မှု၊ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း ဖြေလျှော့မှုနှင့် စားသုံးသူ အကာအကွယ်ပေးရေး ဥပဒေ (Economic Growth, Regulatory Relief, and Consumer Protection Act) နှင့် ဗို့လ်ကာ စည်းမျဉ်း အပေါ် နောက်ဆက်တွဲ ပြန်လည်ပြင်ဆင်မှုများတွင် ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့ရသည်။<ref>{{cite web |title=La règle Volcker contre la spéculation bancaire aux États-Unis va être assouplie |url=https://www.latribune.fr/entreprises-finance/banques-finance/la-regle-volcker-contre-la-speculation-bancaire-aux-etats-unis-va-etre-assouplie-780207.html |website=La Tribune |date=May 31, 2018 |access-date=June 23, 2023 |language=fr}}</ref> ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:ဘဏ္ဍာရေး]] 2li02sxruxp7rw6bhv5em2jlsh8yxru 1040435 1040433 2026-06-23T18:58:04Z Mkant00 135890 1040435 wikitext text/x-wiki [[File:GDP Real Growth in 2009.svg|thumb|right|upright=1.35|၂၀၀၉ ခုနှစ် လက်တွေ့ ပြည်တွင်းအသားတင်ထုတ်လုပ်မှုတန်ဖိုး (Real GDP) တိုးတက်မှုနှုန်းများ ပြသထားသည့် ကမ္ဘာ့မြေပုံ။ အညိုရောင်ဖြင့် ပြသထားသော နိုင်ငံများသည် စီးပွားရေးကျဆင်းမှု (recession) နှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့သည်။]] ၂၀၀၇-၂၀၀၈ ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး အကျပ်အတည်း (2007-2008 Global Financial Crisis) သည် စီးပွားရေး မဟာကျဆင်းမှု (Great Recession) ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သော တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် ငွေပေါ်လွယ်မှု စနစ်တကျ ကျရှုံးခြင်း (Systemic banking and liquidity failure) ဖြစ်သည်။ (၁၉၂၉ ခုနှစ်ကဲ့သို့ စီးပွားရေးစနစ် လုံးဝပြိုလဲသွားသည့် အဆိုးရွားဆုံး အခြေအနေမျိုးကို စီးပွားပျက်ကပ် (Depression) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။) ဤအကျပ်အတည်းတွင် ပြင်းထန်သော ငွေပေါ်လွယ်မှု ပြတ်လပ်ခြင်းများ (acute liquidity shortages)၊ အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) ငွေပေးချေနိုင်စွမ်းမရှိတော့ခြင်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးမဟုတ်သော လုပ်ငန်းများကိုပါ ထိခိုက်စေသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချေးငွေကျုံ့သွားခြင်း (global credit contraction) တို့ ပါဝင်သည်။ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက်အတွင်း အလွန်အမင်း လဲဗရိတ်ချ် (Leverage) အသုံးပြုထားသော ပိုင်ဆိုင်မှု ပူဖောင်းများ (asset bubbles) ပြိုလဲသွားခြင်းမှတစ်ဆင့် ဤအကျပ်အတည်းသည် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ လူနည်းစု လူဦးရေအုပ်စုများ (minority demographics) ဆီသို့ ဦးတည်ထားသော အမြတ်ထုတ်သည့် ငွေချေးခြင်း အလေ့အထများ (predatory lending practices) ကြောင့် စံမမီသော အိမ်ရာချေးငွေများ (subprime mortgages) အဆမတန် ပျံ့နှံ့လာခြင်းသည် အဓိက အကြောင်းရင်းခံ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |title=Predatory Lending and the Destruction of the African-American Dream |chapter=Predatory Lending Practices Prior to the Global Financial Crisis |date=2020 |pages=23–68 |doi=10.1017/9781108865715.004 |isbn=978-1-108-86571-5 }}</ref><ref>{{cite web |date=May 6, 2009 |title=Predatory lending: A decade of warnings |url=https://publicintegrity.org/inequality-poverty-opportunity/predatory-lending-a-decade-of-warnings/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250117074014/https://publicintegrity.org/inequality-poverty-opportunity/predatory-lending-a-decade-of-warnings/ |archive-date=2025-01-17 |access-date=August 5, 2021 |website=Center for Public Integrity |language=en-US}}</ref> ထို့ပြင် အိမ်ထောင်စုများနှင့် ဘဏ္ဍာရေး အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) နှစ်ရပ်လုံးမှ အိမ်ခြံမြေကို လွန်ကဲစွာ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (directional speculation) များကလည်း အခြေခံ အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤအခြေအနေကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၀၃ ခုနှစ်အတွင်း ဖက်ဒရယ် ရန်ပုံငွေ အတိုးနှုန်းများ (federal funds rates) ကို ကာလရှည်ကြာစွာ လျှော့ချထားခြင်းနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများ ဖြေလျှော့ခြင်း (structural deregulation) တို့က ပိုမိုဆိုးရွားစေခဲ့သည်။ အထင်ရှားဆုံးမှာ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ဂရမ်-လီချ်-ဘလိုင်လေ ဥပဒေ (Gramm-Leach-Bliley Act) မှတစ်ဆင့် ဂလပ်စ်-စတီးဂေါ ဥပဒေ (Glass-Steagall Act) ကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ရုပ်သိမ်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အပ်ငွေဘဏ်လုပ်ငန်း (commercial depository banking) ကို အန္တရာယ်မြင့်မားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဘဏ် (Investment bank) လုပ်ငန်းများနှင့် ဘဏ်ကိုယ်ပိုင်ငွေဖြင့် အရောင်းအဝယ်ပြုခြင်း (proprietary trading) တို့ဖြင့် ပေါင်းစည်းခွင့် ပြုလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Maverick |first=J.B. |date=October 22, 2019 |title=Consequences of The Glass-Steagall Act Repeal |url=https://www.investopedia.com/ask/answers/050515/did-repeal-glasssteagall-act-contribute-2008-financial-crisis.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214141042/https://www.investopedia.com/ask/answers/050515/did-repeal-glasssteagall-act-contribute-2008-financial-crisis.asp |archive-date=2025-02-14 |access-date=August 5, 2021 |website=Investopedia}}</ref> အကျပ်အတည်း၏ လက်တွေ့ စတင်ဖြစ်ပေါ်မှုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) သည် ၎င်းတို့၏ စာချုပ်ဖက် (Counterparty) များ၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (Balance sheet) များအပေါ် ယုံကြည်မှု ပျောက်ဆုံးလာသဖြင့် ဘဏ်အချင်းချင်း ငွေချေးသည့် အတိုးနှုန်းများ (interbank lending rates) ရုတ်တရက် မြင့်တက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last=Schäfer |first=Dorothea |date=August 9, 2017 |title=Geborgtes Vertrauen auch nach zehn Jahren Dauerfinanzkrise |url=https://www.diw.de/documents/publikationen/73/diw_01.c.563108.de/17-32-3.pdf |journal=DIW-Wochenbericht |format=PDF}}</ref> အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း (Underlying asset) များဖြစ်သော အိမ်ဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းလာသည်နှင့်အမျှ အိမ်ရာချေးငွေ အာမခံထားသော ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ (mortgage-backed securities) ၏ ရှုပ်ထွေးသော ကွန်ရက်နှင့် ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော ချေးငွေဆိုင်ရာ [[ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ်|ဆင်းသက်စာချုပ်များ]] (Derivatives) ၏ တန်ဖိုးများသည် ပြိုကျလာခဲ့သည်။ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ကူးစက်မှု (Financial contagion) သည် အိမ်ရာငွေချေးအထူးပြုသည့် ကုမ္ပဏီများ (specialized mortgage lenders) မှတစ်ဆင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချေးငွေ ဈေးကွက်များ (credit markets) သို့ အလျင်အမြန် ကူးစက်ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ ဤကူးစက်မှုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် နယူး ဆန်ကျူရီ ဖိုင်နန်ရှယ် (New Century Financial) ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံရသည် (Bankrupt) အထိ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ စနစ်တကျ ပြိုလဲမည့် အန္တရာယ် (Systemic distress) သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် တစ်လျှောက်လုံးတွင် အရှိန်အဟုန် မြင့်လာခဲ့သည်။ မတ်လတွင် ပြိုလဲလုနီးပါးဖြစ်နေသော ဘဲယား စတန်းစ် (Bear Stearns) ကို ဂျေပီမော်ဂန် ချေ့စ် (JPMorgan Chase) မှ အလွန်အမင်း ဈေးနှိမ်ထားသည့် အရေးပေါ်ရောင်းဈေး (fire sale) ဖြင့် ဝယ်ယူသိမ်းပိုက်ခဲ့သည် (acquire) ။ ဇူလိုင်လတွင် အမေရိကန် အစိုးရမှ ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားသော (sponsored) လုပ်ငန်းများဖြစ်သည့် ဖန်နီ မေ (Fannie Mae) နှင့် ဖရက်ဒီ မက် (Freddie Mac) တို့ကို ဖက်ဒရယ်အစိုးရမှ ထိန်းသိမ်းခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် လေမန် ဘရားသားစ် (Lehman Brothers) မှ အခန်း ၁၁ အရ ဒေဝါလီခံရန် လျှောက်ထားခြင်းဖြင့် ဤအကျပ်အတည်း၏ အဆုံးစွန်သော အခြေအနေသို့ ဆိုက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဤပြိုလဲမှုသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဈေးကွက်ကို ချက်ချင်း ပြိုလဲစေခဲ့ပြီး နိုင်ငံအများအပြားတွင် ဘဏ်များ၌ အလုအယက် ငွေထုတ်ယူမှုများ (bank runs) ကို စတင်ဖြစ်ပေါ်စေသည် (triggered)။<ref>{{cite book |last=Williams |first=Mark |title=Uncontrolled Risk |url=https://books.google.com/books?id=HSkjB_PGp98C |publisher=McGraw-Hill Education |date=2010 |isbn=978-0-07-163829-6}}</ref> ဤထိတ်လန့်မှုများကြောင့် အမေရိကန် အင်တာနေရှင်နယ် ဂရု (American International Group - AIG) ကို အရေးပေါ် ငွေကြေးထောက်ပံ့ ကယ်ဆယ်ခြင်း (emergency bailout) နှင့် ဝါရှင်တန် မြူချွယ် (Washington Mutual) ကို စည်းမျဉ်းထိန်းသိမ်းသူများမှ သိမ်းပိုက်ခြင်း (regulatory seizure) တို့ကို မလွဲမသွေ လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်လာခဲ့သည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေးစနစ် လုံးဝ ပြိုလဲသွားခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် အစိုးရများသည် ယခင်က မရှိဖူးသော ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ တည်ငြိမ်မှု ယန္တရားများ (fiscal and monetary stabilization mechanisms) ကို ချထားအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |last=Sakelaris |first=Nicholas |date=February 5, 2014 |title=Paulson: Why I bailed out the banks and what would have happened if I hadn't |url=https://www.bizjournals.com/dallas/blog/2014/02/paulson-why-i-bailed-out-the-banks-and-what-would.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140207081039/http://www.bizjournals.com/dallas/blog/2014/02/paulson-why-i-bailed-out-the-banks-and-what-would.html |archive-date=2014-02-07 |access-date=April 27, 2021 |website=Dallas Business Journal}}</ref> ဖက်ဒရယ် ရီဇာဗ် (Federal Reserve) နှင့် ဥရောပ ဗဟိုဘဏ် (European Central Bank - ECB) တို့ အပါအဝင် ဗဟိုဘဏ်များသည် အရေးပေါ် ငွေပေါ်လွယ်မှု (Market liquidity) ကို ပံ့ပိုးပေးရန် ဖြစ်ပေါ်နေသော ချေးငွေ ရပ်တန့်မှု (credit freeze) ကို လျော့ပါးစေရန်နှင့် နိုင်ငံတော် ကြွေးမြီ ပေးဆပ်ခြင်း ကုန်ကျစရိတ်များ (sovereign debt-servicing costs) ကို နှိမ့်ချရန် (depress) အတွက် မူဝါဒ အခြေခံ အတိုးနှုန်းများ (policy base rates) ကို အပြင်းအထန် လျှော့ချခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဖက်ဒရယ် ရီဇာဗ်သည် ငွေကြေးပမာဏ တိုးချဲ့ထုတ်ဝေခြင်း (quantitative easing) ကို စတင်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် အမေရိကန် ပြန်လည်နာလန်ထူရေးနှင့် ပြန်လည်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဥပဒေ (American Recovery and Reinvestment Act of 2009) နှင့်အတူ ဒေါ်လာ ၇၀၀ ဘီလီယံ တန်ဖိုးရှိသော ပြဿနာရှိသည့် ပိုင်ဆိုင်မှုများ ကယ်ဆယ်ရေး အစီအစဉ် (Troubled Asset Relief Program - TARP) အတွက် ရန်ပုံငွေ ထောက်ပံ့ရန် အရေးပေါ် စီးပွားရေး တည်ငြိမ်မှု ဥပဒေ (Emergency Economic Stabilization Act) ကို အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ မြောက်အမေရိကနှင့် ဥရောပတစ်လွှားရှိ အစိုးရများ၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုများသည် နိုင်ငံတော်မှ ငွေတိုက်စာချုပ်များ (Bonds) ထုတ်ဝေခြင်းနှင့် ဦးစားပေး [[အစုရှယ်ယာ]] (Preferred stock) ဝယ်ယူမှုများမှတစ်ဆင့် အများပြည်သူ့ဘဏ္ဍာဖြင့် ကြီးမားသော အရင်းအနှီး ပြန်လည်ဖြည့်တင်းခြင်းများ (recapitalizations) ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဤလုပ်ရပ်များသည် ကျရှုံးနေသော အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) ကို ယာယီ ပြည်သူပိုင်သိမ်းခြင်း သို့မဟုတ် စနစ်တကျ ဖျက်သိမ်းခြင်း (wind-down) တို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ရပ်တန့်သွားမှု (financial paralysis) မှ လက်တွေ့ စီးပွားရေးကဏ္ဍသို့ ကူးစက်သွားခြင်းကြောင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာတွင်းအသားတင်ထုတ်လုပ်မှုတန်ဖိုး (Global GDP) ကို ၂.၂ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ကျုံ့သွားစေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |agency=AFP |title=La Banque mondiale prédit une «reprise précaire» en 2010 |url=https://www.liberation.fr/futurs/2010/01/21/la-banque-mondiale-predit-une-reprise-precaire-en-2010_605597/ |work=Libération |date=January 21, 2010 |access-date=June 23, 2023 |language=fr}}</ref> အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (IMF) ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဤအကျပ်အတည်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လက်ရှိဈေးကွက်တန်ဖိုးအရ ငွေကြေးစာချုပ်များ၏ တန်ဖိုးကျဆင်းမှု (mark-to-market security valuation losses) သည် စုစုပေါင်း ဒေါ်လာ ၄ ထရီလီယံအထိ ရှိခဲ့သည်။<ref name="SN 2009-04-22">{{cite news |newspaper=Salzburger Nachrichten |title=Vier Billionen Dollar Schaden durch Krise |date=April 22, 2009 |page=15 |language=de}}</ref><ref>{{cite report |publisher=International Monetary Fund |title=Global Financial Stability Report |chapter=Chapter 1: Stabilizing the Global Financial System and Mitigating Spillover Risks |date=April 2009 |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/gfsr/2009/01/pdf/chap1.pdf |format=PDF}}</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဤအကျပ်အတည်းကြောင့် အလုပ်အကိုင်ပေါင်း ၈.၇ သန်း ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းသည် အမြင့်ဆုံးအဖြစ် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် တစ်နိုင်ငံလုံး ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှုန်းကို ၁၅.၁ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တိုးလာစေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဒေါင်းဂျုံးစ် စက်မှု ပျမ်းမျှ အညွှန်းကိန်း (Dow Jones Industrial Average - Index) ကိုလည်း ၅၃ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကျဆင်းသွားစေခဲ့သည်။ စက်မှုလုပ်ငန်းများ ကျုံ့သွားခြင်းသည် ဖွံ့ဖြိုးပြီး စီးပွားရေးနိုင်ငံများတစ်လွှားသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ ဤအခြေအနေကို ဂျင်နရယ် မော်တာစ် (General Motors) ကုမ္ပဏီမှ အခန်း ၁၁ အရ လုပ်ငန်း ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခြင်း (Chapter 11 reorganization) ကဲ့သို့သော ဘဏ္ဍာရေးမဟုတ်သည့် ကုမ္ပဏီကြီးများ (non-financial corporates) ငွေပေးချေနိုင်စွမ်း မရှိတော့ခြင်းများက ထင်ရှားသော သာဓကအဖြစ် ပြသသည်။ ပုဂ္ဂလိက ဘဏ္ဍာရေး ကြွေးမြီများကို နိုင်ငံတော်၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (Balance sheet) များအပေါ်သို့ ကြီးမားစွာ လွှဲပြောင်းရယူလိုက်ခြင်းက အများပြည်သူဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေး (public finances) ကို အကြီးအကျယ် ထိခိုက်စေခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပုဂ္ဂလိက ဘဏ်လုပ်ငန်း အကျပ်အတည်းတစ်ခုကို နိုင်ငံတော် ငွေပေးချေနိုင်စွမ်း အကျပ်အတည်းများ (sovereign solvency crises) အဖြစ်သို့ အသွင်ပြောင်းသွားစေခဲ့သည်။ ဤပြောင်းလဲမှု ယန္တရားသည် အိုက်စလန်နှင့် အိုင်ယာလန် နိုင်ငံများရှိ အများပြည်သူဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေး (public finances) ကို အကြီးအကျယ် မတည်မငြိမ် ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၎င်းသည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာမည့် ပိုမို ကျယ်ပြန့်သော ယူရိုဇုန် နိုင်ငံတော် ကြွေးမြီ အကျပ်အတည်း (Eurozone sovereign debt crisis) အတွက် အဓိက တွန်းအားတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ငွေကြေးမူဝါဒ ဖြေလျှော့ခြင်း (global monetary easing) သည် နိုင်ငံတကာတွင် ကမောက်ကမဖြစ်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် တစ်လျှောက်လုံး တရုတ်နိုင်ငံတွင် ဘဏ်ချေးငွေများကို အလျင်အမြန် တိုးချဲ့ခဲ့ခြင်းကြောင့် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် အစောပိုင်းတွင် တရုတ် အိမ်ခြံမြေ၊ [[အစုရှယ်ယာ|အစုရှယ်ယာများ]] (Equities)၊ နိုင်ငံတော် ငွေတိုက်စာချုပ်များ (Bonds) နှင့် ကုန်စည်များ (Commodities) တစ်လွှားရှိ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (Speculation) ဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာသော ပိုင်ဆိုင်မှု ပူဖောင်းသစ်များ (new speculative asset bubbles) ထဲသို့ ငွေများ ကြီးမားစွာ စီးဝင်သွားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{cite news |last=Faujas |first=Alain |title=Les bulles spéculatives menacent à nouveau |url=https://www.lemonde.fr/economie/article/2010/01/21/les-bulles-speculatives-menacent-a-nouveau_1294862_3234.html |work=Le Monde |date=January 21, 2010 |access-date=June 23, 2023 |language=fr}}</ref> ဤစနစ်တစ်ခုလုံး ကျရှုံးခြင်းသည် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံအရ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရန် ဖိအားပေးခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ဒေါ့ဒ်-ဖရန့်ခ် ဝေါလ်စထရိ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် စားသုံးသူ အကာအကွယ်ပေးရေး ဥပဒေ (Dodd-Frank Wall Street Reform and Consumer Protection Act) ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။<ref>{{cite act|type=Act of Congress|index=111–203|date=July 21, 2010|legislature=The United States Congress|title=Dodd-Frank Wall Street Reform and Consumer Protection Act|page=|url=https://www.govinfo.gov/content/pkg/PLAW-111publ203/html/PLAW-111publ203.htm}}</ref> ယင်းဥပဒေတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဘဏ်များအနေဖြင့် လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (Speculation) ပြုလုပ်သော ဘဏ်ကိုယ်ပိုင်ငွေဖြင့် အရောင်းအဝယ်ပြုခြင်း (proprietary trading) ကို တင်းကျပ်စွာ တားမြစ်ရန်အတွက် ဖက်ဒရယ် ရီဇာဗ် ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ပေါလ် ဗို့လ်ကာ (Paul Volcker) ထောက်ခံခဲ့သော "ဗို့လ်ကာ စည်းမျဉ်း" (Volcker Rule) ကို ထည့်သွင်းပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာတွင်လည်း စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်သည့် အာဏာပိုင်များသည် ဘေဆယ် ၃ မူဘောင် (Basel III framework) ကို လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။ ဤမူဘောင်သည် ပိုမိုမြင့်မားသော အရင်းအနှီး လုံလောက်မှု ကန့်သတ်ချက်များ (capital adequacy thresholds) နှင့် တင်းကျပ်သော ငွေပေါ်လွယ်မှု လွှမ်းခြုံမှု အချိုးအစား (liquidity coverage ratio)များကို သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=James |first=Margaret |title=Basel III |url=https://www.investopedia.com/terms/b/basell-iii.asp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250205005634/https://www.investopedia.com/terms/b/basell-iii.asp |archive-date=2025-02-05 |access-date=April 27, 2021 |website=Investopedia |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=October 18, 2017 |title=RCAP on timeliness: monitoring reports |url=https://www.bis.org/bcbs/implementation/rcap_reports.htm |journal=Bank for International Settlements |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170523215923/https://www.bis.org/bcbs/implementation/rcap_reports.htm |archive-date=2017-05-23}}</ref> နောက်ပိုင်း ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း ဤဥပဒေရေးရာ အကာအကွယ်များ၏ အချို့သော အစိတ်အပိုင်းများသည် နိုင်ငံရေးအရ ဆန့်ကျင်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းချက်များလည်း လျော့ရဲသွားခဲ့သည်။ ဤအချက်ကို ၂၀၁၈ ခုနှစ် အမေရိကန် စီးပွားရေး တိုးတက်မှု၊ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း ဖြေလျှော့မှုနှင့် စားသုံးသူ အကာအကွယ်ပေးရေး ဥပဒေ (Economic Growth, Regulatory Relief, and Consumer Protection Act) နှင့် ဗို့လ်ကာ စည်းမျဉ်း အပေါ် နောက်ဆက်တွဲ ပြန်လည်ပြင်ဆင်မှုများတွင် ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့ရသည်။<ref>{{cite web |title=La règle Volcker contre la spéculation bancaire aux États-Unis va être assouplie |url=https://www.latribune.fr/entreprises-finance/banques-finance/la-regle-volcker-contre-la-speculation-bancaire-aux-etats-unis-va-etre-assouplie-780207.html |website=La Tribune |date=May 31, 2018 |access-date=June 23, 2023 |language=fr}}</ref> ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:ဘဏ္ဍာရေး]] tfi9opdmogd4m85mhtscaoztry21x0a 1040483 1040435 2026-06-24T07:49:11Z Mkant00 135890 1040483 wikitext text/x-wiki [[File:GDP Real Growth in 2009.svg|thumb|right|upright=1.35|၂၀၀၉ ခုနှစ် လက်တွေ့ ပြည်တွင်းအသားတင်ထုတ်လုပ်မှုတန်ဖိုး (Real GDP) တိုးတက်မှုနှုန်းများ ပြသထားသည့် ကမ္ဘာ့မြေပုံ။ အညိုရောင်ဖြင့် ပြသထားသော နိုင်ငံများသည် စီးပွားရေးကျဆင်းမှု (recession) နှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့သည်။]] ၂၀၀၇-၂၀၀၈ ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး အကျပ်အတည်း (2007-2008 Global Financial Crisis) သည် စီးပွားရေး မဟာကျဆင်းမှု (Great Recession) ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သော တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် ငွေပေါ်လွယ်မှု စနစ်တကျ ကျရှုံးခြင်း (Systemic banking and liquidity failure) ဖြစ်သည်။ (၁၉၂၉ ခုနှစ်ကဲ့သို့ စီးပွားရေးစနစ် လုံးဝပြိုလဲသွားသည့် အဆိုးရွားဆုံး အခြေအနေမျိုးကို စီးပွားပျက်ကပ် (Depression) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။) ဤအကျပ်အတည်းတွင် ပြင်းထန်သော ငွေပေါ်လွယ်မှု ပြတ်လပ်ခြင်းများ (acute liquidity shortages)၊ အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) ငွေပေးချေနိုင်စွမ်းမရှိတော့ခြင်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးမဟုတ်သော လုပ်ငန်းများကိုပါ ထိခိုက်စေသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချေးငွေကျုံ့သွားခြင်း (global credit contraction) တို့ ပါဝင်သည်။ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက်အတွင်း အလွန်အမင်း လဲဗရိတ်ချ် (Leverage) အသုံးပြုထားသော ပိုင်ဆိုင်မှု ပူဖောင်းများ (asset bubbles) ပြိုလဲသွားခြင်းမှတစ်ဆင့် ဤအကျပ်အတည်းသည် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ လူနည်းစု လူဦးရေအုပ်စုများ (minority demographics) ဆီသို့ ဦးတည်ထားသော ငွေချေးအမြတ်ထုတ်သည့် အလေ့အထများ (predatory lending practices) ကြောင့် စံမမီသော အိမ်ရာချေးငွေများ (subprime mortgages) အဆမတန် ပျံ့နှံ့လာခြင်းသည် အဓိက အကြောင်းရင်းခံ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |title=Predatory Lending and the Destruction of the African-American Dream |chapter=Predatory Lending Practices Prior to the Global Financial Crisis |date=2020 |pages=23–68 |doi=10.1017/9781108865715.004 |isbn=978-1-108-86571-5 }}</ref><ref>{{cite web |date=May 6, 2009 |title=Predatory lending: A decade of warnings |url=https://publicintegrity.org/inequality-poverty-opportunity/predatory-lending-a-decade-of-warnings/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250117074014/https://publicintegrity.org/inequality-poverty-opportunity/predatory-lending-a-decade-of-warnings/ |archive-date=2025-01-17 |access-date=August 5, 2021 |website=Center for Public Integrity |language=en-US}}</ref> ထို့ပြင် အိမ်ထောင်စုများနှင့် ဘဏ္ဍာရေး အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) နှစ်ရပ်လုံးမှ အိမ်ခြံမြေကို လွန်ကဲစွာ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (directional speculation) များကလည်း အခြေခံ အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤအခြေအနေကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၀၃ ခုနှစ်အတွင်း ဖက်ဒရယ် ရန်ပုံငွေ အတိုးနှုန်းများ (federal funds rates) ကို ကာလရှည်ကြာစွာ လျှော့ချထားခြင်းနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများ ဖြေလျှော့ခြင်း (structural deregulation) တို့က ပိုမိုဆိုးရွားစေခဲ့သည်။ အထင်ရှားဆုံးမှာ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ဂရမ်-လီချ်-ဘလိုင်လေ ဥပဒေ (Gramm-Leach-Bliley Act) မှတစ်ဆင့် ဂလပ်စ်-စတီးဂေါ ဥပဒေ (Glass-Steagall Act) ကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ရုပ်သိမ်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အပ်ငွေဘဏ်လုပ်ငန်း (commercial depository banking) ကို အန္တရာယ်မြင့်မားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဘဏ် (Investment bank) လုပ်ငန်းများနှင့် ဘဏ်ကိုယ်ပိုင်ငွေဖြင့် အရောင်းအဝယ်ပြုခြင်း (proprietary trading) တို့ဖြင့် ပေါင်းစည်းခွင့် ပြုလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Maverick |first=J.B. |date=October 22, 2019 |title=Consequences of The Glass-Steagall Act Repeal |url=https://www.investopedia.com/ask/answers/050515/did-repeal-glasssteagall-act-contribute-2008-financial-crisis.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214141042/https://www.investopedia.com/ask/answers/050515/did-repeal-glasssteagall-act-contribute-2008-financial-crisis.asp |archive-date=2025-02-14 |access-date=August 5, 2021 |website=Investopedia}}</ref> အကျပ်အတည်း၏ လက်တွေ့ စတင်ဖြစ်ပေါ်မှုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) သည် ၎င်းတို့၏ စာချုပ်ဖက် (Counterparty) များ၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (Balance sheet) များအပေါ် ယုံကြည်မှု ပျောက်ဆုံးလာသဖြင့် ဘဏ်အချင်းချင်း ငွေချေးသည့် အတိုးနှုန်းများ (interbank lending rates) ရုတ်တရက် မြင့်တက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last=Schäfer |first=Dorothea |date=August 9, 2017 |title=Geborgtes Vertrauen auch nach zehn Jahren Dauerfinanzkrise |url=https://www.diw.de/documents/publikationen/73/diw_01.c.563108.de/17-32-3.pdf |journal=DIW-Wochenbericht |format=PDF}}</ref> အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း (Underlying asset) များဖြစ်သော အိမ်ဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းလာသည်နှင့်အမျှ အိမ်ရာချေးငွေ အာမခံထားသော ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ (mortgage-backed securities) ၏ ရှုပ်ထွေးသော ကွန်ရက်နှင့် ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော ချေးငွေဆိုင်ရာ [[ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ်|ဆင်းသက်စာချုပ်များ]] (Derivatives) ၏ တန်ဖိုးများသည် ပြိုကျလာခဲ့သည်။ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ကူးစက်မှု (Financial contagion) သည် အိမ်ရာငွေချေးအထူးပြုသည့် ကုမ္ပဏီများ (specialized mortgage lenders) မှတစ်ဆင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချေးငွေ ဈေးကွက်များ (credit markets) သို့ အလျင်အမြန် ကူးစက်ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ ဤကူးစက်မှုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် နယူး ဆန်ကျူရီ ဖိုင်နန်ရှယ် (New Century Financial) ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံရသည် (Bankrupt) အထိ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ စနစ်တကျ ပြိုလဲမည့် အန္တရာယ် (Systemic distress) သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် တစ်လျှောက်လုံးတွင် အရှိန်အဟုန် မြင့်လာခဲ့သည်။ မတ်လတွင် ပြိုလဲလုနီးပါးဖြစ်နေသော ဘဲယား စတန်းစ် (Bear Stearns) ကို ဂျေပီမော်ဂန် ချေ့စ် (JPMorgan Chase) မှ အလွန်အမင်း ဈေးနှိမ်ထားသည့် အရေးပေါ်ရောင်းဈေး (fire sale) ဖြင့် ဝယ်ယူသိမ်းပိုက်ခဲ့သည် (acquire) ။ ဇူလိုင်လတွင် အမေရိကန် အစိုးရမှ ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားသော (sponsored) လုပ်ငန်းများဖြစ်သည့် ဖန်နီ မေ (Fannie Mae) နှင့် ဖရက်ဒီ မက် (Freddie Mac) တို့ကို ဖက်ဒရယ်အစိုးရမှ ထိန်းသိမ်းခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် လေမန် ဘရားသားစ် (Lehman Brothers) မှ အခန်း ၁၁ အရ ဒေဝါလီခံရန် လျှောက်ထားခြင်းဖြင့် ဤအကျပ်အတည်း၏ အဆုံးစွန်သော အခြေအနေသို့ ဆိုက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဤပြိုလဲမှုသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဈေးကွက်ကို ချက်ချင်း ပြိုလဲစေခဲ့ပြီး နိုင်ငံအများအပြားတွင် ဘဏ်များ၌ အလုအယက် ငွေထုတ်ယူမှုများ (bank runs) ကို စတင်ဖြစ်ပေါ်စေသည် (triggered)။<ref>{{cite book |last=Williams |first=Mark |title=Uncontrolled Risk |url=https://books.google.com/books?id=HSkjB_PGp98C |publisher=McGraw-Hill Education |date=2010 |isbn=978-0-07-163829-6}}</ref> ဤထိတ်လန့်မှုများကြောင့် အမေရိကန် အင်တာနေရှင်နယ် ဂရု (American International Group - AIG) ကို အရေးပေါ် ငွေကြေးထောက်ပံ့ ကယ်ဆယ်ခြင်း (emergency bailout) နှင့် ဝါရှင်တန် မြူချွယ် (Washington Mutual) ကို စည်းမျဉ်းထိန်းသိမ်းသူများမှ သိမ်းပိုက်ခြင်း (regulatory seizure) တို့ကို မလွဲမသွေ လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်လာခဲ့သည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေးစနစ် လုံးဝ ပြိုလဲသွားခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် အစိုးရများသည် ယခင်က မရှိဖူးသော ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ တည်ငြိမ်မှု ယန္တရားများ (fiscal and monetary stabilization mechanisms) ကို ချထားအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |last=Sakelaris |first=Nicholas |date=February 5, 2014 |title=Paulson: Why I bailed out the banks and what would have happened if I hadn't |url=https://www.bizjournals.com/dallas/blog/2014/02/paulson-why-i-bailed-out-the-banks-and-what-would.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140207081039/http://www.bizjournals.com/dallas/blog/2014/02/paulson-why-i-bailed-out-the-banks-and-what-would.html |archive-date=2014-02-07 |access-date=April 27, 2021 |website=Dallas Business Journal}}</ref> ဖက်ဒရယ် ရီဇာဗ် (Federal Reserve) နှင့် ဥရောပ ဗဟိုဘဏ် (European Central Bank - ECB) တို့ အပါအဝင် ဗဟိုဘဏ်များသည် အရေးပေါ် ငွေပေါ်လွယ်မှု (Market liquidity) ကို ပံ့ပိုးပေးရန် ဖြစ်ပေါ်နေသော ချေးငွေ ရပ်တန့်မှု (credit freeze) ကို လျော့ပါးစေရန်နှင့် နိုင်ငံတော် ကြွေးမြီ ပေးဆပ်ခြင်း ကုန်ကျစရိတ်များ (sovereign debt-servicing costs) ကို နှိမ့်ချရန် (depress) အတွက် မူဝါဒ အခြေခံ အတိုးနှုန်းများ (policy base rates) ကို အပြင်းအထန် လျှော့ချခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဖက်ဒရယ် ရီဇာဗ်သည် ငွေကြေးပမာဏ တိုးချဲ့ထုတ်ဝေခြင်း (quantitative easing) ကို စတင်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် အမေရိကန် ပြန်လည်နာလန်ထူရေးနှင့် ပြန်လည်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဥပဒေ (American Recovery and Reinvestment Act of 2009) နှင့်အတူ ဒေါ်လာ ၇၀၀ ဘီလီယံ တန်ဖိုးရှိသော ပြဿနာရှိသည့် ပိုင်ဆိုင်မှုများ ကယ်ဆယ်ရေး အစီအစဉ် (Troubled Asset Relief Program - TARP) အတွက် ရန်ပုံငွေ ထောက်ပံ့ရန် အရေးပေါ် စီးပွားရေး တည်ငြိမ်မှု ဥပဒေ (Emergency Economic Stabilization Act) ကို အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ မြောက်အမေရိကနှင့် ဥရောပတစ်လွှားရှိ အစိုးရများ၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုများသည် နိုင်ငံတော်မှ ငွေတိုက်စာချုပ်များ (Bonds) ထုတ်ဝေခြင်းနှင့် ဦးစားပေး [[အစုရှယ်ယာ]] (Preferred stock) ဝယ်ယူမှုများမှတစ်ဆင့် အများပြည်သူ့ဘဏ္ဍာဖြင့် ကြီးမားသော အရင်းအနှီး ပြန်လည်ဖြည့်တင်းခြင်းများ (recapitalizations) ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဤလုပ်ရပ်များသည် ကျရှုံးနေသော အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) ကို ယာယီ ပြည်သူပိုင်သိမ်းခြင်း သို့မဟုတ် စနစ်တကျ ဖျက်သိမ်းခြင်း (wind-down) တို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ရပ်တန့်သွားမှု (financial paralysis) မှ လက်တွေ့ စီးပွားရေးကဏ္ဍသို့ ကူးစက်သွားခြင်းကြောင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာတွင်းအသားတင်ထုတ်လုပ်မှုတန်ဖိုး (Global GDP) ကို ၂.၂ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ကျုံ့သွားစေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |agency=AFP |title=La Banque mondiale prédit une «reprise précaire» en 2010 |url=https://www.liberation.fr/futurs/2010/01/21/la-banque-mondiale-predit-une-reprise-precaire-en-2010_605597/ |work=Libération |date=January 21, 2010 |access-date=June 23, 2023 |language=fr}}</ref> အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (IMF) ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဤအကျပ်အတည်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လက်ရှိဈေးကွက်တန်ဖိုးအရ ငွေကြေးစာချုပ်များ၏ တန်ဖိုးကျဆင်းမှု (mark-to-market security valuation losses) သည် စုစုပေါင်း ဒေါ်လာ ၄ ထရီလီယံအထိ ရှိခဲ့သည်။<ref name="SN 2009-04-22">{{cite news |newspaper=Salzburger Nachrichten |title=Vier Billionen Dollar Schaden durch Krise |date=April 22, 2009 |page=15 |language=de}}</ref><ref>{{cite report |publisher=International Monetary Fund |title=Global Financial Stability Report |chapter=Chapter 1: Stabilizing the Global Financial System and Mitigating Spillover Risks |date=April 2009 |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/gfsr/2009/01/pdf/chap1.pdf |format=PDF}}</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဤအကျပ်အတည်းကြောင့် အလုပ်အကိုင်ပေါင်း ၈.၇ သန်း ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းသည် အမြင့်ဆုံးအဖြစ် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် တစ်နိုင်ငံလုံး ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှုန်းကို ၁၅.