ထိုင်းနိုင်ငံ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="my">
  <siteinfo>
    <sitename>ဝီကီပီးဒီးယား</sitename>
    <dbname>mywiki</dbname>
    <base>https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.11</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">မီဒီယာ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">အထူး</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">အသုံးပြုသူ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ဝီကီပီးဒီးယား</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ဖိုင်</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ဖိုင် ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">မီဒီယာဝီကီ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">တမ်းပလိတ်</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">အကူအညီ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">အကူအညီ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ကဏ္ဍ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">မုခ်ဝ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">စာမူကြမ်း</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">မော်ဂျူး</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ထိုင်းနိုင်ငံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3171</id>
    <revision>
      <id>1043517</id>
      <parentid>1028631</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T22:09:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1043517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="306350" sha1="3vl708zw23w8pmvisil3sc5xyhuj2sq" xml:space="preserve">{{redirect|ယိုးဒယား|ယိုးဒယားသီချင်းကြီး|ယိုးဒယားသီချင်းနှင့်အက}}
{{coord|15|101|display=title}}
{{Infobox country
| နိုင်ငံအမည်အပြည့် = ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ
| common_name = 
| အမည်_ရင်း = {{ubl|{{native name|th|ราชอาณาจักรไทย|italics=off}}|ရာဇာအာဏာစကြာထိုင်း}}
| ပုံ_အလံ = Flag of Thailand.svg
| ပုံ_တံဆိပ် = Garuda Emblem of Thailand.svg
| နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = ''နိုင်ငံ၊ သာသနာ၊ ဘုရင်'' (အသုံးများမှုသာ)
| နိုင်ငံတော်သီချင်း = ''[[ဖလင်း ချတ်]]''(Phleng Chat)&lt;br /&gt;({{lang-en|&quot;Thai National Anthem&quot;}})&lt;div style=&quot;padding-top:0.5em;&quot;&gt;{{center|[[File:Thai National Anthem - US Navy Band.ogg]]}}&lt;/div&gt;
| royal_anthem = ''[[သဿေရိဉဗရပါရမီ]]''&lt;br /&gt;({{lang-en|&quot;Glorify His prestige&quot;}})&lt;div style=&quot;padding-top:0.5em;&quot;&gt;{{center|[[File:Thai Royal Anthem - US Navy Band.ogg]]}}&lt;/div&gt;
| image_map = {{Switcher|[[File:Thailand (orthographic projection).svg|frameless]]|ကမ္ဘာလုံးတွင်ပြရန်|[[File:Location Thailand ASEAN.svg|upright=1.15|frameless]]|အာဆီယံတွင် ပြရန်|default=1}}
| map_caption = {{map caption |location_color= အစိမ်းရောင် |region= အာရှတိုက် |region_color= မီးခိုးရောင် |subregion= [[အာဆီယံ]]
| subregion_color = အစိမ်းနု}}
| မြို့တော် = [[ဘန်ကောက်မြို့]]
| coordinates = {{Coord|13|45|N|100|29|E|type:city}}
| အကြီးဆုံးမြို့ = မြို့တော်
| အကြီးဆုံးပြည်နယ် = 
| ရုံးသုံးဘာသာများ = [[ထိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်းဘာသာ]]&lt;ref name=CIA&gt;[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/thailand/ Thailand] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210610164345/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/thailand/ |date=10 June 2021 }}, ''The World Factbook''.&lt;/ref&gt;&lt;!--Thai is the official language. English is a non-official secondary language.--&gt;
| languages_type = Spoken languages
| languages = {{hlist|[[:en:Isan language|အီဆန်]]|[[:en:Northern Thai language|ခွန်မောင်း]]|[[:en:Southern Thai language|ပက်တိုင်း]]|[[:en:Kelantan-Pattani Malay|မလေး]]}}
| ethnic_groups = {{unbulleted list
  | {{nowrap|၈၆% [[ထိုင်းလူမျိုး|ထိုင်း]]}}&lt;br /&gt;{{nowrap|&amp;nbsp;–၃၉% [[ထိုင်းလူမျိုး|အလယ်ပိုင်း ထိုင်း]]}}&lt;br /&gt;{{nowrap|&amp;nbsp;–၂၈% [[:en:Isan people|အီဆန်]]}}&lt;br /&gt;{{nowrap|&amp;nbsp;–၁၀% [[:en:Northern Thai people|ခွန်မောင်း]]}} &lt;br /&gt;{{nowrap|&amp;nbsp;–9% [[ထိုင်းလူမျိုး|တောင်ပိုင်းထိုင်း]]}} &lt;br /&gt;{{nowrap|3% [[:en:Northern Khmer people|ခမာ]]}} &lt;br /&gt;{{nowrap|2% [[:en:Thai Malays|မလေး]]}}
  | ၉% အခြား [[:en:Ethnic groups in Thailand|၆၈ လူနည်းစုလူမျိုးစုများ]] 
}}
| ethnic_groups_ref = &lt;ref name=&quot;Springer&quot;&gt;{{cite journal |url=https://www.researchgate.net/publication/330368922 |author1=John Draper |author2=Joel Sawat Selway |title=A New Dataset on Horizontal Structural Ethnic Inequalities in Thailand in Order to Address Sustainable Development Goal 10 |journal=Social Indicators Research |page=284 |volume=141 |issue=4 |date=January 2019 |doi=10.1007/s11205-019-02065-4 |s2cid=149845432 |access-date=6 Feb 2020}}&lt;/ref&gt;
| ethnic_groups_year = ၂၀၁၉
| religion_year = 2018
| religion = {{plainlist|
* ၉၃.၅% [[:en:Buddhism in Thailand|ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ([[နိုင်ငံတော်ဘာသာ|တရားဝင်]])&lt;ref&gt;Article 67:&lt;br /&gt;&quot;The State should support and protect Buddhism.
In supporting and protecting Buddhism, [...] the State should promote and support education and dissemination of dharmic principles of Theravada Buddhism [...], and shall have measures and mechanisms to prevent Buddhism from being undermined in any form. The State should also encourage Buddhists to participate in implementing such measures or mechanisms.&quot;{{cite web|title=Constitution of the Kingdom of Thailand|url=http://www.constitutionnet.org/sites/default/files/2017-05/CONSTITUTION%2BOF%2BTHE%2BKINGDOM%2BOF%2BTHAILAND%2B%28B.E.%2B2560%2B%282017%29%29.pdf|website=constitutionnet.org|access-date=29 October 2017}}&lt;/ref&gt;
* ၅.၄% [[:en:Islam in Thailand|အစ္စလာမ်]] 
* ၁.၁၃% [[:en:Christianity in Thailand|ခရစ်ယာန်]] 
* ၀.၀၂% [[:en:Hinduism in Thailand|ဟိန္ဒူ]] 
* ၀.၀၀၃% [[:en:Irreligion|ဘာသာမဲ့]]}}
| demonym = [[:en:Demographics of Thailand|Thai]]&lt;br /&gt;[[:en:Thai people|Siamese]] (historic)
| government_type = [[:en:authoritarianism|အကြွင်းမဲ့]] [[:en:military dictatorship|စစ်အာဏာရှင်]] ([[ဒီ ဖက်တို]]) အောက်ရှိ [[ပြည်ထောင်စုစနစ်|ပြည်ထောင်စု]] [[ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီ စနစ်|ပါလီမန်]] [[:en:constitutional monarchy|စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်]] ([[ဒီ ဂျူရီ]])&lt;br /&gt;
| leader_title1 = [[စကြီမင်းဆက်| ဘုရင်မင်းမြတ်]]
| leader_name1 = [[ဝဇိရာလင်္ကရဏ]] &lt;small&gt;(ရာမ ၁၀)&lt;/small&gt;
| leader_title2 = [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]]
[[Phumtham Wechayachai (ယာယီဝန်ကြီးချုပ်)]]
| legislature = [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်]]
| upper_house = [[ထိုင်းအထက်လွှတ်တော်| ဆီးနိတ်လွှတ်တော်]]
| lower_house = [[ထိုင်းအောက်လွှတ်တော်| ကိုယ်စားလှယ်များလွှတ်တော်]]
| sovereignty_type = [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ သမိုင်း|တည်ထောင်ခြင်း]]
| established_event1 = [[:en:Sukhothai Kingdom|ဆူခိုထိုင်း]]
| established_date1 = ၁၂၃၈–၁၄၄၈
| established_event2 = [[:en:Ayutthaya Kingdom|အယုဒ္ဓယနိုင်ငံ]]
| established_date2 = ၁၃၅၁–၁၇၆၇
| established_event3 = [[:en:Thonburi Kingdom|ထုံဘူရီနိုင်ငံ]]
| established_date3 = ၁၇၆၇–၁၇၈၂
| established_event4 = [[:en:Rattanakosin Kingdom|ရတနာကိုဆင်နိုင်ငံ]]
| established_date4 = ၁၇၈၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၆ ရက်
| established_event5 = {{nowrap|[[:en:Siamese revolution of 1932|စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်]]}}
| established_date5 = ၁၉၃၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၄ ရက်
| established_event6 = {{nowrap|[[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ|လက်ရှိဖွဲ့စည်းပုံ]]}}
| established_date6 = ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၆ ရက်
| area_km2 = ၅၁၃,၁၂၀
| ဧရိယာအဆင့် = ၅၀
| area_sq_mi = ၁၉၈,၁၁၅&lt;!--Do not remove per [[WP:Manual of Style/Dates and numbers]]--&gt;
| ဧရိယာရေရာခိုင်နှုန်း = {{nowrap|၀.၄ (၂,၂၃၀ km{{smallsup|2}})}}
| population_estimate = {{IncreaseNeutral}} ၆၉,၉၅၀,၈၅၀&lt;ref name=&quot;macro&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.macrotrends.net/countries/THA/thailand/population|title = Thailand Population 1950-2021}}&lt;/ref&gt;
| population_census = ၆၄,၇၈၅,၉၀၉&lt;ref&gt;{{in lang|th}} National Statistics Office, [http://popcensus.nso.go.th/doc/8-thailand%20census.doc &quot;100th anniversary of population censuses in Thailand: Population and housing census 2010: 11th census of Thailand&quot;] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120712002347/http://popcensus.nso.go.th/doc/8-thailand%20census.doc |date=12 July 2012}}. popcensus.nso.go.th.&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year = ၂၀၂၁
| population_estimate_rank = ၂၀
| population_census_year = ၂၀၁၀
| population_census_rank = ၂၁
| population_density_km2 = ၁၃၂.၁
| population_density_sq_mi = ၃၄၂ &lt;!--Do remove per [[WP:Manual of Style/Dates and numbers]]--&gt;
| population_density_rank = ၈၈
| GDP_PPP = {{increase}} $၁,၃၄၀ ဘီလီယံ&lt;ref name=IMFWEOTH&gt;{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October/weo-report?c=578,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2018&amp;ey=2025&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1|title=World Economic Outlook Database, October 2020|publisher=[[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့]]|access-date=10 April 2021}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year = ၂၀၂၁
| GDP_PPP_rank = ၂၂
| GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $၁၉,၁၆၉&lt;ref name=IMFWEOTH/&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank = ၆၉
| GDP_nominal = {{increase}} $၅၃၆.၈၄၁ ဘီလီယံ&lt;ref name=IMFWEOTH/&gt;
| GDP_nominal_year = ၂၀၂၁
| GDP_nominal_rank = ၂၅
| GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $၇,၆၇၄&lt;ref name=IMFWEOTH/&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = ၈၀
| Gini = ၃၄.၉ &lt;!--number only--&gt;
| Gini_year = ၂၀၁၉
| Gini_change = decrease&lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| Gini_ref = &lt;ref name=&quot;wb-gini&quot;&gt;{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title=Gini Index |publisher=[[ကမ္ဘာ့ဘဏ်]] |access-date=12 August 2021}}&lt;/ref&gt;
| HDI = ၀.၇၇၇ &lt;!--number only--&gt;
| HDI_year = ၂၀၁၉&lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
| HDI_change = increase&lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref = &lt;ref name=&quot;UNHDR&quot;&gt;{{cite web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|title=Human Development Report 2020|language=en|publisher=[[ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှု အစီအစဉ်]]|date=15 December 2020|access-date=15 December 2020}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank = ၇၉
| ဗဟိုဘဏ် = [[ထိုင်းနိုင်ငံဘဏ်]]
| ငွေ = [[ထိုင်းဘတ်ငွေ|ဘတ်]] (THB &quot;฿&quot;)
| currency_code = THB
| time_zone = [[UTC+07:00|ICT]]
| utc_offset = +7
| drives_on = ဘယ်
| calling_code = [[ထိုင်းနိုင်ငံရှိ တယ်လီဖုန်းနံပါတ်များ|+၆၆]]
| cctld = {{hlist |[[.th]] |[[.ไทย]]}}
| အထိမ်းအမှတ်များ = ပန်း - [[ငု]]၊ သစ်ပင် - [[Sweet Osmanthus]]
}}
'''ထိုင်းနိုင်ငံ''' ({{Lang-en|Kingdom of Thailand }}) သည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]တွင် ပါဝင်ပြီး ရုံးသုံးအမည်အားဖြင့်  ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံဟု ခေါ်ဝေါ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံအား ယခင်က ဆယမ် ({{Lang-en| Siam}}) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ [[အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ်]] အလယ်ပိုင်း အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းမကြီးတွင် တည်ရှိသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]နှင့် [[လာအိုနိုင်ငံ]] ၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[လာအိုနိုင်ငံ]] နှင့် [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့]] နှင့် [[မလေးရှားနိုင်ငံ]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ကပ္ပလီပင်လယ်]]နှင့် တောင်ဘက်စွန်းတွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တို့ တည်ရှိသည်။ ပင်လယ်ရေပိုင်နက် အနေနှင့် အရှေ့တောင်ဘက် ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့တွင် [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]နှင့် လည်းကောင်း၊ အနောက်တောင်ဘက် ကပ္ပလီပင်လယ်တွင် [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ]] နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]တို့နှင့် လည်းကောင်း ထိစပ်လျက် ရှိသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘုရင်မင်းဆက်အား [[မဟာဝဇိရာလင်္ကရဏ]]ဘုရင်မှ ဦးဆောင် အုပ်ချုပ်ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှစ၍ ရာမ ၁၀ သို့မဟုတ် [[စကြီမင်းဆက်]]၏ ဒသမမြောက်ဘုရင်အဖြစ် အုပ်ချုပ်လျက် ရှိသည်။ ၂၀၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၁ ရက်မှ စတင်အုပ်ချုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ထိုင်းနိုင်ငံသည် ၁၉၈,၀၀၀ စတုရန်းမိုင် (၅၁၃,၀၀၀ [[စတုရန်း ကီလိုမီတာ|စတုရန်းကီလိုမီတာ]]) ကျယ်ဝန်းသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၅၁ ခုမြောက် အကြီးဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၂၀ ခုမြောက် လူဦးရေ အများဆုံး နိုင်ငံဖြစ်ပြီး လူဦးရေ ၆၆ သန်း ရှိသည်။ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့မှာ [[ဘန်ကောက်မြို့]]ဖြစ်ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း နှင့် ယဉ်ကျေးမှု အချက်အချာ ဌာနတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ၏ ၇၅-၉၅% အထိမှာ [[ထိုင်းလူမျိုး]]များ ဖြစ်ကြပြီး အဓိကဒေသအလိုက် လူမျိုးအုပ်စုကြီး ၄ မျိုးရှိပြီး အလယ်ပိုင်းထိုင်း၊ အရှေ့မြောက်ထိုင်း (ခေါင်(လောင်)အီစန်)၊ မြောက်ပိုင်းထိုင်း (ခေါင်မောင်း) နှင့် တောင်ပိုင်းထိုင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ တရုတ်သွေး သိသာစွာ ပါရှိသော တရုတ်ထိုင်းလူမျိုးမှာ လူဦးရေ၏ ၁၄% ရှိပြီး တရုတ်သွေး အနည်းငယ်ပါဝင်သော ထိုင်းလူမျိုးမှာ လူဦးရေ၏ ၄၀% အထိ ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Theraphan&quot;&gt;{{Cite journal |author=Theraphan Luangthongkum |authorlink1=Theraphan Luangthongkum|title=The Position of Non-Thai Languages in Thailand |work=Language, Nation and Development in Southeast Asia |publisher=ISEAS Publishing |year=2007 |page=191}}&lt;/ref&gt; ထိုင်း-မလေးလူမျိုးမှာ လူဦးရေ၏ ၃% ရှိပြီး ကျန်ရှိသောသူများမှာ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]၊ [[ခမာလူမျိုး|ခမာ]] နှင့် အမျိုးမျိုးသော တောင်ကုန်းနေလူမျိုးစုများ ဖြစ်ကြသည်။ နိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားမှာ [[ထိုင်းဘာသာစကား]] ဖြစ်ပြီး အဓိက ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာမှာ [[ထေရဝါဒ|ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]]ဖြစ်၍ လူဦးရေ၏ ၉၅% ခန့်မျှ ကိုးကွယ်ကြသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံသည် ၁၉၈၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၆ ခုနှစ်အတွင်း စီးပွားရေး သိသာစွာ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများ ဖွံဖြိုးသောနိုင်ငံ အသစ်တစ်ခု နှင့် အဓိက ကုန်ပစ္စည်းတင်ပို့သူ တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေး နှင့် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့မှာ စီးပွားရေးတွင် ဦးဆောင်သော ကဏ္ဍများ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;middleIncomeCountry&quot;&gt;[http://www.worldbank.or.th/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/EASTASIAPACIFICEXT/THAILANDEXTN/0,,menuPK:333304~pagePK:141132~piPK:141121~theSitePK:333296,00.html Thailand and the World Bank] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051216004454/http://www.worldbank.or.th/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/EASTASIAPACIFICEXT/THAILANDEXTN/0,,menuPK:333304~pagePK:141132~piPK:141121~theSitePK:333296,00.html |date=16 December 2005 }}, World Bank on Thailand country overview.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GuardianThailandOverview&quot;&gt;The Guardian, [http://www.guardian.co.uk/country-profile/thailand Country profile: Thailand] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100523002651/http://www.guardian.co.uk/country-profile/thailand |date=23 May 2010 }}, 25 April 2009.&lt;/ref&gt; အာဆီယံနိုင်ငံ ၁၀ နိုင်ငံထဲတွင် တတိယမြောက် ဘဝ အရည်အသွေး အကောင်းဆုံး နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ အဖြစ် ရပ်တည်နေပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ၏ လူသားဖွံ့ဖြိုးမှု ညွှန်းကိန်းမှာ &quot;မြင့်မားသည်&quot; ဆိုသော အဆင့်တွင် ရှိနေသည်။ များပြားသော လူဦးရေနှင့် စီးပွားရေးတွင် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု တိုးတက်လာခြင်း တို့ကြောင့် ဒေသတွင်းနှင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အင်အားအသင့်အတင့် ရှိသော နိုင်ငံ ဖြစ်လာသည်။&lt;ref&gt;Jonathan H. Ping [https://books.google.com/books?id=FGM1zEdCOmAC&amp;pg=PA103&amp;lpg=PA103&amp;dq=middle+power+philippines&amp;source=bl&amp;ots=vrzASjVnf_&amp;sig=YBVVPgRkVxzcg-VOOB5V97EwIYE&amp;hl=en&amp;ei=OBq0SbegJcnWkAW31sC5BA&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=1&amp;ct=result#PPA104,M1 Middle Power Statecraft] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160412163453/https://books.google.com/books?id=FGM1zEdCOmAC&amp;pg=PA103&amp;lpg=PA103&amp;dq=middle+power+philippines&amp;source=bl&amp;ots=vrzASjVnf_&amp;sig=YBVVPgRkVxzcg-VOOB5V97EwIYE&amp;hl=en&amp;ei=OBq0SbegJcnWkAW31sC5BA&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=1&amp;ct=result#PPA104,M1 |date=12 April 2016 }} (p 104)&lt;/ref&gt;

== အမည်ရင်းမြစ် ==

===ဆယမ် (သယမ်)===
ထိုင်းနိုင်ငံသားများက ထိုင်းနိုင်ငံကို 'မောင်းထိုင်း' ဟုခေါ်ကြပြီး ၁၉၄၉ ခုနှစ် မတိုင်မီ အထိ ပြင်ပကမ္ဘာမှ လူများမှ သယာမ်ဟုသာ သိကြသည်။ သယာမ်ဆိုသော အမည်မှာ [[သင်္သကရိုက်ဘာသာ]] သယာမ (''śyāma)'' မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆရပြီး အမည်း သို့ အညို ဟု အဓိပ္ပာယ်ရကာ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]နှင့် အဟွမ်တို့မှာလည်း ထိုစကားလုံး၏ စာလုံးကွဲများသာ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုင်းအသံထွက်ဖြင့် ဆယမ် (Siam) မှာ မူရင်းစကားလုံး မဟုတ်ဘဲ ထိုစကားလုံးကို သင်ယူထားသူများမှ ပြောင်းလဲအသုံးပြုကြခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite book | author = Charles Eliot| title = The Project Gutenberg EBook of Hinduism and Buddhism, An Historical Sketch, Vol. 3 (of 3) [EBook #16847] | publisher = Routledge &amp; Kegan Paul Ltd. | year = 1921 | location = London | pages = Ch. xxxvii 1; citing in turn Footnote 189: The name is found on [[Champa]]n inscriptions of 1050 CE and according to Gerini appears in [[Ptolemy]]'s [[Geographia|Samarade]] = Sâmaraṭṭha. See Gerini, Ptolemy, p. 170. But Samarade is near Bangkok and there can hardly have been Thais there in Ptolemy's time; and Footnote 190: So too in Central Asia Kustana appears to be a learned distortion of the name [[Khotan]], made to give it a meaning in Sanskrit.}}&lt;/ref&gt; အခြားသီအိုရီ တစ်ခုအရ ၁၄ ရာစု အတွင်း အယုဓျာသည် အဓိကကျ ထင်ရှားသော နေရာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပြီး တရုတ်တို့က ထိုဒေသအား ရှန်ဟု ခေါ်ဆိုကြကာ ပေါ်တူဂီတို့က ဆယမ်ဟု ပြောင်းလဲ ခေါ်ဆိုကြခြင်းဟု ဆိုသည်။

[[File:Kingdom &amp; People of Siam (Vol 1, 1857, 15).svg|thumb|''SPPM Mongkut Rex Siamensium''ဟု ရေးထိုးထားသော မိုင်ကုဒ်ဘုရင်၏ လက်မှတ်]]
[[ရာမ ၄|မကုဋဘုရင်]] (၁၈၅၁-၁၈၆၈) ၏ လက်မှတ်တွင်  ''SPPM'' (Somdet Phra Poramenthra Maha) သို့မဟုတ် ဆယမ်တို့၏ဘုရင် မကိုဋ် ဟု ရေးထိုးထားပြီး ဆယမ် ဆိုသောအမည်ကို တရားဝင် ခေါ်ဝေါ်လာခဲ့သည်မှာ ၁၉၃၉ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၃ ရက် အထိ ဖြစ်ပြီး ထို့နောက်တွင် ထိုင်းလန်းဟု အမည် ပြောင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;ThaiCSM&quot;&gt;[http://www.csmngt.com/thailand_history.htm Thailand (Siam) History], CSMngt-Thai. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150424080811/http://www.csmngt.com/thailand_history.htm |date=24 April 2015 }}&lt;/ref&gt; ထိုင်းလန်းအား ဆယမ် ဟု ၁၉၄၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၉ ခုနှစ် မေလ ၁၁ ရက် နေ့အထိ အမည်ပြန်ပြောင်းခဲ့ပြီး ထို့နောက်တွင် ထိုင်းလန်းဟူသော အမည်သို့ ပြန်လည် ပြောင်းလဲခဲ့ပြန်သည်။

===ထိုင်းလန်းဆိုသောအမည်===
ပြင်သစ်သမိုင်းပညာရှင် ဂျော့ရှ်ဆီးဒက်၏ အဆိုအရ ထိုင်း ဆိုသော အမည်မှာ ထိုင်းဘာသာစကားဖြင့် လွတ်လပ်သောသူ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ထိုင်းလူမျိုးများအား ထိုင်းလူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် နေထိုင်သော လယ်ကျွန်များမှ ခွဲခြား ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဟု ဆိုသည်။ ထင်ရှားသော ထိုင်း ပညာရှင်တစ်ဦးက ငြင်းဆိုသည်မှာ ထိုင်းဆိုသော အမည်မှာ ပြည်သူ သို့မဟုတ် လူ ဟုသာ အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ၎င်း၏ ရှာဖွေဖော်ထုတ်ချက်အရ အချို့သော ကျေးလက်ဒေသများတွင် လူအား ပုံမှန် သုံးနေကျ ထိုင်းစကားလုံး &quot;ခေါန်&quot; အစား &quot;ထိုင်း&quot; ဟု သုံးနှုန်းကြသည်ဟု ဆိုသည်။&lt;ref&gt;จิตร ภูมิศักดิ์ 1976: &quot;ความเป็นมาของคำสยาม ไทย ลาวและขอม และลักษณะทางสังคม ของชื่อชนชาติ&quot; (Jid Phumisak 1976: &quot;Coming Into Existence for the Siamese Words for Thai, Laotian and Khmer and Societal Characteristics for Nation-names&quot;)&lt;/ref&gt;

=== ထိုင်းအသံထွက် ===
ထိုင်းလူမျိုးများမှ ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံအား ယဉ်ကျေးသော အသုံးအနှုန်း &quot;ပရာထေ့ထိုင်း&quot; ဟု မကြာခဏ သုံးလေ့ ရှိကြသော်လည်း အများဆုံး အသုံးပြုကြသည့် အရပ်သုံးစကားတွင်မူ &quot;မောင်းထိုင်း&quot; သို့မဟုတ် &quot;ထိုင်း&quot; ဟုသာ သုံးနှုန်းကြသည်။ မောင်းဆိုသော စကား၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ မြို့ပြနိုင်ငံဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ဒေသ၏ အလယ်ဗဟိုရှိ မြို့တော် သို့မဟုတ် မြို့ကို ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိကြသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့နာမည်များတွင် အသုံးပြုသော &quot;မိုင်း&quot; နှင့် ရင်းမြစ်တူသည်။ 

ရာချာအာဏာကျက်ထိုင်း ([[ထိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်း]]: ราชอาณาจักรไทย၊ [[ပါဠိ]]: ရာဇ.အာဏာ.စကြာ.ထိုင်း) သည် ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဗျုပ္ပတ်နှင့်ခွဲလျှင် အမည်အပိုင်းများသည် ราช (ရာချာ, ပါဠိ: ''ရာဇ'', အဓိပ္ပာယ် = ဘုရင်၊ မင်း)၊ อาณา (အာဏာ, [[ပါဠိ]]: အာဏာ {{IPA|āṇā}}) နှင့် จักร (ကျက်, ပါဠိ: ''စကြာ, စက္က''၊ အဓိပ္ပာယ် = &quot;ဘီး၊ အာဏာစက်၊ မင်းမူအာဏာပိုင် သင်္ကေတလည်းဖြစ်သည်) ဟု ခွဲခြားနိုင်သည်။။ 

၁၉၃၀ ခုနှစ်တွင် ရေးခဲ့သည့် နိုင်ငံတော်သီချင်းတွင် ထိုင်းနိုင်ငံအား &quot;ပရာထေ့ထိုင်း (ပါဠိမူရင်း - ပဒေသ.ထိုင်း) ဟု ရည်ညွှန်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်သီချင်း၏ ပထမဆုံး စာကြောင်းတွင် ထိုင်းနိုင်ငံသည် ထိုင်းသွေးသားများ၏ စုစည်းမှု ဖြစ်သည်ဟု ထည့်သွင်းရေးသားခဲ့သည်။

===တရားဝင် အမည်===
ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ ဆိုသည်မှာ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ တရားဝင် အမည် ဖြစ်သည်
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float:center; clear:right;&quot;
|+ခေတ်အဆက်ဆက်က ထိုင်းနိုင်ငံ အမည်
!ခုနှစ် !! အမည် !!  ထိုင်းအမည် !! အင်္ဂလိပ်
|-
| ၁၂၃၈–၁၄၃၈ || [[သုခေါဒယပြည်|သုခေါဒယတိုင်းပြည်]]|| {{lang|th|อาณาจักรสุโขทัย}} ||Sukhothai Kingdom
|-
| ၁၃၅၁–၁၇၆၇ || အယုဒ္ဓယတိုင်းပြည်|| {{lang|th|อาณาจักรอยุธยา}} ||
|-
| ၁၇၆၈–၁၇၈၂ || [[ဓနပုရီပြည်|ဓနပုရီတိုင်းပြည်]]|| {{lang|th|อาณาจักรธนบุรี}} ||
|-
| ၁၇၈၂–၁၉၃၉ || [[ရတနကောသိန္ဒြပြည်|ရတနကောသိန္ဒြတိုင်းပြည်]] || {{lang|th|อาณาจักรรัตนโกสินทร์ }} || Ratanakosin, Siam
|-
| ၁၉၃၉–၁၉၄၆ || ထိုင်းလန်းဘုရင့်နိုင်ငံတော် || {{lang|th|ราชอาณาจักรไทย}} || Thailand
|-
| ၁၉၄၆–၁၉၄၉ || ဆယမ်ဘုရင့်နိုင်ငံတော် ||  {{lang|th|พระราชอาณาจักรสยาม}} || Kingdom of Siam
|-
| ၁၉၄၉–ယခု || ထိုင်းလန်းဘုရင့်နိုင်ငံတော် || {{lang|th|ราชอาณาจักรไทย}} || Thailand
|}

== သမိုင်း ==
ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ယခုလက်ရှိမှစ၍ ရေတွက်လျှင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ကျော်မှစ၍ လူတို့ နေထိုင်ခဲ့သော သက်သေ အထောက်အထားများရှိပြီး မဲဟောင်ဆောင်ရှိ သမ်လော့ဒ်ကျောက်ဂူတွင် ကျောက်ခေတ် လက်မှုပစ္စည်းများကို တွေ့ရသည်။ အခြားသော အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံများကဲ့သို့ပင် ထိုင်းနိုင်ငံသည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]မှ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုတို့ များစွာ လွှမ်းမိုးမှု ရှိပြီး အေဒီ ၁ ရာစု [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ သမိုင်း#ဖူနန် ဘုရင့်နိုင်ငံ (ခရစ်နှစ် ၁ ရာစု – ၅၅၀/၆၂၇) (Funan Kingdom (1st century – 550/627))|ဖူနန်ဘုရင့်နိုင်ငံတော်]] မှစ၍ [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ သမိုင်း#ခမာအင်ပါယာ (၈၀၂–၁၄၃၁) (Khmer Empire (802–1431))|ခမာအင်ပါယာခေတ်]]အထိ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/589625/Thailand/274233/History?anchor=ref509754 Thailand. History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120402103818/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/589625/Thailand/274233/History?anchor=ref509754 |date=2 April 2012 }}. ''Encyclopædia Britannica''&lt;/ref&gt; ထိုင်းနိုင်ငံသည် အစောပိုင်း နှစ်များတွင် ခမာအင်ပါယာ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိပြီး ခမာအင်ပါယာတွင် [[ဟိန္ဒူဘာသာ|ဟိန္ဒူ]]တို့၏ ရိုးရာများ ခိုင်မာစွာ အမြစ်တွယ်နေသဖြင့် ထိုလွှမ်းမိုးမှုများကို ယနေ့တိုင် ထိုင်းတို့ကြားတွင် တွေ့ရှိနိုင်သေးသည်။

[[File:WatChaiwatthanaram 2295b.JPG|thumb|250px|အယုဓယရှိ ဝပ်ချိုင်ဝပ်သန်နရန်၏ အပျက်အစီးများ]]
ထိုင်းယဉ်ကျေးမှုတွင် အိန္ဒိယတို့၏ လွှမ်းမိုးမှု ရှိသည်မှာ အိန္ဒိယမှ လာရောက်အခြေချ နေထိုင်သူများနှင့် တိုက်ရိုက် ထိတွေ့မှုကြောင့်သာ မကပဲ အိန္ဒိယ ယဉ်ကျေးမှု ကျင့်သုံးသော ဘုရင့်နိုင်ငံများဖြစ်သည့် ဗာရာဝတီ၊ သီရီဝိဇယ နှင့် ကမ္ဘောဒီးယားတို့ကြောင့် အဓိကပါဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;Some Aspects of Asian History and Culture by Upendra Thakur p.157&lt;/ref&gt; အီးအေဗောရပ်ဇ်ကမူ အိန္ဒိယ ဘုရင် [[အသောကမင်း|အသောက]]၏ [[မောရိယတိုင်း|မောရိယ အင်ပါယာခေတ်]]တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာသည် အိန္ဒိယမှ ထိုင်းနိုင်ငံသို့ စီးဆင်း ဝင်ရောက်သည်ဟု ယုံကြည်ပြီး ခရစ်တော်ပေါ်ပြီး ၁ ရာစု အထိ ပင် ဖြစ်သည်။ &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;နောက်ပိုင်းတွင် ထိုင်းနိုင်ငံသည် တောင်အိန္ဒိယမှာ ပါလာဗာမင်းဆက် နှင့် မြောက်အိန္ဒိယမှ ဂုတ်ပတားအင်ပိုင်ယာတို့၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ခံခဲ့ရသည်။

ပြင်သစ် သမိုင်းပညာရှင် ဂျော့ရှ်ဆီးဒက်၏ အဆိုအရ &quot;ထိုင်းတို့သည် အဖအိန္ဒိယ နိုင်ငံတော်၏ သမိုင်းတွင် ပထမဆုံး ပါဝင်ခဲ့သည်မှာ ၁၁ ရာစု ချန်ပါ ကျောက်ထွင်းစာများတွင် ထိုင်းကျွန်များ သို့မဟုတ် စစ်သုံးပန့်များ အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၂ ရာစုတွင် [[အန်ကောဝပ်]]ဘုရားကျောင်းရှိ ကျောက်ဆစ်များတွင် စစ်သူရဲအုပ်စု တစ်ခုအား [[ထိုင်းလူမျိုး|သယာမ်]]ဟု ဖော်ပြထားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မွန်ဂိုတို့သည် [[တာလီမြို့|တာလီ]]အား ၁၂၅၃ ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်တွင် သိမ်းပိုက်ပြီး ၁၂၅၃ တွင် [[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်]]အား သိမ်းသွင်းပြီးနောက် ယခင် အိန္ဒိယ လွှမ်းမိုးထားသော ဘုရင့်နိုင်ငံနေရာ၌ ထိုင်းဒေသများ ထူထောင်ရန် အခက်အခဲမရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ မီနန် မြစ်ဝှမ်းဒေသနှင့် ဗာရာဝတီရှိရာဒေသတွင် ၇ ရာစု၌ မွန်လူမျိုးများ ရှိကြပြီး ၁၁ ရာစုတွင် ခမာအင်ပိုင်ယာ ဖြစ်လာသည်။ [[ယွမ်မင်းဆက်]]၏ သမိုင်းတွင် ၁၂၈၂ ၌ [[သုခေါဒယပြည်|ဆူခိုထိုင်း]]တို့၏ သံရုံးရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ၁၂၈၇ တွင် ထိုင်းအကြီးအကဲ သုံးယောက်ဖြစ်သော မန်ရိုင်း၊ ငန်မောင်း နှင့် ရမ်ခန်ဟမ်းတို့သည် ခိုင်မာသော မဟာမိတ်စာချုပ်ကို လက်မှတ်ထိုးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။{{sfn|Cœdès|1968|pp=190–191,194–195}}

၁၃ ရာစု ခမာ အင်ပိုင်ယာ ပြိုလဲပြီးနောက်တွင် နိုင်ငံအများအပြား ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပြီး ထိုင်းလူမျိုးများ၊ မွန်လူမျိုးများ၊ ခမာလူမျိုးများ၊ ချန်လူမျိုးများ နှင့် မလေးလူမျိုးများမှ တည်ထောင်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်ပြီး ထိုင်းဒေသတဝှမ်းတွင် တွေ့ရသော ရှေးဟောင်းသုတေသနနယ်မြေများနှင့် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများမှ တစ်ဆင့် သိရသည်။ ၁၂ ရာစု မတိုင်မီကမူ ပထမဆုံး ထိုင်းနိုင်ငံအား [[သုခေါဒယပြည်|ဗုဒ္ဓဆူခိုထိုင်းနိုင်ငံတော်]]ဟု သတ်မှတ်ခဲ့ကြပြီး ၁၂၃၈ တွင် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

၁၃ ရာစုနှင့် ၁၄ ရာစုနှစ်အတွင်း ခမာအင်ပိုင်ယာ၏ အာဏာ လျော့ကျလာမှုနှင့် ပျက်သုဉ်းမှုတို့ အပြီးတွင် ဆူခိုထိုင်း ဗုဒ္ဓဘာသာပြည်၊ [[လန်န (နိုင်ငံတော်)|လန်နပြည်]] (Lanna) နှင့် [[လင်းဇင်းပြည်|လန်ချန်ပြည်]] (လင်းဇင်း) (ယခုလောနိုင်ငံ) တို့မှာ တိုးတက်ထွန်းကား လာခဲ့သည်။ သို့သော် ရာစုနှစ် တစ်ခုမျှ ကြာသောအခါတွင် ဆူခိုထိုင်းပြည်၏ အာဏာစက်ကို ၁၄ ရာစုနှစ်အလယ် [[ကျောက်ဖယားမြစ်|ကျောက်ဖယား မြစ်အောက်ပိုင်း]] သို့မဟုတ် မီနမ်ဒေသတွင် ထူထောင်ခဲ့သော [[အယုဒ္ဓယ|အယုဒ္ဓယပြည်]]က ဩဇာလွှမ်းမိုးလာခဲ့သည်။

[[File:Innocent XI Dec 1688.jpg|thumb|250px| ထိုင်းသံတမန်မှ ၁၆၈၈ ခုနှစ်တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး အင်နိုဆန့် ၁၁ သို့ စာချွန်လွှာပေးအပ်စဉ်]]
အယုဒ္ဓယပြည်၏ ချဲ့ထွင်မှုသည် မီနမ်ဒေသတဝိုက်တွင် ဗဟိုပြုခဲ့ပြီး မြောက်ပိုင်းတောင်ကြားများတွင်မူ လန်နပြည်နှင့် အခြားသော ထိုင်းမြို့ပြနိုင်ငံ အသေးစားများက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၄၃၁ ခုနှစ်တွင် အယုဒ္ဓယတို့မှ အန်းကောမြို့ကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ပြီးနောက်တွင် ခမာတို့က အန်းကောကို စွန့်ခွာခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;&quot;[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/04/12/AR2010041203198.html Science news: What happened at Angkor Wat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170405053715/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/04/12/AR2010041203198.html |date=5 April 2017 }}&quot;. ''The Washington Post''. 13 April 2010.&lt;/ref&gt; ထိုင်းတို့သည် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ ဖြစ်ကြသော တရုတ် နှင့် အိန္ဒိယမှ အစပြု၍ ပါရှားပြည်နှင့် အာရပ်နိုင်ငံများနှင့် ကုန်သွယ်မှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အယုဒ္ဓယသည် အာရှရှိ အစည်ကားဆုံး ကုန်သွယ်ရာနေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဥရောပကုန်သည်များသည် ၁၆ ရာစု အစောပိုင်းမှ စတင်ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး ပထမဆုံး ရောက်ရှိလာသူမှာ ပေါ်တူဂီမြို့စား အေဖွန်ဆို ဒီ အယ်လ်ဘာကာကီ၏ သံတမန် ဖြစ်ပြီး ၁၅၁၁ ခုနှစ်တွင် စတင်ရောက်ရှိခဲ့ကာ နောက်ပိုင်းတွင် ပြင်သစ်၊ ဒတ်ချ်နှင့် အင်္ဂလိပ်တို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ၁၇၆၅-၁၇၆၇ မြန်မာဘုရင် ကုန်းဘောင် [[ဆင်ဖြူရှင်မင်း]]နှင့် ဖြစ်သော [[မြန်မာ-ယိုးဒယား စစ်ပွဲများ|ယိုးဒယား-မြန်မာစစ်ပွဲ]]တွင် အယုဒ္ဓယနေပြည်တော်အား မီးတင်ရှို့ ဖျက်ဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။

၁၇၆၇ ခုနှစ် အယုဒ္ဓယပြည် မြန်မာတို့လက်သို့ ကျရောက်သွားသော အခါတွင် [[တာကသိန|မဟာတက်ဆင်]]ဘုရင်သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ကို ထွန်ဘူရီ (Thonburi) သို့ ၁၅ နှစ်ခန့်မျှ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ ၁၇၈၂ ခုနှစ် [[စကြီမင်းဆက်]] [[ရာမ ၁|ရာမ ၁ ဘုရင်]]လက်ထက်တွင် ဘန်ကောက်ကို မြို့တော်အဖြစ် တည်ထောင်ပြီးချိန်တွင် ယခုလက်ရှိ [[ရတနကောသိန္ဒြပြည်|ရတနာကိုဆင်]]ခေတ် စတင်ခဲ့သည်။ ဗြိတိန်နီကာစွယ်စုံကျမ်း၏ အဆိုအရ ၁၇ ရာစုမှ ၁၉ ရာစု အထိ ထိုင်းနှင့် မြန်မာတို့၏ အုပ်ချုပ်မှု အောက်တွင် ရှိသော အချို့သော ဒေသများတွင် လူဦးရေ၏ ၄ ပုံ ၁ ပုံမှ ၃ ပုံ ၁ပုံ အထိမှာ ကျွန်များ ဖြစ်ကြသည် ဟု ဆိုသည်။&lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/blackhistory/article-24156 Slave-owning societies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070223090720/http://www.britannica.com/blackhistory/article-24156 |date=23 February 2007 }}. ''Encyclopædia Britannica''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20101009132129/http://kyotoreviewsea.org/slavery4.htm Slavery in Nineteenth-Century Northern Thailand]. Kyoto Review of South East Asia.&lt;/ref&gt;

===၂၀ ရာစု===
[[File:Map of Siam (territorial cessions).svg|thumb|အနောက်တိုင်း အင်အားကြီးနိုင်ငံများသို့ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသော နယ်မြေများကို နှစ်အလိုက် ပြထားပုံ]]
ဥရောပမှ ဖိအားများရှိသော်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများတွင် ကိုလိုနီ မဖြစ်ခဲ့သော တစ်ခုတည်းသော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.indianexpress.com/news/king-country-and-the-coup/13140/0 |title=King, country and the coup |work=The Indian Express |location=Mumbai |date=22 September 2006 |accessdate=3 November 2011 |archivedate=14 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110514225625/http://www.indianexpress.com/news/king-country-and-the-coup/13140/0 }}&lt;/ref&gt; ထိုသို့ မဖြစ်ရသည့် အကြောင်းမှာ လွန်ခဲ့သော ၄ ရာစု အတွင်း ပါးနပ်သော ဘုရင်များမှ ပြင်သစ်နှင့် ဗြိတိသျှအင်ပိုင်ယာတို့ကြား အားပြိုင်မှုနှင့် တင်းမာမှုများကို အခွင့်ကောင်းယူ၍ လိုအပ်သလို ကစားနိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၁၈၉၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန် နှင့် ပြင်သစ်တို့မှ ကျောက်ဖယား တောင်ကြားတစ်ဝိုက်အား ကြားခံနယ်မြေ အဖြစ် သဘောတူညီ အာမခံချက် ပေးခဲ့ကြပြီး&lt;ref&gt;[http://treaties.fco.gov.uk/docs/fullnames/pdf/1896/TS0005%20(1896)%20C-8010%201896%2015%20JAN,%20LONDON%3B%20DECLARATION%20BETWEEN%20GB%20AND%20FRANCE%20WITH%20REGARD%20TO%20THE%20KINGDOM%20OF%20SIAM%20AND%20OTHER%20MATTERS.pdf ''Declaration between Great Britain and France with regard of the Kingdom of Siam and other matters''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170331025152/http://treaties.fco.gov.uk/docs/fullnames/pdf/1896/TS0005%20(1896)%20C-8010%201896%2015%20JAN,%20LONDON%3B%20DECLARATION%20BETWEEN%20GB%20AND%20FRANCE%20WITH%20REGARD%20TO%20THE%20KINGDOM%20OF%20SIAM%20AND%20OTHER%20MATTERS.pdf |date=31 March 2017 }} London. January 15, 1896. Treaty Series. No. 5&lt;/ref&gt; ကျန်သော အရှေ့တောင်အာရှ တဝှမ်းလုံးအား အနောက်တိုင်း အင်အားကြီး နိုင်ငံများမှ ကိုလိုနီ နယ်မြေအဖြစ် သွတ်သွင်းခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း အနောက်နိုင်ငံများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ၁၉ ရာစု အတွင်း အပြောင်းအလဲများစွာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် အပြင် ၎င်းတို့၏ တောင်းဆိုမှုများစွာကိုလည်း လိုက်လျောခဲ့ရသည်။ အသိသာဆုံးမှာ မဲခေါင်မြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်းရှိ နယ်မြေများစွာကို ပြင်သစ်ထံသို့ ဆုံးရှုံးခဲ့ရခြင်းနှင့် မလေးကျွန်းဆွယ်ရှိ ရှမ်းနှင့် ကရင်လူမျိုးတို့၏ ဒေသများအား အင်္ဂလိပ်တို့မှ တဆင့်ပြီး တဆင့် ဝါးမျိုသိမ်းပိုက်ခဲ့ခြင်း တို့ ဖြစ်ကြသည်။

ဗြိတိသျှ အင်ပိုင်ယာ၏ အထောက်အပံ့ကို ရရှိရန် အတွက် စကြီမင်းဆက်မှ ပေးအပ်လိုက်ရသော လက်ဆောင်ပဏ္ဍာများတွင် တောင်ပိုင်း မလေးလူမျိုးများ အဓိက နေထိုင်သည့် ပြည်နယ် ၄ ခုအား ၁၉၀၉ ခုနှစ် အင်ဂလို-ဆိုင်ယမ်းမိစ် စာချုပ်ဖြင့် ဗြိတိသျှအင်ပိုင်ယာသို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်လိုက်ရခြင်းလည်း ပါဝင်သည်။ ထို ပြည်နယ် ၄ ခုမှာ ကလန်တန်၊ တဲရန်ဂါနူး၊ ကဒါ နှင့် ပါလစ် တို့ ဖြစ်ပြီး နောင်တွင် [[မလေးရှားနိုင်ငံ]]၏ မြောက်ပိုင်းပြည်နယ်များ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

၁၉၁၇ တွင် သယာမ်နိုင်ငံသည် [[ပထမ ကမ္ဘာစစ်|ပထမကမ္ဘာစစ်]] မဟာမိတ်များတွင် ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ပထမကမ္ဘာစစ် အောင်နိုင်သူတစ်ဦး အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် စစ်ဘက်နှင့် အရပ်ဘက် အရာရှိများပါဝင်သော ခါနာရတ်ဆာဒွန် အဖွဲ့၏ သွေးထွက်သံယို မဖြစ်ပွားသော တော်လှန်ရေး တစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် အာဏာ လွှဲပြောင်းမှု ဖြစ်ခဲ့ကာ ပရာဂျာဒီပေါက်ဘုရင်မှ သယာမ်  ပြည်သူတို့အား ပထမဆုံး ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ ရေးဆွဲခွင့် ပေးအပ်လိုက်ရပြီး ရာစုနှစ်များစွာ ကျင့်သုံးခဲ့သော သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင်စနစ် ပြီးဆုံး ခဲ့သည်။

၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံ၏ အမည်အား သယာမ်မှ ထိုင်းလန်း ဟု ပြောင်းလဲခဲ့ကြသည်။

===ဒုတိယကမ္ဘာစစ်===
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း [[ဂျပန်ဧကရာဇ်နိုင်ငံ|ဂျပန်အင်ပိုင်ယာ]]မှ ၎င်းတို့၏ တပ်များကို ထိုင်းနိုင်ငံအား ဖြတ်၍ မလေးရှား စစ်မျက်နှာသို့ ရွေ့လျားခွင့် ပြုရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ဂျပန်တို့၏ ကျူးကျော်မှုသည် ၁၉၄၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၈ရက်၌ အခြားသော အရှေ့တောင်အာရှ တလွှား တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် အချိန်ကိုက်၍ စတင်ခဲ့ပြီး တော်ဝင်ထိုင်း ကြည်းတပ်မတော် နှင့် ၆ နာရီ မှ ၈ နာရီကြား တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်မှာ ပလာယက် ဖီဘွန်ဆောင်ခရမ်မှ အပစ်အခတ် ရပ်စဲရန် အမိန့်ပေးသည့် အချိန်အထိ ပင် ဖြစ်သည်။ ထို့နောက်တွင် ဂျပန်အား လွတ်လပ်စွာ ဖြတ်သန်းသွားလာခွင့် ပြုခဲ့ပြီး ၁၉၄၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်တွင် ဂျပန် နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ မဟာမိတ်စာချုပ်ကို လျှို့ဝှက် ချုပ်ဆိုခဲ့ကာ ထိုစာချုပ်အရ တိုကျိုမှ ဗြိတိသျှနှင့် ပြင်သစ်တို့သို့ ထိုင်းမှ ဆုံးရှုံးခဲ့သော နယ်မြေများကို ပြန်လည်ရယူရန် အတွက် အကူအညီပေးမည်ဟု သဘောတူညီခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Wern&quot;/&gt;

နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် ထိုင်းမှ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နှင့် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတို့အား ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်တွင် စစ်ကြေညာခဲ့ပြီး ဂျပန်တို့အား မဟာမိတ်တို့နှင့် တိုက်ခိုက်သော စစ်ပွဲတွင် ကူညီတိုက်ခိုက်ရန် ကတိပြုခဲ့ကာ အခြားတစ်ဖက်တွင်လည်း ဂျပန်ကို တော်လှန်ရန် ထိုင်းလွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုကိုလည်း ဆက်လက် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အာရှ အလုပ်သမား ၂၀၀,၀၀၀ ခန့် နှင့် မဟာမိတ် စစ်သုံးပန့် ၆၀,၀၀၀ ကျော်တို့သည် [[သေမင်းတမန် ရထားလမ်း]]ဟု အများသိရှိကြသော ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Wern&quot;&gt;Werner Gruhl, ''[https://books.google.com/books?id=ow5Wlmu9MPQC&amp;pg=PA112&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false Imperial Japan's World War Two, 1931–1945] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161213042405/https://books.google.com/books?id=ow5Wlmu9MPQC&amp;pg=PA112&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false |date=13 December 2016 }}'', Transaction Publishers, 2007 {{ISBN|978-0-7658-0352-8}}&lt;/ref&gt;

===ယနေ့ခေတ် သမိုင်း===
၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ဒီမိုကရေစီစနစ်သို့ ကူးပြောင်းပြီးနောက်၊ ၁၉၇၃ ခုနှစ်အထိ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးသမိုင်းကို စစ်အာဏာရှင်စနစ် က ကြီးစိုးခဲ့သည်။ ဤကာလအတွင်း အချိန်အများစု၌ စစ်တပ်အာဏာရရှိခဲ့သည်။ ထင်ရှားသောခေါင်းဆောင်များမှာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်နှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ခဲ့သည့် ဖီဘွန်းဆောင်ခရမ်း (Luang Phibunsongkhram, လူအများက ဖီဘွန်း ဟု သိကြသည်) နှင့် သာမားဆက်တက္ကသိုလ် (Thammasat University) ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး စစ်ပြီးခေတ်တွင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခေတ္တဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် အရပ်သားနိုင်ငံရေးသမား ပရီဒီ ဖနွန်ယောင် (Pridi Banomyong) တို့ ဖြစ်ကြသည်။

ပရီဒီကို ဖယ်ရှားပြီးနောက်တွင် စစ်အာဏာရှင်များ ဆက်တိုက်အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ ဖီဘွန်းသည် နောက်တစ်ကြိမ်အာဏာရယူခဲ့ပြီးနောက် ဆရစ် ဒါနာရာဂျာတာ (Sarit Thanarat) နှင့် သနွန်း ကစ်တီကာချောင်း (Thanom Kittikachorn) တို့က ဆက်လက်ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့လက်ထက်တွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၏ လွှမ်းမိုးမှုအောက်၌ ရိုးရာအာဏာရှင်အုပ်ချုပ်မှုကို ခေတ်မီအောင်နှင့် အနောက်တိုင်းဆန်အောင် ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သို့သော်၊ သာမားဆက်ကျောင်းသားများ ဦးဆောင်သော ဒီမိုကရေစီလိုလားသူ ဆန္ဒပြသူများအား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက် သနွန်း နုတ်ထွက်ခဲ့ရာ စစ်အာဏာရှင်ခေတ် ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ထိုအခါ ဘုရင်မင်းမြတ်က [[ဓမ္မသတ်တက္ကသိုလ်|သာမားဆက်တက္ကသိုလ်]]၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဆန်ယား ဒါမားဆက် အား ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တော်ဝင်အမိန့်ဖြင့် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။

ထိုင်းနိုင်ငံသည် ၁၉၆၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၁ ခုနှစ်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲ]]တွင် အမေရိကန်နှင့် တောင်ဗီယက်နမ်တို့အား ကူညီခဲ့သည်။ အမေရိကန်လေတပ်မှ F-4 Phantom တိုက်လေယာဉ်များအား အူဒွန်းနှင့် အူဘွန်းလေတပ်အခြေစိုက်စခန်းများတွင် အခြေစိုက်ခဲ့ပြီး B-52 ဗုံးကြဲလေယာဉ်များအား ဦးသဖောင်တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည်။ ထိုင်းတပ်များသည် ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၂ ခုနှစ်အတွင်း လာအိုနိုင်ငံရှိ လျှို့ဝှက်စစ်ပွဲတွင်လည်း အများအပြား ပါဝင်ခဲ့သည်။

၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ထင်ရှားသည့် လူထုအုံကြွမှု ကြောင့် ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင်သူ သနွန်း ကစ်တီကာချောင်း၏ စစ်အာဏာရှင်စနစ် ချုပ်ငြိမ်းခဲ့ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံရေးစနစ်ကို ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ ဤဖြစ်ရပ်၏ မှတ်သားဖွယ်ရာ အချက်မှာ ထိုင်းတက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ နိုင်ငံရေးတွင် လွှမ်းမိုးမှု အားကောင်းလာခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များ၏ အချိန်အတော်များများတွင် ထိုင်းနိုင်ငံအား ဝန်ကြီးချုပ် ပရမ် တင်ဆူလန်နွန်ဒါ မှ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဒီမိုကရေစီလိုလားသူဖြစ်သဖြင့် ပါလီမန်နိုင်ငံရေးကို ပြန်လည်အသက်သွင်းခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ၁၉၉၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၂ ခုနှစ်အတွင်း ခဏတာ စစ်တပ်အုပ်ချုပ်မှုမှလွဲ၍ ထိုင်းနိုင်ငံသည် ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ လူအများ၏ ထောက်ခံမှုရရှိခဲ့သော ဝန်ကြီးချုပ် [[သက်ဆင် ရှင်နာဝပ်]] ဦးဆောင်သည့် ထိုင်းရပ်ထိုင်းပါတီသည် ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၆ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းရက်ထိုင်းပါတီအား ခြစားမှုဖြင့် စွပ်စွဲ၍ လူအမြောက်အမြား ဆန္ဒပြခဲ့ကြပြီး စစ်တပ်မှ စက်တင်ဘာလတွင် အာဏာသိမ်းခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ရွေးကောက်ပွဲမှ အရပ်သားအစိုးရသို့ အာဏာလွှဲပြောင်းခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလတွင် အခြားစစ်အာဏာသိမ်းမှု တစ်ခုဖြင့် စစ်တပ်လက်အောက်သို့ ထပ်မံရောက်ရှိခဲ့သည်။

၂၀၁၁ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ  ပြီးနောက်တွင် လူထုဆန္ဒကို ဦးစားပေးသည့် ဖွေထိုင်းပါတီ (Pheu Thai Party) က အများစုအနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ သက်ဆင် ရှင်နာဝပ် (Thaksin Shinawatra) ၏ ညီမဖြစ်သူ [[ယင်လပ် ရှင်နာဝပ်]] (Yingluck Shinawatra) သည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အာဏာရပါတီက သက်ဆင်အား အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေမည့် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဥပဒေကြမ်း (amnesty bill) ကို အဆိုပြုပြီးနောက် ပြည်သူ့ဒီမိုကရေစီပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကော်မတီ (People's Democratic Reform Committee) က ရှင်နာဝပ်ကို ဆန့်ကျင်သော နောက်ထပ်ဆန္ဒပြပွဲများကို စီစဉ်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news|date=11 November 2013|title=Protests as Thailand senators debate amnesty bill|work=The Guardian|url=http://www.theguardian.com/world/2013/nov/11/thailand-protests-amnesty-bill|url-status=live|access-date=10 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203121817/http://www.theguardian.com/world/2013/nov/11/thailand-protests-amnesty-bill|archive-date=3 December 2013}}&lt;/ref&gt; ယင်လပ်က ပါလီမန်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အသစ်ကျင်းပရန် စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး (Constitutional Court) က ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။ ဤနိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် နောက်ထပ်အာဏာသိမ်းမှုတစ်ခုဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Prasirtsuk|first1=Kitti|title=Thailand in 2014: Another Coup, a Different Coup?|journal=Asian Survey|date=2015|volume=55|issue=1|pages=200–206|doi=10.1525/as.2015.55.1.200|jstor=10.1525/as.2015.55.1.200|url=https://www.jstor.org/stable/10.1525/as.2015.55.1.200|access-date=3 June 2024|issn=0004-4687|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အမျိုးသားငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်တည်ငြိမ်ရေးကောင်စီ (National Council for Peace and Order) ခေါ် စစ်အစိုးရအဖွဲ့ကို ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ပရာယွတ်ချန်အိုချာ|ပရာယွတ် ချန်အိုချာ]] (Prayut Chan-o-cha) က ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ဤကာလအတွင်း အရပ်သားနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာအခွင့်အရေးများ (Civil and political rights) ကို ကန့်သတ်ခဲ့ပြီး ဘုရင်မင်းမြတ်ကို စော်ကားမှု (lèse-majesté) စွဲချက်များ သိသိသာသာ တိုးမြင့်လာခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးအတိုက်အခံများနှင့် သဘောထားမတိုက်ဆိုင်သူများကို &quot;သဘောထားညှိနှိုင်းရေး&quot; စခန်းများ (attitude adjustment camps) သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;Beech 2019&quot;&gt;{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=8 February 2019|title=Thailand's King Rejects His Sister's Candidacy for Prime Minister|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2019/02/08/world/asia/thailand-prime-minister-princess.html|url-status=live|access-date=11 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190213075249/https://www.nytimes.com/2019/02/08/world/asia/thailand-prime-minister-princess.html|archive-date=13 February 2019|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;ပညာရှင်များက ဤလုပ်ရပ်များကို [[ဖက်ဆစ်ဝါဒ]] ထွန်းကားလာခြင်းအဖြစ် ရှုမြင်ခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Taylor|first=James|date=1 September 2021|title=Thailand's new right, social cleansing and the continuing military–monarchy entente|url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/2057891120980835|url-status=live|journal=Asian Journal of Comparative Politics|volume=6|issue=3|pages=253–273|doi=10.1177/2057891120980835|issn=2057-8911|s2cid=234182253|archive-url=https://web.archive.org/web/20211118123729/https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/2057891120980835|archive-date=18 November 2021|access-date=18 November 2021|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ထိုင်းနိုင်ငံ၏ သက်တမ်းအရှည်ဆုံးဘုရင် [[ဘူမိဗလအတုလျတေဇ|ဘူမိဗလ]] (Bhumibol) သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏သားတော် [[မဟာဝဇိရာလင်္ကရဏ|ဝါချီရာလောင်ကွန်း]] (Vajiralongkorn) ထီးနန်းဆက်ခံခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ လက်ရှိဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို စစ်အစိုးရလက်အောက်တွင် ဆန္ဒခံယူပွဲ (referendum) ဖြင့် အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ စစ်အစိုးရသည် အနာဂတ်အစိုးရများအတွက် နှစ် ၂၀ အမျိုးသားမဟာဗျူဟာ &quot;လမ်းပြမြေပုံ&quot; (20-year national strategy 'road map') ကို ချမှတ်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံကို စစ်တပ်ဦးဆောင်သော ဒီမိုကရေစီ (military-guided democracy) စနစ်ထဲသို့ ထိထိရောက်ရောက် ချုပ်နှောင်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Montesano|first=Michael J.|year=2019|title=The Place of the Provinces in Thailand's Twenty-Year National Strategy: Toward Community Democracy in a Commercial Nation?|url=https://www.iseas.edu.sg/images/pdf/ISEAS_Perspective_2019_60.pdf|url-status=live|journal=ISEAS Perspective|volume=2019|issue=60|pages=1–11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913092250/https://www.iseas.edu.sg/images/pdf/ISEAS_Perspective_2019_60.pdf|archive-date=13 September 2020|access-date=23 August 2020}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200913092250/https://www.iseas.edu.sg/images/pdf/ISEAS_Perspective_2019_60.pdf |date=13 September 2020 }}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် စစ်အစိုးရသည် မတ်လတွင် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရန် သဘောတူခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;Beech 20192&quot;&gt;{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=8 February 2019|title=Thailand's King Rejects His Sister's Candidacy for Prime Minister|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2019/02/08/world/asia/thailand-prime-minister-princess.html|url-status=live|access-date=11 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190213075249/https://www.nytimes.com/2019/02/08/world/asia/thailand-prime-minister-princess.html|archive-date=13 February 2019|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; ရွေးကောက်ပွဲမသမာမှု စွပ်စွဲချက်များကြားမှ ပရာယွတ်သည် ပါလန်ပရာချာရတ်ပါတီ (Palang Pracharath Party) ဦးဆောင်သော ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့ (coalition) ၏ လွှတ်တော်တွင်း ထောက်ခံမှုနှင့် စစ်အစိုးရခန့်အပ်ထားသော အထက်လွှတ်တော်၏ ထောက်ခံမှုဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news|date=25 March 2019|title=Thailand election results delayed as allegations of cheating grow|publisher=ABC News|location=Australia|url=https://www.abc.net.au/news/2019-03-25/thailand-election-results-delayed-concerns-over-irregularities/10937910|url-status=live|access-date=26 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190326035848/https://www.abc.net.au/news/2019-03-25/thailand-election-results-delayed-concerns-over-irregularities/10937910|archive-date=26 March 2019}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၀-၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီမိုကရေစီလိုလားသူ ဆန္ဒပြပွဲများသည် ဘုရင်၏ အခွင့်အာဏာ တိုးလာခြင်း ၊ ၂၀၁၄ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဘုရင်စနစ်၏ ထောက်ခံမှုရရှိထားသည့် [[ထိုင်းဘုရင့်တပ်မတော်|ထိုင်းတော်ဝင်တပ်မတော်]] (Royal Thai Armed Forces) မှ ဒီမိုကရေစီနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ နောက်ပြန်ဆုတ်မှုများ၊ ဒီမိုကရေစီလိုလားသည့် အနာဂတ်သို့ချီတက်ရေးပါတီ (Future Forward Party) ဖျက်သိမ်းခံရခြင်း၊ ၂၀၁၉ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲနှင့် လက်ရှိနိုင်ငံရေးစနစ်အပေါ် ယုံကြည်မှုမရှိခြင်း၊ ဝမ်ချလယ်ရမ် ဆတ်ဆပ်ဆစ် (Wanchalearm Satsaksit) အပါအဝင် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားသူများ အဓမ္မပျောက်ဆုံးခြင်းနှင့် သေဆုံးခြင်း၊ နှင့် နိုင်ငံရေးခြစားမှုများတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news|date=11 August 2020|title=[Full statement] The demonstration at Thammasat proposes monarchy reform|work=Prachatai English|url=https://prachatai.com/english/node/8709|url-status=live|access-date=23 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200820123613/https://prachatai.com/english/node/8709|archive-date=20 August 2020}}&lt;/ref&gt;ဤဆန္ဒပြပွဲများသည် ဘုရင်စနစ်ကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန် မကြုံစဖူးသော တောင်းဆိုမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး နိုင်ငံအတွင်း သမ္မတနိုင်ငံစနစ် (republicanism) အပေါ် အမြင့်ဆုံးသော ခံစားချက်ကို ယူဆောင်လာခဲ့သည်။ 

၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မေလတွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးလိုလားသော အတိုက်အခံများဖြစ်သည့် မူးဖောဝပ်ပါတီ (Move Forward Party - MFP) နှင့် လူထုဆန္ဒကို ဦးစားပေးသည့် ဖွေထိုင်းပါတီ (Pheu Thai Party) တို့သည် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ (general election) တွင် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး၊ ဝန်ကြီးချုပ် ပရာယွတ် ချန်အိုချာကို ထောက်ခံသည့် ဘုရင်စနစ်လိုလားသော စစ်တပ်နှင့်ဆက်စပ်သည့် ပါတီများ အာဏာဆုံးရှုံးခဲ့သည်။  ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် လူထုဆန္ဒကို ဦးစားပေးသည့် ဖွေထိုင်းပါတီမှ ဆရစ်သာ ထာဝိစင် (Srettha Thavisin) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အသစ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်၌ ဖွေထိုင်းပါတီ၏ ဘီလျံနာခေါင်းဆောင် သက်ဆင် ရှင်နာဝပ်သည် နှစ်ပေါင်းများစွာ မိမိကိုယ်ကို ပြည်ပတွင် နယ်နှင်ခံအဖြစ်နေထိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ သို့သော်၊ ထာဝိစင်သည် &quot;ကြီးလေးသော ကျင့်ဝတ်စည်းကမ်းချိုးဖောက်မှုများ&quot;  ကြောင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးမှ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခံခဲ့ရသည်။

===သမိုင်းဆိုင်ရာ ဓာတ်ပုံများ===
&lt;gallery&gt;
File:BlackCeramicBanChiangCultureThailand1200-800BCE.jpg|အူဒွန်သာနီခရိုင် ဘန်ချန်အနီးတွင် တွေ့ရသော အစောဆုံး ၂၁၀၀ ဘီစီခန့်မှ လက်ရာ မြေအိုးများ
File:Pimai1.jpg|ဖီမိုင်းခေါ် ပရာဆပ် ဖီမိုင်းသည် ခမာအင်ပိုင်ယာခေတ်မှ အကြီးဆုံး ဘုရားကျောင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။
File:วัดพนัญเชิงวรวิหาร by Pholtograph.jpg|၆၂ ပေ (၁၉ မီတာ) မျှ မြင့်မားသော ထိုင်နေသည့် ၁၃၂၄ ခုနှစ်မှ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်အား အယုဒ္ဓယတွင် တွေ့ရပုံ 
File:Wat Si Chum in Sukhothai.jpg|၁၃ ရာစုမှ ၄၉ပေ (၁၅ မီတာ) မျှ မြင့်မားသော ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် အား ဆူခိုထိုင်းမြို့ အာချာနာဘုရားတွင် တွေ့ရပုံ
File:View of Iudea (Ayutthaya), Capital of Siam ca. 1662 (SK-A-4477).jpg|ဒတ်ချ် အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီမှ ယိုဟန်း ဗင်ဘွန်းသို့ ရေးဆွဲခိုင်းခဲ့သော အယုဒ္ဓယ ပန်းချီကား ၁၆၆၅
File:Louis XIV et Ambassadeurs du Roi de Siam 1686 Jacques Leman.png|၁၆၈၆ တွင် ကိုဆာပန် မှ ထိုင်းဘုရင် နာရိုင်း၏ စာလွှာအား ဗာဆိုင်း၌ လူးဝစ်ဘုရင် ၁၄ သို့ ဆက်သစဉ်
File:Reception of Siamese Ambassadors by Napoleon III 1861 Gerome.png|နပိုလီယန် ၃ မှ ၁၈၆၄ တွင် ထိုင်း သံတမန်များအား လက်ခံတွေ့ဆုံစဉ်
&lt;/gallery&gt;

== နိုင်ငံရေး နှင့် အစိုးရ==
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ လက်ရှိနိုင်ငံရေးသည် [[စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်]] ဘောင်အတွင်းမှ ကျင့်သုံးပြီး ဝန်ကြီးချုပ်သည် အစိုးရအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ကာ ဆွေစဉ်မျိုးဆက် ဆက်ခံသော ဘုရင်သည် နိုင်ငံ၏ ဥသျှောင်ဖြစ်သည်။ တရားစီရင်ရေး ကဏ္ဍသည် အုပ်ချုပ်ရေး နှင့် ဥပဒေပြုရေးတို့မှ ကင်းလွတ်ရမည် ဖြစ်သော်လည်း တရားသူကြီးတို့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များမှာ လက်ရှိဥပဒေထက် နိုင်ငံရေးနှင့် ပတ်သက်သည်ဟု သံသယရှိစရာ ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Thailand's juristocracy - New Mandala&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://asiapacific.anu.edu.au/newmandala/2014/05/17/thailands-juristocracy/ |accessdate=14 October 2017 |archivedate=5 September 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150905162923/http://asiapacific.anu.edu.au/newmandala/2014/05/17/thailands-juristocracy/ }}&lt;/ref&gt;

[[File:Democracy monument, Bangkok, Thailand.jpg|thumb|ဘန်ကောက်မြို့ရှိ ဒီမိုကရေစီ အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အဦး။ ၁၉၃၂ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအား ပြအိုးပေါ်ရှိ ဆွမ်းခွက် နှစ်ခု ပေါ်တွင် တင်ထားသည့်ပုံ]]

၁၉၃၂ ခုနှစ် သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင်စနစ်မှနေ၍ နိုင်ငံရေး စတင်ပြုပြင်ပြောင်းလဲခဲ့သည့် အချိန်မှစ၍ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ နှင့် ပဋိဉာဏ် ၁၉ ခုမျှ ရှိခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ .&lt;ref&gt;[http://www.bangkokpost.com/print/421966/ Bangkok Post: ''Section 44 is necessary: NCPO'']. This list contains 2 errors: it states that the 6th constitution was promulgated in 1912 (rather than 1952), and it states that the 11th constitution was promulgated in 1976 (rather than 1974).&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Thanet&quot;&gt;Thanet Aphornsuvan, {{cite web |url= http://rspas.anu.edu.au/pah/human_rights/papers/2001/Thanet.pdf |archive-url= https://web.archive.org/web/20080226203229/http://rspas.anu.edu.au/pah/human_rights/papers/2001/Thanet.pdf |dead-url= yes |archive-date= 2008-02-26 |title= The Search for Order: Constitutions and Human Rights in Thai Political History |accessdate= 14 October 2017 |archivedate= 26 February 2008 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20080226203229/http://rspas.anu.edu.au/pah/human_rights/papers/2001/Thanet.pdf }}&amp;nbsp;{{small|(152&amp;nbsp;KB)}}, 2001 Symposium: Constitutions and Human Rights in a Global Age: An Asia Pacific perspective&lt;/ref&gt; ထိုကာလ တလျှောက်တွင် နိုင်ငံ၏ အစိုးရ ပုံစံသည် စစ်အာဏာရှင် အစိုးရ စနစ် မှစ၍ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံ ဒီမိုကရေစီ စနစ် အထိ အမျိုးမျိုး ရှိခဲ့သော်လည်း အစိုးရအားလုံးသည် ထီးနန်းအရာ ဆက်ခံသော ဘုရင်ကို နိုင်ငံ၏ ဥသျှောင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြသည်။&lt;ref name=&quot;multiple&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/20060919/thailand_coups_060919/20060919/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20071016060633/http://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/20060919/thailand_coups_060919/20060919/ |dead-url=yes |archive-date=16 October 2007 |title=A list of previous coups in Thailand |agency=Associated Press |date=19 September 2006 |accessdate=25 April 2010 |df= |archivedate=16 October 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071016060633/http://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/20060919/thailand_coups_060919/20060919/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,214562,00.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080706035133/http://www.foxnews.com/story/0%2C2933%2C214562%2C00.html |archivedate=6 July 2008 |title=Raw Data: List of Recent Coups in Thailand's History |publisher=Fox News Channel |date=19 September 2006 |accessdate=25 April 2010 |deadurl=yes |df= }}&lt;/ref&gt;

၁၉၃၂ ခုနှစ် မတိုင်မီက ဆိုင်ယမ်း ဘုရင်နိုင်ငံတွင် ဥပဒေပြုလွှတ်တော် မရှိခဲ့ပဲ ဥပဒေပြုခွင့်ကို ဘုရင်အား အပ်နှင်းထားသည်။ ထိုသို့ ဖြစ်ခဲ့ခြင်းမှာ ၁၂ ရာစု ဆူခိုထိုင်း ဘုရင့်နိုင်ငံတော် ထူထောင်ခဲ့သည့် အချိန်မှ အစပြုခဲ့ပြီး ဘုရင်အား &quot;ဓမ္မရာဇာ&quot; သို့မဟုတ် &quot;တရားဓမ္မနှင့် အညီ အုပ်ချုပ်သော ဘုရင်&quot; ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၃၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၄ ရက်တွင် ပြည်သူများ နှင့် စစ်တပ် အရာရှိများ ပါဝင်သော ၎င်းတို့ဘာသာ &quot;ခါန ရတ်ဆေးဒွန်&quot; သို့မဟုတ် &quot;ပြည်သူ့ပါတီ&quot; ဟု အမည်ပေးထားသော အဖွဲ့သည် သွေးထွက်သံယိုမှု မရှိသော တော်လှန်ရေး တစ်ခုကို ဆင်နွှဲခဲ့ပြီး နှစ်ပေါင်း ၁၅၀ မျှ တစ်သွေးတစ်သံတစ်မိန့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော စကြီ မင်းဆက်ကို အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့မှ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသည့် ဥပဒေပြုလွှတ်တော် ရှိသည့် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ ပုံစံ ဘုရင်စနစ်ကို အကြံပြု ပြောင်းလဲခဲ့သည်။

၁၉၃၂ ပရာဂျာဒီပေါ့ ဘုရင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ ကျမ်းအရ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဥပဒေပြုလွှတ်တော်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ခန့်အပ်ထားသော ကိုယ်စားလှယ် ၇၀ ပါဝင်သည့် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုလွှတ်တော်သည် ၁၉၃၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၈ ရက်တွင် အနန်တ ဆာမာခွန် ညီလာခံ ခန်းမ၌ ပထမဆုံး အကြိမ် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ခါနရတ်ဆေးဒွန် ပါတီမှ ပြည်သူတို့သည် ရွေးကောက်တင်မြှောက်သည့် အလွှတ်တော် အတွက် အဆင်သင့်မဖြစ်သေးဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် စိတ်ပြောင်းသွားခဲ့သည်။ ထိုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ အတည်ဖြစ်သည့် အခါ၌ ရွေးကောက်ပွဲအား ၁၉၃၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ကျင်းပရန် အချိန်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ အသစ်အရ လွှတ်တော်တွင် ခါနရတ်ဆေးဒွန်မှ တိုက်ရိုက်တင်မြှောက်ထားသော ကိုယ်စားလှယ် ၇၈ ဦးနှင့် ရွေးကောက်ခံ ကိုယ်စားလှယ် ၇၈ ဦးတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲကာ စုစုပေါင်း အမတ် ၁၅၆ ယောက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလမှစ၍ ထိုင်းနိုင်ငံအား ငြိမ်းချမ်းရေး နှင့် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေး အမျိုးသား ကောင်စီ အမည်ရသော စစ်အစိုးရမှ အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့မှ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ၏ တစိတ်တဒေသကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ကာ နိုင်ငံတစ်ခုလုံးကို စစ်အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ညမထွက်ရ အမိန့် ကြေညာခြင်း၊ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ လူစုလူဝေး ပြုလုပ်ခြင်းများအား တားမြစ်ခြင်း၊ နိုင်ငံရေးသမားများနှင့် စစ်အာဏာသိမ်းမှု ဆန့်ကျင်သူများအား ဖမ်းဆီးခြင်း၊ အင်တာနက် ဆင်ဆာ ပြုလုပ်ခြင်း နှင့် မီဒီယာများကို ကန့်သတ်ချုပ်ခြယ်ခြင်း များ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

လက်ရှိ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘုရင်မှာ [[ဝသိလာလောင်ကွန်း]] သို့မဟုတ် ဒဿမမြောက် ရာမ မင်း ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ ဖခမည်းတော်ဖြစ်သူ [[ဘူမိဗလအတုလျတေဇ]] (နဝမမြောက် ရာမမင်း) နတ်ရွာစံ ကံတော်ကုန်သည့် ၂၀၁၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၃ ရက်မှ စ၍ ဘုရင်ဖြစ်လာခဲ့ကာ ဘုရင်အဖြစ် တရားဝင် ဆက်ခံမှုကို ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်မှ စတင်ခဲ့သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ အရ နိုင်ငံတော်၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို ပြည်သူတို့ထံတွင် အပ်နှင်း ထားသော်လည်း ဘုရင်မှ ထိုအခွင့်အာဏာများကို ထိုင်းအစိုးရ၏ လက်တံ ၃ ခုမှ တဆင့် ကျင့်သုံးသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ အရ ဘုရင်တွင် အာဏာ မဆိုသလောက် အနည်းငယ်မျှသာ ရှိသော်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အာဏာမရှိသော ခေါင်းဆောင်နှင့် ပြယုဂ် အဖြစ် တည်ရှိသည်။ နိုင်ငံ၏ ဥသျှောင် အနေနှင့် ဘုရင်အား အခွင့်အာဏာ အချို့ပေးအပ်ထားပြီး အစိုးရ၏ လုပ်ဆောင်မှုများတွင် အချို့နေရာများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ရသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ အရ ဘုရင်သည် ထိုင်းတော်ဝင်တပ်မတော်၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။ ဘုရင်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဖြစ်ရန် လိုအပ်ပြီး နိုင်ငံအတွင်းရှိ အခြား ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှုများကိုလည်း ကာကွယ်ပေးမည့်သူ ဖြစ်သည်။ ဘုရင် အနေနှင့် အစဉ်အလာ ဖြစ်သော အာဏာ အချို့ရှိပြီး ၎င်းတို့တွင် ဆက်ခံမည့်သူအား ရွေးချယ်ခန့်အပ်ခြင်း၊ အသနားခံမှုများကို ခွင့်ပြုပေးခြင်းနှင့် ဥပဒေများကို အတည်ပြုပေးခြင်းများကို ပြုလုပ်ရသည်။ ဘုရင်အား ၎င်း၏ တာဝန်ထမ်းဆောင်မှုတွင် ထိုင်းပရိုင်ဗီကောင်စီမှ အကူအညီပေးသည်။

== အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသများ ==
{{Main article|ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေဒေသများ}}
ထိုင်းနိုင်ငံအား ခရိုင် ၇၆ ခု ပိုင်းခြားထားပြီး ၎င်းတို့အား တည်နေရာပေါ်တွင် မူတည်၍ ခရိုင်အုပ်စု ၅ ခု အနေနှင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးအုပ်ချုပ်ရေး ခရိုင် ၂ ခု ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ [[ဘန်ကောက်]]နှင့် [[ပတ္တရားမြို့|ပတ္တရား]]တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဘန်ကောက်သည် ခရိုင်အဆင့်တွင် ရှိသဖြင့် အမြဲလိုပင် ခရိုင် အနေနှင့် ထည့်သွင်း ရေတွက်လေ့ ရှိသည်။                                                                                                              

ခရိုင်တစ်ခုချင်းစီအား မြို့နယ် ([[အမ်ဖေါ]]) များအနေနှင့် ပိုင်းခြားထားပြီး မြို့နယ်များအား ကျေးရွာအုပ်စု ([[တမ်ဘွန်]]) များ အဖြစ် ထပ်မံ ပိုင်းခြား ထားသည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် စာရင်းအရ တမ်ဘွန် ၈၇၇ ခုနှင့် ဘန်ကောက်တွင် မြို့နယ် ၅၀ ခု ရှိသည်။   

ဘန်ကောက်နှင့် ထိစပ်နေသော အချို့သော ခရိုင်များကို မက်ထရိုပိုလီတန်ဘန်ကောက်ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ထိုခရိုင်များတွင် နွန်တပ်ဘူရီ၊ ပထုံဌာနီ၊ ဆမွတ်ပရာကန်၊ နခွန်ပသွန် နှင့် ဆမွတ်ဆာခုံး တို့ ပါဝင်သည်။ ခရိုင်တစ်ခုချင်းစီ၏ မြို့တော် အမည်မှာ ခရိုင် အမည်နှင့် အတူတူ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ချင်းမိုင်ခရိုင်၏ မြို့တော်မှာ [[ချင်းမိုင်မြို့]] ဖြစ်သည်။ 

=== '''ဒေသကြီးများ''' ===
ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များကို ဒေသကြီးများ အနေနှင့် စီမံခန့်ခွဲသည်။ ဒေသကြီး ၄ ခု အနေနှင့် ပိုင်းခြား ထားပြီး ၎င်းတို့မှာ ထိုင်းမြောက်ပိုင်း၊ ထိုင်းအရှေ့မြောက်ပိုင်း၊ ထိုင်းအလယ်ပိုင်း နှင့် ထိုင်းတောင်ပိုင်း တို့ ဖြစ်ကြသည်။ 

ဒေသကြီး တစ်ခုစီတွင် ကွဲပြားခြားနားသော သမိုင်းနောက်ခံ၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာစကား နှင့် လူမျိုးများ ရှိသည်။

ဒေသကြီး ၄ ခု အတွင်း နေထိုင်ကြသော ဒေသခံ ထိုင်းလူမျိုးများတို့သည် ဂျာမနီ၏ အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသများကို စီမံခန့်ခွဲပုံနှင့် ဗြိတိသျှတို့၏ [[စကော့တလန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဝေလနိုင်ငံ]] နှင့် [[မြောက်အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ]]တို့တွင် ကျင့်သုံးသော အာဏာခွဲဝေအုပ်ချုပ်သော စီမံခန့်ခွဲရေး စနစ်များကို အားကျ အတုယူကြသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံသည် ဒေသကြီးများ ခရိုင်များဖြင့် ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ထားသော်လည်း ဗဟိုအစိုးရမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၊ ဒိစတြိတ်အကြီးအကဲ နှင့် ဒိစတြိတ်စာရေး စသည်များကို ဗဟိုအစိုးရမှ တိုက်ရိုက်ခန့်အပ်သည်။ ဒေသကြီးများတွင် စီမံခန့်ခွဲမှု ကွဲပြားခြင်း လက္ခဏာရပ် မရှိဘဲ ပထဝီ၊ စာရင်းဇယား၊ ဘူမိဗေဒ၊ ရာသီဥတု နှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း သဘောအရသာ ခွဲခြားထားခြင်း ဖြစ်သည်။
[[File:Thailand four regions.svg|thumb|center|ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဒေသကြီး ၄ခု]]