၁ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တိုးလာစေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဒေါင်းဂျုံးစ် စက်မှု ပျမ်းမျှ အညွှန်းကိန်း (Dow Jones Industrial Average - Index) ကိုလည်း ၅၃ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကျဆင်းသွားစေခဲ့သည်။ စက်မှုလုပ်ငန်းများ ကျုံ့သွားခြင်းသည် ဖွံ့ဖြိုးပြီး စီးပွားရေးနိုင်ငံများတစ်လွှားသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ ဤအခြေအနေကို ဂျင်နရယ် မော်တာစ် (General Motors) ကုမ္ပဏီမှ အခန်း ၁၁ အရ လုပ်ငန်း ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခြင်း (Chapter 11 reorganization) ကဲ့သို့သော ဘဏ္ဍာရေးမဟုတ်သည့် ကုမ္ပဏီကြီးများ (non-financial corporates) ငွေပေးချေနိုင်စွမ်း မရှိတော့ခြင်းများက ထင်ရှားသော သာဓကအဖြစ် ပြသသည်။ ပုဂ္ဂလိက ဘဏ္ဍာရေး ကြွေးမြီများကို နိုင်ငံတော်၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (Balance sheet) များအပေါ်သို့ ကြီးမားစွာ လွှဲပြောင်းရယူလိုက်ခြင်းက အများပြည်သူဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေး (public finances) ကို အကြီးအကျယ် ထိခိုက်စေခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပုဂ္ဂလိက ဘဏ်လုပ်ငန်း အကျပ်အတည်းတစ်ခုကို နိုင်ငံတော် ငွေပေးချေနိုင်စွမ်း အကျပ်အတည်းများ (sovereign solvency crises) အဖြစ်သို့ အသွင်ပြောင်းသွားစေခဲ့သည်။ ဤပြောင်းလဲမှု ယန္တရားသည် အိုက်စလန်နှင့် အိုင်ယာလန် နိုင်ငံများရှိ အများပြည်သူဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေး (public finances) ကို အကြီးအကျယ် မတည်မငြိမ် ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၎င်းသည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာမည့် ပိုမို ကျယ်ပြန့်သော ယူရိုဇုန် နိုင်ငံတော် ကြွေးမြီ အကျပ်အတည်း (Eurozone sovereign debt crisis) အတွက် အဓိက တွန်းအားတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ငွေကြေးမူဝါဒ ဖြေလျှော့ခြင်း (global monetary easing) သည် နိုင်ငံတကာတွင် ကမောက်ကမဖြစ်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် တစ်လျှောက်လုံး တရုတ်နိုင်ငံတွင် ဘဏ်ချေးငွေများကို အလျင်အမြန် တိုးချဲ့ခဲ့ခြင်းကြောင့် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် အစောပိုင်းတွင် တရုတ် အိမ်ခြံမြေ၊ [[အစုရှယ်ယာ|အစုရှယ်ယာများ]] (Equities)၊ နိုင်ငံတော် ငွေတိုက်စာချုပ်များ (Bonds) နှင့် ကုန်စည်များ (Commodities) တစ်လွှားရှိ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (Speculation) ဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာသော ပိုင်ဆိုင်မှု ပူဖောင်းသစ်များ (new speculative asset bubbles) ထဲသို့ ငွေများ ကြီးမားစွာ စီးဝင်သွားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{cite news |last=Faujas |first=Alain |title=Les bulles spéculatives menacent à nouveau |url=https://www.lemonde.fr/economie/article/2010/01/21/les-bulles-speculatives-menacent-a-nouveau_1294862_3234.html |work=Le Monde |date=January 21, 2010 |access-date=June 23, 2023 |language=fr}}</ref> ဤစနစ်တစ်ခုလုံး ကျရှုံးခြင်းသည် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံအရ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရန် ဖိအားပေးခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ဒေါ့ဒ်-ဖရန့်ခ် ဝေါလ်စထရိ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် စားသုံးသူ အကာအကွယ်ပေးရေး ဥပဒေ (Dodd-Frank Wall Street Reform and Consumer Protection Act) ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။<ref>{{cite act|type=Act of Congress|index=111–203|date=July 21, 2010|legislature=The United States Congress|title=Dodd-Frank Wall Street Reform and Consumer Protection Act|page=|url=https://www.govinfo.gov/content/pkg/PLAW-111publ203/html/PLAW-111publ203.htm}}</ref> ယင်းဥပဒေတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဘဏ်များအနေဖြင့် လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (Speculation) ပြုလုပ်သော ဘဏ်ကိုယ်ပိုင်ငွေဖြင့် အရောင်းအဝယ်ပြုခြင်း (proprietary trading) ကို တင်းကျပ်စွာ တားမြစ်ရန်အတွက် ဖက်ဒရယ် ရီဇာဗ် ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ပေါလ် ဗို့လ်ကာ (Paul Volcker) ထောက်ခံခဲ့သော "ဗို့လ်ကာ စည်းမျဉ်း" (Volcker Rule) ကို ထည့်သွင်းပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာတွင်လည်း စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်သည့် အာဏာပိုင်များသည် ဘေဆယ် ၃ မူဘောင် (Basel III framework) ကို လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။ ဤမူဘောင်သည် ပိုမိုမြင့်မားသော အရင်းအနှီး လုံလောက်မှု ကန့်သတ်ချက်များ (capital adequacy thresholds) နှင့် တင်းကျပ်သော ငွေပေါ်လွယ်မှု လွှမ်းခြုံမှု အချိုးအစား (liquidity coverage ratio)များကို သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=James |first=Margaret |title=Basel III |url=https://www.investopedia.com/terms/b/basell-iii.asp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250205005634/https://www.investopedia.com/terms/b/basell-iii.asp |archive-date=2025-02-05 |access-date=April 27, 2021 |website=Investopedia |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=October 18, 2017 |title=RCAP on timeliness: monitoring reports |url=https://www.bis.org/bcbs/implementation/rcap_reports.htm |journal=Bank for International Settlements |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170523215923/https://www.bis.org/bcbs/implementation/rcap_reports.htm |archive-date=2017-05-23}}</ref> နောက်ပိုင်း ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း ဤဥပဒေရေးရာ အကာအကွယ်များ၏ အချို့သော အစိတ်အပိုင်းများသည် နိုင်ငံရေးအရ ဆန့်ကျင်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းချက်များလည်း လျော့ရဲသွားခဲ့သည်။ ဤအချက်ကို ၂၀၁၈ ခုနှစ် အမေရိကန် စီးပွားရေး တိုးတက်မှု၊ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း ဖြေလျှော့မှုနှင့် စားသုံးသူ အကာအကွယ်ပေးရေး ဥပဒေ (Economic Growth, Regulatory Relief, and Consumer Protection Act) နှင့် ဗို့လ်ကာ စည်းမျဉ်း အပေါ် နောက်ဆက်တွဲ ပြန်လည်ပြင်ဆင်မှုများတွင် ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့ရသည်။<ref>{{cite web |title=La règle Volcker contre la spéculation bancaire aux États-Unis va être assouplie |url=https://www.latribune.fr/entreprises-finance/banques-finance/la-regle-volcker-contre-la-speculation-bancaire-aux-etats-unis-va-etre-assouplie-780207.html |website=La Tribune |date=May 31, 2018 |access-date=June 23, 2023 |language=fr}}</ref> ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:ဘဏ္ဍာရေး]] lmon3jrcvlt0mm1rb5qsz10nkg24lk1 1040484 1040483 2026-06-24T07:49:41Z Mkant00 135890 1040484 wikitext text/x-wiki [[File:GDP Real Growth in 2009.svg|thumb|right|upright=1.35|၂၀၀၉ ခုနှစ် လက်တွေ့ ပြည်တွင်းအသားတင်ထုတ်လုပ်မှုတန်ဖိုး (Real GDP) တိုးတက်မှုနှုန်းများ ပြသထားသည့် ကမ္ဘာ့မြေပုံ။ အညိုရောင်ဖြင့် ပြသထားသော နိုင်ငံများသည် စီးပွားရေးကျဆင်းမှု (recession) နှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့သည်။]] ၂၀၀၇-၂၀၀၈ ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး အကျပ်အတည်း (2007-2008 Global Financial Crisis) သည် စီးပွားရေး မဟာကျဆင်းမှု (Great Recession) ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သော တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် ငွေပေါ်လွယ်မှု စနစ်တကျ ကျရှုံးခြင်း (Systemic banking and liquidity failure) ဖြစ်သည်။ (၁၉၂၉ ခုနှစ်ကဲ့သို့ စီးပွားရေးစနစ် လုံးဝပြိုလဲသွားသည့် အဆိုးရွားဆုံး အခြေအနေမျိုးကို စီးပွားပျက်ကပ် (Depression) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။) ဤအကျပ်အတည်းတွင် ပြင်းထန်သော ငွေပေါ်လွယ်မှု ပြတ်လပ်ခြင်းများ (acute liquidity shortages)၊ အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) ငွေပေးချေနိုင်စွမ်းမရှိတော့ခြင်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးမဟုတ်သော လုပ်ငန်းများကိုပါ ထိခိုက်စေသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချေးငွေကျုံ့သွားခြင်း (global credit contraction) တို့ ပါဝင်သည်။ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက်အတွင်း အလွန်အမင်း လဲဗရိတ်ချ် (Leverage) အသုံးပြုထားသော ပိုင်ဆိုင်မှု ပူဖောင်းများ (asset bubbles) ပြိုလဲသွားခြင်းမှတစ်ဆင့် ဤအကျပ်အတည်းသည် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ လူနည်းစု လူဦးရေအုပ်စုများ (minority demographics) ဆီသို့ ဦးတည်ထားသော ငွေချေးအမြတ်ထုတ်သည့် အလေ့အထများ (predatory lending practices) ကြောင့် စံမမီသော အိမ်ရာချေးငွေများ (subprime mortgages) အဆမတန် ပျံ့နှံ့လာခြင်းသည် အဓိက အကြောင်းရင်းခံ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |title=Predatory Lending and the Destruction of the African-American Dream |chapter=Predatory Lending Practices Prior to the Global Financial Crisis |date=2020 |pages=23–68 |doi=10.1017/9781108865715.004 |isbn=978-1-108-86571-5 }}</ref><ref>{{cite web |date=May 6, 2009 |title=Predatory lending: A decade of warnings |url=https://publicintegrity.org/inequality-poverty-opportunity/predatory-lending-a-decade-of-warnings/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250117074014/https://publicintegrity.org/inequality-poverty-opportunity/predatory-lending-a-decade-of-warnings/ |archive-date=2025-01-17 |access-date=August 5, 2021 |website=Center for Public Integrity |language=en-US}}</ref> ထို့ပြင် အိမ်ထောင်စုများနှင့် ဘဏ္ဍာရေး အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) နှစ်ရပ်လုံးမှ အိမ်ခြံမြေကို လွန်ကဲစွာ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (speculation) များကလည်း အခြေခံ အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤအခြေအနေကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၀၃ ခုနှစ်အတွင်း ဖက်ဒရယ် ရန်ပုံငွေ အတိုးနှုန်းများ (federal funds rates) ကို ကာလရှည်ကြာစွာ လျှော့ချထားခြင်းနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများ ဖြေလျှော့ခြင်း (structural deregulation) တို့က ပိုမိုဆိုးရွားစေခဲ့သည်။ အထင်ရှားဆုံးမှာ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ဂရမ်-လီချ်-ဘလိုင်လေ ဥပဒေ (Gramm-Leach-Bliley Act) မှတစ်ဆင့် ဂလပ်စ်-စတီးဂေါ ဥပဒေ (Glass-Steagall Act) ကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ရုပ်သိမ်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အပ်ငွေဘဏ်လုပ်ငန်း (commercial depository banking) ကို အန္တရာယ်မြင့်မားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဘဏ် (Investment bank) လုပ်ငန်းများနှင့် ဘဏ်ကိုယ်ပိုင်ငွေဖြင့် အရောင်းအဝယ်ပြုခြင်း (proprietary trading) တို့ဖြင့် ပေါင်းစည်းခွင့် ပြုလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Maverick |first=J.B. |date=October 22, 2019 |title=Consequences of The Glass-Steagall Act Repeal |url=https://www.investopedia.com/ask/answers/050515/did-repeal-glasssteagall-act-contribute-2008-financial-crisis.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214141042/https://www.investopedia.com/ask/answers/050515/did-repeal-glasssteagall-act-contribute-2008-financial-crisis.asp |archive-date=2025-02-14 |access-date=August 5, 2021 |website=Investopedia}}</ref> အကျပ်အတည်း၏ လက်တွေ့ စတင်ဖြစ်ပေါ်မှုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) သည် ၎င်းတို့၏ စာချုပ်ဖက် (Counterparty) များ၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (Balance sheet) များအပေါ် ယုံကြည်မှု ပျောက်ဆုံးလာသဖြင့် ဘဏ်အချင်းချင်း ငွေချေးသည့် အတိုးနှုန်းများ (interbank lending rates) ရုတ်တရက် မြင့်တက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last=Schäfer |first=Dorothea |date=August 9, 2017 |title=Geborgtes Vertrauen auch nach zehn Jahren Dauerfinanzkrise |url=https://www.diw.de/documents/publikationen/73/diw_01.c.563108.de/17-32-3.pdf |journal=DIW-Wochenbericht |format=PDF}}</ref> အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း (Underlying asset) များဖြစ်သော အိမ်ဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းလာသည်နှင့်အမျှ အိမ်ရာချေးငွေ အာမခံထားသော ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ (mortgage-backed securities) ၏ ရှုပ်ထွေးသော ကွန်ရက်နှင့် ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော ချေးငွေဆိုင်ရာ [[ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ်|ဆင်းသက်စာချုပ်များ]] (Derivatives) ၏ တန်ဖိုးများသည် ပြိုကျလာခဲ့သည်။ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ကူးစက်မှု (Financial contagion) သည် အိမ်ရာငွေချေးအထူးပြုသည့် ကုမ္ပဏီများ (specialized mortgage lenders) မှတစ်ဆင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချေးငွေ ဈေးကွက်များ (credit markets) သို့ အလျင်အမြန် ကူးစက်ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ ဤကူးစက်မှုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် နယူး ဆန်ကျူရီ ဖိုင်နန်ရှယ် (New Century Financial) ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံရသည် (Bankrupt) အထိ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ စနစ်တကျ ပြိုလဲမည့် အန္တရာယ် (Systemic distress) သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် တစ်လျှောက်လုံးတွင် အရှိန်အဟုန် မြင့်လာခဲ့သည်။ မတ်လတွင် ပြိုလဲလုနီးပါးဖြစ်နေသော ဘဲယား စတန်းစ် (Bear Stearns) ကို ဂျေပီမော်ဂန် ချေ့စ် (JPMorgan Chase) မှ အလွန်အမင်း ဈေးနှိမ်ထားသည့် အရေးပေါ်ရောင်းဈေး (fire sale) ဖြင့် ဝယ်ယူသိမ်းပိုက်ခဲ့သည် (acquire) ။ ဇူလိုင်လတွင် အမေရိကန် အစိုးရမှ ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားသော (sponsored) လုပ်ငန်းများဖြစ်သည့် ဖန်နီ မေ (Fannie Mae) နှင့် ဖရက်ဒီ မက် (Freddie Mac) တို့ကို ဖက်ဒရယ်အစိုးရမှ ထိန်းသိမ်းခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် လေမန် ဘရားသားစ် (Lehman Brothers) မှ အခန်း ၁၁ အရ ဒေဝါလီခံရန် လျှောက်ထားခြင်းဖြင့် ဤအကျပ်အတည်း၏ အဆုံးစွန်သော အခြေအနေသို့ ဆိုက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဤပြိုလဲမှုသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဈေးကွက်ကို ချက်ချင်း ပြိုလဲစေခဲ့ပြီး နိုင်ငံအများအပြားတွင် ဘဏ်များ၌ အလုအယက် ငွေထုတ်ယူမှုများ (bank runs) ကို စတင်ဖြစ်ပေါ်စေသည် (triggered)။<ref>{{cite book |last=Williams |first=Mark |title=Uncontrolled Risk |url=https://books.google.com/books?id=HSkjB_PGp98C |publisher=McGraw-Hill Education |date=2010 |isbn=978-0-07-163829-6}}</ref> ဤထိတ်လန့်မှုများကြောင့် အမေရိကန် အင်တာနေရှင်နယ် ဂရု (American International Group - AIG) ကို အရေးပေါ် ငွေကြေးထောက်ပံ့ ကယ်ဆယ်ခြင်း (emergency bailout) နှင့် ဝါရှင်တန် မြူချွယ် (Washington Mutual) ကို စည်းမျဉ်းထိန်းသိမ်းသူများမှ သိမ်းပိုက်ခြင်း (regulatory seizure) တို့ကို မလွဲမသွေ လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်လာခဲ့သည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေးစနစ် လုံးဝ ပြိုလဲသွားခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် အစိုးရများသည် ယခင်က မရှိဖူးသော ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ တည်ငြိမ်မှု ယန္တရားများ (fiscal and monetary stabilization mechanisms) ကို ချထားအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |last=Sakelaris |first=Nicholas |date=February 5, 2014 |title=Paulson: Why I bailed out the banks and what would have happened if I hadn't |url=https://www.bizjournals.com/dallas/blog/2014/02/paulson-why-i-bailed-out-the-banks-and-what-would.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140207081039/http://www.bizjournals.com/dallas/blog/2014/02/paulson-why-i-bailed-out-the-banks-and-what-would.html |archive-date=2014-02-07 |access-date=April 27, 2021 |website=Dallas Business Journal}}</ref> ဖက်ဒရယ် ရီဇာဗ် (Federal Reserve) နှင့် ဥရောပ ဗဟိုဘဏ် (European Central Bank - ECB) တို့ အပါအဝင် ဗဟိုဘဏ်များသည် အရေးပေါ် ငွေပေါ်လွယ်မှု (Market liquidity) ကို ပံ့ပိုးပေးရန် ဖြစ်ပေါ်နေသော ချေးငွေ ရပ်တန့်မှု (credit freeze) ကို လျော့ပါးစေရန်နှင့် နိုင်ငံတော် ကြွေးမြီ ပေးဆပ်ခြင်း ကုန်ကျစရိတ်များ (sovereign debt-servicing costs) ကို နှိမ့်ချရန် (depress) အတွက် မူဝါဒ အခြေခံ အတိုးနှုန်းများ (policy base rates) ကို အပြင်းအထန် လျှော့ချခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဖက်ဒရယ် ရီဇာဗ်သည် ငွေကြေးပမာဏ တိုးချဲ့ထုတ်ဝေခြင်း (quantitative easing) ကို စတင်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် အမေရိကန် ပြန်လည်နာလန်ထူရေးနှင့် ပြန်လည်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဥပဒေ (American Recovery and Reinvestment Act of 2009) နှင့်အတူ ဒေါ်လာ ၇၀၀ ဘီလီယံ တန်ဖိုးရှိသော ပြဿနာရှိသည့် ပိုင်ဆိုင်မှုများ ကယ်ဆယ်ရေး အစီအစဉ် (Troubled Asset Relief Program - TARP) အတွက် ရန်ပုံငွေ ထောက်ပံ့ရန် အရေးပေါ် စီးပွားရေး တည်ငြိမ်မှု ဥပဒေ (Emergency Economic Stabilization Act) ကို အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ မြောက်အမေရိကနှင့် ဥရောပတစ်လွှားရှိ အစိုးရများ၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုများသည် နိုင်ငံတော်မှ ငွေတိုက်စာချုပ်များ (Bonds) ထုတ်ဝေခြင်းနှင့် ဦးစားပေး [[အစုရှယ်ယာ]] (Preferred stock) ဝယ်ယူမှုများမှတစ်ဆင့် အများပြည်သူ့ဘဏ္ဍာဖြင့် ကြီးမားသော အရင်းအနှီး ပြန်လည်ဖြည့်တင်းခြင်းများ (recapitalizations) ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဤလုပ်ရပ်များသည် ကျရှုံးနေသော အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) ကို ယာယီ ပြည်သူပိုင်သိမ်းခြင်း သို့မဟုတ် စနစ်တကျ ဖျက်သိမ်းခြင်း (wind-down) တို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ရပ်တန့်သွားမှု (financial paralysis) မှ လက်တွေ့ စီးပွားရေးကဏ္ဍသို့ ကူးစက်သွားခြင်းကြောင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာတွင်းအသားတင်ထုတ်လုပ်မှုတန်ဖိုး (Global GDP) ကို ၂.၂ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ကျုံ့သွားစေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |agency=AFP |title=La Banque mondiale prédit une «reprise précaire» en 2010 |url=https://www.liberation.fr/futurs/2010/01/21/la-banque-mondiale-predit-une-reprise-precaire-en-2010_605597/ |work=Libération |date=January 21, 2010 |access-date=June 23, 2023 |language=fr}}</ref> အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (IMF) ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဤအကျပ်အတည်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လက်ရှိဈေးကွက်တန်ဖိုးအရ ငွေကြေးစာချုပ်များ၏ တန်ဖိုးကျဆင်းမှု (mark-to-market security valuation losses) သည် စုစုပေါင်း ဒေါ်လာ ၄ ထရီလီယံအထိ ရှိခဲ့သည်။<ref name="SN 2009-04-22">{{cite news |newspaper=Salzburger Nachrichten |title=Vier Billionen Dollar Schaden durch Krise |date=April 22, 2009 |page=15 |language=de}}</ref><ref>{{cite report |publisher=International Monetary Fund |title=Global Financial Stability Report |chapter=Chapter 1: Stabilizing the Global Financial System and Mitigating Spillover Risks |date=April 2009 |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/gfsr/2009/01/pdf/chap1.pdf |format=PDF}}</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဤအကျပ်အတည်းကြောင့် အလုပ်အကိုင်ပေါင်း ၈.၇ သန်း ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းသည် အမြင့်ဆုံးအဖြစ် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် တစ်နိုင်ငံလုံး ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှုန်းကို ၁၅.၁ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တိုးလာစေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဒေါင်းဂျုံးစ် စက်မှု ပျမ်းမျှ အညွှန်းကိန်း (Dow Jones Industrial Average - Index) ကိုလည်း ၅၃ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကျဆင်းသွားစေခဲ့သည်။ စက်မှုလုပ်ငန်းများ ကျုံ့သွားခြင်းသည် ဖွံ့ဖြိုးပြီး စီးပွားရေးနိုင်ငံများတစ်လွှားသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ ဤအခြေအနေကို ဂျင်နရယ် မော်တာစ် (General Motors) ကုမ္ပဏီမှ အခန်း ၁၁ အရ လုပ်ငန်း ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခြင်း (Chapter 11 reorganization) ကဲ့သို့သော ဘဏ္ဍာရေးမဟုတ်သည့် ကုမ္ပဏီကြီးများ (non-financial corporates) ငွေပေးချေနိုင်စွမ်း မရှိတော့ခြင်းများက ထင်ရှားသော သာဓကအဖြစ် ပြသသည်။ ပုဂ္ဂလိက ဘဏ္ဍာရေး ကြွေးမြီများကို နိုင်ငံတော်၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (Balance sheet) များအပေါ်သို့ ကြီးမားစွာ လွှဲပြောင်းရယူလိုက်ခြင်းက အများပြည်သူဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေး (public finances) ကို အကြီးအကျယ် ထိခိုက်စေခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပုဂ္ဂလိက ဘဏ်လုပ်ငန်း အကျပ်အတည်းတစ်ခုကို နိုင်ငံတော် ငွေပေးချေနိုင်စွမ်း အကျပ်အတည်းများ (sovereign solvency crises) အဖြစ်သို့ အသွင်ပြောင်းသွားစေခဲ့သည်။ ဤပြောင်းလဲမှု ယန္တရားသည် အိုက်စလန်နှင့် အိုင်ယာလန် နိုင်ငံများရှိ အများပြည်သူဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေး (public finances) ကို အကြီးအကျယ် မတည်မငြိမ် ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၎င်းသည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာမည့် ပိုမို ကျယ်ပြန့်သော ယူရိုဇုန် နိုင်ငံတော် ကြွေးမြီ အကျပ်အတည်း (Eurozone sovereign debt crisis) အတွက် အဓိက တွန်းအားတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ငွေကြေးမူဝါဒ ဖြေလျှော့ခြင်း (global monetary easing) သည် နိုင်ငံတကာတွင် ကမောက်ကမဖြစ်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် တစ်လျှောက်လုံး တရုတ်နိုင်ငံတွင် ဘဏ်ချေးငွေများကို အလျင်အမြန် တိုးချဲ့ခဲ့ခြင်းကြောင့် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် အစောပိုင်းတွင် တရုတ် အိမ်ခြံမြေ၊ [[အစုရှယ်ယာ|အစုရှယ်ယာများ]] (Equities)၊ နိုင်ငံတော် ငွေတိုက်စာချုပ်များ (Bonds) နှင့် ကုန်စည်များ (Commodities) တစ်လွှားရှိ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (Speculation) ဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာသော ပိုင်ဆိုင်မှု ပူဖောင်းသစ်များ (new speculative asset bubbles) ထဲသို့ ငွေများ ကြီးမားစွာ စီးဝင်သွားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{cite news |last=Faujas |first=Alain |title=Les bulles spéculatives menacent à nouveau |url=https://www.lemonde.fr/economie/article/2010/01/21/les-bulles-speculatives-menacent-a-nouveau_1294862_3234.html |work=Le Monde |date=January 21, 2010 |access-date=June 23, 2023 |language=fr}}</ref> ဤစနစ်တစ်ခုလုံး ကျရှုံးခြင်းသည် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံအရ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရန် ဖိအားပေးခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ဒေါ့ဒ်-ဖရန့်ခ် ဝေါလ်စထရိ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် စားသုံးသူ အကာအကွယ်ပေးရေး ဥပဒေ (Dodd-Frank Wall Street Reform and Consumer Protection Act) ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။<ref>{{cite act|type=Act of Congress|index=111–203|date=July 21, 2010|legislature=The United States Congress|title=Dodd-Frank Wall Street Reform and Consumer Protection Act|page=|url=https://www.govinfo.gov/content/pkg/PLAW-111publ203/html/PLAW-111publ203.htm}}</ref> ယင်းဥပဒေတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဘဏ်များအနေဖြင့် လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (Speculation) ပြုလုပ်သော ဘဏ်ကိုယ်ပိုင်ငွေဖြင့် အရောင်းအဝယ်ပြုခြင်း (proprietary trading) ကို တင်းကျပ်စွာ တားမြစ်ရန်အတွက် ဖက်ဒရယ် ရီဇာဗ် ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ပေါလ် ဗို့လ်ကာ (Paul Volcker) ထောက်ခံခဲ့သော "ဗို့လ်ကာ စည်းမျဉ်း" (Volcker Rule) ကို ထည့်သွင်းပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာတွင်လည်း စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်သည့် အာဏာပိုင်များသည် ဘေဆယ် ၃ မူဘောင် (Basel III framework) ကို လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။ ဤမူဘောင်သည် ပိုမိုမြင့်မားသော အရင်းအနှီး လုံလောက်မှု ကန့်သတ်ချက်များ (capital adequacy thresholds) နှင့် တင်းကျပ်သော ငွေပေါ်လွယ်မှု လွှမ်းခြုံမှု အချိုးအစား (liquidity coverage ratio)များကို သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=James |first=Margaret |title=Basel III |url=https://www.investopedia.com/terms/b/basell-iii.asp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250205005634/https://www.investopedia.com/terms/b/basell-iii.asp |archive-date=2025-02-05 |access-date=April 27, 2021 |website=Investopedia |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=October 18, 2017 |title=RCAP on timeliness: monitoring reports |url=https://www.bis.org/bcbs/implementation/rcap_reports.htm |journal=Bank for International Settlements |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170523215923/https://www.bis.org/bcbs/implementation/rcap_reports.htm |archive-date=2017-05-23}}</ref> နောက်ပိုင်း ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း ဤဥပဒေရေးရာ အကာအကွယ်များ၏ အချို့သော အစိတ်အပိုင်းများသည် နိုင်ငံရေးအရ ဆန့်ကျင်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းချက်များလည်း လျော့ရဲသွားခဲ့သည်။ ဤအချက်ကို ၂၀၁၈ ခုနှစ် အမေရိကန် စီးပွားရေး တိုးတက်မှု၊ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း ဖြေလျှော့မှုနှင့် စားသုံးသူ အကာအကွယ်ပေးရေး ဥပဒေ (Economic Growth, Regulatory Relief, and Consumer Protection Act) နှင့် ဗို့လ်ကာ စည်းမျဉ်း အပေါ် နောက်ဆက်တွဲ ပြန်လည်ပြင်ဆင်မှုများတွင် ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့ရသည်။<ref>{{cite web |title=La règle Volcker contre la spéculation bancaire aux États-Unis va être assouplie |url=https://www.latribune.fr/entreprises-finance/banques-finance/la-regle-volcker-contre-la-speculation-bancaire-aux-etats-unis-va-etre-assouplie-780207.html |website=La Tribune |date=May 31, 2018 |access-date=June 23, 2023 |language=fr}}</ref> ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:ဘဏ္ဍာရေး]] ongbw159wc55so6upt82f0caz7wgvhb 1040487 1040484 2026-06-24T07:51:58Z Mkant00 135890 1040487 wikitext text/x-wiki [[File:GDP Real Growth in 2009.svg|thumb|right|upright=1.35|၂၀၀၉ ခုနှစ် လက်တွေ့ ပြည်တွင်းအသားတင်ထုတ်လုပ်မှုတန်ဖိုး (Real GDP) တိုးတက်မှုနှုန်းများ ပြသထားသည့် ကမ္ဘာ့မြေပုံ။ အညိုရောင်ဖြင့် ပြသထားသော နိုင်ငံများသည် စီးပွားရေးကျဆင်းမှု (recession) နှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့သည်။]] ၂၀၀၇-၂၀၀၈ ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး အကျပ်အတည်း (2007-2008 Global Financial Crisis) သည် စီးပွားရေး မဟာကျဆင်းမှု (Great Recession) ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သော တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် ငွေပေါ်လွယ်မှု စနစ်တကျ ကျရှုံးခြင်း (Systemic banking and liquidity failure) ဖြစ်သည်။ (၁၉၂၉ ခုနှစ်ကဲ့သို့ စီးပွားရေးစနစ် လုံးဝပြိုလဲသွားသည့် အဆိုးရွားဆုံး အခြေအနေမျိုးကို စီးပွားပျက်ကပ် (Depression) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။) ဤအကျပ်အတည်းတွင် ပြင်းထန်သော ငွေပေါ်လွယ်မှု ပြတ်လပ်ခြင်းများ (acute liquidity shortages)၊ အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) ငွေပေးချေနိုင်စွမ်းမရှိတော့ခြင်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးမဟုတ်သော လုပ်ငန်းများကိုပါ ထိခိုက်စေသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချေးငွေကျုံ့သွားခြင်း (global credit contraction) တို့ ပါဝင်သည်။ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက်အတွင်း အလွန်အမင်း လဲဗရိတ်ချ် (Leverage) အသုံးပြုထားသော ပိုင်ဆိုင်မှု ပူဖောင်းများ (asset bubbles) ပြိုလဲသွားခြင်းမှတစ်ဆင့် ဤအကျပ်အတည်းသည် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ လူနည်းစု လူဦးရေအုပ်စုများ (minority demographics) ဆီသို့ ဦးတည်ထားသော ငွေချေးအမြတ်ထုတ်သည့် အလေ့အထများ (predatory lending practices) ကြောင့် စံမမီသော အိမ်ရာချေးငွေများ (subprime mortgages) အဆမတန် ပျံ့နှံ့လာခြင်းသည် အဓိက အကြောင်းရင်းခံ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |title=Predatory Lending and the Destruction of the African-American Dream |chapter=Predatory Lending Practices Prior to the Global Financial Crisis |date=2020 |pages=23–68 |doi=10.1017/9781108865715.004 |isbn=978-1-108-86571-5 }}</ref><ref>{{cite web |date=May 6, 2009 |title=Predatory lending: A decade of warnings |url=https://publicintegrity.org/inequality-poverty-opportunity/predatory-lending-a-decade-of-warnings/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250117074014/https://publicintegrity.org/inequality-poverty-opportunity/predatory-lending-a-decade-of-warnings/ |archive-date=2025-01-17 |access-date=August 5, 2021 |website=Center for Public Integrity |language=en-US}}</ref> ထို့ပြင် အိမ်ထောင်စုများနှင့် ဘဏ္ဍာရေး အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) နှစ်ရပ်လုံးမှ အိမ်ခြံမြေကို လွန်ကဲစွာ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (speculation) များကလည်း အခြေခံ အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤအခြေအနေကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၀၃ ခုနှစ်အတွင်း ဖက်ဒရယ် ရန်ပုံငွေ အတိုးနှုန်းများ (federal funds rates) ကို ကာလရှည်ကြာစွာ လျှော့ချထားခြင်းနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများ ဖြေလျှော့ခြင်း (structural deregulation) တို့က ပိုမိုဆိုးရွားစေခဲ့သည်။ အထင်ရှားဆုံးမှာ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ဂရမ်-လီချ်-ဘလိုင်လေ ဥပဒေ (Gramm-Leach-Bliley Act) မှတစ်ဆင့် ဂလပ်စ်-စတီးဂေါ ဥပဒေ (Glass-Steagall Act) ကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ရုပ်သိမ်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အပ်ငွေဘဏ်လုပ်ငန်း (commercial depository banking) ကို အန္တရာယ်မြင့်မားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဘဏ် (Investment bank) လုပ်ငန်းများနှင့် ဘဏ်ကိုယ်ပိုင်ငွေဖြင့် အရောင်းအဝယ်ပြုခြင်း (proprietary trading) တို့ဖြင့် ပေါင်းစည်းခွင့် ပြုလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Maverick |first=J.B. |date=October 22, 2019 |title=Consequences of The Glass-Steagall Act Repeal |url=https://www.investopedia.com/ask/answers/050515/did-repeal-glasssteagall-act-contribute-2008-financial-crisis.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214141042/https://www.investopedia.com/ask/answers/050515/did-repeal-glasssteagall-act-contribute-2008-financial-crisis.asp |archive-date=2025-02-14 |access-date=August 5, 2021 |website=Investopedia}}</ref> အကျပ်အတည်း၏ လက်တွေ့ စတင်ဖြစ်ပေါ်မှုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) သည် ၎င်းတို့၏ စာချုပ်ဖက် (Counterparty) များ၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (Balance sheet) များအပေါ် ယုံကြည်မှု ပျောက်ဆုံးလာသဖြင့် ဘဏ်အချင်းချင်း ငွေချေးသည့် အတိုးနှုန်းများ (interbank lending rates) ရုတ်တရက် မြင့်တက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last=Schäfer |first=Dorothea |date=August 9, 2017 |title=Geborgtes Vertrauen auch nach zehn Jahren Dauerfinanzkrise |url=https://www.diw.de/documents/publikationen/73/diw_01.c.563108.de/17-32-3.pdf |journal=DIW-Wochenbericht |format=PDF}}</ref> အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း (Underlying asset) များဖြစ်သော အိမ်ဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းလာသည်နှင့်အမျှ အိမ်ရာချေးငွေ အာမခံထားသော ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ (mortgage-backed securities) ၏ ရှုပ်ထွေးသော ကွန်ရက်နှင့် ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော ချေးငွေဆိုင်ရာ [[ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ်|ဆင်းသက်စာချုပ်များ]] (Derivatives) ၏ တန်ဖိုးများသည် ပြိုကျလာခဲ့သည်။ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ကူးစက်မှု (Financial contagion) သည် အိမ်ရာငွေချေးအထူးပြုသည့် ကုမ္ပဏီများ (specialized mortgage lenders) မှတစ်ဆင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချေးငွေ ဈေးကွက်များ (credit markets) သို့ အလျင်အမြန် ကူးစက်ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ ဤကူးစက်မှုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် နယူး ဆန်ကျူရီ ဖိုင်နန်ရှယ် (New Century Financial) ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံရသည် (Bankrupt) အထိ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ စနစ်တကျ ပြိုလဲမည့် အန္တရာယ် (Systemic distress) သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် တစ်လျှောက်လုံးတွင် အရှိန်အဟုန် မြင့်လာခဲ့သည်။ မတ်လတွင် ပြိုလဲလုနီးပါးဖြစ်နေသော ဘဲယား စတန်းစ် (Bear Stearns) ကို ဂျေပီမော်ဂန် ချေ့စ် (JPMorgan Chase) မှ အလွန်အမင်း ဈေးနှိမ်ထားသည့် အရေးပေါ်ရောင်းဈေး (fire sale) ဖြင့် ဝယ်ယူသိမ်းပိုက်ခဲ့သည် (acquire) ။ ဇူလိုင်လတွင် အမေရိကန် အစိုးရမှ ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားသော (sponsored) လုပ်ငန်းများဖြစ်သည့် ဖန်နီ မေ (Fannie Mae) နှင့် ဖရက်ဒီ မက် (Freddie Mac) တို့ကို ဖက်ဒရယ်အစိုးရမှ ထိန်းသိမ်းခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် လေးမန်း ဘရားသားစ် (Lehman Brothers) မှ အခန်း ၁၁ အရ ဒေဝါလီခံရန် လျှောက်ထားခြင်းဖြင့် ဤအကျပ်အတည်း၏ အဆုံးစွန်သော အခြေအနေသို့ ဆိုက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဤပြိုလဲမှုသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဈေးကွက်ကို ချက်ချင်း ပြိုလဲစေခဲ့ပြီး နိုင်ငံအများအပြားတွင် ဘဏ်များ၌ အလုအယက် ငွေထုတ်ယူမှုများ (bank runs) ကို စတင်ဖြစ်ပေါ်စေသည် (triggered)။<ref>{{cite book |last=Williams |first=Mark |title=Uncontrolled Risk |url=https://books.google.com/books?id=HSkjB_PGp98C |publisher=McGraw-Hill Education |date=2010 |isbn=978-0-07-163829-6}}</ref> ဤထိတ်လန့်မှုများကြောင့် အမေရိကန် အင်တာနေရှင်နယ် ဂရု (American International Group - AIG) ကို အရေးပေါ် ငွေကြေးထောက်ပံ့ ကယ်ဆယ်ခြင်း (emergency bailout) နှင့် ဝါရှင်တန် မြူချွယ် (Washington Mutual) ကို စည်းမျဉ်းထိန်းသိမ်းသူများမှ သိမ်းပိုက်ခြင်း (regulatory seizure) တို့ကို မလွဲမသွေ လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်လာခဲ့သည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေးစနစ် လုံးဝ ပြိုလဲသွားခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် အစိုးရများသည် ယခင်က မရှိဖူးသော ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ တည်ငြိမ်မှု ယန္တရားများ (fiscal and monetary stabilization mechanisms) ကို ချထားအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |last=Sakelaris |first=Nicholas |date=February 5, 2014 |title=Paulson: Why I bailed out the banks and what would have happened if I hadn't |url=https://www.bizjournals.com/dallas/blog/2014/02/paulson-why-i-bailed-out-the-banks-and-what-would.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140207081039/http://www.bizjournals.com/dallas/blog/2014/02/paulson-why-i-bailed-out-the-banks-and-what-would.html |archive-date=2014-02-07 |access-date=April 27, 2021 |website=Dallas Business Journal}}</ref> ဖက်ဒရယ် ရီဇာဗ် (Federal Reserve) နှင့် ဥရောပ ဗဟိုဘဏ် (European Central Bank - ECB) တို့ အပါအဝင် ဗဟိုဘဏ်များသည် အရေးပေါ် ငွေပေါ်လွယ်မှု (Market liquidity) ကို ပံ့ပိုးပေးရန် ဖြစ်ပေါ်နေသော ချေးငွေ ရပ်တန့်မှု (credit freeze) ကို လျော့ပါးစေရန်နှင့် နိုင်ငံတော် ကြွေးမြီ ပေးဆပ်ခြင်း ကုန်ကျစရိတ်များ (sovereign debt-servicing costs) ကို နှိမ့်ချရန် (depress) အတွက် မူဝါဒ အခြေခံ အတိုးနှုန်းများ (policy base rates) ကို အပြင်းအထန် လျှော့ချခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဖက်ဒရယ် ရီဇာဗ်သည် ငွေကြေးပမာဏ တိုးချဲ့ထုတ်ဝေခြင်း (quantitative easing) ကို စတင်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် အမေရိကန် ပြန်လည်နာလန်ထူရေးနှင့် ပြန်လည်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဥပဒေ (American Recovery and Reinvestment Act of 2009) နှင့်အတူ ဒေါ်လာ ၇၀၀ ဘီလီယံ တန်ဖိုးရှိသော ပြဿနာရှိသည့် ပိုင်ဆိုင်မှုများ ကယ်ဆယ်ရေး အစီအစဉ် (Troubled Asset Relief Program - TARP) အတွက် ရန်ပုံငွေ ထောက်ပံ့ရန် အရေးပေါ် စီးပွားရေး တည်ငြိမ်မှု ဥပဒေ (Emergency Economic Stabilization Act) ကို အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ မြောက်အမေရိကနှင့် ဥရောပတစ်လွှားရှိ အစိုးရများ၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုများသည် နိုင်ငံတော်မှ ငွေတိုက်စာချုပ်များ (Bonds) ထုတ်ဝေခြင်းနှင့် ဦးစားပေး [[အစုရှယ်ယာ]] (Preferred stock) ဝယ်ယူမှုများမှတစ်ဆင့် အများပြည်သူ့ဘဏ္ဍာဖြင့် ကြီးမားသော အရင်းအနှီး ပြန်လည်ဖြည့်တင်းခြင်းများ (recapitalizations) ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဤလုပ်ရပ်များသည် ကျရှုံးနေသော အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) ကို ယာယီ ပြည်သူပိုင်သိမ်းခြင်း သို့မဟုတ် စနစ်တကျ ဖျက်သိမ်းခြင်း (wind-down) တို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ရပ်တန့်သွားမှု (financial paralysis) မှ လက်တွေ့ စီးပွားရေးကဏ္ဍသို့ ကူးစက်သွားခြင်းကြောင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာတွင်းအသားတင်ထုတ်လုပ်မှုတန်ဖိုး (Global GDP) ကို ၂.၂ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ကျုံ့သွားစေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |agency=AFP |title=La Banque mondiale prédit une «reprise précaire» en 2010 |url=https://www.liberation.fr/futurs/2010/01/21/la-banque-mondiale-predit-une-reprise-precaire-en-2010_605597/ |work=Libération |date=January 21, 2010 |access-date=June 23, 2023 |language=fr}}</ref> အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (IMF) ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဤအကျပ်အတည်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လက်ရှိဈေးကွက်တန်ဖိုးအရ ငွေကြေးစာချုပ်များ၏ တန်ဖိုးကျဆင်းမှု (mark-to-market security valuation losses) သည် စုစုပေါင်း ဒေါ်လာ ၄ ထရီလီယံအထိ ရှိခဲ့သည်။<ref name="SN 2009-04-22">{{cite news |newspaper=Salzburger Nachrichten |title=Vier Billionen Dollar Schaden durch Krise |date=April 22, 2009 |page=15 |language=de}}</ref><ref>{{cite report |publisher=International Monetary Fund |title=Global Financial Stability Report |chapter=Chapter 1: Stabilizing the Global Financial System and Mitigating Spillover Risks |date=April 2009 |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/gfsr/2009/01/pdf/chap1.pdf |format=PDF}}</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဤအကျပ်အတည်းကြောင့် အလုပ်အကိုင်ပေါင်း ၈.၇ သန်း ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းသည် အမြင့်ဆုံးအဖြစ် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် တစ်နိုင်ငံလုံး ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှုန်းကို ၁၅.၁ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တိုးလာစေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဒေါင်းဂျုံးစ် စက်မှု ပျမ်းမျှ အညွှန်းကိန်း (Dow Jones Industrial Average - Index) ကိုလည်း ၅၃ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကျဆင်းသွားစေခဲ့သည်။ စက်မှုလုပ်ငန်းများ ကျုံ့သွားခြင်းသည် ဖွံ့ဖြိုးပြီး စီးပွားရေးနိုင်ငံများတစ်လွှားသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ ဤအခြေအနေကို ဂျင်နရယ် မော်တာစ် (General Motors) ကုမ္ပဏီမှ အခန်း ၁၁ အရ လုပ်ငန်း ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခြင်း (Chapter 11 reorganization) ကဲ့သို့သော ဘဏ္ဍာရေးမဟုတ်သည့် ကုမ္ပဏီကြီးများ (non-financial corporates) ငွေပေးချေနိုင်စွမ်း မရှိတော့ခြင်းများက ထင်ရှားသော သာဓကအဖြစ် ပြသသည်။ ပုဂ္ဂလိက ဘဏ္ဍာရေး ကြွေးမြီများကို နိုင်ငံတော်၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (Balance sheet) များအပေါ်သို့ ကြီးမားစွာ လွှဲပြောင်းရယူလိုက်ခြင်းက အများပြည်သူဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေး (public finances) ကို အကြီးအကျယ် ထိခိုက်စေခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပုဂ္ဂလိက ဘဏ်လုပ်ငန်း အကျပ်အတည်းတစ်ခုကို နိုင်ငံတော် ငွေပေးချေနိုင်စွမ်း အကျပ်အတည်းများ (sovereign solvency crises) အဖြစ်သို့ အသွင်ပြောင်းသွားစေခဲ့သည်။ ဤပြောင်းလဲမှု ယန္တရားသည် အိုက်စလန်နှင့် အိုင်ယာလန် နိုင်ငံများရှိ အများပြည်သူဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေး (public finances) ကို အကြီးအကျယ် မတည်မငြိမ် ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၎င်းသည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာမည့် ပိုမို ကျယ်ပြန့်သော ယူရိုဇုန် နိုင်ငံတော် ကြွေးမြီ အကျပ်အတည်း (Eurozone sovereign debt crisis) အတွက် အဓိက တွန်းအားတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ငွေကြေးမူဝါဒ ဖြေလျှော့ခြင်း (global monetary easing) သည် နိုင်ငံတကာတွင် ကမောက်ကမဖြစ်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် တစ်လျှောက်လုံး တရုတ်နိုင်ငံတွင် ဘဏ်ချေးငွေများကို အလျင်အမြန် တိုးချဲ့ခဲ့ခြင်းကြောင့် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် အစောပိုင်းတွင် တရုတ် အိမ်ခြံမြေ၊ [[အစုရှယ်ယာ|အစုရှယ်ယာများ]] (Equities)၊ နိုင်ငံတော် ငွေတိုက်စာချုပ်များ (Bonds) နှင့် ကုန်စည်များ (Commodities) တစ်လွှားရှိ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (Speculation) ဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာသော ပိုင်ဆိုင်မှု ပူဖောင်းသစ်များ (new speculative asset bubbles) ထဲသို့ ငွေများ ကြီးမားစွာ စီးဝင်သွားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{cite news |last=Faujas |first=Alain |title=Les bulles spéculatives menacent à nouveau |url=https://www.lemonde.fr/economie/article/2010/01/21/les-bulles-speculatives-menacent-a-nouveau_1294862_3234.html |work=Le Monde |date=January 21, 2010 |access-date=June 23, 2023 |language=fr}}</ref> ဤစနစ်တစ်ခုလုံး ကျရှုံးခြင်းသည် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံအရ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရန် ဖိအားပေးခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ဒေါ့ဒ်-ဖရန့်ခ် ဝေါလ်စထရိ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် စားသုံးသူ အကာအကွယ်ပေးရေး ဥပဒေ (Dodd-Frank Wall Street Reform and Consumer Protection Act) ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။<ref>{{cite act|type=Act of Congress|index=111–203|date=July 21, 2010|legislature=The United States Congress|title=Dodd-Frank Wall Street Reform and Consumer Protection Act|page=|url=https://www.govinfo.gov/content/pkg/PLAW-111publ203/html/PLAW-111publ203.htm}}</ref> ယင်းဥပဒေတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဘဏ်များအနေဖြင့် လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (Speculation) ပြုလုပ်သော ဘဏ်ကိုယ်ပိုင်ငွေဖြင့် အရောင်းအဝယ်ပြုခြင်း (proprietary trading) ကို တင်းကျပ်စွာ တားမြစ်ရန်အတွက် ဖက်ဒရယ် ရီဇာဗ် ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ပေါလ် ဗို့လ်ကာ (Paul Volcker) ထောက်ခံခဲ့သော "ဗို့လ်ကာ စည်းမျဉ်း" (Volcker Rule) ကို ထည့်သွင်းပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာတွင်လည်း စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်သည့် အာဏာပိုင်များသည် ဘေဆယ် ၃ မူဘောင် (Basel III framework) ကို လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။ ဤမူဘောင်သည် ပိုမိုမြင့်မားသော အရင်းအနှီး လုံလောက်မှု ကန့်သတ်ချက်များ (capital adequacy thresholds) နှင့် တင်းကျပ်သော ငွေပေါ်လွယ်မှု လွှမ်းခြုံမှု အချိုးအစား (liquidity coverage ratio)များကို သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=James |first=Margaret |title=Basel III |url=https://www.investopedia.com/terms/b/basell-iii.asp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250205005634/https://www.investopedia.com/terms/b/basell-iii.asp |archive-date=2025-02-05 |access-date=April 27, 2021 |website=Investopedia |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=October 18, 2017 |title=RCAP on timeliness: monitoring reports |url=https://www.bis.org/bcbs/implementation/rcap_reports.htm |journal=Bank for International Settlements |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170523215923/https://www.bis.org/bcbs/implementation/rcap_reports.htm |archive-date=2017-05-23}}</ref> နောက်ပိုင်း ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း ဤဥပဒေရေးရာ အကာအကွယ်များ၏ အချို့သော အစိတ်အပိုင်းများသည် နိုင်ငံရေးအရ ဆန့်ကျင်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းချက်များလည်း လျော့ရဲသွားခဲ့သည်။ ဤအချက်ကို ၂၀၁၈ ခုနှစ် အမေရိကန် စီးပွားရေး တိုးတက်မှု၊ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း ဖြေလျှော့မှုနှင့် စားသုံးသူ အကာအကွယ်ပေးရေး ဥပဒေ (Economic Growth, Regulatory Relief, and Consumer Protection Act) နှင့် ဗို့လ်ကာ စည်းမျဉ်း အပေါ် နောက်ဆက်တွဲ ပြန်လည်ပြင်ဆင်မှုများတွင် ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့ရသည်။<ref>{{cite web |title=La règle Volcker contre la spéculation bancaire aux États-Unis va être assouplie |url=https://www.latribune.fr/entreprises-finance/banques-finance/la-regle-volcker-contre-la-speculation-bancaire-aux-etats-unis-va-etre-assouplie-780207.html |website=La Tribune |date=May 31, 2018 |access-date=June 23, 2023 |language=fr}}</ref> ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:ဘဏ္ဍာရေး]] 69i985uiqm7mz5el0y9n872z5ibudgl 1040489 1040487 2026-06-24T07:56:06Z Mkant00 135890 1040489 wikitext text/x-wiki [[File:GDP Real Growth in 2009.svg|thumb|right|upright=1.35|၂၀၀၉ ခုနှစ် လက်တွေ့ ပြည်တွင်းအသားတင်ထုတ်လုပ်မှုတန်ဖိုး (Real GDP) တိုးတက်မှုနှုန်းများ ပြသထားသည့် ကမ္ဘာ့မြေပုံ။ အညိုရောင်ဖြင့် ပြသထားသော နိုင်ငံများသည် စီးပွားရေးကျဆင်းမှု (recession) နှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့သည်။]] ၂၀၀၇-၂၀၀၈ ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး အကျပ်အတည်း (2007-2008 Global Financial Crisis) သည် စီးပွားရေး မဟာကျဆင်းမှု (Great Recession) ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သော တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် ငွေပေါ်လွယ်မှု စနစ်တကျ ကျရှုံးခြင်း (Systemic banking and liquidity failure) ဖြစ်သည်။ (၁၉၂၉ ခုနှစ်ကဲ့သို့ စီးပွားရေးစနစ် လုံးဝပြိုလဲသွားသည့် အဆိုးရွားဆုံး အခြေအနေမျိုးကို စီးပွားပျက်ကပ် (Depression) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။) ဤအကျပ်အတည်းတွင် ပြင်းထန်သော ငွေပေါ်လွယ်မှု ပြတ်လပ်ခြင်းများ (acute liquidity shortages)၊ အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) ငွေပေးချေနိုင်စွမ်းမရှိတော့ခြင်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးမဟုတ်သော လုပ်ငန်းများကိုပါ ထိခိုက်စေသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချေးငွေကျုံ့သွားခြင်း (global credit contraction) တို့ ပါဝင်သည်။ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက်အတွင်း အလွန်အမင်း လဲဗရိတ်ချ် (Leverage) အသုံးပြုထားသော ပိုင်ဆိုင်မှု ပူဖောင်းများ (asset bubbles) ပြိုလဲသွားခြင်းမှတစ်ဆင့် ဤအကျပ်အတည်းသည် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ လူနည်းစု လူဦးရေအုပ်စုများ (minority demographics) ဆီသို့ ဦးတည်ထားသော ငွေချေးအမြတ်ထုတ်သည့် အလေ့အထများ (predatory lending practices) ကြောင့် စံမမီသော အိမ်ရာချေးငွေများ (subprime mortgages) အဆမတန် ပျံ့နှံ့လာခြင်းသည် အဓိက အကြောင်းရင်းခံ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |title=Predatory Lending and the Destruction of the African-American Dream |chapter=Predatory Lending Practices Prior to the Global Financial Crisis |date=2020 |pages=23–68 |doi=10.1017/9781108865715.004 |isbn=978-1-108-86571-5 }}</ref><ref>{{cite web |date=May 6, 2009 |title=Predatory lending: A decade of warnings |url=https://publicintegrity.org/inequality-poverty-opportunity/predatory-lending-a-decade-of-warnings/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250117074014/https://publicintegrity.org/inequality-poverty-opportunity/predatory-lending-a-decade-of-warnings/ |archive-date=2025-01-17 |access-date=August 5, 2021 |website=Center for Public Integrity |language=en-US}}</ref> ထို့ပြင် အိမ်ထောင်စုများနှင့် ဘဏ္ဍာရေး အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) နှစ်ရပ်လုံးမှ အိမ်ခြံမြေကို လွန်ကဲစွာ လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (speculation) များကလည်း အခြေခံ အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤအခြေအနေကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၀၃ ခုနှစ်အတွင်း ဖက်ဒရယ် ရန်ပုံငွေ အတိုးနှုန်းများ (federal funds rates) ကို ကာလရှည်ကြာစွာ လျှော့ချထားခြင်းနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများ ဖြေလျှော့ခြင်း (structural deregulation) တို့က ပိုမိုဆိုးရွားစေခဲ့သည်။ အထင်ရှားဆုံးမှာ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ဂရမ်-လီချ်-ဘလိုင်လေ ဥပဒေ (Gramm-Leach-Bliley Act) မှတစ်ဆင့် ဂလပ်စ်-စတီးဂေါ ဥပဒေ (Glass-Steagall Act) ကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ရုပ်သိမ်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အပ်ငွေဘဏ်လုပ်ငန်း (commercial depository banking) ကို အန္တရာယ်မြင့်မားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဘဏ် (Investment bank) လုပ်ငန်းများနှင့် ဘဏ်ကိုယ်ပိုင်ငွေဖြင့် အရောင်းအဝယ်ပြုခြင်း (proprietary trading) တို့ဖြင့် ပေါင်းစည်းခွင့် ပြုလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Maverick |first=J.B. |date=October 22, 2019 |title=Consequences of The Glass-Steagall Act Repeal |url=https://www.investopedia.com/ask/answers/050515/did-repeal-glasssteagall-act-contribute-2008-financial-crisis.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214141042/https://www.investopedia.com/ask/answers/050515/did-repeal-glasssteagall-act-contribute-2008-financial-crisis.asp |archive-date=2025-02-14 |access-date=August 5, 2021 |website=Investopedia}}</ref> အကျပ်အတည်း၏ လက်တွေ့ စတင်ဖြစ်ပေါ်မှုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) သည် ၎င်းတို့၏ စာချုပ်ဖက် (Counterparty) များ၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (Balance sheet) များအပေါ် ယုံကြည်မှု ပျောက်ဆုံးလာသဖြင့် ဘဏ်အချင်းချင်း ငွေချေးသည့် အတိုးနှုန်းများ (interbank lending rates) ရုတ်တရက် မြင့်တက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last=Schäfer |first=Dorothea |date=August 9, 2017 |title=Geborgtes Vertrauen auch nach zehn Jahren Dauerfinanzkrise |url=https://www.diw.de/documents/publikationen/73/diw_01.c.563108.de/17-32-3.pdf |journal=DIW-Wochenbericht |format=PDF}}</ref> အခြေခံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပစ္စည်း (Underlying asset) များဖြစ်သော အိမ်ဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းလာသည်နှင့်အမျှ အိမ်ရာချေးငွေ အာမခံထားသော ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ (mortgage-backed securities) ၏ ရှုပ်ထွေးသော ကွန်ရက်နှင့် ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော ချေးငွေဆိုင်ရာ [[ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ်|ဆင်းသက်စာချုပ်များ]] (Derivatives) ၏ တန်ဖိုးများသည် ပြိုကျလာခဲ့သည်။ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ကူးစက်မှု (Financial contagion) သည် အိမ်ရာငွေချေးအထူးပြုသည့် ကုမ္ပဏီများ (specialized mortgage lenders) မှတစ်ဆင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ချေးငွေ ဈေးကွက်များ (credit markets) သို့ အလျင်အမြန် ကူးစက်ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ ဤကူးစက်မှုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် နယူး ဆန်ကျူရီ ဖိုင်နန်ရှယ် (New Century Financial) ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံရသည် (Bankrupt) အထိ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ စနစ်တကျ ပြိုလဲမည့် အန္တရာယ် (Systemic distress) သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် တစ်လျှောက်လုံးတွင် အရှိန်အဟုန် မြင့်လာခဲ့သည်။ မတ်လတွင် ပြိုလဲလုနီးပါးဖြစ်နေသော ဘဲယား စတန်းစ် (Bear Stearns) ကို ဂျေပီမော်ဂန် ချေ့စ် (JPMorgan Chase) မှ အလွန်အမင်း ဈေးနှိမ်ထားသည့် အရေးပေါ်ရောင်းဈေး (fire sale) ဖြင့် ဝယ်ယူသိမ်းပိုက်ခဲ့သည် (acquire) ။ ဇူလိုင်လတွင် အမေရိကန် အစိုးရမှ ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားသော (sponsored) လုပ်ငန်းများဖြစ်သည့် ဖန်နီ မေ (Fannie Mae) နှင့် ဖရက်ဒီ မက် (Freddie Mac) တို့ကို ဖက်ဒရယ်အစိုးရမှ ထိန်းသိမ်းခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် လေးမန်း ဘရားသားစ် (Lehman Brothers) မှ အခန်း ၁၁ အရ ဒေဝါလီခံရန် လျှောက်ထားခြင်းဖြင့် ဤအကျပ်အတည်း၏ အဆုံးစွန်သော အခြေအနေသို့ ဆိုက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဤပြိုလဲမှုသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဈေးကွက်ကို ချက်ချင်း ပြိုလဲစေခဲ့ပြီး နိုင်ငံအများအပြားတွင် ဘဏ်များ၌ အလုအယက် ငွေထုတ်ယူမှုများ (bank runs) ကို စတင်ဖြစ်ပေါ်စေသည် (triggered)။<ref>{{cite book |last=Williams |first=Mark |title=Uncontrolled Risk |url=https://books.google.com/books?id=HSkjB_PGp98C |publisher=McGraw-Hill Education |date=2010 |isbn=978-0-07-163829-6}}</ref> ဤထိတ်လန့်မှုများကြောင့် အမေရိကန် အင်တာနေရှင်နယ် ဂရု (American International Group - AIG) ကို အရေးပေါ် ငွေကြေးထောက်ပံ့ ကယ်ဆယ်ခြင်း (emergency bailout) နှင့် ဝါရှင်တန် မြူချွယ် (Washington Mutual) ကို စည်းမျဉ်းထိန်းသိမ်းသူများမှ သိမ်းပိုက်ခြင်း (regulatory seizure) တို့ကို မလွဲမသွေ လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်လာခဲ့သည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေးစနစ် လုံးဝ ပြိုလဲသွားခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် အစိုးရများသည် ယခင်က မရှိဖူးသော ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ တည်ငြိမ်မှု ယန္တရားများ (fiscal and monetary stabilization mechanisms) ကို ချထားအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |last=Sakelaris |first=Nicholas |date=February 5, 2014 |title=Paulson: Why I bailed out the banks and what would have happened if I hadn't |url=https://www.bizjournals.com/dallas/blog/2014/02/paulson-why-i-bailed-out-the-banks-and-what-would.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140207081039/http://www.bizjournals.com/dallas/blog/2014/02/paulson-why-i-bailed-out-the-banks-and-what-would.html |archive-date=2014-02-07 |access-date=April 27, 2021 |website=Dallas Business Journal}}</ref> ဖက်ဒရယ် ရီဇာဗ် (Federal Reserve) နှင့် ဥရောပ ဗဟိုဘဏ် (European Central Bank - ECB) တို့ အပါအဝင် ဗဟိုဘဏ်များသည် အရေးပေါ် ငွေပေါ်လွယ်မှု (Market liquidity) ကို ပံ့ပိုးပေးရန် ဖြစ်ပေါ်နေသော ချေးငွေ ရပ်တန့်မှု (credit freeze) ကို လျော့ပါးစေရန်နှင့် နိုင်ငံတော် ကြွေးမြီ ပေးဆပ်ခြင်း ကုန်ကျစရိတ်များ (sovereign debt-servicing costs) ကို နှိမ့်ချရန် (depress) အတွက် မူဝါဒ အခြေခံ အတိုးနှုန်းများ (policy base rates) ကို အပြင်းအထန် လျှော့ချခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဖက်ဒရယ် ရီဇာဗ်သည် ငွေကြေးပမာဏ တိုးချဲ့ထုတ်ဝေခြင်း (quantitative easing) ကို စတင်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် အမေရိကန် ပြန်လည်နာလန်ထူရေးနှင့် ပြန်လည်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဥပဒေ (American Recovery and Reinvestment Act of 2009) နှင့်အတူ ဒေါ်လာ ၇၀၀ ဘီလီယံ တန်ဖိုးရှိသော ပြဿနာရှိသည့် ပိုင်ဆိုင်မှုများ ကယ်ဆယ်ရေး အစီအစဉ် (Troubled Asset Relief Program - TARP) အတွက် ရန်ပုံငွေ ထောက်ပံ့ရန် အရေးပေါ် စီးပွားရေး တည်ငြိမ်မှု ဥပဒေ (Emergency Economic Stabilization Act) ကို အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ မြောက်အမေရိကနှင့် ဥရောပတစ်လွှားရှိ အစိုးရများ၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုများသည် နိုင်ငံတော်မှ ငွေတိုက်စာချုပ်များ (Bonds) ထုတ်ဝေခြင်းနှင့် ဦးစားပေး [[အစုရှယ်ယာ]] (Preferred stock) ဝယ်ယူမှုများမှတစ်ဆင့် အများပြည်သူ့ဘဏ္ဍာဖြင့် ကြီးမားသော အရင်းအနှီး ပြန်လည်ဖြည့်တင်းခြင်းများ (recapitalizations) ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဤလုပ်ရပ်များသည် ကျရှုံးနေသော အဖွဲ့အစည်းများ (Institutions) ကို ယာယီ ပြည်သူပိုင်သိမ်းခြင်း သို့မဟုတ် စနစ်တကျ ဖျက်သိမ်းခြင်း (wind-down) တို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ရပ်တန့်သွားမှု (financial paralysis) မှ လက်တွေ့ စီးပွားရေးကဏ္ဍသို့ ကူးစက်သွားခြင်းကြောင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာတွင်းအသားတင်ထုတ်လုပ်မှုတန်ဖိုး (Global GDP) ကို ၂.၂ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ကျုံ့သွားစေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |agency=AFP |title=La Banque mondiale prédit une «reprise précaire» en 2010 |url=https://www.liberation.fr/futurs/2010/01/21/la-banque-mondiale-predit-une-reprise-precaire-en-2010_605597/ |work=Libération |date=January 21, 2010 |access-date=June 23, 2023 |language=fr}}</ref> အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (IMF) ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဤအကျပ်အတည်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လက်ရှိဈေးကွက်တန်ဖိုးအရ ငွေကြေးစာချုပ်များ၏ တန်ဖိုးကျဆင်းမှု (mark-to-market security valuation losses) သည် စုစုပေါင်း ဒေါ်လာ ၄ ထရီလီယံအထိ ရှိခဲ့သည်။<ref name="SN 2009-04-22">{{cite news |newspaper=Salzburger Nachrichten |title=Vier Billionen Dollar Schaden durch Krise |date=April 22, 2009 |page=15 |language=de}}</ref><ref>{{cite report |publisher=International Monetary Fund |title=Global Financial Stability Report |chapter=Chapter 1: Stabilizing the Global Financial System and Mitigating Spillover Risks |date=April 2009 |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/gfsr/2009/01/pdf/chap1.pdf |format=PDF}}</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဤအကျပ်အတည်းကြောင့် အလုပ်အကိုင်ပေါင်း ၈.၇ သန်း ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းသည် အမြင့်ဆုံးအဖြစ် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် တစ်နိုင်ငံလုံး ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှုန်းကို ၁၅.၁ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တိုးလာစေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဒေါင်းဂျုံးစ် စက်မှု ပျမ်းမျှ အညွှန်းကိန်း (Dow Jones Industrial Average - Index) ကိုလည်း ၅၃ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကျဆင်းသွားစေခဲ့သည်။ စက်မှုလုပ်ငန်းများ ကျုံ့သွားခြင်းသည် ဖွံ့ဖြိုးပြီး စီးပွားရေးနိုင်ငံများတစ်လွှားသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ ဤအခြေအနေကို ဂျင်နရယ် မော်တာစ် (General Motors) ကုမ္ပဏီမှ အခန်း ၁၁ အရ လုပ်ငန်း ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခြင်း (Chapter 11 reorganization) ကဲ့သို့သော ဘဏ္ဍာရေးမဟုတ်သည့် ကုမ္ပဏီကြီးများ (non-financial corporates) ငွေပေးချေနိုင်စွမ်း မရှိတော့ခြင်းများက ထင်ရှားသော သာဓကအဖြစ် ပြသသည်။ ပုဂ္ဂလိက ဘဏ္ဍာရေး ကြွေးမြီများကို နိုင်ငံတော်၏ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်း (Balance sheet) များအပေါ်သို့ ကြီးမားစွာ လွှဲပြောင်းရယူလိုက်ခြင်းက အများပြည်သူဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေး (public finances) ကို အကြီးအကျယ် ထိခိုက်စေခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပုဂ္ဂလိက ဘဏ်လုပ်ငန်း အကျပ်အတည်းတစ်ခုကို နိုင်ငံတော် ငွေပေးချေနိုင်စွမ်း အကျပ်အတည်းများ (sovereign solvency crises) အဖြစ်သို့ အသွင်ပြောင်းသွားစေခဲ့သည်။ ဤပြောင်းလဲမှု ယန္တရားသည် အိုက်စလန်နှင့် အိုင်ယာလန် နိုင်ငံများရှိ အများပြည်သူဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေး (public finances) ကို အကြီးအကျယ် မတည်မငြိမ် ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၎င်းသည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာမည့် ပိုမို ကျယ်ပြန့်သော ယူရိုဇုန် နိုင်ငံတော် ကြွေးမြီ အကျပ်အတည်း (Eurozone sovereign debt crisis) အတွက် အဓိက တွန်းအားတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ငွေကြေးမူဝါဒ ဖြေလျှော့ခြင်း (global monetary easing) သည် နိုင်ငံတကာတွင် ကမောက်ကမဖြစ်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် တစ်လျှောက်လုံး တရုတ်နိုင်ငံတွင် ဘဏ်ချေးငွေများကို အလျင်အမြန် တိုးချဲ့ခဲ့ခြင်းကြောင့် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် အစောပိုင်းတွင် တရုတ် အိမ်ခြံမြေ၊ [[အစုရှယ်ယာ|အစုရှယ်ယာများ]] (Equities)၊ နိုင်ငံတော် ငွေတိုက်စာချုပ်များ (Bonds) နှင့် ကုန်စည်များ (Commodities) တစ်လွှား လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (Speculation) ဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာသော ပိုင်ဆိုင်မှု ပူဖောင်းသစ်များ (new speculative asset bubbles) ထဲသို့ ငွေများ ကြီးမားစွာ စီးဝင်သွားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{cite news |last=Faujas |first=Alain |title=Les bulles spéculatives menacent à nouveau |url=https://www.lemonde.fr/economie/article/2010/01/21/les-bulles-speculatives-menacent-a-nouveau_1294862_3234.html |work=Le Monde |date=January 21, 2010 |access-date=June 23, 2023 |language=fr}}</ref> ဤစနစ်တစ်ခုလုံး ကျရှုံးခြင်းသည် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံအရ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရန် ဖိအားပေးခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ဒေါ့ဒ်-ဖရန့်ခ် ဝေါလ်စထရိ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် စားသုံးသူ အကာအကွယ်ပေးရေး ဥပဒေ (Dodd-Frank Wall Street Reform and Consumer Protection Act) ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။<ref>{{cite act|type=Act of Congress|index=111–203|date=July 21, 2010|legislature=The United States Congress|title=Dodd-Frank Wall Street Reform and Consumer Protection Act|page=|url=https://www.govinfo.gov/content/pkg/PLAW-111publ203/html/PLAW-111publ203.htm}}</ref> ယင်းဥပဒေတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဘဏ်များအနေဖြင့် လားရာခန့်မှန်း ဈေးကစားခြင်း (Speculation) ပြုလုပ်သော ဘဏ်ကိုယ်ပိုင်ငွေဖြင့် အရောင်းအဝယ်ပြုခြင်း (proprietary trading) ကို တင်းကျပ်စွာ တားမြစ်ရန်အတွက် ဖက်ဒရယ် ရီဇာဗ် ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ပေါလ် ဗို့လ်ကာ (Paul Volcker) ထောက်ခံခဲ့သော "ဗို့လ်ကာ စည်းမျဉ်း" (Volcker Rule) ကို ထည့်သွင်းပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာတွင်လည်း စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်သည့် အာဏာပိုင်များသည် ဘေဆယ် ၃ မူဘောင် (Basel III framework) ကို လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။ ဤမူဘောင်သည် ပိုမိုမြင့်မားသော အရင်းအနှီး လုံလောက်မှု ကန့်သတ်ချက်များ (capital adequacy thresholds) နှင့် တင်းကျပ်သော ငွေပေါ်လွယ်မှု လွှမ်းခြုံမှု အချိုးအစား (liquidity coverage ratio)များကို သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=James |first=Margaret |title=Basel III |url=https://www.investopedia.com/terms/b/basell-iii.asp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250205005634/https://www.investopedia.com/terms/b/basell-iii.asp |archive-date=2025-02-05 |access-date=April 27, 2021 |website=Investopedia |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=October 18, 2017 |title=RCAP on timeliness: monitoring reports |url=https://www.bis.org/bcbs/implementation/rcap_reports.htm |journal=Bank for International Settlements |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170523215923/https://www.bis.org/bcbs/implementation/rcap_reports.htm |archive-date=2017-05-23}}</ref> နောက်ပိုင်း ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း ဤဥပဒေရေးရာ အကာအကွယ်များ၏ အချို့သော အစိတ်အပိုင်းများသည် နိုင်ငံရေးအရ ဆန့်ကျင်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းချက်များလည်း လျော့ရဲသွားခဲ့သည်။ ဤအချက်ကို ၂၀၁၈ ခုနှစ် အမေရိကန် စီးပွားရေး တိုးတက်မှု၊ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း ဖြေလျှော့မှုနှင့် စားသုံးသူ အကာအကွယ်ပေးရေး ဥပဒေ (Economic Growth, Regulatory Relief, and Consumer Protection Act) နှင့် ဗို့လ်ကာ စည်းမျဉ်း အပေါ် နောက်ဆက်တွဲ ပြန်လည်ပြင်ဆင်မှုများတွင် ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့ရသည်။<ref>{{cite web |title=La règle Volcker contre la spéculation bancaire aux États-Unis va être assouplie |url=https://www.latribune.fr/entreprises-finance/banques-finance/la-regle-volcker-contre-la-speculation-bancaire-aux-etats-unis-va-etre-assouplie-780207.html |website=La Tribune |date=May 31, 2018 |access-date=June 23, 2023 |language=fr}}</ref> ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:ဘဏ္ဍာရေး]] 1bxnhg81o1et5nneri8rb1x3h3flj6e အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Gwennypig 3 288482 1040436 2026-06-23T19:58:36Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040436 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Gwennypig ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၅၈၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 32nbxekaxusarkcbsl9u4aqy42lc8jm အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:JinMaungKoHtoo 3 288483 1040437 2026-06-23T23:59:15Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040437 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် JinMaungKoHtoo ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၃:၅၉၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) n2habrxostqdkv5q9h5pid4959zcnhz အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Xhris2712 3 288484 1040438 2026-06-23T23:59:25Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040438 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Xhris2712 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၃:၅၉၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) ev7eznn7f3spy0r85b1cl88rj0y9cmv ယမခုနိမြစ် 0 288485 1040439 2026-06-24T00:50:36Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''ယမခုနိမြစ်''' (山国川, Yamakuni-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိုးအိတခရိုင်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1040439 wikitext text/x-wiki '''ယမခုနိမြစ်''' (山国川, Yamakuni-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိုးအိတခရိုင်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည်။ ယမခုနိမြစ်သည် ဖုခုအိုခခရိုင်နှင့် အိုးအိတခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်ရှိ ဟိခိုတောင်၏ တောင်စောင်းများမှ စတင်စီးဆင်း ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ မြစ်သည် ယဘခဲအိနှင့် နခဆွတ်လွင်ပြင်များကို ဖြတ်သန်းကာ ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည်။ မြစ်လက်တက်များမှာ ယမအိုအိမြစ်၊ အတိုဒမြစ်နှင့် ယမအုဆွတ်ရိမြစ်တို့ ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် ခယူးရှူးကျွန်းတွင် ရေစီးအမြန်ဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ မြစ်၏ အထက်ပိုင်းရှိ ရွာသွန်းသည့်မိုးများသည် ပမာဏများပြားစွာ အချိန်တိုအတွင်း အောက်ဘက်ပိုင်းသို့ စီးဆင်းကြသည်။ ထို့ကြောင့် ရေကြီးရေလျှံမှုများလည်း ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ ==တည်ဆောက်ထားရှိမှုများ== မြစ်လက်တက်ဖြစ်သည့် ယမအုဆွတ်ရိမြစ်တွင် ယဘခဲအိဆည်ကို တည်ဆောက်ထားသည်။ ဟဲဆဲအိုဇဲခိရေကာတာကိုလည်း မြစ်တွင် တည်ဆောက်ထားကာ မြစ်ရေကို ထိန်းသိမ်းပေးသည်။ ယဘခဲအိတံတားသည် မြစ်ကို ဖြတ်သန်းတည်ဆောက်ထားသည်။ ဤတံတားသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးကျောက်တုံးဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့် တံတား ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} 4ew895em7k3bw6y3xr9kktxspr24cek 1040440 1040439 2026-06-24T00:52:23Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1040440 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ယမခုနိမြစ် | native_name = <!