===တောင်ပိုင်းတိုင်းဒေသကြီး===
[[File:Souththailandmap.GIF|thumb|မလေး-မွတ်စလင်များ အဓိကရှိသော နေရာများကို ပြသထားသည် ထိုင်းတောင်ပိုင်းခရိုင်များပြ မြေပုံ]]

၁၅ ရာစု အတွင်းက ထိုင်းတို့သည် မလေးကျွန်းဆွယ်ကို တောင်ပိုင်းအကျဆုံး မလက္ကာဒေသ အထိ အုပ်စိုးခဲ့ကြကာ ကျွန်းဆွယ်၏ နေရာ အတော်များများကို ချုပ်ကိုင်ထားပြီး တီးမားဆက် (စင်ကာပူ) ၊ အချို့သော အက်ဒမန် ကျွန်းများ နှင့် [[ဂျားဗားကျွန်း]]ပေါ်မှ ကိုလိုနီ တစ်ခုတို့ပင် ပါဝင်သည်။ သို့သော်လည်း ဗြိတိသျှတို့မှ အင်အားသုံး၍ ဆူလတန်အုပ်ချုပ်ရေးမှ ဆူဇရိန်တီ အုပ်ချုပ်ရေးသို့ ပြောင်းလဲခဲ့သဖြင့် နောက်ဆုံးတွင် ပိုင်ဆိုင်ရာ နေရာ လျော့နည်းသွားခဲ့သည်။

မလေးဆူလတန်နယ်များ၏ မြောက်ပိုင်းနယ်များမှ ထိုင်းဘုရင်အား နှစ်စဉ် ရွှေပန်းပွင့် ဆက်သလေ့ရှိပြီး ကျေးဇူးတင်သည့် အနေနှင့်လည်းကောင်း သစ္စာခံအနေနှင့် လည်းကောင်း အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဗြိတိသျှတို့သည် မလေးနိုင်ငံများတွင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခဲ့ကြပြီး အင်ဂလို-ထိုင်း စာချုပ်အရ တောင်ပိုင်းမှ ဘန်ကောက် အထိ ရထားလမ်းဖောက်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ထိုင်းတို့သည် ယခုအခါ မလေးရှား မြောက်ပိုင်း ပြည်နယ်များ ဖြစ်သော ကဒါး၊ ပါလစ်၊ ကလန်တန်၊ တဲရန်ဂနူး တို့အား အချုပ်အခြာအာဏာ စွန့်လွှတ်ခဲ့ပြီး ဗြိတိသျှတို့သို့ ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ဆာတွန် နှင့် ပဌာနီ ပြည်နယ်တို့ကိုမူ ထိုင်းတို့က အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။

မလေးကျွန်းဆွယ်ရှိ ခရိုင်များကို ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် အတွင်း ဂျပန်တို့မှ သိမ်းပိုက်ခဲ့ကာ ၁၉၄၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ် အထိ မလာယန်ကွန်မြူနစ်ပါတီ (စီပီအမ်) မှ ကျူးကျော်ခဲ့သည်။ ဗီယက်နမ် နှင့် [[ယဉ်ကျေးမှု တော်လှန်ရေး]] အပြီး တရုတ်နိုင်ငံတို့၏ ထောက်ခံမှု မရှိတော့သည့် နောက်ပိုင်းတွင် စီပီအမ်သည် မလေးရှား နှင့် ထိုင်းအစိုးရ တို့နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ရရှိရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ လတ်တလော မငြိမ်မသက် ဆူပူမှုများသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အပြီး ဆူကာနို၏ ထောက်ခံမှုဖြင့် စတင်ခဲ့သော ပီယူအယ်လ်အိုအဖွဲ့၏  ခွဲထွက်ရေး တိုက်ခိုက်လှုပ်ရှားမှုများ ဆက်လက် ဖြစ်ပွားနေခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုမငြိမ်မသက်မှုများ အတွက် ဓားစာခံဖြစ်ရသည်မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ နှင့် ဘေးထိုင်နေသူ မွတ်စလင်များ ဖြစ်သည်။

== နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး ==
[[File:Embassy of Thailand, Washington.jpg|thumb|right|[[ဝါရှင်တန်ဒီစီမြို့]] ရှိ တော်ဝင်ထိုင်းသံရုံး]]
[[File:Royal Thai Embassy Wellington New Zealand 2015.JPG|thumb|right|[[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ]] [[ဝယ်လင်တန်မြို့]] ရှိ တော်ဝင်ထိုင်းသံရုံး]]

ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး ကိစ္စရပ်များကို နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးမှ အဓိက လုပ်ဆောင်သည်။ 

ထိုင်းနိုင်ငံသည် နိုင်ငံတကာနှင့်သာမက ဒေသတွင်း အဖွဲ့အစည်းများတွင် အပြည့်ပါအဝ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ ၎င်းသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ နေတိုးအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံမဟုတ်သော အဓိက မဟာမိတ် နှင့် အထူး ၃၀၁ အစီရင်ခံစာ ပါ ဦးစားပေး စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုခံရသူ စာရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း]] (အာဆီယံ)တွင် တက်ကြွစွာပါဝင်လျက်ရှိသည်။ အခြားအာဆီယံ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများဖြစ်သော [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]၊ [[မလေးရှားနိုင်ငံ|မလေးရှား]]၊ [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ|ဖိလစ်ပိုင်]]၊ [[စင်ကာပူနိုင်ငံ|စင်္ကာပူ]]၊ [[ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ|ဘရူနိုင်း]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ|လာအို]]၊ [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ|ကမ္ဘောဒီးယား]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]] နှင့် [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ|ဗီယက်နမ်]] နိုင်ငံတို့အကြား ဆက်ဆံရေးနီးကပ်စွာရှိပြီး ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးများနှင့် စီးပွားရေး ဝန်ကြီးများသည် နှစ်စဉ် အစည်းအဝေး ကျင်းပလေ့ ရှိကြသည်။ ဒေသတွင်းနိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေး၊ ကုန်သွယ်ရေး၊ ဘဏ်ကိစ္စရပ်များ၊ နိုင်ငံရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုကိစ္စရပ်များ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုမှာ တိုးတက်လျက် ရှိသည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံသည် အာရှ-ပစိဖိတ် စီးပွားရေး ကော်ပိုရေးရှင်း အစည်းအဝေးကို အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ယခင် လက်ထောက်ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သော ဒေါက်တာ ဆူပါချိုင်း ပနစ်ပက်ဒိုင်သည် ကုလသမဂ္ဂ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ညီလာခံ အဖွဲ့တွင် လက်ရှိ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် အဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံသည် အရှေ့အာရှ နိုင်ငံများအစည်းအဝေး သို့ စတင်တက်ရောက်ခဲ့သည်။ 

မကြာသေးမှီနှစ်များတွင် ထိုင်းနိုင်ငံသည် နိုင်ငံတကာစင်မြင့်တက်တွင် ပိုမိုတက်ကြွစွာ လှုပ်ရှားပါဝင်လာခဲ့သည်။ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံမှ ခွဲထွက်ကာ [[အရှေ့တီမောနိုင်ငံ|အရှေ့တီမော]] လွတ်လပ်ရေးရလာသောအခါ နိုင်ငံတကာ ငြိမ်းချမ်းရေးကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးအကြိမ်အနေဖြင့် စစ်တပ်များ ပြည်ပသို့ထောက်ပံ့ပို့ပေးခဲ့သည်။ အဆိုပါ တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ယခုအခါ ကုလသမဂ္ဂငြိမ်းချမ်းရေး တပ်ဖွဲ့များအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေသေးသည်။ နိုင်ငံတကာနှင့် ဆက်ဆံရေးတိုးမြင့်စေရန် ရည်ရွယ်ကာ ထိုင်းနိုင်ငံသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အဖွဲ့အစည်း (Organization of American States)၊ ဥရောပ လုံခြုံရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့အစည်း (Organization for Security and Cooperation in Europe) တို့နှင့် စတင်ထိတွေ့ဆက်ဆံခဲ့သည်။ ဆက်လက်၍ [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ]] နှင့် [[အီရတ်နိုင်ငံ]]ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအတွက်လည်း လုံခြုံရေးစစ်တပ်များကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။

ဝန်ကြီးချုပ် သက်ဆင်ရှင်နာဝပ် လက်ထက်တွင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၊ ဘာရိန်းနိုင်ငံ၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] တို့နှင့် လွတ်လပ်စွာ ကုန်သွယ်မှု စာချုပ်များ ချုပ်ဆိုနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း သက်ဆင်သည် နိုင်ငံတကာနှင့် မပြိုင်ဆိုင်နိုင်သော ထိုင်းလုပ်ငန်းများကို ပျက်စီးစေရမည် ဆိုသဖြင့် ဝေဖန်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ftawatch.org/ |title=FTA Watch Group website |publisher=Ftawatch.org |accessdate=25 April 2010 |archivedate=22 August 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090822090332/http://www.ftawatch.org/ }}&lt;/ref&gt;

သက်ဆင်မှ နိုင်ငံတကာ အကူအညီများကို ဆက်လက်မရယူတော့ဟု ကြေညာခဲ့ပြီး  အလှူရှင်နိုင်ငံများနှင့် ပူးပေါင်း၍ မဟာမဲခေါင်ဒေသအတွင်းရှိ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ ဖွံ့ဖြိုးရေး အတွက် လုပ်ဆောင်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://yaleglobal.yale.edu/content/thaksins-chance-leading-role-region |work=The Straits Times |location=Singapore |title=Thaksin's Chance for Leading Role in the Region |date=10 March 2004 |author=John D. Ciorciari |accessdate=18 October 2017 |archivedate=26 April 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130426231843/http://yaleglobal.yale.edu/content/thaksins-chance-leading-role-region }}&lt;/ref&gt; သက်ဆင်သည် ထိုင်းအား ဒေသတွင်း ခေါင်းဆောင်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံဖြစ်ရန် ရည်ရွယ်လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး လောနိုင်ငံကဲ့သို့ ဆင်းရဲသော အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများတွင် ဖွံ့ဖြိုးရေး စီမံကိန်းများကို စတင် အကောင်အထည် ပေါ်ခဲ့သည်။ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ အကောင်းဆုံး ကိစ္စမှာ မြန်မာနိုင်ငံရှိ အာဏာရှင်တို့နှင့် ပိုမိုရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေးကို ဖော်ဆောင်ခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090103061415/http://www.burmait.net/ict-news/2007/aug07/thaksin-to-face-charges-over-burma-telecom-deal/ 'Thaksin to face charges over Burma telecom deal]. ICT News, 2 August 2007&lt;/ref&gt;

ထိုင်းသည် အမေရိကန်ဦးဆောင်သော အီရတ်နိုင်ငံသို့ ကျူးကျော်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်း ၄၂၃ ဦး ကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Thailand sends troops to bolster US occupation of Iraq|url=http://www.wsws.org/en/articles/2003/10/thai-o01.html|website=World Socialist Web Site|accessdate=28 January 2015|archivedate=19 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150619111555/http://www.wsws.org/en/articles/2003/10/thai-o01.html}}&lt;/ref&gt; ၎င်းတို့သည် တပ်များကို ၂၀၀၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၀ ရက်တွင် ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။ ထိုင်းစစ်သား ၂ ဦးမှာ သူပုန်များ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကျဆုံးခဲ့ရသည်။

အဘီဆစ်မှာ ပြည်သူ့ဒီမိုကရေစီ မဟာမိတ် အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင် ကာဆစ်ပီယွန်အား နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် နယ်စပ်အနီးရှိ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရှိ နှစ်ပေါင်း ၉၀၀ သက်တမ်းရှိသော ပရယ်ဗီဟီးယား ဟိန္ဒူ ဘုရားကျောင်းပျက်ကြီး၏ အနီးတွင် ထိုင်းတပ်ဖွဲ့များနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားတပ်ဖွဲ့များ ပစ်ခတ်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ကမ္ဘောဒီးယား အစိုးရမှ ၎င်းတို့ဘက်မှ ထိုင်းစစ်သား ၄ ဦးကို သတ်ပစ်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၀ ဦးကို ဖမ်းမိနိုင်ခဲ့သည်ဟု ကြေညာခဲ့သော်လည်း ထိုင်းအစိုးရမှ ထိုင်းစစ်သား အသေအပျောက် ဒဏ်ရာရရှိမှု မရှိဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ကမ္ဘောဒီးယား စစ်သား ၂ ဦး နှင့် ထိုင်းစစ်သား ၃ ဦးတို့ သေဆုံးခဲံရသည်။ စစ်တပ်နှစ်ခုစလုံးမှ အခြားတစ်ဖက်မှ အရင်ပစ်ခတ်သည်ဟု အပြစ်တင်ခဲ့ပြီး အခြားတစ်ဖက် ပိုင်နက် အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်မှု မရှိကြောင်း ငြင်းဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;The Telegraph, [http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/thailand/5101029/Troops-from-Thailand-and-Cambodia-fight-on-border.html Troops from Thailand and Cambodia fight on border] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100523080330/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/thailand/5101029/Troops-from-Thailand-and-Cambodia-fight-on-border.html |date=23 May 2010 }}, 3 April 2009&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bloomberg, [https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601080&amp;sid=a2G.h3Ms.a3s&amp;refer=asia Thai, Cambodian Border Fighting Stops, Thailand Says] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071014072312/http://bloomberg.com/apps/news?pid=20601080 |date=14 October 2007 }}, 3 April 2009&lt;/ref&gt;

== စစ်ရေး ==
[[File:Royal Thai Army firing M198 howitzer.jpg|thumb|left|တော်ဝင်ထိုင်းကြည်းတပ်မှ ဟောင်ဝစ်ဇာ အမ် ၁၉၈ အမြောက်ကို ၂၀၁၆ ဇွန်လ ထိုင်းနိုင်ငံ လော့ဘူရီ တွင် လေ့ကျင့်ချိန်၌ ပစ်ခတ်နေစဉ်]]
[[File:HTMS Chakri Naruebet Exercise 2001.jpg|thumb|right|ထိုင်းတော်ဝင်ရေတပ်မှ လေယာဉ်တင်သင်္ဘော တစ်စင်းဖြစ်သော အိတ်ချ်တီအမ်အက်စ် စကြီ နာရူဘတ်]]
[[File:Royal Thai Air Force F-16 descends after being refueled by a KC-135.jpg|thumb|right|ထိုင်းတော်ဝင်လေတပ်မှ အက်ဖ်-၁၆ ဖိုက်တင်း ဖယ်လ်ကွန်]]

ထိုင်းတော်ဝင်တပ်မတော်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံတော်၏ စစ်တပ်များ ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့တွင် တော်ဝင်ထိုင်းကြည်းတပ်၊ တော်ဝင်ထိုင်း ရေတပ် နှင့် တော်ဝင်ထိုင်းလေတပ်တို့ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ပြည်သူ့စစ် တပ်ဖွဲ့ များလည်း ပါဝင်သည်။

ထိုင်းတပ်မတော်တွင် စုစုပေါင်း စစ်သည်အင်အား အနေနှင့် အမြဲတမ်း တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ၃၀၆,၀၀၀ ဦး နှင့် အရန်အင်အား ၂၄၅,၀၀၀ ဦး ရှိသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|title=Thailand Military Strength|url=http://www.globalfirepower.com/country-military-strength-detail.asp?country_id=Thailand|website=Global Firepower|accessdate=15 December 2014|archivedate=8 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150208024629/http://www.globalfirepower.com/country-military-strength-detail.asp?country_id=Thailand}}&lt;/ref&gt;ထိုင်းတပ်မတော်၏ အကြီးအကဲမှာ ဘုရင် ဖြစ်သော်လည်း &lt;ref&gt;[[s:2007 Constitution of Thailand#Chapter 2 : The King|Chapter 2 of the 2007 Constitution of Thailand]]&lt;/ref&gt; ထိုရာထူးမှာ အမည်ခံမျှသာ ဖြစ်သည်။ စစ်တပ်များကို အစိုးရအဖွဲ့ဝင် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဦးဆောင်သော ထိုင်းကာကွယ်ရေး ဦးစီးဌာနမှ စီမံကွပ်ကဲသည်။ တော်ဝင်ထိုင်းတပ်မတော် ဌာနချုပ်မှ အမိန့်ပေး ကွပ်ကဲပြီး ၎င်းတို့ကို ထိုင်းကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မှ ဦးဆောင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |author=John Pike |url=http://www.globalsecurity.org/military/world/thailand/mod.htm |title=Ministry of Defense |publisher=GlobalSecurity.org |date=27 April 2005 |accessdate=25 April 2010 |archivedate=9 April 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100409162350/http://www.globalsecurity.org/military/world/thailand/mod.htm }}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ စစ်အသုံးစရိတ်မှာ စုစုပေါင်း အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅.၁ ဘီလီယံ ရှိသည်။&lt;ref&gt;[http://milexdata.sipri.org/result.php4 SIPRI Military Expenditure Database – Thailand] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120503052200/http://milexdata.sipri.org/result.php4 |date=3 May 2012 }}. SIPRI, 2012. Retrieved 3 May 2012.&lt;/ref&gt;

ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ စစ်မှုထမ်းရန်မှာ ထိုင်းနိုင်ငံသားတိုင်း၏ တာဝန်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[[s:2007 Constitution of Thailand#Chapter 4: Duties of the Thai People|Chapter 4 of the 2007 Constitution of Thailand]]&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း အသက် ၂၁ နှစ်ကျော်သော ယောက်ျားလေး နယ်မြေကာကွယ်ရေးကျောင်းသား အဖြစ် သင်တန်းမတက်ရသေးသူများသာ စစ်တပ်တွင် ပါဝင်ရန် ဆန္ဒပြုနိုင်သကဲ့သို့ စစ်မှုထမ်းရန် လိုသလို ဆင့်ခေါ်ချိန်တွင် ပါဝင်နိုင်သည်။ စစ်မှုထမ်းသူများ အနေနှင့် အချိန်ပြည့် လေ့ကျင့်သင်ကြားမှုကာလ ၆ လမှ ၂ နှစ် အထိ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားပြီး ၎င်းတို့၏ ပညာရေး အခြေအနေပေါ်တွင် မူတည်ကာ ၎င်းတို့ အနေနှင့် လေ့ကျင့်ရေးသင်တန်းကို တစိတ်တပိုင်း တက်ရောက်ပြီးစီးမှု၊ စစ်မှုထမ်းရန် မဆင့်ခေါ်မီ (နှစ်စဉ် ဧပြီလ ၁ရက်) မိမိတို့ ဆန္ဒအလျောက် ဆန္ဒပြုမှု စသည့် တို့အပေါ်တွင် မူတည်သည်။

ဘွဲ့ရပြီးသော သူများ အနေနှင့် စစ်မှုထမ်းရန် ဆင့်ခေါ်ခြင်း ခံရပါက ၁ နှစ် အချိန်ပြည့် စစ်မှုထမ်းရပြီး ဒိစတြိတ် ရုံးတွင် မိမိတို့ ဆန္ဒအလျောက် ဆန္ဒပြုပါက ၆ လ မျှ စစ်မှု ထမ်းရသည်။ ထို့အတူပင် သုံးနှစ် သင်တန်းကို တက်ရောက်ပြီးစီးမှု အပေါ်တွင် မူတည်၍ လေ့ကျင့်ရေးကာလကို လျှော့ချပေးသည်။ ၃ နှစ်အတွင်း ၁ နှစ် သင်တန်း တက်ရောက်ပြီးပါက ၁ နှစ်သာ အချိန်ပြည့် စစ်မှုထမ်းရပြီး ၂ နှစ် သင်တန်း တက်ရောက်ပြီးပါက ၆ လသာ အချိန်ပြည့် စစ်မှုထမ်းရသည်။ ၃ နှစ် နှင့် အထက် တက်ရောက်သင်ကြား ပြီးသူများ အနေနှင့် လုံးဝကင်းလွတ်ခွင့် ရရှိသည်။

ထိုင်းတပ်မတော်နေ့ကို ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်တွင် ကျင်းပပြီး အယုဓျာတိုင်းပြည်ရှိ နရဆင် ဘုရင်မှ တောင်ငူမင်းသား အား ၁၅၉၃ခုနှစ်တွင် အောင်ပွဲရသည့် နေ့ အထိမ်းအမှတ်ဖြစ်သည်။
{{Clear}}

== ပထဝီဝင် ==
[[File:Nan z doi phuka 2006 1003.jpg|thumb|left|ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း နန်ခရိုင် အတွင်း ထိုင်း-လော နယ်စပ်တလျှောက်တွင်ရှိသော လွမ်ပရာဘန်တောင်တန်းကို တွေ့မြင်ရစဉ်]]
[[File:Thailand 06 - 40 Railay (158632937).jpg|thumb|right|ထိုင်းနိုင်ငံတွင် အတွေ့ရများသော ထုံးကျောက်ကျွန်းတစ်ခု]]
[[File:Isla Phi Phi Lay, Tailandia, 2013-08-19, DD 04.JPG|thumb|right|ဖီဖီကျွန်းများ]]

ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အကျယ်ဝန်းမှာ ၁၉၈,၁၂၀ စတုရန်းမိုင် ( ၅၁၃,၁၂၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ)&lt;ref name=CIA /&gt; မျှ ရှိသဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၅၀ ခုမြောက် အကြီးဆုံး နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် [[ယီမင်နိုင်ငံ]] ထက် အနည်းငယ်မျှ သေးငယ်ပြီး [[စပိန်နိုင်ငံ]]ထက် အနည်းငယ်မျှ ကြီးသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ခရိုင်အုပ်စုများနှင့် တစိတ်တဒေသ ဆက်နွယ်နေသော ထင်ရှားသော ပထဝီဝင်ဒေသကြီးများ ရှိသည်။ နိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းမှာ ထိုင်းကုန်းမြေမြင့်၏ တောင်ကုန်းထူထပ်သော ဒေသဖြစ်ပြီး အမြင့်ဆုံးနေရာမှာ သနွန်ထုံချိုင်း တောင်တန်းရှိ ဒွိုင်းအင်ထာနွန် တောင်ဖြစ်ကာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်ထက် ၈,၄၁၅ပေ ( ၂,၅၆၅ မီတာ) မျှ မြင့်သည်။ အရှေ့မြောက်ဘက် အီဆန်တွင် ခရတ်ကုန်းမြေမြင့်ရှိပြီး အရှေ့ဘက်တွင် [[မဲခေါင်မြစ်]] နှင့် ထိစပ်နေသည်။ နိုင်ငံ၏ အလယ်ပိုင်းတွင် အလွန်ပြန့်ပြူးသော [[ကျောက်ဖယားမြစ်]]ဝှမ်း ရှိပြီး ထိုမြစ်မှာ ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့ အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။

ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်းတွင် ကရား ကုန်းမြေကျဉ်းရှိပြီး ၎င်းမှာ မလေးကျွန်းဆွယ် အဖြစ်ပြန်လည် ကျယ်ပြန့်သွားသည်။ နိုင်ငံရေး အရ လူဦးရေ၊ အခြေခံ အရင်းအမြစ်၊ သဘာဝ သွင်ပြင်နှင့် လူမှုစီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးမှု တို့ အပေါ်တွင် မူတည်၍ ပထဝီဝင်ဒေသ ၆ ခု ရှိသည်။ အမျိုးမျိုး အဖုံဖုံ ကွဲပြားခြင်းမှာ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ရူပသွင်ပြင်၏ ထင်ရှားသော အချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။.

ကျောက်ဖယားမြစ်နှင့် မဲခေါင်မြစ်တို့သည် ထိုင်းကျေးလက်ဒေသအတွက် အဖိုးမဖြစ်နိုင်သော ရေကြောင်းလမ်း ဖြစ်သည်။ သီးနှံများအား စီးပွားဖြစ်ထုတ်လုပ်ခြင်းတွင် ထိုမြစ်နှစ်ခု နှင့် ၎င်းတို့၏ မြစ်လက်တက်များကို အသုံးပြုကြသည်။ ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့မှာ ၁၂၄,၀၀၀ စတုရန်းမိုင် (၃၂၀,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) မျှ ကျယ်ဝန်းပြီး ကျောက်ဖယားမြစ်၊ မဲကလောင်မြစ်၊ ဘန်ပကောင်းမြစ် နှင့် တာပီမြစ်တို့ စီးဝင်လျက် ရှိသည်။ တောင်ပိုင်းဒေသ နှင့် ကရားကုန်းမြေကျဉ်း ဒေသတို့တွင် ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက် ကြည်၍ တိမ်သော ရေ ရှိသဖြင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းတွင် အထောက်အကူ ပြုသည်။ ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့၏ အရှေ့ဘက် ကမ်းမှာ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု ဗဟိုဌာနဖြစ်ပြီး ဆတာဟစ်တွင် နိုင်ငံ၏ အဆင့်မြင့် ရေနက်ဆိပ်ကမ်း ရှိကာ လမ်ချဘန်တွင် အလုပ်အများဆုံး ကုန်သွယ်ရေး ဆိပ်ကမ်း ရှိသည်။

ကပ္ပလီပင်လယ်သည် အဖိုးတန်သော သဘာဝ အရင်းအမြစ် ဖြစ်ပြီး အာရှရှိ ရေပန်းစားပြီး ဇိမ်ခံနိုင်သောသော အပန်းဖြေစခန်းများ ရှိရာ ဖြစ်သည်။ ဖူးကက်၊ ခရာဘိ၊ ရနောင်း၊ ဖန်င၊ ထရန် နှင့် ၎င်းတို့၏ ကျွန်းများသည် ကပ္ပလီပင်လယ်၏ ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်တွင် ရှိပြီး [[၂၀၀၄ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ ငလျင်|၂၀၀၄ ခုနှစ် ဆူနာမီ]] ဘေး သင့်ခဲ့သော်လည်း ကမ္ဘာတဝှမ်းလုံးရှိ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များကို ဆွဲဆောင်နိုင်သော နေရာများ ဖြစ်သည်။ 

ဆူးအက်တူးမြောင်း နှင့် ပနားမားတူးမြောင်း တို့နှင့် အလားသဏ္ဌာန်တူသော ကပ္ပလီပင်လယ် နှင့် ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့တို့ကို ဆက်စပ်ပေးမည့် ကရားတူးမြောင်း ဖောက်လုပ်မည့် ကိစ္စသည် တဖန်ပြန်၍ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထိုအကြံကို ထိုင်းနိုင်ငံရေးသမားများက အကောင်းမြင်စွာဖြင့် ကြိုဆိုကြပြီး ထိုတူးမြောင်းကို ဖောက်လုပ်ခြင်းအားဖြင့် စင်ကာပူဆိပ်ကမ်းမှ ပေးရမည့် အဖိုးအခထက် သက်သာခြင်း၊ တရုတ် အိန္ဒိယတို့နှင့် ဆက်ဆံရေး တိုးတက်စေခြင်း၊ သင်္ဘောသွားလာရမည့် အချိန်ကို လျှော့ချနိုင်ခြင်း၊ မလက်ကာ ရေလက်ကြားတွင် ပင်လယ်ဓားပြတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုမှ ရှောင်ရှားနိုင်ခြင်း တို့အပြင် ထိုင်းအစိုးရ၏ အရှေ့တောင်အာရှ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဗဟိုဌာန ဖြစ်လာစေမည့် ပေါ်လစီကို ထောက်ပံ့ခြင်းတို့ ကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။ ထိုတူးမြောင်းကြောင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွား လုပ်ငန်း အပေါ်မှရသော ဝင်ငွေကို များစွာ မှီခိုနေရသော ထိုင်းတောင်ပိုင်း၏ စီးပွားရေး အခြေအနေကို တိုးတက်လာစေမည်ဟု ဆိုကြပြီး ထိုင်းအား အာရှ၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဗဟိုဌာန ဖြစ်လာစေမည့် အတွက် ထိုင်းစီးပွားရေး ပုံစံကို ပြောင်းပစ်နိုင်လိမ့်မည် ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုတူးမြောင်း ဖောက်လုပ်ခြင်းမှာ ဧရာမ အင်ဂျင်နီယာ ဆိုင်ရာ စီမံကိန်းဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၀ ဘီလီယံ မှ ၃၀ ဘီလီယံ အထိ ကုန်ကျမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။

===ရာသီဥတု===
[[File:Thailand map of Köppen climate classification.svg|thumb|left|ကိုပန်ရာသီဥတု အမျိုးအစားအရ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မြေပုံ]]
[[File:July 2011 Thailand Flooding.jpg|thumb|200px|၂၀၁၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဂြိုဟ်တုမှ မြင်ရသော ထိုင်းနိုင်ငံ ရေလွှမ်းမိုးမှု ဖြစ်ပေါ်နေပုံ]]

ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ရာသီဥတုကို ရာသီအလိုက် ကွဲပြားခြားနားသော မုတ်သုံလေများ(အနောက်တောင် မုတ်သုံလေ နှင့် အရှေ့မြောက်မုတ်သုံလေ) မှ လွှမ်းမိုးထားသည်။&lt;ref name=tmd&gt;{{cite web|url=http://www.tmd.go.th/en/archive/thailand_climate.pdf|title=The Climate of Thailand|publisher=Thai Meteorological Department|accessdate=18 August 2016|archivedate=1 August 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160801225446/http://www.tmd.go.th/en/archive/thailand_climate.pdf}}&lt;/ref&gt; မေလ တွင် စတင်၍ အောက်တိုဘာလတွင် ပြီးဆုံးသော အနောက်တောင် မုတ်သုံလေတွင် အိန္ဒိယ သမုဒ္ဒရာမှ ပူနွေး၍ စွတ်စိုသော လေများသည် ထိုင်းနိုင်ငံ အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခတ် သဖြင့် နိုင်ငံ၏ နေရာ အနှံ့အပြားတွင် မိုးများစွာ ရွာသွန်းသည်။ &lt;ref name=tmd /&gt;အောက်တိုဘာလတွင် စတင်၍ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပြီးဆုံးသော အရှေ့မြောက်မုတ်သုံလေကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံတွင်းမှ အေးမြပြီး ခြောက်သွေ့သော လေများသည် ထိုင်းနိုင်ငံ နေရာ အနှံ့အပြားသို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခတ်သည်။&lt;ref name=tmd /&gt; ထိုင်းနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းတွင်မူ အရှေ့မြောက် မုတ်သုံလေကြောင့် ဒေသ၏ အရှေ့ပိုင်း ကမ်းရိုးတန်းဒေသတွင် သမမျှတသော ရာသီဥတုရှိပြီး မိုးများစွာ ရွာသွန်းသည်။&lt;ref name=tmd /&gt; ထိုင်းနိုင်ငံ ၏ နေရာ အတော်များများသည် အပူပိုင်း ခြောက်သွေ့ စိုစွတ် ရာသီဥတု သို့မဟုတ် ဆာဗားနား ရာသီဥတု ရှိပြီး ကိုပန်ရာသီဥတု အမျိုးအစားအရ အပူပိုင်း ဆာဗားနား ရာသီဥတု ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Tropical Savannas|url=https://php.radford.edu/~swoodwar/biomes/?page_id=105|work=Biomes of the World|publisher=S. L. Woodward|accessdate=23 February 2014|author=Dr. Susan L. Woodward|year=1997–2014|archivedate=19 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131219124459/https://php.radford.edu/~swoodwar/biomes/?page_id=105}}&lt;/ref&gt; အရှေ့ပိုင်း၏ တောင်ဘက် နှင့် အရှေ့ဘက် အစွန်းတွင် အပူပိုင်း မုတ်သုံ ရာသီဥတု ရှိသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ရာသီ ၃ ခု ရှိသည်။ &lt;ref name=tmd /&gt; ပထမ တစ်ခုမှာ မိုးရာသီ သို့မဟုတ် အနောက်တောင် မုတ်သုံ ရာသီ (မေလ အလယ်မှ အောက်တိုဘာ လလယ်အထိ) ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံနေရာ အတော်များများတွင် ကျရောက်သည်။&lt;ref name=tmd /&gt; မိုးရာသီတွင် မိုးအများအပြား ရွာသွန်းပြီး ဩဂုတ်လ နှင့် စက်တင်ဘာလ သည် တစ်နှစ်ပတ်လုံးတွင် အစိုစွတ်ဆုံး အချိန် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=tmd /&gt; ထို့ အတွက်ကြောင့် မကြာခဏ ဆိုသလိုပင် ရေလွှမ်းမိုးမှုများ ဖြစ်ပေါ်လေ့ ရှိသည်။&lt;ref name=tmd /&gt;အနောက်တောင် မုတ်သုံလေကြောင့် ဖြစ်ပွားသော မိုးရွာမှု အပြင့် အီကွေတာရပ်ဝန်းဇုံ (Intertropical Convergence Zone) နှင့် အပူပိုင်း ဆိုက်ကလုံး မုန်တိုင်းများကြောင့်လည်း မိုးရာသီတွင် မိုးများစွာ ရွာသွန်းလေ့ ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ဇွန်လမှ ဇူလိုင်လ အစောပိုင်း အထိ ခြောက်သွေ့သော အချိန်ပိုင်း ၁ ပတ် မှ ၂ ပတ် အထိ ဖြစ်ပေါ်လေ့ ရှိသည်။ ထိုသို့ ဖြစ်ရခြင်းမှာ အီကွေတာ ရပ်ဝန်းဇုံသည် တရုတ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းသို့ ထိုကာလ အတွင်း ရွေ့လျားသွားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=tmd /&gt; ဆောင်းရာသီ သို့မဟုတ် အရှေ့မြောက်မုတ်သုံ ရာသီဥတုသည် အောက်တိုဘာ လလယ်ပိုင်းမှ ဖေဖော်ဝါရီ လ လယ်ပိုင်း အထိ ဖြစ်သည်။ &lt;ref name=tmd /&gt; ထိုင်းနိုင်ငံ ဒေသ အတော်များများသည် ထိုရာသီ အတွင်း ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုနှင့် အလွန်နိမ့်သော အပူချိန်များကို ခံစားရလေ့ ရှိသည်။ &lt;ref name=tmd /&gt; ခြွင်းချက်မှာ ထိုင်းနိုင်ငံ တောင်ပိုင်း ဒေသများ ဖြစ်ပြီး ထိုနေရာများတွင်မူ မိုးများစွာ ရွာကျလေ့ ရှိပြီး အထူးသဖြင့် အောက်တိုဘာလ မှ နိုဝင်ဘာလ အတွင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=tmd /&gt; နွေရာသီ သို့မဟုတ် မုတ်သုံအကြို ရာသီဥတုသည် ဖေဖော်ဝါရီ လလယ်ပိုင်းမှ မေလ အလယ်အပိုင်း အထိဖြစ်ပြီး ပူနွေးသော ရာသီဥတု ရှိသည်။ &lt;ref name=tmd /&gt;

ကုန်းတွင်းပိုင်း သဘာဝရှိသော ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မြောက်ပိုင်း၊ အရှေ့မြောက်ပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်း နှင့် အရှေ့ပိုင်းတို့မှာ ပူနွေးသော ရာသီဥတုကို အချိန်ကာလ ကြာမြင့်စွာ ခံစားရသည်။&lt;ref name=tmd /&gt; တစ်နှစ်တာကာလ၏ အပူဆုံး အချိန်ဖြစ်သော မတ်လ မှ မေလ အတွင်းတွင် အပူချိန်သည် ၄၀° ဆဲလ်စီးယပ်စ် (၁၀၄° ဖာရင်ဟိုက်) နှင့် အထက် မြင့်တက်လေ့ ရှိပြီး ကမ်းရိုးတန်းဒေသများမှာပူ ပင်လယ်ပြင်မှ တိုက်ခတ်သော လေညင်းကြောင့် နေ့လယ်ပိုင်းတွင် အပူချိန် သင့်တင့်မျှတသည်။ &lt;ref name=tmd /&gt; ဆန့်ကျင့်ဘက် အနေနှင့် တရုတ်ပြည်မှ လေအေးများ တိုက်ခတ်ခြင်းကြောင့် အေးမြသော အပူချိန် ဖြစ်ပေါ်တတ်ပြီး အချို့သော နေရာများ (အထူးသဖြင့် မြောက်ပိုင်း နှင့် အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် ၀° ဆဲလ်စီးယပ်စ် ( ၃၂° ဖာရင်ဟိုက်) အထိ ကျဆင်းလေ့ ရှိသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်းတွင် ပိုမို သမသော ရာသီဥတု ရှိပြီး ပင်လယ်၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် နေ့တိုင်းပြောင်းလဲမှုနှင့် ရာသီ အလိုက်ပြောင်းလဲမှု မျာစွာ မရှိပေ။&lt;ref name=tmd /&gt;

နိုင်ငံ၏ နေရာအတော်များများတွင် နှစ်စဉ် ပျမ်းမျှ မိုးရေချိန် ၄၇ လက်မ မှ ၆၃ လက်မအတွင်း (၁၂၀၀ မှ ၁၆၀၀ မီလီမီတာ) အတွင်း ရရှိသည်။ &lt;ref name=tmd /&gt; သို့သော်လည်း တောင်ကုန်းများ၏ လေတင်အရပ်တွင် တည်ရှိသော အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းရှိ ရနောင်း ခရိုင်နှင့် အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းရှိ ထရတ်ခရိုင်တို့တွင် နှစ်စဉ် မိုးရေချိန် ၁၈၀ လက်မ (၄၅၀၀ မီလီမီတာ အထိ) ရရှိကြသည်။ &lt;ref name=tmd /&gt; အခြောက်သွေ့ဆုံး ဒေသများမှာ လေကွယ်အရပ်များဖြစ်သော အလယ်ပိုင်း တောင်ကြားဒေသ နှင့် ထိုင်းတောင်ပိုင်း၏ မြောက်ဘက်ဆုံး အပိုင်းတို့တွင် နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှ မိုးရေချိန် ၄၇ လက်မ (၁၂၀၀ မီလီမီတာ) အောက် ရရှိသည်။ &lt;ref name=tmd /&gt; ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဒေသအတော်များများ (မြောက်ပိုင်း၊ အရှေ့မြောက်ပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်း နှင့် အရှေ့ပိုင်း) တို့တွင် အရှေ့မြောက်မုတ်သုံလေ တိုက်ခိုက်ချိန်တွင် ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတု ရှိပြီး အနောက်တောင်မုတ်သုံလေ တိုက်ခတ်ချိန်တွင် မိုးများစွာ ရွာသွန်းသည်။ &lt;ref name=tmd /&gt; ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်းတွင်မူ အရှေ့မြောက် နှင့် အနောက်တောင် မုတ်သုံ ရာသီဥတု နှစ်ခုစလုံးတွင် မိုးများစွာ ရွာသွန်းပြီး အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတွင် မိုးအများဆုံးလ မှာ စက်တင်ဘာ ဖြစ်ပြီး အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတွင် မိုးအများဆုံးလမှာ နိုဝင်ဘာလမှ ဇန်နဝါရီလ အထိ ဖြစ်သည်။ &lt;ref name=tmd /&gt;

===သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်===
ထိုင်းနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး ဆောင်ရွက်မှု ညွှန်းကိန်း (အီးပီအိုင်) တွင် အလယ်အလတ် အဆင့်တွင်သာ ရှိသော်လည်း တိုးတက်မှုများ ရှိသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံပေါင်း ၁၈၀ အတွင်း အဆင့် ၉၁ ရှိသည်။ အာရှပစိဖိတ် ဒေသ အတွင်းတွင်လည်း အလယ်အလတ် အဆင့်တွင်သာ ရှိသော်လည်း အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ တရုတ်နိုင်ငံတို့ထက် ပို၍ အဆင့်မြင့်သည်။ အီးပီအိုင် ကို ၂၀၀၁ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး ဖိုရမ်တွင် စတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံချင်း အနေဖြင့် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ၏ ရေရှည်တည်တံ့ဖွံ့ဖြိုးမှုပန်းတိုင် အား အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းကို မည်မျှဆောင်ရွက်နိုင်သည် ဆိုခြင်းကို တိုင်းတာသည့် ညွှန်းကိန်း ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံအနေနှင့် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များတွင် အဆိုးရွားဆုံး ဆောင်ရွက်မှုများမှာ လေထု၏ အရည်အသွေး (၁၆၇မှတ်)၊ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးလုပ်ငန်း၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှု (၁၀၆မှတ်) နှင့် ရာသီဥတုနှင့် စွမ်းအင် ကဏ္ဍ (၉၃) မှတ် တို့ ဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံး အချက်မှာ ကီလိုဝပ်နာရီ အလိုက် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဒ် ထုတ်လွှတ်မှု များပြားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အကောင်းဆုံး ဆောင်ရွက်မှုများမှာ ရေအရင်းအမြစ် စီမံခန့်ခွဲမှု (၆၆မှတ်) ဖြစ်ပြီး ထိုကဏ္ဍတွင် အနာဂတ်၌လည်း ဆက်လက်၍ အဓိက တိုးတက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပြီး အညစ်အကြေးစီမံခန့်ခွဲမှု (၆၈) တို့ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://epi.yale.edu/reports/2016-report|title=2016 Report|journal=EPI Report|publisher=Yale University|accessdate=17 December 2016|archivedate=4 February 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160204021925/http://epi.yale.edu/reports/2016-report}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;EPI (2016): [http://epi.yale.edu/country/thailand Thailand] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161227041212/http://epi.yale.edu/country/thailand |date=27 December 2016 }}&lt;/ref&gt;

===သားရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ===
[[File:Asian elephant.jpg|thumb|180px|ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဆင်ရိုင်းကောင်ရေမှာ ၂၀၀၀-၃၀၀၀ ခန့်သို့ ကျဆင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=TECC&gt;{{cite web|title=Thailand's Elephants|url=http://www.thailandelephant.org/en/thaielephant.html|website=Thai Elephant Conservation Center|accessdate=3 March 2015|archivedate=5 March 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150305080708/http://www.thailandelephant.org/en/thaielephant.html}}&lt;/ref&gt;]]

ဆင်သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော် အထိမ်းအမှတ် ဖြစ်သည်။ ၁၈၅၀ တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၌ ဆင်ယဉ် ကောင်ရေ ၁၀၀,၀၀၀ အထိ ရှိခဲ့သော်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဆင်ကောင်ရေမှာ ၂၀၀၀ ခန့်အထိ ကျဆင်းခဲ့သည်။ &lt;ref name=TECC /&gt; သားသတ်သမားများသည် ဆင်များအား ဆင်စွယ်၊ အသား နှင့် အရေခွံ တို့ အတွက် ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်မှာ ကြာခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ ဆင်ပေါက်များကို ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွား လုပ်ငန်း အတွက် နှင့် ခိုင်းစေရန် ဖမ်းဆီးကြလေ့ ရှိသော်လည်း ခိုင်းစေခြင်းမှာ ၁၉၈၉ ခုနှစ် အစိုးရမှ သစ်ထုတ်လုပ်ရေးကို ပိတ်ပင်လိုက်သည့် အချိန်မှစ၍ ကျဆင်းခဲ့သည်။ ယခုအခါ ဖမ်းဆီးထားသော ဆင်ကောင်ရေသည် ဆင်ရိုင်းကောင်ရေ ထက်ပိုများပြီး သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားတက်ကြွသူများမှ ဖမ်းဆီးထားသော ဆင်များမှာ ကောင်းမွန်စွာ ဆက်ဆံခြင်း မခံရဟု ပြောဆိုကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2002/10/1016_021016_phajaan.html|title=Activists Denounce Thailand's Elephant &quot;Crushing&quot; Ritual|publisher=National Geographic Today|date=6 October 2002|author=Jennifer Hile|accessdate=7 June 2007|archivedate=18 February 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070218231457/http://news.nationalgeographic.com/news/2002/10/1016_021016_phajaan.html}}&lt;/ref&gt;

ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသော သတ္တဝါမျိုးစိတ်များကို ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခြင်းသည် အဓိက ပြဿနာ တစ်ခု အဖြစ် တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ မုဆိုးများက [[ကျား]]များ၊ [[ကျားသစ်]]များ နှင့် အခြား ကြောင်မျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်ကြီးများအား ၎င်းတို့၏ အဖိုးတန်သော သားရေ အတွက် အမဲလိုက်ခြင်းကြောင့် ကောင်ရေ လျော့နည်းလာနေသည်။ သတ္တဝါအများအပြား (ကျားများ၊ [[ဝက်ဝံ]]များ၊ [[မိကျောင်း]]များ နှင့် [[တောကြီးမြွေဟောက်]] များ) တို့အား စားကောင်းသောက်ဖွယ်ဟု ယူဆသော ၎င်းတို့၏ အသား နှင့် ကျန်းမာရေးနှင့် ပတ်သက်သော အစွမ်းသတ္တိရှိသည် ဟူသော ယူဆချက်များကြောင့် ဖမ်းဆီးခြင်း မွေးမြူခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်။ ထိုသို့ ရောင်းချခြင်းမှာ တရားမဝင်သော်လည်း ဘန်ကောက်၏ ကျော်ကြားသော ညဈေးတစ်ခု ဖြစ်သည့် ချတ်တူချတ် သည် မျိုးသုဉ်းရန် စိုးရိမ်ရသော သတ္တဝါ မျိုးစိတ်များကို ရောင်းချခြင်း အတွက် လူသိများဆဲ ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.monitor.net/monitor/9702a/endangeredfood.html |title=Endangered Animals on Restaurant Menus |author=Teena Amrit Gill |publisher=Albion Monitor/News |date=18 February 1997 |accessdate=7 June 2007 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070516023649/https://www.monitor.net/monitor/9702a/endangeredfood.html |archivedate=16 May 2007 |df= }}&lt;/ref&gt;

တောကောင်များအား အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန် အဖြစ် မွေးမြူကြသည့် အလေ့အထကြောင့် အချို့သော မျိုးစိတ်များအား ခြိမ်းခြောက်လျက် ရှိသည်။ တိရစ္ဆာန် အကောင်ပေါက်ကလေးများအား ဖမ်းဆီးရောင်းချခြင်း အတွက် ၎င်းတို့၏ မိခင်အား သတ်ဖြတ်ရန် မကြာခဏဆိုသလိုပင် လိုအပ်လေ့ ရှိသည်။ ဖမ်းဆီးခြင်း ခံရပြီး ၎င်းတို့၏ သဘာဝ နေထိုင်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်မှ ကွာဝေးသွားသည့် အခါတွင် အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန် တောကောင်များသည် သေဆုံးခြင်း နှင့် ဆက်လက်မျိုးမပွားနိုင်ခြင်းတို့ ဖြစ်လေ့ ရှိကြသည်။ ထိုဒဏ်ကို ခံရသော သတ္တဝါများမှာ [[ဟိမဝန္တာ ဝက်ဝံ]]၊ [[ပသျှူးဝက်ဝံ]]၊ လားမျောက်လွှဲကျော် နှင့် မျောက်လွှဲကျော်ကြား နှင့် ဘင်တူယောင်း တို့ ဖြစ်ကြသည်။ &lt;ref name=&quot;tscwa&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.tscwa.org/forests/index.html|title=Thai Forests: Dept. National Parks, Wildlife &amp; Plants|publisher=Thai Society for the Conservation of Wild Animals|accessdate=25 October 2017|archivedate=26 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141126041139/http://tscwa.org/forests/index.html}}&lt;/ref&gt;

==ပညာရေး==
[[File:Thai Students.jpg|thumb|right|ထိုင်းနိုင်ငံရှိ မူလတန်း ကျောင်းသားများ]]
၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် စာတတ်မြောက်မှုနှုန်းမှာ ၉၃.၅% ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;[http://www.bti-project.org/fileadmin/Inhalte/reports/2014/pdf/BTI%202014%20Thailand.pdf BTI 2014 | Thailand country Report] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140727080624/http://www.bti-project.org/fileadmin/Inhalte/reports/2014/pdf/BTI%202014%20Thailand.pdf |date=27 July 2014 }}&lt;/ref&gt; ပညာရေးမှာ စနစ်တကျ ဖွင့်လှစ်ထားသော မူကြိုကျောင်း၊ မူလတန်းကျောင်း၊ အထက်တန်း အငယ်တန်းကျောင်း နှင့် အထက်တန်း အကြီးတန်းကျောင်း၊ များစွာသော သက်မွေးဝမ်းကျောင်း ကောလိပ်များနှင့် တက္ကသိုလ်များမှ တဆင့် သင်ကြားပေးသည်။ ပုဂ္ဂလိက ပညာရေး ကဏ္ဍမှာလည်း ကောင်းစွာဖွံ့ဖြိုးပြီး အစိုးရမှ အများပြည်သူဆိုင်ရာကျောင်းများဖြင့် မထောက်ပံ့ပေးနိုင်သော ပညာရေး အတွက် ကောင်းစွာ အထောက်အကူပေးသည်။ ပညာရေးမှာ အသက် ၁၄ နှစ် အပါအဝင် ၁၄ နှစ်အထိ မသင်မနေရဖြစ်ပြီး အစိုးရမှ အသက် ၁၇ နှစ် အထိ အခမဲ့ပညာသင်ကြားခွင့် ပေးထားသည်။ 

[[File:MahaChulalongkorn Building.jpg|thumb|left|upright|ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ရှေးအကျဆုံး တက္ကသိုလ်ဖြစ်သော ၁၉၁၇ တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် [[ချူလာလောင်ကွန်းတက္ကသိုလ်]]]]
သင်ကြားရေးမှာ ကျောင်းသား အခြေပြုသင်ကြားရေး စနစ်ထက် အလွတ်ကျက်သင်ကြားရေး စနစ်ပေါ်တွင် များစွာ မှီခိုနေသည်။ မူလတန်းနှင့် အထက်တန်းများအတွက် စိတ်ချယုံကြည်ရသော သင်ရိုးညွှန်းတမ်းမှာ အလွန်လျင်မြန်စွာ ပြောင်းလဲတတ်သဖြင့် ကျောင်းများနှင့် ဆရာများမှာ ၎င်းတို့သင်နေရသော သင်ကြားမှုများအတွက် မသေချာ မရေရာသော အခြေအနေနှင့် အမြဲရင်ဆိုင်ရပြီး ဖတ်စာအုပ်များကို ရေးသားထုတ်ဝေသည့် စာရေးဆရာများနှင့် ထုတ်ဝေသူများမှာလည်း ထိုသို့ပြောင်းလဲမှုများနှင့် အလျင်မီအောင် စာအုပ်အသစ်ကို လျင်မြန်စွာ မရေးသား မထုတ်ဝေနိုင်ကြပေ။ တက္ကသိုလ်ဝင်ခွင့် ဆိုင်ရာပြဿနာများ အနေနှင့် နှစ်ပေါင်းများစွာတိုင်အောင် ပြင်းထန်သော အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ပေါ်လေ့ ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပညာရေးမှာ ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှစ၍ အလွန်ပင် ပြောင်းလဲတိုးတက်လာခဲ့သည်ကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ယနေ့ခေတ်မျိုးဆက် ကျောင်းသားအများစုမှာ ကွန်ပျူတာကို သုံးတတ်ကြသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံမှာ တကမ္ဘာလုံးရှိ နိုင်ငံ ၅၆ ခုအား အင်္ဂလိပ်စာ တတ်မြောက်မှု အဆင့်သတ်မှတ်ရာ၌ အဆင့် ၅၄ ရပြီး အာရှတွင် ဒုတိယမြောက် အနိမ့်ဆုံး အဆင့် ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;Thai university applicants scored an average 28.34% in English in recent university entrance exams.In a recent IMD World Competitiveness Report, Thailand was ranked 54th out of 56 countries globally for English proficiency, the second-lowest in Asia. Singapore was third, Malaysia 28th, and Korea 46th: [http://thaiwomantalks.com/2012/03/23/the-sorry-state-of-thai-education-part-4-dismal-english-language-education/ The Sorry State of Thai Education – Part 4: Dismal English-language education] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120623050650/http://thaiwomantalks.com/2012/03/23/the-sorry-state-of-thai-education-part-4-dismal-english-language-education/ |date=23 June 2012 }}, Reuters &amp; The Korea Herald, 23 March 2012.&lt;/ref&gt;

လူနည်းစုလူမျိုးများ နေထိုင်ရာ ဒေသရှိ ကျောင်းသားများမှာ စံသတ်မှတ်ထားသော နိုင်ငံအဆင့်နှင့် နိုင်ငံတကာအဆင့် စာမေးပွဲများတွင် အမြဲပင် ရမှတ်နည်းလေ့ ရှိသည်။ &lt;ref name=DraperJ2012&gt;{{citation
 |last1        = Draper
 |first1       = John
 |year         = 2012
 |title        = Revisiting English in Thailand
 |journal      = Asian EFL Journal
 |volume       = 14
 |issue        = 4
 |pages        = 9–38
 |publisher    = Asian EFL Journal
 |issn         = 1738-1460
 |url          = http://asian-efl-journal.com/quarterly-journal/2012/12/01/revisiting-english-in-thailand/
 |access-date  = 25 October 2017
 |archive-date = 12 March 2014
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20140312225048/http://asian-efl-journal.com/quarterly-journal/2012/12/01/revisiting-english-in-thailand/
 |url-status   = live
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=OECDTH2013&gt;{{citation
 | last1 = OECD
 | year = 2013
 | title = Structural Policy Country Notes: Thailand
 | publisher = OECD
 | url = http://www.oecd.org/dev/asia-pacific/Thailand.pdf
 | access-date = 25 October 2017
 | archive-date = 12 March 2014
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140312224513/http://www.oecd.org/dev/asia-pacific/Thailand.pdf
 | url-status = live
 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.nationmultimedia.com/national/Thai-students-drop-in-world-maths-and-science-stud-30195966.html |last1=Khaopa |first1=Wannapa |date=12 December 2012 |title=Thai students drop in world maths and science study |work=The Nation |accessdate=25 October 2017 |archivedate=12 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140312224452/http://www.nationmultimedia.com/national/Thai-students-drop-in-world-maths-and-science-stud-30195966.html }}&lt;/ref&gt; ထိုသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ ပညာရေးဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်များအား ခွဲဝေချထားပေးမှု မညီမျှခြင်း၊ ဆရာများအား လေ့ကျင့်ပေးမှု အားနည်းခြင်း၊ ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှင့် စာမေးပွဲစစ်ရာတွင် သုံးသော ထိုင်းစာ တတ်ကျွမ်းမှု နည်းပါးခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;DraperJ2012&quot; /&gt;
&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://isaanrecord.com/2011/12/12/op-ed-solving-isaans-education-problem |last1=Draper |first1=John |date=12 December 2011 |title=Solving Isaan's education problem |publisher=The Isaan Record |accessdate=25 October 2017 |archivedate=26 February 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130226030123/http://isaanrecord.com/2011/12/12/op-ed-solving-isaans-education-problem/ }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://isaanrecord.com/2014/02/21/pisa-thailand-regional-breakdown-shows-inequalities-between-bangkok-and-upper-north-with-the-rest-of-thailand |last1=Draper |first1=John |date=21 February 2014 |title=PISA Thailand regional breakdown shows inequalities between Bangkok and Upper North with the rest of Thailand |publisher=The Isaan Record |accessdate=25 October 2017 |archivedate=12 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140312225108/http://isaanrecord.com/2014/02/21/pisa-thailand-regional-breakdown-shows-inequalities-between-bangkok-and-upper-north-with-the-rest-of-thailand/ }}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအတွင်း တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ထိုင်းကျောင်းသား ၇၂,၇၈၀ ဦးကို အိုင်ကျူစမ်းသပ် စာမေးပွဲ စစ်ဆေးခဲ့သည်။ ပျမ်းမျှ အိုင်ကျူအမှတ်မှာ ၉၈.၅၉ ဖြစ်သဖြင့် ယခင် စစ်ဆေးမှုထက် ပိုမြင့်လာသည်ကို တွေ့ရသည်။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံလုံး အနေနှင့် အိုင်ကျူအဆင့်မှာ မညီမမျှ ဖြစ်နေပြီး တောင်ပိုင်းဒေသဖြစ်သော နရာထီဝပ်ခရိုင်တွင် အနိမ့်ဆုံး ပျမ်းမျှ ၈၈.၀၇ မှတ် ရှိသည်ကို တွေ့ရှိရပြီး အမြင့်ဆုံး ပျမ်းမျှအနေနှင့် နွန်တပ်ဘူရီခရိုင်တွင် ၁၀၈.၉၁ မှတ် ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ အိုင်အိုဒင်းချို့တဲ့မှု ကွာခြားချက် အပေါ်တွင် အပြစ်တင်ခဲ့ပြီး အနောက်နိုင်ငံများတွင် ကျင့်သုံးသည့် နည်းလမ်းအတိုင်း စားပွဲတင်ဆားတွင် အိုင်အိုဒင်း ထည့်သွင်းရန် အဆင့်ဆင့် ချမှတ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://thainews.prd.go.th/en/news.php?id=255407070017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110708135716/http://thainews.prd.go.th/en/news.php?id=255407070017 |archivedate=8 July 2011 |title=MOPH reports low IQ among Thai youth : National News Bureau of Thailand |publisher=Thainews.prd.go.th |date=8 July 2011 |accessdate=3 November 2011}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် သတင်းအချက် နှင့် ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာနမှ ကျောင်း ၂၇,၂၃၁ ကျောင်းတွင် စာသင်ခန်းအတွင်း၌ အလွန် လျင်မြန်သော အင်တာနက် အသုံးပြုခွင့်ရမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။

==သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ==
အမျိုးသား သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ ဖွံဖြိုးတိုးတက်ရေး အေဂျင်စီသည် သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ ဆိုင်ရာ သုတေသနလုပ်ငန်းများကို ထောက်ပံ့ပေးပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးတွင် အသုံးချနိုင်ရန် အတွက် ကူညီပံ့ပိုးပေးသော ထိုင်းနိုင်ငံအစိုးရ၏ အေဂျင်စီ တစ်ခု ဖြစ်သည်။

ဆင်ခရိုထရွန် အလင်း သုတေသန ဌာနသည် ရူပဗေဒ၊ ဓာတုဗေဒ၊  အသုံးပြုပစ္စည်းသိပ္ပံ နှင့် ဇီဝသိပ္ပံ ဘာသာရပ်များ အတွက် ဆင်ခရိုထရွန် အလင်း နည်းပညာ ရင်းမြစ်ဖြစ်သည်။ ဘန်ကောက်မြို့ အရှေ့မြောက်ဘက် မိုင် ၁၉၀ (၃၀၀ ကီလိုမီတာ) ခန့် အကွာ နခွန် ရာချာဆီးမားရှိ ဆူရာနရီး နည်းပညာ တက္ကသိုလ်တွင် တည်ရှိသည်။ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာနမှ ငွေကြေးထောက်ပံ့ပေးထားသော ထို ဌာနသည် အရှေ့တောင်အာရှရှိ ဆင်ခရိုထရွန် အကြီးစားများ ရှိရာ နေရာ ဖြစ်သည်။ ယခင်က ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဆောတက် (SORTEC) ဆင်ခရိုထရွန် အဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး နောက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကာ ၁.၂ GeV အထိ အသုံးပြုနိုင်ရန် အဆင့်မြင့်ခဲ့သည်။ ထိုဌာနမှ အသုံးပြုသူများအား ပုံမှန် အစီအစဉ် ဖြင့် ဆင်ခရိုထရွန်အလင်းများကို ပံ့ပိုးပေးသည်။
===အင်တာနက်===
ဘန်ကောက်မြို့တွင် အင်တာနက် အခမဲ့ အသုံးပြုနိုင်သည့် ဝိုင်ဖိုင် ဟော့စပေါ့ ၂၃,၀၀၀ ရှိသည်။ &lt;ref&gt;[http://www.bangkokpost.com/learning/learning-from-news/291478/bangkok-free-internet-23000-hotspots Bangkok's free internet: 23,000 hotspots | Bangkok Post: learning]. Bangkok Post (2 May 2012). Retrieved 16 April 2013.&lt;/ref&gt; ထိုင်းနိုင်ငံရှိ အင်တာနက်တွင် တစက္ကန့်လျှင် ၁၀ ဂစ်ဂါဘစ် အထိ ရသော ဖိုင်ဘာအော့ပတစ်လိုင်းများကိုလည်း ငှားရမ်း အသုံးပြုနိုင်ပြီး ကေအိုင်အာရ်ဇက်ကဲ့သို့သော အင်တာနက်ကုမ္ပဏီများမှ အိမ်သုံး အင်တာနက် အတွက် ဝန်ဆောင်မှု ပေးကြသည်။ 

အစိုးရမှ အင်တာနက်ကို ဆင်ဆာ ပြုလုပ်ထားပြီး အချို့သော ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်များကို ဝင်ရောက်ခွင့်မပြုပေ။ &lt;ref name=&quot;asiancorrespondent.com&quot;&gt;[http://www.asiasentinel.com/politics/thailands-massive-internet-censorship/ &quot;Thailand’s Massive Internet Censorship&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150624040146/http://www.asiasentinel.com/politics/thailands-massive-internet-censorship/ |date=24 June 2015 }}, Asian Correspondent.com, Hybrid News Limited, 22 July 2010&lt;/ref&gt; ထိုကိစ္စရပ်အတွက် တာဝန်ရှိသော အဖွဲ့အစည်းများမှာ ထိုင်းတော်ဝင်ရဲတပ်ဖွဲ့၊ ထိုင်းဆက်သွယ်ရေး အာဏာပိုင်အဖွဲ့၊ သတင်းအချက်အလက်နှင့် ဆက်သွယ်ရေး နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန တို့ ဖြစ်ကြသည်။

== စီးပွားရေး ==
ထိုင်းနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာတွင် ထွန်းသစ်စ ဈေးကွက်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း အသွင်သို့ အသစ်ပြောင်းလဲပြီး နိုင်ငံတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ဝယ်ယူနိုင်စွမ်းအား ကွာခြားမှုနှုန်း ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားမည်ဆိုပါက ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဂျီဒီပီမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆၇၃ ဘီလီယံ မျှ ရှိသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|title=GDP (Purchasing Power Parity)|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2001.html|website=The World Factbook|publisher=US CIA|accessdate=4 January 2015|archivedate=25 June 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140625150555/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2001.html}}&lt;/ref&gt; ထိုင်းနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံပြီးလျှင် ဒုတိယ အကြီးဆုံးသော စီးပွားရေး ရှိသော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ကြွယ်ဝမှု ပျံ့နှံ့ခြင်းတွင် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အလယ်အလတ်နေရာတွင်ရှိပြီး စင်ကာပူ၊ ဘရူနိုင်းနှင့် မလေးရှားတို့ပြီးလျှင် စတုတ္ထမြောက် အချမ်းသာဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ 

ထိုင်းနိုင်ငံသည် အိမ်နီးချင်း ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများဖြစ်သော လောနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ နှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ တို့၏ ကျောက်ဆူးစီးပွားရေး အဖြစ် တည်ရှိသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ အမျိုးသား စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ဘုတ်အဖွဲ့ (NESDB) ၏ စာရင်းဇယားအရ ၂၀၁၄ ခုနှစ် တတိယ ၃ လပတ်တွင် အလုပ်လက်မဲ့နှုန်း ၀.၈၄% မျှသာ ရှိသည်။ &lt;ref&gt;{{cite news|title=NESDB: Thailand facing unemployment problem|url=http://www.pattayamail.com/news/nesdb-thailand-facing-unemployment-problem-43104|accessdate=4 January 2015|work=Pattaya Mail|date=25 November 2014|archivedate=4 January 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150104034806/http://www.pattayamail.com/news/nesdb-thailand-facing-unemployment-problem-43104}}&lt;/ref&gt;

===လတ်တလော စီးပွားရေးသမိုင်း===
[[File:Bangkok skytrain sunset.jpg|left|thumb|[[ဘန်ကောက် မိုးပျံရထား|ဘီတီအက်စ် မိုးပျံရထား]]သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးရပ်ကွက်တစ်ခုဖြစ်သော ဆာသွန်ဧရိယာကို ဖြတ်သန်းသွားစဉ်။ ဘန်ကောက်သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေး အချက်အချာဌာနတစ်ခု ဖြစ်သည်။]]
[[File:MahaNakhon by kylehase.jpg|right|thumb|ဘန်ကောက်ရှိ မဟာနခွန် မိုးမျှော်တိုက်]]
ထိုင်းနိုင်ငံသည် ၁၉၈၅ မှ ၁၉၉၆ အတွင်း ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမြင့်မားဆုံး စီးပွားရေး တိုးတက်နှုန်း ရှိခဲ့ပြီး ပျမ်းမျှ အနေနှင့် တွက်ကြည့်မည် ဆိုပါက တစ်နှစ်လျှင် ၁၂.၄% ခန့် ရှိသည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းဘတ်ငွေ အပေါ်တွင် ဖိအားများလာခဲ့ပြီး ထိုနှစ်တွင် စီးပွားရေးမှာ ၁.၉% မျှ ကျဆင်းခဲ့ပြီး နောက်ဆက်တွဲအနေနှင့် စီးပွားရေးကပ် ဆိုက်ခဲ့ကာ ငွေကြေးကဏ္ဍ၏ အားနည်းမှုများ ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပြီး ဝန်ကြီးချုပ် ချာဗလစ် ယောင်ချိုင်ယု အစိုးရ အား ထိုင်းငွေကြေးကို ဈေးကွက်တွင်း လွတ်လပ်စွာ ဈေးနှုန်းတက်ကျခွင့် ပေးရန်အတွက် ဖိအားပေးခံခဲ့ရသည်။ ဝန်ကြီးချုပ် ချာဗလစ် ယောင်ချိုင်ယု နှင့် ၎င်း၏ အစိုးရ အဖွဲ့အနေနှင့် စီးပွားပျက်ကပ်အား တုံ့ပြန်ရာတွင် နှေးကွေးသည်ဟု စွပ်စွဲတိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရပြီး ဝန်ကြီးချုပ်အား ဖိအားပေး နုတ်ထွက်စေခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၇ ခုနှစ် အတွင်း ထိုင်းဘတ်ငွေ ၂၅ ဘတ်လျှင် အမေရိကန် ၁ ဒေါ်လာ နှုန်းဖြင့် တည်ငြိမ်နေခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ထိုင်းဘတ်သည် ဈေးအနိမ့်ဆုံး ထိုင်းဘတ်ငွေ ၅၆ ဘတ်လျှင် အမေရိကန် တစ်ဒေါ်လာသို့ ကျဆင်းခဲ့ပြီး ထိုနှစ်တွင် စီးပွားရေး ၁၀.၈% မျှ ကျဆင်းခဲ့ကာ အာရှ စီးပွားပျက်ကပ် ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

ထိုင်းနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးမှာ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည် တိုးတက်လာခဲ့ကာ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် ၄.၂ မှ ၄.၄% အထိ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ပို့ကုန် များပြားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး အားနည်းလာခြင်း အခြေအနေကြောင့် တိုးတက်မှုနှုန်း ၂.၂% အထိ ကျဆင်းခဲ့သော်လည်း နောင်နှစ်များတွင် အာရှ၏ ဖွံ့ဖြိုးမှုမြင့်မားခြင်း၊ ဈေးကျသော ထိုင်းဘတ်ကြောင့် ပို့ကုန် တင်ပို့ရန် အားဖြစ်စေခြင်း၊ နိုင်ငံတွင်း အချို့သော ဧရာမ စီမံကိန်းကြီးများကြောင့် ပြည်တွင်းသုံးစွဲမှု မြင့်တက်လာခြင်း နှင့် ဝန်ကြီးချုပ် [[သက်ဆင် ရှင်နာဝပ်]] ၏ သက်ဆင်နောမစ် ဟုခေါ်သော ပံ့ပိုးမှုများကြောင့် စီးပွားရေး ပြန်လည်တိုးတက် လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၂၊ ၂၀၀၃ နှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တို့တွင် နှစ်စဉ် တိုးတက်မှုနှုန်းမှာ ၅% မှ ၇% အထိ ရှိသည်။

၂၀၀၅၊ ၂၀၀၆ နှင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တို့တွင် စီးပွားရေး တိုးတက်မှုနှုန်းမှာ ၄-၅% ခန့်တွင် ဝဲနေခဲ့သည်။ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ခိုင်မာမှုကျဆင်းလာခြင်းနှင့် ထိုင်းငွေကြေး ပိုမိုခိုင်မာလာခြင်းတို့ကြောင့် ၂၀၀၈ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဒေါ်လာငွေလဲနှုန်းသည် တစ်ဒေါ်လာတွင် ၃၃ ဘတ် အထိ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ သက်ဆင်နောမစ်သည် ဝေဖန်မှုများ ခံခဲ့ရသော်လည်း တရားဝင် စာရင်းဇယားများအရ ထိုင်းနိုင်ငံ အီဆန်ဒေသ၏ လူတစ်ဦးချင်း ဂျီဒီပီမှာ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁,၄၇၅ အထိ ၂ ဆကျော်မျှ တိုးတက်လာပြီး တစ်ချိန်တည်းတွင်ပင် ဘန်ကောက်ဧရိယာရှိ ဂျီဒီပီမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇,၉၀၀ မှ ၁၃,၀၀၀ အထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=Thai northeast vows poll payback to Shinawatra clan|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iMeE4IHFr1q7Rr-eX5J1UmL3gcZQ?docId=b69c47e3-e4f5-4c32-8679-3d7ce5f040a3|accessdate=8 February 2014|agency=Agence France-Presse|date=31 January 2014|author=Aidan Jones}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၀ ခုနှစ် အဓိက ဆန္ဒပြမှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် မငြိမ်သက်မှုများနှင့်အတူ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဂျီဒီပီ တိုးတက်မှုနှုန်းမှာ ယခင် အရပ်သားအစိုးရ လက်အောက် ၅-၇% မှ ၄-၅% အထိ ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများနှင့် စားသုံးသူများ၏ ယုံကြည်မှု ကျဆင်းရခြင်း၏ အဓိက အကြောင်းရင်းမှာ နိုင်ငံရေး မရေရာမှုများကြောင့် ဖြစ်သည်။ အိုင်အမ်အက်ဖ်မှ ထိုင်း၏ စီးပွားရေးသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ် အနိမ့်ဆုံး ဂျီဒီပီ တိုးတက်မှုနှုန်း ၀.၁% မှ ၂၀၁၂ တွင် ၅.၅% သို့လည်းကောင်း ၂၀၁၃ တွင် ၇.၅ ရာခိုင်နှုန်းသို့လည်းကောင်း တိုးတက်လာနိုင်သည်ဟု ထိုင်းနိုင်ငံတော်ဘဏ်၏ ငွေကြေးပေါ်လစီများနှင့် ယခင် [[ယင်လပ် ရှင်နာဝပ်]] အစိုးရ၏ ငွေကြေးနှိုးဆွမှု အားထုတ်ချက်များပေါ်မူတည်၍ ခန့်မှန်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970203960804577243432046066486 |title=Thailand Economy To Rebound Strongly In 2012, |work=The Wall Street Journal |date=24 February 2012 |accessdate=26 April 2012 |author=Phisanu Phromchanya |archivedate=15 October 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015133916/http://www.wsj.com/articles/SB10001424052970203960804577243432046066486 }}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလ ၂၂ ရက် စစ်တပ် အာဏာသိမ်းမှု အပြီးတွင် အေအက်ဖ်ပီ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သတင်းအေဂျင်စီမှ ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်အရ နိုင်ငံသည် စီးပွားရေးကျဆင်းမှု ဖြစ်ရန် တည်းတည်းသာ လိုတော့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ထိုဆောင်းပါးအရ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဆိုင်ရာ အဖမ်းအဆီးများကို စိုးရိမ်၍ ထိုင်းနိုင်ငံမှ ထွက်ခွာသွားကြသော ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသား ၁၈၀,၀၀၀ ဦး ခန့် အပေါ်တွင် ဦးတည်ရေးသားထားပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီမှ မတ်လ အထိ ၃ လပတ်အတွင်း ထိုင်းစီးပွားရေးသည် ၂.၁% မျှ ကျဆင်းသွားသည့် သတင်းအချက်အလက်ဖြင့် အဆုံးသတ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=Cambodian exodus from Thailand jumps to nearly 180,000|url=http://www.afp.com/en/news/cambodian-exodus-thailand-jumps-nearly-180000|accessdate=17 June 2014|agency=Agence France-Presse|date=17 June 2014|deadurl=yes|archiveurl=https://archive.today/20140617134545/http://www.afp.com/en/news/cambodian-exodus-thailand-jumps-nearly-180000|archivedate=17 June 2014|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

===ပြည်ပပို့ကုန်နှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း===

[[File:Thailand Export Treemap.png|thumb|250px|ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပို့ကုန်များကို အပိုင်းအလိုက် ပြပုံ]]
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးသည် ပို့ကုန်အပေါ်တွင် များစွာ မူတည်နေပြီး ပို့ကုန်များသည် စုစုပေါင်းပြည်တွင်းထုတ်ကုန်၏ ၃ပုံ၂ပုံမျှ ရှိသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံသည် နှစ်စဉ် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀၅ ဘီလီယံမျှ တန်ဖိုးရှိသော ကုန်စည်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများကို တင်ပို့ရောင်းချလျက် ရှိသည်။ အဓိကပို့ကုန်များတွင် ဆန်၊ အဝတ်အထည်နှင့် ဖိနပ်၊ ရေထွက်ပစ္စည်းများ၊ ရာဘာ၊ ကျောက်မျက်ရတနာ၊ မော်တော်ကား၊ ကွန်ပျူတာ နှင့် လျှပ်စစ် လူသုံးကုန်ပစ္စည်းများ ပါဝင်သည်။&lt;ref name=CIA /&gt;

အဓိက လုပ်ငန်းများတွင် လျှပ်စစ် လူသုံးကုန်ပစ္စည်းများ၊ ပစ္စည်းအစိတ်အပိုင်းများ၊ ကွန်ပျူတာ ပစ္စည်းအစိတ်အပိုင်းများနှင့် ယာဉ်များ ပါဝင်သည်။ ၁၉၉၇-၁၉၉၈ အာရှ ငွေကြေးဂယက်မှ ပြန်လည် အဖတ်ဆည်ရာတွင် အခြားသော အချက်များနှင့် အတူ ပို့ကုန်သည် အဓိကနေရာမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မော်တော်ကား ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် နဝမမြောက် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ &lt;ref name=BkP&gt;{{cite journal | journal = Bangkok Post | title = 2-million milestone edges nearer | url =http://www.bangkokpost.com/business/economics/308171/2-million-milestone-edges-nearer | first = Santan | last = Santivimolnat | publisher = The Post Publishing | date = 18 August 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://thailand-business-news.com/business/43750-thailand-poised-to-surpass-car-production-target|title=Thailand poised to Surpass Car Production target|last=Languepin|first=Olivier|date=3 January 2013|work=Thailand Business News|accessdate=20 January 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130115152809/http://thailand-business-news.com/business/43750-thailand-poised-to-surpass-car-production-target|archivedate=15 January 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=OICA&gt;{{cite web | title = Production Statistics | publisher = OICA (International Organization of Motor Vehicle Manufacturers) | url = http://oica.net/category/production-statistics/ | accessdate = 26 November 2012 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20131106174001/http://www.oica.net/category/production-statistics/ | archivedate = 6 November 2013 }}&lt;/ref&gt; ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ကားလုပ်ငန်းမှ နှစ်စဉ် ကားစင်းရေ ၁.၅ သန်းခန့် ထုတ်လုပ်ပြီး အများစုမှာ လုပ်ငန်းသုံး ကားများ ဖြစ်သည်။ &lt;ref name=OICA /&gt;

ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တပ်ဆင်တည်ဆောက်သော ကားအများစုမှာ နိုင်ငံခြား ထုတ်လုပ်သူများမှ တီထွင်ပြီး လိုင်စင်ယူ လုပ်ကိုင်ကြခြင်း ဖြစ်ကာ အထူးသဖြင့် ဂျပန် နှင့် ကိုရီးယားနိုင်ငံများမှ ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ကားလုပ်ငန်းသည် အာဆီယံ လွတ်လပ်စွာ ကုန်သွယ်မှုဇုန် အား အခွင့်ကောင်းယူ၍ ၎င်းတို့၏ ကုန်ပစ္စည်းများအတွက် ဈေးကွက်ကို ရှာဖွေကြသည်။ ဂျပန် ကုမ္ပဏီ ၅ ခု၊ အမေရိကန် ကုမ္ပဏီ ၂ ခု နှင့် အိန္ဒိယမှ တာတာ အစရှိသော ထုတ်လုပ်သူ ၈ ဦးသည် ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်း အမိုးဖွင့် ကုန်တင်ယာဉ်များကို ထုတ်လုပ်ကြသည်။ &lt;ref name=Nikkei&gt;{{cite news|last1=Takahashi|first1=Toru|title=Thailand's love affair with the pickup truck|url=http://asia.nikkei.com/magazine/20141127-Abenomics-on-the-ballot/Business/Thailand-s-love-affair-with-the-pickup-truck|accessdate=4 January 2015|work=Nikkei Asian Review|date=27 November 2014|archivedate=3 January 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150103135212/http://asia.nikkei.com/magazine/20141127-Abenomics-on-the-ballot/Business/Thailand-s-love-affair-with-the-pickup-truck}}&lt;/ref&gt; ထိုင်းနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အမိုးဖွင့် ကုန်တင်ယာဉ် အသုံးအများဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်း ယာဉ်အသစ် ရောင်းချမှု၏ ၄၂% မှာ အမိုးဖွင့်ကားများ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=Nikkei /&gt;

===ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်း===
[[File:Wat Phra Kaew - 1.jpg|thumb|left|[[ဘန်ကောက်မြို့]]၏ တော်ဝင်နန်းတော်ဝင်းရှိ [[ဝတ်ဖရာကဲ|ဝတ်ဖရာကဲကျောင်းတိုက်]]]]
[[File:Kinnon Wat Phra Kaew.jpeg|thumb|[[ဝတ်ဖရာကဲ|ဝတ်ဖရာကဲကျောင်းတိုက်]]ရှိ ဒဏ္ဍာရီလာ [[ကိန္နရာ]] ရုပ်တု]]
[[File:Airbus A380-841, Thai Airways International AN2253510.jpg|thumb|ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားလေကြောင်း [[ထိုင်းအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေကြောင်းလိုင်း|ထိုင်းလေကြောင်းလိုင်း]]မှ [[အဲယားဘတ်စ် A380]]]]

ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းသည် ထိုင်းနိုင်ငံ စီးပွားရေး၏ ၆% မျှ ရှိသည်။ နိုင်ငံတကာ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွား အဖွဲ့၏ စာရင်းဇယားအရ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် အရှေ့တောင်အာရှ၌ လာရောက်လည်ပတ်သူ အများဆုံး နိုင်ငံမှာ ထိုင်းနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဂျီဒီပီ ဘတ်ငွေ ၁၂ ထရီလီယံ တွင် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွား လုပ်ငန်းမှ ရသော ငွေ ၉ ရာခိုင်နှုန်း (ဘတ်ငွေ ၁ ထရီလီယံ ) (၂၀၁၃ ခုနှစ်) မှ ၁၆ ရာခိုင်နှုန်း အထိ ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=Government moves to head off tourist fears |url=http://www.bangkokpost.com/news/politics/666028/government-moves-to-head-off-tourist-fears|accessdate=24 August 2015|work=Bangkok Post|date=2015-08-24}}&lt;/ref&gt;ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းမှ သွယ်ဝိုက်၍ ရရှိသော ငွေကိုပါ ထည့်သွင်းရေတွက်မည် ဆိုပါက ထိုင်းနိုင်ငံ ဂျီဒီပီ၏ ၂၀.၂ ရာခိုင်နှုန်း (ဘတ်ငွေ ၂.၄ ထရီလီယံ) အထိ ရှိသည်။ &lt;ref name=WTTC-2014&gt;{{cite book|title=Travel and Tourism, Economic Impact 2014: Thailand|date=2014|publisher=World Travel &amp; Tourism Council|location=London|edition=2014|url=http://www.wttc.org/-/media/files/reports/economic%20impact%20research/country%20reports/thailand2014.pdf|accessdate=10 March 2015|archive-date=19 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319212933/http://www.wttc.org/-/media/files/reports/economic%20impact%20research/country%20reports/thailand2014.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ထိုင်းနိုင်ငံ ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွား အာဏာပိုင် အဖွဲ့က &quot;အံဩဖွယ်ရာ ထိုင်းနိုင်ငံ&quot; ဟူသော ကြွေးကြော်သံကို အသုံးပြု၍ ထိုင်းနိုင်ငံအား နိုင်ငံတကာတွင် ကြေညာခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် &quot;ထိုင်းဆန်မှုကို ရှာဖွေပါ&quot; ဟူသော ကမ်ပိန်းဖြင့် ထပ်မံအားဖြည့် ခဲ့သည်။&lt;ref name=TAT-History&gt;{{cite news|title=History|url=http://www.tatnews.org/history/|accessdate=7 May 2015|work=TATnews.org|agency=Tourism Authority of Thailand (TAT)|date=2015|archivedate=14 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150414011618/http://www.tatnews.org/history/}}&lt;/ref&gt;

အာရှမှ ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားများသည် ထိုင်းနိုင်ငံအား ဘန်ကောက်မြို့သို့ သွားရောက်ရန်နှင့် ၎င်း၏ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ သမိုင်း၊ သဘာဝနှင့် ယဉ်ကျေးမှု မြင်ကွင်းများကို ကြည့်ရှု လေ့လာရန် အတွက် သွားရောက်ကြသည်။ အနောက်နိုင်ငံများမှ ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားများမှာမူ ဘန်ကောက်မြို့နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို လည်ပတ်ရန် အတွက်သာ မကဘဲ တောင်ပိုင်းရှိ ကမ်းခြေများ နှင့် ကျွန်းများသို့ သွားရောက် အပန်းဖြေရန် အတွက်ပါ လာရောက်ကြသည်။ မြောက်ပိုင်းမှာမူ တောတွင်း လမ်းလျှောက်ခြင်း နှင့် စွန့်စား ခရီးသွားခြင်း အတွက် သွားရောက်ရန် နေရာ ဖြစ်ပြီး အမျိုးမျိုးသော တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ နှင့် တောအုပ် ထူထပ်သော တောင်ကုန်းများကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ လည်ပတ်မှုနည်းသော နေရာမှာ အရှေ့တောင်ပိုင်းရှိ အီဆန် ဒေသ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံခြား ခရီးသွားများ အဆင်ပြေစေရန် အတွက် ထိုင်း အစိုးရမှ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွား ရဲတပ်ဖွဲ့ကို တည်ထောင်ထားပြီး အဓိက ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားများ လည်ပတ်ရာ နေရာများတွင် ရဲစခန်းများ ဖွင့်လှစ်ပေးကာ ထိုရဲတပ်ဖွဲ့အတွက် သီးခြား အရေးပေါ် ဖုန်းနံပါတ်လည်း ထားရှိပေးထားသည်။&lt;ref&gt;[http://www.amazing-thailand.com/Police.html Tourist Police in Thailand] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080703161503/http://www.amazing-thailand.com/Police.html |date=3 July 2008 }}. Amazing-Thailand.com. Retrieved on 16 September 2010.&lt;/ref&gt;

[[File:Thai wiki.JPG|thumb|left|ခရီးသွားလုပ်ငန်း ပြပွဲရှိ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ &quot;အံဩဖွယ်ရာ ထိုင်းနိုင်ငံ&quot; ပြခန်း]]

ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဆွဲဆောင်မှုများတွင် ရေငုပ်ခြင်း၊ သဲသောင်ကမ်းခြေများ၊ ရာပေါင်းများစွာသော အပူပိုင်း ကျွန်းများ၊ ညဘက် လည်ပတ်စရာနေရာများ၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန နယ်မြေများ၊ ပြတိုက်များ၊ တောင်တန်းဒေသ လူမျိုးစုများ၊ သစ်ပင်ပန်းမန် နှင့် ကျေးငှက်သာရကာများ၊ နန်းတော်များ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားပုထိုးများ နှင့် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ များ တို့ ပါဝင်သည်။ ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွား အများအပြားမှာ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် နေထိုင်စဉ် အတွင်း သင်တန်းများ တက်ရောက်လေ့ ရှိကြသည်။ ရေပန်းစားသော သင်တန်းများမှာ ထိုင်းအစားအစာ ချက်ပြုတ်နည်း သင်တန်း ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ သင်တန်း နှင့် ရိုးရာ ထိုင်း အနှိပ်ပညာ သင်တန်း တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အမျိုးသား ပွဲတော်များတွင် ထိုင်းနှစ်သစ်ကူး ဆုန်ခရန် သင်္ကြန်ပွဲတော် မှ စ၍ လွိုင်ခရာသောင်ခေါ် မီးမျှောပွဲအထိ ပါဝင်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ ဒေသ အလိုက်တွင်လည်း ရိုးရာ ပွဲတော်များ ရှိသည်။ ထင်ရှားသော ပွဲတော်များမှာ ဆူရင်ဒေသရှိ ဆင်ပွဲတော်၊ ယာဆိုသုန် ဒေသရှိ ဒုံးပျံပွဲတော် နှင့် ဒန်ဆိုင်းရှိ ပီးကသွန်ခေါ် သရဲပွဲတော် တို့  ဖြစ်ကြသည်။ ထိုင်းရိုးရာ ဟင်းလျာများသည် လတ်ဆတ်သော ပရဆေးပင်များနှင့် ဟင်းခပ်အမွေးအကြိုင်များကို အသုံးပြုမှုကြောင့် ကမ္ဘာအနှံ့တွင် ကျော်ကြားသည်။

ဘန်ကောက်ရှိ ကုန်တိုက်ကြီးများတွင် နိုင်ငံတကာနှင့် ဒေသခံ အမှတ်တံဆိပ် အမျိုးမျိုးတို့ကို ဝယ်ယူရရှိနိုင်သည်။ မြို့တော်၏ မြောက်ဘက်တွင် ဘီတီအက်စ် ခေါ် မိုးပျံရထားနှင့် မြေအောက်ရထားတို့ဖြင့် သွားရောက်နိုင်သော ချပ်တူချပ် စနေတနင်္ဂနွေ ဈေးရှိသည်။ ၎င်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး ဈေးပင် ဖြစ်နိုင်ပြီး အိမ်သုံး ပစ္စည်းမှ စ၍ အသက်ရှင်သော (တစ်ခါတရံ မျိုးသုဉ်းလုနီးဖြစ်သော) တိရစ္ဆာန်များ ကို ဝယ်ယူရရှိနိုင်သည်။ &lt;ref&gt;[http://cms.iucn.org/index.cfm?uNewsID=850 IUCN – Home] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111003191229/http://cms.iucn.org/index.cfm?uNewsID=850 |date=3 October 2011 }}. Cms.iucn.org (24 April 2008). Retrieved on 16 September 2010.&lt;/ref&gt; ပရာတူနမ်ဈေးတွင် အဝတ်အထည် နှင့် ပတ်သက်သော ကုန်ပစ္စည်းများကို ရောင်းချသည်။ ဆီလုံ ရပ်ကွက်နှင့် ခေါက်ဆန်လမ်းရှိ ညဈေးများမှာ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ အတွက် ရည်ရွယ် ဖွင့်လှစ်ထားပြီး တီရှပ်၊ လက်မှုပစ္စည်းများ၊ နာရီ အတု နှင့် နေကာမျက်မှန် များ စသည်တို့ကို ရောင်းချသည်။ ဘန်ကောက်မြို့ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဒမ်မနန် ဆာဒူဝပ် ကဲ့သို့သော ရေပေါ်ဈေးများကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ချင်းမိုင်မြို့ သို့ လည်ပတ်ရာတွင်  မြို့ဟောင်းအတွင်းရှိ ရာချာဒါမနမ် လမ်းမပေါ်တွင် တည်ခင်းသော တနင်္ဂနွေ လမ်းလျှောက် ညနေ လမ်းဘေးဈေး သည် ဈေးဝယ်ရန် အတွက် ရည်ညွှန်းကြသော နေရာ ဖြစ်သည်။ ထိုဈေးမှ ဒေသခံများ နှင့် နိုင်ငံခြားသားများကို ဆွဲဆောင်မှု ပေးနိုင်သည်။ ချင်းမိုင် ညဈေးမှာ ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားများအတွက် ဦးတည်ရောင်းချသော ဈေးဖြစ်ပြီး မြို့ရိုးဟောင်းနေရာ၏ အရှေ့ဘက်ရှိ တိုက်အချို့မှစ၍ မြစ် အထိ ဖြန့်ကျက် တည်ရှိသည်။
[[File:Historic City of Ayutthaya-111233.jpg|thumb|[[ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ]] ဖြစ်သော အယုဓျာ သမိုင်းဝင် ဥယျာဉ်မှ ဗုဒ္ဓ၏ ဦးခေါင်းတော် ဝပ် မဟာသပ်]]
ပြည့်တန်ဆာ လုပ်ငန်းနှင့် လိင်မှုဆိုင်ရာ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းမှာလည်း ထိုင်းနိုင်ငံစီးပွားရေး၏ တရားဝင် မကြေညာသော်လည်း လူအများသိကြသည့် အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံအား ပြည်ပရှိ အထူးအဆန်း အနေနှင့် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားများအား ဆွဲဆောင်သည့် ကမ်ပိန်းလည်း ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Ocha, Witchayanee. &quot;Transsexual emergence: gender variant identities in Thailand.&quot; ''Culture, Health &amp; Sexuality''14.5 (2012): 563–75. Web.&lt;/ref&gt; ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်သည် ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှင့် ပေါင်းစပ်လိုက်ပြီး ငွေကြေးဖြင့် မြူဆွယ်မှုများ ရှိလာသည့် အခါတွင် ပြည့်တန်ဆာလုပ်ငန်း နှင့် လိင်မှုဆိုင်ရာ ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့သည် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသော ခန့်မှန်းမှု တစ်ခု အရ နှစ်စဉ် ထိုလုပ်ငန်းမှ ဝင်ငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄.၃ ဘီလီယံ အထိ သို့မဟုတ် ထိုင်း စီးပွားရေး၏ ၃% အထိ ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်း ထားသည်။ &lt;ref name=&quot;legal&quot;&gt;[http://www.theage.com.au/articles/2003/11/26/1069825832486.html?oneclick=true Thailand mulls legal prostitution.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110616233250/http://www.theage.com.au/articles/2003/11/26/1069825832486.html?oneclick=true|date=16 June 2011}} ''[[The Age]]'', 26 November 2003&lt;/ref&gt; ချူလာလောင်ကောင်း တက္ကသိုလ်မှ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ တရားမဝင် စီးပွားရေး အပေါ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော သုတေသန တစ်ခု အရ ၁၉၉၃ မှ ၁၉၉၅ ခုနှစ် အတွင်း ပြည့်တန်ဆာလုပ်ငန်းသည် ထိုင်းနိုင်ငံ ဂျီဒီပီ၏ ၂.၇% ခန့် ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Pasuk Phongpaichit [http://pioneer.netserv.chula.ac.th/~ppasuk/illegaleconomy.doc Thailand's illegal economy and public policy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110429011951/http://pioneer.netserv.chula.ac.th/~ppasuk/illegaleconomy.doc |date=29 April 2011 }}. Seminar paper delivered at the Centre of Southeast Asian Studies, Kyoto University, Nov 1999&lt;/ref&gt; ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားတို့၏ သုံးစွဲငွေ အနည်းဆုံး ၁၀% သည် လိင်မှုဆိုင်ရာ ဖျော်ဖြေရေး လုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Martin|first1=Lorna|title=Paradise Revealed|url=http://www.taipeitimes.com/News/feat/archives/2006/01/25/2003290710/4|website=Taipei Times|accessdate=29 January 2015|archivedate=2 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141202022539/http://www.taipeitimes.com/News/feat/archives/2006/01/25/2003290710/4}}&lt;/ref&gt;

ထိုင်းနိုင်ငံသည် လိင်ပြောင်းလဲရန် အတွက် ခွဲစိပ်ကုသရာတွင် ထိပ်တန်းမှ ရှိသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် စာရင်းဇယားအရ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဆေးကုသမှုဆိုင်ရာ ခရီးသွားလုပ်ငန်းသည် နှစ်စဉ် ခရီးသည် ၂.၅ သန်းကို ဆွဲဆောင်နိုင်သည် ဟု သိရသည်။ &lt;ref&gt;Finch, Steve. &quot;Thailand top destination for medical tourists.&quot; ''CMAJ : Canadian Medical Association Journal''. Canadian Medical Association, 07 Jan. 2014. Web. 1 Mar. 2017.&lt;/ref&gt; ၁၉၈၅ မှ ၁၉၉၀ အတွင်း နိုင်ငံခြားမှ နပုလ္လိင် ၅% လျှင် လိင်ပြောင်းလဲရန် ခွဲစိတ်ကုသမှု အတွက် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ လာရောက်ကြသည်။ ၂၀၁၀ မှ ၂၀၁၂ အတွင်းတွင် နိုင်ငံခြားမှ နပုလ္လိင် ၉၀% ကျော် လိင်ပြောင်းလဲရန် အတွက် ခွဲစိတ်ကုသမှု ခံယူရန် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ လာရောက်ကြသည် ဟု သိရသည်။ &lt;ref&gt;Chokrungvaranont, Prayuth, Gennaro Selvaggi, Sirachai Jindarak, Apichai Angspatt, Pornthep Pungrasmi, Poonpismai Suwajo, and Preecha Tiewtranon. &quot;The Development of Sex Reassignment Surgery in Thailand: A Social Perspective.&quot; ''The Scientific World Journal''. Hindawi Publishing Corporation, 2014. Web. 23 Mar. 2017.&lt;/ref&gt;
{{Clear}}

===စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်း===
[[File:Rice farmers Mae Wang Chiang Mai Province.jpg|thumb|300px|ထိုင်းနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဆန်တင်ပို့မှု အများဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုင်းအလုပ်သမားထု၏ ၄၉% သည် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ကဏ္ဍတွင် လုပ်ကိုင်လျက် ရှိကြသည်။&lt;ref name=ODI1 /&gt;]]

ထိုင်းနိုင်ငံရှိ အလုပ်သမားထု၏ ၄၉% သည် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ကဏ္ဍတွင် လုပ်ကိုင်လျက် ရှိကြသည်။ &lt;ref name=ODI1 /&gt; ၁၉၈၀ ခုနှစ်က ၇၀% မျှ လုပ်ကိုင်ကြသော်လည်း ယခု လျော့ကျသွားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆန်သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အရေးပါသော သီးနှံဖြစ်ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဆန်တင်ပို့မှု အများဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့ကာ လတ်တလောတွင်မှ အိန္ဒိယနိုင်ငံ နှင့် ဗီယက်နမ် နိုင်ငံတို့ နောက်သို့ ရောက်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;International Grains Council. [http://www.igc.int/en/downloads/gmrsummary/gmrsumme.pdf &quot;Grain Market Report (GMR444)&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140702110607/http://www.igc.int/en/downloads/gmrsummary/gmrsumme.pdf |date=2 July 2014 }}, London, 14 May 2014. Retrieved 13 June 2014.&lt;/ref&gt; ထိုင်းနိုင်ငံသည် [[မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲ]] အတွင်း စိုက်ပျိုးနိုင်သော မြေ အများဆုံး ရှိသည့် နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ၂၇.၂၅% ရှိသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2097.html |title=CIA World Factbook – Greater Mekong Subregion |publisher=Cia.gov |accessdate=3 November 2011 |archivedate=26 March 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140326095031/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2097.html }}&lt;/ref&gt; စိုက်ပျိုးနိုင်သော မြေများထဲမှ ၅၅ % ကို ဆန်စိုက်ပျိုးရန် အတွက် အသုံးချထားသည်။ &lt;ref name=IRRI_Thailand&gt;{{cite web|url=http://www.irri.org/science/cnyinfo/thailand.asp |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080327095326/http://www.irri.org/science/cnyinfo/thailand.asp |archivedate=27 March 2008 |title=Rice Around The World. Thailand |publisher=Irri.org |accessdate=25 April 2010}}&lt;/ref&gt;

စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ကဏ္ဍသည် လုပ်အားကို အဓိက အသုံးချသော အလုပ် အဖြစ်မှ စက်မှုအားကို အသုံးချပြီး ပိုမို၍ ပြိုင်ဆိုင်မှု ပြင်းထန်သော ကဏ္ဍ အဖြစ် ပြောင်းလဲလျက် ရှိသည်။ &lt;ref name=ODI1&gt;Henri Leturque and Steve Wiggins 2010. [http://www.odi.org.uk/resources/details.asp?id=5108&amp;title=thailands-progress-agriculture-transition-sustained-productivity-growth Thailand's progress in agriculture: Transition and sustained productivity growth] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110427222924/http://www.odi.org.uk/resources/details.asp?id=5108&amp;title=thailands-progress-agriculture-transition-sustained-productivity-growth |date=27 April 2011 }}. London: Overseas Development Institute&lt;/ref&gt;၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၃ ခုနှစ်အတွင်း စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ကဏ္ဍသည် တစ်နှစ်လျှင် ၄.၁% တိုးတက်လျက် ရှိပြီး ၁၉၈၃ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၇ ခုနှစ်ကြားတွင် ၂.၂% မျှ ဆက်လက်တိုးတက်လျက် ရှိသည်။&lt;ref name=ODI1 /&gt; စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးမှ ဂျီဒီပီတွင် ပါဝင်မှုနှုန်း ကျဆင်းလျက် ရှိပြီး ကုန်စည်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများကို တင်ပို့ရောင်းချခြင်းမှာ မြင့်တက်လျက် ရှိသည်။

== အခြေခံ အဆောက်အအုံများ ==

=== သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ===
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍတွင် [[မီးရထား]]၊ လမ်းနှင့် လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးစနစ်များ ပါဝင်သည်။

==== မီးရထားပို့ဆောင်ရေး ====
{{See also|ဘန်ကောက် မိုးပျံရထား|ဆူခုမ်ဝစ်လိုင်း|စီလုမ်လိုင်း|label 1=အပြာရောင်လိုင်း (ဘန်ကောက်)}}
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားမီးရထားလမ်းကြောင်းအားလုံးကို [[ထိုင်းနိုင်ငံမီးရထားလုပ်ငန်း]] (State Railway of Thailand - SRT) က လည်ပတ်သည်။ မြို့ကြီးများအကြား ပြေးဆွဲသော ခရီးသည်တင် မီးရထားများအတွက် အဓိကဘူတာကြီးများမှာ ခရွန်တေ့ပ် အဖီဝပ် ဗဟိုဘူတာကြီး (Krung Thep Aphiwat Central Terminal) နှင့် ဘန်ကောက် (ဟွာလမ်ဖုန်) (Bangkok (Hua Lamphong)) ဘူတာတို့ ဖြစ်သည်။ ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးအတွက် အဓိကဘူတာများမှာ ဖာဟွန်ယိုထင် (Phahonyothin) နှင့် အိုင်စီဒီ လတ်ကရာဘန်း (ICD Lat Krabang) တို့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အထိ SRT တွင် ၄,၅၀၇ ကီလိုမီတာ (၂,၈၀၁ မိုင်) ရှည်လျားသော မီးရထားလမ်းများရှိပြီး ၎င်းအားလုံးသည် မီတာဂေ့ချ် (meter gauge) ဖြစ်သည်။ မီးရထားလမ်းအများစု (၂,၇၀၂.၁ ကီလိုမီတာ) သည် တစ်လမ်းသွားဖြစ်သော်လည်း ဘန်ကောက်ဝန်းကျင်ရှိ အရေးပါသော အပိုင်းအချို့မှာ နှစ်လမ်းသွား (၁,၂၃၄.၉ ကီလိုမီတာ သို့မဟုတ် ၇၆၇.၃ မိုင်) သို့မဟုတ် သုံးလမ်းသွား (၁၀၇ ကီလိုမီတာ သို့မဟုတ် ၆၆ မိုင်) ဖြစ်ပြီး တိုးချဲ့ရန် အစီအစဉ်များလည်း ရှိသည်။.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Thongkamkoon|first=Chaiwat|date=17 November 2017|title=25601124-RaiwalDevOTP.pdf|url=https://www.otp.go.th/uploads/tiny_uploads/PDF/2560-11/25601124-RaiwalDevOTP.pdf|access-date=3 January 2024|website=Office of Transport and Traffic Policy and Planning}}{{Dead link|date=March 2024|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Thongkamkoon|first=Chaiwat|title=PowerPoint Presentation|url=https://www.boi.go.th/upload/content/Infrastructure%20Development%20Plan%20by%20Mr.%20Chaiwat%20Thongkamkoon%20(EN)_5b7f83df1eff2.pdf|access-date=3 January 2024|website=Thailand Board of Investment|archive-date=3 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240103133819/https://www.boi.go.th/upload/content/Infrastructure%20Development%20Plan%20by%20Mr.%20Chaiwat%20Thongkamkoon%20(EN)_5b7f83df1eff2.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[ဘန်ကောက်မြို့]]ရှိ မီးရထားပို့ဆောင်ရေးတွင် ခရီးရှည်ဝန်ဆောင်မှုများလည်း ပါဝင်သည်။ မြို့တော်တွင် အမြန်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး မီးရထားစနစ် လေးမျိုးရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ [[ဘန်ကောက် မိုးပျံရထား|ဘီတီအက်စ်]]မိုးပျံရထား (BTS Skytrain)၊ အမ်အာရ်တီ (MRT)၊ အက်စ်အာရ်တီလိုင်းများ (SRT Red Lines) နှင့် လေဆိပ်မီးရထားလိုင်း (Airport Rail Link) တို့ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Malaitham|first=Sathita|date=2013|title=A Study Of Urban Rail Transit Development Effects In Bangkok Metropolitan Region|url=https://repository.kulib.kyoto-u.ac.jp/dspace/bitstream/2433/180485/2/dkogk03781.pdf|journal=Kyoto University}}&lt;/ref&gt;

ဘန်ကောက်တွင် ယခင်က Lavalin Skytrain နှင့် Bangkok Elevated Road and Train System ကဲ့သို့သော အမြန်ရထားစီမံကိန်း နှစ်ခု ပျက်ကွက်ခဲ့ဖူးသော်လည်း၊ ၁၉၉၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဘန်ကောက်မြို့တော်ဧရိယာအတွက် လူထုအမြန်ပို့ဆောင်ရေး မာစတာစီမံကိန်း (Mass Rapid Transit Master Plan in Bangkok Metropolitan Region) ကို ကက်ဘိနက်က အတည်ပြုခဲ့ပြီး ၁၉၉၅ ခုနှစ်မှစ၍ ယနေ့အထိ အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;adjustplan&quot;&gt;{{cite web|script-title=th:เส้นทางปรับแผนรถไฟฟ้า|url=http://www.otp.go.th/th/Bkk_mrt/adjustplan.php|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110102075809/http://www.otp.go.th/th/Bkk_mrt/adjustplan.php|archive-date=2 January 2011|access-date=16 January 2012|work=Mass Rapid Transit Master Plan in Bangkok Metropolitan Region website|publisher=Office of Transport and Traffic Policy and Planning|language=th}}&lt;/ref&gt;

==== လမ်းပို့ဆောင်ရေး ====
ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ၃၉၀,၀၀၀ ကီလိုမီတာ (၂၄၀,၀၀၀ မိုင်) ရှည်လျားသော အဝေးပြေးလမ်းမကြီးများ ရှိသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news|last=Janssen|first=Peter|date=23 January 2017|title=Thailand's expanding state 'threatens future growth'|work=Nikkei Asian Review|url=http://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Economy/Thailand-s-expanding-state-threatens-future-growth|url-status=live|access-date=23 January 2017|archive-url=https://archive.today/20211124094900/https://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Economy/Thailand-s-expanding-state-threatens-future-growth|archive-date=24 November 2021|accessdate=15 June 2025|archivedate=24 November 2021|archiveurl=https://archive.today/20211124094900/https://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Economy/Thailand-s-expanding-state-threatens-future-growth}}&lt;/ref&gt;၂၀၁၇ ခုနှစ်အထိ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် လမ်းပေါင်း ၄၆၂,၁၃၃ ခုကျော်နှင့် မှတ်ပုံတင်ထားသော ယာဉ်အစီးရေ ၃၇ သန်းကျော်ရှိပြီး၊ ၎င်းတို့အနက် မော်တော်ဆိုင်ကယ်အစီးရေ သန်း ၂၀ ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|date=19 January 2017|title=Life and death on Thailand's lethal roads|publisher=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-38660283|url-status=live|access-date=17 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015221844/https://www.bbc.com/news/world-asia-38660283|archive-date=15 October 2019}}&lt;/ref&gt;လမ်းကြောင်းမခွဲထားသော နှစ်လမ်းသွား အဝေးပြေးလမ်းမအများအပြားကို လေးလမ်းသွား အဝေးပြေးလမ်းမများအဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ဘန်ကောက်မြို့တော်ဧရိယာအတွင်းတွင် ထိန်းချုပ်ဝင်/ထွက်နိုင်သော အဝေးပြေးလမ်းမများစွာ ရှိသည်။ ဘန်ကောက်မှသာလျှင် လမ်းကြောင်း ၁၁၄ ခုပေါ်တွင် အများပြည်သူသုံး ဗင်ကား ၄,၁၂၅ စီး ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Mahittirook|first=Amornrat|date=7 November 2016|title=Public vans likely to offer 10% fare cut|work=Bangkok Post|url=http://www.bangkokpost.com/business/tourism-and-transport/1128693/public-vans-likely-to-offer-10-fare-cut|access-date=7 November 2016|archive-date=28 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240328151333/https://www.bangkokpost.com/business/general/1128693/public-vans-likely-to-offer-10-fare-cut|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

အခြားလမ်းပို့ဆောင်ရေးပုံစံများတွင် တုတုများ (tuk-tuks)၊ တက္ကစီများ (၂၀၁၈ ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံတစ်ဝန်း မှတ်ပုံတင်ထားသော တက္ကစီ ၈၀,၆၄၇ စီးကျော်ရှိသည်)&lt;ref&gt;{{Cite news|date=14 November 2018|title=The meter is ticking|work=Bangkok Post|department=Opinion|url=https://www.bangkokpost.com/opinion/opinion/1575514/the-meter-is-ticking|url-status=live|access-date=14 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20200606194211/https://www.bangkokpost.com/opinion/opinion/1575514/the-meter-is-ticking|archive-date=6 June 2020}}&lt;/ref&gt;၊ ဗင်ကားများ (မီနီဘတ်စ်)၊ မော်တော်ဆိုင်ကယ်တက္ကစီများနှင့် ဆောင်းထယ်များ (songthaews) တို့ ပါဝင်သည်။

==== လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး ====
၂၀၁၂ ခုနှစ်အထိ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် လေယာဉ်ပြေးလမ်းခင်းထားသော လေဆိပ် ၆၃ ခုအပါအဝင် လေဆိပ် ၁၀၃ ခုနှင့် ရဟတ်ယာဉ်ကွင်း ၆ ခု ရှိသည်။ နိုင်ငံအတွင်း အလုပ်အများဆုံးလေဆိပ်မှာ ဘန်ကောက်မြို့ရှိ [[သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်]] (Suvarnabhumi Airport) ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Bangkok Suvarnabhumi Airport – FNM2024|url=https://www.fnm2024.com/getting-there/bangkok-suvarnabhumi-airport/|access-date=2024-05-19|language=en-US|archive-date=19 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240519054909/https://www.fnm2024.com/getting-there/bangkok-suvarnabhumi-airport/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===စွမ်းအင်===
၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်မှု၏ ၇၅% မှာ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ကို အသုံးချ ထားသည်။&lt;ref name=&quot;Energy Security&quot;&gt;{{cite web|title=International Index of Energy Security Risk|url=http://www.energyxxi.org/sites/default/files/pdf/InternationalIndex-Final2013.pdf|website=Institute for 21st Century Energy|publisher=Institute for 21st Century Energy|accessdate=14 September 2014|year=2013|archivedate=4 January 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150104014043/http://www.energyxxi.org/sites/default/files/pdf/InternationalIndex-Final2013.pdf}}&lt;/ref&gt; ကျောက်မီးသွေးသုံး ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများမှ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ၂၀%  ကို ထပ်မံထုတ်လုပ်ပေးပြီး ကျန်ရှိနေသော အပိုင်းအတွက် ဇီဝလောင်စာ၊ ရေအားလျှပ်စစ် နှင့် ဇီဝဓာတ်ငွေ့ တို့မှ ဖြည့်စွမ်းပေးသည်။&lt;ref name=&quot;Energy Security&quot; /&gt;

ထိုင်းနိုင်ငံသည် ပြည်တွင်း သုံးစွဲနေသော ရေနံ၏ ၃ ပုံ ၁ပုံခန့်ကို ထုတ်လုပ်သည်။ အရှေ့တောင်အာရှ အတွင်း ဒုတိယမြောက် ရေနံတင်သွင်းမှု အများဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံသည် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ များပြားစွာ ထုတ်လုပ်သော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး အရင်းအမြစ် အနေနှင့် ၁၀ ထရီလီယံ ကုဗပေခန့် ရှိသည်။ အင်ဒိုနီးရှားပြီးလျှင် အရှေ့တောင်အာရှတွင် ဒုတိယမြောက် အများဆုံး ကျောက်မီးသွေး ထုတ်လုပ်သည့် နိုင်ငံဖြစ်သော်လည်း ပြည်တွင်းလိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းရန် လိုအပ်သော ကျောက်မီးသွေးကို တင်သွင်းရသည်။

== လူဦးရေ ==
၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၌ လူဦးရေ ၆၈,၈၆၃,၅၁၄ ဦးမျှ ရှိသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှာ ကျေးလက်နေထိုင်သူ အများဆုံး ဖြစ်ပြီး ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးရာ ဒေသများဖြစ်သော အလယ်ပိုင်း၊ အရှေ့မြောက်ပိုင်း နှင့် မြောက်ပိုင်းဒေသများတွင် စုစည်းလျက် ရှိသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ၂၀၁၀ ခုနှစ်၌ မြို့ပြနေလူဦးရေ ၄၅.၇% မျှ ရှိပြီး အများစုမှာ ဘန်ကောက် မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသတွင် စုစည်းလျက် ရှိသည်။

အစိုးရမှ ကြီးမှူးပြုလုပ်သော မိသားစု စီမံကိန်း အစီအစဉ်အရ ၁၉၆၀ တွင် လူဦးရေတိုးနှုန်း ၃.၁% မျှ ရှိသော်လည်း ယနေ့တွင် ၀.၄% မျှသာ ရှိတော့သည်။ ၁၉၇၀ တွင် အိမ်ထောင်စု တစ်ခုလျှင် လူဦးရေ ၅.၇ ဦးမျှ ပျမ်းမျှ နေထိုင်ကြသော်လည်း ၂၀၁၀ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်းအရ အိမ်ထောင်စု တစ်ခု၏ ပျမ်းမျှ အရွယ်အစားမှာ ၃.၂ ဦးမျှသာ ရှိတော့သည်။
===လူမျိုးများ===
[[File:Wat phra mahathat woramahawihan nakhon si thammarat.jpg|thumb|ဝပ် ဖရာ မဟာသက်၏ ဟဲဖာခွန်သက်ပွဲတော်အတွင်း စီတန်းလှည့်လည်နေပုံ]]
၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံသားများသည် ထိုင်းလူဦးရေ၏ ၉၅.၉% မျှ ရှိသည်။ ကျန်ရှိနေသာ ၄.၁% တွင် မြန်မာနွယ်ဝင် ၂.၀% ၊ အခြား ၁.၃%  နှင့် မသိရှိသော လူမျိုး ၀.၉%  မျှ ရှိသည်။&lt;ref name=CIA /&gt;

၂၀၁၁ ခုနှစ် ထိုင်းအစိုးရမှ ကုလသမဂ္ဂ လူမျိုးအပေါ်မူတည်၍ နည်းမျိုးစုံဖြင့် ခွဲခြားဆက်ဆံမှု ပပျောက်ရေး ဆိုင်ရာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက် နှင့် ပတ်သက်သော ကော်မတီသို့ ပေးပို့သော အစီရင်ခံစာအရ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် လူမျိုးပေါင်း ၆၂ မျိုးအား တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည်။ မဟီဒေါ တက္ကသိုလ်၏ ၁၉၉၇ ခုနှစ် &quot;ထိုင်းနိုင်ငံ လူမျိုးဘာသာစကားဆိုင်ရာ မြေပုံ&quot; ပါ အချက်အလက်အရ&lt;ref name=&quot;EMT&quot;&gt;{{cite book|title=Ethnolinguistic Maps of Thailand|date=2004|publisher=Office of the National Culture Commission|url=http://www.newmandala.org/wp-content/uploads/2015/05/Thailand-Ethnolinguistic-Maps.pdf|accessdate=8 October 2016|language=Thai|archive-date=9 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161009124208/http://www.newmandala.org/wp-content/uploads/2015/05/Thailand-Ethnolinguistic-Maps.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ဗဟိုထိုင်းလူမျိုး သန်း ၂၀ နှင့် ခိုရတ်ထိုင်းလူမျိုး ၆၅၀,၀၀၀ ဦး တို့ ပူးပေါင်း၍ နိုင်ငံ၏ လူဦးရေ ၆၀,၅၄၄,၃၉၇ ဦးတွင်&lt;ref&gt;World Bank Group. (n.d.). Population, total [Thailand]. Washington, DC: Author. http://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?locations=TH {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161013071134/http://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?locations=TH |date=13 October 2016 }}&lt;/ref&gt; ခန့်မှန်းခြေ ထိုင်းလူမျိုး ၂၀,၆၅၀,၀၀၀ ဦး (၃၄.၁ ရာခိုင်နှုန်း) မျှ ရှိသည်။

၂၀၁၁ ခုနှစ် ထိုင်းနိုင်ငံ အစီရင်ခံစာတွင် တောင်တန်းဒေသနေ ပြည်သူများ (&quot;တောင်တန်းလူမျိုးစုများ&quot;) နှင့် အရှေ့မြောက်ဒေသရှိ လူမျိုးစုများကို ဖော်ပြထားပြီး မဟီဒေါ တက္ကသိုလ်၏ လူမျိုးဘာသာစကား ဆိုင်ရာ မြေပုံ ပါ အချက်အလက်များကို အဓိက မှီငြမ်းထားသည်။&lt;ref name=&quot;EMT&quot; /&gt;  ထို့အတွက်ကြောင့် အရှေ့မြောက်ဒေသရှိ လူဦးရေ ၃.၂၈၈ သန်းကို အမျိုးအစားခွဲခြား၍ မရပေ။ အခြား လူဦးရေနှင့် လူမျိုးစုပေါင်း ၁၉၉၇ ခန့်တွင် လူဦးရေ အနည်းငယ်သာ ရှိသည်။ ကြီးစဉ်ငယ်လိုက် စီပါက (က) လာအိုလူမျိုး ၁၅,၀၈၀,၀၀၀ (၂၄.၉ ရာခိုင်နှုန်း) တွင် ထိုင်းလာအို ၁၄ သန်း နှင့် အခြား လူနည်းစု လာအိုလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသော ထိုင်းလွေလူမျိုး (၄ သိန်းမှ ၅ သိန်းခန့်) ၊ လာအိုလုံ လူမျိုး(၃၅၀,၀၀၀) ၊ လာအို ဝရမ်/ကလန် (၂၀၀,၀၀၀)၊ လာအိုခရမ် (၉၀,၀၀၀) ၊ လာအိုငေါ (၃၀,၀၀၀) နှင့် လာအိုတီ (၁၀,၀၀၀) ဦး (ခ) ခွန်မောင်း ၆ သန်း (၉.၉ ရာခိုင်နှုန်း မြောက်ထိုင်း ဟုလည်းခေါ်သည်)၊ (ဂ) ပက်ထိုင်း ၄.၅ သန်း (၇.၅ ရာခိုင်နှုန်း ၊ တောင်ထိုင်းဟုလည်း ခေါ်သည်)၊ (ဃ) ခမာလျူ ၁.၄သန်း (၂.၃ ရာခိုင်နှုန်း၊ မြောက်ခမာဟုလည်း ခေါ်သည်။) (င) မလေးလူမျိုး ၉၀၀,၀၀၀  (၁.၅ ရာခိုင်နှုန်း) ၊ (စ) ငေါလူမျိုး ၅၀၀,၀၀၀ (၀.၈ ရာခိုင်နှုန်း) ၊ (ဆ) ဖူထိုင်း ၄၇၀,၀၀၀ (ဇ)ကိုင်/ကွေ ၄၀၀,၀၀၀ (ဆွေဟုလည်း ခေါ်သည်) (၀.၇ ရာခိုင်နှုန်း) နှင့် (ဈ) ကရင် ၃၅၀,၀၀၀ ဦး (၀.၆ ရာခိုင်နှုန်း တို့ဖြစ်ကာ &lt;ref name=&quot;CERD/C/THA/1-3&quot; /&gt; တရုတ်မှ ဆင်းသက်သည်မှာ ထင်ရှားသော ထိုင်းတရုတ်လူမျိုး မှာ လူဦးရေ၏ ၁၄% ရှိပြီး &lt;ref name=&quot;West794&quot;&gt;{{citation |author=Barbara A. West |title=Encyclopedia of the Peoples of Asia and Oceania |publisher=Facts on File |year=2009 |page=794|isbn=1-4381-1913-5}}&lt;/ref&gt;တရုတ်သွေးစပ်သော ထိုင်းလူမျိုးမှာ လူဦးရေ၏ ၄၀% &lt;ref name=&quot;Theraphan&quot; /&gt; ရှိသည်။ ထိုင်းမလေးလူမျိုးမှာ လူဦးရေ၏ ၃% မျှ ရှိပြီး ကျန်ရှိနေသော သူများမှာ မွန်လူမျိုး၊ ခမာလူမျိုးနှင့် အမျိုးမျိုးသော တောင်တန်းလူမျိုးစုများ ဖြစ်ကြသည်။ နိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားမှာ ထိုင်းဘာသာစကား ဖြစ်ပြီး အဓိက ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာမှာ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဖြစ်ကာ လူဦးရေ၏ ၉၅% ခန့် ကိုးကွယ်ကြသည်။

အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ ဖြစ်ကြသော မြန်မာနိုင်ငံ၊ လောနိုင်ငံ နှင့် ကမ္ဘောဒီးယား နိုင်ငံတို့အပြင် နီပေါနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံများမှ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများပြားလာသဖြင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံသားမဟုတ်သော လူဦးရေမှာ ၃.၅ သန်း အထိ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ၂ သန်းမျှသာ ရှိကာ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် ၁.၃ သန်းသာ ရှိသည်။ &lt;ref&gt;[http://www.irinnews.org/Report.aspx?ReportId=84844 Thailand: Burmese migrant children missing out on education]. IRIN Asia. 15 June 2009. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120227185950/http://www.irinnews.org/Report.aspx?ReportId=84844 |date=27 February 2012 }}&lt;/ref&gt; ဗြိတိသျှလူမျိုး ၄၁,၀၀၀ ခန့် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|last1=McGeown|first1=Kate|title=Hard lessons in expat paradise|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/6176647.stm|accessdate=1 March 2015|publisher=BBC News|date=14 December 2006|archivedate=11 May 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511185032/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/6176647.stm}}&lt;/ref&gt;

===လူဦးရေ အများဆုံး မြို့များ===
{{ထိုင်းနိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံး မြို့ကြီးများ}}

===ဘာသာစကားများ     ===
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားမှာ [[ထိုင်းဘာသာစကား]] ဖြစ်သည်။ ထိုင်းဘာသာစကားသည် တိုင်း-ကဒိုင်း ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး လောဘာသာစကား၊ မြန်မာနိုင်ငံမှ ရှမ်းဘာသာစကား နှင့် တရုတ်နယ်စပ်တောင်ပိုင်းရှိ ဟိုင်နန်ပြည်နယ် နှင့် ယူနန်ပြည်နယ်တို့တွင် အသုံးပြုသော လူနည်းစု အသုံးပြုကြသည့် ဘာသာစကားများနှင့် နီးစပ်စွာ ဆင်တူသည်။ ပညာသင်ကြားရေး နှင့် အစိုးရ လုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုသော အဓိက ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ပြောဆိုကြသည်။ စံနှုန်းအနေနှင့် အလယ်ပိုင်း ထိုင်းလူမျိုးတို့ အသုံးပြုသော ဒေသသုံး ဘာသာစကား ကို အသုံးပြုကြပြီး ထိုင်း အက္ခရာကို အသုံးပြု ရေးသားကြသည်။ ထိုင်းအက္ခရာသည် အဘူဂီဒါ အရေးအသားအမျိုးအစား ဖြစ်ပြီး ခမာအက္ခရာမှ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ထိုင်းအစိုးရမှ ကုလသမဂ္ဂ လူမျိုးအပေါ်မူတည်၍ နည်းမျိုးစုံဖြင့် ခွဲခြားဆက်ဆံမှု ပပျောက်ရေး ဆိုင်ရာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက် နှင့် ပတ်သက်သော ကော်မတီသို့ ပေးပို့သော အစီရင်ခံစာအရ ဘာသာစကား ၆၂ မျိုးကို တရားဝင် အသိအမှတ် ပြုထားသည်။ ထိုအစီရင်ခံစာတွင် လူမျိုးဘာသာစကား ဆိုင်ရာ ပုံစံကို အခြေခံထားပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ တရားရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ အခွင့်အရေးနှင့် လွတ်လပ်မှု မြှင့်တင်ရေး ဌာနတွင် ရရှိနိုင်သည်။ &lt;ref name=&quot;CERD/C/THA/1-3&quot;&gt;{{cite book|title=International Convention on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination; Reports submitted by States parties under article 9 of the Convention: Thailand|date=28 July 2011|publisher=United Nations Committee on the Elimination of Racial Discrimination|url=http://www.rlpd.go.th/rlpdnew/images/rlpd_1/HRC/CERD%201_3.pdf|accessdate=8 October 2016|language=English with appended Thai government translation|archive-date=9 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161009184727/http://www.rlpd.go.th/rlpdnew/images/rlpd_1/HRC/CERD%201_3.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;တောင်ထိုင်း ဘာသာစကားကို တောင်ပိုင်းခရိုင်များတွင် ပြောဆိုကြပြီး မြောက်ထိုင်းဘာသာစကားကို ယခင် သီးခြားနိုင်ငံဖြစ်သည့် လန်နနိုင်ငံတော်၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်ခဲ့သော ခရိုင်များတွင် ပြောဆိုကြသည်။ နိုင်ငံတော် လူဦးရေ စာရင်းတွင်မူ ထိုင်းတော်ဝင်အစိုးရ၏ ၂၀၁၁ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာတွင် ပါဝင်သော ဘာသာစကား ၆၂ မျိုးလုံးကို အသိအမှတ်ပြုမထားဘဲ ထိုင်းဘာသာကွဲ ၄ မျိုးကိုသာ ဖော်ပြထားပြီး ထိုင်းတိုင်းဒေသကြီးများ ခွဲခြားမှုနှင့် တိုက်ဆိုက်နေသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံရှိ အသုံးအများဆုံး လူနည်းစု ဘာသာစကားမှာမှာ အရှေ့မြောက် ခရိုင်များတွင် ပြောဆိုကြသော အီဆန်ဘာသာစကား၏ လောဒေသသုံး ဘာသာစကားဖြစ်သည်။ ထိုင်းဒေသသုံး ဘာသာစကားဟု တခါတရံ ယူဆကြသော်လည်း အမှန်တကယ်တွင်မူ လောဒေသသုံး ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး ထိုဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသော ဒေသမှာ သမိုင်းကြောင်းအရ လောဘုရင့်နိုင်ငံဖြစ်သော လန်ဆန်နိုင်ငံ၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်ခဲ့သည်။ တောင်ဘက်စွန်းပိုင်းတွင်မူ မလေး မွတ်စလင်များက ကလန်တန်-ပဌာနီ ဘာသာစကားကို အဓိက အသုံးပြုကြသည်။ ထိုင်းတရုတ်လူမျိုးများသည် တရုတ်စကား မျိုးစုံကို ပြောဆိုကြပြီး တီယိုချူး ဒေသသုံးဘာသာစကားကို အများဆုံး အသုံးပြုကြသည်။

လူမျိုးစု ဘာသာစကားမျိုးစုံကိုလည်း ပြောဆိုကြပြီး ၎င်းတို့တွင် အော်စထရိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ ဖြစ်သော မွန်၊ခမာ၊ ဗီယက်၊ မလာဘရီ နှင့် အော်ရန်အက်စလီ ၊ အော်စထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ ဖြစ်ကြသော ချန် နှင့် မိုကန်၊ တရုတ်-တိဘက်ဘာသာစကားများ ဖြစ်ကြသော လာဝါ၊အခါ နှင့် ကရင်၊ အခြား တိုင်း ဘာသာစကားများ ဖြစ်ကြသော တိုင်းယို၊ ဖူထိုင်း နှင့် ဆယက် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ မုံဘာသာစကားမှာ မုံ-မျန် ဘာသာစကားများတွင် ပါဝင်ပြီး ယခုအခါ ၎င်းဘာသာ သီးခြား ဘာသာစကား မိသားစု အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ 

အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားသည် ကျောင်းများတွင် မသင်မနေရ ဘာသာစကား ဖြစ်သော်လည်း ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောတတ်သူ နည်းပါးပြီး အထူးသဖြင့် မြို့ကြီးများ၏ ပြင်ပတွင် ပြောတတ်သူ အလွန်နည်းပါးသည်။

===ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု===
{{bar box
|title=ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု၊ ၂၀၁၀ &lt;ref name=CIA /&gt;&lt;ref name=&quot;US Department of State, Thailand&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2006/71359.htm |title=US Department of State, Thailand |publisher=State.gov |accessdate=25 April 2010 |archivedate=12 April 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100412115209/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2006/71359.htm }}&lt;/ref&gt;
|titlebar=#ddd
|left1=ဘာသာတရား
|right1=ရာခိုင်နှုန်း
|float=right
|bars=
{{bar percent|[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]|orange|93.2}}
{{bar percent|[[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]|green|4.9}}
{{bar percent|[[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]|red|0.9}}
{{bar percent|[[ဟိန္ဒူဘာသာ]]|yellow|0.1}}
{{bar percent|ဘာသာမဲ့|grey|0.3}}
}}

ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အဓိက ကိုးကွယ်သော ဘာသာတရားမှာ [[ထေရဝါဒ|ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် ထိုင်း လူမျိုးသွင်ပြင်လက္ခဏာနှင့် ယဉ်ကျေးမှု၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာကိုးကွယ်မှု၌ အထွန်းကားဆုံး နိုင်ငံများတွင် တစ်နိုင်ငံ အဖြစ်ပါဝင်သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်းအရ နိုင်ငံလူဦးရေ၏ ၉၄.၆ ရာခိုင်နှုန်းသည် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ အဖြစ် ခံယူကြသည်။ အစ္စလာမ်ဘာသာသည် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက် ကိုးကွယ်မှု အများဆုံး ဘာသာဖြစ်ပြီး လူဦးရေ၏ ၄.၉% မှာ ကိုးကွယ်ကြသည်။&lt;ref name=CIA /&gt;&lt;ref name=&quot;US Department of State, Thailand&quot; /&gt;

[[ထိုင်းနိုင်ငံရှိအစ္စလာမ်ဘာသာ|ထိုင်းနိုင်ငံရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ]]သည်တောင်ဘက်အစွန်ဆုံး ခရိုင်များဖြစ်ကြသော ပဌာနီ၊ ယဲလာ၊ ဆတုံး၊ နရာထီဝပ်ခရိုင်တို့တွင် စုစည်းနေကြပြီး ဆုံခလ နှင့် ချွန်ပွန်းခရိုင်တို့တွင် တစိတ်တဒေသ တွေ့ရှိရသည်။ ခရစ်ယာန်ဘာသာကိုးကွယ်သူများမှာ လူဦးရေ၏ ၀.၉% မျှ ရှိပြီး ကျန်ရှိနေသောသူများမှာ ဆစ်ခ်ဘာသာ နှင့် ဟိန္ဒူဘာသာတို့ကို ကိုးကွယ်ကြကာ မြို့ကြီးများတွင် အများဆုံး တွေ့ရသည်။ အနည်းငယ်မျှသာ ရှိသော်လည်း သမိုင်းကြောင်းအရ အရေးပါသော ရဟူဒီဘာသာ ကိုးကွယ်သူများလည်း ရှိပြီး ၁၇ ရာစုကတည်းက တည်ရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

== ယဉ်ကျေးမှု ==
[[File:Phutthamonthon Buddha.JPG|thumb|right|ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာကို အများအပြား ကိုးကွယ်ကြသည်။]]
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုများအပေါ်တွင် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ကမ္ဘောဒီးယား]]၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] မှ ယဉ်ကျေးမှုများ၏ လွှမ်းမိုးခြင်းများ အနည်းနှင့် အများဆိုသလို ရှိသည်။ ထိုင်းတို့၏ ရိုးရာတွင် အိန္ဒိယ၊ တရုတ်၊ ကမ္ဘောဒီးယား နှင့် အခြား အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသတို့မှ လွှမ်းမိုးမှုများ ပါဝင်လျက် ရှိသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော် ဘာသာမှာ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဖြစ်ပြီး ခေတ်သစ် ထိုင်းအမျိုးသားရေး လက္ခဏာ၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။ ထိုင်းဗုဒ္ဓဘာသာသည် အချိန်ကာလ ကြာမြင့်စွာ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခဲ့ပြီး ဟိန္ဒူဘာသာ နှင့် အန်နီမစ်ဆင် တို့မှ ဆင်းသက်လာသော ယုံကြည်မှုများ ပါဝင်နေသကဲ့သို့ ဘိုးဘေးဘီဘင် ရှိခိုးမှု  လည်း ပါဝင်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပြက္ခဒိန်မှာ ဗုဒ္ဓပြက္ခဒိန်၏ အရှေ့တိုင်း ဗားရှင်းကို အခြေခံပြီး ဂျော်ဂျီယံ ပြက္ခဒိန်ထက် ၅၄၃ နှစ်မျှ စောသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်သည် ထိုင်းပြက္ခဒိန်တွင် ၂၅၅၈ ခုနှစ် ဖြစ်သည်။

အများအားဖြင့် အသိအမှတ်ပြုခြင်း မခံရသော လူမျိုးစုများစွာတို့သည် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ထိုလူမျိုးစုထဲမှ အချို့မှာ မြန်မာ၊ လော၊ ကမ္ဘောဒီးယား နှင့် မလေးရှားတို့သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ကြပြီး ရိုးရာ ဒေသခံ ယဉ်ကျေးမှု၊ ထိုင်းအမျိုးသား ယဉ်ကျေးမှုနှင့် နိုင်ငံတကာ ယဉ်ကျေးမှု လွှမ်းမိုးခြင်းများကြားတွင် ညှိနှိုင်းနေထိုင်လျက် ရှိကြသည်။ နိုင်ငံပြင်ပရောက် တရုတ်များမှာလည်း ထိုင်းလူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် ဘန်ကောက်မြို့တွင်း နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ရှိကြသည်။ ၎င်းတို့ အနေနှင့် ထိုင်းလူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်းသို့ အောင်မြင်စွာ ပေါင်းစပ်နိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေး တို့တွင် နေရာယူနိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုင်းတရုတ်လူမျိုးတို့၏ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများသည် မိသားစုနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အဆက်အနွယ်များ တူညီကြသော ဝါးကွန်ယက် ဟု ခေါ်သည့် အရှေ့တောင်အာရှတွင် လုပ်ကိုင်သော နိုင်ငံပြင်ပရောက် တရုတ်တို့၏ စီးပွားရေး ကွန်ယက်၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ကြီးပွားတိုးတက်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Weidenbaum&quot;&gt;{{cite book|author=Murray L Weidenbaum|title=The Bamboo Network: How Expatriate Chinese Entrepreneurs are Creating a New Economic Superpower in Asia|url=https://books.google.com/books?id=pcRlgZttsMUC|date=1 January 1996|publisher=Martin Kessler Books, Free Press|isbn=978-0-684-82289-1|pages=4–8|access-date=18 November 2017|archive-date=1 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160101101038/https://books.google.com/books?id=pcRlgZttsMUC|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[File:Khon Thammasat 20090306 01.jpg|thumb|right|ထိုင်းဖျော်ဖြေပွဲများတွင် ခွန် ဇာတ်မှာ စတိုင်အကျဆုံး ဖြစ်သည်။]]
ထိုင်းတို့၏ ရိုးရာနှုတ်ဆက်မှု ဝိုင်း တွင် လူနှစ်ယောက် တွေ့ဆုံရာတွင် အငယ်မှ စတင် နှုတ်ဆက်လေ့ ရှိကြသည်။ အချင်းချင်း လက်ဆုပ်ကိုင်၍ လက်ချောင်းကို အပေါ်ထောင်ကာ ဦးခေါင်းကို ညွှတ်၍ လက်ထိပ်များကို ထိကြပြီး ယောက်ျားလေး ဖြစ်ပါက ဆဝါဒီခပ်ဟု နှုတ်ဆက်၍ မိန်းကလေးဖြစ်ပါက ဆဝါဒီခါ ဟု ရေရွတ်ကြသည်။ အသက်ကြီးသူမှ ထိုအတိုင်းပင် တုံ့ပြန်ကြသည်။ လူမှု အဆင့်အတန်း နှင့် အစိုးရ အဖွဲ့အတွင်း ရာထူး အစရှိသည်တို့ပေါ်မူတည်၍လည်း မည်သူက ဝိုင်း စတင်ပြုလုပ်မည်ဆိုသည်ကို ဆုံးဖြတ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးထက် အသက်ကြီးသူဖြစ်သော်လည်း တွေ့ဆုံသည့် အခါတွင် လာရောက်လည်ပတ်သူမှ စတင်၍ အရိုအသေပေးလေ့ရှိသည်။ ကလေးများ အနေဖြင့် ကျောင်းသွားရန် အိမ်မှထွက်ခွာမည်ဆိုပါက မိဘများအား ဝိုင်းပြုလုပ်၍ လေးစားသမှုကို ပြသရန် သင်ကြားထားကြသည်။ ဝိုင်းသည် အခြားသူအား လေးစားမှုအား ပြသသည့် လက္ခဏာ ဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယ နှင့် နီပေါတို့မှ နာမဆတေး နှင့် အလားသဏ္ဌန်တူသည်။

အခြားသော အာရှယဉ်ကျေးမှုများ ကဲ့သို့ပင် ဘိုးဘေးဘီဘင်များအား လေးစားခြင်းသည် ထိုင်းတို့၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ယုံကြည်မှု၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။ ထိုင်းတို့သည် ဧည့်ဝတ်ကျေပွန်ပြီး ရက်ရောသော လူမျိုးများ ဖြစ်သော်လည်း လူမှုအဆင့်အတန်းနှင့် ပတ်သက်၍လည်း စိတ်ခံစားမှု ပြင်းထန်သည်။ ထိုင်းယဉ်ကျေးမှုတွင် အသက်ကြီးခြင်းသည် အဓိကဖြစ်သည်။ အသက်ကြီးသူများမှ မိသားစု ဆုံးဖြတ်ချက်များ နှင့် အခမ်းအနားများတွင် အဓိက အရေးပါလေ့ ရှိသည်။ အစ်ကိုကြီး အစ်မကြီးများမှ ညီညီမများပေါ်တွင် တာဝန်ရှိသည်ဟု ခံယူကြသည်။

ထိုင်းတို့တွင် ရိုင်းသည်ဟု ယူဆသော အပြုအမူမှာ တစ်စုံတစ်ဦး၏ ဦးခေါင်းကို ထိခြင်းနှင့် ခြေထောက်ဖြင့် ညွှန်ပြခြင်းတို့ ဖြစ်ပြီး ခေါင်းသည် အမြင့်မြတ်ဆုံး နေရာဟု ယူဆကြကာ ခြေထောက်ကို အဆင့်နိမ့်သည်ဟု ယူဆကြသည်။

===ဟင်းလျာများ===
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဟင်းလျာများတွင် ချို၊ချဉ်၊စပ်၊ငံ၊ခါး ဟူသော အရသာ ငါးမျိုး ရောနှောပါဝင်နေသည်။ ထိုင်းဟင်းလျာများ၏ အဓိကပါဝင်သော ပစ္စည်းများမှာ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ငရုတ်သီး၊ သံပရာရည်၊ စပါးလင်၊ နံနံပင်၊ ဂျင်းတက်၊ ထန်းလျက် နှင့် ငံပြာရည် တို့ ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အဓိက အစားအစာမှာ ထမင်း ဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် ဟွမ်မာလီ ထမင်းဟု ခေါ်သော စံပယ်ဆန် ဖြစ်ကာ အစားအစာအားလုံး နီးပါး၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဆန်အများဆုံး တင်ပို့ခဲ့သော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ထိုင်းများသည် လူတစ်ယောက်လျှင် တစ်နှစ် ဆန် အိတ် ၁၀၀ ခန့် စားသုံးလေ့ ရှိသည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် ရှိသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဆန်စပါး သုတေသန တက္ကသိုလ် (အိုင်အာရ်အာရ်အိုင်) တွင် ထိုင်းနိုင်ငံမှ ဆန်စပါးမျိုးစိတ်ပေါင်း ၅,၀၀၀ ကျော်အား သိမ်းဆည်းထားသည်။ ထိုင်းဘုရင်သည် အိုင်အာရ်အာရ်အိုင်၏ တရားဝင် နာယက ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.irri.org/media/facts/pdfs/THAILAND.pdf |title=Cooperation of IRRI and Thailand |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050630115646/http://www.irri.org/media/facts/pdfs/THAILAND.pdf |archivedate=30 June 2005 |df= }}&amp;nbsp;{{small|(38.7&amp;nbsp;KB)}}&lt;/ref&gt;

===မီဒီယာ===
လတ်တလောတွင် ထိုင်းလူ့အဖွဲ့အစည်း၌ ဘာသာစကားမျိုးစုံဖြင့် ရရှိနိုင်သော သတင်းစာများ နှင့် မီဒီယာများ၏ လွှမ်းမိုးမှု ရှိသည်။ လက်ရှိ ထုတ်ဝေဖြန့်ချိနေသော အင်္ဂလိပ် သတင်းစာအချို့နှင့် အမျိုးမျိုးသော ထိုင်းနှင့် တရုတ်ဘာသာ သတင်းစာများ ရှိသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ရေပန်းစားသော မဂ္ဂဇင်းများသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ သတင်းခေါင်းစီးများကို စတိုင်ထုတ် ဖော်ပြလေ့ ရှိကြသည်။ ဘန်ကောက်ရှိ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းကြီးများသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ နှင့် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ကြသည့်အပြင် အခြားဘာသာများဖြင့်လည်း လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ကြသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှ၏ အကြီးဆုံး သတင်းစာ ဈေးကွက်ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေသော သတင်းစာအရေအတွက် ခန့်မှန်းခြေ ၁၃ သန်းခန့် ရှိသည်။ ဘန်ကောက်မြို့ အပြင်ဘက် နိုင်ငံအပေါ်ပိုင်းတွင်ပင် မီဒီယာ ဖွံ့ဖြိုးမှု ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ထိုင်းအများပြည်သူဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်ရေးဌာန၏ ၂၀၀၃-၂၀၀၄ မီဒီယာလမ်းညွှန်စာအုပ် အရ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းဒေသ အီဆန်ရှိ ခရိုင် ၁၉ ခုတွင် သတင်းစာ ၁၁၆ စောင် နှင့် အခြား ရေဒီယို၊ ရုပ်မြင်သံကြားနှင့် ကေဘယ်လ် ချန်နယ်များ ရှိသည်။ ထို့နောက်တွင် ဘွန်ကန်ခရိုင်ကို ထပ်မံထည့်သွင်းလိုက်သည့်အခါ ခရိုင် ၂၀ ခု ဖြစ်သွားသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလ ၂၂ ၇က် စစ်အာဏာသိမ်းမှု အပြီးတွင် မီဒီယာများ နှင့် ဖော်ထုတ်ပြသခွင့် မျိုးစုံတို့အား တင်းကြပ်စွာ တားမြစ်မှု ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။

===အတိုင်းအတာစနစ်===
ထိုင်းနိုင်ငံသည် ယေဘုယျအားဖြင့် မက်ထရစ်စနစ်ကို အသုံးပြုပြီး မြေနေရာနှင့် ပတ်သက်လျှင် ရိုးရာ အတိုင်းအတာစနစ်ကို အသုံးပြုကြကာ အဆောက်အဦးများတွင် သုံးကြသော သစ် နှင့် ရေပိုက်ပစ္စည်းများ အတွက် ဗြိတိသျှစနစ်ကို မကြာခဏအသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။ နှစ်များကို ဘီအီး (ဗုဒ္ဓနှစ်) ဟု ခေါင်းစဉ်တပ်လေ့ ရှိပြီး ပညာရေး၊ အစိုးရ ရုံး လုပ်ငန်း၊ အစိုးရ လုပ်ငန်း၊ စာချုပ်ပေါ် နှင့် သတင်းစာခေါင်းစီးများတွင် ဖော်ပြလေ့ ရှိကြသည်။ ဘဏ်လုပ်ငန်း တွင် အနောက်တိုင်းနှစ်ကို စံနှုန်း အဖြစ် အသုံးပြုပြီး စီးပွားရေးလုပ်ငန်း၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး လုပ်ငန်းများတွင်လည်း အသုံးပြုမှု မြင့်တက်လာသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cockatoo.com/english/thailand/thailand-weights-measures.htm |title=Weights and measures in Thailand |publisher=Cockatoo.com |date=17 December 1923 |accessdate=25 April 2010 |archivedate=10 October 2017 |archiveurl=https://wayback.archive-it.org/all/20171010141820/http://asiatour.com/thailand-regions-2009/ }}&lt;/ref&gt;

== အားကစား ==
[[File:Muay Thai match in Bangkok, Thailand.jpg|right|thumb|မွေထိုင်းသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အထိမ်းအမှတ် အာကစားနည်း ဖြစ်သည်။]]
မွေထိုင်းသည် ကစ်ဘောက်ဆင် အားကစားနည်း၏ ထိုင်းပုံစံ ဖြစ်ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အထိမ်းအမှတ် အားကစားနည်းလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုကစားနည်းတွင် ကစားဝိုင်းအတွင်း ခြေထောက်၊လက်သီး၊ ဒူး နှင့် တံတောင်တို့ကို အသုံးပြုပြီး အနောက်တိုင်း လက်ဝှေ့တွင် အသုံးပြုသော လက်အိတ်ကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ထိုင်းတို့သည် အိုလံပစ် လက်ဝှေ့အားကစားတွင် ဆုတံဆိပ်များ ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။

ယနေ့ခေတ် ထိုင်းလူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် ဘောလုံး အားကစားသည် လူစိတ်ဝင်စားသော အားကစားစာရင်း၌ မွေထိုင်းကို ကျော်တက်သွားခဲ့သည်။ ထိုင်းအမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းသည် အေအက်ဖ်စီ အာရှဖလားတွင် ခြောက်ကြိမ် ပါဝင်ကစားခဲ့ပြီး ၁၉၇၂ ခုနှစ် တွင် ဆီမီးဖိုင်နယ် အထိ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံသည် အာရှဖလားကို ၁၉၇၂ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ၂ ကြိမ် လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံ၊မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ် နိုင်ငံတို့နှင့် ပူးတွဲအိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုင်းလူမျိုးများ အနေနှင့် ၎င်းတို့စိတ်ကြိုက် အင်္ဂလိပ် ပရီးမီးယားလိဂ် ဘောလုံးအသင်းအား ရုပ်မြင်သံကြားရှေ့တွင် အားပေးနေခြင်း နှင့် လမ်းမပေါ်တွင် အသင်းဝတ်စုံ ဝတ်၍ လျှောက်သွားနေခြင်းတို့မှာ အထူးအဆန်း မဟုတ်ပေ။ ယခင်က ပျော်ရွှင်စွာ ကစားခဲ့ကြပြီး တစ်ချိန်က အပြိုင်အဆိုင်ကစားခဲ့ကြသော ကစားနည်းမှာ စွန်လွှတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။

[[File:RajamangalaStadium.jpg|thumb|right|[[ရာဇမင်္ဂလာ အမျိုးသားအားကစားကွင်း|ရာဇမင်္ဂလာအားကစားကွင်း]]]]

ဘော်လီဘောသည် လူကြိုက်များသော ကစားနည်းအဖြစ် အလျင်အမြန် တိုးတက်လျက် ရှိသည်။ ထိုင်း အမျိုးသမီးအသင်းသည် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ ပြိုင်ပွဲ၊ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ၊ ကမ္ဘာ့ဂရင်းပရီ အာရှ ချန်ပီယံ ပြိုင်ပွဲ တို့တွင် ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ အာရှ ချန်ပီယံ အဖြစ် ၂ ခါ ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့ပြီး အာရှဖလား တစ်ကြိမ် ရရှိခဲ့သည်။ အမျိုးသမီး ဘော်လီဘောအသင်း အောင်မြင်သည်နှင့် အမျှ အမျိုးသားအသင်းသည်လည်း တိုးတက်မှုများ ရှိနေခဲ့သည်။

ခြင်းလုံး ကစားခြင်းသည် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် အခြေပြုသော ကစားနည်း ဖြစ်ပြီး ကစားသမားများ အနေနှင့် ကြိမ်ခြင်းလုံးကို ခြေထောက်၊ ဒူး၊ ရင်ဘတ် နှင့် ခေါင်းတို့ဖြင့်သာ ထိခွင့် ရှိသည်။ ပိုက်ကျော်ခြင်း သည်လည်း ခြင်းလုံး ကစားနည်းပင် ဖြစ်ပြီး ဘော်လီဘောနှင့် ဆင်တူသည်။ ကစားသမားများ အနေနှင့် ဘောလုံးကို ပိုက်ပေါ်မှ ကျော်၍ ပြိုင်ဘက်၏ အခြမ်းရှိ မြေကြီးကို ထိစေရန် အားစိုက် ကြိုးပမ်းရသည်။ အခြား အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံများတွင်လည်း ရေပန်းစားသော ကစားနည်း ဖြစ်သည်။ ပိုက်ကျော်ခြင်းနှင့် ဆင်တူပြီး ခြေထောက်ဖြင့်သာ ထိရသော ကစားနည်းကို ဘူကာဘော ဟု ခေါ်သည်။

စနူကာ ကစားနည်းသည်လည်း လတ်တလောနှစ်များတွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၌ လူကြိုက်များ ရေပန်းစားလာခဲ့ပြီး ထိုင်းစနူကာ ကစားသမား ဂျိမ်းစ် ဝပ်တနာ၏ ၁၉၉၀ ခုနှစ်များ အတွင်း အောင်မြင်မှုကြောင့် ကစားနည်း အပေါ် စိတ်ဝင်စားမှု တိုးပွားလာစေခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite news |last=Hodgson |first=Guy |date=18 April 1993 |title=Snooker: A storm coming in from the East: Thailand doesn't boast many world-beating sportsmen. But over the next fortnight James Wattana might just become one |url=http://www.independent.co.uk/sport/snooker-a-storm-coming-in-from-the-east-thailand-doesnt-boast-many-worldbeating-sportsmen-but-over-the-next-fortnight-james-wattana-might-just-become-one-guy-hodgson-reports-1455940.html |newspaper=The Independent |location=London |accessdate=25 January 2015 |archivedate=25 September 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150925232536/http://www.independent.co.uk/sport/snooker-a-storm-coming-in-from-the-east-thailand-doesnt-boast-many-worldbeating-sportsmen-but-over-the-next-fortnight-james-wattana-might-just-become-one-guy-hodgson-reports-1455940.html }}&lt;/ref&gt; ထိုင်းနိုင်ငံမှ မွေးထုတ်ပေးခဲ့သော အခြားထင်ရှားသော ကစားသမားများမှာ ရာချာရိုသင်း ရိုသာယပ်၊ နော့ပွန် ဆိမ်ခန်း နှင့် ဒီချာဝတ် ပွန်ဂျိမ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.thenational.ae/business/industry-insights/finance/south-east-asians-proving-high-earners-on-the-tables |title=South East Asians proving high earners on the tables |last1=Goyder |first1=James |date=11 January 2014 |website=[[thenational.ae]] |accessdate=25 January 2015 |archivedate=15 March 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150315063122/http://www.thenational.ae/business/industry-insights/finance/south-east-asians-proving-high-earners-on-the-tables }}&lt;/ref&gt;

ထိုင်းအမျိုးသား ရက်ဂ်ဘီသမဂ္ဂသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဆင့် ၆၁ ဖြစ်လာပြီးနောက် ရက်ဂ်ဘီ အားကစားသည်လည်း တိုးတက် လာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.irb.com/unions/union=11000019/index.html |title=International Rugby Board – THAILAND |publisher=International Rugby Board |accessdate=25 April 2010 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928002735/http://www.irb.com/unions/union%3D11000019/index.html |archivedate=28 September 2011 |df= }}&lt;/ref&gt; ထိုင်းနိုင်ငံသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ၈၀ ဝယ်လ်သာဝိတ်တန်း ရက်ဂ်ဘီပြိုင်ပွဲကို ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး အကြိမ် အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;[http://nationmultimedia.com/2005/07/19/sport/index.php?news=sport_18070310.html The Nation] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110425010652/http://nationmultimedia.com/2005/07/19/sport/index.php?news=sport_18070310.html |date=25 April 2011 }}, 19 July 2005&lt;/ref&gt;ထိုင်းနိုင်ငံ ရက်ဂ်ဘီ သမဂ္ဂမှ ပြည်တွင်းတွင် ကျင်းပသော ပြိုင်ပွဲများတွင် တက္ကသိုလ်များ နှင့် အခြား အဖွဲ့အစည်းများ ပါဝင်ကြပြီး ၎င်းတို့တွင် ချူလာလောင်ကောင်း တက္ကသိုလ်၊ မဟာဆာရာခမ်းတက္ကသိုလ်၊ ကာဆဲဆပ်တက္ကသိုလ်၊ ဆုံခလမင်းသားတက္ကသိုလ်၊ သာမာဆပ် တက္ကသိုလ်၊ ရန်းဆစ်တက္ကသိုလ်၊ ထိုင်းရဲတပ်ဖွဲ့၊ ထိုင်းကြည်းတပ်၊ ထိုင်းရေတပ်၊ တော်ဝင်ထိုင်းလေတပ် တို့ ပါဝင်သည်။ ထိုပြိုင်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကြသော ဒေသခံ အားကစား အသင်းများမှာ ဘန်ကောက်ဗြိတိသျှ ကလပ်၊ တောင်ပိုင်းသား အားကစားကလပ် (ဘန်ကောက်) နှင့် တော်ဝင်ဘန်ကောက် အားကစားကလပ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ 

ထိုင်းနိုင်ငံသည် ဂေါက်သီး အားကစားနည်းအတွက် လူကြိုက်များ သွားရောက်ရာ နေရာဖြစ်သဖြင့် အာရှ၏ ဂေါက်သီးမြို့တော်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.golfasia.com/golfthailand.php |title=Golf in Thailand by |publisher=Golfasia.com |accessdate=25 April 2010 |archivedate=1 May 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100501195122/http://www.golfasia.com/golfthailand.php }}&lt;/ref&gt; ဂျပန်၊ ကိုရီးယား၊ စင်ကာပူ၊ တောင်အာဖရိက နှင့် အနောက်နိုင်ငံများမှ ဂေါက်သီးရိုက် အားကစားသမား အများအပြားကို ဆွဲဆောင်နိုင်သဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ နှစ်စဉ် လာရောက်ကစားလေ့ ရှိကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |author=Chawadee Nualkhair |url=https://www.reuters.com/article/lifestyleMolt/idUSTRE56913I20090710 |title=Thailand woos foreign golfers with sun, sand traps |agency=Reuters |accessdate=25 April 2010 |date=10 July 2009 |archivedate=15 July 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090715051308/http://www.reuters.com/article/lifestyleMolt/idUSTRE56913I20090710 }}&lt;/ref&gt; ဂေါက်သီးရိုက် ကစားနည်းမှာ အလယ်အလတ်တန်းစား နှင့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ အကြားတွင် အထူးသဖြင့် ရေပန်းစားလာခဲ့ပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ ဂေါက်ကွင်း ၂၀၀ ကျော်ရှိသည်။ အမာတာ စပရင်း ကန်းထရီး ကလပ်၊ အယ်လ်ပိုင်း ဂေါက်သီးနှင့် အားကစား ကလပ်၊ ထိုင်း ကန်းထရီး ကလပ် နှင့် ဘလက်မောင်းတိန်း ဂေါက်ကလပ် တို့မှာ ပီဂျီအေ နှင့် အယ်လ်ပီဂျီအေ ပြိုင်ပွဲများကို လက်ခံကျင်းပေးလေ့ ရှိသည်။

ဘတ်စကက်ဘော ကစားနည်းမှာလည်း အထူးသဖြင့် ကြေးစားအားကစား ကလပ် အဆင့်တွင် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ချန်ထိုင်းလန်း ဆလမ်မာ အသင်းမှ ၂၀၁၁ ခုနှစ် အာဆီယံ ဘတ်စကက်ဘောလိဂ် ချန်ပီယံပွဲတွင် အနိုင်ရခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.aseanbasketballleague.com/teams/view/6/chang-thailand-slammers |title=Chang Thailand Slammers – AirAsia ASEAN Basketball League |publisher=aseanbasketballleague.com |accessdate=2 June 2012 |archivedate=5 June 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120605045404/http://www.aseanbasketballleague.com/teams/view/6/chang-thailand-slammers }}&lt;/ref&gt; ထိုင်းနိုင်ငံ အမျိုးသား ဘတ်စကက်ဘော အသင်းအတွက် အအောင်မြင်ခဲ့ဆုံး နှစ်မှာမူ ၁၉၆၆ ခုနှစ် အာရှအားကစားပွဲတွင် ငွေတံဆိပ်ရခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.best-basketball-tips.com/thailand-basketball.html |title=Thailand Basketball |publisher=best-basketball-tips.com |accessdate=2 June 2012 |archivedate=1 May 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120501100255/http://www.best-basketball-tips.com/thailand-basketball.html }}&lt;/ref&gt;

နိုင်ငံအတွင်း အားကစား အခြေခံ အဆောက်အအုံများ ဖွံ့ဖြိုးလာသဖြင့် အခြားသော အားကစားနည်းများမှာလည်း တဖြည်းဖြည်း ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။ ပြီးခဲ့သော နွေရာသီ အိုလံပစ် အားကစားပွဲ ၂ ခုတွင် အလေးမ နှင့် တိုက်ကွမ်ဒို အားကစားများတွင် အောင်မြင်မှုများ ရခဲ့သဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံအတွက် ဆုတံဆိပ်ရနိုင်သော အားကစားနည်းမှာ လက်ဝှေ့ တစ်မျိုးတည်း မဟုတ်တော့ကြောင်း ပြသနိုင်ခဲ့သည်။

===အားကစားရုံများ===
သာမာဆပ် အားကစားရုံသည် ဘန်ကောက်ရှိ ဘက်စုံ အားကစားရုံ ဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် ဘောလုံးပြိုင်ပွဲများ အတွက်သာ အများအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည်။ ပရိသတ် ၂၅,၀၀၀ ဦး ဆံ့သည်။ သာမာဆပ် တက္ကသိုလ်၏ ရန်းဆစ်နယ်မြေတွင် တယ်ရှိသည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ် အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ အတွက် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ဘန်ကောက်မြို့ ဒီမိုကရေစီ အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အအုံကို တည်ဆောက်ခဲ့သော ခရစ်စတီးယားနီ နှင့် နေးလ်ဆင် ကုမ္ပဏီမှ တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ 

[[ရာဇမင်္ဂလာ အမျိုးသားအားကစားကွင်း|ရာဇမင်္ဂလအားကစားကွင်း]]သည် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးသော အားကစားကွင်း ဖြစ်ပြီး ပရိသတ် ၆၅,၀၀၀ ဦး ဝင်ဆံ့သည်။ ဘန်ကောက်မြို့ ဘန်ကာပီတွင် တည်ရှိသည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ် အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲအတွက် ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ထိုင်းအမျိုးသားဘောလုံးအသင်း၏ အိမ်ကွင်း ဖြစ်သည်။

လူသိများသော လုမ္ဗနီ လက်ဝှေ့ကစားကွင်းသည် ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက် တွင် ၎င်း၏ နောက်ဆုံး မြွေထိုင်း ပြိုင်ပွဲကို လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။ တော်ဝင်ထိုင်းကြည်းတပ်မှ စီမံခန့်ခွဲသော ထိုကစားကွင်းသည် ၁၉၅၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၅ ရက်တွင် မြွေထိုင်း ပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပပြီးနောက် တရားဝင် အားကစားရုံ အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်တွင် ရမ်အင်ထရာလမ်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး နေရာအသစ်တွင် ပရိသတ် ၃,၅၀၀ အထိ ကြည့်ရှုနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံခြားသားများ အနေနှင့် ပွဲကြည့်ရန် ဘတ် ၁,၀၀၀ မှ ၂,၀၀၀ အထိ ပေးရပြီး ထိုင်ခုံနေရာပေါ်တွင် မူတည်၍ ဈေးကွာသွားသည်။ &lt;ref&gt;{{cite news|title=End of an era for Muay Thai at Lumpini|url=http://www.bangkokpost.com/breakingnews/393517/end-of-an-era-as-lumpini-boxing-stadium-closes-its-doors-on-friday|accessdate=6 February 2014|newspaper=Bangkok Post|date=6 February 2014|archivedate=10 October 2017|archiveurl=https://wayback.archive-it.org/all/20171010141109/https://www.bangkokpost.com/archive/end-of-an-era-as-lumpini-boxing-stadium-closes-its-doors-on-friday/393517}}&lt;/ref&gt;

==နိုင်ငံတကာ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်များ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! အဖွဲ့အစည်း
! စစ်တမ်း
! အဆင့်
|-
| ဟယ်ရီတေ့ချ် ဖောင်ဒေးရှင်း
| စီးပွားရေး လွတ်လပ်မှု ညွှန်းကိန်း
| ၁၇၉ တွင် ၆၀
|-
| အေ.တီ.ကီယာနီ / နိုင်ငံခြားရေးရာပေါ်လစီ မဂ္ဂဇင်း
| ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုနေရာ ညွှန်းကိန်း ၂၀၁၁&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.atkearney.com/research-studies/global-services-location-index|title=Global Services Location Index – A.T. Kearney|date=3 December 2013|publisher=|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131203023241/http://www.atkearney.com/research-studies/global-services-location-index|archivedate=3 December 2013|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| ၅၀ တွင် ၇
|-
| [[နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့]]
| ၂၀၁၄ ခုနှစ် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သတင်းစာ လွတ်လပ်မှု ညွှန်းကိန်း 
| ၁၈၀ တွင် ၁၃၀
|-
| အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုအဖွဲ့
| ခြစားမှု ညွှန်းကိန်း
| ၁၇၉ တွင် ၈၀
|-
| [[ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှု အစီအစဉ်]]
| [[လူထုဖွံ့ဖြိုးရေးညွှန်းကိန်းနိုင်ငံများစာရင်း| လူထုဖွံ့ဖြိုးရေး ညွှန်းကိန်း]]
| ၁၈၇ တွင် ၈၉
|-
| [[ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးဖိုရမ်]]
| ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပြိုင်ဆိုင်နိုင်မှု အဆင့် (၂၀၀၈)
| ၁၃၄ တွင် ၃၄&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.weforum.org/pdf/gcr/2008/rankings.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090324201926/http://www.weforum.org/pdf/gcr/2008/rankings.pdf |archivedate=24 March 2009 |year=2008 |accessdate=12 September 2008 |work=World Economic Forum |publisher=weforum.org |title=Global Competitiveness Report 2008–2009|format=PDF}}&lt;/ref&gt;
|-
| ကမ္ဘာ့ ရွှေကောင်စီ
| ရွှေအရံထားရှိမှု (၂၀၁၀)
|  ၁၁၁တွင် ၂၄
|-
| အိတ်ချ်အက်စ်ဘီစီ အင်တာနေရှင်နယ်
| နိုင်ငံခြားသား ကျွမ်းကျင်ဝန်ထမ်း မေးမြန်းမှု စစ်တမ်း (၂၀၁၂)
|  ၃၀ တွင် ၂&lt;ref name=&quot;Expat Explorer Survey 2012&quot;&gt;{{cite web|title=Expat Explorer Survey 2012|url=http://www.expatexplorer.hsbc.com/files/pdfs/overall-reports/2012/report.pdf|work=Expat|publisher=HSBC Group|accessdate=24 October 2012|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121021125221/http://www.expatexplorer.hsbc.com/files/pdfs/overall-reports/2012/report.pdf|archivedate=21 October 2012|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|}

== ဆက်စပ် ဖတ်ရှုရန် ==

* [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အစိုးရ|ထိုင်းနိုင်ငံအစိုးရ]]
* [[ထိုင်းအောက်လွှတ်တော်]]
* [[ထိုင်းအထက်လွှတ်တော်]]
* [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]]

== ကိုးကား ==
{{reflist|2}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre={{THA}}
|North={{MYA}} {{LAO}}
|Northeast={{LAO}}
|East={{LAO}}&lt;br&gt;{{KHM}}
|Southeast=[[ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့]]
|South= {{MYS}}
|Southwest=[[ကပ္ပလီပင်လယ်]]
|West={{MYA}}
|Northwest={{MYA}}
}}

{{ASEAN}}
{{အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ}}


[[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ|*]]
[[ကဏ္ဍ:အာဆီယံအသင်းဝင်နိုင်ငံများ]]
[[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှရှိ နိုင်ငံများ]]
[[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]]</text>
      <sha1>3vl708zw23w8pmvisil3sc5xyhuj2sq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ခရစ္စတီယာနို ရော်နယ်လ်ဒို</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3773</id>
    <revision>
      <id>1043515</id>
      <parentid>1043461</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T20:18:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1043515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78843" sha1="p4xngutpygmnbkvmfg3ofmmjjmvieqx" xml:space="preserve">{{Short description|ပေါ်တူဂီ ဘောလုံးအားကစားသမားတစ်ဦး၊ ၁၉၈၅ ဖွား}}
{{Infobox football biography
| name = Cristiano Ronaldo&lt;br/&gt;{{nobold|{{post-nominals|post-noms=[[Order of Prince Henry|GOIH]] [[Order of Merit (Portugal)|ComM]]}}}}
| image = Cristiano Ronaldo Croatia v Portugal 2 July 2026-075 (cropped).jpg
| caption = Ronaldo with [[Portugal national football team|Portugal]] at the [[2026 FIFA World Cup]]
| full_name = Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.fifadata.com/documents/FCWC/2017/pdf/FCWC_2017_Squadlists.pdf |title=FIFA Club World Cup UAE 2017: List of players: Real Madrid CF |publisher=[[FIFA]] |page=5 |date=16 December 2017 |access-date=23 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171223004345/https://www.fifadata.com/documents/fcwc/2017/pdf/fcwc_2017_squadlists.pdf |archive-date=23 December 2017 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| birth_date = {{birth date and age|1985|2|5|df=y}}&lt;ref name=&quot;AtFeet&quot;/&gt;
| birth_place = [[Funchal]], Madeira, Portugal
| height = 1.87 m{{refn|group=note|Varies between 1.85 and 1.89 metres by source. [[FIFA]] gives 1.85,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022™ – Squad List: Portugal (POR) |publisher=[[FIFA]] |page=22 |date=18 December 2022 |access-date=20 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218195301/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |archive-date=
18 December 2022 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; [[Real Madrid CF|Real Madrid]] 1.87,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.realmadrid.com/en/football/squad/cristiano-ronaldo-dos-santos?pid=1330528088945 |title=Cristiano Ronaldo (CR7) {{!}} Official Website |date=2018 |publisher=[[Real Madrid CF]] |website=realmadrid.com
|access-date=29 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190129183438/https://www.realmadrid.com/en/football/squad/cristiano-ronaldo-dos-santos?pid=1330528088945 |archive-date=29 January 2019 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; and the [[Portuguese Football Federation]] 1.89 m.&lt;ref name=&quot;FPF&quot;/&gt;}}
| position = [[Forward (association football)|Forward]]
| currentclub = [[Al-Nassr FC|Al-Nassr]]
| clubnumber = 7
| youthyears1 = 1992–1995
| youthclubs1 = [[CF Andorinha|Andorinha]]
| youthyears2 = 1995–1997
| youthclubs2 = [[C.D. Nacional|Nacional]]
| youthyears3 = 1997–2002
| youthclubs3 = [[Sporting CP Youth Academy|Sporting CP]]
| years1 = 2002–2003
| clubs1 = [[Sporting CP B]]
| caps1 = 2
| goals1 = 0
| years2 = 2002–2003
| clubs2 = [[Sporting CP]]
| caps2 = 25
| goals2 = 3
| years3 = 2003–2009
| clubs3 = [[Manchester United F.C.|Manchester United]]
| caps3 = 196
| goals3 = 84
| years4 = 2009–2018
| clubs4 = [[Real Madrid CF|Real Madrid]]
| caps4 = 292
| goals4 = 311
| years5 = 2018–2021
| clubs5 = [[Juventus FC|Juventus]]
| caps5 = 98
| goals5 = 81
| years6 = 2021–2022
| clubs6 = [[Manchester United F.C.|Manchester United]]
| caps6 = 40
| goals6 = 19
| years7 = 2023–
| clubs7 = [[Al-Nassr FC|Al-Nassr]]
| caps7 = 107
| goals7 = 102&lt;!-- LEAGUE ONLY --&gt;
| nationalyears1 = 2001
| nationalteam1 = [[Portugal national under-15 football team|Portugal U15]]
| nationalcaps1 = 9
| nationalgoals1 = 7
| nationalyears2 = 2001–2002
| nationalteam2 = [[Portugal national under-17 football team|Portugal U17]]
| nationalcaps2 = 7
| nationalgoals2 = 5
| nationalyears3 = 2003
| nationalteam3 = [[Portugal national under-20 football team|Portugal U20]]
| nationalcaps3 = 5
| nationalgoals3 = 1
| nationalyears4 = 2002–2003
| nationalteam4 = [[Portugal national under-21 football team|Portugal U21]]
| nationalcaps4 = 10
| nationalgoals4 = 3
| nationalyears5 = 2004
| nationalteam5 = [[Portugal Olympic football team|Portugal U23]]
| nationalcaps5 = 3
| nationalgoals5 = 2
| nationalyears6 = 2003–
| nationalteam6 = [[Portugal national football team|Portugal]]
| nationalcaps6 = [[List of men's footballers with 100 or more international caps#Men's footballers with 100 or more international caps|233]]
| nationalgoals6 = [[List of international goals scored by Cristiano Ronaldo|146]]
| club-update = 22:00, 21 May 2026 (UTC)
| nationalteam-update = 22:10, 6 July 2026 (UTC)
| medaltemplates = {{MedalSport|Men's [[Association football|football]]}}&lt;!--DO NOT EDIT OUT HOST NATION FOR TEAM COMPETITIONS--&gt;
{{MedalCountry|{{fb|POR}}}}
{{Medal|Competition|[[UEFA European Championship]]}}
{{Medal|W|[[UEFA Euro 2016|2016 France]]|}}
{{Medal|RU|[[UEFA Euro 2004|2004 Portugal]]|}}
{{Medal|3rd|[[UEFA Euro 2012|2012 Poland-Ukraine]]|{{refn|group=note|Although there was no third-place playoff, both losing semi-finalists (Germany and Portugal) were awarded bronze medals by UEFA.&lt;ref name=regulations2012&gt;{{cite web |url=https://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/competitions/euro/91/87/57/918757_download.pdf |title=Regulations for UEFA Euro 2012 |publisher=UEFA |date=September 2009 |access-date=29 December 2020 |archive-date=15 February 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100215034039/https://www.uefa.com/multimediafiles/download/competitions/euro/91/87/57/918757_download.pdf}}&lt;/ref&gt;}}}}
{{Medal|Competition|[[FIFA Confederations Cup]]}}
{{Medal|3rd|[[2017 FIFA Confederations Cup|2017 Russia]]|}}
{{Medal|Competition|[[UEFA Nations League]]}}
{{Medal|W|[[2019 UEFA Nations League Finals|2019 Portugal]]|}}
{{Medal|W|[[2025 UEFA Nations League Finals|2025 Germany]]|}}
| module = {{Infobox person|embed=yes
| website = {{URL|https://cristianoronaldo.com}}
| signature = Cristiano Ronaldo Signature.svg
| signature_alt = Cristiano Ronaldo signature}}
}}