-- {{native name|<tag>|<name>}} or {{native name list |tag1=<tag>|name1=<name> |tag2=<tag>|name2=<name> ... }} -->{{native name|ja|山国川}} | name_other = | name_etymology = | nickname = <!---------------------- IMAGE--> | image = | image_size = | image_caption = | image_alt = <!---------------------- MAPS --> | map = {{Maplink|zoom=9|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | map_alt = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | pushpin_map_alt = | mapframe = | mapframe-zoom = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Island | subdivision_name1 = Kyushu | subdivision_type2 = Region | subdivision_name2 = [[Ōita Prefecture]], [[Fukuoka Prefecture]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|56|km|abbr=on}}<ref name="yamakuni"/> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = 4800 cubic meters/s in 1944<ref name="yamakuni"/> <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = | source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} --> | source1_elevation = | mouth = | mouth_location = [[Yoshitomi, Fukuoka]], [[Nakatsu, Ōita]] | mouth_coordinates = {{Coord| 33.618281|131.186234|format=dms|display=inline,title|type:landmark_region:JP_scale:10000}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|540|km2|abbr=on}}<ref name="yamakuni"/> | basin_landmarks = | basin_population = | tributaries_left = | tributaries_right = | waterbodies = | waterfalls = | bridges = | ports = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ယမခုနိမြစ်''' (山国川, Yamakuni-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိုးအိတခရိုင်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည်။ ယမခုနိမြစ်သည် ဖုခုအိုခခရိုင်နှင့် အိုးအိတခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်ရှိ ဟိခိုတောင်၏ တောင်စောင်းများမှ စတင်စီးဆင်း ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ မြစ်သည် ယဘခဲအိနှင့် နခဆွတ်လွင်ပြင်များကို ဖြတ်သန်းကာ ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည်။ မြစ်လက်တက်များမှာ ယမအိုအိမြစ်၊ အတိုဒမြစ်နှင့် ယမအုဆွတ်ရိမြစ်တို့ ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် ခယူးရှူးကျွန်းတွင် ရေစီးအမြန်ဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ မြစ်၏ အထက်ပိုင်းရှိ ရွာသွန်းသည့်မိုးများသည် ပမာဏများပြားစွာ အချိန်တိုအတွင်း အောက်ဘက်ပိုင်းသို့ စီးဆင်းကြသည်။ ထို့ကြောင့် ရေကြီးရေလျှံမှုများလည်း ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ ==တည်ဆောက်ထားရှိမှုများ== [[File:Yamakunigawa River from Domombashi Bridge 4.jpg|thumb|Yamakuni River from Domombashi Bridge]] မြစ်လက်တက်ဖြစ်သည့် ယမအုဆွတ်ရိမြစ်တွင် ယဘခဲအိဆည်ကို တည်ဆောက်ထားသည်။ ဟဲဆဲအိုဇဲခိရေကာတာကိုလည်း မြစ်တွင် တည်ဆောက်ထားကာ မြစ်ရေကို ထိန်းသိမ်းပေးသည်။<ref>{{cite web|title=Yabakei Dam|url=https://structurae.net/en/structures/yabakei-dam|publisher=[[Structurae]]|access-date=1 October 2022}}</ref><ref>{{cite web|title=Heisei Ozeki Dam|url=https://structurae.net/en/structures/heisei-ozeki-dam|publisher=[[Structurae]]|access-date=1 October 2022}}</ref> ယဘခဲအိတံတားသည် မြစ်ကို ဖြတ်သန်းတည်ဆောက်ထားသည်။ ဤတံတားသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးကျောက်တုံးဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့် တံတား ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.bunka.go.jp/koho_hodo_oshirase/hodohappyo/pdf/93708301_01.pdf |script-title=ja:文化審議会の答申(国宝・重要文化財(建造物)の指定)について |trans-title=On the Report of the Council of Cultural Affairs (Designation of National Treasures and Important Cultural Properties (Structures)) |language=ja |publisher=[[Agency for Cultural Affairs]] |date=20 May 2022 |access-date=23 May 2022}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.city-nakatsu.jp/doc/2013080200183/ |script-title=ja:耶馬渓橋 |trans-title=Yabakei Bridge |language=ja |publisher=[[Nakatsu, Ōita|Nakatasu City]] |date=9 May 2017 |access-date=23 May 2022}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.city-nakatsu.jp/doc/2022052000072/file_contents/yabakeibashi.pdf |script-title=ja:耶馬渓橋が国の重要文化財に指定されることが決定しました！ |trans-title=Decision on the Designation of Yabakei Bridge as a National Important Cultural Property! |language=ja |publisher=[[Nakatsu, Ōita|Nakatasu City]] |date=21 May 2022 |access-date=23 May 2022 |archive-date=20 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220520103145/https://www.city-nakatsu.jp/doc/2022052000072/file_contents/yabakeibashi.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.city-nakatsu.jp/doc/2022052000072/file_contents/yabakeibashi.pdf |script-title=ja:耶馬渓橋が国の重要文化財に指定決定! |trans-title=Decision to Designate Yabakei Bridge a National Important Cultural Property! |language=ja |publisher=[[Nakatsu, Ōita|Nakatasu City]] |date=May 2022 |access-date=23 May 2022 |archive-date=20 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220520103145/https://www.city-nakatsu.jp/doc/2022052000072/file_contents/yabakeibashi.pdf |url-status=dead }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} qs79nwikfmz64f6zyp3yh2ucnknl8rt 1040441 1040440 2026-06-24T00:52:53Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1040441 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ယမခုနိမြစ် | native_name = <!-- {{native name|<tag>|<name>}} or {{native name list |tag1=<tag>|name1=<name> |tag2=<tag>|name2=<name> ... }} -->{{native name|ja|山国川}} | name_other = | name_etymology = | nickname = <!---------------------- IMAGE--> | image = | image_size = | image_caption = | image_alt = <!---------------------- MAPS --> | map = {{Maplink|zoom=9|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | map_alt = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | pushpin_map_alt = | mapframe = | mapframe-zoom = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Island | subdivision_name1 = Kyushu | subdivision_type2 = Region | subdivision_name2 = [[Ōita Prefecture]], [[Fukuoka Prefecture]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|56|km|abbr=on}}<ref name="yamakuni"/> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = 4800 cubic meters/s in 1944<ref name="yamakuni"/> <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = | source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} --> | source1_elevation = | mouth = | mouth_location = [[Yoshitomi, Fukuoka]], [[Nakatsu, Ōita]] | mouth_coordinates = {{Coord| 33.618281|131.186234|format=dms|display=inline,title|type:landmark_region:JP_scale:10000}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|540|km2|abbr=on}}<ref name="yamakuni"/> | basin_landmarks = | basin_population = | tributaries_left = | tributaries_right = | waterbodies = | waterfalls = | bridges = | ports = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ယမခုနိမြစ်''' (山国川, Yamakuni-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[အိုးအိတခရိုင်]]ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည်။ ယမခုနိမြစ်သည် ဖုခုအိုခခရိုင်နှင့် အိုးအိတခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်ရှိ ဟိခိုတောင်၏ တောင်စောင်းများမှ စတင်စီးဆင်း ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ မြစ်သည် ယဘခဲအိနှင့် နခဆွတ်လွင်ပြင်များကို ဖြတ်သန်းကာ ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည်။ မြစ်လက်တက်များမှာ ယမအိုအိမြစ်၊ အတိုဒမြစ်နှင့် ယမအုဆွတ်ရိမြစ်တို့ ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် ခယူးရှူးကျွန်းတွင် ရေစီးအမြန်ဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ မြစ်၏ အထက်ပိုင်းရှိ ရွာသွန်းသည့်မိုးများသည် ပမာဏများပြားစွာ အချိန်တိုအတွင်း အောက်ဘက်ပိုင်းသို့ စီးဆင်းကြသည်။ ထို့ကြောင့် ရေကြီးရေလျှံမှုများလည်း ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ ==တည်ဆောက်ထားရှိမှုများ== [[File:Yamakunigawa River from Domombashi Bridge 4.jpg|thumb|Yamakuni River from Domombashi Bridge]] မြစ်လက်တက်ဖြစ်သည့် ယမအုဆွတ်ရိမြစ်တွင် ယဘခဲအိဆည်ကို တည်ဆောက်ထားသည်။ ဟဲဆဲအိုဇဲခိရေကာတာကိုလည်း မြစ်တွင် တည်ဆောက်ထားကာ မြစ်ရေကို ထိန်းသိမ်းပေးသည်။<ref>{{cite web|title=Yabakei Dam|url=https://structurae.net/en/structures/yabakei-dam|publisher=[[Structurae]]|access-date=1 October 2022}}</ref><ref>{{cite web|title=Heisei Ozeki Dam|url=https://structurae.net/en/structures/heisei-ozeki-dam|publisher=[[Structurae]]|access-date=1 October 2022}}</ref> ယဘခဲအိတံတားသည် မြစ်ကို ဖြတ်သန်းတည်ဆောက်ထားသည်။ ဤတံတားသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးကျောက်တုံးဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့် တံတား ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.bunka.go.jp/koho_hodo_oshirase/hodohappyo/pdf/93708301_01.pdf |script-title=ja:文化審議会の答申(国宝・重要文化財(建造物)の指定)について |trans-title=On the Report of the Council of Cultural Affairs (Designation of National Treasures and Important Cultural Properties (Structures)) |language=ja |publisher=[[Agency for Cultural Affairs]] |date=20 May 2022 |access-date=23 May 2022}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.city-nakatsu.jp/doc/2013080200183/ |script-title=ja:耶馬渓橋 |trans-title=Yabakei Bridge |language=ja |publisher=[[Nakatsu, Ōita|Nakatasu City]] |date=9 May 2017 |access-date=23 May 2022}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.city-nakatsu.jp/doc/2022052000072/file_contents/yabakeibashi.pdf |script-title=ja:耶馬渓橋が国の重要文化財に指定されることが決定しました！ |trans-title=Decision on the Designation of Yabakei Bridge as a National Important Cultural Property! |language=ja |publisher=[[Nakatsu, Ōita|Nakatasu City]] |date=21 May 2022 |access-date=23 May 2022 |archive-date=20 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220520103145/https://www.city-nakatsu.jp/doc/2022052000072/file_contents/yabakeibashi.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.city-nakatsu.jp/doc/2022052000072/file_contents/yabakeibashi.pdf |script-title=ja:耶馬渓橋が国の重要文化財に指定決定! |trans-title=Decision to Designate Yabakei Bridge a National Important Cultural Property! |language=ja |publisher=[[Nakatsu, Ōita|Nakatasu City]] |date=May 2022 |access-date=23 May 2022 |archive-date=20 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220520103145/https://www.city-nakatsu.jp/doc/2022052000072/file_contents/yabakeibashi.pdf |url-status=dead }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} t2r4bo45b4ivh8quo6a3nd8ve8w0zin 1040442 1040441 2026-06-24T00:53:25Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1040442 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ယမခုနိမြစ် | native_name = <!-- {{native name|<tag>|<name>}} or {{native name list |tag1=<tag>|name1=<name> |tag2=<tag>|name2=<name> ... }} -->{{native name|ja|山国川}} | name_other = | name_etymology = | nickname = <!---------------------- IMAGE--> | image = | image_size = | image_caption = | image_alt = <!---------------------- MAPS --> | map = {{Maplink|zoom=9|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | map_alt = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | pushpin_map_alt = | mapframe = | mapframe-zoom = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Island | subdivision_name1 = Kyushu | subdivision_type2 = Region | subdivision_name2 = [[Ōita Prefecture]], [[Fukuoka Prefecture]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|56|km|abbr=on}}<ref name="yamakuni"/> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = 4800 cubic meters/s in 1944<ref name="yamakuni"/> <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = | source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} --> | source1_elevation = | mouth = | mouth_location = [[Yoshitomi, Fukuoka]], [[Nakatsu, Ōita]] | mouth_coordinates = {{Coord| 33.618281|131.186234|format=dms|display=inline,title|type:landmark_region:JP_scale:10000}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|540|km2|abbr=on}}<ref name="yamakuni"/> | basin_landmarks = | basin_population = | tributaries_left = | tributaries_right = | waterbodies = | waterfalls = | bridges = | ports = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ယမခုနိမြစ်''' (山国川, Yamakuni-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[အိုးအိတခရိုင်]]ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည်။ ယမခုနိမြစ်သည် ဖုခုအိုခခရိုင်နှင့် အိုးအိတခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်ရှိ ဟိခိုတောင်၏ တောင်စောင်းများမှ စတင်စီးဆင်း ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ မြစ်သည် ယဘခဲအိနှင့် နခဆွတ်လွင်ပြင်များကို ဖြတ်သန်းကာ ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည်။ မြစ်လက်တက်များမှာ ယမအိုအိမြစ်၊ အတိုဒမြစ်နှင့် ယမအုဆွတ်ရိမြစ်တို့ ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် ခယူးရှူးကျွန်းတွင် ရေစီးအမြန်ဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ မြစ်၏ အထက်ပိုင်းရှိ ရွာသွန်းသည့်မိုးများသည် ပမာဏများပြားစွာ အချိန်တိုအတွင်း အောက်ဘက်ပိုင်းသို့ စီးဆင်းကြသည်။ ထို့ကြောင့် ရေကြီးရေလျှံမှုများလည်း ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ ==တည်ဆောက်ထားရှိမှုများ== [[File:Yamakunigawa River from Domombashi Bridge 4.jpg|thumb|Yamakuni River from Domombashi Bridge]] မြစ်လက်တက်ဖြစ်သည့် ယမအုဆွတ်ရိမြစ်တွင် ယဘခဲအိဆည်ကို တည်ဆောက်ထားသည်။ ဟဲဆဲအိုဇဲခိရေကာတာကိုလည်း မြစ်တွင် တည်ဆောက်ထားကာ မြစ်ရေကို ထိန်းသိမ်းပေးသည်။<ref>{{cite web|title=Yabakei Dam|url=https://structurae.net/en/structures/yabakei-dam|publisher=[[Structurae]]|access-date=1 October 2022}}</ref><ref>{{cite web|title=Heisei Ozeki Dam|url=https://structurae.net/en/structures/heisei-ozeki-dam|publisher=[[Structurae]]|access-date=1 October 2022}}</ref> ယဘခဲအိတံတားသည် မြစ်ကို ဖြတ်သန်းတည်ဆောက်ထားသည်။ ဤတံတားသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးကျောက်တုံးဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့် တံတား ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.bunka.go.jp/koho_hodo_oshirase/hodohappyo/pdf/93708301_01.pdf |script-title=ja:文化審議会の答申(国宝・重要文化財(建造物)の指定)について |trans-title=On the Report of the Council of Cultural Affairs (Designation of National Treasures and Important Cultural Properties (Structures)) |language=ja |publisher=[[Agency for Cultural Affairs]] |date=20 May 2022 |access-date=23 May 2022}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.city-nakatsu.jp/doc/2013080200183/ |script-title=ja:耶馬渓橋 |trans-title=Yabakei Bridge |language=ja |publisher=[[Nakatsu, Ōita|Nakatasu City]] |date=9 May 2017 |access-date=23 May 2022}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.city-nakatsu.jp/doc/2022052000072/file_contents/yabakeibashi.pdf |script-title=ja:耶馬渓橋が国の重要文化財に指定されることが決定しました！ |trans-title=Decision on the Designation of Yabakei Bridge as a National Important Cultural Property! |language=ja |publisher=[[Nakatsu, Ōita|Nakatasu City]] |date=21 May 2022 |access-date=23 May 2022 |archive-date=20 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220520103145/https://www.city-nakatsu.jp/doc/2022052000072/file_contents/yabakeibashi.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.city-nakatsu.jp/doc/2022052000072/file_contents/yabakeibashi.pdf |script-title=ja:耶馬渓橋が国の重要文化財に指定決定! |trans-title=Decision to Designate Yabakei Bridge a National Important Cultural Property! |language=ja |publisher=[[Nakatsu, Ōita|Nakatasu City]] |date=May 2022 |access-date=23 May 2022 |archive-date=20 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220520103145/https://www.city-nakatsu.jp/doc/2022052000072/file_contents/yabakeibashi.pdf |url-status=dead }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] 754rieugnuv7ifkwr15v8vjartcds9t 1040443 1040442 2026-06-24T00:53:37Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အိုးအိတခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1040443 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ယမခုနိမြစ် | native_name = <!-- {{native name|<tag>|<name>}} or {{native name list |tag1=<tag>|name1=<name> |tag2=<tag>|name2=<name> ... }} -->{{native name|ja|山国川}} | name_other = | name_etymology = | nickname = <!---------------------- IMAGE--> | image = | image_size = | image_caption = | image_alt = <!---------------------- MAPS --> | map = {{Maplink|zoom=9|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | map_alt = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | pushpin_map_alt = | mapframe = | mapframe-zoom = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Island | subdivision_name1 = Kyushu | subdivision_type2 = Region | subdivision_name2 = [[Ōita Prefecture]], [[Fukuoka Prefecture]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|56|km|abbr=on}}<ref name="yamakuni"/> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = 4800 cubic meters/s in 1944<ref name="yamakuni"/> <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = | source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} --> | source1_elevation = | mouth = | mouth_location = [[Yoshitomi, Fukuoka]], [[Nakatsu, Ōita]] | mouth_coordinates = {{Coord| 33.618281|131.186234|format=dms|display=inline,title|type:landmark_region:JP_scale:10000}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|540|km2|abbr=on}}<ref name="yamakuni"/> | basin_landmarks = | basin_population = | tributaries_left = | tributaries_right = | waterbodies = | waterfalls = | bridges = | ports = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ယမခုနိမြစ်''' (山国川, Yamakuni-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[အိုးအိတခရိုင်]]ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည်။ ယမခုနိမြစ်သည် ဖုခုအိုခခရိုင်နှင့် အိုးအိတခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်ရှိ ဟိခိုတောင်၏ တောင်စောင်းများမှ စတင်စီးဆင်း ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ မြစ်သည် ယဘခဲအိနှင့် နခဆွတ်လွင်ပြင်များကို ဖြတ်သန်းကာ ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည်။ မြစ်လက်တက်များမှာ ယမအိုအိမြစ်၊ အတိုဒမြစ်နှင့် ယမအုဆွတ်ရိမြစ်တို့ ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် ခယူးရှူးကျွန်းတွင် ရေစီးအမြန်ဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ မြစ်၏ အထက်ပိုင်းရှိ ရွာသွန်းသည့်မိုးများသည် ပမာဏများပြားစွာ အချိန်တိုအတွင်း အောက်ဘက်ပိုင်းသို့ စီးဆင်းကြသည်။ ထို့ကြောင့် ရေကြီးရေလျှံမှုများလည်း ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ ==တည်ဆောက်ထားရှိမှုများ== [[File:Yamakunigawa River from Domombashi Bridge 4.jpg|thumb|Yamakuni River from Domombashi Bridge]] မြစ်လက်တက်ဖြစ်သည့် ယမအုဆွတ်ရိမြစ်တွင် ယဘခဲအိဆည်ကို တည်ဆောက်ထားသည်။ ဟဲဆဲအိုဇဲခိရေကာတာကိုလည်း မြစ်တွင် တည်ဆောက်ထားကာ မြစ်ရေကို ထိန်းသိမ်းပေးသည်။<ref>{{cite web|title=Yabakei Dam|url=https://structurae.net/en/structures/yabakei-dam|publisher=[[Structurae]]|access-date=1 October 2022}}</ref><ref>{{cite web|title=Heisei Ozeki Dam|url=https://structurae.net/en/structures/heisei-ozeki-dam|publisher=[[Structurae]]|access-date=1 October 2022}}</ref> ယဘခဲအိတံတားသည် မြစ်ကို ဖြတ်သန်းတည်ဆောက်ထားသည်။ ဤတံတားသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးကျောက်တုံးဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့် တံတား ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.bunka.go.jp/koho_hodo_oshirase/hodohappyo/pdf/93708301_01.pdf |script-title=ja:文化審議会の答申(国宝・重要文化財(建造物)の指定)について |trans-title=On the Report of the Council of Cultural Affairs (Designation of National Treasures and Important Cultural Properties (Structures)) |language=ja |publisher=[[Agency for Cultural Affairs]] |date=20 May 2022 |access-date=23 May 2022}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.city-nakatsu.jp/doc/2013080200183/ |script-title=ja:耶馬渓橋 |trans-title=Yabakei Bridge |language=ja |publisher=[[Nakatsu, Ōita|Nakatasu City]] |date=9 May 2017 |access-date=23 May 2022}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.city-nakatsu.jp/doc/2022052000072/file_contents/yabakeibashi.pdf |script-title=ja:耶馬渓橋が国の重要文化財に指定されることが決定しました！ |trans-title=Decision on the Designation of Yabakei Bridge as a National Important Cultural Property! |language=ja |publisher=[[Nakatsu, Ōita|Nakatasu City]] |date=21 May 2022 |access-date=23 May 2022 |archive-date=20 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220520103145/https://www.city-nakatsu.jp/doc/2022052000072/file_contents/yabakeibashi.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.city-nakatsu.jp/doc/2022052000072/file_contents/yabakeibashi.pdf |script-title=ja:耶馬渓橋が国の重要文化財に指定決定! |trans-title=Decision to Designate Yabakei Bridge a National Important Cultural Property! |language=ja |publisher=[[Nakatsu, Ōita|Nakatasu City]] |date=May 2022 |access-date=23 May 2022 |archive-date=20 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220520103145/https://www.city-nakatsu.jp/doc/2022052000072/file_contents/yabakeibashi.pdf |url-status=dead }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိုးအိတခရိုင်ရှိ မြစ်များ]] cr37k15khraagcuf75fxhzs6saud0kd 1040444 1040443 2026-06-24T00:53:59Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဖုခုအိုခခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1040444 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ယမခုနိမြစ် | native_name = <!-- {{native name|<tag>|<name>}} or {{native name list |tag1=<tag>|name1=<name> |tag2=<tag>|name2=<name> ... }} -->{{native name|ja|山国川}} | name_other = | name_etymology = | nickname = <!---------------------- IMAGE--> | image = | image_size = | image_caption = | image_alt = <!---------------------- MAPS --> | map = {{Maplink|zoom=9|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | map_alt = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | pushpin_map_alt = | mapframe = | mapframe-zoom = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Island | subdivision_name1 = Kyushu | subdivision_type2 = Region | subdivision_name2 = [[Ōita Prefecture]], [[Fukuoka Prefecture]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|56|km|abbr=on}}<ref name="yamakuni"/> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = 4800 cubic meters/s in 1944<ref name="yamakuni"/> <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = | source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} --> | source1_elevation = | mouth = | mouth_location = [[Yoshitomi, Fukuoka]], [[Nakatsu, Ōita]] | mouth_coordinates = {{Coord| 33.618281|131.186234|format=dms|display=inline,title|type:landmark_region:JP_scale:10000}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|540|km2|abbr=on}}<ref name="yamakuni"/> | basin_landmarks = | basin_population = | tributaries_left = | tributaries_right = | waterbodies = | waterfalls = | bridges = | ports = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''ယမခုနိမြစ်''' (山国川, Yamakuni-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[အိုးအိတခရိုင်]]ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) ရှိသည်။ ယမခုနိမြစ်သည် ဖုခုအိုခခရိုင်နှင့် အိုးအိတခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်ရှိ ဟိခိုတောင်၏ တောင်စောင်းများမှ စတင်စီးဆင်း ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ မြစ်သည် ယဘခဲအိနှင့် နခဆွတ်လွင်ပြင်များကို ဖြတ်သန်းကာ ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည်။ မြစ်လက်တက်များမှာ ယမအိုအိမြစ်၊ အတိုဒမြစ်နှင့် ယမအုဆွတ်ရိမြစ်တို့ ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် ခယူးရှူးကျွန်းတွင် ရေစီးအမြန်ဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ မြစ်၏ အထက်ပိုင်းရှိ ရွာသွန်းသည့်မိုးများသည် ပမာဏများပြားစွာ အချိန်တိုအတွင်း အောက်ဘက်ပိုင်းသို့ စီးဆင်းကြသည်။ ထို့ကြောင့် ရေကြီးရေလျှံမှုများလည်း ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ ==တည်ဆောက်ထားရှိမှုများ== [[File:Yamakunigawa River from Domombashi Bridge 4.jpg|thumb|Yamakuni River from Domombashi Bridge]] မြစ်လက်တက်ဖြစ်သည့် ယမအုဆွတ်ရိမြစ်တွင် ယဘခဲအိဆည်ကို တည်ဆောက်ထားသည်။ ဟဲဆဲအိုဇဲခိရေကာတာကိုလည်း မြစ်တွင် တည်ဆောက်ထားကာ မြစ်ရေကို ထိန်းသိမ်းပေးသည်။<ref>{{cite web|title=Yabakei Dam|url=https://structurae.net/en/structures/yabakei-dam|publisher=[[Structurae]]|access-date=1 October 2022}}</ref><ref>{{cite web|title=Heisei Ozeki Dam|url=https://structurae.net/en/structures/heisei-ozeki-dam|publisher=[[Structurae]]|access-date=1 October 2022}}</ref> ယဘခဲအိတံတားသည် မြစ်ကို ဖြတ်သန်းတည်ဆောက်ထားသည်။ ဤတံတားသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးကျောက်တုံးဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့် တံတား ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.bunka.go.jp/koho_hodo_oshirase/hodohappyo/pdf/93708301_01.pdf |script-title=ja:文化審議会の答申(国宝・重要文化財(建造物)の指定)について |trans-title=On the Report of the Council of Cultural Affairs (Designation of National Treasures and Important Cultural Properties (Structures)) |language=ja |publisher=[[Agency for Cultural Affairs]] |date=20 May 2022 |access-date=23 May 2022}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.city-nakatsu.jp/doc/2013080200183/ |script-title=ja:耶馬渓橋 |trans-title=Yabakei Bridge |language=ja |publisher=[[Nakatsu, Ōita|Nakatasu City]] |date=9 May 2017 |access-date=23 May 2022}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.city-nakatsu.jp/doc/2022052000072/file_contents/yabakeibashi.pdf |script-title=ja:耶馬渓橋が国の重要文化財に指定されることが決定しました！ |trans-title=Decision on the Designation of Yabakei Bridge as a National Important Cultural Property! |language=ja |publisher=[[Nakatsu, Ōita|Nakatasu City]] |date=21 May 2022 |access-date=23 May 2022 |archive-date=20 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220520103145/https://www.city-nakatsu.jp/doc/2022052000072/file_contents/yabakeibashi.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.city-nakatsu.jp/doc/2022052000072/file_contents/yabakeibashi.pdf |script-title=ja:耶馬渓橋が国の重要文化財に指定決定! |trans-title=Decision to Designate Yabakei Bridge a National Important Cultural Property! |language=ja |publisher=[[Nakatsu, Ōita|Nakatasu City]] |date=May 2022 |access-date=23 May 2022 |archive-date=20 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220520103145/https://www.city-nakatsu.jp/doc/2022052000072/file_contents/yabakeibashi.pdf |url-status=dead }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိုးအိတခရိုင်ရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဖုခုအိုခခရိုင်ရှိ မြစ်များ]] bzgwqde8pwaw0i554efeceev362bfq7 ကဏ္ဍ:ဖုခုအိုခခရိုင်ရှိ မြစ်များ 14 288486 1040445 2026-06-24T00:54:18Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "[[ကဏ္ဍ:ဖုခုအိုခခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1040445 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:ဖုခုအိုခခရိုင်ရှိ မြစ်များ]] ov9xce5dajnbcnkm9tlkqh7e154lfyp မဆွတ်အုရမြစ် 0 288487 1040446 2026-06-24T00:57:41Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 " '''မဆွတ်အုရမြစ်''' သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခယူးရှူးကျွန်း၏ မြောက်ပိုင်း၊ ဆဂခရိုင်ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် ခရဆွတ်မြို့၊ အိ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1040446 wikitext text/x-wiki '''မဆွတ်အုရမြစ်''' သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခယူးရှူးကျွန်း၏ မြောက်ပိုင်း၊ ဆဂခရိုင်ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် ခရဆွတ်မြို့၊ အိမရိမြို့နှင့် တခဲအိုမြို့များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည်။ ဤမြစ်သည် ရေကြီးမှုများစွာ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည့် သမိုင်းကြောင်း ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} 6n0vvr6emurgq9h2gshf3hxvaeyf1qj 1040447 1040446 2026-06-24T00:58:07Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1040447 wikitext text/x-wiki '''မဆွတ်အုရမြစ်''' သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခယူးရှူးကျွန်း၏ မြောက်ပိုင်း၊ ဆဂခရိုင်ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် ခရဆွတ်မြို့၊ အိမရိမြို့နှင့် တခဲအိုမြို့များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည်။ ဤမြစ်သည် ရေကြီးမှုများစွာ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည့် သမိုင်းကြောင်း ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] 5swp99xhdwnkd8orbnxm4zjdnctdhiu 1040448 1040447 2026-06-24T00:58:23Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဆဂခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1040448 wikitext text/x-wiki '''မဆွတ်အုရမြစ်''' သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခယူးရှူးကျွန်း၏ မြောက်ပိုင်း၊ ဆဂခရိုင်ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် ခရဆွတ်မြို့၊ အိမရိမြို့နှင့် တခဲအိုမြို့များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည်။ ဤမြစ်သည် ရေကြီးမှုများစွာ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည့် သမိုင်းကြောင်း ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဆဂခရိုင်ရှိ မြစ်များ]] bv1gq4dj6sudrnypo5v92pimi1by1ta 1040449 1040448 2026-06-24T00:59:53Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1040449 wikitext text/x-wiki {{Infobox river |name = မဆွတ်အုရမြစ် | image = Matsuura River from bridge at Sari, Ouchi, Karatsu.jpg | map = {{Maplink|zoom=9|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | pushpin_map = Japan | mapframe-zoom = }} '''မဆွတ်အုရမြစ်''' သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခယူးရှူးကျွန်း၏ မြောက်ပိုင်း၊ ဆဂခရိုင်ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် ခရဆွတ်မြို့၊ အိမရိမြို့နှင့် တခဲအိုမြို့များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည်။ ဤမြစ်သည် ရေကြီးမှုများစွာ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည့် သမိုင်းကြောင်း ရှိသည်။<ref>{{Cite journal |last1=Teramura |first1=Jun |last2=Shimatani |first2=Yukihiro |date=January 2021 |title=Advantages of the Open Levee (Kasumi-Tei), a Traditional Japanese River Technology on the Matsuura River, from an Ecosystem-Based Disaster Risk Reduction Perspective |journal=Water |language=en |volume=13 |issue=4 |pages=480 |doi=10.3390/w13040480 |issn=2073-4441 |doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite web| title=Traditional and local knowledge of Eco-DRR in and around the Matsuura River | url=https://www.chikyu.ac.jp/rihn/cms_upload/publicity/112/matsuura_en.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20231030163853/https://www.chikyu.ac.jp/rihn/cms_upload/publicity/112/matsuura_en.pdf | archive-date=2023-10-30}}</ref><ref>{{Cite web |title=Japan River Restoration Network (JRRN) {{!}} World's WATERFRONT: JAPAN |url=http://www.a-rr.net/jp/en/waterside/domestic/restoration_project/1525.html |access-date=2023-10-30 |website=www.a-rr.net}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဆဂခရိုင်ရှိ မြစ်များ]] s2rjmset3dcz8zcxjib7ka3xfcnmhkw 1040450 1040449 2026-06-24T01:00:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1040450 wikitext text/x-wiki {{Infobox river |name = မဆွတ်အုရမြစ် | image = Matsuura River from bridge at Sari, Ouchi, Karatsu.jpg | map = {{Maplink|zoom=9|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | pushpin_map = Japan | mapframe-zoom = }} '''မဆွတ်အုရမြစ်''' သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခယူးရှူးကျွန်း]]၏ မြောက်ပိုင်း၊ [[ဆဂခရိုင်]]ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် ခရဆွတ်မြို့၊ အိမရိမြို့နှင့် တခဲအိုမြို့များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည်။ ဤမြစ်သည် ရေကြီးမှုများစွာ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည့် သမိုင်းကြောင်း ရှိသည်။<ref>{{Cite journal |last1=Teramura |first1=Jun |last2=Shimatani |first2=Yukihiro |date=January 2021 |title=Advantages of the Open Levee (Kasumi-Tei), a Traditional Japanese River Technology on the Matsuura River, from an Ecosystem-Based Disaster Risk Reduction Perspective |journal=Water |language=en |volume=13 |issue=4 |pages=480 |doi=10.3390/w13040480 |issn=2073-4441 |doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite web| title=Traditional and local knowledge of Eco-DRR in and around the Matsuura River | url=https://www.chikyu.ac.jp/rihn/cms_upload/publicity/112/matsuura_en.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20231030163853/https://www.chikyu.ac.jp/rihn/cms_upload/publicity/112/matsuura_en.pdf | archive-date=2023-10-30}}</ref><ref>{{Cite web |title=Japan River Restoration Network (JRRN) {{!}} World's WATERFRONT: JAPAN |url=http://www.a-rr.net/jp/en/waterside/domestic/restoration_project/1525.html |access-date=2023-10-30 |website=www.a-rr.net}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဆဂခရိုင်ရှိ မြစ်များ]] infens1my0nrcp0irpj6mnyt0azsl4i အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-34532-32 3 288488 1040452 2026-06-24T01:59:45Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040452 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-34532-32 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၉၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) n41nsrdiplkh6dc0y0bv35benoo376y အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Oliveiramso2023 3 288489 1040453 2026-06-24T01:59:55Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040453 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Oliveiramso2023 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၉၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) hmltvq1hgjey9iamfsn7w7yy6zikdhs အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-36391-70 3 288490 1040454 2026-06-24T02:00:05Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040454 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36391-70 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၀၀၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) t9pnwyzbo1vkoq1e0m15wwxs88f1j3f အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pyoe 3 288491 1040455 2026-06-24T03:00:14Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040455 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Pyoe ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၀၀၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 0c16egdvyihcqntioirs5lr7h91zhq0 အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Bigblackmokeyboy 3 288492 1040456 2026-06-24T03:00:24Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040456 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Bigblackmokeyboy ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၀၀၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 1yuvnbi6f9lr6kbqmso2mryj15sxztk အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:U TIN PE 3 288493 1040458 2026-06-24T04:00:35Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040458 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် U TIN PE ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၀၀၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) rf83kw70tca5h5x5jgtepfbdp2ry28m မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/၂၀၂၆ ဇွန် ၂၄ 100 288494 1040459 2026-06-24T04:22:33Z Salai Rungtoi 22844 "{{Current events|year=2026|month=06|day=24|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1040459 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=06|day=24|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} 6sf9fdwle7njbkeq3nebmjfijpypqla အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ 0 288495 1040460 2026-06-24T04:42:27Z Sappadasa 132530 "'''အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ''' ({{lang-pi|Abhidhammatthasaṅgaha}}) သည် [[ထေရဝါဒ]] [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]တွင် အရေးပါသော [[ပါဠိ]]ကျမ်းစာတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ဤကျမ်းကို အရှင်အနုရုဒ္..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1040460 wikitext text/x-wiki '''အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ''' ({{lang-pi|Abhidhammatthasaṅgaha}}) သည် [[ထေရဝါဒ]] [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]တွင် အရေးပါသော [[ပါဠိ]]ကျမ်းစာတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ဤကျမ်းကို အရှင်အနုရုဒ္ဓါ (Ācariya Anuruddha) ဆရာတော်က ရေးသားပြုစုခဲ့ပြီး [[အဘိဓမ္မာ]]တရားတော်ကို လေ့လာရန်အတွက် အခြေခံအကျဆုံးနှင့် အရေးအကြီးဆုံးသော လမ်းညွှန်ကျမ်းဖြစ်သည်။ == မြန်မာနိုင်ငံရှိ လေ့လာမှုသမိုင်း == မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဤကျမ်းကို '''သင်္ဂြိုဟ်''' (Thingyo) ဟု အများအားဖြင့် ခေါ်ဆိုကြသည်။ အဘိဓမ္မာကို လေ့လာရာတွင် အခြေခံအကျဆုံးကျမ်းဖြစ်သောကြောင့် ရဟန်းသာမဏေများနှင့် လူပုဂ္ဂိုလ်များပါ အလွတ်ကျက်မှတ်ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် လယ်တီဆရာတော် ([[Ledi Sayadaw]]) ကဲ့သို့သော ဆရာတော်ကြီးများက ဤကျမ်းအပေါ် အခြေခံ၍ ဋီကာကျမ်းများကို ထပ်မံရေးသားခဲ့သည်။ == ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် == * [[အဘိဓမ္မာ]] (Abhidhamma) * [[ပါဠိ]] (Pali) == ကိုးကား == {{Reflist}} {{stub}} [[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ]] [[Category:အဘိဓမ္မာ]] [[Category:ပါဠိစာပေ]] hp2tmdgiyt5gw3bal0trt0980kboziy 1040461 1040460 2026-06-24T04:43:40Z Sappadasa 132530 1040461 wikitext text/x-wiki '''အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ''' ({{lang-pi|Abhidhammatthasaṅgaha}}) သည် [[ထေရဝါဒ]] [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]တွင် အရေးပါသော [[ပါဠိ]]ကျမ်းစာတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ဤကျမ်းကို အရှင်အနုရုဒ္ဓါ (Ācariya Anuruddha) ဆရာတော်က ရေးသားပြုစုခဲ့ပြီး [[အဘိဓမ္မာ]]တရားတော်ကို လေ့လာရန်အတွက် အခြေခံအကျဆုံးနှင့် အရေးအကြီးဆုံးသော လမ်းညွှန်ကျမ်းဖြစ်သည်။ == မြန်မာနိုင်ငံရှိ လေ့လာမှုသမိုင်း == မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဤကျမ်းကို '''သင်္ဂြိုဟ်''' (Thingyo) ဟု အများအားဖြင့် ခေါ်ဆိုကြသည်။ အဘိဓမ္မာကို လေ့လာရာတွင် အခြေခံအကျဆုံးကျမ်းဖြစ်သောကြောင့် ရဟန်းသာမဏေများနှင့် လူပုဂ္ဂိုလ်များပါ အလွတ်ကျက်မှတ်ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် [[လယ်တီဆရာတော်]] (Ledi Sayadaw) ကဲ့သို့သော ဆရာတော်ကြီးများက ဤကျမ်းအပေါ် အခြေခံ၍ ဋီကာကျမ်းများကို ထပ်မံရေးသားခဲ့သည်။ == ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် == * [[အဘိဓမ္မာ]] (Abhidhamma) * [[ပါဠိ]] (Pali) == ကိုးကား == {{Reflist}} {{stub}} [[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ]] [[Category:အဘိဓမ္မာ]] [[Category:ပါဠိစာပေ]] 3gyt97omm76npyv1xkt8q82hbrzn7ca 1040462 1040461 2026-06-24T04:47:05Z Sappadasa 132530 1040462 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ<br>Abhidhammatthasaṅgaha | title_orig = | author = အရှင်အနုရုဒ္ဓါ (Ācariya Anuruddha) | language = [[ပါဠိ]] | subject = [[အဘိဓမ္မာ]] | genre = လမ်းညွှန်ကျမ်း / အကျဉ်းချုပ်ကျမ်း }} '''အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ''' ({{lang-pi|Abhidhammatthasaṅgaha}}; အဓိပ္ပာယ်: အဘိဓမ္မာတရားတို့၏ အနှစ်ချုပ်၊ မြန်မာအခေါ် '''သင်္ဂြိုဟ်''') သည် [[ထေရဝါဒ]] [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၏ [[အဘိဓမ္မာ]]ကို လေ့လာရန်အတွက် [[ပါဠိ]]ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော လမ်းညွှန်ကျမ်း သို့မဟုတ် အကျဉ်းချုပ်ကျမ်း ဖြစ်သည်။<ref name=EB>{{cite encyclopedia |editor-first=Dale H. |editor-last=Hoiberg |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |title=Abhidhammattha-sangaha |edition=15 |year=2010 |publisher=Encyclopædia Britannica Inc. |volume=I: A-ak Bayes |location=Chicago, IL |isbn=978-1-59339-837-8 |pages=[https://archive.org/details/newencyclopaedia2009ency/page/31 31]}}</ref> ဤကျမ်းကို အေဒီ ၈ ရာစုနှင့် ၁၂ ရာစုအကြားတွင် သီဟိုဠ်ကျွန်း (ယခု [[သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ]]) မှ ရဟန်းတော် အရှင်အနုရုဒ္ဓါ (Ācariya Anuruddha) က ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ ဘိက္ခုဗောဓိ ၏ အဆိုအရ၊ ဤကျမ်းသည် ထေရဝါဒ အဘိဓမ္မာသမိုင်းတွင် အရေးပါဆုံးသော ကျမ်းတစ်ဆူဖြစ်ပြီး အဘိဓမ္မာကို ပြောင်မြောက်စွာ အကျဉ်းချုံးထားသောကြောင့် အာရှတောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့တောင်အာရှရှိ ထေရဝါဒနိုင်ငံများ တစ်ဝှမ်းလုံးတွင် အဘိဓမ္မာလေ့လာရေးအတွက် စံသတ်မှတ်ထားသော အခြေခံကျမ်းတစ်ဆူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == အကျဉ်းချုပ် == ထေရဝါဒ အဘိဓမ္မာသည် အလွန်ကျယ်ပြန့်နက်နဲသော [[အဘိဓမ္မာပိဋကတ်]] နှင့် ရှင်ဗုဒ္ဓဃောသ (Buddhaghosa) ကဲ့သို့သော ဆရာတော်များ ရေးသားသည့် အဋ္ဌကထာများကြောင့် စတင်လေ့လာသူများအတွက် ခက်ခဲနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် အဘိဓမ္မာကို လွယ်ကူစွာ လေ့လာနိုင်ရန် အကျဉ်းချုပ်ကျမ်း လိုအပ်လာခဲ့သည်။ ဤကျမ်းသည် စာမျက်နှာ ၅၀ ခန့်သာရှိသော်လည်း တိုတောင်းမှုနှင့် ပြည့်စုံမှုတို့ မျှတစွာ ပါဝင်သောကြောင့် အလွန်ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ အရှင်အနုရုဒ္ဓါသည် ဤကျမ်းတွင် အဘိဓမ္မာတရားသစ်များကို တီထွင်ရေးသားထားခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်နှင့် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ကျမ်းတို့မှ အနှစ်ချုပ်ကို စနစ်တကျ ပြန်လည်စီစဉ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ == ဖွဲ့စည်းပုံ == ဤကျမ်းကို အောက်ပါအခန်း (၉) ပိုင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်- * အခန်း ၁ - '''စိတ်ပိုင်း''' (Citta-saṅgaha-vibhāga): စိတ် ၈၉ ပါး သို့မဟုတ် ၁၂၁ ပါးကို ခွဲခြားပြဆိုခြင်း။ * အခန်း ၂ - '''စေတသိက်ပိုင်း''' (Cetasika-saṅgaha-vibhāga): စိတ်နှင့် ယှဉ်သော စေတသိက် ၅၂ ပါး (သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏ၊ ပကိဏ္ဏက၊ အကုသိုလ်၊ သောဘဏ) ကို ပြဆိုခြင်း။ * အခန်း ၃ - '''ပကိဏ္ဏကပိုင်း''' (Pakiṇṇaka-saṅgaha-vibhāga): ဟိတ်၊ ဝေဒနာ၊ ကိစ္စ၊ ဒွါရ၊ အာရုံ၊ ဝတ္ထု ၆ မျိုးဖြင့် ခွဲခြားခြင်း။ * အခန်း ၄ - '''ဝီထိပိုင်း''' (Vīthi-saṅgaha-vibhāga): စိတ်အစဉ် ဖြစ်ပေါ်မှု (Cognitive Process)။ * အခန်း ၅ - '''ဝီထိမုတ်ပိုင်း''' (Vīthimutta-saṅgaha-vibhāga): ဝီထိမှ ကင်းလွတ်သော ဘုံဘဝ၊ ပဋိသန္ဓေ၊ ကံ စသည်တို့။ * အခန်း ၆ - '''ရုပ်ပိုင်း''' (Rūpa-saṅgaha-vibhāga): ရုပ်တရားများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဖြစ်ပေါ်ပုံ။ * အခန်း ၇ - '''သမုစ္စယပိုင်း''' (Samuccaya-saṅgaha-vibhāga): အကုသိုလ်တရားများ၊ ဗောဓိပက္ခိယတရားများ စသည်တို့ကို အုပ်စုခွဲ၍ ပြဆိုခြင်း။ * အခန်း ၈ - '''ပစ္စည်းပိုင်း''' (Paccaya-saṅgaha-vibhāga): ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်နှင့် ပဋ္ဌာန်းပစ္စည်း ၂၄ ပါး။ * အခန်း ၉ - '''ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း''' (Kammaṭṭhāna-saṅgaha-vibhāga): ဝိသုဒ္ဓိမဂ်လာ သမထနှင့် ဝိပဿနာ ကမ္မဋ္ဌာန်း ၄၀ ကို ပြဆိုခြင်း။ == ဋီကာကျမ်းများ == ဤကျမ်းသည် အလွန်ကျစ်လျစ်သောကြောင့် ၎င်းကို ရှင်းလင်းဖွင့်ဆိုသည့် ဋီကာကျမ်းများစွာ ပေါ်ထွက်ခဲ့သည်- * '''အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟဋီကာ''' (Abhidhammatthasaṅgaha-ṭīkā) - ပေါရာဏဋီကာ ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ၁၂ ရာစုတွင် သီဟိုဠ်ရဟန်း အရှင်နဝဝိမလဗုဒ္ဓိ ရေးသားခဲ့သည်။ * '''အဘိဓမ္မတ္ထဝိဘာဝိနီဋီကာ''' (Abhidhammatthavibhāvinī-ṭīkā) - ၁၂ ရာစုတွင် အရှင်သုမင်္ဂလ ရေးသားခဲ့သည်။ အထင်ရှားဆုံးနှင့် အသုံးအများဆုံး ဋီကာဖြစ်သည်။ * '''ပရမတ္ထဒီပနီဋီကာ''' (Paramattha-dīpanī-ṭīkā) - မြန်မာနိုင်ငံမှ [[လယ်တီဆရာတော်]] ရေးသားသည်။ ဤကျမ်းသည် ဝိဘာဝိနီဋီကာကို အချက်ပေါင်းများစွာ ဝေဖန်ထားသည်။ * '''အင်္ကုရဋီကာ''' (Aṅkura-ṭīkā) - ဝိဘာဝိနီဋီကာဘက်မှ ကာကွယ်ရေးသားထားသော [[ဝိမလဆရာတော်]]၏ ကျမ်း။ === အမြင်ကွဲလွဲမှုများနှင့် အငြင်းပွားမှုများ === လယ်တီဆရာတော်၏ ပရမတ္ထဒီပနီဋီကာသည် အရှင်သုမင်္ဂလ၏ ဝိဘာဝိနီဋီကာနှင့် အခန်း ၉ ခန်းစလုံးတွင် အချက်ပေါင်း ၂၄၅ ချက် ကွဲလွဲခဲ့သည်။ လယ်တီဆရာတော်သည် ရှေးဋီကာကို ပြင်းထန်စွာ ဝေဖန်ခဲ့ပြီး ပါဠိဘာသာဖြင့် "taṃ na yujjati" (မသင့်လျော်)၊ "taṃ na sundaraṃ" (မတင့်တယ်) စသဖြင့် ဝေဖန်ခဲ့သည်။ ဤဝေဖန်မှုကြောင့် ၂၀ ရာစုအစောပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံ ထေရဝါဒပညာရှင်များအကြား ဋီကာအငြင်းပွားပွဲကြီး ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဝိဘာဝိနီဋီကာကို ကာကွယ်ရန် မြန်မာဆရာတော်ကြီးများက အင်္ကုရဋီကာ (၁၉၀၉)၊ ပရမတ္ထဝိသောဓနီဋီကာ (၁၉၀၉) နှင့် အတိသုန္ဒရကျမ်း (၁၉၁၀) စသည့် ကျမ်းသစ်များစွာကို ရေးသားခဲ့ကြသည်။<ref name="Abthesis2">{{cite thesis |last=Visuddha |first=Ven. |title=Abhidhamma Debate: A Comparative Study of the Selected Points of Controversy Between the Abhidhammatthavibhāvinīṭīkā and the Paramatthadīpanīṭīkā |url=http://nsw.mcu.ac.th/userfiles/file/วิทยานิพนธ์/ปริญญาเอก/พุทธศาสนานานาชาติ/2562/62MCU620124001.pdf |type=PhD Dissertation |publisher=Mahachulalongkornrajavidyalaya University |year=2018}}</ref> == ဘာသာပြန်များ == အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟကို ဘာသာစကားများစွာသို့ ဘာသာပြန်ဆိုထားသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ထင်ရှားသော ဘာသာပြန်များမှာ အရှင်နာရဒ (Narada Mahāthera)၊ ဘိက္ခုဗောဓိ (Bhikkhu Bodhi) နှင့် ဦးရေဝတဓမ္မ (U Rewata Dhamma) တို့၏ "A Comprehensive Manual of Abhidhamma" ဖြစ်သည်။ အင်ဒိုနီးရှားဘာသာဖြင့် အရှင်ခေမိန္ဒ (Ashin Kheminda) က "Manual Abhidhamma" အမည်ဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုထားပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပရိယတ္တိစနစ်နှင့် ချိတ်ဆက်ကာ လေ့လာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.accesstoinsight.org/lib/authors/bodhi/abhiman.html A Comprehensive Manual of Abhidhamma] အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန် {{Buddhism}} [[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ]] [[Category:အဘိဓမ္မာ]] [[Category:ပါဠိစာပေ]] o8pvjhsw1zdl1o8mz8fe6y0k1i2iolw 1040464 1040462 2026-06-24T04:54:37Z Sappadasa 132530 1040464 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ | image = | author = [[အရှင်အနုရုဒ္ဓါ]] (Ācariya Anuruddha) | language = [[ပါဠိ]] | subject = [[အဘိဓမ္မာ]] | genre = အကျဉ်းချုပ်ကျမ်း }} '''အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ''' ({{lang-pi|Abhidhammatthasaṅgaha}}) သည် [[ထေရဝါဒ]][[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]တွင် အရေးပါဆုံးသော [[အဘိဓမ္မာ]]ဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်ကျမ်းတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ဤကျမ်းကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် '''သင်္ဂြိုဟ်''' ဟု အများသိကြသည်။ ဤကျမ်းကို [[သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ|သီဟိုဠ်ကျွန်း]]မှ [[အရှင်အနုရုဒ္ဓါ]] (Ācariya Anuruddha) က ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။<ref name=EB>{{cite encyclopedia |editor-first=Dale H. |editor-last=Hoiberg |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |title=Abhidhammattha-sangaha |edition=15 |year=2010 |publisher=Encyclopædia Britannica Inc. |volume=I: A-ak Bayes |location=Chicago, IL |pages=31}}</ref> == ဖွဲ့စည်းပုံ == ဤကျမ်းတွင် အဘိဓမ္မာတရားတော်များကို အခန်း (၉) ပိုင်းဖြင့် အနှစ်ချုပ် ပြဆိုထားသည်- # '''စိတ်ပိုင်း''' (Citta-saṅgaha-vibhāga) # '''စေတသိက်ပိုင်း''' (Cetasika-saṅgaha-vibhāga) # '''ပကိဏ္ဏကပိုင်း''' (Pakiṇṇaka-saṅgaha-vibhāga) # '''ဝီထိပိုင်း''' (Vīthi-saṅgaha-vibhāga) # '''ဝီထိမုတ်ပိုင်း''' (Vīthimutta-saṅgaha-vibhāga) # '''ရုပ်ပိုင်း''' (Rūpa-saṅgaha-vibhāga) # '''သမုစ္စယပိုင်း''' (Samuccaya-saṅgaha-vibhāga) # '''ပစ္စည်းပိုင်း''' (Paccaya-saṅgaha-vibhāga) # '''ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း''' (Kammaṭṭhāna-saṅgaha-vibhāga) == ဋီကာကျမ်းများ == ဤကျမ်းအား ရှင်းလင်းဖွင့်ဆိုထားသည့် ဋီကာများအနက် ထင်ရှားသည်များမှာ- * '''အဘိဓမ္မတ္ထဝိဘာဝိနီဋီကာ''' (အရှင်သုမင်္ဂလ ရေးသားသည်) * '''ပရမတ္ထဒီပနီဋီကာ''' ([[လယ်တီဆရာတော်]] ရေးသားသည်) - ဝိဘာဝိနီဋီကာကို အချက်ပေါင်း ၂၄၅ ချက်ဖြင့် ဝေဖန်ပြုစုထားသည်။ === အငြင်းပွားမှုများ === [[လယ်တီဆရာတော်]]၏ ပရမတ္ထဒီပနီဋီကာတွင် ဝိဘာဝိနီဋီကာကို ပြင်းထန်စွာ ဝေဖန်ထားခြင်းကြောင့် ၂၀ ရာစုအစောပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံ ထေရဝါဒပညာရှင်များအကြား ကြီးမားသော ဋီကာအငြင်းပွားမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအငြင်းပွားမှုများကို ကာကွယ်ရန် [[အင်္ကုရဋီကာ]] (အရှင်ဝိမလာဘိဝံသာလင်္ကာရ)၊ [[ပရမတ္ထဝိသောဓနီဋီကာ]] (အရှင်ဒီပမာလ) စသည့် ကျမ်းများစွာ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။<ref name="Abthesis2">{{cite thesis |last=Visuddha |first=Ven. |title=Abhidhamma Debate: A Comparative Study of the Selected Points of Controversy Between the Abhidhammatthavibhāvinīṭīkā and the Paramatthadīpanīṭīkā |publisher=Mahachulalongkornrajavidyalaya University |year=2018}}</ref> == ဘာသာပြန်များ == အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၊ အင်ဒိုနီးရှားဘာသာ အပါအဝင် ဘာသာစကားအမျိုးမျိုးသို့ ဘာသာပြန်ဆိုထားသည်။ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် [[အရှင်ခေမိန္ဒ]] (Ashin Kheminda) က "Manual Abhidhamma" အမည်ဖြင့် ဘာသာပြန်ဆို၍ သင်ကြားလျက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.accesstoinsight.org/lib/authors/bodhi/abhiman.html A Comprehensive Manual of Abhidhamma] (အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်) {{Buddhism}} [[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ]] [[Category:အဘိဓမ္မာ]] [[Category:ပါဠိစာပေ]] 9f1j73ggsco8iftf0lsymg28fi40wpt အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:HennaSakana 3 288496 1040465 2026-06-24T05:00:44Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040465 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် HennaSakana ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၀၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 8yuwovwrodsm8u8owlkgpxpl03kgyoo အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Shrekiolous 3 288497 1040466 2026-06-24T05:00:54Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040466 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Shrekiolous ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၀၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) qrkauuxxkw27fdakcmze13dfuxt0x2i တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ (၂၀၂၁–လက်ရှိ) 0 288498 1040467 2026-06-24T05:01:43Z Zawzawaungthwin 100038 တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ) သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) ကာလအတွင်း တပ်မတော် ကို ပူးတွဲခုခံတိုက်ခိုက်နေကြသည့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ဖြစ်ပွားခဲ့သော 1040467 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ (၂၀၂၁–လက်ရှိ) | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] | image = <mapframe width="280" height="350" zoom="6" latitude="21.0" longitude="96.0"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [93.47, 21.62] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "မတူပီ" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [93.68, 22.65] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "ထန်တလန်" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [93.68, 22.90] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "ဖလမ်း" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [95.73, 24.16] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "အင်းတော်" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [94.30, 24.48] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "တမူး" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [94.20, 21.80] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "ယောဒေသ" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [97.02, 19.74] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "မိုးဗြဲ" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [97.05, 19.86] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "ဖယ်ခုံ" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [94.75, 22.75] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "မင်းကင်း" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [97.88, 23.99] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "မူဆယ်" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [95.45, 21.30] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "မြင်းခြံခရိုင်" } } ] } </mapframe> | alt = ပဋိပက္ခဖြစ်စဉ်ပြမြေပုံ | caption = တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားရာနေရာများ<br>({{legend|#cc0000|အဓိက ပဋိပက္ခဖြစ်စဉ်နေရာများ}}) | date = ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ – လက်ရှိ | place = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | result = တင်းမာမှုများ ဖြစ်ပွားနေဆဲ | combatant1 = တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ | combatant2 = တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ | notes = နယ်မြေပိုင်နက်နှင့် မူဝါဒကွဲလွဲမှုများအပေါ် အခြေခံ၍ ဖြစ်ပွားခြင်းဖြစ်သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)''' သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ကာလအတွင်း [[တပ်မတော်]] ကို ပူးတွဲခုခံတိုက်ခိုက်နေကြသည့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ဖြစ်ပွားခဲ့သော လက်နက်ကိုင် ထိတွေ့ပဋိပက္ခများ ဖြစ်သည်။ ဤပဋိပက္ခများသည် နယ်မြေပိုင်နက် အငြင်းပွားမှုများ၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အခွန်ကောက်ခံမှုဆိုင်ရာ မူဝါဒကွဲလွဲမှုများ၊ အဖွဲ့အစည်းအချင်းချင်းကြား သံသယဝင်မှုများနှင့် နားလည်မှုလွဲမှားခြင်းများမှ အဓိက စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာသည့် ဤပဋိပက္ခများသည် တော်လှန်ရေး၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို အဟန့်အတားဖြစ်စေသည့်အပြင်၊ ဒေသခံပြည်သူလူထု၏ လုံခြုံရေးနှင့် တော်လှန်ရေး၏ ရည်မှန်းချက်များကိုပါ ရိုက်ခတ်မှုများရှိခဲ့သည်။ ဖြစ်စဉ်အများစုတွင် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ (EAOs) နှင့် ဒေသအခြေစိုက် ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များ (LDFs) အကြား ထိတွေ့မှုများ ပါဝင်လေ့ရှိသည်။ == ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုများနှင့် ဖမ်းဆီးမှုများ == ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း အချို့သော နယ်မြေများတွင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အချင်းချင်းကြား၌ နယ်မြေစိုးမိုးရေး၊ အကျိုးစီးပွားဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခများနှင့် အမိန့်ပေးစနစ် ကွဲလွဲမှုများကြောင့် အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အင်အားစုအချို့ ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ထင်ရှားသည့် ဖြစ်စဉ်များကို အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-02 |title=လူမျိုးစု လက်နက်ကိုင်တပ်အချင်းချင်း ပြဿနာတွေလျှော့ချပြီး ဘုံရန်သူမမေ့ဖို့ ရှမ်းတောင်တပ် SSNDF နိုင်ငံရေးမှူးတိုက်တွန်း |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/02/149969/ |access-date=2026-05-03 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-21 |title=ချင်း လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့တွေအကြား အပြန်အလှန် တိုက်ခိုက်မှုတွေရှိနေ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4nnqnr7135o |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> - {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%; line-height:1.6em;" |+'''လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချင်းချင်းကြား ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုနှင့် သေဆုံးမှုမှတ်တမ်းများ''' |- style="background: #ececec; text-align: center;" !စဉ် !ဖြစ်စဉ်အမည် !ခုနှစ် !လ/ရက် !တည်နေရာ !ပါဝင်သည့် အဖွဲ့အစည်းများ !သေဆုံး/ကျဆုံး !ဖြစ်စဉ်အကျဉ်းနှင့် နောက်ဆက်တွဲ |- |၁ |[[၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]] |၂၀၂၂ |နိုဝင်ဘာ ၂၃ |[[မူဆယ်မြို့]] |ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း (PSDA) အချင်းချင်း |၆ ဦး |PSDA တပ်ဖွဲ့အတွင်း အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားပြီး တပ်ဖွဲ့ဝင် ၆ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်စဉ်ကြောင့် အဆိုပါတပ်ဖွဲ့ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ရပြီး ကျူးလွန်သူများကို ထောင်ဒဏ်နှစ်ရှည်များ ချမှတ်ခဲ့သည်။ |- |၂ |[[ချင်းလက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄-၂၀၂၅)]] |၂၀၂၄ |ဇွန် ၂၁ |[[မတူပီမြို့]]/[[ထန်တလန်မြို့နယ်|ထန်တလန်]]/[[ဖလမ်းမြို့နယ်|ဖလမ်း]] |[[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]] ဦးဆောင်သော ချင်းပြည်ကောင်စီ နှင့် [[ချင်းညီနောင်]] |နှစ်ဖက် ထိခိုက်သေဆုံးမှုရှိ |[[မတူပီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]အတွင်း အချင်းချင်းကြား ပစ်ခတ်မှုများဖြစ်ပွားကာ နှစ်ဖက်ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်ကြောင့် ချင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအကြား တင်းမာမှုမြင့်တက်ခဲ့ကြသည်။ |- |၃ |[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့ တိုက်ပွဲ]] |၂၀၂၆ |မတ် ၁၆ |[[ကွတ်ခိုင်မြို့]] |[[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] နှင့် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] |မသိရှိရ |ညီနောင်မဟာမိတ်အဖွဲ့ဝင်များအကြား ဖြစ်ပွားသည့် အကြီးစား နယ်မြေစိုးမိုးရေးတိုက်ပွဲ ဖြစ်သည်။ TNLA ထိန်းချုပ်ထားသော ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ |- |၄ |[[၂၀၂၆ ယောဒေသ တော်လှန်ရေးအင်အားစု အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]] |၂၀၂၆ |မတ် ၂၂ |[[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]၊ ညောင်လယ်ရွာ |[[ယောကာကွယ်ရေးတပ်]] (YDF - ဗဟို) နှင့် YDF စစ်ဒေသရုံး (ခွဲထွက်) |၁ ဦး |YDF ဗဟိုနှင့် ခွဲထွက်အဖွဲ့တို့အကြား အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆိုပါဖြစ်စဉ်အတွင်း YDF စစ်ဒေသမှူးဟောင်း ကိုကောင်းကောင်း သေဆုံးခဲ့သည်။ |- |၅ |[[၂၀၂၆ မိုးဗြဲတော်လှန်ရေးအင်အားစုအချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]] |၂၀၂၆ |ဧပြီ ၂၄ |[[မိုးဗြဲ|မိုးဗြဲမြို့]]အနောက်ခြမ်း |မိုးဗြဲ Local PDF နှင့် အမှတ် (၁) အယ်လ်ဖာစစ်ဒေသ (မိုးဗြဲနယ်) |၉ ဦး |မိုးဗြဲ Local PDF ခေါင်းဆောင် ကိုအောင်မင်း အပါအဝင် ရဲဘော် ၉ ဦး ကျဆုံးခဲ့ပြီး အယ်လ်ဖာစစ်ဒေသဘက်မှ ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်သည် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့အချင်းချင်းကြား အသေအပျောက် အများဆုံးဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ကရင်နီပူးတွဲစစ်ဦးစီးကော်မတီက စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] [[ကဏ္ဍ:တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အချင်းချင်း ပဋိပက္ခများ]] o75m0qyx2f5m5ziulnnkkjvrfuosbl0 1040470 1040467 2026-06-24T05:36:43Z Zawzawaungthwin 100038 တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များအကြား ဖမ်းဆီးခံရမှုများ 1040470 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ (၂၀၂၁–လက်ရှိ) | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] | image = <mapframe width="280" height="350" zoom="6" latitude="21.0" longitude="96.0"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [93.47, 21.62] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "မတူပီ" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [93.68, 22.65] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "ထန်တလန်" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [93.68, 22.90] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "ဖလမ်း" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [95.73, 24.16] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "အင်းတော်" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [94.30, 24.48] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "တမူး" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [94.20, 21.80] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "ယောဒေသ" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [97.02, 19.74] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "မိုးဗြဲ" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [97.05, 19.86] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "ဖယ်ခုံ" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [94.75, 22.75] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "မင်းကင်း" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [97.88, 23.99] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "မူဆယ်" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [95.45, 21.30] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "မြင်းခြံခရိုင်" } } ] } </mapframe> | alt = ပဋိပက္ခဖြစ်စဉ်ပြမြေပုံ | caption = တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားရာနေရာများ<br>({{legend|#cc0000|အဓိက ပဋိပက္ခဖြစ်စဉ်နေရာများ}}) | date = ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ – လက်ရှိ | place = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | result = တင်းမာမှုများ ဖြစ်ပွားနေဆဲ | combatant1 = တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ | combatant2 = တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ | notes = နယ်မြေပိုင်နက်နှင့် မူဝါဒကွဲလွဲမှုများအပေါ် အခြေခံ၍ ဖြစ်ပွားခြင်းဖြစ်သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)''' သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ကာလအတွင်း [[တပ်မတော်]] ကို ပူးတွဲခုခံတိုက်ခိုက်နေကြသည့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ဖြစ်ပွားခဲ့သော လက်နက်ကိုင် ထိတွေ့ပဋိပက္ခများ ဖြစ်သည်။ ဤပဋိပက္ခများသည် နယ်မြေပိုင်နက် အငြင်းပွားမှုများ၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အခွန်ကောက်ခံမှုဆိုင်ရာ မူဝါဒကွဲလွဲမှုများ၊ အဖွဲ့အစည်းအချင်းချင်းကြား သံသယဝင်မှုများနှင့် နားလည်မှုလွဲမှားခြင်းများမှ အဓိက စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-06-23 |title=မြင်းခြံတွင် PLA စခန်းကိုဝင်စီးစဉ် တပ်ဖွဲ့ဝင် ၄ ဦး မိုင်းထိသေဆုံးဟုNUG ထုတ်ပြန် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/79182/ |access-date=2026-06-24 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာသည့် ဤပဋိပက္ခများသည် တော်လှန်ရေး၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို အဟန့်အတားဖြစ်စေသည့်အပြင်၊ ဒေသခံပြည်သူလူထု၏ လုံခြုံရေးနှင့် တော်လှန်ရေး၏ ရည်မှန်းချက်များကိုပါ ရိုက်ခတ်မှုများရှိခဲ့သည်။ ဖြစ်စဉ်အများစုတွင် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ (EAOs) နှင့် ဒေသအခြေစိုက် ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များ (LDFs) အကြား ထိတွေ့မှုများ ပါဝင်လေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-14 |title=ကွတ်ခိုင် - မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်မှ တိုက်ပွဲသို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c5ykngzy4xzo |access-date=2026-06-24 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုများနှင့် ဖမ်းဆီးမှုများ == ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း အချို့သော နယ်မြေများတွင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အချင်းချင်းကြား၌ နယ်မြေစိုးမိုးရေး၊ အကျိုးစီးပွားဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခများနှင့် အမိန့်ပေးစနစ် ကွဲလွဲမှုများကြောင့် အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အင်အားစုအချို့ ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ထင်ရှားသည့် ဖြစ်စဉ်များကို အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-02 |title=လူမျိုးစု လက်နက်ကိုင်တပ်အချင်းချင်း ပြဿနာတွေလျှော့ချပြီး ဘုံရန်သူမမေ့ဖို့ ရှမ်းတောင်တပ် SSNDF နိုင်ငံရေးမှူးတိုက်တွန်း |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/02/149969/ |access-date=2026-05-03 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-21 |title=ချင်း လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့တွေအကြား အပြန်အလှန် တိုက်ခိုက်မှုတွေရှိနေ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4nnqnr7135o |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> - {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%; line-height:1.6em;" |+'''လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချင်းချင်းကြား ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုနှင့် သေဆုံးမှုမှတ်တမ်းများ''' |- style="background: #ececec; text-align: center;" !