'''ခရစ်စတီယာနို ရော်နယ်ဒို ဒို့စ် ဆန်းတို့စ် အာဗဲရိုး''' ({{lang-en|Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro}}){{efn|{{IPA|pt-PT|kɾiʃˈtjɐnu ʁuˈnaldu duʃ ˈsɐ̃tuz‿aˈvɐjɾu, kɾɨʃˈ-|small=no}}.}} ကို ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် ပေါ်တူဂီလက်ရွေးစင်အသင်းနှင့် ဆော်ဒီပရိုလိဂ်ကလပ် အယ်လ်-နက်ဆာ (Al-Nassr) အသင်းတို့တွင် ရှေ့တန်းတိုက်စစ်မှူးအဖြစ် ကစားနေပြီး အသင်းခေါင်းဆောင်အဖြစ်လည်း တာဝန်ယူထားသည့် ပေါ်တူဂီပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဘောလုံးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ရော်နယ်ဒိုကို ဘောလုံးသမိုင်းတစ်လျှောက်နှင့် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံသမိုင်းတွင် အကောင်းဆုံး ဘောလုံးသမားတစ်ဦးအဖြစ် လူအများက ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သတ်မှတ်ထားကြသည်။ သူသည် မိမိ၏ ကစားသမားဘဝသက်တမ်းတစ်လျှောက်တွင် ဆုတံဆိပ်များစွာ ဆွတ်ခူးခဲ့ပြီး ယင်းတို့အထဲတွင် အကောင်းဆုံးဘောလုံးသမားဆု (Ballon d'Or) ၅ ကြိမ်၊ ဥရောပအကောင်းဆုံးကစားသမားဆု (UEFA Men's Player of the Year) ၃ ကြိမ် (စံချိန်တင်) နှင့် ဥရောပရွှေဖိနပ်ဆု (European Golden Shoes) ၄ ကြိမ်တို့ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘာ့အကောင်းဆုံးဘောလုံးသမားဆု (FIFA World's Best Player) ကိုလည်း ၅ ကြိမ်တိုင်တိုင် ရရှိခဲ့သည်။{{refn|group=note|The terminology for the award has varied. Ronaldo received three Ballons d'Or as awarded by ''[[France Football]]'' magazine ([[2008 Ballon d'Or|2008]], [[2016 Ballon d'Or|2016]], [[2017 Ballon d'Or|2017]]) and two [[FIFA Ballon d'Or|FIFA Ballons d'Or]] ([[2013 FIFA Ballon d'Or|2013]], [[2014 FIFA Ballon d'Or|2014]]) as well as the [[2008 FIFA World Player of the Year]] and [[The Best FIFA Football Awards 2016|2016]] and [[The Best FIFA Football Awards 2017|2017]] [[The Best FIFA Men's Player|Best FIFA Men's Player]] awards.}}

'''&quot;CR7&quot; (စီအာဆဲဗင်း)''' ဟု လူသိများသည့် ရော်နယ်ဒိုသည် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဘောလုံးသမိုင်းတွင် ဆုဖလားအများဆုံး ရရှိထားသည့် ကစားသမားများထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကစားသမားဘဝတစ်ခုလုံးတွင် ချန်ပီယံလိဂ်ဖလား ၅ ကြိမ်၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ နေရှင်လိဂ်ဖလား ၂ ကြိမ်နှင့် ယူရိုဖလား ၁ ကြိမ် အပါအဝင် စုစုပေါင်း ဆုဖလား ၃၅ လုံး ဆွတ်ခူးထားသည်။ သူသည် ချန်ပီယံလိဂ်ပြိုင်ပွဲတွင် သွင်းဂိုးအများဆုံး (၁၄၀ ဂိုး) နှင့် ဂိုးဖန်တီးမှုအများဆုံး (၄၂ ကြိမ်)၊ ယူရိုပြိုင်ပွဲတွင် သွင်းဂိုးအများဆုံး (၁၄ ဂိုး) နှင့် ဂိုးဖန်တီးမှုအများဆုံး (၈ ကြိမ်)၊ နိုင်ငံတကာပွဲ ထွက်ကစားမှုအများဆုံး (၂၃၃ ပွဲ)၊ အမျိုးသားနိုင်ငံတကာ သွင်းဂိုးအများဆုံး (၁၄၆ ဂိုး) နှင့် နိုင်ငံတကာပွဲနိုင်ပွဲအများဆုံး (၁၄၁ ပွဲ) စသည့် စံချိန်များကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ ထို့အပြင် မတူညီသော ကလပ်အသင်း ၄ သင်းတွင် သွင်းဂိုး ၁၀၀ စီ ပြည့်အောင် သွင်းယူနိုင်ခဲ့သည့် တစ်ဦးတည်းသော ကစားသမားဖြစ်ပြီး မတူညီသော ပြည်တွင်းလိဂ် ၄ ခုတွင် ဂိုးသွင်းအများဆုံးကစားသမား ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူသည် ကွင်းတွင်းကစားသမားများထဲတွင် ပရော်ဖက်ရှင်နယ်ပွဲပေါင်း ၁,၃၀၀ ကျော်ဖြင့် ပွဲအများဆုံး ကစားထားသူဖြစ်ပြီး ကလပ်နှင့် နိုင်ငံအသင်းအတွက် တရားဝင်သွင်းဂိုး ၉၇၀ ကျော် သွင်းယူကာ ဘောလုံးသမိုင်းတစ်လျှောက် သွင်းဂိုးအများဆုံးကစားသမားအဖြစ် ရပ်တည်နေသည်။

ရော်နယ်ဒိုကို မာဒေးရားကျွန်းရှိ ဖွန်ချယ်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ကစားသမားဘဝကို စပို့တင်းလစ္စဘွန်း (Sporting CP) အသင်းတွင် စတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် [[မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်|မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်]]အသင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး အသင်း၏ အဓိကမရှိမဖြစ် ကစားသမားတစ်ဦးအဖြစ် ခြေစွမ်းပြကာ ပရီးမီးယားလိဂ်ဖလား ၃ ကြိမ်ဆက်တိုက်၊ ၂၀၀၇-၀၈ ချန်ပီယံလိဂ်ဖလားနှင့် ၂၀၀၈ ဖီဖာကလပ်ကမ္ဘာ့ဖလား (2008 FIFA Club World Cup) တို့ကို ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ ၂၀၀၇-၀၈ ရာသီ ခြေစွမ်းပြမှုများကြောင့် အသက် ၂၃ နှစ်အရွယ်တွင် ၎င်း၏ ပထမဆုံး Ballon d'Or ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ထိုခေတ်က ကမ္ဘာ့စံချိန်တင် ပြောင်းရွှေ့ကြေး ယူရို ၉၄ သန်း (ပေါင် ၈၀ သန်း) ဖြင့် ရီးရဲလ်မက်ဒရစ်အသင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ သူသည် ရီးရဲလ်မက်ဒရစ်အသင်းကို ဥရောပတွင် ပြန်လည်ကြီးစိုးနိုင်ရန် ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၄ နှင့် ၂၀၁၈ ခုနှစ်အတွင်း ချန်ပီယံလိဂ်ဖလား ၄ ကြိမ် ရရှိအောင် ကူညီပေးခဲ့သည်။ ယင်းတို့အထဲတွင် ၂၀၁၄ ခုနှစ်က အသင်း၏ (၁၀) ကြိမ်မြောက် ချန်ပီယံလိဂ်ဖလား (La Décima) ပါဝင်ပြီး ထိုရာသီ၌ သူသည် ချန်ပီယံလိဂ်တစ်ရာသီအတွင်း သွင်းဂိုးအများဆုံးစံချိန်ကို တင်ခဲ့သည်။ မက်ဒရစ်အသင်းနှင့်အတူ လာလီဂါဖလား ၂ ကြိမ် ရရှိခဲ့ကာ ၂၀၁၃၊ ၂၀၁၄၊ ၂၀၁၆ နှင့် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တို့တွင် Ballon d'Or ဆုများကို ဆွတ်ခူးခဲ့ပြီး အသင်းသမိုင်းတစ်လျှောက် ဂိုးသွင်းအများဆုံး ကစားသမားလည်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ရီးရဲလ်မက်ဒရစ် (Real Madrid) အသင်း၏ အကြီးအကဲများနှင့် သဘောထားကွဲလွဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် ရော်နယ်ဒိုသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် လိဂ်စံချိန်တင်ပြောင်းရွှေ့ကြေး ယူရိုသန်း ၁၀၀ ဖြင့် ဂျူဗင်တပ်စ်အသင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ သူသည် အသင်းအတွက် စီးရီးအေဖလား ၂ ကြိမ်ဆက်တိုက်၊ ကိုပါအီတာလီယာဖလားတို့ကို ရရှိအောင် စွမ်းဆောင်ပေးခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် လိဂ်ဂိုးသွင်းအများဆုံးဆု (Capocannoniere) ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်အသင်းသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် အသင်းစီမံခန့်ခွဲသူများနှင့် လူသိရှင်ကြား အငြင်းပွားမှုများဖြစ်ပွားကာ စာချုပ်ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရော်နယ်ဒိုသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် အယ်လ်-နက်ဆာအသင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ဆော်ဒီပရိုလိဂ်ဖလား ရရှိအောင် အသင်းကို ဦးဆောင်ပေးခဲ့ကာ ၂၀၂၄ နှင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တို့တွင်လည်း လိဂ်ဂိုးသွင်းအများဆုံးကစားသမား ဖြစ်ခဲ့သည်။

ရော်နယ်ဒိုသည် ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်တွင် ပေါ်တူဂီလက်ရွေးစင်အသင်းအတွက် ပထမဆုံး ပွဲထွက်ကစားခဲ့ပြီး လက်ရှိတွင် ပွဲပေါင်း ၂၀၀ ကျော် ကစားပေးထားကာ သမိုင်းတွင် ပွဲအများဆုံးကစားထားသည့် အမျိုးသားဘောလုံးသမား ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 December 2022 |title=Cristiano Ronaldo becomes all-time international cap leader |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2022/12/cristiano-ronaldo-becomes-all-time-international-cap-leader-729651 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810231839/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2022/12/cristiano-ronaldo-becomes-all-time-international-cap-leader-729651 |archive-date=10 August 2023 |access-date=9 August 2023 |website=Guinness World Records }}&lt;/ref&gt; သူသည် ပထမဆုံးနိုင်ငံတကာသွင်းဂိုးကို ယူရို ၂၀၀၄ ပြိုင်ပွဲတွင် သွင်းယူခဲ့ပြီး ပေါ်တူဂီအသင်းကို ဗိုလ်လုပွဲသို့ တက်ရောက်နိုင်အောင် ကူညီပေးခဲ့သည်။ ယူရို ၂၀၀၈ ပြိုင်ပွဲမတိုင်မီတွင် အသင်းခေါင်းဆောင်အဖြစ် စတင်တာဝန်ယူခဲ့ပြီး ယူရို ၂၀၁၆ ပြိုင်ပွဲတွင် ပေါ်တူဂီအသင်းကို သမိုင်းတစ်လျှောက် ပထမဆုံးသော အဓိကဆုဖလား ရရှိအောင် ဦးဆောင်ပေးခဲ့သည်။ ယူရို ၂၀၂၀ ပြိုင်ပွဲတွင် ဂိုးသွင်းအများဆုံးဆု (Golden Boot) ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တို့တွင် ယူအီးအက်ဖ်အေ နေရှင်လိဂ်ဖလားများကို ရရှိခဲ့ပြီး ပြိုင်ပွဲနှစ်ခုစလုံးတွင် ဂိုးသွင်းအများဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ၆ ကြိမ်၌ ဂိုးသွင်းနိုင်သည့် ပထမဆုံးသော ကစားသမား ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူသိအများဆုံးနှင့် ဈေးကွက်ဝင်ဆုံး အားကစားသမားတစ်ဦးဖြစ်သည့် ရော်နယ်ဒိုကို ၂၀၂၆၆ ဧပြီလတွင် Sportico က သမိုင်းတစ်လျှောက် တတိယမြောက် ဝင်ငွေအများဆုံး အားကစားသမားအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် Forbes ၏ ကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံး ဘီလီယံနာစာရင်းတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ပါဝင်လာခဲ့ပြီး ၎င်း၏အသားတင်ပိုင်ဆိုင်မှုမှာ ကန်ဒေါ်လာ ၁.၂ ဘီလီယံ ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Tucker |first1=Hank |title=How Cristiano Ronaldo Became A Billionaire |url=https://www.forbes.com/sites/hanktucker/2026/06/05/how-cristiano-ronaldo-became-a-billionaire/ |access-date=7 June 2026 |work=Forbes Magazine |date=5 June 2026}}&lt;/ref&gt; Time မဂ္ဂဇင်းက ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် သူ့ကို ကမ္ဘာ့ဩဇာအရှိဆုံး လူသား ၁၀၀ စာရင်း၌ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ သူသည် Facebook၊ Twitter၊ YouTube နှင့် Instagram တို့တွင် ဖော်လိုဝါ စုစုပေါင်း ၁ ဘီလီယံကျော်ဖြင့် လူမှုကွန်ရက်ပေါ်၌ လူကြိုက်အများဆုံး အားကစားသမား ဖြစ်သည်။ ရော်နယ်ဒိုသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ဥရောပအကောင်းဆုံးအသင်း (UEFA Ultimate Team of the Year)၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် သမိုင်းတစ်လျှောက် အကောင်းဆုံးယူရိုအသင်း (All-time UEFA Euro XI) နှင့် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် Ballon d'Or အိမ်မက်အသင်း (Ballon d'Or Dream Team) တို့တွင် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ စံချိန်တင် ဂိုးသွင်းယူနိုင်ခဲ့သည့် အောင်မြင်မှုများအတွက် ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ဖီဖာ (FIFA) က ၎င်းအား ထူးချွန်ပြောင်မြောက်သော ကစားသမားဘဝ အောင်မြင်မှု အထူးဆု (Outstanding Career Achievement) ကို ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။{{TOC limit|4}}

== အစောပိုင်းဘဝ ==
ခရစ်စတီယာနို ရော်နယ်ဒိုကို ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ပေါ်တူဂီကျွန်းစုတစ်ခုဖြစ်သည့် မာဒေးရား (Madeira) ၏ မြို့တော် ဖွန်ချယ် (Funchal) မြို့ရှိ ဆောင်ပီဒရို (São Pedro) ရပ်ကွက်တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး အနီးနားရှိ ဆန်တိုအန်တိုနီယို (Santo António) ရပ်ကွက်တွင် ကြီးပြင်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Pelos caminhos de Ronaldo |url=https://www.dn.pt/dossiers/desporto/cristiano-ronaldo/perfil/interior/pelos-caminhos-de-ronaldo-1298338.html/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241226052635/https://www.dn.pt/dossiers/desporto/cristiano-ronaldo/perfil/interior/pelos-caminhos-de-ronaldo-1298338.html/ |archive-date=26 December 2024 |access-date=2026-07-18 |work=Diário de Notícias |language=pt |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.marca.com/en/football/real-madrid/2017/02/05/5896528d22601db9458b4599.html |last=Jimenez |first=Ruben |title=Cristiano turns 32 |work=Marca|location=Spain |date=5 February 2017 |access-date=22 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170715151746/http://www.marca.com/en/football/real-madrid/2017/02/05/5896528d22601db9458b4599.html |archive-date=15 July 2017}}&lt;/ref&gt; သူ၏မိခင် မာရီယာ ဒိုလိုရက်စ် ဒို့စ် ဆန်းတို့စ် ဗီဗေးရို့စ် အာဗဲရိုး (Maria Dolores dos Santos Viveiros Aveiro) သည် ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတွင် စစ်ကူအချက်အပြုတ်သမားအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အိမ်အကူသန့်ရှင်းရေးသမားအဖြစ်လည်းကောင်း လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 July 2018 |title=Família de Cristiano Ronaldo inaugura restaurante em Gramado: 'Me apaixonei pela cidade', diz irmã |url=https://g1.globo.com/rs/rio-grande-do-sul/noticia/familia-de-cristiano-ronaldo-inaugura-restaurante-em-gramado-me-apaixonei-pela-cidade-diz-irma.ghtml |access-date=20 November 2023 |website=G1 |language=pt-br |archive-date=20 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120134441/https://g1.globo.com/rs/rio-grande-do-sul/noticia/familia-de-cristiano-ronaldo-inaugura-restaurante-em-gramado-me-apaixonei-pela-cidade-diz-irma.ghtml |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 April 2023 |title=Cristiano Ronaldo, do início humilde à grandeza no futebol |url=https://bomdia.ch/cristiano-ronaldo-do-inicio-humilde-a-grandeza-no-futebol/ |access-date=20 November 2023 |website=BOM DIA Suíça |language=pt |archive-date=20 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120134442/https://bomdia.ch/cristiano-ronaldo-do-inicio-humilde-a-grandeza-no-futebol/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; သူ၏ဖခင် ဟိုဆေး ဒီနစ် အာဗဲရိုး (José Dinis Aveiro) သည် ဆန်တိုအန်တိုနီယို ဒေသန္တရအဖွဲ့အစည်းတွင် စည်ပင်သာယာ ဥယျာဉ်မှူးအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး အန်ဒိုရင်ညာ (Andorinha) ဘောလုံးကလပ်တွင် အချိန်ပိုင်း ဝတ်စုံနှင့် ပစ္စည်းကိရိယာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သူအဖြစ်လည်း ကူညီလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ရော်နယ်ဒို၏ဖခင်သည် ပေါ်တူဂီကိုလိုနီစစ်ပွဲအတွင်း ပေါ်တူဂီတပ်မတော်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး အန်ဂိုလာနိုင်ငံ၌ စစ်ပွဲများကို ကိုယ်တိုင်ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ သူသည် ထိုစစ်ပွဲအတွေ့အကြုံများကြောင့် စိတ်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး တစ်သက်လုံး အရက်စွဲသည့် ဝေဒနာကို ခံစားခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Doyle |first1=Brian |title=Cristiano Ronaldo: World-Beater |date=2017 |pages=13}}&lt;/ref&gt;

ရော်နယ်ဒိုတွင် ဟူဂို (Hugo) ဟုခေါ်သော အစ်ကိုတစ်ဦးနှင့် အယ်လ်မာ (Elma)၊ လီလီယာနာ ကာတီယာ (Liliana &quot;Kátia&quot; Cátia) ဟုခေါ်သော အစ်မနှစ်ဦး ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Lewis |first=Tim |date=2008-06-07 |title=He's got the world at his feet |url=https://www.theguardian.com/football/2008/jun/08/manchesterunited.portugal |access-date=2026-07-18 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt; သူ၏ဖခင်သည် အမေရိကန်သမ္မတ ရော်နယ် ရေဂင် (Ronald Reagan) ကို အလွန်လေးစားအားကျသဖြင့် ၎င်းကို အစွဲပြု၍ ရော်နယ်ဒိုဟု အမည်မှည့်ခေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/early-lead/wp/2016/01/19/cristiano-ronaldo-was-named-after-ronald-reagan-no-really/|title=Cristiano Ronaldo was named after Ronald Reagan. No, really.|quote=My parents named me after [Ronald Reagan] because they both liked this name and thought it sounded strong. [...] I know that my father admired him.|last=Payne|first=Marissa|newspaper=Washington Post|via=GQ|date=19 January 2016|access-date=23 June 2023|archive-date=6 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230306034422/https://www.washingtonpost.com/news/early-lead/wp/2016/01/19/cristiano-ronaldo-was-named-after-ronald-reagan-no-really/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ရော်နယ်ဒို၏မိခင်ကမူ ထိုစဉ်က မိသားစုဆင်းရဲလွန်းခြင်း၊ ခင်ပွန်းဖြစ်သူ အရက်စွဲနေခြင်းနှင့် ကလေးများပြားနေခြင်းတို့ကြောင့် ရော်နယ်ဒိုကို ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချရန် ကြိုးစားခဲ့ဖူးသော်လည်း ဆရာဝန်က သဘောမတူသဖြင့် ဖျက်ချခွင့်မရခဲ့ကြောင်း နောက်ပိုင်းတွင် ဖွင့်ဟခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=TNT Sports is not available in your region |url=https://www.tntsports.co.uk/geoblocking.shtml |access-date=2026-07-18 |website=www.tntsports.co.uk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ronaldo's mother reveals she tried to abort her son |url=https://www.independent.ie/sport/soccer/other-soccer/ronaldos-mother-reveals-she-tried-to-abort-her-son-30441371.html |access-date=30 June 2022 |work=Irish independent |date=18 July 2014 |archive-date=30 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220630105713/https://www.independent.ie/sport/soccer/other-soccer/ronaldos-mother-reveals-she-tried-to-abort-her-son-30441371.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ရော်နယ်ဒိုသည် ဆင်းရဲနွမ်းပါးသော ကက်သလစ်ဘာသာဝင် မိသားစုတွင် ကြီးပြင်းခဲ့ပြီး မောင်နှမအားလုံးနှင့် အခန်းတစ်ခန်းတည်း အတူတူမျှဝေ နေထိုင်ခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mirror.co.uk |date=2011-07-02 |title=Cristiano Ronaldo spills all to his 'close friend' Jasmine about women, football, cars... and money |url=https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/cristiano-ronaldo-spills-all-to-his-close-friend-139054 |access-date=2026-07-18 |website=The Mirror |language=en}}&lt;/ref&gt; သူသည် ငယ်စဉ်က ဘရာဇီးဘောလုံးသမားများဖြစ်ကြသည့် ရော်နယ်ဒင်ဟို (Ronaldinho) နှင့် ရော်နယ်ဒို (Ronaldo - ကမ္ဘာဖလားရ နာမည်ကျော်တိုက်စစ်မှူး) တို့ကို အားကျအတုယူခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://m.allfootballapp.com/news/EPL/%E2%80%9CLeft-a-beautiful-history-in-football%E2%80%9D-%E2%80%93-Ronaldo-reveals-his-2-idols-in-the-game/2750394|title=&quot;Left a beautiful history in football&quot; – Ronaldo reveals his 2 idols in the game &amp;#124; All Football|website=m.allfootballapp.com}}&lt;/ref&gt;

ရော်နယ်ဒိုသည် ကလေးဘဝ ၁၉၉၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၅ ခုနှစ်အထိ အန်ဒိုရင်ညာ (Andorinha) အသင်းတွင် ကစားခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် နာစီယွန်နယ် (Nacional) အသင်းတွင် နှစ်နှစ်ကြာ ထပ်မံကစားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Bola de Ouro - Ronaldo conquistou primeiro prémio aos oito anos no Andorinha |url=https://www.dn.pt/dossiers/desporto/cristiano-ronaldo/noticias/interior/bola-de-ouro-ronaldo-conquistou-primeiro-premio-aos-oito-anos-no-andorinha-1066979.html/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241214035816/https://www.dn.pt/dossiers/desporto/cristiano-ronaldo/noticias/interior/bola-de-ouro-ronaldo-conquistou-primeiro-premio-aos-oito-anos-no-andorinha-1066979.html/ |archive-date=14 December 2024 |access-date=2026-07-18 |work=Diário de Notícias |language=pt |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ၁၉၉၇ ခုနှစ် အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ်တွင် စပို့တင်းလစ္စဘွန်း (Sporting CP) အသင်း၌ သုံးရက်ကြာ လာရောက်အရွေးခံခဲ့ပြီးနောက် အသင်းက သူ့ကို ပြောင်းရွှေ့ကြေး ပေါင် ၁,၅၀၀ ဖြင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Administrator |first=men |date=2013-01-12 |title=Clash of the Titans |url=http://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/clash-of-the-titans-989542 |access-date=2026-07-18 |website=Manchester Evening News |language=en}}&lt;/ref&gt; ထို့ကြောင့် သူသည် စပို့တင်းလစ္စဘွန်းအသင်း၏ လူငယ်အခြေစိုက်စနစ်သို့ ဝင်ရောက်ရန် မာဒေးရားကျွန်းမှ လစ္စဘွန်းမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး တယ်လ်ဟဲရပ်စ် (Telheiras) ရပ်ကွက်ရှိ Escola EB2 de Telheiras ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Katia Aveiro afirma que &quot;guerra e ditadura&quot; levaram ao alcoolismo do pai |url=https://www.jn.pt/gente/artigo/katia-aveiro-afirma-que-guerra-e-ditadura-levaram-ao-alcoolismo-do-pai/16243190/ |access-date=12 April 2024 |website=Jornal de Notícias |date=25 April 2023 |archive-date=24 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524081959/https://www.jn.pt/gente/katia-aveiro-afirma-que-guerra-e-ditadura-levaram-ao-alcoolismo-do-pai-16243190.html/amp/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; သူသည် ကျောင်းတွင် အခြားကျောင်းသားများအကြား ရေပန်းစားခဲ့သော်လည်း ကျောင်းစာနှင့် ပညာရေးတာဝန်များကိုမူ ရုန်းကန်ခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Cristiano Ronaldo tinha medo de ir à escola |url=https://www.cmjornal.pt/tv-media/detalhe/cristiano-ronaldo-tinha-medo-de-ir-a-escola |access-date=18 December 2022 |website=www.cmjornal.pt |date=17 May 2014 |language=PT |archive-date=18 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218123649/https://www.cmjornal.pt/tv-media/detalhe/cristiano-ronaldo-tinha-medo-de-ir-a-escola |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=29 April 2023 |title=Cristiano Ronaldo A história por detrás do alcoolismo do pai de CR7 |url=https://www.impala.pt/famosos/nacionais/cristiano-ronaldo-a-historia-por-detras-do-alcoolismo-do-pai-de-cr7/ |access-date=12 April 2024 |website=Impala |language=pt-PT |archive-date=29 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230429230408/https://www.impala.pt/famosos/nacionais/cristiano-ronaldo-a-historia-por-detras-do-alcoolismo-do-pai-de-cr7/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; တစ်နေ့တွင် ဆရာဖြစ်သူက မိမိကို &quot;မလေးမစားလုပ်သည်&quot; ဟုဆိုကာ ကုလားထိုင်ဖြင့် ကောက်ပေါက်ခဲ့သောကြောင့် ကျောင်းထုတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;expelled&quot;&gt;{{cite web |title=Cristiano Ronaldo: I was expelled from school for throwing a chair at the teacher |url=http://www.nowmagazine.co.uk/celebrity-news/529372/cristiano-ronaldo-i-was-expelled-from-school-for-throwing-a-chair-at-the-teacher |work=Now Magazine |date=6 July 2011 |access-date=22 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150429171348/http://www.nowmagazine.co.uk/celebrity-news/529372/cristiano-ronaldo-i-was-expelled-from-school-for-throwing-a-chair-at-the-teacher |archive-date=29 April 2015}}&lt;/ref&gt;

ထိုဖြစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး တစ်နှစ်အကြာတွင် သူ၌ နှလုံးခုန်မြန်သည့်ရောဂါ (Tachycardia) ရှိနေကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိခဲ့ရာ ၎င်းရောဂါသည် သူ၏ဘောလုံးသမားဘဝကို အဆုံးသတ်သွားစေနိုင်သည့် အန္တရာယ်ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.britannica.com/biography/Cristiano-Ronaldo |title=Cristiano Ronaldo |newspaper=Encyclopedia Britannica|access-date=11 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180812184905/https://www.britannica.com/biography/Cristiano-Ronaldo|archive-date=12 August 2018}}&lt;/ref&gt; သို့ဖြစ်၍ သူသည် ပုံမှန်မဟုတ်သော နှလုံးခုန်လမ်းကြောင်းများကို လေဆာဖြင့် ဖျက်ဆီးပြီး ပုံမှန်နှလုံးခုန်နှုန်းအတိုင်း ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်စေသည့် နှလုံးခွဲစိတ်ကုသမှု (Cardiac ablation) ကို ခံယူခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Verma |first1=Atul |last2=Haines |first2=David E. |last3=Boersma |first3=Lucas V. |last4=Sood |first4=Nitesh |last5=Natale |first5=Andrea |last6=Marchlinski |first6=Francis E. |last7=Calkins |first7=Hugh |last8=Sanders |first8=Prashanthan |last9=Packer |first9=Douglas L. |last10=Kuck |first10=Karl-Heinz |last11=Hindricks |first11=Gerhard |last12=Onal |first12=Birce |last13=Cerkvenik |first13=Jeffrey |last14=Tada |first14=Hiroshi |last15=DeLurgio |first15=David B. |date=9 May 2023 |title=Pulsed Field Ablation for the Treatment of Atrial Fibrillation: PULSED AF Pivotal Trial |journal=Circulation |language=en |volume=147 |issue=19 |pages=1422–1432 |doi=10.1161/CIRCULATIONAHA.123.063988 |pmid=36877118 |pmc=10158608 |issn=0009-7322}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.news.com.au/sport/football/what-you-didnt-know-about-cristiano-ronaldo/news-story/41e4d9d91b8f3a1d65c3826f00d63d15&lt;/nowiki&gt; &lt;/ref&gt; ခွဲစိတ်မှုပြုလုပ်ပြီး နာရီပိုင်းအကြာတွင် ကျန်းမာရေးပြန်လည်ကောင်းမွန်လာသဖြင့် ဆေးရုံမှ ဆင်းခွင့်ရခဲ့ပြီး ရက်အနည်းငယ်အကြာတွင် ဘောလုံးပြန်လည်လေ့ကျင့်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.telegraph.co.uk/sport/football/players/cristiano-ronaldo/4382937/Manchester-United-winger-Cristiano-Ronaldo-needed-heart-operation-to-save-career.html&lt;/nowiki&gt; &lt;/ref&gt;

အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ ရော်နယ်ဒိုသည် မိမိကိုယ်မိမိ Semi-professional) ဘောလုံးသမားတစ်ဦးအဖြစ် ကစားနိုင်သည့် အရည်အချင်းရှိပြီဟု ယုံကြည်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Roseiro |first=Bruno |title=Leonel, o homem que faz a Ponte(s): tutor de Ronaldo, aluno de 17,5 valores, uma década com Bento e o (extinto?) Jumilla |url=https://observador.pt/2019/09/03/leonel-o-homem-que-faz-a-pontes-tutor-de-ronaldo-aluno-de-175-valores-uma-decada-com-bento-e-o-extinto-jumilla/ |access-date=7 December 2023 |website=Observador |language=pt-PT |archive-date=7 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231207221339/https://observador.pt/2019/09/03/leonel-o-homem-que-faz-a-pontes-tutor-de-ronaldo-aluno-de-175-valores-uma-decada-com-bento-e-o-extinto-jumilla/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ထို့ကြောင့် သူသည် ပညာရေးကို ရပ်တန့်ကာ ဘောလုံးကစားခြင်းတစ်ခုတည်းအပေါ်၌သာ အပြည့်အဝအာရုံစိုက်ရန် မိခင်ဖြစ်သူ၊ စပို့တင်းအသင်းမှ နည်းပြဆရာ လီယွန်နယ် ပွန်တက်စ် (Leonel Pontes) တို့နှင့် သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;expelled&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Castello Branco |first=Igor |date=14 August 2012 |title=Uma década de CR7: atacante vira profissional e logo se torna 'diabólico' |url=https://globoesporte.globo.com/futebol/futebol-internacional/noticia/2012/08/uma-decada-de-cr7-atacante-vira-profissional-e-logo-se-torna-diabolico.html |access-date=7 December 2023 |website=globoesporte.com |archive-date=16 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120816232218/http://globoesporte.globo.com/futebol/futebol-internacional/noticia/2012/08/uma-decada-de-cr7-atacante-vira-profissional-e-logo-se-torna-diabolico.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; သူသည် ဆဋ္ဌမတန်း (6th grade) အထိသာ ကျောင်းပညာရေးကို သင်ယူခဲ့ပြီး ထို့ထက်ပို၍ ရှေ့ဆက်မတက်ခဲ့ပေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |agency=[[EFE]] |date=4 August 2017 |title=Ronaldo tells judge: &quot;I never had this problem in England, that's why I want to go back there&quot; |url=https://en.as.com/en/2017/08/04/soccer/1501873447_159604.html |access-date=18 December 2022 |website=Diario AS |archive-date=18 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218123647/https://en.as.com/en/2017/08/04/soccer/1501873447_159604.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ronaldo em tribunal: &quot;Só tenho o sexto ano de escolaridade&quot; |url=https://www.dn.pt/desporto/so-tenho-o-sexto-ano-de-escolaridade-8686121.html |access-date=18 December 2022 |website=www.dn.pt |date=4 August 2017 |language=PT |archive-date=18 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218123647/https://www.dn.pt/desporto/so-tenho-o-sexto-ano-de-escolaridade-8686121.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၁ ခုနှစ် အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် ရော်နယ်ဒို၏မိခင်က အကယ်၍သာ သားဖြစ်သူသည် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဘောလုံးသမားတစ်ဦး ဖြစ်မလာခဲ့ပါက အဆောက်အအုံဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းခွင်မှ ပန်းရံသမားတစ်ဦးသာ ဖြစ်နေလိမ့်မည်ဟု ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Citation |title=ADN de Leão {{!}} Episódio 37: Dolores Aveiro | date=21 September 2021 |url=https://www.youtube.com/watch?v=MA9wTYYLdLI&amp;t=430s |access-date=28 September 2023 |archive-date=28 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928102205/https://www.youtube.com/watch?v=MA9wTYYLdLI&amp;t=430s |url-status=live }}&lt;/ref&gt;[[File:President Donald Trump meets with Cristiano Ronaldo in the Oval Office (54933344262).jpg|thumb|၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် အိမ်ဖြူတော်၌ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်နှင့်အတူ တွေ့ရသည့် ရော်နယ်ဒို]]

== ကစားသမားဘဝ ကိန်းဂဏန်းအချက်အလက်များ ==

=== ကလပ်အသင်းမှတ်တမ်း ===
{{updated|match played 21 May 2026}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.worldfootball.net/person/pe18623/cristiano-ronaldo/club-matches/ |title=Cristiano Ronaldo » Club matches |website=WorldFootball.net |date=11 September 2024 |access-date=23 November 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SW&gt;{{Soccerway|382|access-date=23 November 2024}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable nowrap&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ ကလပ်အသင်း၊ ဘောလုံးရာသီနှင့် ပြိုင်ပွဲအလိုက် ပွဲထွက်ကစားမှုနှင့် သွင်းဂိုးများ
!rowspan=2|Club
!rowspan=2|Season
!colspan=3|League
!colspan=2|National cup{{efn|Includes [[Taça de Portugal]], [[FA Cup]], [[Copa del Rey]], [[Coppa Italia]], [[King's Cup (Saudi Arabia)|King's Cup]]}}
!colspan=2|League cup{{efn|Includes [[Football League Cup]]}}
!colspan=2|Continental
!colspan=2|Other
!colspan=2|Total
|-
!Division||Apps||Goals||Apps||Goals||Apps||Goals||Apps||Goals||Apps||Goals||Apps||Goals
|-
|[[Sporting CP B]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.national-football-teams.com/club/8718/2002_1/Sporting_Lisboa_B.html |title=Sporting Lisboa B (02/03) |website=National Football Teams |access-date=5 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205105813/https://www.national-football-teams.com/club/8718/2002_1/Sporting_Lisboa_B.html |archive-date=5 December 2020 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SportingCPB&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.bbc.co.uk/sport/football/51516799&lt;/nowiki&gt; &lt;/ref&gt;
|[[2002–03 Segunda Divisão B|2002–03]]
|[[Segunda Divisão|Segunda Divisão B]]
|2||0||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||2||0
|-
|[[Sporting CP]]
|[[2002–03 Sporting CP season|2002–03]]
|[[Primeira Liga]]
|25||3||3||2||colspan=2|—||3{{efn|One appearance in [[UEFA Champions League]], two appearances in [[UEFA Cup]]}}||0||colspan=&quot;2&quot;|—||31||5
|-
|rowspan=7|[[Manchester United F.C.|Manchester United]]
|[[2003–04 Manchester United F.C. season|2003–04]]
|[[Premier League]]
|29||4||5||2||1||0||5{{efn|name=UCL|Appearances in [[UEFA Champions League]]}}||0||0||0||40||6
|-
|[[2004–05 Manchester United F.C. season|2004–05]]
|Premier League
|33||5||7||4||2||0||8{{efn|name=UCL}}||0||0||0||50||9
|-
|[[2005–06 Manchester United F.C. season|2005–06]]
|Premier League
|33||9||2||0||4||2||8{{efn|name=UCL}}||1||colspan=2|—||47||12
|-
|[[2006–07 Manchester United F.C. season|2006–07]]
|Premier League
|34||17||7||3||1||0||11{{efn|name=UCL}}||3||colspan=2|—||53||23
|-
|[[2007–08 Manchester United F.C. season|2007–08]]
|Premier League
|34||31||3||3||0||0||11{{efn|name=UCL}}||8||1{{efn|name=&quot;CS&quot;|Appearance in [[FA Community Shield]]}}||0||49||42
|-
|[[2008–09 Manchester United F.C. season|2008–09]]
|Premier League
|33||18||2||1||4||2||12{{efn|name=UCL}}||4||2{{efn|name=&quot;FCW&quot;|Appearances in [[FIFA Club World Cup]]}}||1||53||26
|-
!colspan=&quot;2&quot;|Total
!196!!84!!26!!13!!12!!4!!55!!16!!3!!1!!292!!118
|-
|rowspan=&quot;10&quot;|[[Real Madrid CF|Real Madrid]]
|[[2009–10 Real Madrid CF season|2009–10]]
|[[La Liga]]
|29||26||0||0||colspan=&quot;2&quot;|—||6{{efn|name=UCL}}||7||colspan=2|—||35||33
|-
|[[2010–11 Real Madrid CF season|2010–11]]
|La Liga
|34||40{{efn|Does not include one goal scored on 18 September 2010 against [[Real Sociedad]]. ''[[Marca (newspaper)|Marca]]'', which awards the [[Pichichi Trophy]], attribute it to Ronaldo, while La Liga and UEFA attribute it to [[Pepe (footballer, born 1983)|Pepe]].&lt;ref&gt;{{#invoke:cite|news |title=Pepe's goal is awarded to Cristiano Ronaldo |url=http://www.marca.com/2010/09/18/futbol/1adivision/1284847182.html |work=Marca |date=18 September 2010 |access-date=4 December 2010 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20101112084933/http://www.marca.com/2010/09/18/futbol/1adivision/1284847182.html |archive-date=12 November 2010}}&lt;/ref&gt;|name=goal}}
||8||7||colspan=&quot;2&quot;|—||12{{efn|name=UCL}}||6||colspan=&quot;2&quot;|—||54||53
|-
|[[2011–12 Real Madrid CF season|2011–12]]
|La Liga
|38||46||5||3||colspan=&quot;2&quot;|—||10{{efn|name=UCL}}||10||2{{efn|name=&quot;SCE&quot;|Appearances in [[Supercopa de España]]}}||1||55||60
|-
|[[2012–13 Real Madrid CF season|2012–13]]
|La Liga
|34||34||7||7||colspan=&quot;2&quot;|—||12{{efn|name=UCL}}||12||2{{efn|name=&quot;SCE&quot;}}||2||55||55
|-
|[[2013–14 Real Madrid CF season|2013–14]]
|La Liga
|30||31||6||3||colspan=&quot;2&quot;|—||11{{efn|name=UCL}}||17||colspan=&quot;2&quot;|—||47||51
|-
|[[2014–15 Real Madrid CF season|2014–15]]
|La Liga
|35||48||2||1||colspan=&quot;2&quot;|—||12{{efn|name=UCL}}||10||5{{efn|One appearance and two goals in [[UEFA Super Cup]], two appearances in [[Supercopa de España]], two appearances in [[FIFA Club World Cup]]}}||2||54||61
|-
|[[2015–16 Real Madrid CF season|2015–16]]
|La Liga
|36||35||0||0||colspan=&quot;2&quot;|—||12{{efn|name=UCL}}||16||colspan=&quot;2&quot;|—||48||51
|-
|[[2016–17 Real Madrid CF season|2016–17]]
|La Liga
|29||25||2||1||colspan=&quot;2&quot;|—||13{{efn|name=UCL}}||12||2{{efn|name=&quot;FCW&quot;}}||4||46||42
|-
|[[2017–18 Real Madrid CF season|2017–18]]
|La Liga
|27||26||0||0||colspan=&quot;2&quot;|—||13{{efn|name=UCL}}||15||4{{efn|One appearance in [[UEFA Super Cup]], one appearance and one goal in [[Supercopa de España]], two appearances and two goals in [[FIFA Club World Cup]]}}||3||44||44
|-
!colspan=2|Total
!292!!311!!30!!22!!0!!0!!101!!105!!15!!12!!438!!450
|-
|rowspan=&quot;5&quot;|[[Juventus FC|Juventus]]
|[[2018–19 Juventus FC season|2018–19]]
|[[Serie A]]
|31||21||2||0||colspan=&quot;2&quot;|—||9{{efn|name=UCL}}||6||1{{efn|name=&quot;SI&quot;|Appearance in [[Supercoppa Italiana]]}}||1||43||28
|-
|[[2019–20 Juventus FC season|2019–20]]
|Serie A
|33||31||4||2||colspan=&quot;2&quot;|—||8{{efn|name=UCL}}||4||1{{efn|name=&quot;SI&quot;}}||0||46||37
|-
|[[2020–21 Juventus FC season|2020–21]]
|Serie A
|33||29||4||2||colspan=&quot;2&quot;|—||6{{efn|name=UCL}}||4||1{{efn|name=&quot;SI&quot;}}||1||44||36
|-
|[[2021–22 Juventus FC season|2021–22]]
|Serie A
|1||0||colspan=&quot;2&quot;|—||colspan=&quot;2&quot;|—||colspan=&quot;2&quot;|—||colspan=&quot;2&quot;|—||1||0
|-
!colspan=&quot;2&quot;|Total
!98!!81!!10!!4!!0!!0!!23!!14!!3!!2!!134!!101
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|[[Manchester United F.C.|Manchester United]]
|[[2021–22 Manchester United F.C. season|2021–22]]
|Premier League
|30||18||1||0||0||0||7{{efn|name=UCL}}||6||colspan=&quot;2&quot;|—||38||24
|-
|[[2022–23 Manchester United F.C. season|2022–23]]
|Premier League
|10||1||colspan=&quot;2&quot;|—||0||0||6{{efn|Appearances in [[UEFA Europa League]]}}||2||colspan=2|—||16||3
|-
!colspan=&quot;2&quot;|Total
!40!!19!!1!!0!!0!!0!!13!!8!!0!!0!!54!!27
|-
|rowspan=&quot;5&quot;|[[Al-Nassr FC|Al-Nassr]]
|[[2022–23 Al-Nassr FC season|2022–23]]
|[[Saudi Pro League]]
|16||14||2||0||colspan=&quot;2&quot;|—||colspan=&quot;2&quot;|—||1{{efn|name=SSP|Appearance(s) in [[Saudi Super Cup]]}}||0||19||14
|-
|[[2023–24 Al Nassr FC season|2023–24]]
|Saudi Pro League
|31||35||4||3||colspan=&quot;2&quot;|—||9{{efn|Appearances in [[AFC Champions League]]}}||6||7{{efn|Six appearances and six goals in [[Arab Club Champions Cup]], one appearance in [[Saudi Super Cup]]}}||6||51||50
|-
|[[2024–25 Al-Nassr FC season|2024–25]]
|Saudi Pro League
|30||25||1||0||colspan=&quot;2&quot;|—||8{{efn|name=ACL|Appearances in AFC Champions League Elite}}||8||2{{efn|name=SSP}}||2||41||35
|-
|[[2025–26 Al-Nassr FC season|2025–26]]
|Saudi Pro League
|30||28||1||0||colspan=&quot;2&quot;|—||4{{efn|Appearances in [[AFC Champions League Two]]}}||1||2{{efn|name=SSP}}||1||37||30
|-
!colspan=&quot;2&quot;|Total
!107!!102!!8!!3!!0!!0!!21!!15!!12!!9!!148!!129
|-
!colspan=&quot;3&quot;|Career total
!760!!600!!78!!44!!12!!4!!216!!158!!33!!24!!1,099!!830
|}
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;reflist reflist-lower-alpha&quot;&gt;&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot; /&gt;&lt;/div&gt;

=== နိုင်ငံတကာပွဲမှတ်တမ်း ===
{{updated|match played 6 July 2026}}&lt;ref name=&quot;FPF&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.fpf.pt/Jogadores/Cristiano-Ronaldo|title=Cristiano Ronaldo|publisher=[[Portuguese Football Federation]]|language=pt|access-date=16 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20260410151235/https://www.fpf.pt/Jogadores/Cristiano-Ronaldo|archive-date=10 April 2026|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Cristiano Ronaldo |url=https://eu-football.info/_player.php?id=24753 |website=eu-football.info |access-date=16 November 2024}}&lt;/ref&gt;

{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ လက်ရွေးစင်အသင်း၊ ခုနှစ်နှင့် ပြိုင်ပွဲအလိုက် ပွဲထွက်ကစားမှုနှင့် သွင်းဂိုးများ
|-
!rowspan=2|Team
!rowspan=2|Year
!colspan=2|Competitive
!colspan=2|Friendly
!colspan=2|Total
|-
!Apps!!Goals!!Apps!!Goals!!Apps!!Goals
|-
|[[Portugal national under-15 football team|Portugal U15]]
|2001
|2&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Appearances in the [[2001 European Youth Summer Olympic Festival]].&lt;/ref&gt;
|1
|7
|6
|9
|7
|-
|rowspan=3|[[Portugal national under-17 football team|Portugal U17]]
|2001
|colspan=2|—
|3
|2
|3
|2
|-
|2002
|4&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Two appearances and three goals in the 2002 UEFA European Under-17 Championship qualification, two appearances in the [[2002 UEFA European Under-17 Championship]].&lt;/ref&gt;
|3
|colspan=2|—
|4
|3
|-
!Total
!4
!3
!3
!2
!7
!5
|-
|{{nobr|[[Portugal national under-20 football team|Portugal U20]]}}
|2003
|colspan=2|—
|5&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Appearances in the [[2003 Toulon Tournament]].&lt;/ref&gt;
|1
|5
|1
|-
|rowspan=3|[[Portugal national under-21 football team|Portugal U21]]
|2002
|0
|0
|1
|1
|1
|1
|-
|2003
|7&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Appearances in the [[2004 UEFA European Under-21 Championship qualification]].&lt;/ref&gt;
|2
|2
|0
|9
|2
|-
!Total
!7
!2
!3
!1
!10
!3
|-
|[[Portugal national under-23 football team|Portugal U23]]
|2004
|2&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Appearances in the [[Football at the 2004 Summer Olympics – Men's tournament|2004 Summer Olympics]].&lt;/ref&gt;
|1
|1
|1
|3
|2
|-
| rowspan=&quot;25&quot; |[[Portugal national football team|Portugal]]
|2003
|colspan=2|—
|2
|0
|2
|0
|-
|2004
|11&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Six appearances and two goals in [[UEFA Euro 2004]], five appearances and five goals in the [[2006 FIFA World Cup qualification (UEFA)|2006 FIFA World Cup qualification]].&lt;/ref&gt;
|7
|5
|0
|16
|7
|-
|2005
|7&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Appearances in the [[2006 FIFA World Cup qualification (UEFA)|2006 FIFA World Cup qualification]].&lt;/ref&gt;
|2
|4
|0
|11
|2
|-
|2006
|10&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Six appearances and one goal in the [[2006 FIFA World Cup]], four appearances and three goals in the [[UEFA Euro 2008 qualifying]].&lt;/ref&gt;
|4
|4
|2
|14
|6
|-
|2007
|9&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Appearances in the [[UEFA Euro 2008 qualifying]].&lt;/ref&gt;
|5
|1
|0
|10
|5
|-
|2008
|5&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Three appearances and one goal in [[UEFA Euro 2008]], two appearances in the [[2010 FIFA World Cup qualification (UEFA)|2010 FIFA World Cup qualification]].&lt;/ref&gt;
|1
|3
|0
|8
|1
|-
|2009
|5&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Appearances in the [[2010 FIFA World Cup qualification (UEFA)|2010 FIFA World Cup qualification]].&lt;/ref&gt;
|0
|2
|1
|7
|1
|-
|2010
|6&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Four appearances and one goal in the [[2010 FIFA World Cup]], two appearances and two goals in the [[UEFA Euro 2012 qualifying]].&lt;/ref&gt;
|3
|5
|0
|11
|3
|-
|2011
|6&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Appearances in the [[UEFA Euro 2012 qualifying]].&lt;/ref&gt;
|5
|2
|2
|8
|7
|-
|2012
|9&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Five appearances and three goals in [[UEFA Euro 2012]], four appearances and one goal in the [[2014 FIFA World Cup qualification (UEFA)|2014 FIFA World Cup qualification]].&lt;/ref&gt;
|4
|4
|1
|13
|5
|-
|2013
|6&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Appearances in the [[2014 FIFA World Cup qualification (UEFA)|2014 FIFA World Cup qualification]].&lt;/ref&gt;
|7
|3
|3
|9
|10
|-
|2014
|5&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Three appearances and one goal in the [[2014 FIFA World Cup]], two appearances and two goals in the [[UEFA Euro 2016 qualifying]].&lt;/ref&gt;
|3
|4
|2
|9
|5
|-
|2015
|4&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Appearances in the [[UEFA Euro 2016 qualifying]].&lt;/ref&gt;
|3
|1
|0
|5
|3
|-
|2016
|10&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Seven appearances and three goals in [[UEFA Euro 2016]], three appearances and seven goals in the [[2018 FIFA World Cup qualification (UEFA)|2018 FIFA World Cup qualification]].&lt;/ref&gt;
|10
|3
|3
|13
|13
|-
|2017
|10&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Six appearances and eight goals in the [[2018 FIFA World Cup qualification (UEFA)|2018 FIFA World Cup qualification]], four appearances and two goals in the [[2017 FIFA Confederations Cup]].&lt;/ref&gt;
|10
|1
|1
|11
|11
|-
|2018
|4&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Appearances in the [[2018 FIFA World Cup]].&lt;/ref&gt;
|4
|3
|2
|7
|6
|-
|2019
|10&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Eight appearances and eleven goals in the [[UEFA Euro 2020 qualifying]], two appearances and three goals in the [[2019 UEFA Nations League Finals]].&lt;/ref&gt;
|14
|colspan=2|—
|10
|14
|-
|2020
|4&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Appearances in the [[2020–21 UEFA Nations League]].&lt;/ref&gt;
|2
|2
|1
|6
|3
|-
|2021
|11&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Seven appearances and six goals in the [[2022 FIFA World Cup qualification (UEFA)|2022 FIFA World Cup qualification]], four appearances and five goals in [[UEFA Euro 2020]].&lt;/ref&gt;
|11
|3
|2
|14
|13
|-
|2022
|12&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Two appearances in the [[2022 FIFA World Cup qualification (UEFA)|2022 FIFA World Cup qualification]], five appearances and two goals in the [[2022–23 UEFA Nations League]], five appearances and one goal in the [[2022 FIFA World Cup]].&lt;/ref&gt;
|3
|colspan=2|—
|12
|3
|-
|2023
|9&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Appearances in the [[UEFA Euro 2024 qualifying]].&lt;/ref&gt;
|10
|colspan=2|—
|9
|10
|-
|2024
|10&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Five appearances in the [[UEFA Euro 2024]], five appearances and five goals in the [[2024–25 UEFA Nations League]].&lt;/ref&gt;
|5
|2
|2
|12
|7
|-
|2025
|9&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Four appearances and three goals in the [[2024–25 UEFA Nations League]], five appearances and five goals in the [[2026 FIFA World Cup qualification]].&lt;/ref&gt;
|8
|0
|0
|9
|8
|-
|2026
|5&lt;ref group=&quot;lower-alpha&quot;&gt;Appearances in the [[2026 FIFA World Cup]].&lt;/ref&gt;
|3
|2
|0
|7
|3
|-
!Total
!177
!124
!56
!22
!233
!146
|-
!colspan=2|Career total
!192
!131
!75
!33
!267
!164
|}
'''Notes'''
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;reflist reflist-lower-alpha&quot;&gt;&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot; /&gt;&lt;/div&gt;

== ဆွတ်ခူးခဲ့သည့် ဆုတံဆိပ်များနှင့် အောင်မြင်မှုများ ==
[[File:Cristiano Ronaldo - Ballon d'Or (cropped).jpg|thumb|upright|Ronaldo, with his [[2014 FIFA Ballon d'Or#FIFA Ballon d'Or|third Ballon d'Or]], at the [[Santiago Bernabéu Stadium|Santiago Bernabéu]] in January 2015]]
'''Sporting CP'''&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.juventus.com/en/teams/first-team/forwards/cristiano-ronaldo/index.php |title=Cristiano Ronaldo |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190604100358/https://www.juventus.com/en/teams/first-team/forwards/cristiano-ronaldo/index.php |archive-date=4 June 2019 |work=Juventus}}&lt;/ref&gt;
* [[Supertaça Cândido de Oliveira]]: [[2002 Supertaça Cândido de Oliveira|2002]]

'''Manchester United'''&lt;ref name=&quot;PremProfile&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/2522/Cristiano-Ronaldo/overview |title=Cristiano Ronaldo: Overview |publisher=Premier League|archive-url=https://web.archive.org/web/20180417224152/https://www.premierleague.com/players/2522/Cristiano-Ronaldo/overview|archive-date=17 April 2018 |access-date=28 September 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;honours&quot;&gt;{{cite web |title=Cristiano Ronaldo (CR7) |work=Real Madrid C.F. - Web Oficial |url=https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/cristiano-ronaldo-dos-santos-aveiro |publisher=Real Madrid C.F. |access-date=21 February 2017 }}&lt;/ref&gt;
* [[Premier League]]: [[2006–07 FA Premier League|2006–07]], [[2007–08 Premier League|2007–08]], [[2008–09 Premier League|2008–09]]
* [[FA Cup]]: [[2003–04 FA Cup|2003–04]]
* [[EFL Cup|Football League Cup]]: [[2005–06 Football League Cup|2005–06]], [[2008–09 Football League Cup|2008–09]]
* [[FA Community Shield]]: [[2007 FA Community Shield|2007]]
* [[UEFA Champions League]]: [[2007–08 UEFA Champions League|2007–08]]
* [[FIFA Club World Cup]]: [[2008 FIFA Club World Cup|2008]]

'''Real Madrid'''&lt;ref name=&quot;honours&quot;/&gt;
* [[La Liga]]: [[2011–12 La Liga|2011–12]], [[2016–17 La Liga|2016–17]]
* [[Copa del Rey]]: [[2010–11 Copa del Rey|2010–11]], [[2013–14 Copa del Rey|2013–14]]
* [[Supercopa de España]]: [[2012 Supercopa de España|2012]], [[2017 Supercopa de España|2017]]
* UEFA Champions League: [[2013–14 UEFA Champions League|2013–14]], [[2015–16 UEFA Champions League|2015–16]], [[2016–17 UEFA Champions League|2016–17]], [[2017–18 UEFA Champions League|2017–18]]
* [[UEFA Super Cup]]: [[2014 UEFA Super Cup|2014]], [[2017 UEFA Super Cup|2017]]
* FIFA Club World Cup: [[2014 FIFA Club World Cup|2014]], [[2016 FIFA Club World Cup|2016]], [[2017 FIFA Club World Cup|2017]]

'''Juventus'''&lt;ref name=SW/&gt;
* [[Serie A]]: [[2018–19 Serie A|2018–19]], [[2019–20 Serie A|2019–20]]
* [[Coppa Italia]]: [[2020–21 Coppa Italia|2020–21]]
* [[Supercoppa Italiana]]: [[2018 Supercoppa Italiana|2018]], [[2020 Supercoppa Italiana|2020]]

'''Al-Nassr'''
* [[Saudi Pro League]]: [[2025–26 Saudi Pro League|2025–26]]&lt;ref&gt;{{cite web |last=Westwood |first=James |url=https://www.goal.com/en-in/lists/cristiano-ronaldo-trophy-drought-finally-over-al-nassr-clinch-saudi-pro-league-title-win-damac-cr7-scores-brace/blt03a9c918a0d2e7d6 |title=Cristiano Ronaldo's trophy drought is FINALLY over! Al-Nassr clinch Saudi Pro League title with win over Damac as CR7 scores stunning brace |publisher=Goal.com |date=21 May 2026 }}&lt;/ref&gt;
* [[Arab Club Champions Cup]]: [[2023 Arab Club Champions Cup|2023]]&lt;ref name=&quot;accc&quot;&gt;{{Cite magazine |date=12 August 2023 |title=Cristiano Ronaldo Wins First Trophy Since 2021 After Scoring Two Goals For 10-Man Al-Nassr In Arab Club Champions Cup Final |url=https://www.si.com/fannation/soccer/futbol/news/cristiano-ronaldo-wins-1st-al-nassr-trophy-after-2-goals-in-final |access-date=12 August 2023 |magazine=[[Sports Illustrated]] |archive-date=28 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230828163849/https://www.si.com/fannation/soccer/futbol/news/cristiano-ronaldo-wins-1st-al-nassr-trophy-after-2-goals-in-final |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

'''Portugal'''
* [[UEFA European Championship]]: [[UEFA Euro 2016|2016]]&lt;ref name=&quot;CR7 Euro 2016&quot;&gt;{{cite web |date=10 July 2016 |title=Portugal striker Cristiano Ronaldo forced off injured in Euro 2016 final |url=http://www.espnfc.us/portugal/story/2910804/portugal-striker-cristiano-ronaldo-forced-off-injured-in-euro-2016-final |archive-url=https://web.archive.org/web/20160711145832/http://www.espnfc.us/portugal/story/2910804/portugal-striker-cristiano-ronaldo-forced-off-injured-in-euro-2016-final |archive-date=11 July 2016 |access-date=10 July 2016 |publisher=ESPN}}&lt;/ref&gt;
* [[UEFA Nations League]]: [[2018–19 UEFA Nations League|2018–19]],&lt;ref name=&quot;CR7 NL 2019&quot;&gt;https://www.theguardian.com/football/2019/jun/09/portugal-netherlands-nations-league-final-match-report&lt;/ref&gt; [[2024–25 UEFA Nations League|2024–25]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2044949--portugal-vs-spain/|title=Portugal vs Spain - UEFA Nations League Final 2025|website=UEFA.com|accessdate=8 June 2025}}&lt;/ref&gt;

'''Individual'''
{{columns-list|colwidth=50em}}
&lt;!-- LEAGUE AND FEDERATION-SANCTIONED AWARDS ONLY. No fan or magazine-voted awards. Listed by kind of award. --&gt;
* [[Ballon d'Or]]/[[FIFA Ballon d'Or]]: [[2008 Ballon d'Or|2008]], [[2013 FIFA Ballon d'Or|2013]], [[2014 FIFA Ballon d'Or|2014]], [[2016 Ballon d'Or|2016]], [[2017 Ballon d'Or|2017]]&lt;ref name=&quot;CNNFacts&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;honours&quot;/&gt;
* [[FIFA World Player of the Year]]: [[2008 FIFA World Player of the Year|2008]]&lt;ref name=&quot;CNNFacts&quot;/&gt;
* [[The Best FIFA Men's Player]]: [[The Best FIFA Football Awards 2016|2016]], [[The Best FIFA Football Awards 2017|2017]]&lt;ref name=&quot;CNNFacts&quot;/&gt;
* [[The Best FIFA Football Awards#FIFA Special Award for an Outstanding Career Achievement|The Best FIFA Special Award for Outstanding Career Achievement]]: [[The Best FIFA Football Awards 2021#The Best FIFA Special Award|2021]]&lt;ref&gt;https://www.fifa.com/the-best-fifa-football-awards/news/cristiano-ronaldo-the-best-interview-i-am-so-proud-to-be-the-best-goalscorer-ever&lt;/ref&gt;
* [[UEFA Club Footballer of the Year]]: [[UEFA Club Footballer of the Year#Winners|2007–08]]
* [[UEFA Men's Player of the Year Award]]: [[UEFA Men's Player of the Year Award#Finalists|2013–14]], [[UEFA Men's Player of the Year Award#Finalists|2015–16]], [[UEFA Men's Player of the Year Award#Finalists|2016–17]]
* [[List of UEFA Champions League top scorers|The Best Special Award of UEFA Champions League All-Time Top Scorer]]: [[List of UEFA Champions League top scorers#All-time top scorers|2024]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=29 August 2024 |title=Cristiano Ronaldo honoured as UEFA Champions League All-Time Top Scorer |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0290-1bba8222dbee-c67bbff473ca-1000--cristiano-ronaldo-honoured-as-uefa-champions-league-all-/ |access-date=27 October 2024 |website=UEFA Champions League}}&lt;/ref&gt;
* [[FIFA Puskás Award]]: [[FIFA Puskás Award#2009|2009]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 August 2021 |title=Ronaldo's 'best goal' for Man United was so good he got a DVD and created Puskas award |url=https://talksport.com/football/835442/cristiano-ronaldo-goal-porto-man-utd-puskas-award-champions-league/ |access-date=23 May 2023 |website=talkSPORT }}&lt;/ref&gt;
* [[FIFA Club World Cup Golden Ball]]: [[2016 FIFA Club World Cup#Awards|2016]]
* [[List of UEFA Champions League top scorers#Top scorers by season|UEFA Champions League top scorer]]: [[2007–08 UEFA Champions League|2007–08]], [[2012–13 UEFA Champions League|2012–13]], [[2013–14 UEFA Champions League|2013–14]], [[2014–15 UEFA Champions League|2014–15]], [[2015–16 UEFA Champions League|2015–16]], [[2016–17 UEFA Champions League|2016–17]], [[2017–18 UEFA Champions League|2017–18]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 June 2023 |title=Champions League all-time top scorers: Cristiano Ronaldo, Lionel Messi, Robert Lewandowski, Karim Benzema {{!}} UEFA Champions League |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0257-0e910cf2494a-5185150de9d4-1000--champions-league-all-time-top-scorers-cristiano-ronaldo-lion/ |access-date=26 August 2023 |website=[[UEFA]] }}&lt;/ref&gt;
* [[European Golden Shoe]]: 2007–08, 2010–11, 2013–14, 2014–15&lt;ref name=&quot;CNNFacts&quot;&gt;https://edition.cnn.com/2014/07/14/world/europe/cristiano-ronaldo-fast-facts/index.html &lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;honours&quot;/&gt;
* [[UEFA European Championship Teams of the Tournament#All-time Euro XI|UEFA European Championship All-Time XI]]: 2016&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0253-0d813794a987-97623277ab50-1000--your-all-time-euro-11-revealed/ |title=Your All-time EURO 11 revealed |publisher=UEFA |date=7 June 2016 |access-date=8 June 2016 |archive-date=26 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200626232029/https://www.uefa.com/news/newsid=2371381.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* [[UEFA European Championship awards#Top goalscorer|UEFA European Championship Golden Boot]]: [[2020 UEFA European Championship#Awards|2020]]
* [[UEFA Nations League|UEFA Nations League Finals top scorer]]: [[2019 UEFA Nations League Finals#Award|2019]], [[2025 UEFA Nations League Finals#Award|2025]] (shared)
* [[Premier League Player of the Season]]: [[2006–07 FA Premier League#Annual awards|2006–07]], [[2007–08 Premier League#Annual awards|2007–08]]&lt;ref name=&quot;PremProfile&quot; /&gt;
* [[La Liga Awards#Winners|La Liga Best Player]]: [[2013–14 La Liga|2013–14]]&lt;ref name=&quot;2013–14&quot;&gt;https://www.independent.co.uk/sport/football/european/atletico-madrid-snubbed-at-la-liga-awards-despite-winning-league-ahead-of-spanish-giants-real-madrid-9822760.html &lt;/ref&gt;
* [[Serie A Footballer of the Year]]: [[2018–19 Serie A|2019]],&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.football-italia.net/147170/ronaldo-crowned-serie-best-player |title=Ronaldo crowned Serie A best player |date=2 December 2019 |publisher=Football Italia |access-date=2 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191202231707/https://www.football-italia.net/147170/ronaldo-crowned-serie-best-player |archive-date=2 December 2019}}&lt;/ref&gt; [[2019–20 Serie A|2020]]&lt;ref name=&quot;Gran Gala 2020&quot;&gt;{{Cite web |url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2021/03/19/cristiano-ronaldo-miglior-giocatore-gala-del-calcio-2021 |title=Cristiano Ronaldo giocatore dell'anno per il 2020: la premiazione al Galà del Calcio 2021 |trans-title=Cristiano Ronaldo player of the year for 2020: the award ceremony at the Gala del Calcio 2021 |date=19 March 2021 |access-date=26 November 2022 |publisher=[[Sky Sport (Italy)|Sky Sport]]}}&lt;/ref&gt;
* [[Premier League Golden Boot]]: [[2007–08 Premier League#Annual awards|2007–08]]&lt;ref name=&quot;PremProfile&quot; /&gt;
* [[Pichichi Trophy]]: [[2010–11 La Liga|2010–11]], [[2013–14 La Liga|2013–14]], [[2014–15 La Liga|2014–15]]
* [[Capocannoniere]]: [[2020–21 Serie A|2020–21]]&lt;ref name=&quot;Serie A top scorer&quot;&gt;{{Cite web |date=23 May 2021 |title=Cristiano Ronaldo first player to finish as top scorer in Serie A, Premier League, La Liga |url=https://www.espn.com/soccer/juventus-itajuventus/story/4390877/cristiano-ronaldo-first-player-to-finish-as-top-scorer-in-serie-a-premier-league-la-liga |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210524070459/https://www.espn.com/soccer/juventus-itajuventus/story/4390877/cristiano-ronaldo-first-player-to-finish-as-top-scorer-in-serie-a-premier-league-la-liga |archive-date=24 May 2021 |access-date=23 May 2021 |publisher=ESPN}}&lt;/ref&gt;
* [[Saudi Pro League#Top scorers by season|Saudi Pro League Golden Boot]]: [[2023–24 Saudi Pro League|2023–24]], [[2024–25 Saudi Pro League|2024–25]]
* [[Golden Foot]]: 2020&lt;ref&gt;{{cite web|author=Football Italia staff |title=Ronaldo wins Golden Foot Award |url=https://www.football-italia.net/162867/ronaldo-wins-golden-foot-award |work=[[Football Italia#Website and magazine|Football Italia]] |access-date=18 December 2020 |date=1 December 2020}}&lt;/ref&gt;
* [[Globe Soccer Awards#Awards of the Century|21st Century Awards]], by Globe Soccer Awards: 2020&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.thenationalnews.com/sport/football/cristiano-ronaldo-voted-player-of-the-century-at-the-dubai-globe-soccer-awards-1.1135775 |title=Cristiano Ronaldo voted Player of the Century at the Dubai Globe Soccer Awards |work=[[The National (Abu Dhabi)|The National]] |location=Abu Dhabi |date=27 December 2020 |access-date=20 October 2021 |archive-date=27 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201227162531/https://www.thenationalnews.com/sport/football/cristiano-ronaldo-voted-player-of-the-century-at-the-dubai-globe-soccer-awards-1.1135775 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* [[Primeira Liga|Primeira Liga Best Player of All Time Award]]: 2025&lt;ref&gt;{{cite web |date=11 September 2025 |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46222334/cristiano-ronaldo-named-best-all-liga-portugal |title=Cristiano Ronaldo named 'Best of All Time' by Liga Portugal |website=ESPN |access-date=21 October 2025 }}&lt;/ref&gt;
* [[Ballon d'Or Dream Team]]: 2020&lt;ref&gt;{{cite news |last=Crépin |first=Timothé |title=Ballon d'Or Dream Team : Découvrez les révélations de ce onze de légende ! |url=https://www.francefootball.fr/news/Ballon-d-or-dream-team-decouvrez-les-revelations-de-ce-onze-de-legende/1205748 |publisher=France Football |language=fr |date=14 December 2020 |access-date=14 December 2020 |archive-date=14 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201214151520/https://www.francefootball.fr/news/Ballon-d-or-dream-team-decouvrez-les-revelations-de-ce-onze-de-legende/1205748 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* [[FIFA FIFPRO World 11]]: 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://fifpro.org/en/supporting-players/player-influence/world11/lionel-messi-through-the-years-in-the-world-11 |title=Lionel Messi: World 11 through the years |publisher=[[FIFPRO]] |date=15 January 2024 |access-date=10 March 2024 |archive-date=15 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240115205630/https://fifpro.org/en/supporting-players/player-influence/world11/lionel-messi-through-the-years-in-the-world-11 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* [[Golden Globe (Portugal) for Best Sportsman|Portuguese Sportsman of the Year]]: 2011, 2012, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://caras.sapo.pt/globosdeouro/globosdeouro_desporto/2017-05-21-Cristiano-Ronaldo-premiado-na-XXII-Gala-dos-Globos-de-Ouro|title=Cristiano Ronaldo premiado na XXII Gala dos Globos de Ouro|work=Caras|access-date=24 May 2017}}&lt;/ref&gt;
* [[Portuguese Football Federation|FPF Portuguese Player of the Year]]: 2015, 2016,&lt;ref&gt;{{cite web |date=21 March 2017 |title=Ronaldo named Portugal's player of the year; Sanches best young player |url=https://www.espn.co.uk/football/portugal/story/3086873/cristiano-ronaldo-named-portugals-player-of-the-year-as-renato-sanches-wins-best-young-player |access-date=19 June 2022 |work=ESPN}}&lt;/ref&gt; 2017, 2018, 2019&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.espnfc.com/portugal/story/3086873/cristiano-ronaldo-named-portugals-player-of-the-year-as-renato-sanches-wins-best-young-player |title=Ronaldo named Portugal's player of the year; Sanches best young player|date=21 March 2017|access-date=6 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215123710/http://www.espnfc.com/portugal/story/3086873/cristiano-ronaldo-named-portugals-player-of-the-year-as-renato-sanches-wins-best-young-player|archive-date=15 December 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

'''Orders'''
* [[File:PRT Ordem de Nossa Senhora da Conceicao de Vila Vicosa Cavaleiro ribbon.svg|60px]] Medal of Merit, [[Order of the Immaculate Conception of Vila Viçosa]] ([[House of Braganza|Portuguese Royal Family]])&lt;ref&gt;https://www.cmjornal.pt/desporto/detalhe/d-duarte-condecora-seleccao-nacional&lt;/ref&gt;
* [[File:PRT Order of Prince Henry - Grand Officer BAR.svg|60px]] Grand officer of the [[Order of Prince Henry]]&lt;ref name=&quot;CNNFacts&quot;/&gt;
* [[File:POR Ordem do Merito Comendador BAR.svg|60px]] Commander of the [[Order of Merit (Portugal)|Order of Merit]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Presidente da República condecora jogadores com grau de comendador da Ordem do Mérito |url=http://www.record.xl.pt/internacional/competicoes-de-selecoes/europeu/euro-2016/grupos/grupo-f/portugal/detalhe/presidente-da-republica-condecora-jogadores-com-grau-de-comendador-da-ordem-do-merito.html |publisher=Record.pt |access-date=10 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160712132803/http://www.record.xl.pt/internacional/competicoes-de-selecoes/europeu/euro-2016/grupos/grupo-f/portugal/detalhe/presidente-da-republica-condecora-jogadores-com-grau-de-comendador-da-ordem-do-merito.html |archive-date=12 July 2016}}&lt;/ref&gt;
* [[File:FitadasInsigniasHonorificasMadeirenses.png|60px]] Cordão da Insígnia autonómica de distinção (Collar of the [[Autonomic Insignia of Distinction]], [[Autonomous Region of Madeira]])&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.ojogo.pt/internacional/cristiano-ronaldo/noticias/interior/ronaldo-vai-ser-condecorado-na-madeira-3672547.html |title=Ronaldo vai ser condecorado na Madeira |website=ojogo.pt |date=6 February 2014 |language=pt |access-date=10 August 2019 |archive-date=10 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190810004630/https://www.ojogo.pt/internacional/cristiano-ronaldo/noticias/interior/ronaldo-vai-ser-condecorado-na-madeira-3672547.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Notes ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;reflist&gt;&lt;references group=&quot;note&quot; /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;reflist&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;&lt;div class=&quot;reflist reflist-upper-alpha&quot;&gt;&lt;/div&gt;

== ကိုးကားချက်များ ==

=== Citations ===
{{Reflist|20em}}

=== ကိုးကားချက်များ ===
* {{cite book|last=Caioli|first=Luca|year=2016|orig-year=2012|url=https://archive.org/details/ronaldoobsession0000caio/mode/2up|title=Ronaldo: The Obsession for Perfection|edition=2017 updated|location=New York|publisher=[[Icon Books]]|isbn=978-1-78578-140-7}}

== ထပ်မံဖတ်ရှုရန်ညွှန်းဆိုချက်များ ==
* {{cite book|last=Balagué|first=Guillem|author-link=Guillem Balagué|year=2015|title=Cristiano Ronaldo: The Biography|edition=hardcover|location=London|publisher=[[Orion Publishing Group]]|isbn=978-1-4091-5504-1}}

== ပြင်ပလင့်များ ==
{{Sister project links|c=Category:Cristiano Ronaldo|wikt=no|s=no|v=no|b=no|d=yes}}
* {{Official website}}
* [https://www.realmadrid.com/en-US/the-club/history/football-legends/cristiano-ronaldo-dos-santos-aveiro Profile] at [[Real Madrid CF]]
* [https://www.manutd.com/en/players-and-staff/detail/cristiano-ronaldo Profile] at [[Manchester United F.C.]]

{{#invoke:Authority control|authorityControl}}

{{DEFAULTSORT:Ronaldo, Cristiano}}
[[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၈၅ မွေးဖွားသူများ]]
[[ကဏ္ဍ:အားကစားသမားများ]]</text>
      <sha1>p4xngutpygmnbkvmfg3ofmmjjmvieqx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပရိုဂရမ်မင်းဘာသာစကား</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6282</id>
    <revision>
      <id>1043510</id>
      <parentid>1031138</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T19:04:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ဘဝအဲဆာန် ဗ်ှေမွဲရ</username>
        <id>145799</id>
      </contributor>
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>1043510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12725" sha1="05u1wcagmca9t8x5iyqmzjii526uic7" xml:space="preserve">{{Retaining title}}
[[File:C Hello World Program.png|thumb|right|402px|[[C (ပရိုဂရမ်းဘာသာစကား)]] ဖြင့်ရေးထားသော ရိုးရှင်းသည့် ''Hello world'' source code]]
'''ကွန်ပျူတာပရိုဂရမ်းဘာသာစကား'''  ({{En|Programming Languages}}) (အစီစဉ်ချ ဘာသာစကား (သို့) ကွန်ပျူတာဆော့ဖ်ဝဲလ်များရေးသားရာတွင်သုံးသည့် ဘာသာစကား) သည် စက်များ အထူးသဖြင့် [[ကွန်ပျူတာ]] များကို ညွှန်ကြားချက် ပေးရန် ပုံစံကျ တည်ဆောက်ထားသော လူနားလည်ရန်လွယ်သော စနစ်ကျ ဘာသာစကား သို့တည်းမဟုတ် [[ကွန်ပျူတာ]]အား ဆက်တိုက်အလုပ်လုပ်စေရန် အမိန့်ပေးစာသားများကို ရေးသားရန်အတွက် ပြင်ဆင်ထားသော ဘာသာစကားများကို ခေါ်ဆိုသည်။&lt;ref&gt;[http://www.iso.org/iso/iso_catalogue/catalogue_tc/catalogue_detail.htm?csnumber=33636 ISO 5127]—Information and documentation—Vocabulary, clause 01.05.10 တွင်၊ ပရိုဂရမ်ဘာသာစကားအား [ပရိုဂရမ်ရေးသားရန် ပြင်ဆင်ထားသော ဘာသာစကား] ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။ &lt;/ref&gt; Programming Language အား အသုံးပြု၍ စက်များ၏ အပြုအမူများကို ထိန်းချုပ်ခြင်း၊ [[အဆင့်ဆင့်တွက်နည်း|algorithms]] များဖြင့် [[ဉာဏ်တု]]များ တည်ဆောက်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ဤသို့သော အမိန့်ပေး အစီအစဉ်အစုအဝေးကို[[ပရိုဂရမ်]]ဟု ခေါ်ဆိုပြီး၊ ပရိုဂရမ်များကို ရေးသားခြင်းအား [[ပရိုဂရမ်]]ဟုခေါ်ဆိုသည်။ [[သဘာဝ ဘာသာစကား]]များကဲ့သို့ပင်၊ '''ရေးသားပုံစနစ်''' ([[ပရိုဂရမ်သဒ္ဒါ]]) နှင့်၊ '''အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်'''များကို သတ်မှတ်ထားလေ့ရှိ၏။


နာမည်ကြီး Programming Languages များမှာ C, C++, C#, Java, Python, Ruby, PHP  စသည်တို့ဖြစ်သည်။ 


Programming Languages များကို ခွဲခြားကြည့်လျှင် General Purpose Language နှင့် Special Purpose Language ဟူ၍ (၂) မျိုးတွေ့ရသည်။ 


ရှေးဦးစွာ Software အမျိုးအစားများကို အကြမ်းဖျင်းလေ့လာကြည့်လျှင် 

* System Software
* Computer Software
* Mobile
* Web 

စသဖြင့် တွေ့နိုင်သည်။ 


General Purpose Language ဆိုသည်မှာ အထွေထွေသုံးရန်ရည်ရွယ်ထားသော ဘာသာစကားဟုခေါ်သည်။ ယင်းဘာသာစကားများသည် Software အမျိုးအစား(၁)မျိုးထက်ပို၍ ရေးသားနိုင်ကြသည်။ ဥပမာ-Java Language (Computer, Mobile, Web)။

Special Purpose Language ဆိုသည်မှာ သီးသန့်သုံးရန်ရည်ရွယ် ထားသော ဘာသာစကားဟုခေါ်သည်။ Software အမျိုးအစားတစ်ခု တည်းအတွက်သာ တီထွင်ထားသော ဘာသာစကားများဖြစ်ကြသည်။ ဥပမာ-PHP Language (Web Only)။

အလုပ်လုပ်ပုံ

Computer ဟာ အလိုအလျောက် အလုပ်မလုပ်နိုင်ပါဘူး။ Computer နားလည်တဲ့ ဘာသာစကား နဲ့ computer ကို ခိုင်းစေရပါတယ်။ ဥပမာ။။ Viber မှာ call ကို နှိပ်လိုက်ရင် ဒီလူ ရဲ့ ဖုန်းကို သွားခေါ် ဆိုပြီး ရေးသားထားရပါတယ်။ ဒါမှ သုံးစွဲ သူက Call ဆိုတဲ့ ခလုတ်ကို နှိပ်လိုက်တဲ့ အခါမှာ ဖုန်း သွားခေါ်ပေးပါတယ်။

Microsoft Words မှာလည်း ထိုနည်းတူပါပဲ။ Print ဆိုတာကို နှိပ်လိုက်ရင် printer ကနေ စာထွက်လာအောင် ဆိုပြီး programming နဲ့ ရေးသားထားရပါတယ်။ သုံးစွဲ သူတွေ အနေနဲ့ကတော့ print ဆိုတာကို နှိပ်လိုက်တာနဲ့ printer ကနေ print ထုတ်ပေးပါတယ်။

Computer ဟာ 0 နဲ့ 1 ကို သာ သိပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ အနေနဲ့ 0 နဲ့ 1 နဲ့ ရေးဖို့ အရာမှာ မလွယ်ကူလှတဲ့ အတွက် high level language တွေကို အသုံးပြုပြီး computer ကို ခိုင်းစေအောင် ရေးသားကြပါတယ်။ Computer ကို ခိုင်းစေတတ်တဲ့သူဟာ programmer ဖြစ်လာပါတယ်။

Progrommer ဟာ သုံးစွဲ သူ နဲ့ computer ကြားမှာ ကြားခံ အနေနဲ့ သုံးစွဲ သူ ခိုင်းစေလိုတာတွေကို computer နားလည်အောင် ရေးသားပေးရတဲ့ သူပါ။ Programming language ကတော့ ဘာသာစကား တစ်ခုပါပဲ။ computer နဲ့ programmer ကြားမှာ ဆက်သွယ်ပေးတဲ့ ဘာသာစကားပါ။ Computer ဟာ အလိုအလျောက် ဘာမှ မလုပ်နိုင်ပါဘူး။ Programmer ဟာ computer ကို ဒါလုပ် ဒါလုပ် စသည် ဖြင့် ခိုင်းစေရပါတယ်။

အောက်က code မှာ computer ကို screen ပေါ်မှာ Hello World! ဆိုပြီး ရိုက်ပြခိုင်းပါတယ်။ Run ဆိုတာလေးကို နှိပ်ကြည့်လိုက်ပါ။ Hello World! ဆိုပြီး ပေါ်လာတာ တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။

== မျိုးဆက် ==
programming language generation နဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ programming ကို စတင် သင်တဲ့ သူတွေ တော်တော်များများ သိထားသင့်ပါတယ်။ မသိလို့ ဘာဖြစ်လည်း ဆိုတော့ ဘာမှတော့ မဖြစ်ပါဘူး။ သိထားတော့ လက်ရှိ ကိုယ် သုံးနေတာ ဘယ် generation ရောက်နေပြီလဲ။ ဒီ generation မတိုင်ခင်က ဘယ် language တွေ ရှိခဲ့လဲ။ အခု ကိုယ်လေ့လာနေတာက ဘယ် generation လဲ။ စတာတွေကို သိရှိနိုင်ပါတယ်။

==== First Generation Language ( 1GL ) ====
1950 မတိုင်ခင်က UNIVAC I နဲ့ IBM 701 တို့ဟာ ပထမဆုံး machine language program လို့ ဆိုလို့ရပါတယ်။ သို့ပေမယ့် 1GL ဟာ လျင်မြန်စွာ ကုန်ဆုံးသွားပြီး 2GL ကို ကူးပြောင်းလာခဲ့ပါတယ်။

==== Second Generation Language ( 2GL ) ====
2GL ကတော့ လူသိများတဲ့ assembly language သို့မဟုတ် assembler ပေါ့။ assembler ကတော့ အခုထက်ထိတော့ အချို့နေရာတွေမှာ အသုံးချနေဆဲပါပဲ။

==== Third Generation Language ( 3GL ) ====
အဲဒီနောက်ပိုင်းမှာတော့ 3GL တွေ ဖြစ်တဲ့ FORTRAN , LISP, COBOL တွေ ထွက်ခဲ့ပါတယ်။ 3GL ဟာ ပိုမို ရေးသားရမှာ လွယ်ကူလာပြီး အရင်တုန်းက machine code တွေနဲ့ မတူညီတော့ပါဘူး။ 3GL ဟာ gerneral use အနေနဲ့ အသုံးချလာနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ 3GL နဲ့ အတူတူ general purpos language တွေကိုလည်း ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပါတယ်။

C language ကို 1969 နဲ့ 1973 ကြားမှာ developed လုပ်ခဲ့ပြီးတော့ အခုအချိန်ထိ popular ဖြစ်နေသေးတဲ့ langauge တစ်ခုပါ။ C ကို ထပ်ပြီးတော့ version အသစ်တိုးကာ 1980 မှာ C++ ကို ထုတ်ခဲ့ပါတယ်။ C++ က object-oriented နဲ့system programming တွေ ပါဝင်လာပါတယ်။

Third Generation နဲ့ အတူ လက်ရှိ အသုံးပြုနေတဲ့ general purpose programming language တွေကတော့ PHP, ASP, C, C++, Java, Javascript, Perl, Python, Pascal, Fortran တို့ ဖြစ်ပြီး သူတို့ဟာလည်း Third generation Language တွေပါပဲ။

==== Fourth Generation Language ( 4GL ) ====
Fourth generation language ကိုတော့ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ business software တွေအတွက် ရည်ရွယ်ပြီး ဖန်တီးခဲ့ကြပါတယ်။ အချို့ 3GL ဟာ 4GL ထဲမှာ General Use အနေနဲ့ ပါဝင်လာပါတယ်။

==== Fifth Generation Language ( 5GL ) ====
5GL ကတော့ အဓိကအားဖြင့် programmer မလိုပဲနဲ့ program တွေကို တည်ဆောက်ဖို့အတွက် ရည်ရွယ်ထားတာပါ။ 5GL တွေကို အဓိကအားဖြင့် Artificial Intelligence research တွေ မှာ အဓိက အသုံးပြုပါတယ်။ Prolog , OPS5, Mercury တို့က 5GL example တွေပေါ့။

* General Use
** Perl
** Python
** Ruby
** Go
* Database
** SQL
* Report generators
** Oracle Report
* Data manipulation, analysis, and reporting languages
** SQL PL
** SPSS
* GUI creators
** XUL
** OpenROAD
* Mathematical optimization
** AIMMS
** GAMS
* Database-driven GUI application development
** Action Request System
** C/AL
* Screen painters and generators
** SB+/SystemBuilder
** Oracle Forms
* Web development languages
** CFML
** Html
** CSS
** Java Script
** PHP
** etc...