စဉ် !ဖြစ်စဉ်အမည် !ခုနှစ် !လ/ရက် !တည်နေရာ !ပါဝင်သည့် အဖွဲ့အစည်းများ !သေဆုံး/ကျဆုံး !ဖြစ်စဉ်အကျဉ်းနှင့် နောက်ဆက်တွဲ |- |၁ |[[၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]] |၂၀၂၂ |နိုဝင်ဘာ ၂၃ |[[မူဆယ်မြို့]] |ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း (PSDA) အချင်းချင်း |၆ ဦး |တပ်ဖွဲ့အတွင်း အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှုဖြစ်သည်။ |- |၂ |[[ချင်းလက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄-၂၀၂၅)]] |၂၀၂၄ |ဇွန် ၂၁ |[[မတူပီမြို့]]/[[ထန်တလန်မြို့နယ်|ထန်တလန်]]/[[ဖလမ်းမြို့နယ်|ဖလမ်း]] |[[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]] ဦးဆောင်သော ချင်းပြည်ကောင်စီ နှင့် [[ချင်းညီနောင်]] |နှစ်ဖက် ထိခိုက်သေဆုံးမှုရှိ |[[မတူပီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]အတွင်း ပဋိပက္ခ ဖြစ်သည်။ |- |၃ |[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့ တိုက်ပွဲ]] |၂၀၂၆ |မတ် ၁၆ |[[ကွတ်ခိုင်မြို့]] |[[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] နှင့် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] |မသိရှိရ |အကြီးစား နယ်မြေစိုးမိုးရေးတိုက်ပွဲ ဖြစ်သည်။ |- |၄ |[[၂၀၂၆ ယောဒေသ တော်လှန်ရေးအင်အားစု အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]] |၂၀၂၆ |မတ် ၂၂ |[[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]၊ ညောင်လယ်ရွာ |[[ယောကာကွယ်ရေးတပ်]] (YDF - ဗဟို) နှင့် YDF စစ်ဒေသရုံး (ခွဲထွက်) |၁ ဦး |YDF ဗဟိုနှင့် ခွဲထွက်အဖွဲ့တို့အကြား အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုဖြစ်သည်။ |- |၅ |[[၂၀၂၆ မိုးဗြဲတော်လှန်ရေးအင်အားစုအချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]] |၂၀၂၆ |ဧပြီ ၂၄ |[[မိုးဗြဲ|မိုးဗြဲမြို့]]အနောက်ခြမ်း |မိုးဗြဲ Local PDF နှင့် အမှတ် (၁) အယ်လ်ဖာစစ်ဒေသ (မိုးဗြဲနယ်) |၉ ဦး |အသေအပျောက် အများဆုံးဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%; line-height:1.6em;" |+ '''တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များကြား ဖမ်းဆီးခံရမှု မှတ်တမ်းများ''' |- style="background: #ececec; text-align: center;" ! စဉ် !! ဖြစ်စဉ်အမည် !! ခုနှစ် !! လ/ရက် !! တည်နေရာ !! ဖမ်းဆီးသည့်အဖွဲ့ !! ဖမ်းဆီးခံရသူများ |- | ၁ || [[စစ်ကိုင်းပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် ခေါင်းဆောင်နှင့် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]] || ၂၀၂၆ || ဇွန် ၁၅ || [[စစ်ကိုင်းတိုင်း]] || NUG နှင့် စစ်ကိုင်းPDF || စစ်ကိုင်း PDF ခေါင်းဆောင်နှင့် အဖွဲ့ဝင်များ |- | ၂ || [[၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]] || ၂၀၂၆ || မေ ၂၆ || [[မင်းကင်းမြို့နယ်|မင်းကင်း]]|| NUG နှင့် ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ် || ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် (SRF) အဖွဲ့ဝင်များ |- | ၃ || [[၂၀၂၆ အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]] || ၂၀၂၆ || မတ် ၆ || [[တမူးမြို့နယ်|တမူး]]|| NUG နှင့် အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ် || အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်တော် (NLA) အဖွဲ့ဝင်များ |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] [[ကဏ္ဍ:တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အချင်းချင်း ပဋိပက္ခများ]] c3pssrgtj9g8vinul6ji9js3788ph2b 1040481 1040470 2026-06-24T07:24:52Z Zawzawaungthwin 100038 link များ ချိတ်ခြင်း 1040481 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ (၂၀၂၁–လက်ရှိ) | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] | image = <mapframe width="280" height="350" zoom="6" latitude="21.0" longitude="96.0"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [93.47, 21.62] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "မတူပီ" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [93.68, 22.65] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "ထန်တလန်" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [93.68, 22.90] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "ဖလမ်း" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [95.73, 24.16] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "အင်းတော်" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [94.30, 24.48] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "တမူး" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [94.20, 21.80] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "ယောဒေသ" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [97.02, 19.74] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "မိုးဗြဲ" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [97.05, 19.86] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "ဖယ်ခုံ" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [94.75, 22.75] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "မင်းကင်း" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [97.88, 23.99] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "မူဆယ်" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [95.45, 21.30] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "မြင်းခြံခရိုင်" } } ] } </mapframe> | alt = ပဋိပက္ခဖြစ်စဉ်ပြမြေပုံ | caption = တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားရာနေရာများ<br>({{legend|#cc0000|အဓိက ပဋိပက္ခဖြစ်စဉ်နေရာများ}}) | date = ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ – လက်ရှိ | place = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | result = တင်းမာမှုများ ဖြစ်ပွားနေဆဲ | combatant1 = တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ | combatant2 = တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ | notes = နယ်မြေပိုင်နက်နှင့် မူဝါဒကွဲလွဲမှုများအပေါ် အခြေခံ၍ ဖြစ်ပွားခြင်းဖြစ်သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)''' သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ကာလအတွင်း [[တပ်မတော်]] ကို ပူးတွဲခုခံတိုက်ခိုက်နေကြသည့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ဖြစ်ပွားခဲ့သော လက်နက်ကိုင် ထိတွေ့ပဋိပက္ခများ ဖြစ်သည်။ ဤပဋိပက္ခများသည် နယ်မြေပိုင်နက် အငြင်းပွားမှုများ၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အခွန်ကောက်ခံမှုဆိုင်ရာ မူဝါဒကွဲလွဲမှုများ၊ အဖွဲ့အစည်းအချင်းချင်းကြား သံသယဝင်မှုများနှင့် နားလည်မှုလွဲမှားခြင်းများမှ အဓိက စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-06-23 |title=မြင်းခြံတွင် PLA စခန်းကိုဝင်စီးစဉ် တပ်ဖွဲ့ဝင် ၄ ဦး မိုင်းထိသေဆုံးဟုNUG ထုတ်ပြန် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/79182/ |access-date=2026-06-24 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာသည့် ဤပဋိပက္ခများသည် တော်လှန်ရေး၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို အဟန့်အတားဖြစ်စေသည့်အပြင်၊ ဒေသခံပြည်သူလူထု၏ လုံခြုံရေးနှင့် တော်လှန်ရေး၏ ရည်မှန်းချက်များကိုပါ ရိုက်ခတ်မှုများရှိခဲ့သည်။ ဖြစ်စဉ်အများစုတွင် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ (EAOs) နှင့် ဒေသအခြေစိုက် ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များ (LDFs) အကြား ထိတွေ့မှုများ ပါဝင်လေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-14 |title=ကွတ်ခိုင် - မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်မှ တိုက်ပွဲသို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c5ykngzy4xzo |access-date=2026-06-24 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုများနှင့် ဖမ်းဆီးမှုများ == ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း အချို့သော နယ်မြေများတွင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အချင်းချင်းကြား၌ နယ်မြေစိုးမိုးရေး၊ အကျိုးစီးပွားဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခများနှင့် အမိန့်ပေးစနစ် ကွဲလွဲမှုများကြောင့် အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အင်အားစုအချို့ ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ထင်ရှားသည့် ဖြစ်စဉ်များကို အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-02 |title=လူမျိုးစု လက်နက်ကိုင်တပ်အချင်းချင်း ပြဿနာတွေလျှော့ချပြီး ဘုံရန်သူမမေ့ဖို့ ရှမ်းတောင်တပ် SSNDF နိုင်ငံရေးမှူးတိုက်တွန်း |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/02/149969/ |access-date=2026-05-03 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-21 |title=ချင်း လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့တွေအကြား အပြန်အလှန် တိုက်ခိုက်မှုတွေရှိနေ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4nnqnr7135o |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> - {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%; line-height:1.6em;" |+'''လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချင်းချင်းကြား ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုနှင့် သေဆုံးမှုမှတ်တမ်းများ''' |- style="background: #ececec; text-align: center;" !စဉ် !ဖြစ်စဉ်အမည် !ခုနှစ် !လ/ရက် !တည်နေရာ !ပါဝင်သည့် အဖွဲ့အစည်းများ !သေဆုံး/ကျဆုံး !ဖြစ်စဉ်အကျဉ်းနှင့် နောက်ဆက်တွဲ |- |၁ |[[၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]] |၂၀၂၂ |နိုဝင်ဘာ ၂၃ |[[မူဆယ်မြို့]] |ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း (PSDA) အချင်းချင်း |၆ ဦး |တပ်ဖွဲ့အတွင်း အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှုဖြစ်သည်။ |- |၂ |[[ချင်းလက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄-၂၀၂၅)]] |၂၀၂၄ |ဇွန် ၂၁ |[[မတူပီမြို့]]/[[ထန်တလန်မြို့နယ်|ထန်တလန်]]/[[ဖလမ်းမြို့နယ်|ဖလမ်း]] |[[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]] ဦးဆောင်သော ချင်းပြည်ကောင်စီ နှင့် [[ချင်းညီနောင်]] |နှစ်ဖက် ထိခိုက်သေဆုံးမှုရှိ |[[မတူပီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]အတွင်း ပဋိပက္ခ ဖြစ်သည်။ |- |၃ |[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့ တိုက်ပွဲ]] |၂၀၂၆ |မတ် ၁၆ |[[ကွတ်ခိုင်မြို့]] |[[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] နှင့် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] |မသိရှိရ |အကြီးစား နယ်မြေစိုးမိုးရေးတိုက်ပွဲ ဖြစ်သည်။ |- |၄ |[[၂၀၂၆ ယောဒေသ တော်လှန်ရေးအင်အားစု အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]] |၂၀၂၆ |မတ် ၂၂ |[[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]၊ ညောင်လယ်ရွာ |[[ယောကာကွယ်ရေးတပ်]] (YDF - ဗဟို) နှင့် YDF စစ်ဒေသရုံး (ခွဲထွက်) |၁ ဦး |YDF ဗဟိုနှင့် ခွဲထွက်အဖွဲ့တို့အကြား အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုဖြစ်သည်။ |- |၅ |[[၂၀၂၆ မိုးဗြဲတော်လှန်ရေးအင်အားစုအချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]] |၂၀၂၆ |ဧပြီ ၂၄ |[[မိုးဗြဲ|မိုးဗြဲမြို့]]အနောက်ခြမ်း |မိုးဗြဲ Local PDF နှင့် အမှတ် (၁) အယ်လ်ဖာစစ်ဒေသ (မိုးဗြဲနယ်) |၉ ဦး |အသေအပျောက် အများဆုံးဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%; line-height:1.6em;" |+ '''တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များကြား ဖမ်းဆီးခံရမှု မှတ်တမ်းများ''' |- style="background: #ececec; text-align: center;" ! စဉ် !! ဖြစ်စဉ်အမည် !! ခုနှစ် !! လ/ရက် !! တည်နေရာ !! ဖမ်းဆီးသည့်အဖွဲ့ !! ဖမ်းဆီးခံရသူများ |- | ၁ || [[စစ်ကိုင်းပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် ခေါင်းဆောင်နှင့် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]] || ၂၀၂၆ || ဇွန် ၁၅ || [[အင်းတော်မြို့နယ်|အင်းတော်]]|| [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] နှင့် [[စစ်ကိုင်းပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|စစ်ကိုင်းPDF]]|| စစ်ကိုင်း PDF ခေါင်းဆောင်နှင့် အဖွဲ့ဝင်များ |- | ၂ || [[၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]] || ၂၀၂၆ || မေ ၂၆ || [[မင်းကင်းမြို့နယ်|မင်းကင်း]]|| [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] နှင့် [[ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော်|ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်]]|| ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် (SRF) အဖွဲ့ဝင်များ |- | ၃ || [[၂၀၂၆ အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]] || ၂၀၂၆ || မတ် ၆ || [[တမူးမြို့နယ်|တမူး]]|| [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] နှင့် [[အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်|အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်]]|| အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်တော် (NLA) အဖွဲ့ဝင်များ |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] [[ကဏ္ဍ:တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အချင်းချင်း ပဋိပက္ခများ]] eqrzfiuobqui3797sk9w2laksutk4mg 1040531 1040481 2026-06-24T09:55:07Z Zawzawaungthwin 100038 [[မြင်းခြံခရိုင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ပဋိပက္ခ]] 1040531 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ (၂၀၂၁–လက်ရှိ) | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] | image = <mapframe width="280" height="350" zoom="6" latitude="21.0" longitude="96.0"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [93.47, 21.62] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "မတူပီ" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [93.68, 22.65] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "ထန်တလန်" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [93.68, 22.90] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "ဖလမ်း" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [95.73, 24.16] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "အင်းတော်" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [94.30, 24.48] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "တမူး" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [94.20, 21.80] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "ယောဒေသ" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [97.02, 19.74] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "မိုးဗြဲ" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [97.05, 19.86] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "ဖယ်ခုံ" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [94.75, 22.75] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "မင်းကင်း" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [97.88, 23.99] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "မူဆယ်" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [95.45, 21.30] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "မြင်းခြံခရိုင်" } } ] } </mapframe> | alt = ပဋိပက္ခဖြစ်စဉ်ပြမြေပုံ | caption = တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားရာနေရာများ<br>({{legend|#cc0000|အဓိက ပဋိပက္ခဖြစ်စဉ်နေရာများ}}) | date = ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ – လက်ရှိ | place = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | result = တင်းမာမှုများ ဖြစ်ပွားနေဆဲ | combatant1 = တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ | combatant2 = တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ | notes = နယ်မြေပိုင်နက်နှင့် မူဝါဒကွဲလွဲမှုများအပေါ် အခြေခံ၍ ဖြစ်ပွားခြင်းဖြစ်သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)''' သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ကာလအတွင်း [[တပ်မတော်]] ကို ပူးတွဲခုခံတိုက်ခိုက်နေကြသည့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ဖြစ်ပွားခဲ့သော လက်နက်ကိုင် ထိတွေ့ပဋိပက္ခများ ဖြစ်သည်။ ဤပဋိပက္ခများသည် နယ်မြေပိုင်နက် အငြင်းပွားမှုများ၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အခွန်ကောက်ခံမှုဆိုင်ရာ မူဝါဒကွဲလွဲမှုများ၊ အဖွဲ့အစည်းအချင်းချင်းကြား သံသယဝင်မှုများနှင့် နားလည်မှုလွဲမှားခြင်းများမှ အဓိက စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-06-23 |title=မြင်းခြံတွင် PLA စခန်းကိုဝင်စီးစဉ် တပ်ဖွဲ့ဝင် ၄ ဦး မိုင်းထိသေဆုံးဟုNUG ထုတ်ပြန် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/79182/ |access-date=2026-06-24 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာသည့် ဤပဋိပက္ခများသည် တော်လှန်ရေး၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို အဟန့်အတားဖြစ်စေသည့်အပြင်၊ ဒေသခံပြည်သူလူထု၏ လုံခြုံရေးနှင့် တော်လှန်ရေး၏ ရည်မှန်းချက်များကိုပါ ရိုက်ခတ်မှုများရှိခဲ့သည်။ ဖြစ်စဉ်အများစုတွင် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ (EAOs) နှင့် ဒေသအခြေစိုက် ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များ (LDFs) အကြား ထိတွေ့မှုများ ပါဝင်လေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-14 |title=ကွတ်ခိုင် - မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်မှ တိုက်ပွဲသို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c5ykngzy4xzo |access-date=2026-06-24 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုများနှင့် ဖမ်းဆီးမှုများ == ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း အချို့သော နယ်မြေများတွင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အချင်းချင်းကြား၌ နယ်မြေစိုးမိုးရေး၊ အကျိုးစီးပွားဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခများနှင့် အမိန့်ပေးစနစ် ကွဲလွဲမှုများကြောင့် အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အင်အားစုအချို့ ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ထင်ရှားသည့် ဖြစ်စဉ်များကို အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-02 |title=လူမျိုးစု လက်နက်ကိုင်တပ်အချင်းချင်း ပြဿနာတွေလျှော့ချပြီး ဘုံရန်သူမမေ့ဖို့ ရှမ်းတောင်တပ် SSNDF နိုင်ငံရေးမှူးတိုက်တွန်း |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/02/149969/ |access-date=2026-05-03 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-21 |title=ချင်း လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့တွေအကြား အပြန်အလှန် တိုက်ခိုက်မှုတွေရှိနေ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4nnqnr7135o |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> - {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%; line-height:1.6em;" |+'''လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချင်းချင်းကြား ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုနှင့် သေဆုံးမှုမှတ်တမ်းများ''' |- style="background: #ececec; text-align: center;" !စဉ် !ဖြစ်စဉ်အမည် !ခုနှစ် !လ/ရက် !တည်နေရာ !ပါဝင်သည့် အဖွဲ့အစည်းများ !သေဆုံး/ကျဆုံး !ဖြစ်စဉ်အကျဉ်းနှင့် နောက်ဆက်တွဲ |- |၁ |[[၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]] |၂၀၂၂ |နိုဝင်ဘာ ၂၃ |[[မူဆယ်မြို့]] |ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း (PSDA) အချင်းချင်း |၆ ဦး |တပ်ဖွဲ့အတွင်း အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှုဖြစ်သည်။ |- |၂ |[[ချင်းလက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄-၂၀၂၅)]] |၂၀၂၄ |ဇွန် ၂၁ |[[မတူပီမြို့]]/[[ထန်တလန်မြို့နယ်|ထန်တလန်]]/[[ဖလမ်းမြို့နယ်|ဖလမ်း]] |[[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]] ဦးဆောင်သော ချင်းပြည်ကောင်စီ နှင့် [[ချင်းညီနောင်]] |နှစ်ဖက် ထိခိုက်သေဆုံးမှုရှိ |[[မတူပီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]အတွင်း ပဋိပက္ခ ဖြစ်သည်။ |- |၃ |[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့ တိုက်ပွဲ]] |၂၀၂၆ |မတ် ၁၆ |[[ကွတ်ခိုင်မြို့]] |[[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] နှင့် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] |မသိရှိရ |အကြီးစား နယ်မြေစိုးမိုးရေးတိုက်ပွဲ ဖြစ်သည်။ |- |၄ |[[၂၀၂၆ ယောဒေသ တော်လှန်ရေးအင်အားစု အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]] |၂၀၂၆ |မတ် ၂၂ |[[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]၊ ညောင်လယ်ရွာ |[[ယောကာကွယ်ရေးတပ်]] (YDF - ဗဟို) နှင့် YDF စစ်ဒေသရုံး (ခွဲထွက်) |၁ ဦး |YDF ဗဟိုနှင့် ခွဲထွက်အဖွဲ့တို့အကြား အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုဖြစ်သည်။ |- |၅ |[[၂၀၂၆ မိုးဗြဲတော်လှန်ရေးအင်အားစုအချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]] |၂၀၂၆ |ဧပြီ ၂၄ |[[မိုးဗြဲ|မိုးဗြဲမြို့]]အနောက်ခြမ်း |မိုးဗြဲ Local PDF နှင့် အမှတ် (၁) အယ်လ်ဖာစစ်ဒေသ (မိုးဗြဲနယ်) |၉ ဦး |အသေအပျောက် အများဆုံးဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ |- |၆ |[[မြင်းခြံခရိုင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ပဋိပက္ခ]] |၂၀၂၆ |မေ - ဇွန် |[[မြင်းခြံခရိုင်]] |[[NUG]] နှင့် [[ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|PLA]] |၄ ဦး |အင်အားကြီးအဖွဲ့များ၏ ပွတ်တိုက်မှုဖြစ်သည် |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%; line-height:1.6em;" |+ '''တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များကြား ဖမ်းဆီးခံရမှု မှတ်တမ်းများ''' |- style="background: #ececec; text-align: center;" ! စဉ် !! ဖြစ်စဉ်အမည် !! ခုနှစ် !! လ/ရက် !! တည်နေရာ !! ဖမ်းဆီးသည့်အဖွဲ့ !! ဖမ်းဆီးခံရသူများ |- | ၁ || [[စစ်ကိုင်းပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် ခေါင်းဆောင်နှင့် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]] || ၂၀၂၆ || ဇွန် ၁၅ || [[အင်းတော်မြို့နယ်|အင်းတော်]]|| [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] နှင့် [[စစ်ကိုင်းပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|စစ်ကိုင်းPDF]]|| စစ်ကိုင်း PDF ခေါင်းဆောင်နှင့် အဖွဲ့ဝင်များ |- | ၂ || [[၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]] || ၂၀၂၆ || မေ ၂၆ || [[မင်းကင်းမြို့နယ်|မင်းကင်း]]|| [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] နှင့် [[ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော်|ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်]]|| ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် (SRF) အဖွဲ့ဝင်များ |- | ၃ || [[၂၀၂၆ အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]] || ၂၀၂၆ || မတ် ၆ || [[တမူးမြို့နယ်|တမူး]]|| [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] နှင့် [[အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်|အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်]]|| အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်တော် (NLA) အဖွဲ့ဝင်များ |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] [[ကဏ္ဍ:တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အချင်းချင်း ပဋိပက္ခများ]] 7il6ql62g1vm6f712il2xe59454m68r အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-36624-33 3 288499 1040474 2026-06-24T06:01:04Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040474 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36624-33 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၁၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 0uou1377wvbhma852s1av5aidozs9uq ဝီကီပီးဒီးယား:Community Portal/မော်ကွန်း ၁၁ 4 288500 1040477 2026-06-24T07:10:32Z Ninjastrikers 22896 2025 archive 1040477 wikitext text/x-wiki == Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ၀၁:၁၁၊ ၂၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27746256 --> == Feminism and Folklore 2025 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear Wiki Community, You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]]''' writing competition from February 1, 2025, to March 31, 2025 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia. You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles. Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project: # Create a page for the contest on the local wiki. # Set up a campaign on '''CampWiz''' tool. # Create the local list and mention the timeline and local and international prizes. # Request local admins for site notice. # Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta project page]]. This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools'''] Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2025|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance. We look forward to your immense coordination. Thank you and Best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]''' ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၃၆၊ ၂၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) == Wiki Loves Folklore is back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:please-translate}} [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Wiki Community, You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore 2025]]''' an international media contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March. You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&campaign=wlf_2025 submitting] them in this commons contest. You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language. Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2025|project Talk page]] if you need any assistance. '''Kind regards,''' '''Wiki loves Folklore International Team''' --[[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၃၆၊ ၂၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=26503019 --> == Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ၀၀:၄၈၊ ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28198931 --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Language Community Meeting (Feb 28th, 14:00 UTC) and Newsletter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone! [[File:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=An image symbolising multiple languages]] We’re excited to announce that the next '''Language Community Meeting''' is happening soon, '''February 28th at 14:00 UTC'''! If you’d like to join, simply sign up on the '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|wiki page]]'''. This is a participant-driven meeting where we share updates on language-related projects, discuss technical challenges in language wikis, and collaborate on solutions. In our last meeting, we covered topics like developing language keyboards, creating the Moore Wikipedia, and updates from the language support track at Wiki Indaba. '''Got a topic to share?''' Whether it’s a technical update from your project, a challenge you need help with, or a request for interpretation support, we’d love to hear from you! Feel free to '''reply to this message''' or add agenda items to the document '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|here]]'''. Also, we wanted to highlight that the sixth edition of the Language & Internationalization newsletter (January 2025) is available here: [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. This newsletter provides updates from the October–December 2024 quarter on new feature development, improvements in various language-related technical projects and support efforts, details about community meetings, and ideas for contributing to projects. To stay updated, you can subscribe to the newsletter on its wiki page: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]]. We look forward to your ideas and participation at the language community meeting, see you there! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၀၈:၂၉၊ ၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28217779 --> == Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ၁၈:၅၁၊ ၇ မတ် ၂၀၂၅ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28307738 --> == An improved dashboard for the Content Translation tool == <div lang="en" dir="ltr"> {{Int:hello}} Wikipedians, Apologies as this message is not in your language, {{Int:please-translate}}. The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es Content Translation dashboard] to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device. With a harmonized experience, logged-in desktop users now have access to the capabilities shown in the image below. [[file:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|center|thumb|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the "For you" and "...More" buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic).  Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard  in two groups ("Create new pages" and "Expand with new sections")-one for each activity.]] [[File:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|center|thumb|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]] We will implement [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|this improvement]] on your wiki '''on Monday, March 17th, 2025''' and remove the current dashboard '''by May 2025'''. Please reach out with any questions concerning the dashboard in this thread. Thank you! On behalf of the Language and Product Localization team. </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> ၀၂:၅၆၊ ၁၃ မတ် ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_CX_Unified_dashboard_announcement_list_1&oldid=28382282 --> == Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon. Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ၀၂:၀၄၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 --> == Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025: Invitation == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:UCDM 2025 general.png|180px|right]] {{int:please-translate}} Hello, dear Wikipedians!<br/> [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the fifth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''14th April''' until '''16th May 2025'''. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design, and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contributions in every language! The most active contesters will receive prizes. If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest. <br/> We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) </div> ၁၆:၁၁၊ ၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:Hide on Rosé@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines ("UCoC EG") and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ၀၀:၃၄၊ ၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 --> == Sub-referencing: User testing == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]] <small>''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''</small> Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further: #'''Try it out and share your feedback''' #:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. #'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs''' #:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''. We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well. Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])</bdi> ၁၅:၀၃၊ ၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=28628657 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- <section end="announcement-content" /> </div> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ၀၃:၄၁၊ ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == <span lang="en" dir="ltr">Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]]. You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC. If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, </div><section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|ဆွေးနွေး]])</bdi> ၂၂:၀၇၊ ၁၅ မေ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)'' Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) ၁၅:၂၇၊ ၂၂ မေ ၂၀၂၅ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28768453 --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection & Call for Questions</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats. The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. Here are the key planned dates: * May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6] * June 17 – July 1, 2025: Call for candidates * July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5] * August 2025: Campaign period * August – September 2025: Two-week community voting period * October – November 2025: Background check of selected candidates * Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]]. '''Call for Questions''' In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]] '''Election Volunteers''' Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]] Thank you! [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter [3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024 [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles [5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ [6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates Best regards, Victoria Doronina Board Liaison to the Elections Committee Governance Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၀၇၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == Vote now in the 2025 U4C Election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}} Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ၂၃:၀၁၊ ၁၃ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28848819 --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div> Hello all, The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position. This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3] Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election. Best regards, Abhishek Suryawanshi<br /> Chair of the Elections Committee On behalf of the Elections Committee and Governance Committee [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term. [3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates<section end="announcement-content" /> </div> [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၄၄၊ ၁၇ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28866958 --> == <span lang="en" dir="ltr">Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Dear Wikimedia Community, The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]] of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]]. A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity. Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact. Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement. Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate. Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended. === Wikispore === The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects. After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future. As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting. Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed. === Wikinews === We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways. Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf <nowiki>[1]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 <nowiki>[2]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[3]</nowiki>] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years. While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews <nowiki>[4]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[5]</nowiki>, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? <nowiki>[6]</nowiki>]. [[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews. Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs. SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives. '''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to: *Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects, *Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace, *Merge content into compatibly licensed external projects, *Archive Wikinews projects. Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels. === Feedback and next steps === We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language. I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. <section end="message"/> </div> -- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, ၂၀:၅၇၊ ၂၇ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&oldid=28911188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Temporary accounts will be rolled out soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="body"/> Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''. Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. '''Why we are building temporary accounts''' Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users. '''How temporary accounts work''' [[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]] Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: <code dir=ltr>~2025-12345-67</code> (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it. '''What does this mean for different groups of users?''' '''For logged-out editors''' * This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki. * If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice. '''For community members interacting with logged-out editors''' * A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address). * Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community. '''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki''' * '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.) * '''For admins blocking logged-out editors''': ** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option. ** It will still be possible to block an IP address or IP range. * Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this. '''Our requests for you, and next steps''' * If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]]. * If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in. * Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options. * Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses. To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!<section end="body" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]</bdi> ၂၁:၃၆၊ ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&oldid=29181713 --> == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Confidence_Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> ၁၉:၄၉၊ ၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2025-10-06_Wikipedias&oldid=29381387 --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]]. Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]]. When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]]. '''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.''' Best regards, Abhishek Suryawanshi<br />Chair, Elections Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၈၊ ၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 --> == <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function1"/> {{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere). There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function1"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ၁၁:၄၃၊ ၂၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 --> == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] ၁၄:၁၂၊ ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 --> == <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function2"/> {{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ၁၄:၂၂၊ ၂၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 --> ja6ab6z418voazzm15teptk92m7qj0t ဆွေးနွေးချက်:အင်္ဂလန် အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း 1 288501 1040480 2026-06-24T07:21:19Z ~2026-36448-13 144791 /* လက်ရှိအသင်း၏ မန်နေဂျာ (နည်းပြ)မှာ ဂရက် ဆောက်ဂိတ် ဖြစ်၏ ။ */ အပိုင်းသစ် 1040480 wikitext text/x-wiki == လက်ရှိအသင်း၏ မန်နေဂျာ (နည်းပြ)မှာ ဂရက် ဆောက်ဂိတ် ဖြစ်၏ ။ == https://www.englandfootball.com/england/mens-senior-team/squad/thomas-tuchel [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-36448-13|&#126;2026-36448-13]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-36448-13|talk]]) ၀၇:၂၁၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) je6yhonrl3lsam8oth78ef73qwg4rwz ယုဝတီ 0 288502 1040482 2026-06-24T07:49:04Z Mytelaung 144678 "ဒေါ်ယုဝတီ သည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောက၊ အထူးသဖြင့် အငြိမ့်သဘင်နယ်ပယ်တွင် ထင်ရှားသော မြန်မာ့အငြိမ့်မင်းသမီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1040482 wikitext text/x-wiki ဒေါ်ယုဝတီ သည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောက၊ အထူးသဖြင့် အငြိမ့်သဘင်နယ်ပယ်တွင် ထင်ရှားသော မြန်မာ့အငြိမ့်မင်းသမီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမသည် ၁၉၉၅ ခုနှစ် မြဝတီအငြိမ့်ပြိုင်ပွဲတွင် ဆုတံဆိပ် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ ငယ်ဘဝနှင့် အနုပညာမျိုးစေ့ ဒေါ်ယုဝတီကို မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ သာဝတ္တီမြို့၊ ဟင်္သာရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ နာမည်အရင်းမှာ မရီလေး ဖြစ်သည်။ မွေးချင်း မောင်နှမ (၇) ဦးအနက် အငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ အခြားမောင်နှမများမှာ အနုပညာဝါသနာ မပါကြသော်လည်း မရီလေးတစ်ဦးတည်းသာ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဗီဇ ထုံမွှန်းခဲ့ပြီး မိခင်ရွာ၌ပင် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ကပြခဲ့သည့် အနုပညာအမည်မှာ ရွှေမန်းရီ ဖြစ်သည်။ အနုပညာလောကသို့ ရောက်ရှိခြင်းနှင့် ဆရာသမားများ ဒေါ်ယုဝတီအား အနုပညာပညာရပ်များ သင်ကြားပြသပေးခဲ့သည့် ငယ်ဆရာများမှာ ဒေါ်လှလှရီ၊ တိုင်းချစ်တင်၊ မြနန်းကြည်နှင့် မျိုးချစ်သောင်း တို့ ဖြစ်ကြသည်။ မန္တလေးမြို့မှ အနုပညာရှင်ကြီးများဖြစ်ကြသော ဦးအောင်စိန်၊ ဒေါ်အဝေရာကြည်နှင့် လူရွှင်တော်ကြီး ဦးမြတ်သာတို့က အငြိမ့်ကပြရန် ဟင်္သာသို့ လာရောက်ခေါ်ယူခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ လာရောက်ခေါ်ဆိုစဉ်က အနုပညာဝါသနာပါသော ဒေါ်ယုဝတီက လိုက်ပါလိုသော်လည်း မိခင်နှင့် အစ်ကိုဖြစ်သူများက ခွင့်မပြုလိုသဖြင့် အခက်အခဲအချို့ ရှိခဲ့သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် မန္တလေးမြို့သို့ လိုက်ပါခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ မန္တလေးသို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် အကပညာကို မန္တလေးပြုံးချို ထံတွင် လေ့လာသင်ယူခဲ့ပြီး၊ ဆို၊ ငို၊ ပြော ပညာရပ်များကိုမူ ခေတ္တရာဥဩကြည်၊ မွတ်တားမလေးခင်နှင်းရီနှင့် ရန်ကုန်နှင်းဆီ တို့ထံတွင် ဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ဒေါ်ယုဝတီသည် ဦးမြတ်သာနှင့် ဒေါ်ခင်ညွန့် တို့ တည်ထောင်သော အငြိမ့်အဖွဲ့တွင် စတင်ကပြခဲ့ပြီး မန္တလေး၌ အငြိမ့်စတင်ကပြစဉ်က စဘော်ငွေ သုံးထောင်ကျပ်သာ ရရှိခဲ့သည်။ "ယုဝတီ" အမည်ဖြစ်ပေါ်လာပုံ မန္တလေးသို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် ပုဂံတိုက်မှ ဆရာတော်တစ်ပါးက သူမ၏ အငြိမ့်မင်းသမီးအမည်ကို "ယုဝတီ" ဟု ပေးခဲ့သည်။ စတင်အမည်ပေးခါစတွင် ဒေါ်ယုဝတီကိုယ်တိုင်က ထိုအမည်ကို တစ်လုံးတည်းဖြစ်၍ မနှစ်သက်ခဲ့သော်လည်း၊ ဆရာတော်က "ယုဝတီ" ဆိုသည်မှာ ပါဠိဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာပြီး မြန်မာလို "ကောင်းသော သမီးပျို" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရကြောင်း ရှင်းလင်းမိန့်ကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဆရာတော် ပျံလွန်တော်မူသည့် အခမ်းအနားတွင် ဒေါ်ယုဝတီကိုယ်တိုင် ဧယဉ်ကျူး၍ ပူဇော်ခဲ့ရသည်။ မြဝတီအငြိမ့်ပြိုင်ပွဲနှင့် အောင်မြင်မှု ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော မြဝတီအငြိမ့်ပြိုင်ပွဲ သို့ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ပြိုင်ပွဲမဝင်မီ (၃) လခန့် ဇာတ်တိုက် တီးလုံးတိုက်ခဲ့ရပြီး ပင်ပန်းခက်ခဲမှုများကြောင့် ငိုကြွေးခဲ့ရသည်အထိ ကြိုးစားခဲ့ရသည်။ ထိုပြိုင်ပွဲတွင် အကယ်ဒမီ စိန်မွတ်တား၏ ကူညီပံ့ပိုးမှု၊ ကျေးဇူးတရားများစွာ ရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ဒေါ်ယုဝတီသည် အဆိုပါ မြဝတီအငြိမ့်ပြိုင်ပွဲတွင် ဆုတံဆိပ် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ မိသားစုဘဝ ဒေါ်ယုဝတီသည် လူရွှင်တော် ဦးစံနီနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ အိမ်ထောင်ဖက်အဖြစ် လူရွှင်တော်ကို ရွေးချယ်ခဲ့ခြင်းမှာ အနုပညာပွဲများ အတူတူကပြရလိမ့်မည်ဟု တွေးတောမျှော်လင့်ခဲ့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပြီး၊ အမှန်တကယ်လည်း အားလပ်ရက်မရှိရအောင်ပင် ပွဲများဆက်တိုက် ကပြခဲ့ရသည်။ ဒေါ်ယုဝတီသည် ဂန္တဝင် အငြိမ့်မိခင်ကြီး ပင် ဖြစ်တော့သည်။ ကိုးကား "မြန်မာ့အငြိမ့်သဘင်အင်တာဗြူး (၂၀၂၂)"၊ ယူကျု (YouTube) ဗီဒီယို အင်တာဗြူးအစီအစဉ်။ 32iyjmpzzihdd5tf1ewqgbjds7b7dsd 1040485 1040482 2026-06-24T07:50:19Z Mytelaung 144678 1040485 wikitext text/x-wiki ဒေါ်ယုဝတီ သည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောက၊ အထူးသဖြင့် အငြိမ့်သဘင်နယ်ပယ်တွင် ထင်ရှားသော မြန်မာ့အငြိမ့်မင်းသမီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမသည် ၁၉၉၅ ခုနှစ် မြဝတီအငြိမ့်ပြိုင်ပွဲတွင် ဆုတံဆိပ် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ ငယ်ဘဝနှင့် အနုပညာမျိုးစေ့ ဒေါ်ယုဝတီကို မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ သာဝတ္တီမြို့၊ ဟင်္သာရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ နာမည်အရင်းမှာ မရီလေး ဖြစ်သည်။ မွေးချင်း မောင်နှမ (၇) ဦးအနက် အငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ အခြားမောင်နှမများမှာ အနုပညာဝါသနာ မပါကြသော်လည်း မရီလေးတစ်ဦးတည်းသာ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဗီဇ ထုံမွှန်းခဲ့ပြီး မိခင်ရွာ၌ပင် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ကပြခဲ့သည့် အနုပညာအမည်မှာ ရွှေမန်းရီ ဖြစ်သည်။ အနုပညာလောကသို့ ရောက်ရှိခြင်းနှင့် ဆရာသမားများ ဒေါ်ယုဝတီအား အနုပညာပညာရပ်များ သင်ကြားပြသပေးခဲ့သည့် ငယ်ဆရာများမှာ ဒေါ်လှလှရီ၊ တိုင်းချစ်တင်၊ မြနန်းကြည်နှင့် မျိုးချစ်သောင်း တို့ ဖြစ်ကြသည်။ မန္တလေးမြို့မှ ပညာရှင်ကြီးများဖြစ်ကြသော ဦးအောင်စိန်၊ ဒေါ်အဝေရာကြည်နှင့် လူရွှင်တော်ကြီး ဦးမြတ်သာတို့က အငြိမ့်ကပြရန် ဟင်္သာသို့ လာရောက်ခေါ်ယူခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ လာရောက်ခေါ်ဆိုစဉ်က အနုပညာဝါသနာပါသော ဒေါ်ယုဝတီက လိုက်ပါလိုသော်လည်း မိခင်နှင့် အစ်ကိုဖြစ်သူများက ခွင့်မပြုလိုသဖြင့် အခက်အခဲအချို့ ရှိခဲ့သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် မန္တလေးမြို့သို့ လိုက်ပါခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ မန္တလေးသို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် အကပညာကို မန္တလေးပြုံးချို ထံတွင် လေ့လာသင်ယူခဲ့ပြီး၊ ဆို၊ ငို၊ ပြော ပညာရပ်များကိုမူ ခေတ္တရာဥဩကြည်၊ မွတ်တားမလေးခင်နှင်းရီနှင့် ရန်ကုန်နှင်းဆီ တို့ထံတွင် ဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ဒေါ်ယုဝတီသည် ဦးမြတ်သာနှင့် ဒေါ်ခင်ညွန့် တို့ တည်ထောင်သော အငြိမ့်အဖွဲ့တွင် စတင်ကပြခဲ့ပြီး မန္တလေး၌ အငြိမ့်စတင်ကပြစဉ်က စဘော်ငွေ သုံးထောင်ကျပ်သာ ရရှိခဲ့သည်။ "ယုဝတီ" အမည်ဖြစ်ပေါ်လာပုံ မန္တလေးသို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် ပုဂံတိုက်မှ ဆရာတော်တစ်ပါးက သူမ၏ အငြိမ့်မင်းသမီးအမည်ကို "ယုဝတီ" ဟု ပေးခဲ့သည်။ စတင်အမည်ပေးခါစတွင် ဒေါ်ယုဝတီကိုယ်တိုင်က ထိုအမည်ကို တစ်လုံးတည်းဖြစ်၍ မနှစ်သက်ခဲ့သော်လည်း၊ ဆရာတော်က "ယုဝတီ" ဆိုသည်မှာ ပါဠိဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာပြီး မြန်မာလို "ကောင်းသော သမီးပျို" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရကြောင်း ရှင်းလင်းမိန့်ကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဆရာတော် ပျံလွန်တော်မူသည့် အခမ်းအနားတွင် ဒေါ်ယုဝတီကိုယ်တိုင် ဧယဉ်ကျူး၍ ပူဇော်ခဲ့ရသည်။ မြဝတီအငြိမ့်ပြိုင်ပွဲနှင့် အောင်မြင်မှု ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော မြဝတီအငြိမ့်ပြိုင်ပွဲ သို့ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ပြိုင်ပွဲမဝင်မီ (၃) လခန့် ဇာတ်တိုက် တီးလုံးတိုက်ခဲ့ရပြီး ပင်ပန်းခက်ခဲမှုများကြောင့် ငိုကြွေးခဲ့ရသည်အထိ ကြိုးစားခဲ့ရသည်။ ထိုပြိုင်ပွဲတွင် အကယ်ဒမီ စိန်မွတ်တား၏ ကူညီပံ့ပိုးမှု၊ ကျေးဇူးတရားများစွာ ရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ဒေါ်ယုဝတီသည် အဆိုပါ မြဝတီအငြိမ့်ပြိုင်ပွဲတွင် ဆုတံဆိပ် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ မိသားစုဘဝ ဒေါ်ယုဝတီသည် လူရွှင်တော် ဦးစံနီနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ အိမ်ထောင်ဖက်အဖြစ် လူရွှင်တော်ကို ရွေးချယ်ခဲ့ခြင်းမှာ အနုပညာပွဲများ အတူတူကပြရလိမ့်မည်ဟု တွေးတောမျှော်လင့်ခဲ့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပြီး၊ အမှန်တကယ်လည်း အားလပ်ရက်မရှိရအောင်ပင် ပွဲများဆက်တိုက် ကပြခဲ့ရသည်။ ဒေါ်ယုဝတီသည် ဂန္တဝင် အငြိမ့်မိခင်ကြီး ပင် ဖြစ်တော့သည်။ ကိုးကား "မြန်မာ့အငြိမ့်သဘင်အင်တာဗြူး (၂၀၂၂)"၊ ယူကျု (YouTube) ဗီဒီယို အင်တာဗြူးအစီအစဉ်။ 0uhyvhipqtthi2qszif6d1tfw0f8gqk 1040486 1040485 2026-06-24T07:51:11Z Mytelaung 144678 1040486 wikitext text/x-wiki ဒေါ်ယုဝတီ သည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောက၊ အထူးသဖြင့် အငြိမ့်သဘင်နယ်ပယ်တွင် ထင်ရှားသော မြန်မာ့အငြိမ့်မင်းသမီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမသည် ၁၉၉၅ ခုနှစ် မြဝတီအငြိမ့်ပြိုင်ပွဲတွင် ဆုတံဆိပ် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ ငယ်ဘဝနှင့် အနုပညာမျိုးစေ့ ဒေါ်ယုဝတီကို မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ သာဝတ္တီမြို့၊ ဟင်္သာရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ နာမည်အရင်းမှာ မရီလေး ဖြစ်သည်။ မွေးချင်း မောင်နှမ (၇) ဦးအနက် အငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ အခြားမောင်နှမများမှာ အနုပညာဝါသနာ မပါကြသော်လည်း မရီလေးတစ်ဦးတည်းသာ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဗီဇ ထုံမွှန်းခဲ့ပြီး မိခင်ရွာ၌ပင် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ကပြခဲ့သည့် အနုပညာအမည်မှာ ရွှေမန်းရီ ဖြစ်သည်။ အနုပညာလောကသို့ ရောက်ရှိခြင်းနှင့် ဆရာသမားများ ဒေါ်ယုဝတီအား အနုပညာပညာရပ်များ သင်ကြားပြသပေးခဲ့သည့် ငယ်ဆရာများမှာ ဒေါ်လှလှရီ၊ တိုင်းချစ်တင်၊ မြနန်းကြည်နှင့် မျိုးချစ်သောင်း တို့ ဖြစ်ကြသည်။ မန္တလေးမြို့မှ ပညာရှင်ကြီးများဖြစ်ကြသော ဦးအောင်စိန်၊ ဒေါ်အဝေရာကြည်နှင့် လူရွှင်တော်ကြီး ဦးမြတ်သာတို့က အငြိမ့်ကပြရန် ဟင်္သာသို့ လာရောက်ခေါ်ယူခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ လာရောက်ခေါ်ဆိုစဉ်က အနုပညာဝါသနာပါသော ဒေါ်ယုဝတီက လိုက်ပါလိုသော်လည်း မိခင်နှင့် အစ်ကိုဖြစ်သူများက ခွင့်မပြုလိုသဖြင့် အခက်အခဲအချို့ ရှိခဲ့သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် မန္တလေးမြို့သို့ လိုက်ပါခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ မန္တလေးသို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် အကပညာကို မန္တလေးပြုံးချို ထံတွင် လေ့လာသင်ယူခဲ့ပြီး၊ ဆို၊ ငို၊ ပြော ပညာရပ်များကိုမူ ခေတ္တရာဥဩကြည်၊ မွတ်တားမလေးခင်နှင်းရီနှင့် ရန်ကုန်နှင်းဆီ တို့ထံတွင် ဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ဒေါ်ယုဝတီသည် ဦးမြတ်သာနှင့် ဒေါ်ခင်ညွန့် တို့ တည်ထောင်သော အငြိမ့်အဖွဲ့တွင် စတင်ကပြခဲ့ပြီး မန္တလေး၌ အငြိမ့်စတင်ကပြစဉ်က စဘော်ငွေ သုံးထောင်ကျပ်သာ ရရှိခဲ့သည်။ "ယုဝတီ" အမည်ဖြစ်ပေါ်လာပုံ မန္တလေးသို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် ပုဂံတိုက်မှ ဆရာတော်တစ်ပါးက သူမ၏ အငြိမ့်မင်းသမီးအမည်ကို "ယုဝတီ" ဟု ပေးခဲ့သည်။ စတင်အမည်ပေးခါစတွင် ဒေါ်ယုဝတီကိုယ်တိုင်က ထိုအမည်ကို တစ်လုံးတည်းဖြစ်၍ မနှစ်သက်ခဲ့သော်လည်း၊ ဆရာတော်က "ယုဝတီ" ဆိုသည်မှာ ပါဠိဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာပြီး မြန်မာလို "ကောင်းသော သမီးပျို" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရကြောင်း ရှင်းလင်းမိန့်ကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဆရာတော် ပျံလွန်တော်မူသည့် အခမ်းအနားတွင် ဒေါ်ယုဝတီကိုယ်တိုင် ဧယဉ်ကျူး၍ ပူဇော်ခဲ့ရသည်။ မြဝတီအငြိမ့်ပြိုင်ပွဲနှင့် အောင်မြင်မှု ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော မြဝတီအငြိမ့်ပြိုင်ပွဲ သို့ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ပြိုင်ပွဲမဝင်မီ (၃) လခန့် ဇာတ်တိုက် တီးလုံးတိုက်ခဲ့ရပြီး ပင်ပန်းခက်ခဲမှုများကြောင့် ငိုကြွေးခဲ့ရသည်အထိ ကြိုးစားခဲ့ရသည်။ ထိုပြိုင်ပွဲတွင် အကယ်ဒမီ စိန်မွတ်တား၏ ကူညီပံ့ပိုးမှု၊ ကျေးဇူးတရားများစွာ ရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ဒေါ်ယုဝတီသည် အဆိုပါ မြဝတီအငြိမ့်ပြိုင်ပွဲတွင် ဆုတံဆိပ် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ မိသားစုဘဝ ဒေါ်ယုဝတီသည် လူရွှင်တော် ဦးစံနီနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ အိမ်ထောင်ဖက်အဖြစ် လူရွှင်တော်ကို ရွေးချယ်ခဲ့ခြင်းမှာ အနုပညာပွဲများ အတူတူကပြရလိမ့်မည်ဟု တွေးတောမျှော်လင့်ခဲ့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပြီး၊ အမှန်တကယ်လည်း အားလပ်ရက်မရှိရအောင်ပင် ပွဲများဆက်တိုက် ကပြခဲ့ရသည်။ ဒေါ်ယုဝတီသည် ဂန္တဝင် အငြိမ့်မိခင်ကြီး ပင် ဖြစ်တော့သည်။ ကိုးကား "မြန်မာ့အငြိမ့်သဘင်အင်တာဗြူး (၂၀၂၂)"၊ ယူကျု (YouTube) ဗီဒီယို အင်တာဗြူးအစီအစဉ်။ l0j8c0dxi8sgeiwf5o7fas78niy2nad ဆွေးနွေးချက်:ဒဂုံမြို့သစ်မြောက်ပိုင်းမြို့နယ် 1 288503 1040488 2026-06-24T07:54:13Z ~2026-36482-87 144793 /* ဘုရား */ အပိုင်းသစ် 1040488 wikitext text/x-wiki == ဘုရား == နှီးဘုရား ရှိကြတယ် ကြားဖူးတယ် ဘယ်နားလဲ သိချင်လို့ပါ [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-36482-87|&#126;2026-36482-87]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-36482-87|talk]]) ၀၇:၅၄၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) rfk9o8dxn17ux7ygy813uce28hdrq68 အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-36482-87 3 288504 1040493 2026-06-24T08:01:25Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040493 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36482-87 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၀၁၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) m6z3zpq5b1h255g0kwor14y7xa57ogi အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:U Minn Thiha 3 288505 1040494 2026-06-24T08:01:35Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040494 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် U Minn Thiha ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၀၁၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 4nndt99st806ivkumpzta3jbdvpggg6 အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-36448-13 3 288506 1040495 2026-06-24T08:01:45Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040495 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36448-13 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၀၁၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 2ik0h6cs2vgza4rkynj0rgq3ellmuke အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-36663-38 3 288507 1040496 2026-06-24T08:01:55Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040496 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36663-38 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၀၁၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 2jfpsm6cdik0kjs74ncazrll4da700g အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:JadedPhoenix26 3 288508 1040498 2026-06-24T08:02:05Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040498 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် JadedPhoenix26 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၀၂၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) dvvv83plbhhzs90eent8qrq8pfxslfo အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:WorldKing1 3 288509 1040499 2026-06-24T08:02:15Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040499 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် WorldKing1 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၀၂၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) qnspx4blx3yx86gr9hw6nzruhvqizlr အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-36415-40 3 288510 1040500 2026-06-24T08:02:25Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040500 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36415-40 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၀၂၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 5lsdl7hjgml2btpt08elf0zivl7blcz အသုံးပြုသူ:Min chan saw 2 288511 1040511 2026-06-24T08:54:21Z Min chan saw 144752 /* ဘုရင့်သမိုင်း */ 1040511 wikitext text/x-wiki ထိပ်တင်ကြီးစံညွန့်(ဗဒုံမင်းတြားကြီးဘုရား နှင့် မှန်ကင်းမိဖုရာ၏ တီတော်) tlem6ui7a8meszm76zdnz2m5l9uzdia 1040517 1040511 2026-06-24T09:08:07Z Daw lay sein 144662 သဒ္ဒါပြင်ခဲ့သည် 1040517 wikitext text/x-wiki ==ထိပ်တင်ကြီးစံညွန့် ([[ဗဒုံမင်း]]နှင့်ကုန်းသာမိဘုရား တို့၏တီတော်== 1yjg6grida1vn77rnmi7r0c5a7bkdob 1040523 1040517 2026-06-24T09:28:14Z Daw lay sein 144662 /* ထိပ်တင်ကြီးစံညွန့် (ဗဒုံမင်းနှင့်ကုန်းသာမိဘုရား တို့၏တီတော် */ လင့်ခ်များပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1040523 wikitext text/x-wiki ==ထိပ်တင်ကြီးစံညွန့် [[ဗဒုံမင်း]]နှင့်ကုန်းသာမိဘုရား တို့၏တီတော်== . '''ထိပ်တင်ကြီးစံညွန့်''' သည် ၏ အဘိုးသည် [[မင်းတုန်းမင်း]] လက်ထက်အမှုတော်ထမ်း သော ဝန်မင်းဦးကော့ ဖြစ်သည် ။ အဘိုးဖြစ်သူ ဝန်မင်းဦးကော သည် [[ဗဒုံမင်း]]၏မြေးတော်ဖြစ်ပြီး အဘေးဖြစ်သူကလည်း [[သာယာဝတီမင်း]]လက်ထက်၌ ရွာစားဝန်ထောက်တော်မင်း မဟာဦးဓေါ ဖြစ်သည်။ '''ထိပ်တင်ကြီးစံညွန့်''' သည် ၏ မိခင်သည် ဝန်ကတော်သခင်​ ကြီး မရွှေထင်ဖြစ်သည်။ * ဗဒုံမင်းတြား +မှန်ကင်းမိဘုရား(သုမဟာသီရိဝတီ) * သမီးတော် ကုန်းသာမင်းသမီး(သီရိမဂ်လာဒေဝီ) * မြေးတော် ဝန်မင်းဦးကော + (အမည်အတိအကျမသိရ) * မြစ်တော် ရွာစားဝန်ထောက်တော်မင်း မဟာဦးဓေါ + ဝန်ကတော်သခင်မ မရွှေထင် * တီတော် ထိပ်တင်ကြီးစံညွန့် + ထိပ်တင်မရွှေမှန်ဘုရား <ref>မြန်မာသမိုင်းစာမျက်နှာ အတွဲ၂ နှာ ၁၀၉ </ref> 8l8btmey6ynjaj7hwffo3k190rvmc5o 1040525 1040523 2026-06-24T09:36:09Z Min chan saw 144752 စာသား 1040525 wikitext text/x-wiki =='''''ထိပ်တင်ကြီးစံညွန့်''''' [[ဗဒုံမင်း]]နှင့်ကုန်းသာမိဘုရား တို့၏တီတော်== . '''ထိပ်တင်ကြီးစံညွန့်''' သည် ၏ အဘိုးသည် [[မင်းတုန်းမင်း]] လက်ထက်အမှုတော်ထမ်း သော ဝန်မင်းဦးကော့ ဖြစ်သည် ။ အဘိုးဖြစ်သူ ဝန်မင်းဦးကော သည် [[ဗဒုံမင်း]]၏မြေးတော်ဖြစ်ပြီး အဘေးဖြစ်သူကလည်း [[သာယာဝတီမင်း]]လက်ထက်၌ ရွာစားဝန်ထောက်တော်မင်း မဟာဦးဓေါ ဖြစ်သည်။ '''ထိပ်တင်ကြီးစံညွန့်''' သည် ၏ မိခင်သည် ဝန်ကတော်သခင်​ ကြီး မရွှေထင်ဖြစ်သည်။ * ဗဒုံမင်းတြား +မှန်ကင်းမိဘုရား(သုမဟာသီရိဝတီ) * သမီးတော် ကုန်းသာမင်းသမီး(သီရိမဂ်လာဒေဝီ) * မြေးတော် ဝန်မင်းဦးကော + (အမည်အတိအကျမသိရ) * မြစ်တော် ရွာစားဝန်ထောက်တော်မင်း မဟာဦးဓေါ + ဝန်ကတော်သခင်မ မရွှေထင် * တီတော် ထိပ်တင်ကြီးစံညွန့် + ထိပ်တင်မရွှေမှန်ဘုရား <ref>{{Cite book |last=မြန်မာရေးရာ |first=မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းကိုး |date=1959 |year=1959 |title= |edition=78nd}}</ref> <ref>မြန်မာသမိုင်းစာမျက်နှာ အတွဲ၂ နှာ ၁၀၉ </ref> 7d6jk5sofepgtjgdqf3kpqhji229hks အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-36548-12 3 288512 1040513 2026-06-24T09:02:34Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040513 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36548-12 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၀၂၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) g0b2id4cwskk9ltqob9svutz3pbcox3 အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-36587-75 3 288513 1040514 2026-06-24T09:02:44Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040514 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36587-75 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၀၂၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) l30s3qd41s54h2vq4mtnrr4sjbwovtm အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-36534-21 3 288514 1040515 2026-06-24T09:02:54Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040515 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36534-21 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၀၂၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) f9gj5aezkuet46quyagokigaho8eyvg အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Naingli 3 288515 1040516 2026-06-24T09:03:04Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040516 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Naingli ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၀၃၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 5jinyn0r1qim4k7s63jp64vyshjh9qp မြင်းခြံခရိုင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ပဋိပက္ခ 0 288516 1040530 2026-06-24T09:51:25Z Zawzawaungthwin 100038 မြင်းခြံခရိုင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ပဋိပက္ခသည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊တောင်သာမြို့နယ် အတွင်း အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ လက်အောက်ခံ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် တပ်ဖွဲ့များနှင့် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ၏ လက်အောက်ခံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PLA) 1040530 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = မြင်းခြံခရိုင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ပဋိပက္ခ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]မှ [[အညာ စစ်မြေပြင်]] | date = ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၆ ရက် - လက်ရှိ | place = [[တောင်သာမြို့နယ်]]၊ [[မြင်းခြံခရိုင်]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | result = * PDF ရဲဘော် ၄ ဦး ကျဆုံး * နှစ်ဖက် တင်းမာမှုများ မြင့်တက်နေ | combatant1 = [[File:Flag of PDF Myanmar.svg|25px|link=]] [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|NUG-PDF (မြင်းခြံခရိုင်)]] | combatant2 = [[File:Flag of the People's Liberation Army (Myanmar).png|25px|link=]] [[ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်|PLA]] | commander1 = ဦးခိုင် (မြင်းခြံခရိုင်ကွပ်ကဲရေးမှူး) | commander2 = ရဲဘော်ဝေယံဖြိုးမိုး (PLA ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ) | casualties1 = ၄ ဦး ကျဆုံး၊ အများအပြား ဒဏ်ရာရ | casualties2 = မသိရှိရ | image = | caption = | map_type = Myanmar | latitude = 21.2789 | longitude = 95.4467 | map_size = 250 | map_caption = ပဋိပက္ခများ အဓိကဖြစ်ပွားရာ တောင်သာမြို့နယ် တည်နေရာပြမြေပုံ | map_label = တောင်သာ | notes = ဝဲလောင်းရွာသားတစ်ဦးအား ဖမ်းဆီးမှုမှတစ်ဆင့် စတင်ခဲ့ပြီးနောက် စခန်းစီးနင်းမှုများအထိ တိုးမြှင့်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''မြင်းခြံခရိုင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ပဋိပက္ခ'''သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြင်းခြံခရိုင်]]၊[[တောင်သာမြို့နယ်]] အတွင်း [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] လက်အောက်ခံ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] တပ်ဖွဲ့များနှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] ၏ လက်အောက်ခံ [[ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (PLA) တို့အကြား ဖြစ်ပွားခဲ့သော လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/79182/|title=မြင်းခြံတွင် PLA စခန်းကိုဝင်စီးစဉ် တပ်ဖွဲ့ဝင် ၄ ဦး မိုင်းထိသေဆုံးဟုNUG ထုတ်ပြန်|work=Myanmar Now|access-date=၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆|date=၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆}}</ref> == ဖြစ်စဉ်နောက်ခံ == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ (၂၆) ရက်နေ့၊ ည (၁၁:၀၅) နာရီတွင် [[ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်]] ([[တောင်သာမြို့နယ်]]) တပ်ဖွဲ့သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ [[ဝဲလောင်ရွာ၊ တောင်သာမြို့နယ်|ဝဲလောင်ကျေးရွာ]]နေ ဒေသခံပြည်သူတစ်ဦးကို သတင်းပေး (ဒလန်) ဟူသော စွပ်စွဲချက်ဖြင့် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ အဆိုပါဖမ်းဆီးခံရသူအား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးကိစ္စနှင့် စပ်လျဉ်း၍ နှစ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အငြင်းပွားမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာမှတဆင့် တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ယင်းနောက် PLA စခန်းများ စီးနင်းခံရခြင်းနှင့် NUG-PDF (မြင်းခြံခရိုင်) ဘက်မှ မြင်းခြံခရိုင်အတွင်းရှိ PLA တပ်ဖွဲ့များအားလုံး ထွက်ခွာပေးရန် တောင်းဆိုမှုများကြောင့် နှစ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများအကြား လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခအသွင်သို့ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://yktnews.com/2026/06/252697/|title=မြင်းခြံခရိုင်အတွင်းရှိ PLA စခန်း ၂ ခုကို NUG အစိုးရတပ်များက ဝင်ရောက်စီးနင်းပြီး မြင်းခြံခရိုင် အတွင်းမှ တပ်များအားလုံးထွက်ခွာရန် ဖိအားပေးနေ|work=ရန်ကုန်ခေတ်သစ်|access-date=၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆|date=၂၂ ဇွန် ၂၀၂၆}}</ref> == လက်ရှိအခြေအနေနှင့် သဘောထား == ဇွန်လ (၂၂) ရက်နေ့တွင် မြင်းခြံခရိုင်ကွပ်ကဲရေးက PLA အား (က) ဖမ်းဆီးထားသူများနှင့် ပစ္စည်းများအား လွှဲပြောင်းပေးရန်နှင့် (ခ) မြင်းခြံခရိုင်အတွင်းမှ PLA တပ်များ ထွက်ခွာပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/226910|title=PLA စခန်းအချို့ကို NUG တပ်က ဝင်ရောက်စီးနင်း ဖမ်းဆီးဟု ထုတ်ပြန်|work=DVB|access-date=၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆|date=၂၂ ဇွန် ၂၀၂၆}}</ref> PLA ဌာနချုပ် (နိုင်ငံရေးဌာနကြီး) ကမူ ယခုကဲ့သို့ အင်အားသုံး စီးနင်းခြင်းနှင့် တပ်များအား ထွက်ခွာခိုင်းခြင်းကို လက်ခံနိုင်ဖွယ်မရှိကြောင်း၊ မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းချင်း ထိတွေ့တိုက်ပွဲ မဖြစ်လိုသဖြင့် စခန်းများမှ ဆုတ်ခွာပေးခဲ့ရကြောင်းနှင့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အချင်းချင်း ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှုဖြင့်သာ အဖြေရှာရန် လိုလားကြောင်း ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://myaelattathan.com/news/25060/|title=NUG အစိုးရတပ်တွေ PLA စခန်းတချို့ကို စီးနင်းထားပြီး မြင်းခြံခရိုင်ထဲကထွက်ဖို့ ဖိအားပေးဟုဆို|work=မြေလတ်အသံ|access-date=၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆|date=၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆}}</ref> == ပဋိပက္ခဖြစ်ပေါ်လာပုံ == ဇွန်လ (၁၈) ရက်နေ့တွင် တောင်သာမြို့နယ် ပကဖ က PLA ထံ သွားရောက် စာပို့ ညှိနှိုင်းခဲ့သော်လည်း ဇွန်လ (၁၉) ရက်နေ့တွင်  PLA မှ ပြန်မလွှတ်ပေးနိုင်ကြောင်းနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု မပြုလုပ်နိုင်ကြောင်း စာဖြင့် အကြောင်းပြန်ခဲ့ပြီး   သဘောတူညီမှု မရရှိခဲ့ပေ။သို့သော် ဇွန်လ (၂၂) ရက်နေ့တွင် ဖမ်းဆီးခံရသူအား ရိုက်နှက်ဒဏ်ရာများဖြင့် ပြန်လည်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ ယင်းနောက် NUG-PDF (မြင်းခြံခရိုင်) သည် PLA စခန်းများကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သည်။ အဆိုပါ စခန်းများမှာ PLA တပ်ဖွဲ့ဝင်များက အလျင်အမြန် ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သဖြင့် လူသူမရှိတော့သော လွတ်နေသည့်စခန်းများသာ ဖြစ်သည်။ သို့သော် စခန်းအတွင်း ထောင်ထားသော မိုင်းများ ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် PDF ရဲဘော် (၄) ဦး ကျဆုံးခဲ့ပြီး အများအပြား ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2026/06/22/93917|title=မြင်းခြံခရိုင်တွင် NUG တပ်များ စခန်းဝင်စီးသဖြင့် ဆုတ်ခွာပေးခဲ့ရပြီး ရဲဘော်မိသားစုဝင်များ ဖမ်းဆီးခြိမ်းခြောက်ခံနေရဟု PLA ပြော|work=Mizzima Burmese|access-date=၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆|date=၂၂ ဇွန် ၂၀၂၆}}</ref> PLA ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဇွန်လ (၂၁) ရက်နေ့မှစ၍ NUG-PDF (မြင်းခြံခရိုင်) က အင်အား ၅၀၀ ခန့်ဖြင့် စခန်းများအား ပိတ်ဆို့ခြင်းနှင့် အင်အား (၈၀) ခန့်ဖြင့် ဝင်ရောက်စီးနင်းခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ထို့ပြင် စခန်းစီးနင်းစဉ်ကာလအတွင်း ပြည်သူများအား စစ်ဆေးခြင်း၊ ရဲဘော်တစ်ဦး၏ အစ်မဖြစ်သူအား ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း စွပ်စွဲသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cp8rwkn10n5o|title=တောင်သာ PLA စခန်း NUG တပ်ဝင်စီး|work=BBC|access-date=၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆|date=၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆}}</ref> == အပြန်အလှန်စွပ်စွဲချက်များ == ဝဲလောင်ကျေးရွာသားတစ်ဦးကို ဖမ်းဆီးမှုနှင့် ပတ်သက်၍ နှစ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများ၏ အမြင်မှာ လုံးဝကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ NUG-PDF (မြင်းခြံခရိုင်) က အဆိုပါရွာသားမှာ သာမန်ကားသမားတစ်ဦးသာဖြစ်ကြောင်း၊ PLA က ဖမ်းဆီးစဉ် ငွေသားနှင့် ပစ္စည်းများကို သိမ်းဆည်းသွားခဲ့ကြောင်းနှင့် ဇွန်လ (၁၈) ရက်နေ့တွင် အဆိုပါသူအား ပြန်လွှတ်ပေးရန်အတွက် ငွေကျပ်သိန်းနှစ်ထောင် တောင်းခံခဲ့ကြောင်း စွပ်စွဲထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/06/23/161047/|title=PLA ​ထောင်ထားတဲ့ မိုင်းထိပြီး PDF ၄ ဦးကျဆုံးအများအပြားဒဏ်ရာရ|work=လူထုနွေဦး|access-date=၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆|date=၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆}}</ref> PLA ဘက်ကမူ အဆိုပါရွာသားမှာ ပျူစောထီးဖွဲ့စည်းရန် လျှို့ဝှက်ရောက်ရှိနေသော သတင်းပေး (ဒလန်) ဖြစ်ကြောင်း၊ ငွေကြေးတောင်းခံမှုနှင့် ပတ်သက်၍မူ ဖမ်းဆီးခံရသူ၏ ဇနီးဖြစ်သူကသာ ကမ်းလှမ်းခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး မိမိတို့ဘက်မှ လက်ခံရယူခြင်းမရှိကြောင်း ငြင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://newdaymyanmar.com/%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%89%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AC-%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%8A%E1%80%BE/|title=တောင်သာဖြစ်စဉ်မှာ ငွေညှစ်မှုမရှိဟု PLA ငြင်းဆို|work=New Day Myanmar|access-date=၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆|date=၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆}}</ref> == ကြားခံ ညှိနှိုင်းမှုများ == ပြည်သူ့တော်လှန်ရေးတပ်ဦး (PRF) နှင့် ပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်အဖွဲ့/ပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်တပ်တော် (PDO/PDA) တို့သည် နှစ်ဖက်ကြားအရင်းခံ ပြဿနာကို တွေ့ဆုံဆွေးနွေးဖြေရှင်းကြရန် ဇွန်လ ၂၃ ရက်တွင် ပူးတွဲကြေညာချက်ထုတ်ပြန် တိုက်တွန်းသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/06/23/pla-nug-conflict-in-taung-tha/|title=NUG တပ်တွေနဲ့ PLA ပြဿနာ ညှိနှိုင်းအဖြေရှာဖို့ ကြားအဖွဲ့တွေတိုက်တွန်း|work=RFA|access-date=၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆|date=၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆}}</ref> == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] * [[တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အချင်းချင်း ပဋိပက္ခများ]] 3tq39jyq6be82uzrli56ehi4sy8fq13 အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:မောင်ခန့် 3 288517 1040532 2026-06-24T10:03:13Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040532 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် မောင်ခန့် ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၃၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 8vzmcve0i6vzpzno4swjz7zxl3fkgnq အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:TLZ 07 3 288518 1040533 2026-06-24T10:03:23Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040533 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် TLZ 07 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၃၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) sb79fof5o3hp16jgd6kr1ap7qij2kpc မျိုးချစ်သန်း 0 288519 1040542 2026-06-24T10:53:29Z Naingli 144794 "ဒေါ်မျိုးချစ်သန်းသည် မန္တလေး၏ တံခွန်စိုက် နာမည်ကျော် အငြိမ့်မင်းသမီးတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် ထင်ရှားသော "သန်းသ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1040542 wikitext text/x-wiki ဒေါ်မျိုးချစ်သန်းသည် မန္တလေး၏ တံခွန်စိုက် နာမည်ကျော် အငြိမ့်မင်းသမီးတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် ထင်ရှားသော "သန်းသုံးသန်း" ဟု သတ်မှတ်ခံရသည့် မင်းသမီးသုံးလက် ထဲမှ တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ဟင်္သာတဇာတိ ဖြစ်ပြီး ငယ်ရွယ်စဉ်ကတည်းက ဦးလှစိန်အငြိမ့်တွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ပါဝင်ကပြခဲ့ရာမှ နောက်ပိုင်းတွင် ကိုတိုင်းကျော်အငြိမ့်စသည်တို့၌ ဆက်လက် ကပြခဲ့သည်။ သူမ၏ ထူးခြားချက်များနှင့် အနုပညာမှတ်တမ်းတချို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် အမည်တွင်ခြင်း ပွဲဦးထွက်ကပြသည့်နှစ်မှာပင် ပရိသတ်အားပေးမှုနှင့် အရည်အချင်းကြောင့် ဦးလှစိန်အငြိမ့် မှ မျိုးချစ်သန်းအငြိမ့် ဟု အမည်ပြောင်းလဲသည်အထိ အောင်မြင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။သရုပ်နှင့် အဆို - အလှအပနှင့် ကိုယ်လုံးကိုယ်ပေါက်တွင် ထင်ရှားလှပပြီး သီချင်းမျိုးစုံကို ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်စွာ သီဆိုကပြနိုင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။သက်ကြီးအငြိမ့် - မန္တလေးတွင် (၁၅) နှစ်ကျော်ကြာ ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ပြီးနောက် ဟင်္သာတမြို့သို့ ပြန်လည်အခြေချ၍ အနားယူခဲ့ကာ နောက်ပိုင်းတွင် ပန်းချီလေးဝင်း စီစဉ်သည့် "မန္တလေးသက်ကြီးအငြိမ့်" အခွေတွင်လည်း ပါဝင်ကပြခဲ့သေးသည်။ ဤသက်ကြီးအငြိမ့်ခွေများကို ဖြူနီဝါပြာတေးသံသာများ ကဲ့သို့သော ဘလော့ဂ်များတွင် ရှာဖွေနားဆင်နိုင်သည်။ မန္တလေး လူရွင်တော်ကြီး ဦးချစ်စရာ ဒေါ်မျိုးချစ်သန်း အကြောင်း အောက်ပါအတိုင်း ရေးသားသည်။ "ဝါနဲ့သမ္ဘာ" စာပေဟောပြောပွဲတပွဲမှာ ဆရာမဂျူးနဲ့ဆုံတော့ ကျွန်တော့်ကို "ဆရာ့စာတွေကို ကျွန်မ များများမဖတ်ဖူးပါဘူးတဲ့။ (ကျွန်တော်ကလည်း များများရေးတဲ့သူ မဟုတ်ပါဘူး)တစ်ပုဒ်တော့ ဖတ်ဖူးပါတယ်။"ဝါနဲ့သမ္ဘာ"ဆိုတဲ့ ဆောင်းပါးပါ" တဲ့။ "အဲဒီဆောင်းပါးလဲ ဖတ်ပြီးရော အဲဒီမင်းသမီးကြီးကို လေးစားမိသလို လက်ရည်တစ်ပြင်တည်းသီချင်းကိုလဲ အတော်ကြိုက်မိသွားတယ်"လို့ ပြောခဲ့ဖူးပါတယ်။ အခု ဒီစာရေးနေချိန်မှာတော့ အဲဒီမင်းသမီးကြီးလဲ ကွယ်လွန်သွားခဲ့ရှာပါပြီ။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော့်ရင်ထဲမှာတော့ အဲဒီမင်းသမီးကြီးရဲ့ နယ်ကြမ်းတစ်ခုက ခပ်ကြမ်းကြမ်းပရိသတ်တွေကို ငြိမ်ကျသွားအောင် သမ္ဘာနဲ့ထိန်းသွားနိုင်တဲ့ သူ့အတတ်ပညာဟာ ခုချိန်ထိ စွဲထင်ကျန်ရစ်နေတုံးပါပဲ။ အဲဒီမင်းသမီးကြီးနာမည်က "ဒေါ်မျိုးချစ်သန်း" ...တဲ့။ ကျွန်တော်တို့သဘင်လောကမှာ ပညာချင်းတူရင် ဝါရင့်သူက သာတယ်။ ဝါချင်းတူရင် သမ္ဘာရင့်သူက သာတယ်လို့ အဆိုရှိပါတယ်။ ဝါ ဆိုတာ လုပ်သက်ကိုခေါ်တာဖြစ်ပြီး သမ္ဘာကတော့ လုပ်သက်အပေါ်ကရလာတဲ့ အတွေ့အကြုံကို လိမ္မာစွာအသုံးချတတ်ခြင်းကို ခေါ်ပါတယ်။ မျိုးချစ်သန်းက မန္တလေးတံခွန်စိုက်မင်းသမီးတယောက်ပါ။ အရွယ်ကောင်းစဉ်က ဦးလှစိန်အငြိမ့်မှာ ခေါင်းဆောင်က,ပါတယ်။ အဲဒီခေတ်က မန္တလေးအငြိမ့်တွေဟာ အငြိမ့်ထောင်ဆရာတွေရဲ့နာမည်နဲ့ တည်ထောင်ကြတာပါ။ ဦးဩဘာအငြိမ့်၊ အောင်စိန်လေးအငြိမ့်၊ စန္ဒယားဘသိန်းအငြိမ့် စသည်ဖြင့်ပေါ့။ (နှစ်တိုင်း လေနဲ့ထောင်ပြီး တစ်နှစ်မှအကောင်အထည်ပေါ်မသွားတဲ့ အငြိမ့်တစ်ငြိမ့်လဲရှိခဲ့ဖူးပါတယ်။ ကိုဒီပါရဲ့ ချန်ပီယံအငြိမ့်လေ)။ စပြီး က,တဲ့နှစ်မှာပဲ ဦးလှစိန်အငြိမ့်ကနေ မျိုးချစ်သန်းအငြိမ့် ဖြစ်သွားပါရော။ စန်းကောင်း၊ အရည်အချင်းကောင်းကိုး။ ပွဲချီကလည်း ရသလား မမေးနဲ့။ လာတဲ့ပွဲတိုင်းက မျိုးချစ်သန်းနာမည်နဲ့ချည်းပဲတဲ့။ လူရွှင်တော် ဦးလိမ္မော်ကတော့ "ကိုလှစိန် ဟင်္သာတက မဒီ(မင်းသမီး) အခေါ်ကောင်းလိုက်တာ ခြင်း(ပုဆိုး)ကနေ ဒိုင်း(ထဘီ)အငြိမ့် ဖြစ်သွားတာပဲ"လို့ ပြောဖူးပါတယ်။ မျိုးချစ်သန်းက ဟင်္သာတဇာတိကိုး။ ဖြီးလိမ်းလိုက်ရင် အလှအပရော ကိုယ်လုံးကိုယ်ပေါက်ရောက တကယ့်ဒေါ်ကြည်ကြည်ဋ္ဌေးပဲ။ သီချင်းပေါင်းစုံကလဲ ရသလားမမေးနဲ့။ ဦးလှစိန်ပြီးတော့ ကိုတိုင်းကျော်အငြိမ့်မှာ ကတယ်။ မန္တလေးမှာ ဆယ့်ငါးနှစ်ကျော် ကပြီး ဟင်္သာတကိုပြန်သွားပြီး နားနေပါတယ်။ "ငဗျိုင်းကျန်းမာရေးကလဲ မကောင်းဘူးလေ"တဲ့။ ကျွန်တော်တို့လူရွှင်တော်လောက(တနိုင်ငံလုံး)မှာ ဗျိုင်းသုံးဗျိုင်း ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ဟင်္သာတဗျိုင်း၊ ဝါးခယ်မဗျိုင်းနဲ့ မင်းလှဗျိုင်းတို့ပါ။ နာမည်အပြည့်အစုံက ကိုရွှေဗျိုင်းချည့်ပါ။ ကျွန်တော့်ကို ပဋ္ဌမဆုံးပညာသင်ပေးခဲ့တာ(ကလေးဘဝက)ဝါးခယ်မဗျိုင်းပါ။ လူပြက်လားမြောက်လာတော့ သားအဖလို တသက်လုံးနေသွားခဲ့တာ မင်းလှဗျိုင်းပါ (ကြည်ခိုင်ရွှေဗျိုင်းလို့လဲ ခေါ်ပါတယ်)။ ဒေါ်မျိုးချစ်သန်းရဲ့မောင် ဦးရွှေဗျိုင်း(ဟင်္သာတ)ကိုတော့ နှုတ်ဆိပ်ကောင်းတယ်ဆိုတဲ့ အကြားနဲ့တင် ကြည်ညိုချစ်ခင်ခဲ့ရတာပါ။ နောက်ပိုင်း မန္တလေးမှာ သက်ကြီးအငြိမ့် ခေတ်စားလာတော့ ဒေါ်မျိုးချစ်သန်း တကြော့ပြန်လာပြီး ဦးအောင်စိန်၊ ဦးနောက်တိုး၊ ဦးညိုသန်းတို့နဲ့ တွဲလို့ အောင်ပွဲခံပြန်ပါတယ်။ အဲဒီနှစ်က ကျွန်တော်နဲ့ ကိုဒီပါက နန်းမြို့တော်အငြိမ့်မှာ ကပါတယ်။ ရွှေဘိုနယ်က ရွာတရွာကို ပွဲကသွားရမဲ့နေ့မှာ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးဖခင်က ဆုံးပါလေရော။ အငြိမ့်တွေ ပွဲပေါတဲ့လ ဆိုတော့ အစားခေါ်ဖို့မင်းသမီးကလဲ ရှား၊ သွားရမှာက ချက်ချင်းကြီး (ခရီးထွက်ခါနီးမှ ကပ်ဖြစ်တာကိုး)။ အဲဒီမှာ ကြံရာမရဖြစ်ပြီး ဒေါ်မျိုးချစ်သန်းကို အကူအညီတောင်းပြီး ခေါ်လာရပါရော။ ခေါ်သာခေါ်လာရတာ ရင်ကတော့ တထိတ်ထိတ်ပါနော့။ နှစ်ဆယ့်နှစ်နှစ် အပျိုစင်နေရာကို အစားဝင်ကရမှာက ခုနှစ်ဆယ်ကျော်အဖွားကြီးကိုး။ က,ရတဲ့နယ်က နယ်ကြမ်း။ "ကြိုက်ရင် ပုလင်း၊ မကြိုက်ရင် နားရင်း"ဆိုတဲ့ နယ်တွေ....။ ဆိုလိုတာက သဘောကျရင် အရက်ခေါ်တိုက်မယ်။ မကြိုက်ရင် နားရင်းရိုက်မယ်ပေါ့.။ ဒီလိုနဲ့ ညပွဲကလို့ သူ့အလှည့်လဲရောက်ရော၊ သူထွက်လာတာနဲ့ စင်အောက်ကလူငယ်တွေက ..." အဖွားကြီး ဘာလုပ်တာတုန်းတို့ ...." ၊ "အမေကြီး... အမေကြီး ရိပ်သာသွား ..."တို့ ဝိုင်းအော်ကြပါလေရော။ သူ တခွန်းမှ မတုန့်ပြန်ဘဲ အော်နေတဲ့သူတွေကို ပြုံးပြုံးလေး ကြည့်ရင်း"သားတွေ တူတွေက နှုတ်ဆက်ကြတာလေ ကိုယ်ကလဲ မရောက်တာကြာပြီကိုး...။ အော် ....တချိန်ကတော့ ဒီတနယ်လုံး မသန်းအချစ်တော် သူငယ်ချင်းတွေချည့်ပေါ့။ ညနေက ရောက်ရောက်ချင်း ရွာထဲကသူငယ်ချင်းတွေဆီ သွားနှုတ်ဆက်တော့ အိမ်တိုင်းအိမ်တိုင်းက ဝမ်းသာအားရ ခေါ်လိုက်ကြတာ ...ဟေ့ မသန်း၊ ဟေ့သူငယ်ချင်း ... ဟေ့သူငယ်ချင်းနဲ့ ....""" ဟေ့သူငယ်ချင်းရေ... တို့နယ်ပယ်တွင် မိုးသက်ကယ်ဆင်.....ရှစ်ခွင်ကမဲ ...မိုးရွာမလိုလိုနဲ့ပင် ညီညွတ်ရေးနဲ့ အသက်ရှည်ရှည် ခင်ခင်မင်မင် လက်ရည်တပြင်တည်း ရှေးကထက် ပိုချစ်ကြမယ် ...""" လို့ ဆိုပြီး ကချလိုက်တာ အရွယ်နဲ့မလိုက်အောင် မြူးကြွသွက်လက်နေတော့ လက်ခေါက်မှုတ်သံ လက်ခုပ်သံတွေ ခြိမ့်ခြိမ့်ညံသွားပါရော။ အဲဒီမှာ သူက လက်ခုတ်တီးနေတဲ့သူတွေဘက်ကို "ရွှီ"ခနဲ လက်ခေါက်မှုတ်တဲ့ပြီး ခေါင်းကလေးညွှတ်ပြီး အလေးပြန်ပြုလိုက်တော့ အဖွားကြီးကနေ....."ဒါမှ တို့အမေကွ" ဖြစ်ကုန်ရော...။ အော်သံတွေ စဲပြီဆိုမှ ကျွန်တော်တို့လူရွှင်တော်တွေကို နှုတ်ဆက်ရင်း.......‌"ရှေးအဆိုစကားရှိတယ် မဟုတ်လား အကိုတို့ရယ်"ဆိုတော့ ရယ်ကြပြန်ရော....။ ကျွန်တော်တို့က သူ့တူအရွယ် ရှိသေးတာကိုးနော့။ ကိုဒီပါက "ခြင်ထောင်ထဲတုန်းက ဒီလိုခေါ်တာမဟုတ်ပါဘူး မောင်ချစ်ရာ"လို့လဲ ပြန်လိုက်ရော သူက"ရှင် ခြင်ထောင်နဲ့ အိပ်နိုင်လို့လား"တဲ့။ အဲဒီမှာ ကိုဒီပါက "ခင်ဗျားထဘီဟာ ကျုပ်ခြင်ထောင်ဘဲလေ"တဲ့။ ကျွန်တော်က"ကိုဒီပါ ခင်ဗျား ငှက်ဖျားမဖြစ်တော့ဘူး၊ ခြင်ထောင်က ပိုးသတ်ဆေးနံ့ကို မွှန်နေတာဘဲ"။ အဲဒါ သမ္ဘာပါဘဲ။ လူရွှင်တော်ကို ခင်းပေးတယ် ...ဆိတ်ဆွတယ်..ပရိသတ် ကိုယ့်နောက်ပါလာပြီဆိုမှ "တော်ကြပါရှင်"ဆိုတာကို ကိုဒီပါက"တော်ပါဘီ၊ ပိုက်ဆံလဲကုန်ပါဘီ"လုပ်သေးတာ....။ သူက လက်ကလေး ကာရင်း ...."အဆိုစကားရှိတယ် မဟုတ်လားရှင့်....၊ ဝချင်ရင် ပိုစားရသတဲ့.....၊ ကချင်ရင် ကိုယ်ယားရတယ်တဲ့....။ မသန်းကတော့ ဟောဒီရွာမှာ..အားရပါးရ ကချင်လို့ကို ပိုစားပစ်လိုက်တယ် သိလား......မြိန်လိုက်တာ....ကြက်သား ဝက်သား မလိုဘူး။ ငရုပ်သီးထောင်းနဲ့ စားကောင်းတာ ...ဘယ်အိမ်မယ်စားသလဲ မမေးနဲ့။ ဟောဒီ """ တောရွာသူတို့အိမ်မယ် မြိန်ဖွယ်ပ ထမင်း..... မိုးမျှော်... ငရုတ်သီး..ထောင်းနဲ့ ကိုဘိုကေရယ်... ဒေါင်းလန်းကြီးရဲ့ အလယ် ..ညီညွတ်ရေးနဲ့ ...အသက်ရှည်ရှည် ခင်ခင်မင်မင်.. ‌လက်ရည်တပြင်တည်း ရှေးကထက် ပိုချစ်ကြတယ်"""" စကားကနေ သီချင်း၊ သီချင်းကနေ အက(ဒီကြားထဲမှာ လူရွှင်တော်နဲ့ လက်ခုပ်လက်ပြန် ပြက်လုံးတွေလဲ ပါပါသေးတယ်)။ အရွယ်နဲ့မလိုက်အောင် ကြိုးပမ်းမှုတွေရဲ့ရလာဒ်ကတော့ သူနဲ့ရွယ်တူ ရွာသူအဖွားကြီးတွေ စင်ပေါ်တက်ပြီး ဆုချကြတာပါပဲ။ ကျွန်တော်တို့ကလဲ ဆုချ၊ ပြက်လုံးတွေပြက်ကြ၊ ပြက်လုံးတွေပြီးတော့ ယပ်တောင်လေး ခတ်ရင်း ... "မတွေ့တာကြာလို့ ရွှေဘိုသူ အမ၊ ညီမတွေ ဝိုင်းပြီးဆုချတာလဲ ကျေးဇူးတင်ပါရဲ့ရှင်။ ငြိမ်ငြိမ်လေး နားထောင် အားပေးကြတဲ့ သားတွေ၊ တူတွေကို ပိုကျေးဇူးတင်ပါရဲ့။ ဪ ...ရွှေဘိုဆိုမှ သတိရတယ်။ ငါတို့ရွှေဘိုသူများဟာလေ လယ်ထဲဆင်းပြီး ကောက်စိုက်၊ ပျိုးနှုတ်တာတောင် ဆိုင်းနဲ့ဗုံနဲ့ ပျော်ပျော်ပါးပါးတော့...။ နားထောင်ကြည့်"ဆိုပြီး ဗုံကြီးသံကို ဆိုပြပြန်ရော။ လက်ရည်တစ်ပြင်တည်း တတိယပိုဒ် ဆက်မဆိုသေးဘူးနော်။ ပြီးမှ ဆက်တယ်။ "ဒါပေမယ့် ဒီရာသီက တပေါင်းလဆိုတော့ ရိတ်တဲ့ သိမ်းတဲ့ရာသီလေ။ ငါတို့ ရွာထဲကိုဝင်လာတော့ ရွာအဝင်မှာ စီတန်းပေါက်နေတဲ့ လက်ပံပင်ကြီးတွေအောက်မှာ လက်ပံပွင့်ကောက်နေကြတဲ့ သမီးတွေကို မြင်ရတော့ မသန်းလည်း ဆင်းကောက်ချင်လိုက်တာ။ မသန်းက လက်ပံခေါင်းချဉ်ရည်ဆို သိပ်ကြိုက်တာလေ။ အဲ့တော့ တို့ဗုံကြီးသံလေးနဲ့ လက်ပံပွင့် သွားကောက်ရအောင်။ ကောင်မတွေ.. ညည်းတို့ရော လိုက်မယ်မလားဟေ့ဆိုပြီး ကျွန်တော်တို့ကို ခေါ်လိုက်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ကလည်း တောင်ရှည်ပုဆိုးတွေကို ထဘီလို ရင်ဘတ်မှာစည်း၊ ပုဝါလေးတွေကို ခေါင်းပေါ်မှာ ခြုံပြီး မိန်းကလေးတွေလို သရုပ်ဆောင်ရတော့တာပေါ့။ သူဆိုတဲ့သီချင်းက """"လိုက်ကြမလားဟေ့ သူငယ်ချင်းကောင်း ယောက်မတို့ရေ ....တို့ရွာဦးဆီက ပင်လက်ပံတွေတော့...ဆက်ရက်တွေ ငှက်တွေ တူစုံတွဲ ...လေမှာဝဲ ပွင့်လက်ပံတွေ .... မြေမှာကြဲ နည်းပါဘူးအေ ....သွားကောက်ကြပါစို့လေ ....""""" သူ က,သလို ကျွန်တော်တို့က ကိုးရို့ကားယား လိုက်က,ကြရင်း သူမှန်တယ် ကိုယ်မှန်တယ်နဲ့ မိန်းမချင်းရန်ဖြစ်တဲ့ခွင် ဝင်ကြရပြန်ရော။ ပြီးလည်းပြီးရော ကျွန်တော်က "မမသန်း ...မမသန်း၊ ကျွန်မ ဟောဒီ မိဒီပါနဲ့ မတွဲချင်တော့ဘူး။ ဒီကောင်မ အကျင့်မကောင်းဘူးမမရဲ့ " "ဟဲ့ ဘယ်လို အကျင့်မကောင်းတာလဲ" "ဒီကောင်မက မိန်းမတန်မဲ့ ဘောလုံးပွဲလောင်းတယ် မမရဲ့" "သူ ဘောလုံးပွဲလောင်းတာ ညည်း ဘယ်က မြင်ရတာတုန်း " "ညီမလေး ဖဲရိုက်ရာက မြင်ရတာ " " ဟုတ်တယ်မမ...ကျွန်မလည်း မယ်ချစ်နဲ့ မတွဲနိုင်တော့ဘူး ...ဒီကောင်မက အရက်သောက်တယ်မမရဲ့ " "သူသောက်တာ ညည်းက ဘယ်ကမြင်တာတုန်း " "ကျွန်မဘိန်းရှူရာက မြင်လိုက်တာ " (ဒါက ဥပမာသဘော ရေးပြတာပါ။ တကယ်ဆိုရင်တော့ ဒီပြက်လုံးတွေက အချိန်တော်တော်ရတဲ့ ပြက်လုံးအမျိုးအစားတွေပါ။ ) ဂွင်ကုန်ပြီဆိုတော့မှ "တော်ကြပါကွယ်...ညီမလေးတို့ကလဲ၊ ရာသီဥတုကလည်း တပေါင်းတန်ခူး မိုးသားကြူးသတဲ့။ ဟိုမှာ ကြည့်စမ်း၊ စနေထောင့်မှာ မိုးတွေတက်လာတာ တရိပ်ရိပ်နဲ့။ ကြည့်ကြစမ်း """ မိုး...မိုး...မိုး တိမ်အာကာလယ် ... ရွာလယ်ပြင်လမ်းမှာလ ...."""" အပိုဒ်ကို ဆိုပြီး က,ပြန်ပါရော။ အပြောက ပါပါ၊ ဝမ်းစာက ကောင်းကောင်း က,လိုက် ဆိုလိုက်ကြတာ လက်ရည်တစ်ပြင်တည်း နောက်ဆုံးအပိုဒ်လည်း ပြီးရော...မနက်၃နာရီထိုးတာပါပဲ။ ဆိုင်းနဲ့လည်း တီးလုံးမတိုက်၊ လူရွှင်တော်နဲ့လည်း ခွင်မချရဘဲ ဖြတ်သန်းလာခဲ့ရတဲ့ ဘဝအတွေ့အကြုံများကို လိုအပ်သလို ပါးနပ်စွာ အသုံးချသွားခဲ့တဲ့ ဒေါ်မျိုးချစ်သန်းရဲ့သမ္ဘာကြောင့် ကျွန်တော်တို့အငြိမ့်တစ်ဖွဲ့လုံး ကြီးမားတဲ့ပြဿနာတစ်ခုကို အောင်မြင်စွာ ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။ နောက်နေ့ မနက်မိုးလင်းလို့ အငြိမ့်အဖွဲ့ ရွာက ပြန်ခါနီးမှာ ဒေါ်မျိုးချစ်သန်းအတွက် ဆန်အိတ်ပိုင်းတွေ၊ ဆီပုလင်းတွေ လက်ဆောင်လာပေးကြတယ်။ "နောက်လဲ လာကပါဦး။ တစ်ညထဲ ကြည့်ရတာ အားမရဘူး"တို့(နောက်တစ်ညငှါးပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့က ပွဲကူးရှိနေလို့ လက်မခံခဲ့ပါဘူး)၊ "ဘုရားပွဲကျရင် လိုက်ခဲ့ဦး" တို့ စတဲ့ သံယောဇဉ်စကားတွေနဲ့ နှုတ်ဆက်ကြပါတယ်။ အဖွားကြီးတွေကတော့ မျက်ရည်လေးတစမ်းစမ်းနဲ့ပေါ့။ မနက်ရှစ်နာရီခွဲလောက်မှာ အငြိမ့်အဖွဲ့ကို ရွာက ထမင်းကျွေးပါတယ်။ ဟင်းတွေကို ဒီအချိန်ထိ ကျွန်တော်မေ့လို့မရတော့ပါဘူး။ ကြွက်ကြော်၊ လက်ပံခေါင်းချဉ်ရည်နဲ့ ငရုပ်သီးထောင်းတို့ဖြစ်ကြောင်းပါခင်ဗျား။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( ချစ်စရာရေးသော ဆောင်ပါး မှ ဖော်ပြခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ) ‌ 7w9psfrhbycnfklg9ge9yzkt99a718x 1040543 1040542 2026-06-24T11:01:40Z Naingli 144794 1040543 wikitext text/x-wiki ဒေါ်မျိုးချစ်သန်းသည် မန္တလေး၏ တံခွန်စိုက် နာမည်ကျော် အငြိမ့်မင်းသမီးတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် ထင်ရှားသော "သန်းသုံးသန်း" ဟု သတ်မှတ်ခံရသည့် မင်းသမီးသုံးလက် ထဲမှ တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ဟင်္သာတဇာတိ ဖြစ်ပြီး ငယ်ရွယ်စဉ်ကတည်းက ဦးလှစိန်အငြိမ့်တွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ပါဝင်ကပြခဲ့ရာမှ နောက်ပိုင်းတွင် ကိုတိုင်းကျော်အငြိမ့်စသည်တို့၌ ဆက်လက် ကပြခဲ့သည်။ သူမ၏ ထူးခြားချက်များနှင့် အနုပညာမှတ်တမ်းတချို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် အမည်တွင်ခြင်း ပွဲဦးထွက်ကပြသည့်နှစ်မှာပင် ပရိသတ်အားပေးမှုနှင့် အရည်အချင်းကြောင့် ဦးလှစိန်အငြိမ့် မှ မျိုးချစ်သန်းအငြိမ့် ဟု အမည်ပြောင်းလဲသည်အထိ အောင်မြင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။သရုပ်နှင့် အဆို - အလှအပနှင့် ကိုယ်လုံးကိုယ်ပေါက်တွင် ထင်ရှားလှပပြီး သီချင်းမျိုးစုံကို ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်စွာ သီဆိုကပြနိုင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။သက်ကြီးအငြိမ့် - မန္တလေးတွင် (၁၅) နှစ်ကျော်ကြာ ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ပြီးနောက် ဟင်္သာတမြို့သို့ ပြန်လည်အခြေချ၍ အနားယူခဲ့ကာ နောက်ပိုင်းတွင် ပန်းချီလေးဝင်း စီစဉ်သည့် "မန္တလေးသက်ကြီးအငြိမ့်" အခွေတွင်လည်း ပါဝင်ကပြခဲ့သေးသည်။ ဤသက်ကြီးအငြိမ့်ခွေများကို ဖြူနီဝါပြာတေးသံသာများ ကဲ့သို့သော ဘလော့ဂ်များတွင် ရှာဖွေနားဆင်နိုင်သည်။ မန္တလေး လူရွင်တော်ကြီး ဦးချစ်စရာ ဒေါ်မျိုးချစ်သန်း အကြောင်း အောက်ပါအတိုင်း ရေးသားသည်။ "ဝါနဲ့သမ္ဘာ" စာပေဟောပြောပွဲတပွဲမှာ ဆရာမဂျူးနဲ့ဆုံတော့ ကျွန်တော့်ကို "ဆရာ့စာတွေကို ကျွန်မ များများမဖတ်ဖူးပါဘူးတဲ့။ (ကျွန်တော်ကလည်း များများရေးတဲ့သူ မဟုတ်ပါဘူး)တစ်ပုဒ်တော့ ဖတ်ဖူးပါတယ်။"ဝါနဲ့သမ္ဘာ"ဆိုတဲ့ ဆောင်းပါးပါ" တဲ့။ "အဲဒီဆောင်းပါးလဲ ဖတ်ပြီးရော အဲဒီမင်းသမီးကြီးကို လေးစားမိသလို လက်ရည်တစ်ပြင်တည်းသီချင်းကိုလဲ အတော်ကြိုက်မိသွားတယ်"လို့ ပြောခဲ့ဖူးပါတယ်။ အခု ဒီစာရေးနေချိန်မှာတော့ အဲဒီမင်းသမီးကြီးလဲ ကွယ်လွန်သွားခဲ့ရှာပါပြီ။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော့်ရင်ထဲမှာတော့ အဲဒီမင်းသမီးကြီးရဲ့ နယ်ကြမ်းတစ်ခုက ခပ်ကြမ်းကြမ်းပရိသတ်တွေကို ငြိမ်ကျသွားအောင် သမ္ဘာနဲ့ထိန်းသွားနိုင်တဲ့ သူ့အတတ်ပညာဟာ ခုချိန်ထိ စွဲထင်ကျန်ရစ်နေတုံးပါပဲ။ အဲဒီမင်းသမီးကြီးနာမည်က "ဒေါ်မျိုးချစ်သန်း" ...တဲ့။ ကျွန်တော်တို့သဘင်လောကမှာ ပညာချင်းတူရင် ဝါရင့်သူက သာတယ်။ ဝါချင်းတူရင် သမ္ဘာရင့်သူက သာတယ်လို့ အဆိုရှိပါတယ်။ ဝါ ဆိုတာ လုပ်သက်ကိုခေါ်တာဖြစ်ပြီး သမ္ဘာကတော့ လုပ်သက်အပေါ်ကရလာတဲ့ အတွေ့အကြုံကို လိမ္မာစွာအသုံးချတတ်ခြင်းကို ခေါ်ပါတယ်။ မျိုးချစ်သန်းက မန္တလေးတံခွန်စိုက်မင်းသမီးတယောက်ပါ။ အရွယ်ကောင်းစဉ်က ဦးလှစိန်အငြိမ့်မှာ ခေါင်းဆောင်က,ပါတယ်။ အဲဒီခေတ်က မန္တလေးအငြိမ့်တွေဟာ အငြိမ့်ထောင်ဆရာတွေရဲ့နာမည်နဲ့ တည်ထောင်ကြတာပါ။ ဦးဩဘာအငြိမ့်၊ အောင်စိန်လေးအငြိမ့်၊ စန္ဒယားဘသိန်းအငြိမ့် စသည်ဖြင့်ပေါ့။ (နှစ်တိုင်း လေနဲ့ထောင်ပြီး တစ်နှစ်မှအကောင်အထည်ပေါ်မသွားတဲ့ အငြိမ့်တစ်ငြိမ့်လဲရှိခဲ့ဖူးပါတယ်။ ကိုဒီပါရဲ့ ချန်ပီယံအငြိမ့်လေ)။ စပြီး က,တဲ့နှစ်မှာပဲ ဦးလှစိန်အငြိမ့်ကနေ မျိုးချစ်သန်းအငြိမ့် ဖြစ်သွားပါရော။ စန်းကောင်း၊ အရည်အချင်းကောင်းကိုး။ ပွဲချီကလည်း ရသလား မမေးနဲ့။ လာတဲ့ပွဲတိုင်းက မျိုးချစ်သန်းနာမည်နဲ့ချည်းပဲတဲ့။ လူရွှင်တော် ဦးလိမ္မော်ကတော့ "ကိုလှစိန် ဟင်္သာတက မဒီ(မင်းသမီး) အခေါ်ကောင်းလိုက်တာ ခြင်း(ပုဆိုး)ကနေ ဒိုင်း(ထဘီ)အငြိမ့် ဖြစ်သွားတာပဲ"လို့ ပြောဖူးပါတယ်။ မျိုးချစ်သန်းက ဟင်္သာတဇာတိကိုး။ ဖြီးလိမ်းလိုက်ရင် အလှအပရော ကိုယ်လုံးကိုယ်ပေါက်ရောက တကယ့်ဒေါ်ကြည်ကြည်ဋ္ဌေးပဲ။ သီချင်းပေါင်းစုံကလဲ ရသလားမမေးနဲ့။ ဦးလှစိန်ပြီးတော့ ကိုတိုင်းကျော်အငြိမ့်မှာ ကတယ်။ မန္တလေးမှာ ဆယ့်ငါးနှစ်ကျော် ကပြီး ဟင်္သာတကိုပြန်သွားပြီး နားနေပါတယ်။ "ငဗျိုင်းကျန်းမာရေးကလဲ မကောင်းဘူးလေ"တဲ့။ ကျွန်တော်တို့လူရွှင်တော်လောက(တနိုင်ငံလုံး)မှာ ဗျိုင်းသုံးဗျိုင်း ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ဟင်္သာတဗျိုင်း၊ ဝါးခယ်မဗျိုင်းနဲ့ မင်းလှဗျိုင်းတို့ပါ။ နာမည်အပြည့်အစုံက ကိုရွှေဗျိုင်းချည့်ပါ။ ကျွန်တော့်ကို ပဋ္ဌမဆုံးပညာသင်ပေးခဲ့တာ(ကလေးဘဝက)ဝါးခယ်မဗျိုင်းပါ။ လူပြက်လားမြောက်လာတော့ သားအဖလို တသက်လုံးနေသွားခဲ့တာ မင်းလှဗျိုင်းပါ (ကြည်ခိုင်ရွှေဗျိုင်းလို့လဲ ခေါ်ပါတယ်)။ ဒေါ်မျိုးချစ်သန်းရဲ့မောင် ဦးရွှေဗျိုင်း(ဟင်္သာတ)ကိုတော့ နှုတ်ဆိပ်ကောင်းတယ်ဆိုတဲ့ အကြားနဲ့တင် ကြည်ညိုချစ်ခင်ခဲ့ရတာပါ။ နောက်ပိုင်း မန္တလေးမှာ သက်ကြီးအငြိမ့် ခေတ်စားလာတော့ ဒေါ်မျိုးချစ်သန်း တကြော့ပြန်လာပြီး ဦးအောင်စိန်၊ ဦးနောက်တိုး၊ ဦးညိုသန်းတို့နဲ့ တွဲလို့ အောင်ပွဲခံပြန်ပါတယ်။ အဲဒီနှစ်က ကျွန်တော်နဲ့ ကိုဒီပါက နန်းမြို့တော်အငြိမ့်မှာ ကပါတယ်။ ရွှေဘိုနယ်က ရွာတရွာကို ပွဲကသွားရမဲ့နေ့မှာ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးဖခင်က ဆုံးပါလေရော။ အငြိမ့်တွေ ပွဲပေါတဲ့လ ဆိုတော့ အစားခေါ်ဖို့မင်းသမီးကလဲ ရှား၊ သွားရမှာက ချက်ချင်းကြီး (ခရီးထွက်ခါနီးမှ ကပ်ဖြစ်တာကိုး)။ အဲဒီမှာ ကြံရာမရဖြစ်ပြီး ဒေါ်မျိုးချစ်သန်းကို အကူအညီတောင်းပြီး ခေါ်လာရပါရော။ ခေါ်သာခေါ်လာရတာ ရင်ကတော့ တထိတ်ထိတ်ပါနော့။ နှစ်ဆယ့်နှစ်နှစ် အပျိုစင်နေရာကို အစားဝင်ကရမှာက ခုနှစ်ဆယ်ကျော်အဖွားကြီးကိုး။ က,ရတဲ့နယ်က နယ်ကြမ်း။ "ကြိုက်ရင် ပုလင်း၊ မကြိုက်ရင် နားရင်း"ဆိုတဲ့ နယ်တွေ....။ ဆိုလိုတာက သဘောကျရင် အရက်ခေါ်တိုက်မယ်။ မကြိုက်ရင် နားရင်းရိုက်မယ်ပေါ့.။ ဒီလိုနဲ့ ညပွဲကလို့ သူ့အလှည့်လဲရောက်ရော၊ သူထွက်လာတာနဲ့ စင်အောက်ကလူငယ်တွေက ..." အဖွားကြီး ဘာလုပ်တာတုန်းတို့ ...." ၊ "အမေကြီး... အမေကြီး ရိပ်သာသွား ..."တို့ ဝိုင်းအော်ကြပါလေရော။ သူ တခွန်းမှ မတုန့်ပြန်ဘဲ အော်နေတဲ့သူတွေကို ပြုံးပြုံးလေး ကြည့်ရင်း"သားတွေ တူတွေက နှုတ်ဆက်ကြတာလေ ကိုယ်ကလဲ မရောက်တာကြာပြီကိုး...။ အော် ....တချိန်ကတော့ ဒီတနယ်လုံး မသန်းအချစ်တော် သူငယ်ချင်းတွေချည့်ပေါ့။ ညနေက ရောက်ရောက်ချင်း ရွာထဲကသူငယ်ချင်းတွေဆီ သွားနှုတ်ဆက်တော့ အိမ်တိုင်းအိမ်တိုင်းက ဝမ်းသာအားရ ခေါ်လိုက်ကြတာ ...ဟေ့ မသန်း၊ ဟေ့သူငယ်ချင်း ... ဟေ့သူငယ်ချင်းနဲ့ ....""" ဟေ့သူငယ်ချင်းရေ... တို့နယ်ပယ်တွင် မိုးသက်ကယ်ဆင်.....ရှစ်ခွင်ကမဲ ...မိုးရွာမလိုလိုနဲ့ပင် ညီညွတ်ရေးနဲ့ အသက်ရှည်ရှည် ခင်ခင်မင်မင် လက်ရည်တပြင်တည်း ရှေးကထက် ပိုချစ်ကြမယ် ...""" လို့ ဆိုပြီး ကချလိုက်တာ အရွယ်နဲ့မလိုက်အောင် မြူးကြွသွက်လက်နေတော့ လက်ခေါက်မှုတ်သံ လက်ခုပ်သံတွေ ခြိမ့်ခြိမ့်ညံသွားပါရော။ အဲဒီမှာ သူက လက်ခုတ်တီးနေတဲ့သူတွေဘက်ကို "ရွှီ"ခနဲ လက်ခေါက်မှုတ်တဲ့ပြီး ခေါင်းကလေးညွှတ်ပြီး အလေးပြန်ပြုလိုက်တော့ အဖွားကြီးကနေ....."ဒါမှ တို့အမေကွ" ဖြစ်ကုန်ရော...။ အော်သံတွေ စဲပြီဆိုမှ ကျွန်တော်တို့လူရွှင်တော်တွေကို နှုတ်ဆက်ရင်း.......‌"ရှေးအဆိုစကားရှိတယ် မဟုတ်လား အကိုတို့ရယ်"ဆိုတော့ ရယ်ကြပြန်ရော....။ ကျွန်တော်တို့က သူ့တူအရွယ် ရှိသေးတာကိုးနော့။ ကိုဒီပါက "ခြင်ထောင်ထဲတုန်းက ဒီလိုခေါ်တာမဟုတ်ပါဘူး မောင်ချစ်ရာ"လို့လဲ ပြန်လိုက်ရော သူက"ရှင် ခြင်ထောင်နဲ့ အိပ်နိုင်လို့လား"တဲ့။ အဲဒီမှာ ကိုဒီပါက "ခင်ဗျားထဘီဟာ ကျုပ်ခြင်ထောင်ဘဲလေ"တဲ့။ ကျွန်တော်က"ကိုဒီပါ ခင်ဗျား ငှက်ဖျားမဖြစ်တော့ဘူး၊ ခြင်ထောင်က ပိုးသတ်ဆေးနံ့ကို မွှန်နေတာဘဲ"။ အဲဒါ သမ္ဘာပါဘဲ။ လူရွှင်တော်ကို ခင်းပေးတယ် ...ဆိတ်ဆွတယ်..ပရိသတ် ကိုယ့်နောက်ပါလာပြီဆိုမှ "တော်ကြပါရှင်"ဆိုတာကို ကိုဒီပါက"တော်ပါဘီ၊ ပိုက်ဆံလဲကုန်ပါဘီ"လုပ်သေးတာ....။ သူက လက်ကလေး ကာရင်း ...."အဆိုစကားရှိတယ် မဟုတ်လားရှင့်....၊ ဝချင်ရင် ပိုစားရသတဲ့.....၊ ကချင်ရင် ကိုယ်ယားရတယ်တဲ့....။ မသန်းကတော့ ဟောဒီရွာမှာ..အားရပါးရ ကချင်လို့ကို ပိုစားပစ်လိုက်တယ် သိလား......မြိန်လိုက်တာ....ကြက်သား ဝက်သား မလိုဘူး။ ငရုပ်သီးထောင်းနဲ့ စားကောင်းတာ ...ဘယ်အိမ်မယ်စားသလဲ မမေးနဲ့။ ဟောဒီ """ တောရွာသူတို့အိမ်မယ် မြိန်ဖွယ်ပ ထမင်း..... မိုးမျှော်... ငရုတ်သီး..ထောင်းနဲ့ ကိုဘိုကေရယ်... ဒေါင်းလန်းကြီးရဲ့ အလယ် ..ညီညွတ်ရေးနဲ့ ...အသက်ရှည်ရှည် ခင်ခင်မင်မင်.. ‌လက်ရည်တပြင်တည်း ရှေးကထက် ပိုချစ်ကြတယ်"""" စကားကနေ သီချင်း၊ သီချင်းကနေ အက(ဒီကြားထဲမှာ လူရွှင်တော်နဲ့ လက်ခုပ်လက်ပြန် ပြက်လုံးတွေလဲ ပါပါသေးတယ်)။ အရွယ်နဲ့မလိုက်အောင် ကြိုးပမ်းမှုတွေရဲ့ရလာဒ်ကတော့ သူနဲ့ရွယ်တူ ရွာသူအဖွားကြီးတွေ စင်ပေါ်တက်ပြီး ဆုချကြတာပါပဲ။ ကျွန်တော်တို့ကလဲ ဆုချ၊ ပြက်လုံးတွေပြက်ကြ၊ ပြက်လုံးတွေပြီးတော့ ယပ်တောင်လေး ခတ်ရင်း ... "မတွေ့တာကြာလို့ ရွှေဘိုသူ အမ၊ ညီမတွေ ဝိုင်းပြီးဆုချတာလဲ ကျေးဇူးတင်ပါရဲ့ရှင်။ ငြိမ်ငြိမ်လေး နားထောင် အားပေးကြတဲ့ သားတွေ၊ တူတွေကို ပိုကျေးဇူးတင်ပါရဲ့။ ဪ ...ရွှေဘိုဆိုမှ သတိရတယ်။ ငါတို့ရွှေဘိုသူများဟာလေ လယ်ထဲဆင်းပြီး ကောက်စိုက်၊ ပျိုးနှုတ်တာတောင် ဆိုင်းနဲ့ဗုံနဲ့ ပျော်ပျော်ပါးပါးတော့...။ နားထောင်ကြည့်"ဆိုပြီး ဗုံကြီးသံကို ဆိုပြပြန်ရော။ လက်ရည်တစ်ပြင်တည်း တတိယပိုဒ် ဆက်မဆိုသေးဘူးနော်။ ပြီးမှ ဆက်တယ်။ "ဒါပေမယ့် ဒီရာသီက တပေါင်းလဆိုတော့ ရိတ်တဲ့ သိမ်းတဲ့ရာသီလေ။ ငါတို့ ရွာထဲကိုဝင်လာတော့ ရွာအဝင်မှာ စီတန်းပေါက်နေတဲ့ လက်ပံပင်ကြီးတွေအောက်မှာ လက်ပံပွင့်ကောက်နေကြတဲ့ သမီးတွေကို မြင်ရတော့ မသန်းလည်း ဆင်းကောက်ချင်လိုက်တာ။ မသန်းက လက်ပံခေါင်းချဉ်ရည်ဆို သိပ်ကြိုက်တာလေ။ အဲ့တော့ တို့ဗုံကြီးသံလေးနဲ့ လက်ပံပွင့် သွားကောက်ရအောင်။ ကောင်မတွေ.. ညည်းတို့ရော လိုက်မယ်မလားဟေ့ဆိုပြီး ကျွန်တော်တို့ကို ခေါ်လိုက်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ကလည်း တောင်ရှည်ပုဆိုးတွေကို ထဘီလို ရင်ဘတ်မှာစည်း၊ ပုဝါလေးတွေကို ခေါင်းပေါ်မှာ ခြုံပြီး မိန်းကလေးတွေလို သရုပ်ဆောင်ရတော့တာပေါ့။ သူဆိုတဲ့သီချင်းက """"လိုက်ကြမလားဟေ့ သူငယ်ချင်းကောင်း ယောက်မတို့ရေ ....တို့ရွာဦးဆီက ပင်လက်ပံတွေတော့...ဆက်ရက်တွေ ငှက်တွေ တူစုံတွဲ ...လေမှာဝဲ ပွင့်လက်ပံတွေ .... မြေမှာကြဲ နည်းပါဘူးအေ ....သွားကောက်ကြပါစို့လေ ....""""" သူ က,သလို ကျွန်တော်တို့က ကိုးရို့ကားယား လိုက်က,ကြရင်း သူမှန်တယ် ကိုယ်မှန်တယ်နဲ့ မိန်းမချင်းရန်ဖြစ်တဲ့ခွင် ဝင်ကြရပြန်ရော။ ပြီးလည်းပြီးရော ကျွန်တော်က "မမသန်း ...မမသန်း၊ ကျွန်မ ဟောဒီ မိဒီပါနဲ့ မတွဲချင်တော့ဘူး။ ဒီကောင်မ အကျင့်မကောင်းဘူးမမရဲ့ " "ဟဲ့ ဘယ်လို အကျင့်မကောင်းတာလဲ" "ဒီကောင်မက မိန်းမတန်မဲ့ ဘောလုံးပွဲလောင်းတယ် မမရဲ့" "သူ ဘောလုံးပွဲလောင်းတာ ညည်း ဘယ်က မြင်ရတာတုန်း " "ညီမလေး ဖဲရိုက်ရာက မြင်ရတာ " " ဟုတ်တယ်မမ...ကျွန်မလည်း မယ်ချစ်နဲ့ မတွဲနိုင်တော့ဘူး ...ဒီကောင်မက အရက်သောက်တယ်မမရဲ့ " "သူသောက်တာ ညည်းက ဘယ်ကမြင်တာတုန်း " "ကျွန်မဘိန်းရှူရာက မြင်လိုက်တာ " (ဒါက ဥပမာသဘော ရေးပြတာပါ။ တကယ်ဆိုရင်တော့ ဒီပြက်လုံးတွေက အချိန်တော်တော်ရတဲ့ ပြက်လုံးအမျိုးအစားတွေပါ။ ) ဂွင်ကုန်ပြီဆိုတော့မှ "တော်ကြပါကွယ်...ညီမလေးတို့ကလဲ၊ ရာသီဥတုကလည်း တပေါင်းတန်ခူး မိုးသားကြူးသတဲ့။ ဟိုမှာ ကြည့်စမ်း၊ စနေထောင့်မှာ မိုးတွေတက်လာတာ တရိပ်ရိပ်နဲ့။ ကြည့်ကြစမ်း """ မိုး...မိုး...မိုး တိမ်အာကာလယ် ... ရွာလယ်ပြင်လမ်းမှာလ ...."""" အပိုဒ်ကို ဆိုပြီး က,ပြန်ပါရော။ အပြောက ပါပါ၊ ဝမ်းစာက ကောင်းကောင်း က,လိုက် ဆိုလိုက်ကြတာ လက်ရည်တစ်ပြင်တည်း နောက်ဆုံးအပိုဒ်လည်း ပြီးရော...မနက်၃နာရီထိုးတာပါပဲ။ ဆိုင်းနဲ့လည်း တီးလုံးမတိုက်၊ လူရွှင်တော်နဲ့လည်း ခွင်မချရဘဲ ဖြတ်သန်းလာခဲ့ရတဲ့ ဘဝအတွေ့အကြုံများကို လိုအပ်သလို ပါးနပ်စွာ အသုံးချသွားခဲ့တဲ့ ဒေါ်မျိုးချစ်သန်းရဲ့သမ္ဘာကြောင့် ကျွန်တော်တို့အငြိမ့်တစ်ဖွဲ့လုံး ကြီးမားတဲ့ပြဿနာတစ်ခုကို အောင်မြင်စွာ ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။ နောက်နေ့ မနက်မိုးလင်းလို့ အငြိမ့်အဖွဲ့ ရွာက ပြန်ခါနီးမှာ ဒေါ်မျိုးချစ်သန်းအတွက် ဆန်အိတ်ပိုင်းတွေ၊ ဆီပုလင်းတွေ လက်ဆောင်လာပေးကြတယ်။ "နောက်လဲ လာကပါဦး။ တစ်ညထဲ ကြည့်ရတာ အားမရဘူး"တို့(နောက်တစ်ညငှါးပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့က ပွဲကူးရှိနေလို့ လက်မခံခဲ့ပါဘူး)၊ "ဘုရားပွဲကျရင် လိုက်ခဲ့ဦး" တို့ စတဲ့ သံယောဇဉ်စကားတွေနဲ့ နှုတ်ဆက်ကြပါတယ်။ အဖွားကြီးတွေကတော့ မျက်ရည်လေးတစမ်းစမ်းနဲ့ပေါ့။ မနက်ရှစ်နာရီခွဲလောက်မှာ အငြိမ့်အဖွဲ့ကို ရွာက ထမင်းကျွေးပါတယ်။ ဟင်းတွေကို ဒီအချိန်ထိ ကျွန်တော်မေ့လို့မရတော့ပါဘူး။ ကြွက်ကြော်၊ လက်ပံခေါင်းချဉ်ရည်နဲ့ ငရုပ်သီးထောင်းတို့ဖြစ်ကြောင်းပါခင်ဗျား။ သီဆိုခဲ့သော ကျော်ကြားသည့် တေးသီချင်းများ ဒေါ်မျိုးချစ်သန်းသည် အဆိုပိုင်းတွင်လည်း ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်သူဖြစ်ပြီး ၎င်းသီဆိုခဲ့သော တေးသီချင်းအချို့ကို မြန်မာ့ဂီတဆိုင်ရာ အွန်လိုင်းမှတ်တမ်းများနှင့် YouTube ချန်နယ်များတွင် ယခုတိုင် ရှာဖွေနားဆင်နိုင်သည်။ ထင်ရှားသော တေးသီချင်းအချို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ "သကျသီဟဘုရား" "မဟာမြတ်မုနိ" "အနန္တောအနန္တငါးပါး" "တောင်ဇမ္ဗူပိုင်" == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( ချစ်စရာရေးသော ဆောင်ပါး မှ ဖော်ပြခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ) ‌ k7g4998yj1e1envb2g3b1wv6acu0bld အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-36720-55 3 288520 1040544 2026-06-24T11:03:33Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040544 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36720-55 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၃၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) mu2fhpqxf3qd4iesiqo2pgjd6wva04p အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Htar98 3 288521 1040545 2026-06-24T11:03:43Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040545 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Htar98 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၃၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) ra7f03qhqtheda7fe4jlqfpig200112 အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-36469-00 3 288522 1040546 2026-06-24T11:03:53Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040546 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36469-00 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၃၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 9vgj7be1rla8mnnhsskhe3qvfwsl902