&lt;br /&gt;
== သမိုင်း ==

ဒီဂျစ်တယ် ကွန်ပျူတာများ မပေါ်မီကပင် စီစဉ်ချ ရေးဆွဲနိုင်သော စက်များ ပေါ်ခဲ့သည် ဆိုရမည်။ သက္ကရာဇ် ကိုးရာစုလောက်တွင် ဗဟုသုတများ စုဝေးရာဟု ခေါ်ရမည့် ဘက်ဂဒက်မြို့တွင် မူဆာ ညီအကိုက အလိုအလျောက် တီးမှုတ်နိုင်သော ပလွေကိရိယာစက်ကို တီထွင်ခဲ့သည်။

== ကိုးကား ==
{{reflist}}kyawmg&lt;ref group=&quot;SaturnGod Python&quot;&gt;ref:saturngod.net&lt;/ref&gt;
[[Category:ပရိုဂရမ်းမင်း]]</text>
      <sha1>05u1wcagmca9t8x5iyqmzjii526uic7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မောင်မောင် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6816</id>
    <revision>
      <id>1043523</id>
      <parentid>881212</parentid>
      <timestamp>2026-07-19T00:34:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1043523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39922" sha1="l6vlp449m0gu40bko74j4f3phm01xgl" xml:space="preserve">{{Infobox နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း
| အခေါ်အဝေါ် အသုံးအနှုံး =ဒေါက်တာမောင်မောင်
| အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = 
| အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = 
| အမည်(အခြားဘာသာအက္ခရာ) = 
| အမည်ရင်း = မောင်မောင်
| သက်တမ်း= (၁၉၂၅-၁၉၉၄)
| ပုံ =DrMgMg.jpg
| ဓာတ်ပုံစာတမ်း = 
| တာဝန် ထမ်းဆောင်ရာဌာန ၁ = [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]]
| ရာထူး ၁ = သတ္တမမြောက်[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]]
| ရာထူး ၁ စတင်သည့် နေ့ရက် =၁၉ ဩဂုတ် ၁၉၈၈ – ၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈
| ယခင်တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ၁ =[[အေးကို၊ ဦး (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦး​အေးကို]](ယာယီ)
|ဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ၁= [[စောမောင်]] (&lt;small&gt;[[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်&lt;/small&gt;)
|တာဝန် ထမ်းဆောင်ရာဌာန ၂= [[မြန်မာ့ ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီ|ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]
| ရာထူး ၂ =ဥက္ကဋ္ဌ
| ရာထူး ၂ စတင်သည့် နေ့ရက် =၁၉ ဩဂုတ် ၁၉၈၈
| ရာထူး ၂ ကုန်ဆုံးသည့် နေ့ရက် =၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈
|ယခင်တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ၂=[[ဦးစိန်လွင်]]
|ဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ၂=ဖျက်သိမ်း
| မွေးရက် = {{Birth date|1925|1|11|df=y}}
| မွေးနေ့ = စနေနေ့
| မိဘများ(ရှိ/မရှိ)- ရှိလျင် (ရှိ)ဟုရေး၍ မရှိလျင် ကွက်လပ်ချန်ရန် = ရှိ
| ဖခင်အမည် =ဦးဆင့်
| မိခင်အမည် =ဒေါ်အေးတင်
| မောင်ရင်းနှမ၁ =
| မောင်ရင်းနှမ =
| မွေးရပ်ဇာတိ = မန္တလေး
| ဘာသာ = [[ထေရဝါဒ|ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| ပညာရေး = ဝိဇ္ဇာဘွဲ့-ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်
ဥပဒေပါရဂူ L. L. D (Doctor of Law)ဘွဲ့-ဟော်လန်နိုင်ငံ Utrechtတက္ကသိုလ်
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဥပဒေ ဘာသာရပ်ဒေါက်တာဘွဲ့-Yaleယေးလ်တက္ကသိုလ်
| အလုပ်အကိုင် = ဥပဒေပညာရှင်&lt;br/&gt;နိုင်ငံ​တော်သမ္မတ
| တည်ထောင်ခဲ့သည့် အဖွဲ့အစည်း = 
| နိုင်ငံရေး ပါတီ = 
| လူသိများခြင်း= နိုင်ငံ​တော်သမ္မတ
| ကြင်ဖော်၁ = ဒေါ်ခင်မြင့်
| သားသမီး = သားသုံးဦး၊ သမီးလေးဦး 
| ကွယ်လွန်ရက် = {{death date and age|1994|7|2|1925|1|31|df=y}}
|မိခင်ကျောင်း=[[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] (ဝိဇ္ဇာဘွဲ့)&lt;br/&gt;
ဟော်လန်နိုင်ငံ Utrecht တက္ကသိုလ် (ဥပဒေပါရဂူ L. L. D (Doctor of Law)ဘွဲ့)&lt;br/&gt;
ယေးလ်တက္ကသိုလ် (အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဥပဒေ ဘာသာရပ်ဒေါက်တာဘွဲ့)
|ဆုတံဆိပ်များ=လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်(ဒုတိယအဆင့်)&lt;br/&gt;
[[နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့]] (ပထမဆင့်)|ဂုဏ်ထူးဆောင်အမည်၁=လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်}}

ဒေါက်တာ'''မောင်မောင်''' (၁၉၂၅ - ၁၉၉၄) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာနှင့် ဥပဒေ ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ၏ သတ္တမမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] အဖြစ်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈-ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၁၉-ရက်မှ ၁၉၈၈-ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၈-ရက်အထိ တစ်လသာ သမ္မတတာဝန် ထမ်းဆောင်လိုက်ရသူ ဖြစ်သည်။ ဒေါက်တာမောင်မောင်သည် ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင် ဖက်ဆစ်ဂျပန်တော်လှန်ရေးသမားတစ်ယောက် အဖြစ်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်  မြန်မာနိုင်ငံ[[လွတ်လပ်ရေးကြေညာစာတမ်း]]ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆို ရေးသားပေးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်နိုင်ငံ]] ယေးလ်တက္ကသိုလ် နှင့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဥပဒေကထိက၊ [[ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်]] နှင့် [[ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်|ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ်]] တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;http://www.austlii.edu.au/au/journals/SCULawRw/2000/4.pdf&lt;/ref&gt;  
== ငယ်စဉ်ဘဝ ==
၁၉၂၅-ခု၊ ဇန်နဝါရီလ(၃၁)ရက်တွင် မန္တလေးမြို့၌ မွေးဖွားသည်။ အဖမှာ အထက်တန်းရှေ့နေ ဦးဆင့်၊ အမိမှာ ဒေါ်အေးတင် ဖြစ်သည်။ ဒေါက်တာမောင်မောင် မမွေးဖွားမီ မိခင်ဒေါ်အေးတင်မှ သားတစ်ယောက်မွေးဖွားခဲ့သော်လည်း တစ်နှစ်သားအရွယ်တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ ထိုကြောင့်ဒေါက်တာမောင်မောင် မွေးဖွားလာသောအခါ
မိဘများပျော်ရွှင်ခဲ့ကြသည်။ သားဦးကလေးကဲ့သို့ ငယ်ငယ်နှင့် ကွယ်လွန်မည်ကို စိုးရိမ်ခဲ့ကြသည်။ သို့ဖြစ်၍ ပုခက်အတွင်း၌ပင် သင်္ကန်းဆည်းပေးခြင်းခံရသူဖြစ်သည်။ မွေးချင်း ခုနှစ်ယောက်အနက် တစ်ဦးတည်းသော သားဖြစ်သည်။ အစ်မနှစ်ယောက်၊ နှမ လေးယောက်ရှိသည်။ &lt;ref&gt;ဒေါက်တာမောင်မောင် ရေး သက်ရှိရာဇဝင် စာအုပ်&lt;/ref&gt;

==ပညာသင်ဘဝ==
မန္တလေးမြို့ အမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ ကင်းထောက်အဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဝံပုလွေမှ ကင်းထောက်လူငယ်၊ နောက်ပိုင်းတွင် ရိုဗာစကောက်ကြီးဖြစ်လာသည်။ အထက်မြန်မာပြည်စကောက်မင်းကြီးသည် ဦးလှကြီးဖြစ်သည်။ အားလပ်ချိန်များတွင် ဦးလှကြီးရုံးတွင် အလံအချက်ပြခြင်း၊ ကြေးနန်းဖြင့်အချက်ပြခြင်းတို့ကို လေ့ကျင့်ခဲ့သည်။ ကျောင်းပိတ်ရက်များတွင် တောထွက်စခန်းချသည်။ ရေကူးတံဆိပ်၊ ထမင်းချက်တံဆိပ် မျိုးစုံရရှိခဲ့သည်။ မိဘများသည် သားကို ဘီစီအက်ဖြစ်စေချင်သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူသည် သားဖြစ်သူအား “ပညာရေး၊ အိမ်ထောင်ဘက်ရွေးချယ်ရေးနှင့် အလုပ်အကိုင်ရွေးချယ်ရေးတို့တွင် ဖခင်၏ဆုံးဖြတ်မှုအတိုင်း လိုက်နာရမည် ဖြစ်ကြောင်း၊ ကျန်ကိစ္စများအားလုံး မိမိဘာသာလွတ်လပ်စွာ ရွေးချယ်လုပ်ကို နိုင်ကြောင်း” ပြောပြခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;ဒေါက်တာမောင်မောင်၊ သားမောင်စစ်သည်သို့။ (ရန်ကုန်၊ ပုဂံစာအုပ်တိုက်၊ ၁၉၇၃) စာ ၃၇။&lt;/ref&gt;

၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းသားသပိတ်တွင် မန္တလေးကျောင်းတိုက်မှ အများစုပါဝင်ခဲ့
သည်။ အိမ်တော်ရာဘုရား၊ စကြာသီဟဘုရားတွင် သပိတ်စခန်းချသည်။ ရန်ကုန်တွင် အတွင်းဝန်ရုံးများကို သပိတ်တားသော ကျောင်းသားများအား ပုလိပ်တို့က ရိုက်နှက်ကြသည်။ ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် ကိုအောင်ကျော် ကျဆုံးခဲ့၍ အာဇာနည် ဗိုလ်အောင်ကျော်ဖြစ်လာသည်။
[[ဗိုလ်အောင်ကျော်]]နှင့် အာဇာနည် ၁၇ ဦးကျဆုံးပြီးနောက်ပိုင်းတွင် မန္တလေးတွင် ရဟန်းပျိုများက အမျိုးသမီးများအား အင်္ကျီပါး မဝတ်ကြရန် ဆော်ဩကြသည်။ နိုင်ငံခြားမှတင်သွင်းသော ဝိုင်စများကို သပိတ်မှောက်ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ဆော်ဩဆုံးမ၍ မရသောသူများအား ကြိမ်ဆောင်၍ဆုံးမသည်။
ကတ်ကြေးဖြင့် အင်္ကျီကိုကိုက်ဖြတ်ပစ်သည်။ ယောက်ျားလေး များထံမှ ဘိုကေကိုအလှူခံကြသည်။
ဒေါက်တာမောင်မောင်လည်း မိခင်အတွက် ဈေးဝယ်ထွက်စဉ် သံဃာတော်များနှင့်တွေ့ပြီး
ကိုလိုနီစနစ်ဆိုး၏အမွေဆိုးဖြစ်သော ခေါင်းပေါ်မှ အင်္ဂလိပ်ဆံတောက်ကို ရိတ်ခြင်း ခံခဲ့ရဘူးသည်။
ဤနည်းဖြင့် ၁၃ဝဝ ပြည့်အရေးတော်ပုံကြီးပြီးဆုံးခဲ့သည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့ ဗုဒ္ဓသာသနာ့နုဂ္ဂဟကျောင်းမှ ၁ဝ တန်းအောင်မြင်ပြီး မန္တလေးဥပစာကောလိပ်သိပ္ပံတန်းသို့ တက်ရောက် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ အသက်ငယ်နေသဖြင့် ကျောင်းတက်ခွင့်မရဘဲ ကျောင်းအုပ်ကြီး မစ္စတာမာရှယ်၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် အတန်းတက်ခဲ့ရသည်။ ဒေါက်တာမောင်မောင်သည် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]တွင်
ဆက်လက် ပညာသင်ယူခဲ့ရာ ၁၉၄၆ ခုနှစ် တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ အင်္ဂလိပ်စာဂုဏ်ထူးဖြင့်
ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရရှိသည်။

ဒေါက်တာမောင်မောင်သည် ၁၉၄၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ [[လန်ဒန်မြို့|လန်ဒန်]]သို့ သတင်းဖြန့်ချိရေးပညာဖြင့် ပညာတော်သင်စေလွှတ်ခြင်းခံရသည်။ ဒေါက်တာမောင် နိုင်ငံခြားသို့
ထွက်ခွာမည့် အချိန်ကာလသည် တိုင်းပြည်မငြိမ်မသက်ဖြစ်၍ ရောင်စုံသောင်းကျန်းသူများ
ဆူပူလှုပ်ရှား နေသည့်အချိန်ဖြစ်သဖြင့် တပ်မတော်သို့ ပြန်လည်အမှုထမ်းဆောင်ရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း အထက်လူကြီးများ၏ တိုက်တွန်းချက်အရ ပညာတော်သင်ထွက်ခွာခဲ့ရသည်။
ပညာတော်သင်စေလွှတ်သည့် ဘာသာရပ်များကိုသင်ကြားရင်း ဝတ်လုံပညာကိုလည်း ဆည်းပူးခဲ့
သည်။ နွေရာသီကျောင်းပိတ်ရက်တွင် [[နယ်သာလန်နိုင်ငံ|ဟော်လန်နိုင်ငံ]]သို့သွားရောက်၍ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဥပဒေ
ပညာကိုသင်ယူခဲ့သည်။ လန်ဒန်မြို့တွင် ခြိုးခြံချွေတာစွာနေထိုင်ရင်း ဝတ်လုံပညာကို လင်းကွန်းအင်း Lincoln's Inn ၌ ညနေပိုင်းတက်ခဲ့သည်။ ဥပဒေစာအုပ်များသည် တန်ဖိုးကြီးမားသဖြင့် တက္ကသိုလ်စာကြည့်တိုက်
များတွင် သွားရောက်ဖတ်ရှုကာ မှတ်စုထုတ်ခဲ့ရသည်။ တက္ကသိုလ်စာကြည့်တိုက်များသည်
ညသန်းခေါင်အချိန်အထိ ဖွင့်ကြောင်းသိရှိရသည်။ ကားခသက်သာရန် ကျောင်းသို့ အသွား/အပြန် လမ်းလျှောက်ခဲ့သည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် မဂ္ဂဇင်းတိုက်များသို့ ဆောင်းပါးများပို့ခဲ့သည်။ မန္တလေးအိမ်မှ ဂျသူးအကြောင်းဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ရေးခဲ့ရာ ဆယ်ပေါင်ရဘူးကြောင်းသိရှိရသည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်အထိ
အင်္ဂလန်နိုင်ငံ လန်ဒန်မြို့၌ ဥပဒေအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဆက်ဆံရေး၊ ပြန်ကြားရေးပညာများကို
လေ့လာဆည်းပူးသည်။ ဟော်လန်နိုင်ငံရှိ Academy of International Law မှ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဥပဒေ ဒီပလိုမာရရှိသည်။ Utrecht တက္ကသိုလ်မှ ကျော်ကြားသောဥပဒေပညာရှင် ပါမောက္ခ ဗာဇီး Prof. J. H. W. Verzijl ထံတွင် ဒေါက်တာဘွဲ့ အတွက်ကျမ်းပြုခွင့်ရသည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်မြို့လင်းကွန်းအင်း မှ Barrister-At-Law ဝတ်လုံအဖြစ်ခံယူသည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် ဟော်လန်နိုင်ငံ Utrecht
တက္ကသိုလ်မှ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဥပဒေဘာသာရပ်ဖြင့် ဥပဒေပါရဂူ L. L. D (Doctor of Law)ဘွဲ့ရရှိသည်။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်အထိ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်နိုင်ငံ]] Yale ယေးလ်တက္ကသိုလ်၌ ကထိကအဖြစ် စာပေပို့ချရင်းကျမ်းပြုကာ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဥပဒေ ဘာသာရပ်အတွက် ဒေါက်တာဘွဲ့ကို ရရှိသည်။

== လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှု ==
၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် [[ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]](ဘီ-ဒီ-အေ) ထောက်ပံ့ရေးတပ်ရင်းသို့
ဝင်ရောက်အမှုထမ်းသည်။ တပ်ကြပ်အဆင့်ရရှိပြီးနောက် ၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၇
ရက်နေ့တွင်ဂျပန်ခေတ် မင်္ဂလာဒုံ စစ်တက္ကသိုလ် စတုတ္ထပတ်ဗိုလ်သင်တန်း တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်သင်တန်းဆင်းခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;ဗိုလ်မင်းညို။ ဂျပန်ခေတ်စစ်တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်၊ ပုဂံစာအုပ်တိုက်၊ ၁၉၆၉) စာ ၃၄ဝ။&lt;/ref&gt;

စစ်ဝန်ကြီးရုံး စစ်ပညာဌာနကြီးတွင် ဗိုလ်လေးအဆင့်ဖြင့် တာဝန် ထမ်းဆောင်သည်။ ဖက်ဆစ်ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင် ဟင်္သာတခရိုင်၊
မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော် တိုင်း(၁)ဌာနချုပ်၊ ပဲနွယ်ကုန်းတို့၌ တပ်များသိမ်းသည်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။

၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလမှစ၍ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အင်္ဂလိပ်စာဌာနနည်းပြအဖြစ်
လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၇ ခုနှစ်အထိ ပြန်ကြားရေးဌာန၊ နယူးတိုင်းအော့ဖ်ဘားမား
သတင်းစာအယ်ဒီတာအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ[[လွတ်လပ်ရေးကြေညာစာတမ်း]]ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရေးသားပေးခဲ့သည်။

== နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း ==
၁၉၄၈ ခုနှစ် နှစ်ဦးပိုင်းမှ ၁၉၄၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ အထိ မြန်မာနိုင်ငံမီးရထားဌာန လက်ထောက် အတွင်းဝန်အဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်များ ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၅၃-၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင်အစိုးရရှေ့နေအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း ဥပဒေပညာကို
ဆည်းပူး လေ့လာခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေသတင်းထောက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၈-ခုနှစ်တွင် လက်ထောက်ရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ အိမ်စောင့်အစိုးရလက်ထက်တွင် ကုလသမဂ္ဂသို့စေလွှတ်သည့် မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံသို့ဝင်ခဲ့ပြီး ဟာမာမတ်စုမြို့ရှိ ဗိုလ်မိုးကြိုးနှင့်သွားရောက်တွေ့ဆုံခဲ့ကြောင်းသိရှိရသည်။ ၁၉၆ဝ-ပြည့်နှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် လက်ထောက်ရှေ့နေချုပ်အဖြစ်မှနုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်
ဥပဒေကထိက တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

ဒေါက်တာမောင်မောင်သည် တော်လှန်ရေးကောင်စီလက်ထက်တွင် [[ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်|တရားရုံးချုပ်]]
တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ်တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။

== နိုင်ငံရေးဘဝ ==
မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းပါတီ အမြုတေပါတီ
ကာလ တွင် ပညာရေးရာကော်မတီဝင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်
ပထမအကြိမ်ပါတီညီလာခံတွင် ပါတီစည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်
တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းသောအဖွဲ့ဝင် ၉၇ ဦးပါဝင်သည့် နိုင်ငံတော်
ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေသစ်(မူကြမ်း)ရေးဆွဲရေးကော်မရှင်တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ပါဝင်သည်။ ၁၉၇၂
ခုနှစ်တွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာပြီး ၁၉၇၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၄ ခုနှစ်အထိ တော်လှန်ရေး
အစိုးရ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။

=== ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ===
ဒေါက်တာမောင်မောင်သည် ဒုတိယအကြိမ်ပါတီညီလာခံ၊ တတိယအကြိမ်ပါတီ
ညီလာခံနှင့် စတုတ္ထအကြိမ်ပါတီညီလာခံတို့တွင် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီဝင်အဖြစ်
သုံးကြိမ်ဆက်တိုက် ရွေးချယ်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ် ပထမအကြိမ်ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့်
ပြည်သူ့ကောင်စီအဆင့်ဆင့် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲတွင် အမရပူရမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂)မှ
လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၈ ခုနှစ် ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့်ပြည်သူ့ကောင်စီ အဆင့်ဆင့်
ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲနှင့် ၁၉၈၅ ခုနှစ်၊ စတုတ္ထအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့်ပြည်သူ့ကောင်စီ
အဆင့်ဆင့် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲများတွင် မန္တလေးအရှေ့မြောက် မြို့နယ်မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁)မှ
လည်းကောင်း ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်ရွေးခံရပြီး သက်ဆိုင်ရာ ပြည်သူ့လွှတ်တော်
အစည်းအဝေးများက နိုင်ငံတော်ကောင်စီဝင်အဖြစ်ရွေးချယ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်။  

=== နိုင်ငံတော်သမ္မတ ===
၁၉၇၈
ခုနှစ်တွင် ဥပဒေကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင်
[[ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်|ပြည်သူ့ဥပဒေအကျိုးဆောင်အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ]] (ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်)အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်
လမ်းစဉ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီ ၁၁ ကြိမ်မြောက်အစည်းအဝေးကို ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်နေ့
နံနက် ၈ : ၃ဝ နာရီတွင် ရန်ကုန်မြို့ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစည်းအဝေးခန်းမ၌ကျင်းပခဲ့သည်။
အစည်းအဝေးတွင် ဒေါက်တာမောင်မောင်အား [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်
ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။

၁၉၈၈ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်နေ့ ၊ နံနက် ၁ဝ : ၁၅ နာရီတွင်
ရန်ကုန်မြို့ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစည်းအဝေးခန်းမ၌ စတုတ္ထအကြိမ်ပြည်သူ့လွှတ်တော်အရေးပေါ်
အစည်းအဝေးကျင်းပခဲ့ရာ [[နိုင်ငံတော်ကောင်စီ]]ဥက္ကဋ္ဌနှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]အဖြစ် မန္တလေးတိုင်း၊
မန္တလေးအရှေ့မြောက်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ်(၁)၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဒေါက်တာ
မောင်မောင်အား ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။

==ဂုဏ်ပြုချီးကျူးခံရခြင်းများ==
ဒေါက်တောမောင်မောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် နိုင်ငံတော်ကချီးမြှင့်သည့် လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်(ဒုတိယအဆင့်)ကို ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံတော်ကပေးအပ်သည့်တာဝန်များကို ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် နိုင်ငံတော်က ချီးမြှင့်သည့် [[နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့]](ပထမဆင့်)ကို ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်းရရှိသည်။

၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာ အမှတ် ၆၂/၂၀၂၂ အရ ဒေါက်တာမောင်မောင်အား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]က [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ]]ဘွဲ့ဖြစ်သော [[သရေစည်သူ]]ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၃/၂၀၂၂ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်ခြင်း|work=sacoffice.gov|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၂|archive-date=8 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708141937/https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==ပြည်ပခရီးများ==
ဒေါက်တာမောင်မောင်သည် နိုင်ငံတာဝန်များထမ်းဆောင်နေစဉ်အတွင်း အင်္ဂလန်၊
ဟော်လန်၊ ပြင်သစ်၊ အမေရိကန်၊ အစ္စရေး၊ အီဂျစ်၊ လက်ဘနွန်၊ ဆွစ်ဇာလန်၊ အိန္ဒိယ၊ နီပေါ၊
ဂျပန်၊ ထိုင်း၊ စင်ကာပူ၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ ဂျာမနီ၊ တရုတ်၊ လာအို၊ ကိုရီးယား၊ ကနေဒါ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊
ပါကစ္စတန်၊ မလေးရှား၊ အင်ဒိုနီးရှားနှင့် ဩစတြေးလျ စသည့်နိုင်ငံများသို့ တာဝန်ဖြင့်
သွားရောက်ခဲ့သည်။

==မိသားစု==
ဒေါက်တာမောင်မောင်သည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် ဟင်္သာတမြို့နေ
ပါလီမန် အမတ်ဦးသန်းတင်၊ဒေါ်ကျင်မြတို့၏ သမီးဒေါ်ခင်မြင့်နှင့်လက်ထပ်ခဲ့သည်။ သားသမီး
ခုနစ်ဦးထွန်းကားခဲ့ရာ သားသမီးများသည်စစ်မှုထမ်း အင်ဂျင်နီယာ၊ ပညာရေးဝန်ထမ်း၊ ဌာနဆိုင်ရာ
အရာထမ်း စသည်ဖြင့် နိုင်ငံတော်တာဝန်များကိုထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး
ကြိုးပမ်းမှုတွင် တစ်တပ်တစ်အား ပါဝင်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံ့တာဝန်များကို ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သော
နိုင်ငံတော်သမ္မတ(အငြိမ်းစား) ဒေါက်တာ မောင်မောင်သည် ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့၌
အမှတ် (၁၆)၊ မေခလမ်း၊ မရမ်းကုန်း၊ ရန်ကုန်မြို့တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင်
ဇနီးဒေါ်ခင်မြင့်နှင့် သားသုံးဦး၊ သမီးလေးဦး မြေး ၁၀ ဦး ကျန်ရစ်သည်။ ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်သူ(ငြိမ်း)
(နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး)+ ဒေါ်လဲ့လဲ့ကြည်၊ ဦးအောင်နိုင်+ဒေါ်သဇင်ဌေး၊ ဦးသောင်းဦး+ဒေါ်ယဉ်ယဉ်ဦး၊
ဦးလှိုင်ထွဋ်+ဒေါ်ယဉ်ယဉ်အေး၊ ဦးဝင်းမောင်+ ဒေါ်စင်သီတာ၊ ဦးအောင်ရွှေဦး၊+ ဒေါ်ခင်သီတာတို့ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။

==ရေးသားခဲ့သောစာအုပ်များ==
ဒေါက်တာမောင်မောင်သည် မြန်မာဘာသာ၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာတို့ဖြင့် စာပေရေးသား
ပြုစုခဲ့သည်။ မြန်မာဘာသာဖြင့် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်အချို့မှာ 

# သွေးနီ(၁၉၄၆)၊
# သက်ရှိရာဇဝင် (၁၉၅၆)၊ 
# တို့ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ(၁၉၅၉)၊ 
# နိုင်ငံတော်လုပ်ကြံမှု ပြည်ထောင်စုနှင့် ဦးစော (၁၉၆၅)၊ 
# မြန်မာ့နိုင်ငံရေးခရီးနှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း(၁၉၆၉)၊
# သားမောင်စစ်သည်သို့(၁၉၇၂)၊ 
# တရားဥပဒေအထွေထွေ ဗဟုသုတ(၁၉၇၄)
# ပြည်သူ့ဝန်ထမ်း သားသမီးများသို့(၁၉၈၇)   စာအုပ်တို့ဖြစ်သည်။ 

ထိုစာအုပ်များအနက် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးခရီးနှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း(၁၉၆၉)စာအုပ်သည် ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ အမျိုးသားစာပေဆု (နိုင်ငံရေးစာပေ) ရရှိသည်။ &lt;br&gt;
အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်ရေးသား ထုတ်ဝေ ခဲ့သောစာအုပ်အချို့မှာ

# The Forgotten Amrmy (1946). 
# Burma's Teething Time(1949).
# London Diary (1952). 
# Grim War Against KMT (1953). 
# Burma in the Family of Nations (1956).
# Burma's Constitution(1959). 
# A Trail in Burma (1960). 
# Aung San of Burma (1961). 
# Law and Custom in Burma and the Burmese Family (1961). 
# Burma and General Ne Win(1969). 
# To A Soldier Son (1972) 
# Note on A Book of English Verse for Matriculation Students. စာအုပ်တို့ဖြစ်သည်

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;
*{{cite book
| last = မင်းမင်းစိုး၊ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (ဥပဒေ)
| first =
| authorlink =
| title = ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ နိုင်ငံတော် သမ္မတ နှင့် ဝန်ကြီးချုပ်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ (၁၉၄၈ ခုနုစ် မှ ၁၉၈၈ခုနှစ် အထိ)
| publisher = ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက်နှင့် သုတပညာဌာန
| series = 
| year = ၂၀၀၆
}}

&lt;gallery&gt;
File:MaungMaung.png
File:President_Dr_Mg_Mg.JPG
&lt;/gallery&gt;

{{ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ သမ္မတများ}}

{{Lifetime|၁၉၂၅|၁၉၉၄}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ]]
[[Category:မြန်မာ ရှေ့နေများ]]
[[Category:မြန်မာ တရားသူကြီးများ]]
[[ကဏ္ဍ:လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ မွေးဖွားသူများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၉၄ ကွယ်လွန်သူများ]]</text>
      <sha1>l6vlp449m0gu40bko74j4f3phm01xgl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နန္ဒာသိန်းဇံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7706</id>
    <revision>
      <id>1043502</id>
      <parentid>1035267</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T14:41:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-40260-76</username>
        <id>145786</id>
      </contributor>
      <comment>/* ဘဝနိဂုံး */</comment>
      <origin>1043502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18807" sha1="hvxsbm00mc0dmoyc7ct6htpcpx73b81" xml:space="preserve">{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;margin:7px;width: 24em; font-size: 90%; text-align: left; float:right; border:1px solid #5BBFF4; background-color:#D8F3FE;&quot;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 130%; font-weight: bold;&quot; | နန္ဒာသိန်းဇံ

|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:NanDarTheinZan.gif|160px|နန္ဒာသိန်းဇံ]]

|-valign=&quot;top&quot;
| '''မွေးသက္ကရာဇ်'''
| ၂၅၊ဖေဖော်ဝါရီ၊၁၉၄၈ခုနှစ်

|-valign=&quot;top&quot;
| '''အမည်ရင်း'''
| သိန်းဇံ

|-valign=&quot;top&quot;
| '''နိုင်ငံ'''
| [[File:Flag of Myanmar.svg|25px ]] မြန်မာ

|-valign=&quot;top&quot;
| '''မိဘအမည်''' 
| ဦးညီထွန်း၊ဒေါ်ဟန်တင်

|-valign=&quot;top&quot;
| '''ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ''' 
| ဗုဒ္ဓဘာသာ

|-valign=&quot;top&quot;
| '''ကလောင် အမည်ခွဲများ''' 
| စိတ်ခိုင်၊လွမ်းဝေ

|-valign=&quot;top&quot;
|'''အလုပ်အကိုင်'''
| စာရေးဆရာ၊ ပါမောက္ခ(ဒဿနိကဗေဒ)

|-valign=&quot;top&quot;
| '''မွေးဖွားရာဒေသ'''
| [[ပေါင်းတည်မြို့]]၊[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]

|-valign=&quot;top&quot;
|'''ထင်ရှားကျော်ကြားမှု'''
| 
|}

'''နန္ဒာသိန်းဇံ''' (၁၉၄၈ - ၂၀၁၁) သည် ဒဿနိကဗေဒ ပါမောက္ခ တစ်ဦး အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်ပြီး ထင်ရှားသော စာရေးဆရာလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။

== ငယ်ဘဝ ==
[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပေါင်းတည်မြို့]]နယ်ဇာတိဖြစ်သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ အဖ-ဦးညီကွန်း၊ အမိ-ဒေါ်ဟန်တင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၈ - ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၂၅)ရက်၊ သောကြာနေ့၌ မွေးဖွားပြီး မွေးချင်း(၃)ယောက်အနက် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ မောင်သိန်းဇံဖြစ် သည်။

၁၉၅၃ - ၁၉၆၂ - ပေါင်းတည်မြို့ မြို့မ အလယ်တန်းကျောင်းနှင့် အထက်တန်းကျောင်းများတွင် အခြေခံပညာကို သင်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၆၂-ခုနှစ်တွင် အထက်တန်းစာမေးပွဲကို ပဲခူးတိုင်းတစ်တိုင်းလုံး၌ ပထမအဆင့်ဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။

== ကလောင်အမည်==
၁၉၆၃ - ''သိန်းဇံ'' ဟူသောကလောင်အမည်ဖြင့် စာပေနယ်သို့ဝင်ခဲ့သည်။ ပထမဦးဆုံးဆောင်းပါးအနေဖြင့် ''မှတ်ဉာဏ်နှင့် အတွေးအခေါ်'' (၁၉၆၃-နိုဝင်ဘာ-တွဲ-၁၁၊ အမှတ်-၄-သင့်ဘဝ)ကို စတင်ရေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း သိန်းဇံ အမည်တူရှိသဖြင့် ''နန္ဒသိန်းဇံ''အမည်သို့ ပြောင်းလဲရေးသားခဲ့သည်။ ကလောင်ခွဲများမှာ &quot;စိတ်ခိုင်&quot; နှင့် &quot;လွမ်းဝေ&quot; တို့ဖြစ်သည်။

==ကိုယ်ရေးအကျဉ်း==
၁၉၆၃ - ၆၆ - ဒဿနိကဗေဒ ဝိဇ္ဇာတန်းကို [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]မှ အောင်မြင်ခဲ့သည်။

၁၉၆၇ - ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ဒဿနိကဗေဒဌာနထုတ် ဒဿနမဂ္ဂဇင်းနှင့် ရတနာမွန်အပါအဝင် အခြားစာနယ်ဇင်းအမျိုးပေါင်း(၄)ခုတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ဘာသာရေး၊ လူမှုရေးဒဿနနှင့်ဆိုင်သော ဆောင်းပါးများကို ရေးသားခဲ့သည်။

၁၉၆၇ - ၆၈ - ဒဿနိကဗေဒ-မဟာဝိဇ္ဇာတန်းကို ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ အောင်မြင်ခဲ့သည်။

၁၉၆၉ - ပထမဆုံးလုံးချင်းစာအုပ်မှာ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ယူစဉ်က တင်သွင်းခဲ့သော ကျမ်းတစ်စောင်ဖြစ်သည့် ''ဘဝအဓိပ္ပာယ်နှင့်ဘဝသစ္စာ'' ဖြစ်သည်။

၁၉၇၀ - မေလ(၂၆)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ဒဿနိကဗေဒဌာန၌ နည်းပြဆရာအဖြစ် စတင်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

၁၉၇၀ - ၇၂ - (၂၄ရက် ဩဂုတ် ၁၉ရဝမှ ၆ရက် စက်တင်ဘာ ၁၉၇၂အထိ) [[မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်]]တွင် နည်းပြဆရာအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။

၁၉၇၇၂ - ၇၉ - (၇ ရက် စက်တင်ဘာ ၁၉၇၂မှ ၁၄ရက် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၉ အထိ) ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ဒဿနိကဗေဒဌာန တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

၁၉၇၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် [[ထားဝယ်ကောလိပ်]]၊ ဒဿနိကဗေဒဌာန  တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ 

၁၉၇၉ - (၁၉ရက် ဩဂုတ် ၁၉၇၈)ရက်နေ့ လုပ်သားများကောလိပ်ဒဿနိကဗေဒအသင်း ''ဘဝခရီးအတွက် အတွေးအမြင်များ'' ဟောပြောချက်မှ စာအုပ်အဖြစ်ထုတ်ဝေသော ''ခရောင်းလမ်းကို ဖြတ်ကျော်ခြင်း'' စာအုပ်သည် ထင်ရှား လူကြိုက်များခဲ့သည်။ 

၁၉၈၀ - ၈၆ - (၈ရက် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉၈ဝမှ ၂ရက် ဧပြီ ၁၉၈၆ထိ) ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် လက်ထောက် ကထိကအဖြစ် ပြန်လည်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

၁၉၈၆ - ၈၈ - (၃ရက် ဧပြီ ၁၉၈၆မှ ၂၅ရက်ဇွန် ၁၉၈၈ထိ) [[ပုသိမ်တက္ကသိုလ်|ပုသိမ်ဒီဂရီကောလိပ်]]တွင် ကထိက/ဌာနမှူးအဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။

၁၉၈၈ - ၉၆ - (၂၆ရက် ဇွန် ၁၉၈၈မှ ၃၁ရက် ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၆ထိ) ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ကထိကအဖြစ် ပြန်လည်အမှုထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ 

၁၉၉၆ - ၁၉၉၇ - (၁ရက် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၆မှ ၁၆ရက် ဇူလိုင် ၁၉၉ရထိ) မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်တွင် ကထိက အဖြစ် ပြောင်းရွေ့တာဝန် ထမ်းဆောင်သည်။

၁၉၉၇ - ၂၀၀၃ - (၂၃ရက် ဇူလိုင် ၁၉၉ရမှ ၁ရက်ဇူလိုင် ၂၀၀၃ထိ) ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဒဿနိကဌာနတွင် တွဲဖက်ပါမောက္ခ။ (၁၈ရက် ဧပြီ ၂၀၀၃)မှစ၍ ပါမောက္ခအဖြစ်အမှုထမ်းခဲ့သည်။

၁၉၉၈ - ဒီဇင်ဘာလတွင် [[နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)|ပရိယတ္တိသာသနတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)]]၊သာသနာတော်ထွန်းကားပြန့်ပွားရေးဌာန၌ ဧည့်ပါမောက္ခအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ-ပထမနှစ်ကို ယုတ္တိဗေဒ၊ အိန္ဒိယဒဿနနှင့်ဗုဒ္ဓဘာသာ-သာသနာပြန့်ပွားရေးနှင့် ဆိုင်သော သာသနာပြုရေးဘာသာရပ်များ၊ မဟာဝိဇ္ဇာ-ပထမနှစ်တွင် တရုတ်ဒဿန၊ မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ၏ စွပ်စွဲချက်များကို ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာမှ ပြန်လည်ချေပချက်များနှင့် စိန်ခေါ်မှုကိုတုံ့ပြန်သော ဘာသာရပ်များ မဟာဝိဇ္ဇာ-ဒုတိယနှစ်တွင် မျက်မှောက်အနောက်တိုင်းဒဿန အဓိကအကြောင်းရပ်များဖြစ်သော ဒဿနပြဿနာ ထေရဝါဒ၊ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့်စာတမ်းများ စသည့်ပညာရပ်များကို ကွယ်လွန်သည့်အချိန်ထိ အချိန်ပိုင်းကြီးကြပ်သင်ကြား ရင်းတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

၂၀၀၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ ဒဿနိကဗေဒဌာနတွင် ပါမောက္ခ/ဌာနမှူးအဖြစ် ထမ်းဆောင်ပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။

၂၀၀၄ - ဇန်နဝါရီလ (၄)ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်မှ [[မဟာသဒ္ဓမဇောတိကဓဇဘွဲ့]] ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။ နိုင်ငံတော်မှ ချီးမြှင်သည့် သာသနပြုဆိုင်ရာ ဘွဲ့တဆိပ်ဖြစ်ပြီး &quot;ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်၍ သာသနာကို ထွန်းလင်းတောက်ပစေသည့် အောင်လံတော်ကို လွှင်ထူနိုင်သူ&quot; ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဓမ္မဗိမ္မာန်မှ ချီးမြှင့်သော [[တစ်သက်တာဓမ္မစာပေဆု]] ရရှိခဲ့သည်။ 


၂၀၀၅ - ဒီဇင်ဘာ(၂၆)ရက်မှစ၍ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဒဿနိကဌာနတွင် ပါမောက္ခ၊ ဌာနမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်း ဆောင်ရင်း မဟာဝိဇ္ဇာပထမနှစ်နှင့် ဒုတိယနှစ်များကို ဂျပန်နှင့်တရုတ်ဒဿနဘာသာရပ်၊ မဟာဝိဇ္ဇာနောက်ဆုံး နှစ်ကို မြန်မာ့အတွေးအခေါ်နှင့် မူရင်းကျမ်းများနှင့်ဆိုင်သော ပညာရပ်များ၊ပါရဂူဘွဲ့ကြိုသင်တန်းကို Philosophy of Culture တွင်ပါဝင်သော Art and Culture ပညာရပ်များ၊ ပါရဂူတန်းအတွက် ရေးသားပြုစုသော Dissertation များကို ကြာသပတေးနေ့တိုင်း ကြီးကြပ်လမ်းညွှန် သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ ဆရာသည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ဒဿနိကဗေဒဆိုင်ရာ ပါရဂူဘွဲ့ကျမ်းကို &quot;The Nature of Pure Fact in Satpatthaha Vipassana&quot; ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ တင်သွင်းပြီး ပါရဂူဘွဲ့ အပ်နှင်းခြင်းခံရသည်။ 

၂၀၀၉ - [[ဆရာဝန်တင်ရွှေ စာပေဆု]]ကို &quot;နောင်တကင်းရာသို့&quot;အမည်ရှိ စာအုပ်ဖြင့် ရရှိခဲ့သည်။

== ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြီးစာအုပ်များ ==
# ဘဝအဓိပ္ပာယ်နှင့် ဘဝသစ္စာ(၁၉၇၃)
# စိတ်အဆင့်ဆင့်မြင့်တက်ခြင်း သဘာဝ(၁၉၇၅)
# [[ကိုယ်ကျင့်တည်ကြည်ခြင်းနှင့် အဆင့်မြင့်ခရီးစဉ်]](၁၉၇၇)
# ခရောင်းလမ်းကို ဖြတ်ကျော်ခြင်း(၁၉၇၉)
# မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းနှင့် ခရီးသွားခြင်း(၁၉၈၀)
# အတွေးအခေါ်တို့ လွင့်မျောခြင်းနှင့် လူ၏ဆောက်တည်ရာ(၁၉၈၃)
# Through Life's Perils (ခရောင်းလမ်းကို ဖြတ်ကျော်ခြင်း စာအုပ်ကို မိုးဟိန်း - သားဂျာနယ်ကျော် ဘာသာပြန်ဆို) (၁၉၈၃)
# မှန်သောစကားကိုဆိုခြင်းနှင့် ပတ်သက်သောမှတ်ချက်များ(၁၉၈၈)
# ဖြေဆည်ရာ(၁၉၈၉)
# မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု သင်္ကေတ''ကြာ''(၁၉၉၂)
# စီးပွားရေးနှင့် စစ်ရေးဗျူဟာ(၁၉၉၂)
# အသွင်သဏ္ဌာန်တို့ နောက်ကွယ်၌(၁၉၉၃)
# အရိမဒ္ဒနမှ တွေးမြင်ရနံတို့ ဝေ့ပျံနေဆဲ(၁၉၉၅)
# တွေးချိန်ချင့်စရာ(၁၉၉၆)
# နက္ခတ်ဗေဒင်နှင့် မြန်မာ့အတွေးအမြင် အစဉ်အလာ(၁၉၉၉)
# ထေရဝါဒနှင့် ပတ်သက်သော မှတ်ချက်များ(၂၀၀၁)
# မနက်ဖြန်များကို ဖြတ်သန်းနေသော စိတ်ကူးများ(၂၀၀၃)
# ပြောရင်းပြောနေမည့်ချစ်ခြင်းမေတ္တာ(၂၀၀၄)
# သမုဒ်ပင်လယ်ပြာနှိုင်းပမာ(၂၀၀၈)
# နောင်တကင်းရာသို့(၂၀၀၉)
# အနေခက်အောင် ကူညီကြသူများ(၂၀၁၁)

== သုတေသနစာတမ်းများ ==
* မြန်မာ့ကိုယ်ကျင့်တရားအမြင်နှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု အစဉ်အလာကို ထိန်းသိမ်းခြင်း။
*ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဘွဲ့နှင်းသဘင်ခန်းမ အဆောက်အအုံရှိ ပညာသင်္ကေတကို အနုပညာဆိုင်ရာ သင်္ကေတဝါဒမှ လေ့လာတင်ပြခြင်း။
*The Response to Nihilism
*A Study of Cakka Symbol
*A Study of Lotus Symbol in Bagan Art and Architecture from the Perspective of Religious Symbolism


==ဘဝနိဂုံး==
၂၀၁၁ ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက် ည ဂ နာရီ ၃၀ မိနစ်ဝန်းကျင်(တနင်္ဂနွေနေ့၊ ဝါခေါင်လပြည့်(မေတ္တာအခါတော်နေ့))တွင် [[ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး]]၌ အဆုတ်ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်၌ (၆၄) နှစ် ရှိပြီ ဖြစ်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်ခင်မာမာ (စိတ်ပေါသွပ်သူ) သာ ကျန်ရစ်ပြီး သားသမီး မရှိပေ။ 

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;
# ကိုယ်ရေးအကျဉ်း - အနေခက်အောင်ကူညီကြသူများ(၂၀၁၁)၊နန္ဒာသိန်းဇံ။

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
*[https://www.facebook.com/nandartheinzan နန္ဒာသိန်းဇံ ဒဿနစာစုများ]
*[https://www.facebook.com/photo.php?fbid=340563949378260&amp;set=a.331529233615065.57586.331004150334240&amp;type=1&amp;relevant_count=1&amp;_rdr နန္ဒာသိန်းဇံ စာအုပ်များ]

{{Lifetime|၁၉၄၈|၂၀၁၁}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]]</text>
      <sha1>hvxsbm00mc0dmoyc7ct6htpcpx73b81</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အေးကို (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8380</id>
    <revision>
      <id>1043536</id>
      <parentid>891537</parentid>
      <timestamp>2026-07-19T03:28:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1043536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7635" sha1="se2wwv3xxzcjym1aelv5wr0wxy83oq5" xml:space="preserve">{{Infobox President
|name                = အေးကို
|image               =U Aye Ko.jpg
|imagesize           =
|smallimage          =
|caption             =(၁၉၂၁-၂၀၀၆)
|order               = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယာယီသမ္မတ]] 
|office              =
|term_start          = ၁၂ ဩဂုတ် ၁၉၈၈
|term_end            = ၁၉ ဩဂုတ် ၁၉၈၈
|predecessor         = [[စိန်လွင်၊ ဦး (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးစိန်လွင်]]
|successor           = [[မောင်မောင် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဒေါက်တာ​မောင်​မောင်]]
|primeminister     = 
|birth_date          = {{Birth date|1921|9|19|df=y}}
|birth_place         = ဧရာဝတီတိုင်း၊ ပုသိမ်မြို့
|death_date          = {{death date and age|2006|9|26|1921|9|21|df=y}}
|death_place         = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
|nationality         = [[ဗမာလူမျိုး|မြန်မာ]]
|party               = 
|spouse              = ဒေါ်မိမိ​လေး
|relations           =
|children            = 
|residence           =
|alma_mater          = ဆယ်တန်း
|occupation          = တပ်မတော် အရာရှိ
|profession          =
|religion            = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
|signature           =
|website             =
|footnotes           =
&lt;!--Military service--&gt;
|nickname     =
|allegiance   ={{flag|Myanmar}} 
|branch       = {{army|Myanmar}}
|serviceyears =၁၉၅၂-၁၉၈၅ 
|rank         = General
|unit         =
|commands     = Deputy Commander, No. 30 Infantry Battalion (1961)
Commander, No. 1 Shan Rifle Battalion (1964)
Director, Directorate of Aritllery and Armour Corps (1966)
Commander, 88th Light Infantry Division (1969)
Commander, Strategic Operation Command (1972)
Commander, North Eastern Regional Military Command (1972)
Commander, North Western Regional Military Command (1974)
Commander, Yangon Regional Military Command (1975)
Vice Chief of Staff (Army) - (1976)
Chief of Staff (Army), (1981)
|battles      =
|awards       =
|honorific prefix=[[သီရိပျံချီ]]၊ [[မဟာသရေစည်သူ|မဟာသရေစည်သူ]]၊​ ဦး|honorific suffix=ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ငြိမ်း)}}
ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ငြိမ်း)၊ သီရိပျံချီ၊ [[မဟာသရေစည်သူ]] '''ဦးအေးကို'''သည် [[စိန်လွင် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးစိန်လွင်]]နောက် တက်လာသော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယာယီသမ္မတ ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၅ ရက်မှ ၂၇ ရက်ထိ (၂)ရက်သာ လစ်လပ်နေသော  သမ္မတတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်လိုက်ရသူ ဖြစ်သည်။

== ငယ်ဘဝ ==
ဦးအေးကိုအား ၁၉၂၁-ခု၊ စက်တင်ဘာ (၁၉)ရက်နေ့ တွင် ဧရာဝတီတိုင်း၊ [[ပုသိမ်မြို့]] အဖ ဦးဘိုးညွန့် + ဒေါ်ငွေဆိုင်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ပုသိမ်ခရိုင်၊ ကျုံပျော်မြို့၊ နေရှင်နယ် အမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်းတွင် ဆယ်တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၃၉-ခုနှစ်တွင် ကျောင်းသားသမဂ္ဂ အမှုဆောင်အဖြစ် ကျောင်းသားသပိတ်ကြီးတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;သမိုင်းသုတေသနဦးစီးဌာနထုတ် ခေတ်ရေစီးထဲက ပုဂ္ဂိုလ်များ စာအုပ်မှ&lt;/ref&gt;

== စစ်မှုထမ်းခြင်း ==
ဦးအေးကိုသည် မြန်မာ့တပ်မတော်တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်ထိ [[နိုင်ငံတော်ကောင်စီ]] ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်|မြန်မာဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၇.၇.၁၉၈၈ တွင် တာဝန်မှ အနားယူခဲ့ပြီး ၂၀၀၆-ခု၊ စက်တင်ဘာ (၂၆)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက်(၈၆)နှစ် ရှိပြီဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;Hot New ဂျာနယ်၊ အမှတ်(၉)၊ အတွဲ(၁) စက်တင်ဘာ(၁၇)ရက် &lt;/ref&gt;

== ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း ==
[[သီရိပျံချီဘွဲ့|သီရိပျံချီ]] ဘွဲ့ရ တပ်မတော် အရာရှိကြီးဖြစ်သည်။ 

၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာ အမှတ် ၆၂/၂၀၂၂ အရ ဦးကျော်ထင်အား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]က [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ]]ဘွဲ့ဖြစ်သော [[မဟာသရေစည်သူ]]ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၃/၂၀၂၂ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်ခြင်း|work=sacoffice.gov|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၂|archive-date=8 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708141937/https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;

{{ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ သမ္မတများ|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အကြီးအကဲများ}}
{{Lifetime|၁၉၂၁|၂၀၀၆}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ]]</text>
      <sha1>se2wwv3xxzcjym1aelv5wr0wxy83oq5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8520</id>
    <revision>
      <id>1043528</id>
      <parentid>917452</parentid>
      <timestamp>2026-07-19T02:13:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1043528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40784" sha1="clljg21km2gcrxzu5delmrm5z498qig" xml:space="preserve">{{Infobox Officeholder
|honorific prefix = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး (ငြိမ်း) &lt;br&gt; [[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]]
|name             = ဦးသန်းရွှေ
|native_name      =
|image            = Than Shwe 2010-10-11.jpg
|office       = [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] ဥက္ကဋ္ဌ
|deputy = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး]]
|predecessor  = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စောမောင်၊ ဦး(ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]]
|successor    = ကိုယ်တိုင် &lt;small&gt;([[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်)&lt;/small&gt;
|term_end     = ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇
|term_start   = ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၂
|office1           = [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]] ဥက္ကဋ္ဌ
|deputy1       = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး]]
|term_start1   = ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇
|term_end1     = ၃၀ မတ် ၂၀၁၁  
|predecessor1  = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စောမောင်၊ ဦး(ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]]
|successor1    = ဦး[[သိန်းစိန်]] &lt;small&gt; ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]]) &lt;/small&gt;
|office2       = [[မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]]
|term_start2   = ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၂
|term_end2     = ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃
|predecessor2  = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင်|စောမောင်]]
|successor2    = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ခင်ညွန့်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ခင်ညွန့်]]
|office3      = {{flagicon image|Flag of the Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg}} [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
|term_start3   = ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၂
|term_end3     = ၃၀ မတ် ၂၀၁၁
|deputy3       = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူကြီး [[မောင်အေး]]
|predecessor3  = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင်|စောမောင်]]
|successor3    = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]]
|birth_date    = {{birth date and age|1933|2|2|df=y}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.altsean.org/Research/SPDC%20Whos%20Who/SPDC/ThanShwe.htm |title=Than Shwe |accessdate=2008-07-02 |publisher=Alternative Asean Network on Burma |archivedate=19 July 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080719115607/http://www.altsean.org/Research/SPDC%20Whos%20Who/SPDC/ThanShwe.htm }}&lt;/ref&gt; သို့မဟုတ် &lt;br /&gt;{{birth date and age|1935|5|3|df=y}}&lt;ref group=note name=age /&gt;
|birth_place   = ကျောက်ဆည်၊ အထက်မြန်မာပြည်၊ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ။&lt;br/&gt;&lt;small&gt;(ယခု မြန်မာနိုင်ငံ)&lt;/small&gt;
|death_date    = 
|death_place   = 
|party         = 
|spouse        = [[ဒေါ်ကြိုင်ကြိုင်]]
|children = ၈
|nationality   = မြန်မာ
| ethnicity       = ဗမာ
&lt;!--Military service--&gt;
|nickname     =
|allegiance   = 
|branch       = {{Armed forces|Myanmar}}
|serviceyears = ၁၉၅၃ - ၂၀၁၁
|rank         = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]
|unit         = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]
|commands     = 
|battles      =
|awards       = [[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]]
}}

[[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]] '''ဦးသန်းရွှေ'''  (၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၃၃ ခုဖွား) သည် ၁၉၉၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံ့အကြီးအကဲအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ထိုကာလအတွင်း [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]]၊ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]၊ [[နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ခေတ်|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] ဥက္ကဋ္ဌ၊ [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]] ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် [[ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း]] ဥက္ကဋ္ဌ အစရှိသော အရေးပါသည့် ရာထူးများကိုလည်း ရယူထားခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် နိုင်ငံ့အကြီးအကဲ အဖြစ်မှ တရားဝင် အနားယူခဲ့သည်။

== ငယ်စဉ်ဘဝ ==
ဦးသန်းရွှေကို ၁၉၃၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက် ကြာသပတေးနေ့ နံနက် ၅ နာရီခန့်တွင် ကျောက်ဆည်မြို့နယ် အင်းမရွာ၌ အဖ ဦးလေးမြင့်၊ အမိ ဒေါ်စိမ်းရင်တို့မှ မွေးဖွားသည်။{{refn|1 =မန္တလေးတိုင်း၊ ကျောက်ဆည် မြို့နယ်အတွင်းရှိ မင်းစုကျေးရွာတွင် မွေးဖွားသည်ဟုလည်း ဆိုကြသေးသည်။ သို့သော် မြန်မာ့သမိုင်း အဖွဲ့ဝင် ဦးကျော်ငြိမ်း ပြုစုသော '''ကိုလိုနီခေတ် မြန်မာရက်စွဲသမိုင်း'''(၁၈၈၆-၁၉၄၂)၌ ၁၉၃၃ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက် ကြာသပတေးနေ့ ဟူ၍ ဖော်ပြထားသည်။ ထို့အတူ Benedict Rogers ရေးသား၍ ထိုင်းနိုင်ငံမှ Silkworm စာအုပ်တိုက် မှ ၂ဝ၁ဝ ခုနှစ်က ထုတ်ဝေခဲ့သော Than Shwe: Unmasking Burma’s Tyrant စာအုပ် စာမျက်နှာ ၁ဝ နှင့် အွန်လိုင်းစာမျက်နှာ၌လည်း ယင်းအတိုင်းပင် ဖော်ပြထားသည်။ Emma Larkin ရေး၍ ပင်ကွင်းစာအုပ်တိုက်မှ ၂ဝ၁ဝ ထုတ်ဝေသော Everything is Broken စာအုပ် စာမျက်နှာ ၁၆၇ ၌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ၏ မွေးသက္ကရာဇ် ၁၉၃၃ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့သည် မမှန်ဟု ဆိုသည်။ ၎င်းက ၁၉၃၂ ဧပြီ ၁ ရက် နံနက် ၆ နာရီသာ အမှန်ဟု ဆိုသည်။ သို့သော် အမည်မဖော်လိုသော ဝေဒပညာရှင် တစ်ဦးကမူ ၁၉၃၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက် သောကြာနေ့သာ ဖြစ်ရမည်ဟု ဆိုသည်။ အကြောင်းမှာ ဦးသန်းရွှေ၏ ချက်တဝိုက်၌ မှဲ့စလွယ် (သို့မဟုတ်) စာအမှတ်အသား ပါရှိသောကြောင့်ဟု ဆိုသည်။ သို့သော် ၂၀၁၅ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ မဲဆန္ဒရှင်စာရင်းတွင်မူ ၃ မေ ၁၉၃၅ ဟုဖော်ပြထားသည်။|group = note|name=age}} ဦးသန်းရွှေသည် ငယ်စဉ်က ကျောက်ဆည်မြို့၌ စတင်ပညာသင်ကြား၍ ၁၉၅၁ ခုနှစ် အသက် ၁၈ နှစ်၌ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ၁ဝ တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁ဝ တန်း စာမေးပွဲ အောင် မအောင် ကို အတိအကျ မသိရသော်လည်း မဆလပါတီ ဗဟိုကော်မတီလောင်း ကိုယ်ရေးမှတ်တမ်း အကျဉ်း၌ ၁ဝ တန်းအောင်ဟု ဖော်ပြထားသည်။

ထို့နောက် ၁၉၅၂ ခုနှစ် မိတ္ထီလာမြို့ရှိ စာတိုက်၌ တစ်နှစ်ခန့် စာတိုက်စာရေး ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော် အရာရှိ လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း O.T.S အပတ်စဉ် (၉) သို့ တက်ရောက်ကာ ဒုဗိုလ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။&lt;ref name=&quot;Leaders&quot;&gt;Leaders of Tatmadaw, published by Defence Services Historical Museum and Research Institute (DSHMRI)&lt;/ref&gt; သူ၏ ကိုယ်ပိုင်နံပါတ်မှာ ကြည်း ၆၇၁ဝ ဖြစ်ပြီး အမှတ်(၁) ခြေလျင်တပ်ရင်းတွင် တာဝန်ကျခဲ့သည်။

== စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ တာဝန်များ ==
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းအမှတ်စဉ်(၉) သို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီးနောက်&lt;ref name=&quot;cincds&quot;&gt;{{cite web |title=(၇၆)နှစ်မြောက် တပ်မတော်နေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ခေတ်အဆက်ဆက်တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့ကြသည့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(အငြိမ်းစား) များ၏ အမှတ်တရရုပ်တုများ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကျင်းပပြုလုပ် |url=https://cincds.gov.mm/node/11484?d=2 |website=cincds.gov.mm |access-date=၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၂ |date=၂၅ မတ် ၂၀၂၁}}&lt;/ref&gt; ၁၉၅၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် အမှတ် (၁) ခြေလျင်တပ်ရင်း၌ ဒုဗိုလ်အဖြစ် စတင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁၁ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ရာထူးဖြင့် လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ တွင် ဗိုလ်ကြီး ရာထူးဖြင့် တပ်ခွဲမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း အဆင့်ဆင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ အမှတ် ၁ ခြေလျင်တပ်ရင်းဖြင့် ကရင်ပြည်နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်များတွင် KNU နှင့် ဗကပတို့ကို စစ်ဆင်ရေး တိုက်ပွဲများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Leaders&quot; /&gt;

ထို့နောက် ၁၉၅၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၆ တွင် [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]၏ ဗဟိုနိုင်ငံရေးသိပ္ပံကျောင်း၊ စိတ်ဓာတ် စစ်ဆင်ရေးဌာနတွင် ပြောင်းရွှေ့တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၅၈ ဧပြီလ မှ နိုဝင်ဘာလအထိ [[ဆိုဗီယက်ယူနီယံ]]တွင် အထူးသင်တန်းတစ်ခုကို တက်ရောက်သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၉ ရက်နေ့တွင် [[မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]လက်အောက်ရှိ အမှတ် ၁ စိတ်ဓာတ် စစ်ဆင်ရေးဌာနတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ ဒီဇင်ဘာ ၄ ရက်နေ့တွင် ၁၉၆၂ တွင် ဗဟိုနိုင်ငံရေးတက္ကသိုလ်၌ နည်းပြ၊ ဌာနမှူးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ထမ်း ဆောင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;၁၉၈၁ စတုတ္ထအကြိမ် ပါတီညီလာခံ ဗဟိုကော်မတီဝင်လောင်း ကိုယ်ရေးမှတ်တမ်း အကျဉ်း&lt;/ref&gt;

ခလရ(၁)၊ ခမရ(၁ဝ၁)၊ တပ်မ (၈၈)၊ နတခ ခေါ် [[အနောက်တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|အနောက်တောင်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်]]စသည့် တိုက်ခိုက်ရေးတပ်များ၌ တာဝန်အဆင့်ဆင့် ထမ်းဆောင်သည်။

===၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ===
၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် အမှတ် ၁၀၁ ခြေလျင်တပ်ရင်း၌ ဌာနချုပ် တပ်ခွဲမှူးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း)၊ စစ်ဦးစီးဌာနတွင် စစ်ဦးစီးမှူး (ဒုတိယတန်း) အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း) စစ်ဆင်ရေးဌာနစု စစ်ဦးစီးမှူး (ပထမတန်း) အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် [[အမှတ်(၈၈)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ် ၈၈ ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]]၌ ဒုတိယတပ်မမှူး၊ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် မတ်လတွင် ယင်းတပ်မ၌ပင် တပ်မမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၈ ရက်နေ့တွင် အနောက်တောင်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန် တိုးမြှင့် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၉ ရက်နေ့မှစ၍ ဧရာဝတီတိုင်း ဒေသပါတီ ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

၁၉၇ဝပြည့်နှစ် အမှတ်(၁)ခြေလျင်တပ်ရင်းတွင် တပ်ရင်းမှူးတာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးသံလွင်မြစ် အရှေ့ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်မြောက် ပိုင်း နယ်မြေများတွင် စစ်ဆင်ရေး တာဝန်များ ယူခဲ့သည်။

၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်စစ်ရုံးချုပ်သို့ ရောက်လာပြီး စစ်ဆင်ရေး ဗျူဟာများကို တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် တပ်မ (၈၈) တပ်မမှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ဗကပများ နှိမ်နှင်းရေး စစ်ဆင်မှုများကို ကွပ်ကဲခဲ့ရသည်။ ၁၉၈၃ ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် အနောက်တောင်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးဖြစ်လာပြီး ထိုနှစ် ဩဂုတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ဧရာဝတီတိုင်း၏ ဒေသပါတီ ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တစ်ဖန် ၁၉၈၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၆ ရက်တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်ရာထူး တိုးမြှင့်ခံရပြီး နောက်တစ်နှစ် ၁၉၈၅ ခု နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော် ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာသည်။

ထို့နောက် ဗိုလ်မှူးချုပ် သန်းရွှေသည် ၁၉၈၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ် အဆင့် တိုးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။ တဖန် တစ်နှစ်အကြာ ၁၉၈၇ ခု နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့် တိုးမြှင့်ခံရသည်။ ၁၉၈၈ ခု၊ ဇူလိုင် ၂၇ တွင် ဒုတိယကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဖြစ်လာသည်။&lt;ref name=&quot;Leaders&quot; /&gt;

[[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း|၈၈၈၈ အရေးအခင်း]]နောက်ပိုင်း ၁၉၈၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၈ တွင် တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စောမောင်၊ ဦး(ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] ဦးဆောင်သော [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]]တွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ် မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခံရပြီး [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Leaders&quot; /&gt;

၁၉၉၂ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ကျန်းမာရေးကြောင့်ဟုဆိုကာ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင် ရုတ်တရက် အနားယူခဲ့ပြီး&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-general-saw-maung-1253020.html | location=London | work=The Independent | first=Ned | last=Wheeler | title=Obituary: General Saw Maung | date=28 July 1997 | accessdate=21 December 2019 | archivedate=3 June 2021 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210603140805/https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-general-saw-maung-1253020.html }}&lt;/ref&gt; သူ၏နေရာတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေက နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် နှင့် တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ် အစားထိုး နေရာယူခဲ့သည်။

၁၉၉၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;cincds&quot;/&gt;

==ခေါင်းဆောင်မှု ပုံစံ==
[[File:Than Shwe and Abhisit closeup.jpg|thumb|ထိုင်းနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် [[အဘီစစ် ဝိဇ္ဇာဇီဝ]]နှင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေတို့ နေပြည်တော်တွင် ၂၀၁၀ ခုနှစ်က တွေ့ဆုံနေစဉ်]]
ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေသည် စီးပွားရေးကို နိုင်ငံတော်က ထိန်းချုပ်မှုအချို့ကို လွှတ်ပေးခဲ့ပြီး&lt;ref&gt;Johnson (2005), p. 67&lt;/ref&gt; [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံများအသင်း]] (အာဆီယံ)သို့ မြန်မာနိုင်ငံ ဝင်ရောက်ရေးအား လိုလားထက်သန်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးခြစားမှုကို ကိုယ်တိုင် ကြီးကြပ်တိုက်ဖျက်ပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးအချို့ကို အရေးယူခဲ့သည်။

အတိုက်အခံပါတီအဖြစ် [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] ဦးဆောင်သော [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]က [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၉၀|၁၉၉၀ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေသစ်ကို ၁၉၉၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၉ ရက်နေ့မှ ၂၀၀၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၃ ရက်နေ့အထိ ၁၄ နှစ်နှင့် ၈ လကြာ ရေးဆွဲခဲ့သည်။

သတင်းလွတ်လပ်ခွင့်ကိုလည်း ချုပ်ချယ်ပြီး အစိုးရအား ဆန့်ကျင်ရေးသားသည့် စာနယ်ဇင်းသမားများအား ထိန်းသိမ်းခြင်းကိုပါ ကြီးကြပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉ဝ ခုနှစ်က ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား လွှတ်ပေးခဲ့သော်လည်း ၂ဝဝ၃ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ချုပ်နှောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့စီးပွားရေးအား တင်းကြပ်စွာ ထိန်းချုပ်ခြင်းအား လျှော့ချပေးခဲ့သော်လည်း သူ၏ စီးပွားရေးဆိုင်ရာမူများမှာ စနစ်ကျမူမရှိဟု ဝေဖန်ခံရလေ့ရှိသည်။&lt;ref&gt;[http://www.shanland.org/oldversion/No.6.pdf Independence Online Newsletter] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100809000937/http://www.shanland.org/oldversion/No.6.pdf |date=2010-08-09 }}. Shan Herald Agency for News. Issue 6, January 2007.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Smith, Matthew; Htoo, Naing (2008). &quot;Energy Security: Security for Whom?&quot;. Yale Human Rights and Development Law Journal.&lt;/ref&gt;

သူသည် ထင်ရှား ပေါ်လွင်စွာ မနေပေ။ လူများအမြင်တွင် သူသည် မှုန်ကုတ်ကုတ်နှင့် ရှေ့တန်းထွက်လေ့မရှိ၊ မြန်မာနိုင်ငံ ဒီမိုကရေစီလမ်းကြောင်းပေါ် ရောက်ရှိရေးတွင် အဓိကအတားအဆီးအဖြစ် မြင်ကြသည်။ နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများတွင် ရုံးပိတ်ရက်နှင့် အခါကြီး နေ့ကြီးများတွင် သဝဏ်လွှာများ ရေးပို့လေ့ရှိပြီး သတင်းဌာနများအား တိုက်ရိုက် စကားပြောခြင်း မရှိပေ။&lt;ref name=&quot;guardian2007&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2007/oct/07/burma.peterbeaumont |title=Drugs and astrology: how 'Bulldog' wields power |accessdate=2008-05-08 |last=Beaumont |first=Peter |author2=Alex Duval Smith  |date=2007-10-07 |work=The Observer |publisher=The Guardian | location=London}}&lt;/ref&gt;

ဝန်ကြီးချုပ် [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွန့်]]အား ဖြုတ်ချသည့်ကိစ္စတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်ဟု ရိုးစွပ်ခြင်းခံရပြီး ထိုကိစ္စအပြီး သူ၏အာဏာမှာ ပိုမိုခိုင်မြဲလာသည်။&lt;ref name=&quot;stemmed&quot;&gt;Justin McCurry, Jonathan Watts &amp; Alex Duval Smith (September 30, 2007). [http://observer.guardian.co.uk/world/story/0,,2180173,00.html How Junta stemmed a saffron tide]. ''[[The Observer]]''.&lt;/ref&gt; အမျိုးသားညီလာခံတွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ပါဝင်ရေးကို ထောက်ခံခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သော ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦးခင်ညွန့်သည် စစ်အစိုးရ၏ အာဏာရှင်အစွန်းရောက်များနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော အလယ်အလတ်လမ်းစဉ်လိုက်သူအဖြစ် ရှုမြင်ခံခဲ့ရသည်။

၂၀၀၆ ခုနှစ် မေလနှင့် နိုဝင်ဘာလတို့တွင် ကုလသမဂ္ဂ အထူးသံတမန် အီဗရာဟင် ဂမ်ဘာရီကို မြို့တော်သစ်ဖြစ်သော [[နေပြည်တော်]]တွင် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဂမ်ဘာရီကို ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် တွေ့ဆုံခွင့် ပေးခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၂၀၀၇ နိုဝင်ဘာနှင့် ၂၀၀၈ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့များတွင် ဂမ်ဘာရီ နောက်တစ်ဖန် မြန်မာနိုင်ငံ ရောက်ရှိလာချိန်များတွင် တွေ့ဆုံရန်ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးက ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[http://edition.cnn.com/2008/WORLD/asiapcf/03/11/myanmar.un.ap/index.html How Myanmar leader snubs U.N. envoy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080315010646/http://edition.cnn.com/2008/WORLD/asiapcf/03/11/myanmar.un.ap/index.html |date=15 March 2008 }}. CNN. March 11, 2008&lt;/ref&gt;

၂၀၀၈ ခုနှစ် မေလအစောပိုင်းတွင် [[နာဂစ်မုန်တိုင်း]] မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခတ်ပြီးချိန်တွင် နိုင်ငံတကာ အကူအညီများ ဝင်ရောက်ခွင့်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://foreignpolicy.com/articles/2010/06/21/the_worst_of_the_worst?page=0,3 |title=The Worst of the Worst - By George B.N. Ayittey |publisher=Foreign Policy |accessdate=2011-03-13 |archivedate=4 September 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140904021510/http://www.foreignpolicy.com/articles/2010/06/21/the_worst_of_the_worst?page=0,3 }}&lt;/ref&gt; ထိုအပြုအမူက ကုလသမဂ္ဂနှင့် နိုင်ငံတကာတွင် အပြင်းအထန် ဝေဖန်ခံခဲ့ရသည်။

၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇူလိုင် အစောပိုင်းတွင် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး [[ဘန်ကီမွန်း]]က မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာပြီး ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ သို့သော် ဘန်ကီမွန်းနှင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် တွေ့ဆုံခွင့်ကိုမူ ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး နောက်တစ်ဖန် ရောက်ရှိချိန်တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးက [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]နှင့် ပတ်သက်၍&lt;blockquote&gt;&quot;အရပ်သား အစိုးရ တက်လာတော့မှာ ဖြစ်တဲ့အတွက် ကျွန်တော်နှင့် ကျွန်တော့်လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေက သာမန်ပြည်သူတွေ ဖြစ်သွားကြတော့မှာပါ&quot; &lt;/blockquote&gt;ဟု မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Koyakutty, Haseenah (July 15, 2009). [http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/KG15Ae01.html UN gains leverage over Myanmar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210116171747/http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/KG15Ae01.html|date=16 January 2021}}. ''[[Asia Times Online]].''&lt;/ref&gt;

၂၀၁၀ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေနှင့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မောင်အေး နှင့် အခြား ထိပ်တန်းစစ်အရာရှိ ခြောက်ဦးတို့သည် စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူးများမှ နုတ်ထွက်ခြင်းနှင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေအနေဖြင့် နိုင်ငံ့အကြီးအကဲအဖြစ် ၂၀၁၁ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်ကုန်အထိ ရှိနေမည်ဖြစ်ကာ ရွေးကောက်ခံ သမ္မတအား အာဏာလွှဲပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ကောလဟာလများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.irrawaddy.org/highlight.php?art_id=19323 | title=Junta Chiefs Resign in Military Reshuffle | date=2010-08-27 | publisher=The Irrawaddy News | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20101231172018/http://www.irrawaddy.org/highlight.php?art_id=19323 | archivedate=2010-12-31 }}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း နောက်သုံးရက်အကြာ နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများတွင် ဦးသန်းရွှေအား ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးအဖြစ် ဖော်ပြထားဆဲ ဖြစ်နေခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-11137293 | title=Burma's Than Shwe 'remains senior general' | work=BBC News | date=2010-08-31}}&lt;/ref&gt;

== မိသားစု ==
=== သား၊ သမီးများ ===
* ထွန်းနိုင်ရွှေ(ခ) ထွန်းထွန်းနိုင် (ဇနီး-ခင်သန္တာ)
* ဦးကြိုင်ဆန်းရွှေ (ဇနီး -ခင်ဝင်းစိန် )
* ခင်သန္တာရွှေ(ခ) မပေါက် (ခင်ပွန်း- ဇော်ဖြိုးဝင်း (ဗိုလ်မှူး))
* ခင်ပြုံးရွှေ
* အေးအေးသစ်ရွှေ
* ကြည်ကြည်ရွှေ(ခ)မဩ (ခင်ပွန်း- နေစိုးမောင်)၊ (သား- နေရွှေသွေးအောင် (ခ)[ဖိုးလပြည့်])   
* ဒေဝါရွှေ
* သန့်ဇော်ရွှေ(ခ)မောင်မောင် 

==အတ္ထုပ္ပတ္တိ စာအုပ်==
ဗြိတိန်အခြေစိုက် ကမ္ဘာတဝှမ်းရှိ ခရစ်ယာန် ဘာသာဝင်များ သွေးစည်းညီညွတ်ရေးအဖွဲ့ (Christian Solidarity Worldwide)မှ  ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ယူထားသူ စာရေးဆရာ ဘင်နဒစ်ရော်ဂျာစ် (Benedict Rogers) ရေးသားထားသော (Than Shwe: Unmasking Burma's Tyrant)&quot; ဗိုလ်ချုပ်သန်းရွှေအကြောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ မင်းဆိုးမင်းညစ်တစ်ဦးကို မျက်နှာဖုံးခွာကြည့်ခြင်း&quot; စာအုပ်ကို ထိုင်းနိုင်ငံရှိ (Silkworm Books) စာအုပ်တိုက်က ၂၀၁၀-ခု၊ အောက်တိုဘာလမှာ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

မြန်မာဘာသာအနေဖြင့် &quot;ဦးသန်းရွှေ သို့မဟုတ် နေပြည်တော်မင်းသားကြီး&quot; စာအုပ်ကို သန်းဝင်းလှိုင်ရေးသားပြီး လွင်ဦးစာပေက ၂၀၁၄ မေလတွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

==နိုင်ငံတကာ မီဒီယာ==
ဦးသန်းရွှေအား ၂၀၀၉ ခုနှစ်  Parade မဂ္ဂဇင်းမှ အဆိုးဆုံး [[အာဏာရှင်]]များစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ပြီး&lt;ref&gt;Parade Magazine. [http://parade.com/110573/davidwallechinsky/the-worlds-10-worst-dictators/ &quot; The Worlds 10 Worst Dictators&quot;], 22 March 2009&lt;/ref&gt; နံပါတ်စဉ် ၂ ချိတ်ခဲ့သည်။

== ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း ==
၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် အမိန်ကြော်ငြာစာ အမှတ် ၆၂/၂၀၂၂ အရ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေအား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]] မင်းအောင်လှိုင်က [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ]]ဘွဲ့ဖြစ်သော [[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ|အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူဘွဲ့]]ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၃/၂၀၂၂ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်ခြင်း|work=sacoffice.gov|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၂|archive-date=8 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708141937/https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==မှတ်စု==
{{reflist|group=note}}

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}

{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်သူ အကြီးအကဲများ}}
{{မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ}}

{{lifetime|၁၉၃၃| | }}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးခေတ် အကြီးအကဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များ]]</text>
      <sha1>clljg21km2gcrxzu5delmrm5z498qig</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မောင်ကိုကို (ဂီတလုလင်)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10746</id>
    <revision>
      <id>1043522</id>
      <parentid>1043448</parentid>
      <timestamp>2026-07-19T00:31:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1043522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22082" sha1="m9a3whu3u5wxmvl5cofdzg7osv7tlj7" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name                = ဂီတလုလင် မောင်ကိုကို
| image               = [[File:Edd kkkm.jpg|thumb|အကယ်ဒမီများရှင် ဂီတလုလင်ဦးကိုကို]]
| caption             = ဂီတလုလင် မောင်ကိုကို (၁၉၂၈–၂၀၀၇)
| birth_name          = ကိုကို
| birth_date          = {{Birth date|1928|11|12}}
| birth_place         = [[ဘိုကလေးမြို့]]၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| death_date          = {{Death date and age|2007|10|10|1928|11|12}}
| death_place         = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| occupation          = [[တေးရေးဆရာ]]၊ [[ဂီတပညာရှင်]]၊ ပါမောက္ခ
| years_active        = ၁၉၃၉–၂၀၀၇
| notable_works       = [[မှုံရွှေရည် (ရုပ်ရှင်)|မှုံရွှေရည်]]၊ မယ်သီတာလို မိန်းကလေး၊ တိုက်ပွဲခေါ်သံ၊ ဆန်ရေ
| ဆုတံဆိပ်များ          = [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု (ဂီတ)]] (၁၉၉၁၊ ၁၉၉၄၊ ၂၀၀၂)&lt;br&gt;လူမှုထူးချွန်-ပထမအဆင့် (၁၉၉၆)&lt;br&gt;ဝိဇ္ဇာပညာထူးချွန်-ပထမအဆင့် (၂၀၀၄)&lt;br&gt;ဂုဏ်ထူးဆောင် ဂီတပါရဂူဘွဲ့ (Doctor of Music) (၂၀၀၇)
| ရင်သွေး              = သား ၁ ယောက်၊ သမီး ၄ ယောက်
| ပတ်သက်သူများ         = [[ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်]] (အစ်ကို)
}}
Mgkoko.jpg
'''ဂီတလုလင် မောင်ကိုကို''' (သို့မဟုတ်) '''ဦးကိုကို''' (၁၂ နိုဝင်ဘာ ၁၉၂၈ – ၁ဝ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇) သည် [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု]] (အကယ်ဒမီ) သုံးဆုရှင်၊ ဂုဏ်ထူးဆောင် ဂီတပါရဂူဘွဲ့ (Doctor of Music) ရရှိခဲ့သူ ထင်ရှားကျော်ကြားလှသော [[မြန်မာ ဂီတပညာရှင်များ|မြန်မာ့ဂီတပညာရှင်ကြီး]]တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ရိုးရာနှင့် ခေတ်ပေါ်တေးဂီတကို နိုင်ငံတကာသို့ စနစ်တကျ ဆင့်ပွားမိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည့်အပြင် ကိုယ်တိုင်ရေးစပ်သီကုံးခဲ့သော တေးသီချင်းပေါင်း တစ်သောင်းကျော်ဖြင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု ဂီတလောကကို အလုပ်အကျွေးပြုခဲ့သူ ဖြစ်သည်။

== ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး ==
ဂီတလုလင် မောင်ကိုကိုအား ၁၉၂၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၁၂) ရက်နေ့တွင် [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဘိုကလေးမြို့]]၌ အဖ ဦးဘသင်နှင့် အမိ ဒေါ်ဖွားသိန်းတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ခြောက်ယောက်အနက် စတုတ္ထမြောက်သား ဖြစ်သည်။ ဒုတိယမြောက်အစ်ကိုဖြစ်သူ [[ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်]]သည်လည်း မြန်မာ့ဂီတနှင့် စာပေလောကတွင် ထူးချွန်ထက်မြက်သည့် ထင်ရှားသော အနုပညာရှင်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။

၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ဂီတလုလင် မောင်ကိုကိုသည် ဂီတပညာရပ်များကို [[ရန်ကုန်မြို့]]၌ ဖွင့်လှစ်သော ပန်းချီနှင့် တူရိယာသင်တန်းကျောင်းတွင် စတင်ဆည်းပူးသင်ကြားခဲ့ပြီး အနုပညာလောကသို့ ခြေချခဲ့သည်။

== အနုပညာလှုပ်ရှားမှုနှင့် သမိုင်းကြောင်း ==
၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် [[မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား|အသံလွှင့်ခြင်း]] လုပ်ငန်းများနှင့် ကိုလံဘီယာ ဓာတ်ပြားသွင်းခြင်းလုပ်ငန်းများကို စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ်မှစ၍ ခေတ်စားခဲ့သော အသံတိတ် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများတွင် တီးဝိုင်းခေါင်းဆောင်အဖြစ် လိုက်လံတီးမှုတ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၄၅-၁၉၄၆ ခုနှစ်များတွင် ပြဇာတ်တီးဝိုင်းခေါင်းဆောင်အဖြစ် လည်းကောင်း၊ မြေပဒေသာပြဇာတ်၊ ပြည်ထောင်စုနေ့ အထိမ်းအမှတ်ပြဇာတ်၊ အလုပ်သမားနေ့ပြဇာတ်၊ တောင်သူလယ်သမားနေ့ပြဇာတ်နှင့် တပ်မတော်နေ့ပြဇာတ်များတွင် ဂီတဒါရိုက်တာ၊ တေးဂီတရေးစပ်သူအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

၁၉၄၇ ခုနှစ်မှစတင်ကာ အသံထွက်ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများတွင် တေးဂီတမှူးနှင့် တီးဝိုင်းခေါင်းဆောင်အဖြစ် ရပ်တည်လှုပ်ရှားခဲ့ပြီး မိမိကိုယ်ပိုင် &quot;ဂီတလုလင် တီးဝိုင်း&quot; ကိုလည်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်၌ ဝင်းဝင်းပြဇာတ်အဖွဲ့တွင် တေးဂီတဒါရိုက်တာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သော ထင်ရှားသည့် [[မှုံရွှေရည် (ရုပ်ရှင်)|မှုံရွှေရည်]] ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတွင် ဂီတဒါရိုက်တာအဖြစ် ပါဝင်ကာ ဆန်းသစ်သော ဂီတလုပ်ကွက်များစွာဖြင့် ပံ့ပိုးပေးခဲ့သော်လည်း ထိုခေတ်ကာလမှာ ဂီတအတွက် အကယ်ဒမီဆု ပေးအပ်ခြင်းမရှိသေးသဖြင့် ဆုနှင့်လွဲချော်ခဲ့ရသည်။

ဆရာကြီးသည် ရုပ်ရှင်တေးဂီတအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော် ဆင်ဖိုနီတီးဝိုင်း (National Symphony Orchestra) ဖြစ်မြောက်ရေးအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်ချ ပျိုးထောင်ပေးခဲ့ကာ ဂီတဖွဲ့စည်းမှုများကို ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ဂီတကောင်စီ ဗဟိုတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၉ ခုနှစ်၌ &quot;ဝဇီရာ ပြဇာတ်အဖွဲ့ကြီး&quot; ကို ဦးဆောင် ဖွဲ့စည်း တင်ဆက်ခဲ့သည်။

== နိုင်ငံတကာ ဂီတလှုပ်ရှားမှုများနှင့် ပါမောက္ခဘဝ ==
ဆရာကြီး ဦးကိုကိုသည် မြန်မာ့ဂီတကို ကမ္ဘာကသိစေရန် စွမ်းစွမ်းတမံ ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ 
* '''၁၉၆ဝ ခုနှစ်:''' [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ ပေကျင်းမြို့၌ ကျင်းပသော တရုတ်-မြန်မာ နယ်နိမိတ် လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲသို့ ရုပ်ရှင်ပြဇာတ် အနုပညာရှင်များနှင့် ကာလပေါ်တေးဂီတအဖွဲ့ဝင်များကို ဦးဆောင်ကာ သွားရောက်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။
* '''၁၉၉၃ ခုနှစ်:''' [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်နိုင်ငံ]]ရှိ Asian Cultural Council of New York၊ Northern Illinois University၊ University of Wisconsin-Madison၊ Illinois Wesleyan University၊ Kent State University (Ohio)၊ Wesleyan University၊ [[ယေးလ် တက္ကသိုလ်|Yale University (Connecticut)]]၊ [[ကယ်လီဖိုးနီးယား တက္ကသိုလ် (ဘာကလေ)|University of California, Berkeley]] နှင့် [[ကနေဒါနိုင်ငံ]] University de Montreal တို့တွင် ဧည့်ပါမောက္ခ (Visiting Professor) အဖြစ် ဖိတ်ကြားခံရပြီး မြန်မာ့ဂီတနှင့် တူရိယာများအကြောင်းကို ဘွဲ့လွန်နှင့် မဟာဘွဲ့လွန်သင်တန်းများတွင် ပို့ချသင်ကြားခဲ့သည်။
* '''၁၉၉၄–၂ဝဝဝ ခုနှစ်:''' [[မင်းကွန်းဆရာတော်]]ဘုရားကြီး ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သော တိ-နိ အနုပညာရှင်အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်၍ [[မလေးရှားနိုင်ငံ]]၊ [[စင်ကာပူနိုင်ငံ]]နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]များသို့ သာသနာတော်ပြန့်ပွားရေးနှင့် ဗုဒ္ဓပူဇော်ပွဲများအတွက် သွားရောက်ခဲ့သည်။ မြန်မာ-ဂျပန် နှစ်နိုင်ငံ ချစ်ကြည်ရေးအတွက် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]သို့လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ]]၊ ဂျာကာတာမြို့၌ ကျင်းပသော နှစ် (၃၀) ပြည့် [[အာဆီယံ]]ဂီတပွဲတော်သို့ မြန်မာအနုပညာရှင်အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်၍လည်းကောင်း သွားရောက်ခဲ့သည်။
* '''အခြားနိုင်ငံများ:''' [[ဂျာမနီနိုင်ငံ]] ကိုလုံးမြို့တက္ကသိုလ်တွင် မြန်မာ့ဂီတပညာရပ်များ ဟောပြောပို့ချ သရုပ်ပြခဲ့ပြီး ဂျာမန်အသံလွှင့်ဌာန [[Deutsche Welle|D.W]] ရုပ်မြင်သံကြားတွင် ရိုက်ကူးထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ ဘာလင်မြို့နှင့် [[ဗြိတိန်နိုင်ငံ]]၊ [[လန်ဒန်မြို့]]တို့တွင်လည်း မြန်မာ့ဂီတဆိုင်ရာ ဟောပြောသရုပ်ပြပွဲများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

== နိုင်ငံတော်တာဝန်များနှင့် စာပေလုပ်ငန်းများ ==
ဆရာကြီးသည် [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]၏ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်၊ [[ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]] [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)|ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ်]]၏ ယဉ်ကျေးမှုကော်မတီဝင်၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင် အစည်းအရုံး]]နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ ဂီတ အစည်းအရုံး]]တို့၏ နာယကအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာ့ရုပ်မြင်သံကြားနှင့် အသံလွှင့်ဦးစီးဌာန၏ တေးဂီတစိစစ်ရေးအဖွဲ့ဝင်၊ ပြဇာတ်ကဇာတ်နှင့် စင်တင်အနုပညာရှင်များ စိစစ်ရေးအဖွဲ့ဝင်၊ ကျေးလက်တေးများ ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရေး ခေါင်းဆောင်၊ နှစ်စဉ်ကျင်းပသော ဆိုကရေးတီးပြိုင်ပွဲ၏ အတီးပြိုင်ပွဲဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်များကို နှောင်းခေတ်အထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ နေ့စဉ်ထုတ် သတင်းစာများနှင့် လစဉ်ထုတ် မဂ္ဂဇင်းများတွင်လည်း တေးဂီတနှင့် အငြိမ့်ပြဇာတ်ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများစွာ ရေးသားခဲ့သည်။

== ဆုတံဆိပ်များနှင့် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ==
နိုင်ငံ့အကျိုး၊ အနုပညာအကျိုးကို ထူးချွန်ပြောင်မြောက်စွာ ထမ်းဆောင်ခဲ့မှုကြောင့် နိုင်ငံတော်မှ အောက်ပါဆုတံဆိပ်များကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်–
* ၁၉၉၁ ခုနှစ် – 'မယ်သီတာလို မိန်းကလေး' ဇာတ်ကားဖြင့် [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|အကောင်းဆုံးတေးဂီတ ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]]
* ၁၉၉၄ ခုနှစ် – 'တိုက်ပွဲခေါ်သံ' ဇာတ်ကားဖြင့် [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|အကောင်းဆုံးတေးဂီတ ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]]
* ၁၉၉၆ ခုနှစ် – 'တိုက်ပွဲခေါ်သံ' ဇာတ်ကားဖြင့် လူမှုထူးချွန်-ပထမအဆင့်
* ၂ဝဝ၂ ခုနှစ် – 'ဆန်ရေ' ဇာတ်ကားဖြင့် [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|အကောင်းဆုံးတေးဂီတ ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]]
* ၂ဝဝ၄ ခုနှစ် – ဝိဇ္ဇာပညာ ထူးချွန် (ပထမအဆင့်)
* ၂ဝဝ၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၁ဝ) ရက် – [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)|အမျိုးသား ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)]] ပညာရေးအဖွဲ့မှ ဂုဏ်ထူးဆောင် ဂီတပါရဂူဘွဲ့ (Doctor of Music) အပ်နှင်းခဲ့သည်။

== ဘဝနိဂုံးနှင့် ကျန်ရစ်သော အနုပညာအမွေ ==
ဆရာကြီးသည် ဘဝနောက်ဆုံးအချိန်၌ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဂျပ်ဆင်ဘုရားကျောင်း [[စိန်ရတု]]အတွက် ခရစ်ယာန်ဓမ္မတေး ၁ဝ ပုဒ်ကို နောက်ဆုံးသီချင်းအဖြစ် ရေးစပ်ပေးခဲ့သည်။ ဗီဒီယိုဇာတ်ကားဖြစ်သော 'အရုဏ်တက်လေး ညဉ့်နက်လေ' အတွက် နောက်ခံတေးဂီတ တီးခတ်ပေးခဲ့ပြီး၊ မြန်မာ့အသံနှင့် ရုပ်မြင်သံကြားအတွက် အောင်ခြင်းရှစ်ပါးသီချင်းနှင့် မေတ္တာပို့တေးသီချင်းများ ရေးသားနေဆဲကာလ၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၁ဝ) ရက်နေ့တွင် [[ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး]]၌ ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် (၈ဝ) နှစ်ရှိပြီဖြစ်ပြီး သားတစ်ယောက်နှင့် သမီးလေးယောက် ကျန်ရစ်သည်။

ဆရာကြီး၏ ဘဝကောက်နုတ်ချက် အမှတ်တရ စာစုတွင်–
{{Quote|ဂီတမှာ သံစဉ်ရွေးချယ်မှု၊ ဟန်ချက် ရွေးချယ်မှု၊ တေးသွားရွေးချယ်မှု အဆင်ပြေမှ ဂီတဖန်တီးမှုတစ်ခု ဖြစ်မယ်၊ လူရယ်လို့ဖြစ်လာရင်လည်း အထက်ကလို ဘက်စုံကောင်းလာမှ ဘဝမှာ သာယာမှာပါ|ဂီတလုလင် မောင်ကိုကို}}

ကွယ်လွန်ခြင်း (၉) နှစ်ပြည့် အမှတ်တရအဖြစ် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်တွင် M3 Food Center ၌ “ဂီတဝင်္ကပါထဲက ဂီတလုလင်” အမှတ်တရစာအုပ်နှင့် သီချင်း ၁၅ ပုဒ်ပါ စီဒီတစ်ချပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အဆိုပါစာအုပ်တွင် အစ်ကိုဖြစ်သူ [[ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်]] အပါအဝင် ချစ်ဦးညို၊ ရွှေနန်းတင်၊ ကိုမင်းနောင်၊ မာမာအေး၊ နွဲ့ယဉ်ဝင်း၊ ဆွေဇင်ထိုက်၊ ဦးကြည်စိုးထွန်း စသည့် ထင်ရှားသော အနုပညာရှင်ပေါင်း ၃၅ ဦးတို့၏ အမှတ်တရ စာစုများနှင့် ဓာတ်ပုံများ ပါဝင်စုစည်းထားရှိသည်။

== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [https://myanmar.gov.mm/my/home/-/asset_publisher/wb7k6KEe39SK/content/id/45432953 ‘မှုံရွှေရည်’ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား စကားဝိုင်းဆွေးနွေးပွဲ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201012211629/https://myanmar.gov.mm/my/home/-/asset_publisher/wb7k6KEe39SK/content/id/45432953 |date=12 October 2020 }} — မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရဝဘ်ဆိုက်

[[Category:မြန်မာ ဂီတပညာရှင်များ]]
[[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]]
[[Category:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]]
[[Category:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ]]
[[Category:ပထမ မြန်မာများ]]</text>
      <sha1>m9a3whu3u5wxmvl5cofdzg7osv7tlj7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဦးနု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11455</id>
    <revision>
      <id>1043537</id>
      <parentid>942655</parentid>
      <timestamp>2026-07-19T03:35:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1043537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59511" sha1="5altur0p2gab5ygqd1ybp710jpw6env" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = ဦး
| name                = နု
| native_name = U Nu
| image               = UNu.jpg
| imagesize    
| order               = မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ စာရင်း|ပထမဦးဆုံးဝန်ကြီးချုပ်]]
| term_start3         = ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈
| term_end3           = ၁၂ ဇွန် ၁၉၅၆
| predecessor3        = [[အောင်ဆန်း]] {{small|(ဗြိတိသျှနန်းရင်းဝန်အဖြစ်)}}
| successor3          = [[ဗဆွေ (ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း)|ဗဆွေ]]
| president3          = [[စဝ်ရွှေသိုက် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စဝ်ရွှေသိုက်]]&lt;br/&gt;[[ဘဦး (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဘဦး]]
| term_start2         = ၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၇
| term_end2           = ၂၈ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၈
| office2             =
| predecessor2        = [[ဗဆွေ (ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း)|ဗဆွေ]]
| successor2          = [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|နေဝင်း]]
| president2          = [[ဘဦး (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဘဦး]]
| term_start          = ၄ ဧပြီ ၁၉၆၀
| term_end            = ၂ မတ် ၁၉၆၂
| office              =
| predecessor         = [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|နေဝင်း]]
| successor           = [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|နေဝင်း]]
| president           = [[မန်းဝင်းမောင် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|မန်းဝင်းမောင်]]
| birth_date          = ၂၅ မေ ၁၉၀၇
| birth_place         = [[ဝါးခယ်မ]]၊ [[မြောင်းမြခရိုင်]]၊ [[ဗြိတိသျှဘားမား]]
| death_date          = ၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၅ (၈၇ နှစ်)
| death_place         = [[ဗဟန်းမြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်း]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| nationality         = {{flagdeco|Burma|1948}} [[မြန်မာလူမျိုး|ဗမာ]]
| party               = [[ဖဆပလ]]&lt;br/&gt;[[ပြည်ထောင်စုပါတီ]]&lt;br/&gt;[[ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီပါတီ]]&lt;br/&gt;[[ဒီမိုကရေစီနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ပါတီ]]
| otherparty          = 
| spouse              = မြရီ (၁၉၃၅ လက်ထပ်၊ ၁၉၉၃ ကွယ်လွန်)
| relations           =
| children            = စန်းစန်းနု&lt;br/&gt;သောင်းထိုက်&lt;br/&gt;မောင်အောင်&lt;br/&gt;သန်းသန်းနု&lt;br/&gt;ခင်အေးနု
| residence           =
| alma_mater          = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]
{{labeldata|ဘာသာ|[[ထေရဝါဒ|ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]}}
}}
{{မြန်မာ့ ဒီမိုကရေစီအရေး လှုပ်ရှားမှုများ}}

'''ဦးနု''' သို့မဟုတ် '''သခင်နု''' ([[၂၅ မေ]] [[၁၉၀၇]] - [[၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ]] [[၁၉၉၅]]) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သည်။ ဦးနုသည် မြန်မာအမျိုးသားခေါင်းဆောင်နှင့် နိုင်ငံရေးသမား ဖြစ်သည်။ သူသည်မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[၁၉၄၇]] ခုနှစ်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြခံဥပဒေအရ နိုင်ငံ၏ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို [[၁၉၄၈]] ခုနှစ် [[၄ ဇန်နဝါရီ|ဇန်နဝါရီလ ၄]] ရက်မှ [[၁၉၅၆]] ခုနှစ် [[၁၂ ဇွန်|ဇွန် ၁၂]] ရက်ထိ၊ တစ်ဖန် [[၁၉၅၇]] ခုနှစ် [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ|ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈]] မှ [[၁၉၅၈]] ခုနှစ် [[၁၈ အောက်တိုဘာ|အောက်တိုဘာ ၁၈]] ထိနှင့် နောက်ဆုံး [[၁၉၆ဝ]] ပြည့်နှစ် [[၄ ဧပြီ|ဧပြီ ၄]] ရက်မှ [[၁၉၆၂]] ခုနှစ် [[မတ် ၂]] ရက်ထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။

== ငယ်ဘဝ ==
ဦးနုသည်  [[ဧရာဝတီတိုင်း]]၊[[မြောင်းမြခရိုင်]]၊ [[ဝါးခယ်မမြို့]]၌ အဖ ဦးစံထွန်း၊ အမိ ဒေါ်စောခင်တို့မှ ၁၉၀၇ ခုနှစ်၊မေလ၊၂၅ ရက်၊ [[စနေနေ့]] နံနက် ၈နာရီ၊ ၃၉မိနစ်၊ ၁၅စက္ကန့်  ၌ မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်းနှစ်ဦးတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်၍ ညီငယ် အမည် မှာ မောင်ဥ ဖြစ်သည်။ ၁၉၂၀ ခုနှစ်၊ [[တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသပိတ်]]တွင် ဝါးခယ်မမြို့အစိုးရကျောင်း၌ [[ပဉ္စမတန်း]]မှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၆-တန်း၌ ပညာသင်ကြားနေစဉ် ဝါးခယ်မ အမျိုးသားကျောင်းတွင် ဆရာ အခက် အခဲ ရှိနေ၍ ဆရာတစ်ဘက် ကျောင်းသားတစ်ဘက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၅-ခုနှစ်တွင် [[ရန်ကုန်မြို့]]  [[မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း]] မှ ဆယ်တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။ [[မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း၊ ရန်ကုန်|မြို့မကျောင်း]] သည် ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်၊ [[ဒီဇင်ဘာလ]] ၁၇ ရက် ရန်ကုန်မြို့ ဗဟန်း မြို့နယ်တွင် စတင် တည်ထောင်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော အမျိုးသားကျောင်း ဖြစ်သည်။ [[၁၉၂၉]] ခုနှစ်တွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]၌  ဘီ.အေ (ဝိဇ္ဇာ) ဘွဲ့ကို ရယူခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ လူငယ်များအစည်းအရုံး တည်ထောင်ရာတွင် ကမကထလုပ်၍ ပါဝင်ခဲ့သည်။ [[ဦးသန့်]]၏ တိုက်တွန်းချက်အရ [[ပန်းတနော်မြို့]] အမျိုးသားကျောင်းတွင် ကျောင်းအုပ်အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်သည်။ [[သုံးခွမြို့]] အမျိုးသားကျောင်းသို့ ကျောင်းအုပ်အဖြစ် ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။ [[၁၉၃၅]]ခုနှစ်တွင် ပန်းတနော်မြို့ အမျိုးသားကျောင်း ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ၏ သမီး မမြရီ နှင့် အိမ်ထောင်ကျသည်။ ပန်းတနော် အမျိုးသားကျောင်းတွင် ပြန်လည်၍ တာဝန် ထမ်းဆောင်သည်။ ဦးနုတွင် သားနှစ်ဦး၊ သမီး နှစ်ဦး မွေးဖွားခဲ့သည်။ သားအကြီးမှာ ဦးသောင်းထိုက်ဖြစ်ပြီး ယခုအခါ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]တွင် နေထိုင်သည်။

== နိုင်‌ငံရေးဘဝ ==
=== လွတ်လပ်ရေး ===
သူ၏ နိုင်‌ငံရေးဘဝသည်  [[တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ|ရန်‌ကုန်‌တက္ကသိုလ်‌ ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ]] ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်‌ကို ရယူခဲ့ချိန်မှ  စတင်‌ခဲ့သည်‌။ ထိုအချိန်တွင် [[အောင်ဆန်း|ဗိုလ်ချူပ်အောင်ဆန်း]]မှာ သမဂ္ဂ၏ အတွင်းရေးမှူးဖြစ်ခဲ့သည်။ သူတို့နှစ်ဦးစလုံးသည် သမဂ္ဂတွင်ပါသော ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ကြောင့် ကျောင်းမှထုတ်ပစ်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး ထိုကိစ္စကြောင့် ၁၉၃၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဒုတိယအကြိမ်ကျောင်းသားသပိတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ကျွန်ပညာကို အလိုမရှိဟူသော သဘောဖြင့် ဘီအေဘွဲ့ကိုပြန်အပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ခုနှစ်တွင် သတင်းဆရာ ဦးဘခိုင်၊ [[ဘချို၊_ဦး_(ဒီးဒုတ်)|ဒီးဒုတ်ဦးဘချို]]တို့ ဖွဲ့စည်းထားသော [[ဖေဘီယံ]] နိုင်ငံရေးပါတီတွင် ဝင်ရောက်ကူညီခဲ့သည်။ ဦးနုနှင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတို့သည် ၁၉၃၀ ခုနှစ်က ဖွဲ့ခဲ့သော [[တို့ဗမာအစည်းအရုံး]] အဖွဲ့ဝင်များ ဖြစ်လာကြပြီး သူတို့၏ နာမည်ရှေ့တွင် 'သခင်' ဟူသော ဂုဏ်ပုဒ်ကို တပ်ခဲ့ကြသည်။ မိမိတို့နိုင်ငံတွင် မိမိတို့သာ သခင်များဖြစ်ကြောင်း ပြယုဂ်အဖြစ် တပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေးရပြီး နှစ်အနည်းငယ်အထိ သခင်တပ်ခြင်းကို ဆက်ထိမ်းပြီး ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ရေးရပြီး ဖြစ်၍ ‘[[ရဲဘော်သုံးကျိပ်|သခင်]]’ ဟုအမည်ရှေ့တွင်တတ်ရန် မလိုတော့သည့်အတွက် ‘[[သခင်]]’ကို မသုံးတော့ပဲ ဦးနုဟုသာပြန်လည်သုံးနှုန်းစေခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်က သခင်သန်းထွန်းနှင့်အတူ ‘နဂါးနီ’ စာပေတိုက်ကို ပူးတွဲထူထောင်ခဲ့ပြီး ၎င်းပါတီသည် နောင်တွင် ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ ဖြစ်လာသည်။ ထို့နောက် ပေါင်းစည်းထားသည့် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည့် ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး (ဖဆပလ) အဖွဲ့ကြီးကိုပါ ပူးတွဲထူထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၀ ပြည့်လွန်နှစ်များဝန်းကျင်ကတည်းက [[ဂျပန်နိုင်ငံ|ဂျပန်]]နှင့် [[ဗြိတိန်နိုင်ငံ|ဗြိတိသျှ]]တို့၏ သိမ်းပိုက်မှုလက်အောက်မှ ရုန်းထွက်ရန် ဆော်ဩတိုက်တွန်းခဲ့ကြသည်။ ကိုလိုနီအစိုးရ၏ ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် [[သခင်စိုး]]၊ [[သခင်သန်းထွန်း]]၊ [[ဦးကျော်ငြိမ်း]]၊ [[ဒေါက်တာဘမော်]] တို့နှင့်အတူ ထိန်းသိမ်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် [[၁၉ ဇူလိုင်|ဇူလိုင် ၁၉]] ရက်တွင် စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချူပ်[[အောင်ဆန်း]]နှင့် တကွ အစိုးရဝန်ကြီးအဖွဲ့ဝင်များ လုပ်ကြံခြင်းခံရပြီးနောက် ၁၉၄၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် [[ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချူပ်]] ကလဲမင့်အက်တလီနှင့် အတူ လွတ်လပ်ရေးသဘောတူညီမှုစာချူပ် (နု-အက်တလီ စာချူပ်) ကို ဦးနုဦးဆောင်သည့် ဖဆပလအဖွဲ့ကြီးက လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး၊ မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု လှုပ်ရှားမှု ခေတ်အတွင်း ထင်ရှားခဲ့ကြ﻿သောဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ  ခေါင်းဆောင်များတွင် [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]၊ ဦးနု၊  [[ကိုဗဟိန်း]]၊ [[ဦးဗဆွေ]]၊ [[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]]၊ သူရိယ ဦးသန်းမောင်၊ ဒေါက်တာ[[သန်းထွန်း]]၊ အာဏာရှင် လှရွှေ တို့ပါဝင်ကြသည်။

=== ပါလီမန်ခေတ် ===
၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၄ ရက်တွင် [[ဗြိတိန်နိုင်ငံ]]မှ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက် ဦးနုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာသည်။ လွတ်လပ်ရေးရလျှင်ရချင်း ဦးနုသည် တိုင်းရင်းသားများ အထူးသဖြင့် [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]များ၏ ပုန်ကန်ခြင်းနှင့် တပ်မတော်၏တပ်ရင်းအချို့ အပါအဝင် [[ကွန်မြူနစ်ဂိုဏ်းကွဲ]]များ၏ ပုန်ကန်ခြားနားမှုကို ခံရသည်။ နောက်ထပ်ဆင့်၍ပေါ်လာသည်မှာ [[တရုတ်ပြည်]]မှ ကွန်မြူနစ်များတိုက်ထုတ်လိုက်သည့် [[ကူမင်တန်]](ကေအင်တီ) တပ်ပြေးအဖွဲ့ပါ တိုးလာသည်။ သူတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ဖျားတွင် စခန်းများစွဲထားပြီး ၁၉၅၀ နှစ်ဦးနောက်ပိုင်းမှ မြန်မာနိုင်ငံက နှစ်အတန်ကြာတိုက်ထုတ် ခဲ့ရသည်။ [[ဒီမိုကရေစီ]]စနစ်ကို ထူထောင်ခဲ့ပြီး ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲများကို ကျင်းပခဲ့သည်။ သူသည် ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို စွန့်လွှတ်ပြီး ဖဆပလ အဖွဲ့ဝင် ဦးဗဆွေ (၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်) က ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဇွန်မှ ၁၉၅၇ ခုနှစ် ဇွန်ထိ တစ်နှစ်ဝင်ရောက် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၆ ရက်တွင် နိုင်ငံရေးမတည်မငြိမ်မှုကြောင့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်[[နေဝင်း]]ကို အိမ်စောင့်အစိုးရအဖြစ် လွှဲအပ်ပြီး [[၁၉၅၈]] ခုနှစ် [[၂၇ အောက်တိုဘာ|အောက်တိုဘာ ၂၇]] ရက်တွင် အိမ်စောင့်အစိုးရ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်လွှဲပြောင်းယူစေခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်ဖေဖော်ဝါရီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ဦးနု၏ ‘သန့်ရှင်း’ ဖဆပလပါတီသည် ဦးကျော်ငြိမ်းနှင့် ဦး[[ဗဆွေ၊ ဦး၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း|ဗဆွေ]]တို့၏ ‘တည်မြဲ’ ဖဆပလပါတီကို အပြတ်အသတ် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး [[၁၉၆၀]] ပြည့်နှစ် [[၄ ဧပြီ|ဧပြီ ၄]] ရက်တွင် ပြည်ထောင်စုပါတီကို ထူထောင်ပြီး အာဏာကို ပြန်ရယူခဲ့သည်။

=== စစ်အစိုးရ ===
နှစ်နှစ်မပြည့်မီ [[၁၉၆၂]] ခုနှစ် [[၂ မတ်|မတ် ၂]] ရက်တွင် ဗိုလ်ချူပ်နေဝင်းသည် ဦးနုအစိုးရအား [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းပြီး]] ဖြုတ်ချခဲ့သည်။ [[၁၉၆၂]] ခုနှစ် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဦးနုအား ရန်ကုန်ပြင်ပ၏ စစ်တန်းလျားတစ်နေရာတွင် ၎င်း၏ လုံခြုံရေးကို ကာကွယ်သည့် အနေဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားသည်ဟု စကားအလှသုံး၍ ပြောဆိုကာ ချုပ်ထားလိုက်သည်။ [[၁၉၆၆]] ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်တွင်မှ လွှတ်လိုက်သည်။ (ဂါးဒီယန်းနှင့် ဝပ်ကင်းပီးပယ်ဒေလီး [[၁၉၆၆]] ခုနှစ် [[၂၈ အောက်တိုဘာ|အောက်တိုဘာ]] ၂၈ ထုတ် သတင်းစာများတွင် ဦးနုလွှတ်လိုက်သည့် အကြောင်းရှု) [[၁၉၆၂]] ခု [[၂ မတ်|မတ် ၂]] ရက်က သမ္မတ မန်း[[ဝင်းမောင်]] (၁၉၈၉ ခုနှစ် ဇွန် ကွယ်လွန်) နှင့် တရားသူကြီးချုပ် [[ဦးမြင့်သိန်း]] ([[၁၉၀၀]] ပြည့်နှစ် [[၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ|ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂]] - [[၁၉၉၄]] ခုနှစ် [[၃ အောက်တိုဘာ|အောက်တိုဘာ ၃]] ရက်)တို့ကိုပါ ၎င်းတို့၏ လုံခြုံရေးအတွက်ဟုဆိုကာ ထိန်းသိမ်းထားလိုက်သည်။ မန်းဝင်းမောင်အား [[၁၉၆၇]] ခုနှစ် အောက်တိုဘာတွင် ပြန်လွှတ်ပြီး ဦးမြင့်သိန်းအား [[၁၉၆၈]] ခုနှစ် [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ|ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်]]တွင် ပြန်လွှတ်သည်။

[[၁၉၆၉]] ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီတွင် ဦးနုသည် ကြားဖြတ် အစီရင်ခံစာ တစ်စောင်တင်သွင်းသည်။ ၎င်းအစီရင်ခံစာတွင် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းသည် ၎င်းရယူထားသော အာဏာကို ပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးရန်နှင့် [[၁၉၆၂]] ခုနှစ်မတ်လက ဖျက်သိမ်းလိုက်သည့် ပါလီမန်ကို ပြန်ခေါ်ရန်တို့ဖြစ်ပြီး ပါလီမန် ပြန်လည်ခေါ်ယူပြီးပါက ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းအား တရားဝင် သမ္မတရာထူးကို ပေးအပ်မည်ဖြစ်ကြောင်း အကြံပြုထားလေသည်။ သူ၏ အကြုံပြုစာတွင် ဤကိစ္စကို ၎င်းသည် အကြိမ်ကြိမ် စဉ်းစားပြီး၊ အခြားနည်းလမ်းများကိုပါ စဉ်းစားပြီးမှ စိတ်ရင်းကောင်းစေတနာမှန်နှင့် တင်ပြရခြင်းဖြစ်ကြောင်း တို့ကိုပါဖော်ပြထားသည်။ သူသည် [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]]အား အာဏာကို မတရားလုယူသည့် အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့အဖြစ် မရှိစေလိုကြောင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း၏ တရားမဝင်သည့် အဖြစ်မျိုးကိုလည်း မလိုလားသည့်အတွက် အကြံပြုရခြင်းဖြစ်ကြောင်း စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ပြန်ဆိုထားသည့် ဦးနု၏ ကြားဖြတ်အစီရင်ခံစာ သို့မဟုတ် အကြံပေးစာကို [[၁၉၆၃]] ခုနှစ် [[၃ ဇွန်|ဇွန်လ ၃]] ရက်ထုတ် ဂါးဒီးယန်းနှင့် ဝပ်ကင်းပီးပယ်လ်ဒေးလီးသတင်းစာများတွင်ရှု)

ယင်းအကြံပေးစာ သို့မဟုတ် အစီရင်ခံစာကို တင်သွင်းပြီးနောက် ဦးနုသည် နေထိုင်မကောင်းပါဟု ဟန်ဆောင်၍ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]သို့ ဘုရားဖူးသွားမည်ဟု အကြောင်းပြုပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းမှ အကြောင်းပြန်ကြားခြင်း မပြုသည့်အခါ ဦးနုသည် အိန္ဒိယမှ [[လန်ဒန်မြို့]]သို့ ဆက်လက် ထွက်ခွာသွားလေသည်။ ([[၁၉၆၉]] ခုနှစ် [[၆ နိုဝင်ဘာ|နိုဝင်ဘာ ၆]] ရက်တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ၏ လေးကြိမ်မြောက် ဆွေးနွေးပွဲတွင် ပေးခဲ့သည့် အဖွင့်မိန့်ခွန်းတွင် ဦးနု၏အကြံပေးချက်ကို တရားဝင်ပယ်ချခဲ့သည်။ သူသည် အာဏာကို မက်မောလွန်း၍ ရယူထိန်းသိမ်းထားခြင်းမဟုတ်ကြောင်း၊ အလုပ်သမားနှင့် တောင်သူလယ်သမားများ၏ ဘဝကို မြှင့်တင်ပြီး သူတို့၏ စားဝတ်နေရေး သာယာဝပြောရေးကိစ္စများကို ဆောင်ရွက်လို၍သာ ဆောက်ရွက်ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ ဦးနု၏ အကြံပြုချက်သည် ခေတ်နောက်ပြန်ဆွဲခြင်းနှင့်တူကြောင်း )([[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]၏ စာတမ်းဖတ်ပွဲကို [[၁၉၆၉]] ခုနှစ် [[နိုဝင်ဘာ ၇]] ရက် နှင့် [[နိုဝင်ဘာ ၈|၈]] ရက်ထုတ် ဂါးဒီးယန်းနှင့် လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ်သတင်းစာတို့တွင်ရှု) ထိုအချိန်တွင် ဦးနုသည် လန်ဒန်တွင် သူသာလျှင် တရားဝင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်ဆက်လက်ရှိနေသေးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။)

[[၁၉၆၉]] ခုနှစ် [[ဩဂုတ် ၂၇]] ရက်တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ပြုလုပ်ခဲ့သည့် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် သူသာလျှင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာပြည်သူများအား သူသည် မြန်မာနိုင်ငံ ဒီမိုကရေစီ ပြန်လည်မရမချင်း ကြိုးစားအားထုတ်သွားမည်ဟု ကတိကဝတ်ပြုကြောင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံသည် ယခုအခါ လွတ်လပ်ရေးဖခင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း တိုက်ယူခဲ့သည့် ဖက်ဆစ်အာဏာရှင် အစိုးရမျိုးအောက်တွင် ကျရောက်သွားပြီဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ (ဦးနု၏ လန်ဒန်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ အပြည့်အစုံကို ၁၉၆၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁ ရက်ထုတ် ဂါးဒီးယန်းနှင့် လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ်သတင်းစာများနှင့် ၎င်းမိန့်ခွန်းကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာမှ မြန်မာဘာသာသို့ အပြည့်အစုံဘာသာပြန်ထားသည်ကို [[၁၉၆၉]] ခုနှစ် [[စက်တင်ဘာ ၁]] ရက် အစိုးရထုတ် မြန်မာသတင်းစာများတွင်လည်း ကြည့်နိုင်သည်။)

နောက်ပိုင်းတွင် ဦးနုသည် ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီပါတီကို ထူထောင်ပြီး လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ဦးနု၏ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့တွင် ရာဂဏန်းသာသာရှိ၍ အလွန်ဆုံး ထောင်ဂဏန်းခန့်သာရှိပြီး ထိုင်းနယ်စပ်မှ ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းကို ဖြုတ်ချရန် ကြိုးပမ်းမှုမှာ ဆိုးရွားစွာ ဇာတ်သိမ်းခဲ့ရသည်။ [[၁၉၈၀]] ပြည့်နှစ် [[ဇူလိုင် ၂၉]] ရက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း ကမ်းလှမ်းသည့် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ကို လက်ခံခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လာခဲ့လေသည်။ ([[၁၉၈၀]] ပြည့်နှစ် [[ဇူလိုင် ၂၉]] ရက် ထုတ် ဂါဒီးယန်းနှင့် လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ်သတင်းစာများတွင် ယခင်ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦးနုနှင့် ဇနီးဒေါ်မြရီ [[ရန်ကုန်လေဆိပ်]]သို့ ၃:၃၀ နာရီတွင် ပြန်လည်ရောက်ရှိသတင်းကို ဖတ်ရှုနိုင်သည်။)

=== ရှစ်လေးလုံး ===
မြန်မာနိုင်ငံနှင့် [[အမေရိကန်နိုင်ငံ]]တို့တွင် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]သင်တန်းများပို့ချပြီး ([[၁၉၈၇]] ခုနှစ်က ဦးနုသည် [[မြောက်အီလီနွိုင်း တက္ကသိုလ်]]တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာသင်တန်းများ ပို့ချခဲ့သည်။) မထင်မရှားနေနေခဲ့ပြီး ဦးနုသည် [[ရှစ်လေးလုံးအရေး]]တော်ပုံ၌ ဒီမိုကရေစီနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးပါတီကို ထောင်ကာ ပြန်လည်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ လန်ဒန်မြို့တွင် [[၁၉၆၉]] ခုနှစ်က သူသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်ဝန်ကြီးချုပ်‌ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်ကို ပဲ့တင်ထပ်၍ [[၁၉၈၈]] ခုနှစ် [[စက်တင်ဘာ ၉]] ရက်တွင် ထပ်မံ၍ ကြေညာခဲ့ပြန်သည်။ ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]]နှင့် ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်း [[အောင်ကြီး]](ရှစ်လေးလုံး ကာလက အတိုက်အခံ နိုင်ငံရေးသမား) တို့အား ကြားဖြတ် အစိုးရဖွဲ့ရန် ကမ်းလှမ်းချက်ကို ၎င်းတို့မှ လက်မခံခဲ့ပေ။ သူသည် လက်မလျှော့ပဲ သူ၏ အစိုးရကို [[၁၉၆၂]] ခုနှစ်က ဖြုတ်ချခဲ့သည့် သမ္မတဟောင်း [[မန်းဝင်းမောင်]]ကို သမ္မတနေရာတွင် ပြန်လည် ခန့်အပ်လျက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ [[၁၉၈၈]] ခုနှစ် [[စက်တင်ဘာ ၁၈]] ရက်တွင် စစ်တပ်မှ အာဏာသိမ်းယူပြီးနောက် နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်မှု အဖွဲ့ (နဝတ)ကို ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် နဝတမှ ဦးနုအား ၎င်း၏ကြားဖြတ်အစိုးရအား ဖျက်သိမ်းပေးရန် အကြိမ်ကြိမ်တောင်းဆိုခဲ့သော်လည်း ဦးနုမှ မလိုက်လျောခဲ့ပေ။ ထို့ကြောင့် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၉ ရက်တွင် ဦးနုအား နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ဖြင့် ဖမ်းထားလိုက်သည်။ ထိုစဉ်က နဝတပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတစ်ဦးက သူ့အားနိုင်ငံတော်သစ္စာဖောက်မှုဖြင့် ရုံးတင်တရားစွဲဆို၍ ရသော်လည်း အသက်အရွယ်ကြီးရင့်ပြီဖြစ်ခြင်းနှင့် လွပ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများကြောင့် သူ့အားတရားမစွဲဆိုခြင်း ‌ဖြစ်ကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ [[၁၉၉၂]] ခုနှစ် [[ဧပြီ ၂၃]] ရက် နဝတဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး[[စောမောင်]] ([[၁၉၉၇]] ခုနှစ် ဇူလိုင် ကွယ်လွန်) အား အာဏာစွန့်လွှတ်စေခဲ့သည့် တစ်ရက်တည်းတွင် ၎င်းအားပြန်လွှတ်ခဲ့သည်။ ထိုနေ့တွင်ပင် ယခုလက်ရှိ နိုင်ငံတော် [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[သန်းရွှေ]]က အာဏာလွှဲပြောင်း ရယူခဲ့သည်။

[[File:U Nu &amp; Mahatma Gandhi Dec 1947.jpg|thumb|မဟတ္တမ ဂန္ဒီ လုပ်ကြံမခံရမီ လပိုင်းအလို ၁၉၄၇ ဒီဇင်ဘာတွင် ဦးနု နှင့်တွေ့ဆုံနေပုံ]]
[[File:UNu Family.jpg|thumb|ဦးနု မိသားစု]]

== ဘာသာရေးနှင့် စာပေလုပ်ငန်း ==
[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကို ကိုင်းရှိုင်းသူဖြစ်ပြီး တိုင်းပြည်၏ လောကုတ္တရာရေးရာဆိုင်ရာ ထင်ပေါ်သည့် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ဆဋ္ဌမအကြိမ်[[သင်္ဂါယနာ]]ပွဲအတွက် ကမ္ဘာအေးစေတီတော်နှင့် မဟာပါသဏလှိုဏ်ဂူတော်တို့ကို တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၎င်းဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည့် ၁၉၅၄-၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ထိုပွဲကို အောင်မြင်စွာ ကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ဦးနု၏ အဓိက လုပ်ရပ်များကြောင့် ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်တွင် ပါလီမန်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို [[နိုင်ငံတော်ဘာသာ]] အဖြစ်ကြေညာခဲ့သည်။ ယင်းကိစ္စကြောင့် ခရစ်ယာန်လူနည်းစုများ‌ ဖြစ်ကြသည့် ကချင်၊ ကရင်တို့ နှင့် သွေးကွဲစေခဲ့သည်။ နွားသတ်ခြင်းကိုလည်း တရားဝင်ပိတ်ပင်ခဲ့သဖြင့် အမဲသားကို တိုးတိုးသားအ‌ဖြစ် ခေါ်ဝေါ်ရသည်  အထိဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းအာဏာသိမ်းယူပြီးသောအခါ သူ၏ ပထမဦးဆုံးဆောင်ရွက်ချက်တစ်ခုမှာ နွားသတ်ခြင်းကိစ္စကို ဖျက်သိမ်းခြင်းဖြစ်သည်။ ဤအချက်သည် ဦးနေဝင်းနှင့် ဦးနုတို့၏ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးတိုက်ခိုက်မှု၏ သင်္ကေတတစ်ခု ဖြစ်သည်။‌‌

ဦးနုသည် စာအုပ်အချို့ကို ရေးသားခဲ့ပြီး အချို့ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပုဂ္ဂိုလ်အသီးသီးတို့မှ ဘာသာပြန်ခဲ့ကြသည်။ သူ၏ စာအုပ်အချို့မှာ လူထုအောင်သံ(၁၉၁၅)၊ ဂျပန်အောက်မြန်မာနိုင်ငံ(၁၉၅၄)၊ အာရှတိုက်သားတစ်ဦး၏ အဆိုအမိန့်(၁၉၅၃) နှင့် မြန်မာပြည်၏ ရှေ့သို့မျှော်(၁၉၅၁) တို့ ဖြစ်ကြသည်။

သူ၏ ကိုယ်ရေးအတ္ထိုပ္ပတ္တိ (၁၉၀၇- ၁၉၆၂) တာတေ-စနေသားကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဧရာဝတီစာပေမှ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ဦးမောသီရိက ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၎င်းအတ္ထုပ္ပတ္တိ ပထမအကြိမ်ပုံနှိပ်ခြင်းကို ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ဦးလောရုံက ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့သည်။ ဦးလောရုံမှာ ၁၉၆၃ ခုထိ နေရှင်းသတင်းစာ၏ အယ်ဒီတာဖြစ်ပြီး၊ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဦးနုကဲ့သို့ပင် တော်လှန်ရေးကောင်စီ၏ ထောင်ချခြင်းကို ခံရသည်။ ဦးနုဝန်ကြီးချုပ် မဖြစ်မီက ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်လွန်များဝန်းကျင်တွင် ဒေးလ်ကာနယ်ဂျီ၏ ‌''How to Win Friends and Influence People'' ကို လူပေါ်လူဇော်လုပ်နည်း အမည်ဖြင့် ဘာသာပြန်ခဲ့သည်။ ဘာသာပြန်လိုက်သောအခါ လူသားမှ လူသားများအား အမြတ်ထုတ်ခြင်းအဓိပ္ပာယ် ပေါက်စေလေသည်။ နောက်ပိုင်း စာအုပ်ကို ပိုမိုနားဝင်ချိုစေသည့် မိတ္တဗလဋီကာ ဟုပြန်ဆိုခဲ့သည်။ ဤသည်ကို မိတ်ဖွဲ့နည်းကျမ်း (လူမှုရေးကျမ်းဟု ပြန်ဆိုနိုင်သည်။ ဒုတိယအကြိမ် ပုံနှိပ်ခြင်းကို ၁၉၅၀ ခုနှစ်များက ကျောင်းများတွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ အခြားသော [[ကျောင်းသုံးစာအုပ်]] အဖြစ်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည် ဦးနု၏ ပင်ကိုရေးစာအုပ်မှာ လူထုအောင်သံဖြစ်သည်။)

ဦးနုသည် အသက် ၈၇ နှစ် ၁၉၉၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူ၏ ဇနီး ဒေါ်မြရီမှာ သူ့အရင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူ့တွင် သားသမီး ၅ ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ဆန်းဆန်း(သမီး)၊ သောင်းထိုက်(သား)၊ မောင်အောင်(သား)၊ သန်းသန်း နှင့် ချိုချို (သမီးများ) ဖြစ်ကြသည်။

== ဝတ္ထုရေးဆရာနှင့် ပြဇာတ်ရေးဆရာ ==
ဦးနုသည် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ခဲ့သည့်အပြင် အောင်မြင်သော ဝတ္ထုရေးဆရာနှင့် ပြဇာတ်ရေးဆရာလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကိုလိုနီခေတ်က ရေးသားခဲ့သည့် ရက်စက်ပါပေ့ကွယ် ဆိုသည့် ဝတ္ထုတွင် ဦးနုသည် ချမ်းသာသောလယ်ပိုင်ရှင်များ ရမ်းချင်တိုင်းရမ်းခဲ့ကြပုံများကို ပီပြင်စွာသရုပ်ဖော်ခဲ့သည်။ ဦးနုသည် ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် တာဝန်ယူထားစဉ် အတွင်း ရေးသားခဲ့သော လူထုအောင်သံဟူသည့် ပြဇာတ်မှာ မိသားစုတစ်စုတွင် ကွန်မြူနစ်ဝါဒီများကြောင့် ဖရိုဖရဲပြိုကွဲသွားရပုံတို့ကို သရုပ်ဖော်ထားသည်။ ထူးဆန်းသည်မှာ ပြဇာတ်၏ပထမအကြိမ် ထုတ်လုပ်မှုကို ကယ်လီဖိုးနီးယား ပြည်နယ်၊ ပါစေဒီးနားတွင် ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အောင်မြင်ကျော်ကြားသည့် ကာတွန်းစာအုပ်အဖြစ် ထွက်လာပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်လည်း ပြန်ဆိုခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း စစ်အေးတိုက်ပွဲ၏ အထွတ်အထိပ်အချိန်တွင် ရုပ်ရှင်ကားတစ်ကား အဖြစ်ပါ ထုတ်လုပ်ခဲ့ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အချို့လူများသည် ဤပြဇာတ်ကို ကျောင်းသားဘဝက သင်ယူခဲ့ဖူးကြောင်း မှတ်မိနေကြပေလိမ့်မည်။ တကယ့်အလှ ဟူသည့် ၁၉၆၂ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းပွဲ မတိုင်မီက ထုတ်ဝေခဲ့သော ပြဇာတ်တွင် ဦးနုသည် အဆင့်မြင့်နိုင်ငံရေးသမားများနှင့် အထက်သို့ ဆန်တက်နေသည့် ကွန်မြူနစ်များအတွင်းဖြစ်ပေါ်နေသော ခြစားဖောက်ပြန်နေသည့် နိုင်ငံရေးလောကကို အကျည်းတန်စွာ သရုပ်ဖော်ထားသည်။ ၎င်း ပြဇာတ်မှာ ထိုစဉ်အခါက ခေတ်ကို ပေါ်လွင်ထင်ရှားစေသည့်အပြင် မြန်မာစာပေတွင် မရှိသလောက်ရှားပါးသည့် အမျိုးအစားဖြစ်သည်။

ဂါးဒီးယန်းသတင်းစာတွင် အခန်းဆက်အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ ပတ်ဝန်းကျင်က မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအခြေအနေများကို အားမနာတမ်းသရုပ်ဖော်ထားပြီး ၎င်းရပ်တည်ချက်သည် သိန်းဖေမြင့်၏ တက်ဘုန်းကြီး ဝတ္ထု၏ ရပ်တည်သရုပ်ဖော်မှုနှင့်လည်း ဆင်တူလှသည်။ တက်ဘုန်းကြီးမှာကဲ့သို့ပင် ‘မ’ ပြဿနာ ဇာတ်ရှုပ်များသည် ရိုးရာမြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု စရိုက်များနှင့် ဆန့်ကျင်သည့် အခြေအနေများကို ဖော်ပြထားရှိသည်။ ဤ တစ်ကြိမ်တွင် ‘မ’ ပြဿနာ အရှုပ်တော်ပုံများမှာ လက်ဝဲ လင်္ကျာ အုပ်စု နှစ်အုပ်စု စလုံးမှ နိုင်ငံရေးသမားများ လောက အတွင်းတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။


'''မြန်မာနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦးနု ရဲ့ အုတ်ဂူ'''

[[ကြံတောသုသာန်]] မှာ နောက်ဆုံးပြုလုပ်သွားတဲ့ ဈာပနက မြန်မာနိုင်ငံဝန် ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦးနု ရဲ့ အုတ်ဂူပါ။ ဦးနုရဲ့  အုတ်ဂူပေါ်မှာ  အဂ်တေနဲ့  သွန်းလုပ်ထားတဲ့ &quot;လက်ဖဝါး &quot; ဗလာပုံ စိုက်ထူထားပါတယ် ။ 

&quot;လူတစ်ယောက် ဟာ သေသွား ပြီဆိုရင် ပိုင်ဆိုင်မှု ၊ စည်းစိမ် ၊ ဥစ္စာ ဘာမှ ပါမသွားဘူး ၊ လက်ဗလာချည့်ဘဲ ၊ ဘာမှ မပါဘဲ သေရတယ်ဆိုတဲ့ တရားသဘောကိုပြောပြတဲ့ သက်တေ အဖြစ်နဲ့ ဖော်ပြတာပါ။

[[ဖိုင်:U Nu Grave.jpg|thumb|မြန်မာနိုင်ငံဝန် ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦးနုအုတ်ဂူ]]


== ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း ==
၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် အမိန်ကြော်ငြာစာ အမှတ် ၆၂/၂၀၂၂ အရ ဦးနုအား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]က [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ]]ဘွဲ့ဖြစ်သော [[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ|အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူဘွဲ့]]နှင့် သုဓမ္မသင်္ဂဟဘွဲ့၊ အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၃/၂၀၂၂ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်ခြင်း|work=sacoffice.gov|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၂|archive-date=8 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708141937/https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည့် စာအုပ်များ ==
* ၁၉၂၅   
# &quot;အချစ်လော၊ အမုန်းလော&quot;၊ ဓူဝံ မဂ္ဂဇင်း
* ၁၉၃၆  
# &quot;သပိတ်မှောက်ကျောင်းသား&quot; ဇာတ်ညွှန်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ
* ၁၉၃၇  
# &quot;ခေတ်မီ ပြဇာတ်တိုများ&quot; နဂါးနီ စာအုပ်အသင်း
* ၁၉၃၈  
# &quot;ဗမာ့သတ္တိ&quot;
# &quot;လူပေါ်လူဇော်လုပ်နည်း&quot; ပထမတွဲ
# &quot;လူပေါ်လူဇော်လုပ်နည်း&quot; ဒုတိယတွဲ (နောင်အခါ ဤစာအုပ်အား &quot;မိတ္တဗလဋီကာ&quot; ဟု အမည်သစ်ပြောင်း၍ [[ကျောင်းသုံးစာအုပ်]]အဖြစ် ပြဋ္ဌာန်း)
* ၁၉၃၉  
# &quot;ဂန္ဓာလရာဇ်&quot;၊ နဂါးနီ စာအုပ်တိုက်
* ၁၉၄၀  
# &quot;နိုင်ငံရေးအဘိဓာန်&quot; (သခင်လှဖေနှင့် တွဲရေး)
* ၁၉၄၁  
# &quot;နွားသိုးကြိုးပြတ်&quot; ပြဇာတ်
# &quot;ပုထုဇနော ဥမ္မတကော&quot; ပြဇာတ်
# &quot;ရက်စက်ပါပေ့ကွယ်&quot;
# &quot;ဦးသောင်းဒန်&quot;
* ၁၉၄၃  
# &quot;ပုထုဇနော ဥမ္မတကော&quot;
* ၁၉၄၅ 
# &quot;အာဇာနည်ဆိုတာ ဘာလဲ&quot; 
# &quot;မာစ်ဆဇ္ဇင်းမ်ဆိုတာ ဘာလဲ&quot; (ဗမာတွေ ဘာလုပ်ရမလဲ)
# &quot;ငါးနှစ်ရာသီ ဗမာပြည်&quot; ပထမအကြိမ်
# &quot;ငါးနှစ်ရာသီ ဗမာပြည်&quot; ဒုတိယအကြိမ် (အမျိုးသားစီမံကိန်းဌာန၊ အတိုင်ပင်အရာရှိကြီး မစ္စတာ ဂျေ အက်ဖ် ဖာနီဗဲလ် က အင်္ဂလိပ်သို့ ဘာသာပြန်)
# &quot;Towards Peace &amp; Democracy&quot;
* ၁၉၄၉  
# &quot;မိတ္တဗလဋီကာ&quot; တတိယအကြိမ်
# &quot;အာဇာနည်&quot; ဒုတိယအကြိမ်
# &quot;လူမွဲတို့၏ ထွက်ရပ်လမ်း&quot;
* ၁၉၅၀  
# &quot;မိတ္တဗလဋီကာ&quot; စတုတ္ထအကြိမ်
* ၁၉၅၁  
# &quot;From Peace to Stability&quot;
* ၁၉၅၂  
# &quot;စာရိတ္တမဏ္ဍိုင်&quot;
# &quot;The People Win Through&quot;
# &quot;လူထုအော်သံ&quot; ပြဇာတ်
* ၁၉၅၃  
# &quot;ကမ္ဘာကျော် ရှိတ်စပီးယားပြဇာတ်များ&quot;
# &quot;အာဇာနည်&quot; တတိယအကြိမ်
# &quot;မိတ္တဗလဋီကာ&quot; ပဉ္စမအကြိမ်
# &quot;နိုင်ငံတော်ပန်းတိုင်&quot;
# &quot;Burma Looks Ahead&quot;
# &quot;မိတ္တဗလဋီကာ&quot; ဆဋ္ဌမအကြိမ်
# &quot;အာဇာနည်&quot; စတုတ္ထအကြိမ်
# &quot;Burma under the Japan: Picture and Portraits&quot;
* ၁၉၅၅  
# &quot;အသားထဲက လောက်ထွက်&quot; ပြဇာတ်
# &quot;ပြည်ထောင်စုပန်းတိုင်&quot; ပထမတွဲ
# &quot;ပြည်ထောင်စုပန်းတိုင်&quot; ဒုတိယတွဲ
# &quot;မိတ္တဗလဋီကာ&quot; သတ္တမအကြိမ်
# &quot;မိတ္တဗလဋီကာ&quot; အဋ္ဌမအကြိမ်
# &quot;ပြည်တော်သာပန်းတိုင်&quot;
# &quot;Forward with the People&quot;
* ၁၉၅၆  
# &quot;မိတ္တဗလဋီကာ&quot; နဝမအကြိမ်
* ၁၉၅၇  
# &quot;အာဇာနည်&quot; ပဉ္စမအကြိမ်
# &quot;ပြည်တော်သာပန်းတိုင်&quot; ဒုတိယအကြိမ်
* ၁၉၅၈  
# &quot;ဓမ္မအကြောင်း&quot;   
# &quot;ငါးပါးသီလအကြောင်း&quot;
# &quot;ငါးပါးသီလ၊ မြတ်စွာဘုရား၊ သံဃာတော်၊ ဓမ္မအကြောင်း၊ ဗုဒ္ဓသာသနာအရေးတော်ပုံ&quot; ပထမအကြိမ်
* ၁၉၅၉  
# &quot;ဖိနှိပ်မှု တိုက်ပွဲအဆင့်ဆင့်&quot; ပထမအကြိမ်
# &quot;ဖိနှိပ်မှု တိုက်ပွဲအဆင့်ဆင့်&quot; ဒုတိယအကြိမ်
# &quot;ဒီမိုကရေစီကာကွယ်ကြ&quot; (မြန်မာ အင်္ဂလိပ် နှစ်ဘာသာ)
# &quot;ရှေ့တန်းခေါင်းဆောင် ဖြစ်လိုသော်&quot;
# &quot;We Must Defend Democracy&quot;
* ၁၉၆၀  
&quot;ငါးပါးသီလ၊ မြတ်စွာဘုရား၊ သံဃာတော်၊ ဓမ္မအကြောင်း၊ ဗုဒ္ဓသာသနာအရေးတော်ပုံ&quot; ဒုတိယအကြိမ် 
&quot;သကအလ&quot; ပြဇာတ်
* ၁၉၆၁  
# &quot;Wages of Sin&quot;
* ၁၉၆၂  
# &quot;အိန္ဒိယပြည်၌ ဟောပြောသော ဗုဒ္ဓတရားတော်များ&quot;
* ၁၉၆၃  
# &quot;ပုထုဇနော ဥမ္မတကော&quot; ဒုတိယအကြိမ်
* ၁၉၆၇  
# &quot;ကာမတဏှာ&quot; ပထမတွဲ၊ ပထမအကြိမ်
# &quot;ကာမတဏှာ&quot; ဒုတိယတွဲ၊ ပထမအကြိမ်
* ၁၉၆၈  
# &quot;ကာမတဏှာ&quot; ပထမတွဲ၊ ဒုတိယအကြိမ်
# &quot;ကာမတဏှာ&quot; ဒုတိယတွဲ၊ ဒုတိယအကြိမ်
# &quot;ရက်စက်ပါပေ့ကွယ်&quot; ဒုတိယအကြိမ်
# &quot;ရုပ်စုံအခြေခံသမိုင်း&quot; အတွဲ ၁
* ၁၉၈၂  
# &quot;ကာမတဏှာ&quot; ပထမအကြိမ် (နှစ်အုပ်တွဲ)
* ၁၉၈၃  
# &quot;ညောင်ကန်အေး ဝိပဿနာတရားတော်&quot;
# &quot;ငရဲဆိုတာ ချိုနဲ့လားဗျို့&quot; ပထမအကြိမ်
# &quot;ရက်စက်ပါပေ့ကွယ်&quot; တတိယအကြိမ်
# &quot;ဗုဒ္ဓဘာသာ တရားတော်&quot; (မြန်မာ အင်္ဂလိပ် နှစ်ဘာသာ)
* ၁၉၈၄  
# &quot;ကျေးဇူးရှင်&quot; ပထမအကြိမ်
# &quot;ဓမ္မစကြာ တရားတော်&quot;
* ၁၉၈၅  
# &quot;အနတ္တလက္ခဏာသုတ် တရားတော်&quot;
* ၁၉၈၇  
# &quot;ငရဲဆိုတာ ချိုနဲ့လားဗျို့&quot; ဒုတိယအကြိမ်
* ၁၉၈၈  
# &quot;တြိရတနသဗ္ဗဇေယျ မင်္ဂလာဂါထာတော်များ&quot;
* ၁၉၉၆  
# &quot;မိတ္တဗလဋီကာ&quot; ဒဿမအကြိမ်
* ၁၉၉၇  
# &quot;အာဇာနည်&quot; ဆဋ္ဌမအကြိမ်
* ၂၀၀၀  
# &quot;ကာမတဏှာ&quot; ဒုတိယအကြိမ် (နှစ်အုပ်တွဲ)
# &quot;မိတ္တဗလဋီကာ&quot; ဧကာဒဿမအကြိမ်
* ၂၀၀၄  
# &quot;ငရဲဆိုတာ ချိုနဲ့လားဗျို့&quot; တတိယအကြိမ်
# &quot;အာဇာနည်&quot; သတ္တမအကြိမ်
# &quot;ကျေးဇူးရှင်&quot; ဒုတိယအကြိမ်
*၂၀၁၂
# &quot;တာတေစနေသား&quot; ပထမအကြိမ်
*၂၀၁၃
# &quot;တာတေစနေသား&quot; ဒုတိယအကြိမ်

{{မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ}}

==ကိုးကား==
&lt;references/&gt;

{{lifetime|၁၉၀၇|၁၉၉၅}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]]
[[ကဏ္ဍ:တို့ဗမာ အစည်းအရုံးဝင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]]</text>
      <sha1>5altur0p2gab5ygqd1ybp710jpw6env</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12153</id>
    <revision>
      <id>1043514</id>
      <parentid>1030519</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T19:36:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1043514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="236130" sha1="mit3x4kpelusscxtj0xkaiw995jpxtq" xml:space="preserve">{{Infobox အမေရိကန်ပြည်နယ်
| Name                  = ကယ်လီဖိုးနီးယား
| Fullname              = ကယ်လီဖိုးနီးယား ပြည်နယ်
| image_flag = Flag of California.svg
| flag_alt = The flag shows a red stripe on the bottom in a white field, with a red star on the top left in the canton. In the center, a grizzly bear is on top of a mound of green grass on over the white field. Below it, text reads &quot;CALIFORNIA REPUBLIC&quot; in a Seal color.
| name = California
| image_seal = Seal of California.svg
| flag_link = Flag of California
| image_map = California in United States.svg
| Former                = ကယ်လီဖိုးနီးယား ရီပတ်ဘလစ်
| Nickname              = ရွှေပြည်နယ်
| Demonym               = ကယ်လီဖိုနီးယန်း
| Motto                 = ယူရေးကား&lt;ref name=&quot;motto-symbols&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.leginfo.ca.gov/cgi-bin/displaycode?section=gov&amp;group=00001-01000&amp;file=420-429.8 |title=Government Code Section 420-429.8 |publisher=State of California Legislative Council |accessdate=December 24, 2009 |archivedate=28 June 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090628233244/http://www.leginfo.ca.gov/cgi-bin/displaycode?section=gov&amp;group=00001-01000&amp;file=420-429.8 }}&lt;/ref&gt;
| MottoEnglish = I have found it
| Capital               = [[ဆာခရာမန်တိုမြို့]]
| BorderingStates       = [[Arizona]], [[Nevada]], [[Oregon]], [[Baja California]]
| OfficialLang          = [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာ]]
| LargestCity           = [[လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့]]
| LargestMetro          = [[Greater Los Angeles Area|Greater Los Angeles]]
| LargestCounty         = ဆန်ဘာနာဒီနို
| Governor              = Gavin Newsom
| Lieutenant Governor   = Eleni Kounalakis
| Legislature           = ပြည်နယ် ဥပဒေပြုလွှတ်တော်
| Upperhouse            = ပြည်နယ် ဆီးနိတ် လွှတ်တော်
| Lowerhouse            = ပြည်နယ် လွှတ်တော်
| Senators              = Alex Padilla (D) &lt;br /&gt; Laphonza Butler (D)
|Representative=ဒီမိုကရက် ၃၄ ယောက်၊ &lt;br /&gt; ရီပတ်ဘလစ်ကင် ၁၉ ယောက်
| PostalAbbreviation    = CA
| TradAbbreviation      = Calif.
| AreaRank              = တတိယ
| TotalArea = 423,970
| TotalAreaUS           = 163,696
| LandArea              = 403 932
| LandAreaUS            = 155,959
| WaterArea             = 20,047
| WaterAreaUS           = 7,737
| PCWater               = 4.7
| PCForest              = 35
| PCDesert              = 25
| PopRank               = 1st
| 2000oldPop            = 33,871,648
| 2000Pop               = 37,253,956
| 2004Pop(est)          = 35,893,799
| 2003Pop               = 35,484,453
| 2005Pop(est)          = 36,132,147
| DensityRank           = 11th
| 2000Density           = 90.49
| 2000DensityUS         = 234.4
| MedianHouseholdIncome = US$61,021
| IncomeRank            = 9th
| AdmittanceOrder       = 31st
| AdmittanceDate        = September 9, 1850
| TimeZone              = [[Pacific Time Zone|Pacific]]: [[Coordinated Universal Time|UTC]][[UTC-8|-8]]/[[Daylight saving time|-7]]
| area_code              = 209  213  310  323  408  415  510  530  559  562  619  626  650  661  707  714  760  805  818  831  858  909  916  925  949
| Latitude              = 32° 32′ N to 42° N
| Longitude             = 114° 8′ W to 124° 26′ W
| Width                 = 400
| WidthUS               = 250
| Length                = 1,240
| LengthUS              = 770
| HighestPoint          = ဝှစ်တနီတောင်
| HighestElev           = 4,418
| HighestElevUS         = 14,494
| MeanElev              = 884
| MeanElevUS            = 2,900&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2004pubs/04statab/geo.pdf|title=Extreme and Mean Elevations by State and Other Areas|publisher=United States Census|year=2004|accessdate=2008-11-27|format=PDF}}&lt;/ref&gt;
| LowestPoint           = သေမင်းတမန်တောင်ကြား
| LowestElev            = -86
| LowestElevUS          = -282
| ISOCode               = US-CA
| ElectoralVotes        = 55
| Website               = ca.gov/
}}

'''ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်''' [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၏ ပစိဖိတ်ဒေသတွင် တည်ရှိသော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ စုစုပေါင်း ဧရိယာ {{convert|၁၆၃၆၉၆|sqmi|km2}} တွင် လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉.၅ သန်းမျှ နေထိုင်သဖြင့် ကယ်လီဖိုးနီးယားသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် လူဦးရေအများဆုံး နေထိုင်သော ပြည်နယ်ဖြစ်ပြီး ဧရိယာအားဖြင့် တတိယမြောက် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူဦးရေအများဆုံး နိုင်ငံတွင်းဒေသများတွင် အဆင့် ၃၄ ရှိသည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယားသည် မြောက်အမေရိကတိုက်တွင် လူဦးရေ အများဆုံး နိုင်ငံတွင်း ဒေသ ဖြစ်ပြီး မြို့တော်မှာ [[ဆာခရာမန်တိုမြို့]] ဖြစ်သည်။ ဂရိတ်တား လော့အိန်ဂျယ်လိစ်ဒေသ နှင့် ဆန်ဖရန်စစ္စကို ပင်လယ်အော်ဒေသ တို့သည် နိုင်ငံအတွင်း ဒုတိယနှင့် ပဉ္စမမြောက် လူဦးရေ အများဆုံး မြို့ပြဒေသများ ဖြစ်ကြပြီး လူဦးရေအားဖြင့် ၁၈.၇ သန်း နှင့် ၉.၇သန်း အသီးသီး​ရှိကြသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml |title=American FactFinder—Results |publisher=U.S. Census Bureau |website=factfinder.census.gov |access-date=October 24, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180124024658/https://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml |archive-date=January 24, 2018 |url-status=dead |accessdate=26 July 2020 |archivedate=24 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180124024658/https://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml }}&lt;/ref&gt; လော့အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့ သည် ပြည်နယ်အတွင်း လူဦးရေ အများဆုံးမြို့ ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံအတွင်း နယူးယောက်မြို့ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် လူဦးရေအများဆုံး မြို့ ဖြစ်သည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယားတွင် နိုင်ငံအတွင်း လူဦးရေ အများဆုံး ကောင်တီဖြစ်သော လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်ကောင်တီ ရှိပြီး ဧရိယာအားဖြင့် အကြီးဆုံး ဖြစ်သော ဆန်ဘာနာဒီနို ကောင်တီလည်း ရှိသည်။ ဆန်ဖရန်စစ္စကို မြို့နှင့် ကောင်တီသည် နိုင်ငံအတွင်း နယူးယောက်မြို့ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် လူဦးရေ အသိပ်သည်းဆုံးမြို့ ဖြစ်ပြီး [[နယူးယောက်မြို့]]၏ ရပ်ကွက် ၄ ခု ပြီးလျှင် နိုင်ငံအတွင်း ပဉ္စမမြောက် လူဦးရေ အသိပ်သည်းဆုံး ကောင်တီ ဖြစ်သည်။

ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၏ စီးပွားရေးသည် စုစုပေါင်းပြည်နယ်ထုတ်ကုန်တန်ဖိုး ဒေါ်လာ ၃ ထရီလီယံမျှ ရှိသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး နိုင်ငံတွင်း စီးပွားရေးဒေသဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.bea.gov/system/files/2019-04/qgdpstate0519_4.pdf |title=GDP by State {{!}} U.S. Bureau of Economic Analysis (BEA) |website=BEA.gov |access-date=September 19, 2018 |archive-date=28 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190228192007/https://www.bea.gov/system/files/2019-02/qgdpstate0219.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; အကယ်၍ ကယ်လီဖိုးနီးယားအား နိုင်ငံတစ်ခု အဖြစ် ယူဆမည်ဆိုပါက ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပဉ္စမမြောက် စီးပွားရေး အကောင်းဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=47&amp;pr.y=12&amp;sy=2017&amp;ey=2017&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=512,946,914,137,612,546,614,962,311,674,213,676,911,548,193,556,122,678,912,181,313,867,419,682,513,684,316,273,913,868,124,921,339,948,638,943,514,686,218,688,963,518,616,728,223,836,516,558,918,138,748,196,618,278,624,692,522,694,622,142,156,449,626,564,628,565,228,283,924,853,233,288,632,293,636,566,634,964,238,182,662,359,960,453,423,968,935,922,128,714,611,862,321,135,243,716,248,456,469,722,253,942,642,718,643,724,939,576,644,936,819,961,172,813,132,726,646,199,648,733,915,184,134,524,652,361,174,362,328,364,258,732,656,366,654,734,336,144,263,146,268,463,532,528,944,923,176,738,534,578,536,537,429,742,433,866,178,369,436,744,136,186,343,925,158,869,439,746,916,926,664,466,826,112,542,111,967,298,443,927,917,846,544,299,941,582,446,474,666,754,668,698,672&amp;s=NGDPD&amp;grp=0&amp;a=|title=Report for Selected Countries and Subjects |website=Imf.org |access-date=November 29, 2017}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ အများဆုံး အဆင့် ၃၇ ရှိပေလိမ့်မည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://esa.un.org/unpd/wpp/|title=World Population Prospects—Population Division—United Nations|website=esa.un.org|access-date=October 24, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170902092045/https://esa.un.org/unpd/wpp/|archive-date=September 2, 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ဂရိတ်တား လော့အိန်ဂျယ်လိစ်ဒေသ နှင့် ဆန်ဖရန်စစ္စကို ပင်လယ်အော်ဒေသတို့သည် နိုင်ငံအတွင်း နယူးယောက် မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသ ပြီးလျှင် ဒုတိယ နှင့် တတိယမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ပြ စီးပွားရေးရပ်ဝန်း ဒေသဖြစ်ကာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေးတန်ဖိုး ၁.၃ ထရီလီယံ နှင့် ၁.၀ ထရီလီယံ အသီးသီး ရှိကြသည်။&lt;ref name=&quot;NYCMetroGMP&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.statista.com/statistics/183808/gmp-of-the-20-biggest-metro-areas/|title=U.S. metro areas—ranked by Gross Metropolitan Product (GMP) 2020 {{!}} Statistic|website=Statista|accessdate=May 31, 2019}}&lt;/ref&gt; ဆန်ဖရန်စစ္စကို ပင်လယ်အော်ဒေသသည် နိုင်ငံအတွင်း ကျယ်ပြန့်သော စာရင်းကောက် ဒေသများတွင် လူတစ်ဦးချင်း စုစုပေါင်း ပြည်တွင်းထုတ်ကုန် အမြင့်ဆုံး ဒေသဖြစ်ပြီး လူတစ်ဦးလျှင် ပျမ်းမျှထုတ်ကုန် ၁၀၆, ၇၅၇ ဒေါ်လာ မျှ ရှိပြီ&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{cite web|url= http://www.bea.gov/data/gdp/gdp-metropolitan-area|title=GDP by Metropolitan Area {{!}} U.S. Bureau of Economic Analysis (BEA)|website=Bea.gov|language=en|access-date=September 19, 2018}}&lt;/ref&gt; ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဈေးကွက်တန်ဖိုးအများဆုံး ကုမ္ပဏီ ၁၀ ခုမှ ၄ ခု အခြေစိုက်ရာ ဒေသဖြစ်ကာ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dogsofthedow.com/largest-companies-by-market-cap.htm|title=Largest Companies by Market Cap Today • Dogs of the Dow|date=2019-06-17|website=Dogs of the Dow|language=en-US|access-date=2020-04-25}}&lt;/ref&gt; ကမ္ဘာပေါ်တွင် အချမ်းသာဆုံး လူ ၁၀ ဦးမှ ၄ ဦး နေထိုင်ရာဒေသ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |url= https://www.bloomberg.com/billionaires |title=Bloomberg Billionaires Index |work=Bloomberg.com |access-date=October 24, 2017}}&lt;/ref&gt;

ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ ယဉ်ကျေးမှုမှာ ရေပန်းစားသော ယဉ်ကျေးမှု၊ ဆက်သွယ်ရေး၊ သတင်းအချက်အလက်၊ တီထွင်ဖန်တီးမှု၊ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး၊ ဘောဂဗေဒ၊​နိုင်ငံရေး နှင့် ဖျော်ဖြေရေးတို့တွင် ကမ္ဘာအား ဦးဆောင်လမ်းပြရာ အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ပြည်နယ်တွင်း လူအမျိုးမျိုး အထွေထွေတို့ ကွဲပြားခြင်းနှင့် ရွှေ့ပြောင်းရောက်ရှိလာသူများပြားခြင်းတို့ကြောင့် ကယ်လီဖိုးနီးယား သည် နိုင်ငံအတွင်းရှိ အခြားဒေသများနှင့် ကမ္ဘာတဝှမ်းလုံးမှ အစားအစာ၊ ဘာသာစကား နှင့် ထုံးတမ်းစဉ်လာတို့ကို ရောနှောပေါင်းစပ်ရာ နေရာ ဖြစ်သည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယားသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်း၊ ဟစ်ပီယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာဘီကျူး၊​အမြန်အစားအစာ၊ ပင်လယ်ကမ်းစပ် ယဉ်ကျေးမှု၊​ကားယဉ်ကျေးမှု နှင့် အင်တာနက်&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://calwatchdog.com/2014/03/13/happy-25th-anniversary-world-wide-web/ |title=Happy 25th anniversary, World Wide Web |publisher=CalWatchdog.com|date=March 13, 2014 }}&lt;/ref&gt; နှင့် တစ်ကိုယ်ရည်သုံး ကွန်ပျူတာ&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://www.businessinsider.com/most-important-invention-from-each-state-2017-6|title=The most important invention from every state|first=Chris|last=Weller|website=Business Insider}}&lt;/ref&gt; တို့ အပြင် အခြားအရာ အများအပြား &lt;ref&gt;{{cite web |url= https://www.onlyinyourstate.com/southern-california/10-inventions-from-southern-ca/|title=Some People Don't Know These 10 Things Came From Southern California|website=OnlyInYourState|date=June 18, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://matadornetwork.com/read/15-things-world-needs-thanking-california/|title=15 Things the world needs to be thanking California for|website=Matador Network}}&lt;/ref&gt;၏ မြစ်ဖျားခံ ပေါက်ဖွားရာ ဒေသဖြစ်သည်။ ဆန်ဖရန်စစ္စကို ပင်လယ်အော်ဒေသနှင့် ဂရိတ်တား လော့အိန်ဂျယ်လိစ်ဒေသတို့အား  တကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ နည်းပညာ နှင့် ဖျော်ဖြေရေး လုပ်ငန်းတို့၏ ဗဟိုဌာနအဖြစ် အများစုက ရှုမြင်လေ့ ရှိကြသည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ စီးပွားရေးသည် အလွန် အမျိုးစုံပြီး ၅၈% သည် ငွေကြေးလုပ်ငန်း၊​အစိုးရလုပ်ငန်း၊​အိမ်ခြံမြေ လုပ်ငန်း၊ နည်းပညာလုပ်ငန်း၊​ပရော်ဖက်ရှင်နယ် လုပ်ငန်း၊​သိပ္ပံဆိုင်ရာ လုပ်ငန်း နှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများတွင် အခြေခံသည်။ &lt;ref name=&quot;BEA&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.bea.gov/iTable/iTable.cfm?reqid=70&amp;step=1&amp;isuri=1&amp;acrdn=1#reqid=70&amp;step=10&amp;isuri=1&amp;7007=2014&amp;7093=levels&amp;7003=200&amp;7035=-1&amp;7036=-1&amp;7001=1200&amp;7002=1&amp;7090=70&amp;7004=naics&amp;7005=-1&amp;7006=06000 |title=California Gross domestic product (GDP) (millions of current dollars) |publisher=U.S. Department of Commerce, Bureau of Economic Analysis |access-date=July 19, 2015 |archive-date=6 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160806012919/https://www.bea.gov/iTable/iTable.cfm?reqid=70&amp;step=1&amp;isuri=1&amp;acrdn=1#reqid=70&amp;step=10&amp;isuri=1&amp;7007=2014&amp;7093=levels&amp;7003=200&amp;7035=-1&amp;7036=-1&amp;7001=1200&amp;7002=1&amp;7090=70&amp;7004=naics&amp;7005=-1&amp;7006=06000 }}&lt;/ref&gt; ပြည်နယ်စီးပွားရေး၏ ၁.၅% မျှသာ ရှိသော်လည်း&lt;ref name=&quot;BEA&quot; /&gt; ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းသည် အမေရိကန်ပြည်နယ်များတွင် ထုတ်လုပ်မှု အများဆုံး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.slate.com/articles/health_and_science/explainer/2013/07/california_grows_all_of_our_fruits_and_vegetables_what_would_we_eat_without.html|title=The C-Free Diet|first=Brian|last=Palmer|date=July 10, 2013 |work=Slate}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://www.cdfa.ca.gov/statistics/|title=CDFA—Statistics |publisher=California Department of Food and Agriculture |website=CDFA.CA.gov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url= https://www.ocregister.com/2017/07/27/california-farms-produce-a-lot-of-food-but-what-and-how-much-might-surprise-you/ |title=California farms produce a lot of food—but what and how much might surprise you |date=July 27, 2017 |work=Orange County Register}}&lt;/ref&gt;

ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[အိုရီဂွန်ပြည်နယ်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[နီဗားဒါးပြည်နယ်]] နှင့် [[အရီဇိုးနားပြည်နယ်]]၊ တောင်ဘက်တွင် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ ဘဟားကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ် တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက် ရှိသည်။​ပြည်နယ်၏ အမျိုးစုံသော ပထဝီဝင်တွင် အနောက်ဘက်ရှိ ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်းမှ အရှေ့ဘက်ရှိ ဆီးရားနီဗားဒါးတောင်တန်းများအထိ ၊ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ဆီကွိုင်းယား နှင့် ဒေါက်ဂလပ်ထင်းရှူးတောများနှင့် အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ မိုဂျေ့ဗ်သဲကန္တာရအထိ အမျိုးမျိုး ရှိသည်။ အဓိက စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ဒေသဖြစ်သော ဗဟိုတောင်ကြားသည် ပြည်နယ်၏ အလယ်ဗဟိုကို စိုးမိုးထားသည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယားအား ပူနွေးသော မြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတုကြောင့် ကျော်ကြားသော်လည်း ပြည်နယ်၏ အရွယ်အစားကြီးမားသောကြောင့် ရာသီဥတုသည် မြောက်ဘက်ရှိ ပူနွေးသော မိုးသစ်တော ရာသီဥတုမှ အတွင်းပိုင်းတွင် ခြောက်သွေ့သော သဲကန္တာရ အထိနှင့် တောင်ကုန်းများတွင် နှင်းကျသော အယ်လ်ပိုင်းရာသီဥတု အထိ အမျိုးမျိုး အဖုံဖုံ ကွဲပြားသည်။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့် အမျှ ပက်ကြားအက်ခြင်းနှင့် တောမီးလောင်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်မှု ပိုစိတ်လာသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |url= https://latimes.com/local/lanow/la-me-camp-fire-science-20181110-story.html |title=California's most destructive wildfire should not have come as a surprise |first1=Bettina |last1=Boxall |first2=Paige |last2=St. John |work=[[Los Angeles Times]] |date=November 10, 2018 |access-date=November 11, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.drought.gov/drought/ |title=Advancing Drought Science and Preparedness across the Nation |publisher=National Integrated Drought Information System |access-date=November 11, 2018 |accessdate=26 July 2020 |archivedate=11 November 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181111042024/https://www.drought.gov/drought/ }}&lt;/ref&gt;

ယခု ကယ်လီဖိုးနီးယားနေရာတွင် အစကနဦးက ဒေသရင်းကယ်လီဖိုးနီးယား လူမျိုးစုများ နေထိုင်လာခဲ့ကြသည်မှာ ၁၆ ရာစုနှင့် ၁၇ ရာစုအတွင်း ဥရောပသား အမြောက်အမြားတို့ စူးစမ်းရှာဖွေသည် အထိ ဖြစ်သည်။ စပိန်အင်ပိုင်ယာမှ သိမ်းပိုက်ပြီး ကိုလိုနီအဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၈၀၄ ခုနှစ်တွင် နယူးစပိန် နယ်စားဒေသအတွင်းရှိ အော်လ်တာ ကယ်လီဖိုးနီးယားတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ အောင်မြင်သော လွတ်လပ်ရေးစစ်ပွဲအပြီး ၁၈၂၁ ခုနှစ်တွင် ထိုဒေသသည် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၈၄၈ မက္ကဆီကို-အမေရိကန် စစ်ပွဲ အပြီးတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့သည်။ အော်လ်တာ ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ အနောက်ဘက်အပိုင်းကို စုစည်း၍ ၁၈၅၀ စက်တင်ဘာ ၉ ရက်တွင် ၃၁ ခုမြောက် ပြည်နယ်အဖြစ် လက်ခံခဲ့သည်။ ၁၈၄၈ ခုနှစ်တွင် စတင်သော ကယ်လီဖိုးနီးယား ရွှေနောက် အပူတပြင်း လိုက်ကြသည့် အဖြစ်အပျက်မှ သိသာသော လူမှုရေးနှင့် လူဦးရေပျံ့နှံ့နေထိုင်မှုတို့ကို ပြောင်းလဲပေးခဲ့သည်။ စီးပွားရေး တိုးတက်လာခြင်းနှင့် အတူ အရှေ့ဘက်မှ သို့မဟုတ် နိုင်ငံခြားမှ အကြီးအကျယ် ရွှေ့ပြောင်း ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။
{{toclimit|3}}
==အမည်မှည့်ခေါ်ခြင်း==
စပိန်တို့သည် ''လာ့စ်ကယ်လီဖိုးနီးယာ့စ်&quot; ဆိုသော အမည်ကို ယခု မက္ကဆီကို၏ ပြည်နယ် ဘာဂျာ ကယ်လီဖိုးနီးယားနှင့် ယနေ့ခေတ် ကယ်လီဖိုးနီးယား၊ နီဗားဒါး၊ ယူတားပြည်နယ်တို့နှင့် အတူ အရီဇိုးနား၊ နယူးမက္ကဆီကို၊ တက္ကဆပ် နှင့် ဝိုင်အိုမင်းပြည်နယ်တို့၏ တစိတ်တဒေသတို့ ပါဝင်သော အော်လ်တာ ကယ်လီဖိုးနီးယား ဒေသတို့ကို ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;[[George R. Stewart|Stewart, George]] (1945). ''Names on the Land: A Historical Account of Place-Naming in the United States''. New York: Random House. pp. 11–17.&lt;/ref&gt;''

၁၅၁၀ တွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သော ဒဏ္ဍာရီထဲမှ ကယ်လီဖိုးနီးယားကျွန်းဟု ခေါ်သည့် ရွှေနှင့် ပုလဲတို့ ပေါများသည့် ကာလာဖီယာ ဘုရင်မအုပ်စိုးသော ကယ်လီဖိုးနီးယားကျွန်းကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

==သမိုင်း==

=== ရှေးဦး နေထိုင်သူများ===
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၀,၀၀၀ အတွင်းက တစ်သုတ်ပြီး တစ်သုတ်ရောက်ရှိလာခဲ့သဖြင့် ကယ်လီဖိုးနီးယားသည် ကိုလံဘီယာခေတ်မတိုင်ခင် မြောက်အမေရိကတွင် ယဉ်ကျေးမှု အရလည်းကောင်း၊ ဘာသာစကား အရ လည်းကောင်း အမျိုးမျိုး ကွဲပြားသော ဒေသဖြစ်သည်။ ရှေဦးနေထိုင်သူများကို ခန့်မှန်းကြရာတွင် ၁၀၀,၀၀၀ မှ ၃၀၀,၀၀၀ အထိ အမျိုးမျိုး ရှိသည်။ {{sfn|Starr|2007|page=13}} ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ ရှေးဦးနေ လူမျိုးများတွင် လူမျိုးစု ၇၀ ကျော်ရှိပြီး ရှေဦးအမေရိကန်များတွင် ကမ်းရိုးတန်း၌ အခြေချနေထိုင်သော လူဦးရေများပြားသော လူမျိုးစုများမှ ကုန်းတွင်းပိုင်းနေ လူမျိုးစု များ အထိ ရှိပြီး အုပ်ချုပ်ရေး ပုံစံမှာလည်း အုပ်စု၊ လူမျိုးစု၊ ကျေးရွာ နှင့် သဘာဝအရင်းအမြစ် ပေါများသော ကမ်းရိုးတန်းများတွင် ကြီးမားသော လူမျိုးစု အုပ်စုကြီးများ ဖြစ်သော ချူးမက်ရှ်၊ ပိုမို နှင့် ဆာလီနန် စသည်တို့ အထိ ရှိသည်။ ကုန်သွယ်ရေး၊ အချင်းချင်း လက်ထပ်ခြင်း နှင့် စစ်ရေးအရ မဟာမိတ်ပြုခြင်းတို့ဖြင့် ကွဲပြားသော လူမျိုးစု အုပ်စုများကြားတွင် လူမှုရေး နှင့် စီးပွားရေး ဆက်ဆံရေးများကို တိုးမြှင့်ခဲ့ကြသည်။

===စပိန်တို့အုပ်ချုပ်ခြင်း===
[[File:Coat of arms of Californias.svg|thumb|left|upright|ကယ်လီဖိုးနီးယားနယ်သားများအား နယ်စားကြီး အန်တိုနီယို ဒီ မန်ဒိုဇာမှ ချီးမြှင့်ခဲ့သော စည်းတံဆိပ်]]
[[File:Mission San Diego de Alcala in 1848.jpg|thumb|၁၈၄၈ မစ်ရှစ် စန်ဒီယေးဂိုး ဒီ အယ်လ်ကာလာ စတင်စဉ်။ ၁၇၆၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သော ထိုမစ်ရှင်သည် ပထမဆုံး ကယ်လီဖိုးနီးယား မစ်ရှင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။]]

ကယ်လီဖိုးနီးယားကမ်းရိုးတန်းအား ပထမဆုံး စွန့်စားသွားလာခဲ့ကြသူများမှာ ဟွမ် ရိုဒရီဂေ့ ကာဗရီဟိုး ဆိုသော ပေါ်တူဂီ ရေယာဉ်မှူး တစ်ဦးမှ ဦးဆောင်သော ရွက်လွင့်ခရီးသွားလာသည့် အဖွဲ့ဖြစ်ပြီး သူတို့သည် ၁၅၄၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၈ရက်တွင် စန်ဒီယေးဂိုး ပင်လယ်အော်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ကာ မြောက်ဘက်တွင် ဆန်မစ်ဂူရယ်ကျွန်းအထိ အနည်းဆုံး ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။{{sfn|Rolle|1987|pp=34–35}} ၁၅၇၉တွင် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ရေတပ်ဗိုလ်နှင့် စူးစမ်းရှာဖွေသူ ဖရန်စစ်ဒရိတ်မှ ကယ်လီဖိုးနီးယားကမ်းရိုးတန်း၏ တစိတ်တဒေသကို သိမ်းပိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ကာ နောက်တွင် ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့ဖြစ်လာမည့် နေရာ၏ မြောက်ဘက်တွင် ကမ်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။{{sfn|Rolle|1987|pp=40–41}} အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဖြစ်လာမည့် နေရာသို့ အာရှသားတို့ ပထမဆုံး ခြေချခြင်းမှာ ၁၅၈၇ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပျက်ခဲ့ပြီး စပိန်သင်္ဘောနှင့် လိုက်ပါလာသော ဖိလစ်ပိုင်သင်္ဘောသားတို့ မော်ရိုပင်လယ်အော်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite book |first1=Linda C. |last1=Tillman |first2=James Joseph |last2=Scheurich |title=The Handbook of Research on Educational Leadership for Equity and Diversity|url= {{google books |plainurl=y |id=vSKAAAAAQBAJ|page=202}}|date=August 21, 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-12843-2|page=202}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Huping Ling|title=Asian America: Forming New Communities, Expanding Boundaries|url= {{google books |plainurl=y |id=K-DdvbJM_gQC|page=109}}|date=April 29, 2009|publisher=Rutgers University Press|isbn=978-0-8135-4867-8|page=109}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first1=Linda C. |last1=Tillman |first2=James Joseph |last2=Scheurich |title=The Handbook of Research on Educational Leadership for Equity and Diversity|url= {{google books |plainurl=y |id=vSKAAAAAQBAJ|page=202}}|date=August 21, 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-12843-2|page=202}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author=Huping Ling|title=Asian America: Forming New Communities, Expanding Boundaries|url= {{google books |plainurl=y |id=K-DdvbJM_gQC|page=109}}|date=April 29, 2009|publisher=Rutgers University Press|isbn=978-0-8135-4867-8|page=109}}&lt;/ref&gt; စီဘက်စတီးယန်း ဗစ်ကိုင်နိုသည် ကယ်လီဖိုးနီးယား ကမ်းရိုးတန်းအား နယူးစပိန်အတွက် ၁၆၀၂ ခုနှစ်တွင် စူးစမ်းသွားလာကာ မြေပုံ​ရေးဆွဲခဲ့ပြီး မြောက်ဘက် မန်ဒိုချီနို အငူအထိ ရွက်လွှင့်သွားလာခဲ့သည်။{{sfn|Rolle|1987|p=44}}

၁၆ရာစုတွင် ကယ်လီဖိုးနီးယား မြေပေါ်တွင် စူးစမ်းလေ့လာခြင်းများ ပြုခဲ့ကြသော်လည်း ရိုဒရီဂေ့၏ အယူအဆဖြစ်သည့် ကယ်လီဖိုးနီးယားသည် ကျွန်းဖြစ်သည် ဆိုသည်ကို ဆက်လက် စွဲကိုင်ထားကြဆဲ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့သော အတွေးဖြင့် ပုံဖော်ထားမှုကို ဥရောပမြေပုံများတွင် ၁၈ ရာစု အထိ တွေ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://exhibits.stanford.edu/california-as-an-island|title=California as an Island in Maps—Online Exhibits|website=Stanford University Libraries|access-date=June 15, 2016|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812042020/https://exhibits.stanford.edu/california-as-an-island}}&lt;/ref&gt;

၁၇၆၉-၇၀ ပေါ်တိုလာ စူးစမ်းရှာဖွေမှုအပြီးတွင် ယူနီပါရို ဆယ်ရာ ဦးဆောင်သော စပိန်သာသနာပြုအဖွဲ့များသည် စန်ဒီယေးဂိုးမှစတင်ကာ အော်လ်တာ ကယ်လီဖိုးနီးယား ကမ်းရိုးတန်းပေါ်နှင့် အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ကယ်လီဖိုးနီးယား သာသနာပြု မစ်ရှင် ၂၁ ခုကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် စပိန်စစ်တပ်များသည် ပရယ်စီဒီယိုဟု ခေါ်သော ခံတပ်အချို့နှင့် ပျူဗလိုဟုခေါ်သော မြို့ငယ် ၃ ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဆန်ဖရန်စစ္စကို သာသနာပြုမစ်ရှင်သည် ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့တော် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး အခြား ပျူဗလို နှစ်ခုမှာ လော့အိန်ဂျယ်လိစ် နှင့် ဆန်ဂျို့စ် အဖြစ် တိုးတက်ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ အခြားသော ပိုမိုသေးငယ်သည့် မြို့တော်များနှင့် မြို့များမှာ စပိန်သာသနာပြုစခန်းများနှင့် ပျူဗလိုတို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ပေါ်ထွန်းလာခဲ့ပြီး ယနေ့တိုင်အောင် ကျန်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။

စပိန်တို့၏ ကိုလိုနီပြုစဉ်တွင် ဝက်သက် နှင့် ဆုံဆို့နာ အစရှိသော ဒေသခံတို့အနေနှင့် သဘာဝအလျောက် ကိုယ်ခံအားမရှိသော ကူးစက်ရောဂါများကို သယ်ဆောင်လာခဲ့သဖြင့် ဒေသခံလူမျိုးတို့ လျော့ပါးသွားစေခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.nativeamericancaucus.org/content/california-indian-history|title=California Indian History—Native American Caucus|website=Nativeamericancaucus.org}}&lt;/ref&gt; စပိန်အခြေချ နေထိုင်သူတို့ ၎င်းတို့နှင့် အတူ ယူဆောင်လာခဲ့သော စပိန်စနစ် အစိုးရနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ အဆင့်များကို တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းမှ အစောပိုင်း ဒေသရင်းနေ ပြည်သူတို့၏ လူ့အဖွဲ့အစည်းများကို နည်းပညာ အရလည်းကောင်း ယဉ်ကျေးမှု အရလည်းကောင်း ဖုံးလွှမ်းသွားစေခဲ့သည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ရုရှားတို့၏ သင်္ဘောများလည်း ကယ်လီဖိုးနီးယား ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက် စူးစမ်းရှာဖွေမှုများ ပြုခဲ့ပြီး ၁၈၁၂ ခုနှစ်တွင် ဖို့တ်ဒ်ရော့စ် ၌ ကုန်သွယ်ရေးစခန်းတစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉ရာစု အစောပိုင်း ရုရှားတို့၏ ကယ်လီဖိုးနီးယား ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက် အခြေချနေထိုင်မှုများမှာ ဆန်ဖရန်စစ္စကို ပင်လယ်အော်ရှိ စပိန်တို့ အခြေချနေထိုင်ရာ နေရာ၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံး အစွန်း၏ မြောက်ဘက်တွင် ရှိပြီး မြောက်အမေရိကရှိ ရုရှားတို့ အခြေချနေထိုင်ရာ နေရာများ၏ တောင်ဘက်စွန်းလည်း ဖြစ်သည်။ ဖို့တ်ဒ်ရော့စ်နှင့် ပတ်သက်သော ရုရှားတို့၏ အခြေချနေထိုင်မှုမှာ ပွိုင့်အေရီနာ မှ တိုမာလပ်စ် ပင်လယ်အော် အထိ ဖြန့်ကျက် တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Historical Atlas of California&quot;&gt;Historical Atlas of California&lt;/ref&gt;

===မက္ကဆီကန်တို့ အုပ်ချုပ်ခြင်း===
[[File:California1838.jpg|thumb|၁၈၃၈ ခုနှစ်တွင် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ လူဦးရေကျဲပါးသော ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ် တည်ရှိသော အော်လ်တာ ကယ်လီဖိုးနီးယားကို ပြသော မြေပုံ&lt;ref&gt;source: Encyclopædia Britannica 7th edition, 1842, &quot;Mexico&quot;&lt;/ref&gt;]]

၁၈၂၁ ခုနှစ် မက္ကဆီကို လွတ်လပ်ရေးစစ်ပွဲကြောင့် ကယ်လီဖိုးနီးယားအပါအဝင် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် စပိန်တို့ထံမှ လွတ်လပ်ရေးရခဲ့သည်။ ထိုမှစ၍ နောင် ၂၅ နှစ်အထိ အော်လ်တာ ကယ်လီဖိုးနီးယားသည် လွတ်လပ်သော နိုင်ငံအသစ်ဖြစ်သည့် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ ဝေးလံခေါင်ဖျား၍ လူဦးရေကျဲပါးသော အနောက်မြောက် အုပ်ချုပ်ရေးပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ ပြည်နယ်အတွင်း အကောင်းဆုံး မြေများကို နေရာယူထားသော မစ်ရှင်မြေများကို ၁၈၃၄ ခုနှစ်တွင် ဘာသာရေးအဆောက်အအုံ အဖြစ်မှ ပယ်ဖျက်ခဲ့ပြီး မက္ကဆီကို အစိုးရပိုင် နယ်မြေများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ &lt;ref name=nps/&gt; ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးသည် နိုင်ငံရေးအရ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရှိသော လူများကို မြေအများအပြား ပေးအပ်ခဲ့သည်။​ထိုသို့ ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော ရန်ချို သို့မဟုတ် နွားတင်းကုပ် များသည် မက္ကဆီကန် ကယ်လီဖိုးနီးယားတွင် အရေးပါသော အဖွဲ့အစည်းများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုရန်ချို များကို ကယ်လီဖိုးနီးယားရှိ စပိန်ဒေသရင်းလူမျိုးများ ဖြစ်သော ကယ်လီဖိုနီယိုတို့၏ ပိုင်ဆိုင်မှုအောက်တွင် တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ထိုသူတို့မှ နွားသာရေ နှင့် နွားဆီ တို့ကို ဘော့စတွန်ရှိ ကုန်သည်များနှင့် ကုန်သွယ်မှု ပြုခဲ့ကြသည်။ ၁၈၄၉ ခုနှစ် ကယ်လီဖိုးနီးယား ရွှေရှာပွဲ မတိုင်ခင် အထိ အမဲသားသည် ကုန်စည်တစ်ခု ဖြစ်မလာခဲ့ပေ။ 

၁၈၂၀ ခုနှစ်များမှ အစပြု၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် နောင် ကနေဒါဖြစ်လာမည့် နေရာမှ ထောင်ချောက်ထောင်၍ သားကောင်ဖမ်းသူများနှင့် အခြေချနေထိုင်သူများမှာ ကယ်လီဖိုးနီးယား မြောက်ပိုင်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ထို အသစ်ရောက်ရှိလာသူများမှာ ဆစ်ကီယိုးလမ်းကြောင်း၊ ကယ်လီဖိုးနီးယားလမ်းကြောင်း၊ အော်ရီဂွန်လမ်းကြောင်းနှင့် စပိန်လမ်းကြောင်းဟောင်းတို့ကို အသုံးပြု၍ ကယ်လီဖိုးနီးယား အနီးတဝိုက်ရှိ ထူထပ်သော တောင်ကုန်းများနှင့် ကြမ်းတမ်းသော သဲကန္တာရများကို ဖြတ်ကျော်ခဲ့ကြသည်။
[[File:Lone_Star_of_California.jpeg|thumb|left|upright|ယွမ် ဘော်တစ်စတာ အယ်လ်ဗာရာဒီမှ ၁၈၃၆ ကယ်လီဖိုးနီးယား လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုအတွင် အသုံးပြုခဲ့သည့် အလံ]]

လွတ်လပ်ရေးရခါစဖြစ်သော မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ အစောပိုင်းအစိုးရမှ အလွန်မတည်မငြိမ် ဖြစ်ခဲ့ပြီး ထို့အတွက်ကြောင့် ၁၈၃၁ နောက်ပိုင်းတွင် ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၌ အချင်းချင်း လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် ဗဟို မက္ကဆီကို အစိုးရနှင့် လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last=Altman |first=Linda Jacobs |title=California |url= {{google books |plainurl=y |id=rAgL-tgWOecC|page=117}} |access-date=March 16, 2013 |date=2005 |publisher=Marshall Cavendish |isbn=978-0-7614-1737-8 |page=117}}{{break}}{{cite book |title=Testimonios: Early California Through the Eyes of Women, 1815–1848 |url= {{google books |plainurl=y |id=DuvFpaRwJlgC||page=425}} |access-date=March 16, 2013 |date=2006 |publisher=Heyday |isbn=978-1-59714-033-1 |page=425}}&lt;/ref&gt; ထို့သို့ မုန်တိုင်းထန်သော နိုင်ငံရေးကာလ အတွင်းတွင် ယွမ် ဘော်တစ်စတာ အယ်လ်ဗာရာဒိုသည် ၁၈၃၆ မှ ၁၈၄၂ ခုနှစ်အတွင်း ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ရာထူးကို ရယူနိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Starr2007&quot;&gt;{{cite book|first=Kevin |last=Starr|title=California: A History|url= {{google books |plainurl=y |id=Zd3L-BAN_04C|page=17}}|date=2007|publisher=Modern Library|isbn=978-0-8129-7753-0|pages=17–}}{{break}}{{cite book |editor1-first=Mildred Brooke |editor1-last=Hoover |editor2-first=Douglas E. |editor2-last=Kyle |title=Historic Spots in California |url= {{google books |plainurl=y |id=AYMPR6xAj50C||page=316}} |access-date=March 16, 2013 |date=2002 |publisher=Historic Spots in California |isbn=978-0-8047-7817-6 |page=316}}{{break}}{{cite book |last=Conway |first=J. D. |title=Monterey: Presidio, Pueblo, and Port |agency=The Making of America Series |url= {{google books |plainurl=y |id=vz1jyn7Ti3oC|page=53}} |access-date=March 16, 2013 |date=2003 |publisher=Arcadia Publishing |isbn=978-0-7385-2423-8 |pages=53–55}}&lt;/ref&gt;အယ်လ်ဗာရာဒို အာဏာရလာသော စစ်ရေးလုပ်ဆောင်မှု အပြီးတွင် ကယ်လီဖိုးနီးယားအား လွတ်လပ်သော နိုင်ငံအဖြစ် တခဏတာမျှ ကြေညာနိုင်ခဲ့ပြီး အိုင်ဆက် ဂရေဟမ်&lt;ref&gt;{{cite book |last=Hart |first=James David |title=A Companion to California |url= {{google books |plainurl=y |id=teJCPQtWfOMC315|page=315}} |access-date=March 16, 2013 |date=1987 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-05544-5 |page=315}}{{break}}{{cite book |last=Harlow |first=Neal |title=California Conquered: The Annexation of a Mexican Province, 1846–1850 |url= {{google books |plainurl=y |id=pApgP6lBVbMC|page=27}} |access-date=March 16, 2013 |date=1989 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-06605-2 |page=27}}&lt;/ref&gt; အပါအဝင် ကယ်လီဖိုးနီးယားရှိ အန်ဂလို-အမေရိကန် ပြည်သူများက ကူညီခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Graham1840&quot;&gt;{{cite book |last1=Billington |first1=Ray Allen |last2=Ridge |first2=Martin |title=Westward Expansion: A History of the American Frontier |url= {{google books |plainurl=y |id=YoV-k7VcyZ0C|page=203}} |access-date=February 16, 2013 |date=2001 |publisher=University of New Mexico Press |isbn=978-0-8263-1981-4 |page=203}}&lt;/ref&gt;၁၈၄၀ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံကူးလက်မှတ်မရှိသော ပြည်သူ ၁၀၀ ကျော် အဖမ်းအဆီးခံရပြီး ထို့အတွက်ကြောင့် &quot;ဂရေဟမ် အရေးအခင်း&quot; ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကာ တော်ဝင်ရေတပ်မတော်မှ တစိတ်တပိုင်း ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်းဖြင့် ဖြေရှင်းခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;Graham1840&quot; /&gt;

[[File:Vue de l'etablissement russe de la Bodega, à la Côte de la Nouvelle Albion, en 1828 (restored).jpg|thumb|အလက်စကာမှ ရုရှားတို့သည် ၁၈၁၂ ခုနှစ်တွင် ဖို့တ်ဒ်ရော့စ်၌ ၎င်းတို့၏ အကြီးဆုံး အခြေချနေထိုင်မှုကို ပြုခဲ့ကြသည်။]]
ကယ်လီဖိုးနီးယားရှိ အကြီးဆုံးသော နွားခြံပိုင်ရှင်မှာ ဂျွန်မာ့ရှ် ဖြစ်သည်။ သူ၏ မြေပေါ်တွင် ကျူးကျော်နေထိုင်သူများနှင့် ပတ်သက်၍ မက္ကဆီကို တရားရုံးမှ တရားမျှတမှု မရရှိခဲ့သဖြင့် သူသည် ကယ်လီဖိုးနီးယား အနေနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သင့်သည်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ သူသည် ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ ရာသီဥတု၊ မြေအနေအထားနှင့် အခြားအကြောင်းအရာများကြောင့် ဤနေရာတွင် အခြေချနေထိုင်သင့်ကြောင်း အပြင် နောင်တွင် &quot;မာ့ရှ်လမ်းကြောင်း&quot; ဟု သိကြသည့် အကောင်းဆုံး လာနိုင်သည့် လမ်းကြောင်းကို ဖော်ပြခြင်းဖြင့် စာရေးသားခြင်း ကမ်ပိန်းကို လှုပ်ရှားမှု ပြုခဲ့သည်။ သူ၏ စာများကို ဖတ်ရှု၊ ထပ်မံဖတ်ရှုကြကာ အချင်းချင်း လက်ဆင့်ကမ်းကြပြီး နိုင်ငံတဝှမ်းရှိ သတင်းစာများတွင် ပုံနှိပ်ဖော်ပြကြသဖြင့် ကယ်လီဖိုးနီးယားသို့ ပထမဆုံး လှည်းအုပ်များ စတင် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Lyman, George D. and John Marsh, ''Pioneer: The Life Story of a Trail-Blazer on Six Frontiers'', pp. 237–39, The Chautauqua Press, Chautauqua, New York, 1931.&lt;/ref&gt; သူသည် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ကြသူများအား သူ၏ နွားခြံတွင် နေထိုင်ရန် ဖိတ်ခေါ်ခဲ့ပြီး သူတို့ အခြေကျ၍ နိုင်ငံကူးလက်မှတ် ရရှိနိုင်ရန်လည်း အကူအညီ ပေးခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;Lyman and Marsh, pp. ix, 209, 231, 238–39, 246–51, 266–67, 268–71.&lt;/ref&gt;

ကယ်လီဖိုးနီးယားသို့ စနစ်တကျစီစဉ်ထားသော ရွှေ့ပြောင်းမှုကာလကို ဦးဆောင်ပြီးနောက် မာ့ရှ်သည် လူအများမုန်းတီးကြသော မက္ကဆီကန်ဗိုလ်ချုပ် မန်နျူရယ် မီရှဲတိုရီနာ နှင့် သူ အစားထိုးခဲ့သော ကယ်လီဖိုးနီးယား ပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ယွမ် ဘော်တစ်စတာ အယ်လ်ဗာရာဒို တို့နှစ်ဦးကြား စစ်ပွဲတွင် ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ သူတို့အသီးသီး၏ စစ်တပ်များသည် လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့ အနီးတွင် ဖြစ်ပွားသော ပရိုဗီဒန်းရှားတိုက်ပွဲတွင် တွေ့ဆုံခဲ့ကြသည်။ မာ့ရှ်အနေနှင့် သူ၏ ဆန္ဒနှင့် ဆန့်ကျင်၍  မီရှဲတိုရီနာ၏ စစ်တပ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ရသည်။ သူ၏ အထက်အရာရှိများကို လျစ်လျူရှု၍ သူ့အနေနှင့် အခြားတစ်ဘက်အား စစ်ပြေငြိမ်းရန် အချက်ပြခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ လာရောက် အခြေချ နေထိုင်သူများမှာ နှစ်ဘက်စလုံးတွင် ပါဝင်တိုက်ခိုက်လျက် ရှိသည်။ သူ့အနေနှင့် ထိုလူများကို အချင်းချင်း တိုက်ခိုက်ရန် အကြောင်းမရှိကြောင်း သဘောပေါက် နားလည်စေခဲ့သည်။ မာ့ရှ်၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကြောင့် သူတို့သည် စစ်ပွဲကို စွန့်ခွာခဲ့ကြသဖြင့် မီရှဲတိုရီနာမှာ ရှုံးနိမ့်ခဲ့ရပြီး ကယ်လီဖိုးနီးယားတွင် မွေးဖွားသော ပီကို-ပီကို မှ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး အဖြစ် ပြန်လည် အာဏာရခဲ့သည်။ ထိုအချက်မှ နောက်ဆုံးတွင် ကယ်လီဖိုးနီးယားအား အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသို့ သွတ်သွင်းရန် အတွက် လမ်းခင်း ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Lyman and Marsh 1931, pp. 250–62.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Stone, Irving. ''Men to Match My Mountains,'' pp. 70–72, Berkley Books, New York, New York, 1982. {{ISBN|0-425-10544-X}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Winkley, John W. ''Dr. John Marsh, Wilderness Scout,'' pp. 67–69, The Parthenon Press, Nashville, Tennessee, 1962.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Stone, Irving. ''From Mud-Flat Cove to Gold to Statehood,'' pp. 66–68, Word Dancer Press, Clovis, California, 1999. {{ISBN|1-884995-17-9}}.&lt;/ref&gt;

===ကယ်လီဖိုးနီးယား သမ္မတနိုင်ငံ နှင့်အောင်နိုင်ခြင်း===
[[File:Original Todd bear flag.jpg|thumb|ကယ်လီဖိုးနီးယား သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဝက်ဝံရုပ်အလံကို ဆိုနိုမာတွင် ၁၈၄၆ ခုနှစ် ဝက်ဝံရုပ်အလံ ပုန်ကန်မှုအတွင်း ပထမဆုံး လွှင့်ထူခဲ့ကြသည်။]]
၁၈၄၆ခုနှစ်တွင် ဆိုနိုမာမြို့တွင်းနှင့် မြို့ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အမေရိကန် အခြေချနေထိုင်သူတို့က မက္ကဆီကန်တို့၏ အုပ်ချုပ်မှုကို ဝက်ဝံရုပ်အလံ ပုန်ကန်မှုဖြင့် ပုန်ကန် ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက်တွင် သူပုန်တို့က ဝက်ဝံရုပ်အလံ (ဝက်ဝံတစ်ကောင်၊ ကြယ်တစ်လုံး၊ အနီရောင်စင်း နှင့် ကယ်လီဖိုးနီးယား သမ္မတနိုင်ငံ စာတန်းပါသည်။) ကို ဆိုနိုမာမြို့တွင် လွှင့်ထူခဲ့ကြသည်။ သမ္မတနိုင်ငံ၏ တစ်ဦးတည်းသော သမ္မတမှာ ဝီလီယမ် ဘီ အိုင်ဒဲ ဖြစ်ပြီး&lt;ref name=&quot;William B. Ide Adobe SHP&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.parks.ca.gov/?page_id=458|title=William B. Ide Adobe SHP|publisher=California State Parks|access-date=December 25, 2009}}&lt;/ref&gt; သူသည် ဝက်ဝံရုပ် ပုန်ကန်မှုအတွင်း အဓိက အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ အမေရိကန် အခြေချနေထိုင်သူတို့၏ ပုန်ကန်ခြင်းသည် နောင်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် အမေရိကန် ကျူးကျော်မှု၏ အစဖြစ်ပြီး အနီးအနားရှိ အမေရိကန် စစ်တပ် အရာရှိတို့နှင့် နီးကပ်စွာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ကယ်လီဖိုးနီးယား သမ္မတနိုင်ငံ၏ သက်တမ်းမှာ တိုတောင်းလှသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.history.com/topics/bear-flag-revolt |title=Bear Flag Revolt |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt; |date=2015 |publisher=History.com |access-date=June 5, 2015}}{{break}}{{cite web |url= http://memory.loc.gov/ammem/cbhtml/cbstates.html |title=The United States and California |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt; |date=1998 |website=Early California History: An Overview |publisher=Library of Congress |access-date=June 5, 2015}}&lt;/ref&gt; တစ်နှစ်တည်းမှာပင် မက္ကဆီကို-အမေရိကန်စစ်ပွဲ (၁၈၄၆-၄၈) ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.pbs.org/kpbs/theborder/history/timeline/5.html |title=The U.S. Mexican War |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt; |date=1999 |website=The Border |publisher=KPBS |access-date=June 5, 2015 |archive-date=7 May 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150507112602/http://www.pbs.org/kpbs/theborder/history/timeline/5.html }}{{break}}{{cite book |author1=Matthew Kachur |author2=Jon Sterngass |title=The Mexican-American War |url={{google books |plainurl=y |id=1g2ReKdEZfIC|page=25}} |date=July 1, 2006 |publisher=World Almanac Library |isbn=978-0-8368-7290-3 |pages=25–26 }}{{break}}{{cite book |author=Thomas M. Leonard |title=James K. Polk: A Clear and Unquestionable Destiny |url={{google books |plainurl=y |id=NQugPgduF0kC|page=141}} |date=2001 |publisher=Rowman &amp; Littlefield |isbn=978-0-8420-2647-5 |pages=141–143 }}&lt;/ref&gt; အမေရိကန် ရေတပ်ဗို်လ်ချုပ် ဂျွန် ဒီ ဆလုပ် မှ မွန်တေးရီ ပင်လယ်အော်သို့ ရွက်လွှင့်​ဝင်ရောက်၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ကယ်လီဖိုးနီးယားသို့ ကျူးကျော်ခြင်း စတင်ခဲ့ကာ ကယ်လီဖိုးနီးယားမြောက်ပိုင်းသည် တစ်လအတွင်း အမေရိကန်တပ်များအောက်သို့ ခုခံခြင်း မပြုတော့ဘဲ ရောက်ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite book|author=Spencer Tucker (Militärhistoriker)|title=The Encyclopedia of the Mexican-American War: A Political, Social, and Military History|url= {{google books |plainurl=y |id=FZVQcZpic-8C|page=55}}|date=2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-85109-853-8|pages=55–56}}&lt;/ref&gt;ကယ်လီဖိုးနီးယားတောင်ပိုင်းတွင် ခုခံတိုက်ခိုက်သည့် တိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ကယ်လီဖိုးနီးယားနေထိုင်သူတို့နှင့် ချုပ်ဆိုသော ကာဟူရန်းဂါး စာချုပ်ကို ၁၈၄၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၃ တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးနောက် အမေရိကန်တို့သည် ကယ်လီဖိုးနီးယားကို ထိန်းချုပ်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Quarterly|url= {{google books |plainurl=y |id=3cE1AAAAIAAJ|page=199}}|date=1907|publisher=Historical Society of Southern California|pages=199–201}}{{break}}{{cite book|author1=Hunt Janin|author2=Ursula Carlson|title=The California Campaigns of the U.S.-Mexican War, 1846–1848|url= {{google books |plainurl=y |id=_ImhCAAAQBAJ|page=149}}|date=April 20, 2015|publisher=McFarland|isbn=978-1-4766-2093-0|pages=149–151}}&lt;/ref&gt;

===အစောပိုင်း အမေရိကန်ခေတ်===
{{multiple image
 |direction=vertical
 |width=220
 |image1=Chinese Gold Miners b.jpg
 |caption1=ကယ်လီဖိုးနီးယား ရွှေရှာပွဲ အချိန်က တွေ့ရသော တရုတ် သတ္တုတွင်း အလုပ်သမား
 |image2=Henry Clay Senate3.jpg
 |caption2=၁၈၅၀ သဘောတူညီချက်အရ ကယ်လီဖိုးနီးယားသည် ပြည်ထောင်စုသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
 |image3=SanFranciscoharbor1851c sharp.jpg
 |caption3= ဆန်ဖရန်စစ္စကို ဆိပ်ကမ်းတွင် တွေ့ရသော ကုန်တင်သင်္ဘော (၁၈၅၀-၅၁)
 |image4=2dMass3.jpg
 |caption4= အမေရိကန် ပြည်တွင်းစစ် အတွင်း ကယ်လီဖိုးနီးယား တပ်ရင်း ၁၀၀ ၏ တံခွန်
 |image5=&quot;The Driving of the Last Spike&quot; painted by Thomas Hill.jpg|thumb|right|250px|
 |caption5=၁၈၆၉ ခုနှစ် ပထမဆုံး တိုက်ကို ဖြတ်၍ ဖောက်လုပ်ထားသော ရထားလမ်းအား ရေးဆွဲထားပုံ (ပန်းချီစရာ သောမတ်စ် ဟေးလ် ၏ &quot;သည် လတ်စ် စပိုက်ခ်&quot;]].
}}
စစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်စေခဲ့သော ဂွါဒီလု ဟီဒဲဂို စာချုပ် (၁၈၄၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂ ရက်) အပြီးတွင် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်ဆုံး အပိုင်း အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော အော်လ်တာ ကယ်လီဖိုးနီးယားသည် အမေရိကန်၏ ကယ်လီဖိုးနီးယားဒေသ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ကျန်ရှိနေသေးသော နယ်နိမိတ်ကို အမေရိကန်၏ နယ်နိမိတ်အသစ်များ ဖြစ်ကြသော အရီဇိုးနား၊ နီဗားဒါး၊ ကော်လိုရာဒို နှင့် ယူတား တို့အဖြစ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခဲ့ကြသည်။ လူဦးရေကျဲပါးပြီး မိုးခေါင်ရေရှားဒေသဖြစ်သော ယခင်ဘာဂျာကယ်လီဖိုးနီးယား၏ အောက်ပိုင်းသည် မက္ကဆီကို၏ အစိတ်အပိုင်း အဖြစ် ကျန်ရစ်သည်။ ၁၈၄၆ ခုနှစ်တွင် အော်လ်တာကယ်လီဖိုးနီးယား နေရာဟောင်းတွေ အခြေချနေထိုင်သူ စုစုပေါင်းမှာ ၈,၀၀၀ မကျော်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့ကြပြီး အမေရိကန် ရှေးဦးနေလူမျိုး ၁၀၀,၀၀၀ ခန့် ရှိကာ ၁၇၆၉ စပိန်တို့ အခြေချနေထိုင်ခြင်း မပြုခင်က ရှိသော လူဦးရေ ၃၀၀,၀၀၀ မှ ကျဆင်းသွားခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Osborne2012&quot;&gt;{{cite book|first=Thomas J. |last=Osborne|title=Pacific Eldorado: A History of Greater California|url= {{google books |plainurl=y |id=FvA3jL4CFCMC}}|date=November 29, 2012|publisher=Wiley|isbn=978-1-118-29217-4}}&lt;/ref&gt;

၁၈၄၈ ခုနှစ် အမေရိကန် နယ်နိမိတ် အတွင်းသို့ မသွတ်သွင်းမီ တစ်ပတ် အလိုတွင်မှ ကယ်လီဖိုးနီးယားတွင် ရွှေရှာတွေ့ခဲ့သည်။ ထိုအဖြစ်အပျက်သည် ပြည်နယ်၏ လူဦးရေပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု နှင့် ဘဏ္ဍာရေးကို ထာဝရ ပြောင်းလဲသွားစေခဲ့သည်။ မကြာမီတွင် ထိုနေရာသို့ လူများ အလုံးလိုက် အရင်းလိုက် ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ကြပြီး ရွှေတူးသူ နှင့် သတ္တုတွင်းလုပ်သားများ ထောင်ချီ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။  လူဦးရေသည် အမေရိကန်နိုင်ငံသားများ၊ ဥရောပသားများ၊ တရုတ်များ နှင့် အခြားလူမျိုးများဖြင့် မဟာကယ်လီဖိုးနီးယား ရွှေရှာပွဲကြီး အတွင် အလျှင်အမြန် တိုးပွားလာခဲ့သည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယား အနေနှင့် ပြည်နယ် တစ်ခု အဖြစ် ရောက်ရှိခဲ့သော ၁၈၅၀ ခုနှစ်တွင် ကယ်လီဖိုးနီးယားတွင် အခြေချနေထိုင်သူ ဦးရေမှာ ၁၀၀,၀၀၀ အထိ ဖြစ်လာသည်။ ၁၈၅၄ ခုနှစ်တွင် အခြေချနေထိုင်သူ ၃၀၀,၀၀၀ ကျော် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web |title=California Gold Rush, 1848–1864 |url=http://www.learncalifornia.org/doc.asp?id=118 |website=Learn California.org, a site designed for the California Secretary of State |access-date=July 22, 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727033216/http://www.learncalifornia.org/doc.asp?id=118 |archive-date=July 27, 2011 |accessdate=28 January 2021 |archivedate=27 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110727033216/http://www.learncalifornia.org/doc.asp?id=118 }}&lt;/ref&gt;၁၈၄၇ မှ ၁၈၇၀ အတွင်းတွင် ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့၏ လူဦးရေမှ ၅၀၀ မှ ၁၅၀,၀၀၀ အထိ တိုးတက်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://www.census.gov/history/www/through_the_decades/fast_facts/1870_fast_facts.html|title=1870 Fast Facts|work=United States Census Bureau|access-date=March 5, 2019|archive-url= https://web.archive.org/web/20190305053406/https://www.census.gov/history/www/through_the_decades/fast_facts/1870_fast_facts.html|archive-date=March 5, 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ကယ်လီဖိုးနီးယားသည် လူဦးရေကျဲပါးသော တိတ်ဆိတ် ငြိမ်သက်သော နေရာ အဖြစ်မှ ညတွင်းချင်းပင် အဓိက လူဦးရေထူထပ်သော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

အစိုးရ ရုံးထိုင်ရာနေရာသည် စပိန်တို့ခေတ်နှင့် နောက်ပိုင်း မက္ကဆီကိုမှ အုပ်ချုပ်စဉ်ကာလ ၁၇၇၇ မှ ၁၈၄၅ အထိ မွန်တာရေးတွင် တည်ရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=nps&gt;{{cite web |url= http://www.nps.gov/nr/travel/ca/intro.htm |title=Introduction |website=Early History of the California Coast |publisher=National Park Service |access-date=August 26, 2012}}&lt;/ref&gt; အော်လ်တာ ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ နောက်ဆုံး မက္ကဆီကို အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဖြစ်သော ပီယို ပီကိုသည် ၁၈၄၅ ခုနှစ်တွင် မြို့တော်ကို လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ အမေရိကန်တို့၏ သံရုံသည်လည်း မွန်တာရေးတွင်ပင် တည်ရှိပြီး သောမတ်စ် အို လာကင် ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ဖြစ်သည်။

၁၈၄၉ ခုနှစ်တွင် ပြည်နယ်၏ ပထမဆုံး ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ ညီလာခံကို မွန်တာရေးတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ညီလာခံ၏ ပထမဆုံး အလုပ်များထဲတွင် ပြည်နယ်မြို့တော်အသစ်တစ်ခု၏ နေရာကို ဆုံးဖြတ်ချက်ချရန် လည်း ပါဝင်သည်။ ပထမဆုံး ဥပဒေပြုအစည်းအဝေးကို ဆန်ဟိုဆေးတွင် ၁၈၅၀-၁၈၅၁တွင် ကျင်းပ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းကျင်းပပြုလုပ်သည့် နေရာများမှာ ဗာလေးဟိုး (၁၈၅၂-၁၈၅၃) နှင့် အနီးအနားရှိ ဘနီးရှား (၁၈၅၃-၁၈၅၄) တို့ ဖြစ်ကြပြီး ထိုနေရာများမှာလည်း ပြည့်စုံမှု မရှိကြောင်း နောက်ဆုံးတွင် သိရှိခဲ့သည်။ ၁၈၅၄ ခုနှစ်မှစ၍ မြို့တော်ကို ဆခရာမန်းတိုးသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး&lt;ref name=&quot;Wilson 2006&quot;&gt;{{cite book |last1=Wilson |first1=Dotson |last2=Ebbert |first2=Brian S. |date=2006 |title=California's Legislature |edition=2006 |url= http://www.leginfo.ca.gov/pdf/caleg11.pdf |location=Sacramento |publisher=California State Assembly }}&lt;/ref&gt; ၁၈၆၂ တွင်သာ ဆခရာမန်းတိုးတွင် ရေကြီးသဖြင့် ဆန်ဖရန်စစ္စကိုတွင် ဥပဒေပြုအစည်းအဝေးကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ပြည်နယ် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ ညီလာခံမှ ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပုံ​အခြေခံ ဥပဒေကို အဆုံးသတ် အတည်ပြုခဲ့ပြီးနောက် အမေရိကန် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်တွင် ပြည်ထောင်စုသို့ ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ်ဝင်ရောက်ရန် လျှောက်ထားခဲ့သည်။ ၁၈၅၀ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၉ ရက်တွင် ၁၈၅၀ ခုနှစ် ညှိနှိုင်းမှု၏ တစိတ်တပိုင်း အရ ကယ်လီဖိုးနီးယားသည် လွတ်လပ်သောပြည်နယ် တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သဖြင့် စက်တင်ဘာ ၉ ရက်သည် ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ ပြည်နယ်ရုံးပိတ်ရက်နေ့ တစ်နေ့ ဖြစ်သည်။

[[အမေရိကန် ပြည်တွင်းစစ်]] (၁၈၆၁-၁၈၆၅) အတွင်း ကယ်လီဖိုးနီးယားသည် အရှေ့ဘက် ဝါရှင်တန်သို့ ရွှေများပေးပို့ခဲ့ပြီး ပြည်ထောင်စုတပ်အား ထောက်ခံခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.civilwar.org/learn/articles/10-facts-california-during-civil-war 10 Facts: California during the Civil War] Civil War Trust. Downloaded September 9, 2017.&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း ပြည်နယ်အတွင်း တောင်ပိုင်းတပ်များကို ထောက်ခံသူများ အလွန်များပြားသဖြင့် ပြည်နယ်အနေနှင့် စစ်တပ် တပ်မကြီးများကို ယူနီယံ၏ စစ်ပွဲများတွင် ဝင်ရောက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ရန်အတွက် စေလွှတ်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ သို့သော်လည်း ပြည်ထောင်စုတပ်များအတွင်းရှိ တပ်ခွဲအချို့မှာ ကယ်လီဖိုနီးယားပြည်နယ်နှင့် ပတ်သက် ဆက်စပ်နေသည်။​ ဥပမာအားဖြင့် &quot;ကယ်လီဖိုးနီးယား ၁၀၀&quot; တပ်ရင်းတွင်ရှိသော တပ်သားအများစုမှာ ကယ်လီဖိုးနီးယားမှ ဖြစ်သည်။

ကယ်လီဖိုးနီးယားသည် ပြည်ထောင်စုသို့ ဝင်ရောက်ချိန်တွင် ကယ်လီဖိုးနီးယားမှ အခြားသော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အစိတ်အပိုင်းများသို့ ခရီးသွားရခြင်းသည် အချိန်ကုန်ပြီး အန္တရာယ်များသော အလုပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉ နှစ်ကြာပြီးနောက် ၁၈၆၉ခုနှစ် ပြည်တွင်းစစ် အဆုံးသတ်ပြီးခါစတွင် ပထမဆုံးအမေရိကတိုက်ဖြတ် ရထားလမ်းပြီးစီးပြီးနောက် ပို၍ တိုက်ရိုက်ဖြစ်သော လမ်းကိုတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယားသည် သွားရန် လွယ်ကူသော နေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ပြည်နယ်၏ နေရာအတော်များများသည် သစ်သီးစိုက်ပျိုးရန်နှင့် ယေဘုယျအားဖြင့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ပြုလုပ်ရန် သင့်လျော်သည်။ ဂျုံကို ကျယ်ပြန့်စွာ စိုက်ပြိုးကြပြီး အခြားသော ကောက်နှံပင်များ၊​ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ၊ ဝါ၊​ ပဲနှင့် သစ်သီးပင်များ (ကယ်လီဖိုးနီးယားတောင်ပိုင်းရှိ လိမ္မော်သီးများလည်း ပါဝင်သည်။)ကိုလည်း စိုက်ပျိုးကြကာ အလယ်တောင်ကြား နှင့် အခြားနေရာတို့တွင် ပြည်နယ်၏ ကြွယ်ဝလှသော စို်က်ပျိုးမွေးမြူရေးဆိုင်ရာ ထုတ်လုပ်မှုအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ချပေးနိုင်ခဲ့သည်။

====ရှေးဦးနေ လူမျိုးများ====
[[File:Yokayo-People-at-Ukiah-California-1916.JPG|thumb|left|မန်ဒိုချီနိုကောင်တီ၊ အူကီယားရှိ ပိုမိုလူမျိုးတို့၏ ရွာတစ်ရွာ ဖြစ်သော ယိုကာယို (၁၉၁၆)]]

အစောပိုင်း စပိန် နှင့် မက္ကဆီကိုတို့၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ မူလ ရှေးဦးနေ လူမျိုးများ၏ လူဦးရေမှာ ကြောက်မက်ဖွယ် ကောင်းလောက်အောင် ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ အားလုံးထဲတွင် အဓိက အကြောင်းရင်းမှာ ၎င်းတို့သယ်ဆောင်လာသော ကယ်လီဖိုးနီးယားရှိ လူမျိုးတို့အတွက် သဘာဝအလျောက် ခုခံအား မရှိသော ယူရေးရှားမှ ရောဂါများကြောင့် ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.learncalifornia.org/doc.asp?id=1617|title=Destruction of the California Indians|publisher=California Secretary of State|access-date=April 15, 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111207115225/http://www.learncalifornia.org/doc.asp?id=1617|archive-date=December 7, 2011|accessdate=1 February 2021|archivedate=7 December 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111207115225/http://www.learncalifornia.org/doc.asp?id=1617}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန်အုပ်ချုပ်မှု အသစ်အောက်တွင်လည်း ရှေးဦးနေ လူမျိုးတို့အတွက် ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ ပြင်းထန်သော အစိုးရ ပေါ်လစီများသည် တိုးတက်မလာခဲ့ပေ။ အခြားသော အမေရိကန် ပြည်နယ်များ နည်းတူ ဒေသရင်း ရှေးဦးနေ လူမျိုးတို့သည် ဝင်ရောက်လာသော အမေရိကန် အခြေချနေထိုင်သူများ ဖြစ်သည့် သတ္တုတွင်းတူးသူများ၊​ ကျွဲနွားမွေးမြူသူများ နှင့် လယ်သမားများမှ ၎င်းတို့၏ မြေများမှ အတင်းအကြပ် ပြောင်းရွှေ့စေခြင်း ခံရသည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယားသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ လွတ်လပ်သော ပြည်နယ်တစ်ခု အနေနှင့် ဝင်ရောက်ခဲ့သော်လည်း လှည့်လည်သွားလာနေသော သို့မဟုတ် အထီးတည်းဖြစ်နေသာ ရက်အင်ဒီးယန်းများမှာ အန်ဂလို-အမေရိကန် သခင်အသစ်များ၏ ကျွန်ပြုမှုကို ၁၈၅၃ ခုနှစ် အစိုးရ နှင့် အင်ဒီးယန်းများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး ဥပဒေ အောက်တွင် ခံခဲ့ကြရသည်။ ထို့ပြင် ရှေးဦးနေ လူမျိုး ရာချီ အသတ်ခံရသည့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများလည်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

၁၈၅၀ ခုနှစ်နှင့် ၁၈၆၀ ခုနှစ်ကြားတွင် ကယ်လီဖိုးနီးယား အစိုးရသည် ဒေါ်လာ ၁.၅ သန်း (၂၅၀,၀၀၀ ခန့်မှာ ဖက်ဒရယ်အစိုးရမှ ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။) &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.militarymuseum.org/MilitiaandIndians.html |title=California Militia and Expeditions Against the Indians, 1850–1859 |publisher=Militarymuseum.org |access-date=March 21, 2012}}&lt;/ref&gt; ကို အသုံးပြု၍​ ကြေးစားစစ်သားများကို ငှားရမ်းကာ ၎င်းတို့၏ အလုပ်မှာ အခြေချနေထိုင်သူများအား ရှေဦးနေ လူမျိုးတို့၏ ရန်မှ ကာကွယ်ရန် အတွက် ဖြစ်သည်။ နောင် ဆယ်စုနှစ်များတွင် ဒေသရင်း လူတို့အား ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေများ နှင့် ရန်ချယ်ရီးယပ်စ် ခေါ် အခြေချ နေထိုင်ရာ နေရာများတွင် ထားရှိခဲ့ကြပြီး ထိုနေရာများမှာ သေးငယ်၍ တသီးတခြား ဖြစ်ပြီး သဘာဝ အရင်းအမြစ် အလုံအလောက် မရှိသည့်အပြင် ထိုဒေသတွင် နေထိုင်သူတို့ အသက်ဆက်ရန် အတွက် အစိုးရမှ ထောက်ပံ့ခြင်း လည်း မရှိပေ။ အကျိုးဆက်အားဖြင့် ကယ်လီဖိုးနီးယား တိုးတက်လာခြင်းသည် ဒေသရင်း နေထိုင်သူတို့အတွက် မုန်တိုင်းကြမ်း တစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။ အချို့သော ပညာရှင်များနှင့် ဒေသရင်း အမေရိကန် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများ ဖြစ်သည့် ဘင်ဂျမင် မက်ဒလေ နှင့် အက်ဒ် ကက်စတီလိုတို့မှ ကယ်လီဖိုးနီးယား အစိုးရ၏ ဆောင်ရွက်မှုများကို လူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်မှုဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.cabrillo.edu/~crsmith/anth6_americanperiod.html;|archive-url= https://web.archive.org/web/20120511152205/http://www.cabrillo.edu/~crsmith/anth6_americanperiod.html|url-status=dead|title=see also Benjamin Madley, American Genocide: The California Indian Catastrophe, 1846–1873, Yale University Press, 2012.|archive-date=May 11, 2012}}&lt;/ref&gt;

===၁၉၀၀ မှ ယနေ့ခေတ်===
[[File:Hollywood-Studios-1922.jpg|thumb|[[ဟောလိဝုဒ်]] ရုပ်ရှင် စတူဒီယိုများ ၊​၁၉၂၂]]
နှစ်ဆယ်ရာစုအတွင်းတွင် ဂျပန်လူမျိုး ထောင်ပေါင်းများစွာတို့သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သို့ ပြောင်းရွှေ့လာကြပြီး ကယ်လီဖိုးနီးယားသို့ ပြည်နယ်အတွင်း မြေဝယ်ယူရန် ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ပြည်နယ်အနေနှင့် ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံခြားသားမြေယာ ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး အာရှသားပြောင်းရွှေ့လာသူများ မြေပိုင်ဆိုင်မှုကို တားမြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=The U.S. Mainland: Growth and Resistance |url=https://www.loc.gov/classroom-materials/immigration/japanese/the-us-mainland-growth-and-resistance/ |website=Library of Congress, Washington, D.C. 20540 USA}}&lt;/ref&gt; ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်းတွင် ဂျပန်လူမျိုး အမေရိကန်နိုင်ငံသားတို့အား တူးလီးလိတ်ခ် နှင့် မန်ဇာနာ အစရှိသော အကျဉ်းစခန်းများတွင် ချုပ်နှောင်ထားခဲ့သည်။.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Behind the Wire: Japanese Immigration and Relocation in U.S. History |url=https://www.loc.gov/classroom-materials/immigration/japanese/behind-the-wire/ |website=Library of Congress, Washington, D.C. 20540 USA |access-date=February 8, 2021}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်မှ ထိုသို့ ချုပ်နှောင်ခဲ့ခြင်းအား တရားဝင် ဝန်ချ တောင်းပန်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web |last1=Dil |first1=Cuneyt |title=California apologizes for Japanese American internment |url=https://apnews.com/article/4b9234383de4814974f81e78a1edaa95 |website=AP NEWS |access-date=February 8, 2021 |date=February 20, 2020}}&lt;/ref&gt;

၂၀ ရာစုအစောပိုင်းတွင် အဓိက အမေရိကတိုက်ဖြတ် အဝေးပြေးလမ်းမများ ဖြစ်ကြသော လင်ကွန်းအဝေးပြေးလမ်း နှင့် အဝေးပြေးလမ်း ၆၆ တို့ ပြီးစီးပြီးနောက် ကယ်လီဖိုးနီးယားသို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှု အရှိန်အဟုန်မြင့်လာခဲ့သည်။ ၁၉၀၀ မှ ၁၉၆၅ အတွင်းတွင် လူဦးရေသည် တစ်သန်းအောက် ရှိရာမှ ပြည်ထောင်စုတစ်ခုလုံးတွင် အများဆုံး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၄၀ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေစာရင်းဗျူရို၏ အစီရင်ခံစာအရ ကယ်လီဖိုးနီးယားလူဦးရေတွင် စပိန် ၆.၀% ၊ အာရှသား ၂.၄% နှင့် စပိန်မဟုတ်သူ လူဖြူ ၈၉.၅% ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=California—Race and Hispanic Origin: 1850 to 1990 |publisher=U.S. Census Bureau |url= https://www.census.gov/population/www/documentation/twps0056/twps0056.html |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20141224151538/http://www.census.gov/population/www/documentation/twps0056/twps0056.html |archive-date=December 24, 2014 }}&lt;/ref&gt;

လူဦးရေအရ လိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းရန် အဓိက အင်ဂျင်နီယာဆိုင်ရာ ပရော့ဂျက်များ ဖြစ်ကြသော ကယ်လီဖိုးနီးယား ရေသယ်မြောင်း နှင့် လော့အိန်ဂျယ်လိစ် ရေသယ်မြောင်း၊​အိုရိုဗေးဆည် နှင့် ရှာစတာဆည်၊ ဆန်ဖရန် စစ္စကို-အော့ကလန် ပင်လယ်အော်တံတား နှင့် [[ဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် တံတား]] စသည်တို့ကို ပြည်နယ်တဝှမ်းတွင် တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ပြည်နယ်အစိုးရမှ အဆင့်မြင့်ပညာရေး နှင့် ပတ်သက်၍ ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ မာစတာ ပလန် ကို ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် စတင်ကျင့်သုံးခဲ့ပြီး အများပြည်သူဆိုင်ရာ ပညာရေးနှင့် ပတ်သက်၍ အလွန်စွမ်းအားပြည့်ဝသော စနစ်ကို တည်ထောင်ရန် အတွက် ဖြစ်သည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် မပြင်းထန်သော မြေထဲပင်လယ် ရာသီဥတု၊ ဈေးပေါသောမြေ နှင့် ပြည်နယ်အတွင်းရှိ အမျိုးမျိုးသော ပထဝီ အနေအထားတို့ကြောင့် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်သူများသည် ၁၉၂၀ ခုနှစ်များ အတွင်း၌ စတူဒီယို စနစ်များကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယားသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စစ်လက်နည်ပစ္စည်း ၈.၇% ကို ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး ပြည်နယ် ၄၈ ခုတွင် နယူးယောက် နှင့် မီရှီဂန်တို့၏ နောက် တတိယနေရာမှ လိုက်သည်။&lt;ref&gt;Peck, Merton J. &amp; Scherer, Frederic M. ''The Weapons Acquisition Process: An Economic Analysis'' (1962) Harvard Business School p. 111&lt;/ref&gt;သို့သော်လည်း ကယ်လီဖိုးနီးယားသည် စစ်အတွင်း စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ သင်္ဘောများ (သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ ကုန်တင်သင်္ဘောနှင့် ကုန်သည်သင်္ဘောများ ဖြစ်သော လစ်ဘာတီသင်္ဘော နှင့် ဗစ်ထရီသင်္ဘော တို့အပြင် စစ်သင်္ဘောများ) ထုတ်လုပ်ရာ၌ ပထမနေရာတွင် ရှိပြီး ဆန်ဒီယေးဂိုး၊ လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ် နှင့် ဆန်ဖရန်စစ္စကို ပင်လယ်အော်ဒေသ ရှိ ကုန်းတွင်း သင်္ဘောကျင်းများတွင်  ထုတ်လုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://www.nps.gov/nr/travel/wwiibayarea/shipbuilding.htm|title=Shipbuilding Essay—World War II in the San Francisco Bay Area: A National Register of Historic Places Travel Itinerary|website=Nps.gov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://www.nps.gov/nr/travel/wwIIbayarea/ric.htm|title=Richmond Shipyard Number Three: World War II in the San Francisco Bay Area: A National Register of Historic Places Travel Itinerary|website=Nps.gov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://cdn.loc.gov/master/pnp/habshaer/ca/ca3300/ca3393/data/ca3393data.pdf|title=Rosie the Riveter National Historical Park, Kaiser Shipyards|website=Csn.loc.gov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://www.youtube.com/watch?v=UhCiGY75wVw |title=Saving the Bay—The Greatest Shipbuilding Center in the World |publisher=KQED |date=August 11, 2010 |via=[[YouTube]]}}&lt;/ref&gt; ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အပြီးတွင် လေကြောင်းအာကာသ နှင့် ကာကွယ်ရေးပစ္စည်း လုပ်ငန်း တို့ကြောင့် ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ စီးပွားရေးသည် များစွာ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး&lt;ref name=&quot;BWatkins2012&quot;&gt;{{cite news |title=How California Lost its Mojo |author=Bill Watkins |url=http://wညဘww.foxandhoundsdaily.com/2012/10/how-california-lost-its-mojo/ |newspaper=Fox and Hound Daily |date=October 10, 2012 |access-date=June 25, 2013 }}{{Dead link|date=October 2023 }}{{break}}{{cite book|author1=Nancy Kleniewski|author2=Alexander R. Thomas|title=Cities, Change, and Conflict: A Political Economy of Urban Life|url={{google books |plainurl=y |id=dWuQ70MtnIQC|page=91}}|access-date=June 26, 2013|date=March 1, 2010|publisher=Cengage Learning|isbn=978-0-495-81222-7|pages=91–92}}&lt;/ref&gt; [[စစ်အေးတိုက်ပွဲ]] အပြီးတွင်မူ ၎င်းတို့၏ ပမာဏမှာ လျော့ကျလာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;BWatkins2012&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.library.ca.gov/crb/08/08-005.pdf |title=Aerospace States' Incentives to Attract The Industry |author=Rosa Maria Moller |date=May 2008 |website=library.ca.gov |publisher=California Research Bureau |access-date=June 25, 2013 |pages=24–25 |accessdate=7 February 2021 |archivedate=24 August 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140824080139/http://www.library.ca.gov/crb/08/08-005.pdf }}{{break}}{{cite web |url=http://laedc.org/reports/AerospaceinSoCal_0812.pdf |title=The Aerospace Industry in Southern California |author=Robert A. Kleinhenz |author2=Kimberly Ritter-Martinez |author3=Rafael De Anda |author4=Elizabeth Avila |date=August 2012 |publisher=laedc.org |access-date=June 25, 2013 |page=10 |quote=In 1987, California accounted for one in four aerospace jobs nationally, and in Los Angeles County, the share was one in ten. Following the collapse of the Soviet Union and the end of the Cold War, the Department of Defense (DOD) sharply curtailed procurement spending. In 1995, DOD spending fell below $50 billion for the first time since 1982. Nowhere in the country were the changes in Pentagon outlays more apparent than in Southern California. |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512204822/http://laedc.org/reports/AerospaceinSoCal_0812.pdf |archive-date=May 12, 2013 }}{{break}}{{cite book |author1=Eric John Heikkila |author2=Rafael Pizarro |title=Southern California and the World |url= {{google books |plainurl=y|id=upaN7waaW7AC|page=18}} |access-date=June 25, 2013 |date=January 1, 2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-275-97112-0 |page=18}}{{break}}{{cite book |author=James Flanigan |title=Smile Southern California, You're the Center of the Universe: The Economy and People of a Global Region |url= {{google books |plainurl=y|id=T-_FMngVdI4C|page=25}} |access-date=June 25, 2013 |date=2009 |publisher=Stanford University Press |isbn=978-0-8047-5625-9 |page=25}}&lt;/ref&gt; စတန်းဖို့ဒ် တက္ကသိုလ် နှင့် အင်ဂျင်နီယာဌာန၏ အကြီးအမှူး ဖရက်ဒရစ် တာမန်း တို့မှ မဟာဌာနများ နှင့် ဘွဲ့ရများကို ပြည်နယ်မှ ထွက်ခွာမည့် အစား ကယ်လီဖိုးနီးယားတွင် ဆက်လက်နေထိုင်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့ပြီး [[ဆီလီကွန်တောင်ကြား]]ဟု ခေါ်သော မြင့်မားသည့် နည်းပညာဒေသ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Markoff&quot;&gt;{{cite news|url= http://travel.nytimes.com/2009/04/17/travel/escapes/17Amer.html |title=Searching for Silicon Valley |last=Markoff |first=John |date=April 17, 2009 |work=The New York Times |access-date=February 26, 2011}}&lt;/ref&gt; ထိုသို့သော ကြိုးစားအားထုတ်မှုများ၏ ရလဒ် အနေနှင့် ကယ်လီဖိုးနီးယားသည် တကမ္ဘာလုံးရှိ ဖျော်ဖြေရေးနှင့် ဂီတ လုပ်ငန်းတို့၏ ဗဟိုဌာန ဖြစ်လာခဲ့ပြီး နည်းပညာ၊ အင်ဂျင်နီယာနှင့် လေကြောင်းအာကာသ လုပ်ငန်းတို့၏ ဗဟိုဌာန ဖြစ်လာကာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ဗဟိုဌာန ဖြစ်လာခဲ့သည်။.{{sfn|Cohen|2003|pages=115–116}} ဒေါ့ကွန်း အင်တာနက်ကုမ္ပဏီများ ဈေးထိုးကျမှု မတိုင်မီက ကယ်လီဖိုးနီးယားသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နိုင်ငံများနှင့် ယှဉ်ပါက ပဉ္စမမြောက် အကြီးဆုံး စီးပွားရေး အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite book |author1=Clark Davis |author2=David Igler |title=The Human Tradition in California |url= {{google books |plainurl=y |id=6QxvAAAAQBAJ|page=11}} |date=August 1, 2002 |publisher=Rowman &amp; Littlefield Publishers |isbn=978-1-4616-4431-6 |page=11}}{{break}}{{cite news |last=Treanor |first=Jill |date=July 17, 2001 |title=Pink slip season in Silicon Valley |url= https://www.theguardian.com/technology/2001/jul/17/internetnews.business |newspaper=The Guardian |location=United Kingdom |access-date=April 22, 2015 |quote=This micro-economy—the world's fifth largest economy in its own right—started to feel the pain of the new technology meltdown first.}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း ကယ်လီဖိုးနီးယားတောင်ပိုင်းတွင် ၁၉၈၀ နှောင်းပိုင်း ကယ်လီဖိုးနီးယားတစ်ခုလုံးတွင် ၁၉၉၁ မှစ၍ နှစ်အများစုတွင် အခြေချနေထိုင်သူ လူဦးရေ အနှုတ်ပြလာခဲ့သည်။ ထိုအကြောင်းအရာကို မီဒီယာများမှ ကယ်လီဖိုးနီးယား မှ အစုလိုက်အပြုံလိုက်ထွက်ခွါမှုဟု ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိကြသည်။.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Taylor |first=Lisa |date=March 30, 1997 |title=Getting Out: The Great California Exodus: Remember us? We left Southern California looking for cheaper housing, employment opportunities and a better way of life. Well ... We're Ba-aack! |url= https://articles.latimes.com/1997-03-30/realestate/re-43524_1_southern-california |newspaper=Los Angeles Times |access-date=April 22, 2015}}&lt;/ref&gt;

[[File:HP garage front.JPG|thumb|left| ဆီလီကွန်တောင်ကြား မွေးဖွားရာ ဂိုဒေါင်။ ထိုနေရာတွင် စတန်းဖို့ဒ် တက္ကသိုလ် ဘွဲ့ရများ ဖြစ်ကြသော ဝီလီယမ် ဟျူးလက် နှင့် ဒေးဗစ် ပက်ကက်တို့မှ သူတို့၏  ပထမဆုံး ထုတ်ကုန်ကို ၁၉၃၀ ခုနှစ်များတွင် စတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ကြသည်။]]
နှစ်ဆယ်ရာစု၏ အလယ်ပိုင်းနှင့် နှောင်းပိုင်းတို့တွင် ပြည်နယ်အတွင်း လူမျိုးရေးနှင့် ပတ်သက်သော အဓိကရုဏ်းများ တစ်ကြိမ်ထက်မက ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ရဲများနှင့် အာဖရိက အမေရိကန်တို့အကြား တင်းမာမှုသည် အလုပ်လက်မဲ့ပြဿနာ နှင့် ဆင်းရဲမွဲတေမှုတို့နှင့် ပေါင်းစပ်ကာ ၁၉၆၅ ခု ဝပ် အဓိကရုဏ်းနှင့် ၁၉၉၂ ခုနှစ် ရော့ဒနီကင်း အဓိကရုဏ်း အစရှိသော  ကြမ်းတမ်းသော အဓိကရုဏ်းများ ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web |title=Watts Rebellion (Los Angeles) |url=https://kinginstitute.stanford.edu/encyclopedia/watts-rebellion-los-angeles |website=The Martin Luther King, Jr., Research and Education Institute |publisher=Stanford University |access-date=February 7, 2021 |language=en |date=June 12, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Sastry |first1=Anjuli |last2=Grisby Bates |first2=Karen |title=When LA Erupted In Anger: A Look Back At The Rodney King Riots |url=https://www.npr.org/2017/04/26/524744989/when-la-erupted-in-anger-a-look-back-at-the-rodney-king-riots |website=NPR.org |access-date=February 7, 2021 |language=en}}&lt;/ref&gt; ကယ်လီဖိုးနီးယားသည် သစ်နက်ပါတီ၏ ဗဟိုဌာန ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ထိုအဖွဲ့မှာ အာဖရိက အမေရိကန်တို့အား လူမျိုးရေး မတရားမှုများ အတွက် ဖြေရှင်းတိုက်ခိုက်ရန် လက်နက်တပ်ဆင်ပေးသော အဖွဲ့ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Black Panther Party: Challenging Police and Promoting Social Change |url=https://nmaahc.si.edu/blog-post/black-panther-party-challenging-police-and-promoting-social-change |website=National Museum of African American History and Culture |access-date=February 7, 2021 |language=en |date=July 23, 2019}}&lt;/ref&gt; ထို့ပြင် မက္ကဆီကို၊ ဖိလစ်ပိုင်နှင့် အခြား ရွှေ့ပြောင်း လယ်ယာအလုပ်သမားများသည် ဆီဇာ ရှားဗက်ဇ် ၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ၁၉၆၀ ခုနှစ်များနှင့် ၁၉၇၀ ခုနှစ်များအတွင်း လခပိုမိုရရှိရန် ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Pao |first1=Maureen |title=Cesar Chavez: The Life Behind A Legacy Of Farm Labor Rights |url=https://www.npr.org/2016/08/02/488428577/cesar-chavez-the-life-behind-a-legacy-of-farm-labor-rights |website=NPR.org |access-date=February 7, 2021 |language=en}}&lt;/ref&gt;

၂၀ရာစုအတွင်း ကယ်လီဖိုးနီးယားတွင် ကပ်ဆိုက်မှုကြီးနှစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၁၉၀၆ ခုနှစ် ဆန်ဖရန်စစ္စကို ငလျင်နှင့် ၁၉၂၈ ခုနှစ် စိန့်ဖရန်စစ် ဆည် ရေကြီးမှုတို့သည် အမေရိကန်သမိုင်းတွင် အသေအပျောက်အများဆုံး ကပ်ဆိုက်မှု အဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;IIIMcNeill2004&quot;&gt;{{cite book |editor-last=Krech |editor-first=Shepard, III |editor2-last=Merchant |editor2-first=Carolyn |editor3-last=McNeill |editor3-first=John Robert |title=Encyclopedia of World Environmental History |volume=3: O-Z, Index |date=2004 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-93735-1 |pages=540– |url= {{google books |plainurl=y|id=Dmky95hwKr0C|page=540}} |access-date=November 23, 2012}}&lt;/ref&gt;

လေထုညစ်ညမ်းမှု ပြဿနာများကို လျှော့ချနိုင်ခဲ့သော်လည်း လေထုညစ်ညမ်းမှုနှင့် ဆက်စပ်သော ကျန်းမာရေး ပြဿနာများမှာ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားဆဲ ဖြစ်သည်။ မော်တော်ကား အိတ်ဇောပိုက်များနှင့် ပတ်သက်သော ဖက်ဒရယ် အဆင့်နှင့် ပြည်နယ်အဆင့် ကန့်သတ်မှု ဥပဒေများ ထုတ်ပြန်ပြီးနောက်တွင် ''စမောက်'' ဟု သိကြသော အညိုရောင် မြူများသည် သိသာစွာ လျော့ကျသွားခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;William Deverell, and Greg Hise, eds. ''Land of Sunshine: An Environmental History of Metropolitan Los Angeles'' (2005).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;James E. Krier, and Edmund Ursin, ''Pollution and Policy: A Case Essay on California and Federal Experience with Motor Vehicle Air Pollution, 1940–1975'' (1978)&lt;/ref&gt;

၂၀၀၁ ခုနှစ် စွမ်းအင် အကျပ်အတည်းကြောင့် မီးအလှည့်ကျ ပြတ်တောက်မှုများ၊ ဓာတ်အားခမြင့်တက်မှုများနှင့် အနီးအနားပြည်နယ်များမှ ဓာတ်အားတင်သွင်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ကယ်လီဖိုးနီးယား တောင်ပိုင်း အက်ဒီဆင် ကုမ္ပဏီနှင့် ပစိဖိတ် ဓာတ်ငွေ့နှင့် လျှပ်စစ် ကုမ္ပဏီတို့မှာ ပြင်းထန်စွာ ဝေဖန်ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;Severin Borenstein, [https://www.jstor.org/stable/2696582 &quot;The Trouble With Electricity Markets: Understanding California's Restructuring Disaster&quot;], ''Journal of Economic Perspectives'', Winter 2002, Vol. 16 Issue 1, pp. 191–211 (in JSTOR)&lt;/ref&gt;

မြို့ပြဒေသများတွင် အိမ်ဈေးမှာ ဆက်လက်မြင့်တက်နေဆဲဖြစ်ပြီး ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်လာ ၂၅,၀၀၀ တန်သော အသင့်အတင့်ရှိသော မြို့ပြဒေသရှိအိမ်မှာ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်လာ ၅ သိန်းနှင့် အထက် ဈေးပေါက်သည်။ လူအများအပြားမှာ ပိုမို၍ ကျေးလက်ကျသော ဒေသများတွင် နေထိုင်ခြင်းဖြင့် အိမ်ဝယ်နိုင်ကြပြီး အလုပ်သို့ အချိန်ကြာရှည်စွာ သွားလာကြကာ မြို့ပြဒေသများတွင် မြင့်မားသော လခဖြင့် အလုပ်လုပ်ကြသည်။ ဈေးကစားသူများမှာ နေထိုင်ရန် စိတ်ကူးမရှိသော်လည်း အိမ်များကို ဝယ်ယူကြပြီး လပိုင်းအတွင်းတွင် အမြတ်အစွန်း များစွာ ရှာဖွေနိုင်ကြကာ ထိုငွေကြေးကို အသုံးပြု၍ အိမ်ခြံမြေများထပ်၍ ဝယ်ယူကြသည်။ အိမ်အတွက် ငွေချေးငှားသော ကုမ္ပဏီများမှာ ဥပဒေအတိုင်း လိုက်နာကြသော်လည်း လူတိုင်းသည် အိမ်ဈေးထပ်၍ တက်မည်ဟု ယူဆကြသည်။ ၂၀၀၇-၈ ခုနှစ်တွင် အိမ်ခြံမြေပူပေါင်း ပေါက်ကွဲခဲ့ပြီး အိမ်ဈေးထိုးကျကာ အိမ်ဈေးတက်သော ကာလ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ အိမ်ခြံမြေတန်ဖိုး ဘီလီယံပေါင်း ရာချီ၍ ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ပြီး ဘဏ်များမှ အိမ်ခြံမြေ သိမ်းဆည်းမှုများ များပြားလာခဲ့ကာ ငွေကြေးအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများမှာ အကြီးအကျယ် ထိခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Robert M. Hardaway, ''The Great American Housing Bubble: The Road to Collapse'' (2011) p. 22&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Stephen D. Cummings and Patrick B. Reddy, ''California after Arnold'' (2009) p. 102&lt;/ref&gt;

၂၁ရာစုအတွင်း ရာသီဥတုအပြောင်းအလဲကြောင့် ဖြစ်ပွားသော မိုးခေါင်ရေရှားမှုများနှင့် မကြာခဏ တောမီးလောင်မှုများ ပြည်နယ်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Wilson |first1=Scott |title=Fires, floods and free parking: California's unending fight against climate change |url=https://www.washingtonpost.com/graphics/2019/national/climate-environment/climate-change-california/ |website=Washington Post |date=December 5, 2019 |access-date=February 8, 2021 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Flavelle |first1=Christopher |title=How California Became Ground Zero for Climate Disasters |url=https://www.nytimes.com/2020/09/20/climate/california-climate-change-fires.html |website=The New York Times |date=September 20, 2020 |access-date=February 8, 2021}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အထိ အစဉ်တစိုက် ဖြစ်ပွားသော မိုးခေါင်ရေရှားမှုမှာ သမိုင်းတင်ပြီးကာလ အတွင်း အဆိုးရွားဆုံး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=California Facing Worst Drought on Record {{!}} NOAA Climate.gov |url=https://www.climate.gov/news-features/event-tracker/california-facing-worst-drought-record |website=www.climate.gov |access-date=February 8, 2021 |archive-date=7 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230307005541/https://www.climate.gov/news-features/event-tracker/california-facing-worst-drought-record }}&lt;/ref&gt;၂၀၁၈ ခုနှစ် တောမီးလောင်သည့် ရာသီမှာ ပြည်နယ်အတွက် အသေအပျောက်အများဆုံးနှင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုအများဆုံး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=2018 California Wildfires |url=https://www.census.gov/topics/preparedness/events/wildfires/2018-ca-wildfires.html |website=The United States Census Bureau |access-date=February 8, 2021 |language=EN-US}}&lt;/ref&gt;

==ပထဝီဝင်==
[[File:California Topography-MEDIUM.png|thumb|ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ မြေပြင်အသွင်ပြ မြေပုံ]]
[[File:Big Sur June 2008.jpg|thumb|ဘစ်ဆား ကမ်းရိုးတန်း၊ မွန်တာရေး၏ တောင်ဘက် ဘစ်စဘီတံတား]]
[[File:1 yosemite valley tunnel view 2010.JPG|thumb|[[ယိုဆဲမတီး အမျိုးသားဥယျာဉ်]]]]
[[File:Joshua Tree National Park (California, USA) -- 2012 -- 5663.jpg|thumb|ဂျိုရှုဝါသစ်ပင် အမျိုးသားဥယျာဉ်အတွင်းရှိ  ''Cylindropuntia bigelovii]]

ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အလက်စကာပြည်နယ် နှင့် တက္ကဆပ်ပြည်နယ်တို့ပြီးလျှင် ဧရိယာအနေနှင့် တတိယမြောက် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ &lt;ref name=&quot;2000 population and housing&quot;&gt;{{cite web |url= https://www.census.gov/prod/cen2000/phc3-us-pt1.pdf |title=2000 Census of Population and Housing |date=April 2004 |publisher=US Census Bureau |page=29 |access-date=December 25, 2009}}&lt;/ref&gt;ကယ်လီဖိုးနီးယားသည် ပထဝီအနေအထားအရ ဒေသနှစ်ခု အနေနှင့် ပိုင်းခြားထားသည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယားတောင်ပိုင်းတွင် တောင်ဘက်ဆုံး ကောင်တီ ၁၀ ခုပါဝင်ပြီး&lt;ref&gt;{{cite journal |url= {{google books |plainurl=y |id=p04zAQAAMAAJ|page=1}} |pages=38–9 |title=Figures Show California's Motoring Supremacy |journal=Touring Topics |volume=8 |number=2 |date=March 1916}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |url= {{google books |plainurl=y |id=EXdAAQAAQBAJ|page=46}} |page=46 |title=Surfing about Music |last=Cooley |first=Timothy J. |publisher=University of California Press |date=2014 |isbn=978-0-520-95721-3}}&lt;/ref&gt; ကယ်လီဖိုးနီးယားမြောက်ပိုင်းတွင် မြောက်ဘက်အကျဆုံး ကောင်တီ ၄၈ ခုပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |access-date=September 7, 2014 |url= https://news.google.com/newspapers?nid=2245&amp;dat=19630419&amp;id=Rd8zAAAAIBAJ&amp;pg=2786,2022902 |title=Westward Tilt: Northern California |first=Neil |last=Morgan |newspaper=Lodi News-Sentinel |location=Lodi, California |date=April 19, 1963}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |url= {{google books |plainurl=y |id=Kr8rAQAAMAAJ|page=6}} |page=6 |title=Kent Guide Manual (Harrison Narcotic Law) and Professional Registry |editor=John E. Kent |publisher=The Service Press |date=1917 |location=San Francisco}}&lt;/ref&gt; မြောက်ဘက်တွင် အိုရီဂွန်ပြည်နယ်၊ အရှေ့ဘက်နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် နီဗားဒါးပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာနှင့် တောင်ဘက်တွင် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ် ဘာဂျာကယ်လီဖိုးနီးယားနှင့် နိုင်ငံတကာနယ်နိမိတ် ထိစပ်နေသည်။ (၎င်းတို့နှစ်ခု ပေါင်းစ၍ မြောက်အမေရိက၏ ကယ်လီဖိုးနီးယားဒေသ အဖြစ်တည်ရှိပြီး ဘာဂျာကယ်လီဖိုးနီးယား ဆာ လည်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။

ပြည်နယ်၏ အလယ်ပိုင်းတွင် ကယ်လီဖိုးနီးယား အလယ်ပိုင်းချိုင့်ဝှမ်း တည်ရှိပြီး အရှေ့ပိုင်းတွင် ဆီးရားနီဗားဒါးတောင်တန်း၊ အနောက်ပိုင်းတွင် ကမ်းရိုးတန်းတောင်တန်းများ၊ မြောက်ဘက်တွင် ကက်စကိတ်တောင်တန်းများနှင့် တောင်ပိုင်းတွင် တီဟာချာပီတောင်တန်းများက ဝိုင်းရံထားသည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ အလယ်ပိုင်းချိုင့်ဝှမ်းမှာ အထွက်ကောင်းသော စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး နှလုံးသည်းပွတ်ဒေသပင် ဖြစ်သည်။

ဆေခရာမန်တို-ဆန် ဝါကင် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်မှ နှစ်ပိုင်းပိုင်းခြားထားသောအပိုင်း၏ မြောက်ပိုင်းဖြစ်သည် ဆေခရာမန်တို ချိုင့်ဝှမ်းသည် ဆေခရာမန်တိုမြစ်၏ ရေဝေကြောအဖြစ် တည်ရှိပြီး တောင်ပိုင်းဖြစ်သော ဆန်ဝါကင် ချိုင့်ဝှမ်းသည် ဆန်ဝါကင်မြစ်၏ ရေဝေကြော အဖြစ် တည်ရှိသည်။ ချိုင့်ဝှမ်းနှစ်ခုစလုံးသည် ၎င်းတို့အတွင်း ဖြတ်သန်းစီးဆင်းစော မြစ်များ၏ အမည်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ သောင်တူးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နေသဖြင့် ဆေခရာမန်တိုနှင့် ဆန်ဝါကင် မြစ်တို့သည် ကုန်းတွင်း မြို့အချို့ကို ဆိပ်ကမ်းမြို့များအဖြစ် တည်ရှိစေရန် လုံလောက်သော ရေအနက် ရှိနေဆဲပင် ဖြစ်သည်။

ဆေခရာမန်တို ဆန်ဝါကင် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသသည် ပြည်နယ်အတွက် အရေးပါသော ရေပေးဝေသည့် အသက်သွေးကြောတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရေများကို မြစ်ဝကျွန်းပေါ်မှ ကျယ်ပြန့်စွာချိတ်ဆက်ထားသော ရေပန့်များ နှင့် တူးမြောင်းများ ကွန်ယက်ကို ဖြတ်သန်း၍ လမ်းကြောင်းလွှဲ သယ်ပို့သည်မှာ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၏ အရှည်နီးပါးပင် ဖြစ်ပြီး အလယ်ပိုင်း ချိုင့်ဝှမ်းသို့ လည်းကောင်း၊ ပြည်နယ်၏ ရေစီမံကိန်းများသို့ လည်းကောင်း၊ အခြားလိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းရန် အတွက်လည်းကောင်း အသုံးပြုသည်။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသမှ ရေသည် ပြည်နယ်လူဦးရေ၏ သုံးပုံနှစ်ပုံနီးပါးဖြစ်သော လူဦးရေ ၂၃ သန်းအတွက် သောက်သုံးရေ အဖြစ် ပံ့ပိုးပေးပြီး ဆန်ဝါကင် ချိုင့်ဝှမ်းအနောက်ဘက်မှ လယ်သမားများအတွက်လည်း အသုံးဝင်စေသည်။

ဆူးဆန်းပင်လယ်အောင်သည် ဆေခရာမန်တိုနှင့် ဆန်ဝါကင်မြစ်တို့၏ မြစ်ဆုံတွင် တည်ရှိသည်။ ရေများသည် ကာကီးနက်ဇ် ရေလက်ကြားသို့ စီးဝင်ပြီး ၎င်းသည် ဆန်ဖရန်စစ္စကို ပင်လယ်အော်၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းဖြစ်သော ဆန်ပါဘလို ပင်လယ်အော်သို့ စီးဝင်သည်။ ထိုမှတဆင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာနှင့် ဂိုဒင်းဂိတ်ရေလက်ကြားဖြင့် ဆက်သွယ်နေသည်။

ချန်နယ်ကျွန်းများသည် တောင်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိပြီး ဖယ်ရယ်လွန်ကျွန်းများသည် ဆန်ဖရန်စစ္စကို၏ အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။

ဆီးရားနီဗားဒါး (စပိန်ဘာသာဖြင့် &quot;နှင်းဖုံးသော တောင်တန်းများ&quot;) တွင် တဆက်တည်းဖြစ်သော ပြည်နယ် ၄၈ ခုတွင် အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ဖြစ်သော ဝှစ်တနီတောင် ပါဝင်ပြီး {{convert|၁၄၅၀၅|ft|m}} မျှ မြင့်မားသည်။ &lt;ref name=Mount_Whitney&gt;{{cite ngs |id=GT1811|designation=Whitney|access-date=October 20, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=USGS&gt;{{cite web |url=http://egsc.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html |title=Elevations and Distances in the United States |publisher=[[United States Geological Survey]] |date=2001 |access-date=October 21, 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111015012701/http://egsc.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html |archive-date=October 15, 2011 |accessdate=29 May 2021 |archivedate=15 October 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111015012701/http://egsc.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NAVD88&quot;&gt;Elevation adjusted to [[North American Vertical Datum of 1988]].&lt;/ref&gt; ထိုတောင်တန်းများတွင် ရေခဲများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေသောတောင်ထိပ်များကြောင့် ထင်ရှားသည့် ယိုဆဲမတီးတောင်ကြား ပါဝင်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင်အကြီးမားဆုံး အပင်ဖြစ်သည့် ဆီကွိုင်းယားပင် များ ရှိသည့် ဆီကွိုင်းယားအမျိုးသားဥယျာဉ်လည်းရှိကာ ပြည်နယ်အတွင်း ထုထည်အားဖြင့် အကြီးဆုံးဖြစ်သည့် နက်ရှိုင်းသောရေချိုရေကန်တစ်ခုဖြစ်သော တာဟိုးကန်လည်း ပါဝင်သည်။

ဆီးရားနီဗာဒါး၏ အရှေ့ဘက်တွင် အိုဝင်တောင်ကြားနှင့် မိုနိုကန်တို့ရှိပြီး ရွှေ့ပြောင်းငှက်တို့အတွက် မရှိမဖြစ် စားကျက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်၏ အနောက်ပိုင်းတွင် ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်အတွင်း ဧရိယာအားဖြင့် အကြီးမားဆုံး ရေချိုရေကန်ဖြစ်သည့် ကလီးယားကန် ရှိသည်။ တာဟိုးကန်သည် ပို၍ ကြီးမားသော်လည်း ၎င်းသည် ကယ်လီဖိုးနီးယားနှင့် နီဗားဒါး နယ်စပ်က ပိုင်းခြားထားသည်။  ဆီးရားနီဗားဒါးသည် ဆောင်းရာသီတွင် အာတိတ်ဒေသ အပူချိန်ရှိပြီး ဒါဇင်အနည်းငယ်မျှရှိသည့် သေးငယ်သော ရေခဲမြစ်များ ရှိပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ တောင်ဘက်အကျဆုံး ရေခဲမြစ်ဖြစ်သည့် ပါလူဆိတ် ရေခဲမြစ်လည်း တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။

တူးလဲရီကန်သည် မစ္စစ္စမီမြစ်၏ အနောက်ဘက်တွင် အကြီးမားဆုံးသော ရေချိုကန်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ရေခဲခေတ်မှ ကော်ကိုရန်ကန်၏ လက်ကျန်ဖြစ်သော တူးလဲရီရေကန်သည် ၂၀ရာစု အစောပိုင်းတွင် ၎င်းသို့စီးဝင်သော မြစ်လက်တက်များကို စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးဆိုင်ရာ ဆည်မြောင်းအသုံးချမှုနှင့် စည်ပင်ရေပေးဝေရေး အသုံးပြုမှုတို့ကြောင့် ခမ်းခြောက်သွားခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite news |title=The Dried-Up Heart of California's Water Dilemma |url=https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2017-04-26/the-dried-up-heart-of-california-s-water-dilemma |work=Bloomberg |date=April 26, 2017}}&lt;/ref&gt;

ပြည်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်ဧရိယာ၏ ၄၅ ရာခိုင်နှုန်းမှာ သစ်တောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားပြီး &lt;ref name=&quot;Forestry 2003&quot;&gt;{{cite book |last1=Laaksonen-Craig |first1=Susanna |last2=Goldman |first2=George |last3=McKillop |first3=William |title=Forestry, Forest Products, and Forest Products Consumption in California |publisher=University of California—Division of Agriculture and Natural Resources |date=2003 |location=Davis, California |page=1 |url=http://anrcatalog.ucdavis.edu/pdf/8070.pdf |isbn=978-1-60107-248-1 |access-date=December 12, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110221195646/http://anrcatalog.ucdavis.edu/pdf/8070.pdf |archive-date=February 21, 2011 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ကယ်လီဖိုးနီးယားတွင်ရှိသော ထင်းရှူးမျိုးစိတ်များ၏ အမျိုးအစားကွဲပြားမှုမှာ အခြားမည်သည့်ပြည်နယ်မှ မယှဉ်နိုင်ပေ။ ကယ်လီဖိုးနီးယားသည် အလက်စကာပြည်နယ်မှ အပ အခြားပြည်နယ်များထက် ပို၍ သစ်တောထူထပ်သည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယား ဝှိုက်တောင်ကုန်းများရှိ သစ်ပင်အများစုမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် သက်တမ်းအရင့်ဆုံးဖြစ်ပြီး ဘရစ်စတယ်ကုန်းထင်းရူးပင် တစ်ပင်မှာ နှစ် ၅,၀၀၀ ကျော် သက်တမ်းရှိသည်။ &lt;ref name=Lanner&gt;{{cite book|last=Lanner|first=RM|date=2007|title=The Bristlecone Book|url=https://archive.org/details/bristleconebookn0000lann|publisher=Mountain Press|page=[https://archive.org/details/bristleconebookn0000lann/page/14 14]|isbn=978-0-87842-538-9}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=oldest&gt;{{cite web |url= http://www.rmtrr.org/oldlist.htm|title=Oldlist|publisher=Rocky Mountain Tree Ring Research|access-date=January 8, 2013}}&lt;/ref&gt;

တောင်ပိုင်းတွင် ကုန်းတွင်းပိုင်းရှိ ကြီးမားသော ရေငံရေကန်ဖြစ်သည့် ဆော်လတန်ပင်လယ် ရှိသည်။ တောင်ဘက်အလယ်ပိုင်းရှိ သဲကန္တာကို မိုဟာဗီသဲကန္တာရဟု ခေါ်တွင်သည်။ မိုဟာဗီ၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် သေမင်းချိုင့်ဝှမ်းရှိပြီး ၎င်းတွင် မြောက်အမေရိကရှိ အနိမ့်ဆုံးနှင့် အပူဆုံးနေရာဖြစ်သည့် {{convert|−၂၇၉|ft|m}}မျှ နိမ့်သည့် ဘက်ဝါးတားချိုင့်ဝှမ်း ပါဝင်သည်။ &lt;ref name=NED/&gt; သေမင်းချိုင့်ဝှမ်းမှ ဝှစ်တနီတောင်ထိပ်သို့ ဒေါင်လိုက်တိုင်းမည်ဆိုပါက {{convert|၉၀|mi|km}} ထက်နည်းသည်။ တကမ်တမ်းတွင်တော့ ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ အရှေ့တောင်ပိုင်းသည် ခြောက်သွေ့ပြီး ပူပြင်းသော ကန္တာရဖြစ်ကာ နွေရာသီအတွင်း အလွန်မြင့်မားသည် အပူချိန် အမြဲရှိတတ်သည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ အရှေ့တောင်ဘက် နယ်နိမိတ်ဖြစ်သော ကော်လိုရာဒိုပြည်နယ်နှင့် ထိစပ်နေသော နေရာမှာ ကော်လိုရာဒိုမြစ်ဖြင့် ပိုင်းခြားထားပြီး ပြည်နယ်တောင်ပိုင်းသည် ၎င်းတို့၏ သောက်သုံးရေ တစ်ဝက်ခန့်ကို ထိုမြစ်မှ ရရှိသည်။

ကယ်လီဖိုးနီးယားရှိ မြို့တော်အများစုမှာ ကယ်လီဖိုးနီးယားမြောက်ပိုင်းရှိ ဆန်ဖရန်စစ္စကိုပင်လယ်အော်ဒေသ သို့မဟုတ် ဆေခရာမန်တို မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသတွင် လည်းကောင်း၊ ကယ်လီဖိုးနီးယားတောင်ပိုင်းရှိ လော့အိန်ဂျယ်လိစ်ဒေသ၊ ရေးဗားဆိုက်-ဆန်ဘာနာဒီနို-အင်လန်း အင်ပိုင်ယာဒေသ သို့မဟုတ် ဆန်ဒီယေးဂိုး မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသ တို့တွင် လည်းကောင်းတည်ရှိသည်။ လော့အိန်ဂျယ်လိစ်ဒေသ၊ ပင်လယ်အော်ဒေသ နှင့် ဆန်ဒီယေးဂိုး မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသတို့မှ ကယ်လီဖိုးနီးယားကမ်းရိုးတန်းတွင်ရှိသော အဓိက မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသအများအပြားတွင် ပါဝင်သည်။

ပစိဖိတ်မီးကွင်းဒေသတွင် ပါဝင်သဖြင့် ကယ်လီဖိုးနီးယားတွင် ဆူနာမီများ၊ ရေကြီးမှုများ၊ မိုးခေါင်ရေရှားမှုများ၊ ဆန်တာအနာ လေတိုက်ခတ်မှုများ၊ တောမီးလောင်ကျွမ်းမှုများ၊ မတ်စောက်သောဒေသတွင် မြေပြိုကျမှုများ စသည်ဖြင့် ဖြစ်ပွားလေ့ ရှိပြီး မီးတောင်အချို့လည်း ရှိသည်။ ပြည်နယ်အတွင်း ပြတ်ရွေ့အချို့ ဖြတ်သန်းသွားသဖြင့် ငလျင်လှုပ်မှုများ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားလေ့ ရှိသည်။ အကြီးဆုံး ပြတ်ရွေ့မှာ ဆန်ဒန်ဒရီးယပ်စ်ပြတ်ရွေ့ ဖြစ်သည်။ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ငလျင်လှုပ်မှု ၃၇,၀၀၀ မျှ မှတ်တမ်းရှိသော်လည်း အများစုမှ ခံစားသိရှိနိုင်မှု ရှိအောင် မပြင်းထန်ပေ။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://seismo.berkeley.edu/faq/rate_of_seism.html |title=Frequently Asked Questions |publisher=Seismo.berkeley.edu |access-date=April 22, 2011 |archive-date=1 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501082117/http://seismo.berkeley.edu/faq/rate_of_seism.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===ရာသီဥတု===
[[File:California Köppen.gif|thumb|ကယ်လီဖိုးနီးယားရှိ [[ကော့(ခ်)ပန်ရာသီဥတုခွဲခြားမှုများ|ကော့(ခ်)ပန်ရာသီဥတု]] အမျိုးအစားများ]]

ပြည်နယ်၏ နေရာအတော်များများတွင် မြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတု ရှိသော်လည်း ပြည်နယ်၏ ကြီးမားသော အရွယ်အစားကြောင့် ဝင်ရိုးစွန်း ရာသီဥတုမှ အပူပိုင်းဆန်သော ရာသီဥတုအထိ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားသည်။ အေးမြသော ကမ်းလွန် ကယ်လီဖိုးနီးယား ရေစီကြောင်းသည် ကမ်းရိုးတန်းအနီး မြူများကို မကြာခဏ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ကုန်းတွင်းပိုင်းသို့ ပိုမို ရောက်ရှိသောအခါတွင် ပိုမိုအေးမြသော ဆောင်းရာသီနှင့် ပိုမိုပူပြင်းသော နွေရာသီတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ပင်လယ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော ရာသီဥတု သမမျှတမှုကြောင့် ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက် လော့အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့နှင့် ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့တို့၏ နွေရာသီ အပူချိန်မှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသများတွင် အအေးဆုံး ဖြစ်ပြီး လတ္တီကျုတူသော အတွင်းပိုင်းနေရာများနှင့် မြောက်အမေရိကတိုက်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းနေရာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ထူးခြားစွာ အေးမြနေသည်။ မက္ကဆီကိုနှင့် နယ်စပ်ဖြစ်သော ဆန်ဒီယေးဂိုမြို့၏ ကမ်းရိုးတန်းသည် တဆက်တည်းဖြစ်သော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ နေရာအများစုထက် နွေရာသီတွင် ပိုမိုအေးမြနေတတ်သည်။ ကုန်းတွင်းပိုင်းသို့ မိုင်အနည်းငယ်မျှ ဝင်ရောက်သွားသော အခါတွင် နွေရာသီ အပူချိန် ပြင်းထန်မှုသည် သိသာစွာ မြင့်မားပြီး လော့အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့လည်ခေါင်တွင်ပင် ကမ်းရိုးတန်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ဒီဂရီ အနည်းငယ်မျှ ပိုမိုပူပြင်းနေလေ့ ရှိသည်။ ထိုသို့သော မိုက်ခရိုရာသီဥတု သွင်ပြင်ကို ပင်လယ်အော်ဒေသ၏ ရာသီဥတုတွင်လည်း တွေ့မြင်ရသည်။ ပင်လယ်နှင့် မထိစပ်သော ဒေသများသည် အနီးအနားရှိ သမုဒ္ဒရာနှင့် နီးစပ်သောဒေသများထက် နွေရာသီတွင် သိသာစွာ ပူပြင်းလေ့ ရှိသည်။

ပြည်နယ်၏ မြောက်ပိုင်းသည် တောင်ပိုင်းထက် ပိုမို၍ မိုးရွာသွန်းလေ့ ရှိသည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ တောင်တန်းများကလည်း ရာသီဥတုကို ပြောင်းလဲစေသည်။ ပြည်နယ်၏ မိုးအများဆုံး အပိုင်းမှာ အနောက်ဘက်သို့ မျက်နှာမူထားသော တောင်တန်း၏ ဆင်ခြေလျှောများ ဖြစ်သည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယား အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် အပူချိန်လျော့နည်းသော ရာသီဥတု ရှိသည်။ အလယ်ပိုင်းတောင်ကြားဒေသတွင် မြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတုရှိပြီး ကမ်းရိုးတန်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ပိုမိုပြင်းထန်ပူပြင်းသော အပူချိန် ရှိသည်။ ဆီးရားနီဗားဒါးတွင် အယ်လ်ပ်စ်တောင်တန်း ရာသီဥတု ရှိပြီး ဆောင်းရာသီတွင် နှင်းကျကာ နွေရာသီတွင် အပူချိန် အနည်းငယ်မှ အသင့်အတင့် အထိ ရှိသည်။
[[File:Death Valley Mesquite Sand Dunes.jpg|thumb|မိုဟာဗီသဲကန္တာရအတွင်းမှ သေမင်းချိုင့်ဝှမ်း]]
[[File:20200910-FS-Sierra-tls-122 (50333277868).jpg|thumb|ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ် သမိုင်းတလျှောက် အကြီးမားဆုံး တောမီးလောင်ကျွမ်းမှု အခု ၂၀ မှ ၅ ခုသည် ၂၀၂၀ တောမီးလောင်ကျွမ်းသည့် ရာသီတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။]]
ကယ်လီဖိုးနီးယားရှိ တောင်ကုန်းတောင်တန်းများသည် အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် မိုးကွယ်ရပ်ဝန်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသဖြင့် ကျယ်ပြန့်သော ကန္တာရများကို ပေါ်ထွန်းစေသည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယား အရှေ့ခြမ်းရှိ ကုန်းမြေမြင့်သော ကန္တာရများတွင် ပူပြင်းသော နွေရာသီနှင့် အေးမြသော ဆောင်းရာသီ ရှိသည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယားတောင်ပိုင်း အရှေ့ဘက်ရှိ ကုန်းမြေနိမ့်သော ကန္တာရများတွင်မူ ပူပြင်းသော နွေရာသီနှင့် နှင်းမရှိသလောက်ဖြစ်သော မပြင်းထန်သော ဆောင်းရာသီရှိသည်။ သေမင်းချိုင့်ဝှမ်းဟု အမည်တွင်သော ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အောက်နိမ့်ကျသော အပိုင်းများ ကျယ်ပြန့်စွာပါဝင်သည့် ကန္တာရမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အပူပြင်းဆုံးဒေသ အပူချိန်အမြင့်မားဆုံးဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။&lt;ref name=newRecord&gt;{{cite journal|last=El Fadli|first=K. I. |title=World Meteorological Organization Assessment of the Purported World Record 58{{nbs}}°C Temperature Extreme at El Azizia, Libya (September 13, 1922)|journal=Bulletin of the American Meteorological Society|date=September 2012|doi=10.1175/BAMS-D-12-00093.1|volume=94|issue=2|page=199|display-authors=etal|bibcode=2013BAMS...94..199E|doi-access=free}} (The 136.4{{nbs}}°F (58{{nbs}}°C), claimed by 'Aziziya, Libya, on September 13, 1922, has been officially deemed invalid by the World Meteorological Organization.)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=World Meteorological Organization World Weather / Climate Extremes Archive |url=http://wmo.asu.edu/world-highest-temperature |access-date=January 10, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104143844/http://wmo.asu.edu/world-highest-temperature |archive-date=January 4, 2013 |accessdate=1 June 2021 |archivedate=4 January 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130104143844/http://wmo.asu.edu/world-highest-temperature }}&lt;/ref&gt;{{convert|၁၃၄|°F|°C|1}},အား ၁၉၁၃ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁၀ ရက်တွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယားတွင် အနိမ့်ဆုံးအဖြစ် စံချိန်တင်ထားသော အပူချိန်မှာ {{convert|−၄၅|°F}} ဖြစ်ပြီး ၁၉၃၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်တွင် ဘိုကာ တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Weather Data: California, Boca, 1937, January |url= https://geographic.org/global_weather/weather_data.php?month=01&amp;year=1937&amp;id=USC00040931&amp;path=weather_stations/usc0000000_usc0045999/USC00040931.dly&amp;name=Boca&amp;country=California |access-date=June 26, 2020 }}&lt;/ref&gt;

အောက်တွင်ဖော်ပြထားသော ဇယားတွင် ဇန်နဝါရီလမှ ဩဂုတ်လအထိ ပြည်နယ်တဝှမ်းရှိ ရွေးချယ်ထားသော နေရာများတွင် ရှိသော ပျမ်းမျှအပူချိန်ကို ဖော်ပြထားသည်။ အချို့နေရာများမှာ လူဦးရေ ထူထပ်သော နေရာများ ဖြစ်ပြီး အချို့မှာ လူဦးရေ မထူထပ်ပေ။ ယူရေးကားမြို့ အနီးရှိ နွေရာသီတွင် အေးမြသော အပူချိန်ရှိသည့် ဟမ်းဘို့ပင်လယ်အော်ဒေသ၊ သေမင်းချိုင့်ဝှမ်း၏ အလွန်ပူပြင်းသော အပူချိန် နှင့် ဆီးရားနီဗာဒါးရှိ မမ်မို့ရေကန်ဒေသရှိ တောင်ပေါ်ရာသီဥတုတို့ ပါဝင်သည်။

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin:auto;&quot;
|+Average temperatures and precipitation for selected communities in California&lt;ref name=&quot;California climate averages&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.weatherbase.com/weather/city.php3?c=US&amp;s=CA&amp;statename=California-United-States-of-America|title=California climate averages|publisher=Weatherbase|access-date=January 26, 2018|archive-date=31 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151231215757/http://www.weatherbase.com/weather/city.php3?c=US&amp;s=CA&amp;statename=California-United-States-of-America|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
!Location
! ဩဂုတ်{{break}}(°F)
! ဩဂုတ်{{break}}(°C)
! ဇန်နဝါရီ{{break}}(°F)
! ဇန်နဝါရီ{{break}}(°C)
! နှစ်စဉ်{{break}}မိုးရေချိန်{{break}}(mm/in)
|-
|[[လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့]] ||၈၃/၆၄ ||၂၉/၁၈ ||၆၆/၄၈ ||၂၀/၈ ||၃၇၇/၁၅
|-
|လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်||75/64 ||23/18 ||65/49 ||18/9 ||326/13
|-
|ဆန်ဒီယေးဂိုးမြို့ ||76/67 ||24/19 ||65/49 ||18/9 ||262/10
|-
|ဆန်ဟိုဆေးမြို့ ||82/58 ||27/14 ||58/42 ||14/5 ||401/16
|-
|[[ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့]] ||67/54 ||20/12 ||56/46 ||14/8 ||538/21
|-
|ဖရန်ဆို ||97/66 ||34/19 ||55/38 ||12/3 ||292/11
|-
|ဆေခရာမန်တိုမြို့ ||91/58 ||33/14 ||54/39 ||12/3 ||469/18
|-
|အော့ကလန်မြို့ ||73/58 ||23/14 ||58/44 ||14/7 ||588/23
|-
|ဘိတ်ကာဖီး ||96/69 ||36/21 ||56/39 ||13/3 ||165/7
|-
|ရေးဗားဆိုက် ||94/60 ||35/18 ||67/39 ||19/4 ||260/10
|-
|ယူရေးကား ||62/53 ||16/11 ||54/41 ||12/5 ||960/38
|-
|သေမင်းချိုင့်ဝှမ်း ||115/86 ||46/30 ||67/40 ||19/4 ||60/2
|-
|မမ်မို့ရေကန်များ ||77/45 ||25/7 ||40/15 ||4/ −9 ||583/23
|}

===ဂေဟစနစ်===
{{multiple image|align=right|direction=vertical|width=200|image1=Mount Whitney 2003-03-25.jpg|image2=Badwater elevation sign.jpg|footer= ဝှစ်တနီတောင်ထိပ် (ထိပ်) သည် သေမင်းတောင်ကြား (အောက်)ရှိ ဘက်ဝါးတားချိုင့်ဝှမ်းမှ {{convert|၉၀|mi|km}} မကျ ကွာဝေးသည်။}}

ကယ်လီဖိုးနီးယားသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြွယ်ဝဆုံးနှင့် အမျိုးအစား အစုံလင်ဆုံး ဒေသတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် မျိုးသုဉ်းလုနီးပါး ဖြစ်နေသော ဂေဟစနစ် အချို့ တည်ရှိသည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယားသည် အာတိတ်အနီးလောက၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ပြီး ကုန်းမြေဆိုင်ရာဇီဝရပ်ဝန်းအချို့ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်။ &lt;ref name=&quot;Checklist of the Scarabaeoidea of the Nearctic Realm&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.iscc.ca.gov/docs/CaliforniaInvasiveSpeciesList.pdf
|title=Checklist of the Scarabaeoidea of the Nearctic Realm|publisher=digitalcommons.unl.edu (University of Nebraska State: Papers in Entomology)|date=2003|access-date=October 5, 2010}}&lt;/ref&gt;

ကယ်လီဖိုးနီးယားတွင် ဒေသရင်း သီးသန့်ဖြစ်သော မျိုးစိတ် အမြောက်အမြား ရှိပြီး အခြားနေရာများတွင် သေဆုံးပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သော ကမ္ဘာဦးအစ မျိုးစိတ်များလည်း ပါဝင်ကာ ကက်တလီနား အိုင်ရွန်းဝုဒ် (Lyonothamnus floribundus) အစရှိသော အပင်များ ဖြစ်သည်။ အခြားသော ဒေသရင်းသီးသန့် မျိုးစိတ်များမှာ မျိုးကွဲထွက်ခြင်း နှင့် နေရာဒေသကိုလိုက်၍ အသစ်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း အားဖြင့် အစပြုခဲ့ကြပြီး မျိုးစိတ်အမျိုးမျိုးတို့မှာ ဘိုးစဉ်ဘောင်ဆက် တစ်ခုတည်း ဖြစ်သော်လည်း ကယ်လီဖိုးနီးယား လီလက် (''Ceanothus'') အစရှိသော အမျိုးမျိုး ကွဲပြားသော ဂေဟစနစ် အခြေအနေများကို အခွင့်ကောင်းယူ၍ ရှင်သန်ဖွံ့ဖြိုးခဲ့ကြသည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ ဒေသရင်း မျိုးစိတ်များမှာ မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်မည့် အန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်နေရပြီး မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးခြင်း၊ သစ်ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ စားကျက်မြေ အလွန်အကျွံ ချဲ့ထွင်ခြင်းနှင့် ၎င်းတို့ တည်ရှိရာဒေသအတွင်းသို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာကြသည့် သူစိမ်းမျိုးစိတ်များ ရောက်ရှိလာခြင်း တို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။

===ဒေသရင်းအပင်နှင့် တိရစ္ဆာန်များ===
ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်သည် ဒေသရင်းအပင်များ စုစည်းမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ၎င်းတို့၏ အဆင့်မြင့်မှုကို ဝင့်ကြွားရသော ဒေသဖြစ်ကာ အကြီးဆုံး သစ်ပင်၊ အမြင့်ဆုံး သစ်ပင် နှင့် သက်တမ်းအရင့်ဆုံး သစ်ပင် စသည်တို့ ရှိခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ ဒေသရင်း မြက်များမှာ နှစ်ရှည်ပင်များ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Restoring Native Grasses&quot;&gt;{{Cite journal |last=David Elstein |date=May 2004 |title=Restoring California's Native Grasses |url=http://www.ars.usda.gov/is/AR/archive/may04/grass0504.htm |journal=Agricultural Research Magazine |volume=52 |issue=5 |page=17 |access-date=December 25, 2009}}&lt;/ref&gt; ဥရောပသားတို့ ရောက်ရှိလာပြီးနောက် ၎င်းတို့နေရာတွင် ကျူးကျော်လာသည့် မျိုးစိတ်များဖြစ်သည့် ဥရောပ၏ တစ်နှစ်တာမြက်ပင်များ အစားထိုးဝင်ရောက်လာခဲ့သဖြင့် ယနေ့ခေတ်တွင် ကယ်လီဖိုနီးယား၏ တောင်ကုန်းများသည် နွေရာသီတွင် ရွှေညိုရောင် အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားလေ့ ရှိသည်။ &lt;ref name=&quot;The California Invasive Species List&quot;&gt;{{Cite web |date=April 21, 2010 |title=The California Invasive Species List |url=http://www.iscc.ca.gov/docs/CaliforniaInvasiveSpeciesList.pdf |access-date=October 5, 2010 |publisher=iscc.ca.gov (California Invasive Species Advisory Committee)}}&lt;/ref&gt;

ကယ်လီဖိုးနီးယားတွင် ရာသီဥတုနှင့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်များ ကျယ်ပြန့်စွာ ကွဲပြားခြားနားပြီး ပြည်နယ်တွင်း သက်ရှိဇုန် ၆ ခု ရှိကာ ၎င်းတို့မှာ ဆိုနိရန်ကန္တာရ ၊ ဆိုနိုရန် အမြင့်ပိုင်း (တောင်ကုန်းနိမ့် ဒေသနှင့် အချို့သော ကမ်းရိုးတန်းဒေသများ) ၊ အပြောင်းအလဲ (ကမ်းရိုးတန်းဒေသနှင့် စိုစွတ်သော အရှေ့မြောက်ကောင်တီများ) နှင့် ပြည်နယ်၏ အမြင့်ဆုံး အပိုင်းများ ဖြစ်သော ကနေဒီယန်၊ ဟတ်ဒ်ဆိုနီယန် နှင့် အာတိတ်ဇုန်တို့ ဖြစ်သည်။  &lt;ref name=&quot;California: flora and fauna&quot;&gt;{{Cite web |date=2010 |title=California: flora and fauna |url=http://www.city-data.com/states/California-Flora-and-fauna.html |access-date=September 7, 2010 |publisher=city-data.com}}&lt;/ref&gt;

[[Image:JoshuaTree 20140907.jpg|thumb|upright|ကယ်လီဖိုးနီးယား ယောရှုပင်အရပ်ရှိ ယောရှုပင်]]
အနိမ့်ပိုင်း ဆိုနိုရန်ဇုန် အတွင်းရှိ ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုရှိသော ဒေသတွင် ရှိသော အပင်များမှာ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားသော ဒေသခံ မိုးခေါင်ရေရှားဆူးပင်များ၊ မက်စကွိုက်ပင်များ နှင့် ပါလိုဗာဒီပင်များ တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ယောရှုပင်များကို မိုဟာဗီ ကန္တာရအတွင်းတွင် တွေ့ ရသည်။ ပန်းပွင့်သော အပင်များတွင် မှင်စာကန္တာရဘိန်းပင် နှင့် အမျိုးမျိုးသော မေမြို့ပန်းပင်များ ဖြစ်ကြသည်။ အလယ်ပိုင်း တောင်ကြားတွင် ဖရီးမောင့် ကော်တွန်ဝုဒ် နှင့် တောင်ကြားဝက်သစ်ချပင်များ အများအပြား ပေါက်ရောက်ကြသည်။ ဆိုနိုရန် အမြင့်ပိုင်းဇုန်တွင် ချုံနွယ်ပိတ်ပေါင်း ခါးပတ်များ ပါဝင်ပြီး ချုံအငယ်စားများ၊ အပင်ပုလေးများ နှင့် ဆေးဘက်ဝင်သယောင် ထင်ရသော အပင်များ သစ်တော အဖြစ် ပေါက်ရောက်နေကြသည်။ နီမိုဖေးလား၊ ပူရှိန်း၊ ဖာစီလီးယား၊ ဗွိုင်အိုလာ နှင့် ပြည်နယ် အထိမ်းအမှတ် အပင်ဖြစ်သော ကယ်လီဖိုးနီးယားဘိန်းပင် တို့လည်း ထိုဇုန်အတွင်း အများအပြား ပေါက်ရောက်နေကြပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အခြားနေရာများတွင် ရှိသည့် မျိုးစိတ်များထက် ပိုများသော လူပိုင်းပင် မျိုးစိတ်များလည်း ပေါက်ရောက်လျှက် ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;California: flora and fauna&quot; /&gt;

အပြောင်းအလဲဇုန်တွင် ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ သစ်တော အများဆုံး ရှိပြီး သစ်နီပင်(Sequoia sempervirens) နှင့် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သက်တမ်းအရင့်ဆုံး သက်ရှိများတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သော &quot;သစ်ပင်ကြီး&quot; သို့မဟုတ် ဧရာမ ဆီကွိုင်းယားပင်(''endron Sequoiadgiganteum'') (အချို့က အနည်းဆုံး နှစ်ပေါင်း ၄,၀၀၀ ခန့်အထိ ရှိပြီဟု ဆိုကြသည်။) များ ပေါက်ရောက်ကြသည်။ တန်ဘာ့ခ် ဝက်သစ်ချပင်၊ ကယ်လီဖိုးနီးယား လော်ရယ်ပင်၊ သကြားထင်းရှူးပင်၊ မာဒရိုနာပင်၊ အရွက်ကြီး မေပယ်လ်ပင် နှင့် ဒေါက်ဂလပ် ထင်းရှူးပင်များလည်း ပေါက်ရောက်ကြသည်။ သစ်တောများ၏ အခြေတွင် ဆွာ့ဒ်ဖန်၊ အလမ်ရု၊ ဘယ်ရန်ဝေါ့ နှင့် ထရီလီယမ်ပင်များဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေပြီး ဟက်ကယ်ဘယ်ရီ၊ အဇလီယာ၊ အဲလ်ဒါး နှင့် ကားရန့်ပင်ရိုင်း ချုံပုတ်များလည်း ရှိသည်။ ပန်းရိုင်းပင်များတွင် အမျိုးမျိုးသော မာရီပိုဆာ၊ တျူးလစ်၊ ကျားလီလီ နှင့် ကျားသစ်လီလီပင်များ ပါဝင်သည်။ &lt;ref name=&quot;Sequoia sempervirens (D. Don) Endl.&quot;&gt;{{Cite web |title=Sequoia sempervirens (D. Don) Endl |url=http://www.na.fs.fed.us/pubs/silvics_manual/volume_1/sequoia/sempervirens.htm |access-date=October 7, 2010 |publisher=fed.us (U.S. Forest Service) |archive-date=16 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101216063912/http://www.na.fs.fed.us/pubs/silvics_manual/volume_1/sequoia/sempervirens.htm }}&lt;/ref&gt;

ကနေဒီယန်ဇုန် အမြင့်ပိုင်းများတွင် ဂျက်ဖရီထင်းရှူးပင်၊ ထင်းရှူးနီပင် နှင့် လော့ဂျ်ပိုးထင်းရူးပင်များ အများအပြား ပေါက်ရောက်ကြသည်။ အကိုင်းသေး သစ်ပင်များ ပေါက်ရောက်ရာဒေသများတွင် မန်ဇနီတာ နှင့် စီယာနိုးသပ်စ် အပင်သေးများ၊ တသီးတခြားဖြစ်သော ဆီးရား ပါ့ဖ်ဘောများကိုလည်း တွေ့ရသည်။ သစ်ပင်ကြီးများ၏ အောက်ကပ်လျှက်တွင် ဟတ်ဒ်ဆိုနီယန် ဇုံ ရှိပြီး အခေါက်ဖြူ၊ မြေခွေးမြီး နှင့် ငွေ ထင်ရှူးပင်များ ပေါက်ရောက်ကြသည်။ {{convert|၁၀၅၀၀|ft|m}} တွင် အာတိတ်ဇုန် စတင်ပြီး သစ်ပင်များ မရှိဘဲ ၎င်း၏ ဒေသရင်းပင်များတွင် ပန်းရိုင်းများ ပါဝင်ကာ ဆီးရား ပရင်းရို့စ်၊ ကိုလမ်ဘိုင်း အဝါရောင်၊ အယ်လ်ပိုင်း ဘတ်တာကပ် နှင့် အယ်လ်ပိုင်း ရှုတင်းစတား တို့ အပါအဝင် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;California: flora and fauna&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Life Zones of the Central Sierra Nevada&quot;&gt;{{Cite web |title=Life Zones of the Central Sierra Nevada |url=http://www.sierrahistorical.org/archives/lifezones.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120301063716/http://www.sierrahistorical.org/archives/lifezones.html |archive-date=March 1, 2012 |access-date=October 5, 2010 |publisher=sierrahistorical.org |accessdate=5 February 2022 |archivedate=1 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120301063716/http://www.sierrahistorical.org/archives/lifezones.html }}&lt;/ref&gt;
[[File:Redwood National Park, fog in the forest.jpg|thumb|[[ရက်ဒ်ဝုဒ်အမျိုးသားဥယျာဉ်]] ရှိ သစ်နီပင်အုပ်]]

ပြည်နယ်တွင်းသို့ တင်သွင်းစိုက်ပျိုးလာသော အပင်များတွင် ယူကလစ်ပင်၊ အကေးရှားပင်၊ ငရုတ်ကောင်းပင်၊ ကြွေပန်းပင် နှင့် စကော့တံမြက်စည်းပင်များ ပါဝင်သည်။ ဖက်ဒရယ်နယ်မြေ တစ်ခုလုံးအတွက် မျိုးသုဉ်းရန် စိုးရိမ်ရသည့် အပင်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော အပင်များမှာ ကွန်ထရာ ကိုစတာ နံရံကပ်ပန်းပင်၊ အင်န်တီအာ့ခ် ဒျူးန် အီးဗနင်း ပရင်းရို့စ်ပန်းပင်၊ ဆိုလာနိုမြက်ပင်၊ ဆန် ကလယ်မန်းတီးကျွန်း လာ့ခ်စပါး ပန်းပင်၊ ဆားနွံငှက်နှုတ်သီးပင်၊ မက်ဒေါ်နယ် ရော့ခ်ခရက်စ်ပင် နှင့် ဆန်တာဘာဘရာကျွန်း ထာဝရ ရှင်သန်ပင် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ၁၉၉၇ ခု ဒီဇင်ဘာလ အထိ အပင်မျိုးစိတ် ၈၅ မျိုးတို့အား မျိုးသုဉ်းရန် ခြိမ်းခြောက်နေသည် သို့မဟုတ် စိုးရိမ်ရသည်ဟု သတ်မှတ်စာရင်းသွင်းထားသည်။&lt;ref name=&quot;California: flora and fauna&quot; /&gt;

ဆိုနိုရန်ဇုံ အနိမ့်ပိုင်းရှိ ကန္တာရများတွင် ရှိကြသော နို့တိုက်သတ္တဝါများမှာ ဂျက်ရက်ဘစ်၊ သားပိုက်ကောင်ကြွက် ၊ ရှဉ့် နှင့် အိုပိုဆမ်ကောင် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အတွေ့ရများသော ငှက်များမှာ ဇီးကွက်များ၊ မြေဥဩငှက်များ၊ ကန္တာရ နှံပြည်စုတ်ငှက်များ နှင့် အမျိုးမျိုးသော သိမ်းငှက်မျိုးစိတ်များတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုဒေသရှိ အတွေ့ရများသော တွားသွား သတ္တဝါများမှာ ဆိုက်ဝင်ဒါ မြွေပွေး၊ ကန္တာရ ကုန်းလိပ် နှင့် ဂျိုပါဖားပြုတ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဆိုနိုရမ်ဇုံ အမြင့်ပိုင်းတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများမှာ တောဆိတ်၊ ခြေထောက်ညို သစ်ကြွက် နှင့် အမြီးကျား ကြောင် တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဤဇုန်အတွက် သီးသန့်ရှိသော ငှက်များမှာ ကယ်လီဖိုးနီးယား သရက်ရှာငှက်၊ ဘွတ်ရှ်တစ်ငှက် နှင့် ကယ်လီဖိုးနီးယား ကွန်းဒေါလင်းတ တို့ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;California: flora and fauna&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;California Condor&quot;&gt;{{Cite web |date=2009 |title=California Condor |url=http://www.allaboutbirds.org/guide/California_Condor/id |access-date=October 3, 2010 |publisher=The Cornell Lab of Ornithology}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CalPhotos: Browse Mammal Common Names&quot;&gt;{{Cite web |date=October 2, 2010 |title=CalPhotos: Browse Mammal Common Names |url=http://calphotos.berkeley.edu/fauna/com-Mammal.html |access-date=October 3, 2010 |publisher=calphotos.berkeley.edu (BSCIT University of California, Berkeley)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Quail Ridge Reserve: UC Davis Natural Reserve System&quot;&gt;{{Cite web |date=April 5, 2007 |title=Quail Ridge Reserve: UC Davis Natural Reserve System |url=http://nrs.ucdavis.edu/quail/natural/birds_bushtit.htm |access-date=October 5, 2010 |publisher=nrs.ucdavis.edu (University of California at Davis: Natural Reserve System) |archive-date=June 10, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100610063556/http://nrs.ucdavis.edu/quail/Natural/Birds_bushtit.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

အပြောင်းအလဲဇုံတွင်မူ ကိုလံဘီယာ အမြီးနက် သမင်၊ ဝက်ဝံနက်များ၊ အညိုရောင် မြေခွေးများ၊ [[ကူဂါ]] များ၊ ဘော့ပ်ကြောင်များ နှင့် ရုစဗဲ့ သမင်များ ရှိကြသည်။ တွားသွားသတ္တဝါများ ဖြစ်သော ဂါတာမြွေ နှင့် ရက်တဲလ်မြွေ များသည်လည်း ဤ ဇုံတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ထို့ပြင် ကုန်းနေရေနေ သတ္တဝါများဖြစ်သော ရေခွေးများ ၊ သစ်နီ ဆလမန္ဒာကောင်များ ကိုလည်း အတွေ့ရများသည်။ ငှက်များဖြစ်ကြသော ပိန်ညင်းငှက်၊ ချစ်ကဒီးငှက်၊ တိုးဟီးငှက် နှင့် ငှက်ပိတုန်းများလည်း ဤဒေသတွင် အများအပြား ရှင်သန် ပေါက်ဖွား နေထိုင် ကြသည်။  &lt;ref name=&quot;California: flora and fauna&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Black-tailed Deer of California&quot;&gt;{{Cite web |date=2000 |title=Black-tailed Deer of California |url=http://www.westernhunter.com/Pages/Vol02Issue24/blacktail.html |access-date=October 7, 2010 |publisher=westernhunter.com}}&lt;/ref&gt;

ကနေဒီယန်ဇုံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများမှာ တောင်မြွေပါမြီးတို၊ စနိုးရှူး ကွင်းယုန် နှင့် ချစ်ပမန့်ရှည် မျိုးစိတ်အချို့တို့ ဖြစ်သည်။ ထင်ရှားသောငှက်များတွင် ရင်ဘတ်ပြာငှက်ခါး၊ တောင်ချစ်ကဒီးငှက်၊ ဟာမစ်မြေလူးငှက်၊ အမေရိကန် ငှက်လုံး နှင့် တောင်းဆန် ဆောလတိုင်းယားငှက် တို့ ပါဝင်သည်။ ဟတ်ဒ်ဆိုနီယန်ဇုံသို့ မြင့်တက်သွားသည့် အခါတွင် ငှက်များ ရှားပါးသွားသည်။ မြင့်မားသော အာတိတ်ဒေသတွင် ထိပ်မွဲ နှင်းဆီရောင် ငှက်ပုတီး တစ်မျိုးတည်းကိုသာ တွေ့ရလေ့ရှိသော်လည်း အခြားသော မျိုးစိတ်များ ဖြစ်သည့် အန်နာငှက်ပိတုန်း နှင့် ကလာ့ခ် သစ်စေ့ခွဲငှက် ကိုလည်းတွေ့ရတတ်သည်။ ဤဒေသတွင် တွေ့ရသော အဓိက နို့တိုက်သတ္တဝါများမှာ ဆီရား ကိုနီ၊ အမြီးဖြူ တောယုန်ကြီး နှင့် ဂျိုကြီးသိုး တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် အမေရိကန် ငါးနှင့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဌာနမှ ဂျိုကြီးသိုးအား မျိုးသုဉ်းရန် စိုးရိမ်ရသည့် သတ္တဝါ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ဇုံအချို့တွင် တွေ့ရလေ့ ရှိသော ဒေသရင်း တိရစ္ဆာန်များမှာ မြည်းသမင်၊ ကွိုင်းယုတ်၊ တောင်ခြင်္သေ့၊ မြောက်ပိုင်း ဖလစ်ကာ သစ်တောက်ငှက် နှင့် အချို့သော သိမ်းငှက်နှင့် စာကလေး မျိုးစိတ် အချို့တို့ ဖြစ်ကြသည်။ &lt;ref name=&quot;California: flora and fauna&quot; /&gt;
[[File:Sea-otter-morro-bay 13.jpg|thumb|ကယ်လီဖိုးနီးယား ပြည်နယ် မော်ရိုးပင်လယ်အောင်တွေ တွေ့ရသော ဖျံ]]

ကယ်လီဖိုးနီးယားတွင် ရေနေသတ္တဝါများလည်း အများအပြား ပေါက်ဖွားကြပြီး ပြည်နယ်၏ တောင်ပေါ်ရေကန်များ နှင့် စမ်းချောင်းများမှ ကျောက်တောင်ထူထပ်သော ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်း အထိပင် ဖြစ်သည်။ ထရောက်ငါးမျိုးစိတ် အမျိုးမျိုးကို တွေ့ရပြီး သက်တံ့ရောင်ထရောက်၊ ရွှေရောင် ထရောက် နှင့် လည်ပြတ်ထရောက် တို့ ပါဝင်သည်။ ရွှေ့ပြောင်း ဆယ်လမွန် ငါးမျိုးစိတ် များကိုလည်း နေရာအနှံ့တွေ့ရသည်။ ပင်လယ်ငါးမျိုးစိတ်များတွင် ကကတစ်ဖြူ ၊ ဆူးတောင်ဝါ တူနာငါး ၊ ဘယ်ရာကူဒါငါး နှင့် ဝေလငါး မျိုးစိတ် အချို့တို့ကို တွေ့ရသည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယား မြောက်ပိုင်း တောင်စောင်းများတွင် ပင်လယ်ဖျံများ၊ ပင်လယ်ခြင်္သေ့ဖျံများ နှင့် ရွှေ့ပြောင်းငှက်မျိုးစိတ်များ အပါအဝင် အမျိုးမျိုးသော ကမ်းခြေငှက်မျိုးစိတ်များကို တွေ့ရသည်။ &lt;ref name=&quot;California: flora and fauna&quot; /&gt;

၂၀၀၃ ခုနှစ် ဧပြီလမှစ၍ ကယ်လီဖိုးနီးယားရှိ တိရစ္ဆာန် ၁၁၈ မျိုးသည် ဖက်ဒရယ် နယ်မြေ မျိုးသုဉ်းရန် စိုးရိမ်ရသည့် စာရင်းတွင် ပါဝင်ပြီး အပင် ၁၁၈ မျိုးသည် မျိုးသုဉ်းရန် စိုးရိမ်ရ သို့မဟုတ် ခြိမ်းခြောက်ခံနေရသော မျိုးစိတ် စာရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ မျိုးသုဉ်းရန် စိုးရိမ်ရသည့် တိရစ္ဆာန်များတွင် ဆန်ဟာကွင်း မြေခွေး၊ ပွိုင့်အေရီနာတောင် ဘီဗာဖျံ၊ ပစိဖိတ် ပေါ့ကက်ကြွက်၊ ဆားနွံပေါက်ကြွက်၊ မော်ရိုပင်လယ်အော် သားပိုက်ကောင်ကြွက် (နှင့် အခြားသော သားပို်က်ကောင်ကြွက် မျိုးစိတ် ၅ ခု) ၊ အာမာဂိုးဆာ ဗိုးကြွက်၊ ကယ်လီဖိုးနီးယား မြစ်တွေးငယ်၊ ကယ်လီဖိုးနီးယား ကွန်းဒေါလင်းတ၊ ခေါင်းကြီးငှက်ဘီလူး၊ စန်ကလယ်မန်တီး ဆာ့ စာကလေး ၊ ဆန်ဖရန်စစ္စကို ဂါတာမြွေ၊ ဆလမန္ဒာမျိုးစိတ် ၅ မျိုး၊ ချပ်ငါးမျိုးစိတ် ၃ မျိုး နှင့် ပပ်ငါး မျိုးစိတ် ၂ မျိုး တို့ ဖြစ်သည်။ ဖက်ဒရယ် စာရင်းတွင် လိပ်ပြာမျိုးစိတ် ၁၁ မျိုးကိုလည်း မျိုးသုဉ်းရန် စိုးရိမ်ရသည်ဟု သတ်မှတ်ပြီး &lt;ref&gt;{{Cite web |title=California's Endangered Insects—Formally Listed Insects |url=http://essig.berkeley.edu/endins/listed.htm |access-date=August 25, 2015 |website=berkeley.edu}}&lt;/ref&gt; မျိုးစိတ် ၂ မျိုးမှာ ခြိမ်းခြောက်ခံနေရသည်ဟု သတ်မှတ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Threatened and Endangered Invertebrates |url=http://www.dfg.ca.gov/wildlife/nongame/t_e_spp/invertebrates.html |access-date=May 8, 2017 |website=DFG.CA.gov |publisher=California Department of Fish and Wildlife |archive-date=24 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170524215006/http://www.dfg.ca.gov/wildlife/nongame/t_e_spp/invertebrates.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Species Search Results |url=https://ecos.fws.gov/ecp0/pub/SpeciesReport.do?groups=I&amp;listingType=L&amp;mapstatus=1 |access-date=May 8, 2017 |website=Environmental Conservation Online System |publisher=U.S. Fish and Wildlife Service}}&lt;/ref&gt; မျိုးသုဉ်းရန် ခြိမ်းခြောက်ခံနေရသည့် သတ္တဝါများတွင် ကယ်လီဖိုးနီးယား မှက်ဖမ်းငှက်၊ ပိုင်းရုလည်ပြတ်ငါး ၊ တောင်ပိုင်းပင်လယ်ဖျံ နှင့် မြောက်ပိုင်းဇီးကွက်ပြောက် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယားတွင် အမျိုးသား သားရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော မြေနေရာ စုစုပေါင်း {{convert|၂၉၀၈၂၁|acre|km2}} မျှ ရှိသည်။ &lt;ref name=&quot;California: flora and fauna&quot; /&gt; ၂၀၁၀ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလမှစ၍ ကယ်လီဖိုးနီးယားရှိ တိရစ္ဆာန် ၁၂၃ မျိုးမှာ ဖက်ဒရယ် နယ်မြေ မျိုးသုဉ်းရန် စိုးရိမ်ရသည့် သို့မဟုတ် ခြိမ်းခြောက်ခံရသည့် စာရင်းတွင် ပါဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;U.S. Fish &amp; Wildlife Service: Species Reports: Listings and occurrences for California&quot;&gt;{{Cite web |date=September 7, 2010 |title=U.S. Fish &amp; Wildlife Service: Species Reports: Listings and occurrences for California |url=http://ecos.fws.gov/tess_public/pub/stateListingAndOccurrenceIndividual.jsp?state=CA&amp;s8fid=112761032792&amp;s8fid=112762573902&amp;s8fid=24012838822503 |access-date=September 7, 2010 |publisher=ecos.fws.gov}}&lt;/ref&gt; ထို့အတူ ၂၀၁၀ စာရင်းတွင် ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ အပင်မျိုးစိတ် ၁၇၈ မျိုးမှာ  ဖက်ဒရယ် နယ်မြေ မျိုးသုဉ်းရန် စိုးရိမ်ရသည့် သို့မဟုတ် ခြိမ်းခြောက်ခံရသည့် စာရင်းတွင် ပါဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;U.S. Fish &amp; Wildlife Service: Species Reports: Listings and occurrences for California&quot; /&gt;

===မြစ်များ===
ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်အတွင်း အရေးပါဆုံးသော မြစ်ကြောင်းစနစ်အား ဆီးရားနီဗာဒါးတောင်စောင်းမှ အရည်ပျော်သောနှင်းများမှ စတင်၍ အလယ်ပိုင်းတောင်ကြား၏ မြောက်ပိုင်းတစ်ဝက်နှင့် တောင်ပိုင်းတစ်ဝက်သို့ စီးဆင်းသွားကြသော ဆေခရာမန်တိုမြစ် နှင့် ဆန်ဝါကင်မြစ်တို့မှ ပေါင်းစပ်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုမြစ်နှစ်စင်းတို့သည် ဆေခရာမန်တို-ဆန်ဝါကင် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် ပေါင်းဆုံကြပြီး ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ ဆန်ဖရန်စစ္စကိုပင်လယ်အော် မှ တဆင့် စီးဝင်သည်။ မြစ်လက်တက် အများအပြားသည် ဆေခရာမန်တို-ဆန်ဝါကင် မြစ်ကြောင်းစနစ် အတွင်းသို့ စီးဝင်ကြပြီး ပစ်မြစ်၊ ဖီးသားမြစ် နှင့် တွာလမီမြစ် တို့ ပါဝင်သည်။

ကလာမက်မြစ်နှင့် ထရီနီတီမြစ်တို့သည် အနောက်မြောက် ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ ဝေးလံသော ဒေသအတွင်း ကျယ်ပြန့်စွာ စီးဝင်ကြသည်။ အီးလ်မြစ် နှင့် ဆလီးနပ်စ်မြစ်တို့သည် ဆန်ဖရန်စစ္စကိုပင်လယ်အော်၏ မြောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက် အသီးသီးတို့တွင် ကယ်လီဖိုးနီးယားကမ်းရိုးတန်း၏ တစိတ်တဒေသသို့ စီးဆင်းသည်။ မိုဟာဗီမြစ်သည် မိုဟာဗီသဲကန္တာရအတွင်း အဓိက ရေလမ်းကြောင်း ဖြစ်ပြီး ဆန်တာ အန်နာမြစ်မှာ ထရန်စဗတ်စ်တောင်တန်းများအတွင်း စီးဆင်းပြီး ကယ်လီဖိုးနီးယားတောင်ပိုင်းကို နှစ်ပိုင်း ပိုင်းခြားထားသည်။ ကော်လိုရာဒိုမြစ်သည် အရီဇိုးနားပြည်နယ် နှင့် ပြည်နယ်၏ အရှေ့တောင် နယ်နိမိတ်အဖြစ် တည်ရှိသည်။

ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ အဓိကမြစ်များကို ဆည်တည်ဆောက်၍ ထိန်းသိမ်းထားပြီး ဧရာမ ရေပေးဝေရေး စီမံကိန်း နှစ်ခု ရှိကာ အလယ်ပိုင်းတောင်ကြား စီမံကိန်းမှ အလယ်ပိုင်းတောင်ကြား စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး အတွက် ရေပေးဝေလျှက် ရှိပြီး ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ် ရေပေးဝေရေး စီမံကိန်းမှ ကယ်လီဖိုးနီးယားမြောက်ပိုင်း မှ ရေကို တောင်ပိုင်းသို့ လမ်းလွှဲပို့ဆောင်ပေးသည်။ ပြည်နယ်၏ ကမ်းရိုးတန်း၊ မြစ်များ နှင့် အခြားသော ရေထုများကို ကယ်လီဖိုးနီးယား ကမ်းရိုးတန်း ကော်မရှင်မှ ထိန်းသိမ်းကြီးကြပ်သည်။

===ဒေသများ===
{{div col|colwidth=20em|content=
* '''ကယ်လီဖိုးနီးယား ကမ်းရိုးတန်း'''
** မြောက်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်း
** ဂရိတ်တား ပင်လယ်အော် ဒေသ
** အလယ်ပိုင်း ကမ်းရိုးတန်း
** တောင်ပိုင်း ကမ်းရိုးတန်း
*** ဂရိတ်တား လော့အိန်ဂျယ်လိစ်
*** ဂရိတ်တား ဆန်ဒီယေးဂိုး
** ချန်နယ်ကျွန်းများ
* '''ကယ်လီဖိုးနီးယား မြောက်ပိုင်း'''
** ကက်စကိတ်တောင်တန်း
** ကလာမက်တောင်များ
** မြောက်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်း
** ဂရိတ်တား ဆေခရာမန်တို
** ဆေခရာမန်တို-ဆန်ဝါကင် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ
** ကယ်လီဖိုးနီးယား အလယ်ပိုင်း
** ဂရိတ်တား ပင်လယ်အော် ဒေသ
** ဆီးရားမြောက်ပိုင်း
* '''ကယ်လီဖိုးနီးယား အလယ်ပိုင်း'''
** ဂရိတ်တား ဆေခရာမန်တို
** ဆန်ဝါကင် တောင်ကြား
** ဆေခရာမန်တို-ဆန်ဝါကင် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ
** အလယ်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်း
* '''ကယ်လီဖိုးနီးယား အရှေ့ပိုင်း'''
** အလယ်ပိုင်း ဆီးရား
** အင်လန်း အင်ပိုင်ယာ
* '''ကယ်လီဖိုးနီးယား တောင်ပိုင်း'''
** တောင်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်း
*** ဂရိတ်တား လော့အိန်ဂျယ်လိစ်
** ချန်နယ်ကျွန်းများ
** အင်လန်း အင်ပိုင်ယာ
** တောင်ပိုင်း နယ်နိမိတ်ဒေသ
*** ဂရိတ်တား ဆန်ဒီယေးဂိုး-တီအာဝါးနား
*** ဂရိတ်တား အယ်လ်ဆန်ထရို
}}

===မြို့တော်များနှင့်မြို့များ===
ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်တွင် သတ်မှတ်ထားသော မြို့တော်နှင့် မြို့ ၄၈၂ မြို့ ရှိပြီး မြို့တော် ၄၆၀ နှင့် မြို့ ၂၂ မြို့ ဖြစ်သည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ် ဥပဒေအရ မြို့တော် နှင့် မြို့ ဆိုသော အခေါ်အဝေါ်ကို လဲလှယ် အသုံးပြုနိုင်သည်။ &lt;ref name=&quot;Cal Gov Code 34502&quot;&gt;{{Cite web |title=CA Codes (gov:34500-34504) |url=http://info.sen.ca.gov/cgi-bin/displaycode?section=gov&amp;group=34001-35000&amp;file=34500-34504 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090827062453/http://info.sen.ca.gov/cgi-bin/displaycode?section=gov&amp;group=34001-35000&amp;file=34500-34504 |archive-date=August 27, 2009 |access-date=January 29, 2010 |publisher=California State Senate}}&lt;/ref&gt; 

ဆေခရာမန်တိုသည် ၁၈၅၀ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၇ ရက်တွင် ပထမဆုံး မြို့တော်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည်။&lt;ref name=&quot;Sacramento Charter&quot;&gt;{{Cite web |title=Instant City: Sacramento |url=http://www.library.ca.gov/goldrush/sec08.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100128231357/http://www.library.ca.gov/goldrush/sec08.html |archive-date=January 28, 2010 |access-date=January 29, 2010 |publisher=California State Library}}&lt;/ref&gt; ဆန်ဟိုဆေး၊ ဆန်ဒီယေးဂိုး နှင့် ဘနီးရှားတို့မှာ ၁၈၅၀၊ မတ် ၂၇ ရက်တွင် တစ်ရက်တည်း မြို့တော်အဖြစ် အတူတူ သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။
&lt;ref name=&quot;San Jose Inc&quot;&gt;{{Cite web |title=San Jose at a Glance |url=http://www.sanjoseca.gov/about.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100208201852/http://www.sanjoseca.gov/about.asp |archive-date=February 8, 2010 |access-date=January 29, 2010 |publisher=City of San Jose |accessdate=7 July 2022 |archivedate=23 April 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100423171200/http://www.sanjoseca.gov/about.asp }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;History of San Diego&quot;&gt;{{Cite web |title=A History of San Diego Government |url=http://www.sandiego.gov/city-clerk/geninfo/history.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528081607/http://www.sandiego.gov/city-clerk/geninfo/history.shtml |archive-date=May 28, 2010 |access-date=January 29, 2010 |publisher=City of San Diego}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Benicia Inc&quot;&gt;{{Cite web |date=May 23, 2007 |title=California State Parks: 1846 to 1854 |url=http://www.parks.ca.gov/?page_id=1096 |access-date=January 29, 2010 |publisher=California State Parks}}&lt;/ref&gt; ဂျရူးပါ တောင်ကြား မှာ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁ရက်တွင် မြို့တော်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရပြီး နောက်ဆုံး သတ်မှတ်ခံရသော မြို့တော် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=March 11, 2011 |title=Jurupa Valley Becomes California's 482nd City |url=http://newsletter.cacities.org/e_article002045084.cfm |archive-url=https://web.archive.org/web/20120506030043/http://newsletter.cacities.org/e_article002045084.cfm |archive-date=May 6, 2012 |access-date=August 21, 2011 |publisher=League of California Cities}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Stokley |first=Sandra |date=June 14, 2011 |title=Jurupa Valley: Rushing to meet a July 1 incorporation |url=http://www.pe.com/localnews/riverside/stories/PE_News_Local_D_wcode15.40e71cc.html |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120907035535/http://www.pe.com/localnews/riverside/stories/PE_News_Local_D_wcode15.40e71cc.html |archive-date=September 7, 2012 |access-date=August 21, 2011 |publisher=The Press-Enterprise |accessdate=7 July 2022 |archivedate=7 September 2012 |archiveurl=https://archive.today/20120907035535/http://www.pe.com/localnews/riverside/stories/PE_News_Local_D_wcode15.40e71cc.html }}&lt;/ref&gt;

မြို့တော်နှင့် မြို့အများစုသည် လော့အိန်ဂျယ်လိစ် မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသ၊ ဆန်ဖရန်စစ္စကိုပင်လယ်အော် ဒေသ၊ ရေးဗားဆိုက် ဆန် ဘာနာဒီနို ဒေသ ၊ ဆန်ဒီယေးဂိုး မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသ နှင့် ဆေခရာမန်တို မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသ အစရှိသည့် မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသ ငါးခု အတွင်းမှ တစ်ခုခုတွင် ပါဝင်သည်။

{{အကြီးဆုံး မြို့ကြီးများ
 |country=ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်
 |stat_ref=Source:&lt;ref name=&quot;2020Census&quot;&gt;{{Cite web |title=Census QuickFacts: California |url=https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/CA/PST045219 |access-date=September 24, 2021 |publisher=U.S. Census Bureau}}&lt;/ref&gt;
 |list_by_pop=
 |div_name=
 |div_link=ကောင်တီ
 |city_1=လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့{{!}}လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်
 |div_1= လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်ကောင်တီ{{!}}လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်
 |pop_1=၃,၈၉၈,၇၄၇
 |img_1=Los Angeles, Winter 2016.jpg
 |city_2=ဆန်ဒီယေးဂိုးမြို့{{!}}ဆန်ဒီယေးဂိုး
 |div_2=ဆန်ဒီယေးဂိုးကောင်တီ{{!}}ဆန်ဒီယေးဂိုး
 |pop_2=၁,၃၈၆,၉၃၂
 |img_2=SanDiegoSkylineBay.jpg
 |city_3=ဆန်ဟိုဆေးမြို့{{!}}ဆန်ဟိုဆေး
 |div_3=ဆန်တာကလာရာကောင်တီ{{!}}ဆန်တာကလာရာ
 |pop_3=၁,၀၁၃,၂၄၀
 |img_3=SAN JOSE CALIFORNIA BAYAREA01.jpg
 |city_4=ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့{{!}}ဆန်ဖရန်စစ္စကို
 |div_4=ဆန်ဖရန်စစ္စကိုကောင်တီ{{!}}ဆန်ဖရန်စစ္စကို
 |pop_4=၈၇၃,၉၆၅
 |img_4=San Francisco Skyline-02.jpg
 |city_5=ဖရန်ဆိုမြို့{{!}}ဖရန်ဆို
 |div_5=ဖရန်ဆိုကောင်တီ{{!}}ဖရန်ဆို
 |pop_5=၅၄၂,၁၀၇
 |city_6=ဆာခရာမန်တိုမြို့{{!}}ဆာခရာမန်တို
 |div_6=ဆာခရာမန်တိုကောင်တီ{{!}}ဆာခရာမန်တို
 |pop_6=၅၂၄,၉၄၃
 |img_6=
 |city_7=လောင်းဘိချ်မြို့{{!}}လောင်းဘိချ်
 |div_7= လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်ကောင်တီ{{!}}လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်
 |pop_7= ၄၆၆,၇၄၂
 |city_8=အုတ်ကလန်းမြို့{{!}}အုတ်ကလန်း
 |div_8=အလာမီဒါကောင်တီ{{!}}အလာမီဒါ
 |pop_8=၄၄၀,၆၄၆
 |city_9=ဘိတ်ကာဖီးမြို့{{!}}ဘိတ်ကာဖီး
 |div_9=ကန်းကောင်တီ{{!}}ကန်း
 |pop_9=၄၀၃,၄၅၅
 |city_10=အန်နာဟိုင်းမြို့{{!}}အန်နာဟိုင်း
 |div_10=အော်ရိန့်ချ်ကောင်တီ{{!}}အော်ရိန့်ချ်
 |pop_10=၃၄၆,၈၂၄
 |city_11=စတော့ခ်တန်မြို့{{!}}စတော့ခ်တန်
 |div_11=ဆန်ဟွာကင်းကောင်တီ{{!}}ဆန်ဟွာကင်း
 |pop_11=၃၂၀,၈၀၄
 |city_12=ရေးဗားဆိုက်မြို့{{!}}ရေးဗားဆိုက်
 |div_12=ရေးဗားဆိုက်ကောင်တီ{{!}}ရေးဗားဆိုက်
 |pop_12=၃၁၄,၉၉၈
 |city_13=ဆန်တာအာနာမြို့{{!}}ဆန်တာ အာနာ
 |div_13=အော်ရိန့်ချ်ကောင်တီ{{!}}အော်ရိန့်ချ်
 |pop_13=၃၁၀,၂၂၇
 |city_14=အာဗိုင်းမြို့{{!}}အာဗိုင်း
 |div_14=အော်ရိန့်ချ်ကောင်တီ{{!}}အော်ရိန့်ချ်
 |pop_14=၃၀၇,၆၇၀
 |city_15=ချူလာဗစ်စတာမြို့{{!}}ချူလာဗစ်စတာ
 |div_15=ဆန်ဒီယေးဂိုးကောင်တီ{{!}}ဆန်ဒီယေးဂိုး
 |pop_15=၂၇၅,၄၈၇
 |city_16=ဖရီးမန့်မြို့{{!}}ဖရီးမန့်
 |div_16=အလာမီဒါကောင်တီ{{!}}အလာမီဒါ
 |pop_16= ၂၃၀,၅၀၄
 |city_17=ဆန်တာကလာရီတာမြို့{{!}}ဆန်တာကလာရီတာ
 |div_17=လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်ကောင်တီ{{!}}လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်
 |pop_17=၂၂၈,၆၇၃
 |city_18= ဆန်ဘာနာဒီနိုမြို့{{!}}ဆန်ဘာနာဒီနို
 |div_18=ဆန်ဘာနာဒီနိုကောင်တီ{{!}}ဆန်ဘာနာဒီနို
 |pop_18=၂၂၂,၁၀၁
 |city_19=မော်ဒက်စတိုမြို့{{!}}မော်ဒက်စတို
 |div_19=စတန်နီစလော့စ်ကောင်တီ{{!}}စတန်နီစလော့စ်
 |pop_19=၂၁၈,၄၆၄
 |city_20=မိုရီနိုဗယ်လီမြို့{{!}}မိုရီနိုဗယ်လီ
 |div_20=ရေးဗားဆိုက်ကောင်တီ{{!}}ရေးဗားဆိုက်
 |pop_20=၂၀၈,၆၃၄

}}

==လူဦးရေ ပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု==
===လူဦးရေ===
{{US Census population
|1850=92597
|1860=379994
|1870=560247
|1880=864694
|1890=1213398
|1900=1485053
|1910=2377549
|1920=3426861
|1930=5677251
|1940=6907387
|1950=10586223
|1960=15717204
|1970=19953134
|1980=23667902
|1990=29760021
|2000=33871648
|2010=37253956
|2020=39538223
|estyear=  2022
|estimate=  39185605
|footnote=Sources: 1790–1990, 2000, 2010, 2020, 2022&lt;ref name=&quot;dof.ca.gov&quot;&gt;{{Cite web |title=California Grew By 356,000 Residents in 2013 |url=http://www.dof.ca.gov/research/demographic/reports/estimates/e-1/documents/E-1_2014_Press_Release.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140502002520/http://www.dof.ca.gov/research/demographic/reports/estimates/e-1/documents/E-1_2014_Press_Release.pdf |archive-date=May 2, 2014 |access-date=September 26, 2016 |accessdate=8 July 2022 |archivedate=2 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140502002520/http://www.dof.ca.gov/research/demographic/reports/estimates/e-1/documents/E-1_2014_Press_Release.pdf }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;census_1790_1990&quot;&gt;{{Cite web |date=August 20, 1993 |title=1990 Census of Population and Housing, Unit Counts, United States, 1990 CPH-2-1 |url=https://www.census.gov/prod/cen1990/cph2/cph-2-1-1.pdf |access-date=January 1, 2012 |website=Population and Housing Unit Counts, Population Estimates 1790–1990, pages 26–27 |publisher=United States Census Bureau, U.S. Department of Commerce Economics and Statistics Administration}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Census2020&quot;&gt;{{Cite web |title=Population, Population Change, and Estimated Components of Population Change: April 1, 2010 to July 1, 2020 (NST-EST2020-alldata) |url=http://www.census.gov/programs-surveys/popest/technical-documentation/research/evaluation-estimates.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201222173239/https://www.census.gov/programs-surveys/popest/technical-documentation/research/evaluation-estimates.html |archive-date=December 22, 2020 |access-date=April 26, 2021 |website=census.gov |publisher=United States Census Bureau}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=CaliforniaDecline2022&gt;[https://dof.ca.gov/wp-content/uploads/Forecasting/Demographics/Documents/E-1_2022PressRelease.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220525233629/https://dof.ca.gov/wp-content/uploads/Forecasting/Demographics/Documents/E-1_2022PressRelease.pdf |date=25 May 2022 }} Accessed June 12, 2022.&lt;/ref&gt;{{break}}Chart does not include Indigenous population figures.{{break}}Studies indicate that the Native American{{break}}population in California in 1850 was close to 150,000{{break}}before declining to 15,000 by 1900.&lt;ref name=&quot;americanindiantah1&quot;&gt;{{Cite web |title=American Indian Civics Project: Indians of Northern California: A Case Study of Federal, State, and Vigilante Intervention, 1850–1860 |url=http://americanindiantah.com/lesson_plans/ml_indians_in_northern_california.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120317041607/http://americanindiantah.com/lesson_plans/ml_indians_in_northern_california.html |archive-date=March 17, 2012 |access-date=March 21, 2012 |publisher=Americanindiantah.com}}&lt;/ref&gt;
}}

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု လူဦးရေ စာရင်းဗြူရို၏ အစီရင်ခံစာအရ ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်တွင် ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ လူဦးရေမှာ ၃၉,၅၃၈,၂၂၃ ဦး ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု လူဦးရေစာရင်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ၆.၁၃% မျှ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ &lt;ref name=Census2020/&gt; ၂၀၀၀ ခုနှစ် နှင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်ကြားတွင် သဘာဝအတိုင်း လူဦးရေ တိုးပွားမှုမှာ ၃,၀၉၀,၀၁၆ ဦး (၅,၀၅၈,၄၄၀ မွေးဖွားသူမှ ၂,၁၇၉,၉၅၈ သေဆုံးသူကို နှုတ်) ဖြစ်သည်။ .&lt;ref name=&quot;popEstChanges&quot;&gt;{{Cite web |date=December 22, 2009 |title=Table 4. Cumulative Estimates of the Components of Resident Population Change for the United States, Regions, States, and Puerto Rico: April 1, 2000 to July 1, 2009 |url=https://www.census.gov/popest/states/tables/NST-EST2009-04.csv |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100609221152/http://www.census.gov/popest/states/tables/NST-EST2009-04.csv |archive-date=June 9, 2010 |access-date=December 26, 2009 |publisher=US Census Bureau |format=CSV}}&lt;/ref&gt; ထိုကာလအတွင်း နိုင်ငံတကာမှ ရွှေ့ပြောင်းလာသူများမှ ၁,၈၁၆,၆၃၃ ဦး တိုးပွားလာခဲ့ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအတွင်း ရွှေ့ပြောင်းမှုမှ ၁,၅၀၉,၇၀၈ ဦး လျော့ကျသွားခဲ့ကာ စုစုပေါင်းရွှေ့ပြောင်းလာသူမှာ ၃၀၆,၉၂၅ ဦး ဖြစ်သည်။ &lt;ref name=&quot;popEstChanges&quot; /&gt;ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၏ စာရင်းဇယားအရ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက် လူဦးရေမှာ ၃၈,၂၉၂,၆၈၇ ဦး ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;CA popEst&quot;&gt;{{Cite web |date=May 2009 |title=E-4 Population Estimates for Cities, Counties and the State, 2001–2009, with 2000 Benchmark |url=http://www.dof.ca.gov/research/demographic/reports/estimates/e-4/2001-09/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122030310/http://www.dof.ca.gov/research/demographic/reports/estimates/e-4/2001-09/ |archive-date=November 22, 2009 |access-date=December 24, 2009 |publisher=State of California, Department of Finance |location=Sacramento, California |accessdate=8 July 2022 |archivedate=30 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110430203145/http://www.dof.ca.gov/research/demographic/reports/estimates/e-4/2001-09/ }}&lt;/ref&gt; မက်ဟက်တန် ပေါ်လစီ သုသေသန အင်စတီကျု၏ အဆိုအရမူ ၁၉၉၀ ခုနှစ်မှစ၍ ကယ်လီဖိုးနီးယား ပြည်နယ်သား ၃.၄ သန်း တို့သည် အခြားပြည်နယ်များသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားကြပြီး အများစုမှာ တက္ကဆပ်ပြည်နယ်၊ နီဗားဒါးပြည်နယ် နှင့် အရီဇိုးနား ပြည်နယ်တို့သို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားကြခြင်း ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Gray |first1=Tom |last2=Scardamalia |first2=Robert |date=September 2012 |title=The Great California Exodus: A Closer Look |url=http://www.manhattan-institute.org/html/cr_71.htm |access-date=April 30, 2013 |publisher=Manhattan-institute.org |archive-date=5 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140805184816/http://www.manhattan-institute.org/html/cr_71.htm }}&lt;/ref&gt; ဘဏ္ဍာရေးဌာန၏ အဆိုအရမူ ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ လူဦးရေမှာ ၂၀၂၀တွင် ၁၈၂,၀၈၃ ဦး လျော့ကျသွားခဲ့သဖြင့် ၁၉၀၀ ခုနှစ်မှစ၍ ပထမဆုံးအကြိမ် လူဦးရေ လျော့ကျမှု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=May 7, 2021 |title=California's population shrank in 2020, but don't call it an exodus |url=https://calmatters.org/politics/2021/05/california-population-shrink-exodus/ |access-date=July 14, 2021 |website=CalMatters |language=en-US|last1=Christopher |first1=Ben }}&lt;/ref&gt;

အနောက်ကမ္ဘာခြမ်းတွင် ကယ်လီဖိုးနီးယား ပြည်နယ်သည် နိုင်ငံအဆင့်အောက် အုပ်ချုပ်ရေးဒေသများတွင် ဒုတိယမြောက် လူဦးရေ အများဆုံး (ဘရာဇီးနိုင်ငံရှိ ဆောပိုလိုပြည်နယ်မှာ လူဦးရေ အများဆုံး) ဖြစ်ပြီး &lt;ref name=&quot;Resultados do Censo 2010&quot;&gt;{{Cite web |title=Censo 2010: população do Brasil é de 190.732.694 pessoas |url=http://www.ibge.gov.br/home/presidencia/noticias/noticia_visualiza.php?id_noticia=1766&amp;id_pagina=1 |access-date=September 19, 2011}}&lt;/ref&gt; အာရှပြင်ပရှိ နိုင်ငံအဆင့်အောက် အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသများတွင် တတိယမြောက် လူဦးရေ အများဆုံး ( ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံရှိ အင်္ဂလန်လောက် လူဦးရေ မများသော်လည်း အင်္ဂလန်တွင် အုပ်ချုပ်ရေး သီးသန့် မရှိပေ။) ဖြစ်သည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၏ လူဦးရေသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နိုင်ငံ ၃၄ နိုင်ငံမှ အပ ကျန်နိုင်ငံများထက် လူဦးရေပိုများသည်။&lt;ref name=&quot;Global popEst USCensus&quot;&gt;{{Cite web |title=International Database—County Rankings |url=https://www.census.gov/idb/ranks.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100208034010/http://www.census.gov/idb/ranks.html |archive-date=February 8, 2010 |access-date=December 26, 2009 |publisher=US Census Bureau}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Global popEst UN&quot;&gt;{{Cite web |date=2009 |title=Table A.1. Total Population by Sex in 2009 and Sex Ratio by Country in 2009 |url=http://esa.un.org/unpd/wpp2008/pdf/WPP2008_Highlights.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101229083637/http://esa.un.org/unpd/wpp2008/pdf/WPP2008_Highlights.pdf |archive-date=December 29, 2010 |access-date=December 26, 2009 |website=World Population Prospects: The 2008 Edition, Highlights |publisher=United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division |pages=31–35}}&lt;/ref&gt; ဂရိတ်တား လော့အိန်ဂျယ်လိစ် ဒေသ သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် နယူးယောက် မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် လူဦးရေအများဆုံး မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသဖြစ်ပြီး လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့သည် နယူးယောက်မြို့ ၏ လူဦးရေ တစ်ဝက်မျှ ရှိကာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဒုတိယမြောက်လူဦးရေအများဆုံး မြို့ဖြစ်သည်။ ထို့အတူပင် မက်ဟက်တန် လူဦးရေသိပ်သည်းမှု၏ ၄ ပုံ ၁ ပုံမျှ ရှိသော ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့သည် ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်တွင် လူဦးရေ အသိပ်သည်းဆုံးမြို့ ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ လူဦးရေအသိပ်သည်းဆုံး မြို့များတွင်လည်း တစ်မြို့ အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ လော့အိန်ဂျယ်လိစ် ကောင်တီသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ လူဦးရေ အများဆုံး ကောင်တီ အဖြစ် ဆယ်စုနှစ်များစွာ နေရာယူထားပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ပြည်နယ် ၄၂ ခုထက်ပင် ပို၍ လူဦးရေများသည်။ &lt;ref name=&quot;LA County DPSS&quot;&gt;{{Cite web |date=December 2005 |title=About Los Angeles County Department of Public Social Services |url=https://dpss.lacounty.gov/dpss/about_dpss/dpss_overview.cfm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100417163102/http://dpss.lacounty.gov/dpss/about_dpss/dpss_overview.cfm |archive-date=April 17, 2010 |access-date=December 26, 2009 |publisher=Los Angeles County Department of Public Social Services}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Baby Slump In L.A. County&quot;&gt;{{Cite news |last=Barrett |first=Beth |date=September 19, 2003 |title=Baby Slump in L.A. County |pages=N4 |work=Los Angeles Daily News |publisher=Los Angeles Newspaper Group |url=http://www.redorbit.com/news/science/7215/baby_slump_in_la_county/index.html |url-status=dead |access-date=December 26, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715060356/http://www.redorbit.com/news/science/7215/baby_slump_in_la_county/index.html |archive-date=July 15, 2010}}&lt;/ref&gt; လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့ အပါအဝင် ကယ်လီဖိုးနီးယားရှိ မြို့တော် ၄ မြို့သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ လူဦးရေ အများဆုံး မြိုတော် ၂၀ တွင် ပါဝင်ကာ လော့အိန်ဂျယ်လိစ် (ဒုတိယ) ၊ ဆန်ဒီယေးဂိုး (အဌမ) ၊ ဆန်ဟိုဆေး (အဆင့် ၁၀) နှင့် ဆန်ဖရန်စစ္စကို (အဆင့် ၁၇) တို့ ဖြစ်သည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ လူဦးရေ ဗဟိုချက်သည် ကန်းကောင်တီ ၊ ရှက်ဖတာမြို့၏ အနောက်-အနောက်တောင်ဘက် ၄ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ {{refn|The coordinates of the center of population are at {{Coord|35.491035|-119.347852|display=inline}}.&lt;ref name=&quot;popCentersByState&quot;&gt;{{Cite web |date=November 17, 2021 |title=Centers of Population for the 2020 Census |url=https://www2.census.gov/geo/docs/reference/cenpop2020/CenPop2020_Mean_ST.txt |publisher=United States Census Bureau |website=United States Census}}&lt;/ref&gt;
|group=&quot;note&quot;}}

၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်ရှိ လူတစ်ဦးချင်း ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ ၈၀.၈ နှစ်ဖြစ်ပြီး တစ်နိုင်ငံလုံး ပျမ်းမျှသက်တမ်းဖြစ်သော ၇၈.၇ နှစ်ထက် ပိုများပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ဒုတိယ ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;&quot;Here are which states have the longest life expectancies — and which have the shortest&quot;. March 11, 2021. Retrieved March 11, 2021. https://www.yahoo.com/lifestyle/which-states-longest-life-expectancies-shortest-life-expectancies-160420160.html&lt;/ref&gt;

၂၀၁၀ ခုနှစ်မှစ၍ ကယ်လီဖိုးနီးယား ရွှေထွက်ရာသို့ လူအများအပြား ရွှေ့ပြောင်းလာခြင်း အပြီးတွင် ပထမဆုံး အကြိမ်အဖြစ် ကယ်လီဖိုးနီးယားတွင် မွေးဖွားသော နေထိုင်သူတို့မှာ ပြည်နယ်၏ အဓိက လူဦးရေ ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last1=Teresa Watanabe |last2=Hector Becerra |date=April 1, 2010 |title=Native-born Californians regain majority status |work=Los Angeles Times |url=https://articles.latimes.com/2010/apr/01/local/la-me-homegrown1-2010apr01 |access-date=January 19, 2013}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန် တစ်နိုင်ငံလုံးနှင့် အတူပင် ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ လူဦးရေ ရွှေ့ပြောင်းမှု ပုံစံသည် ၂၀၀၀ ခုနှစ်များ နှောင်းပိုင်းမှ ၂၀၁၀ ခုနှစ်များ အစောပိုင်း အထိတွင် ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;Pew Mexican Immigration&quot;&gt;{{Cite web |title=Net Migration from Mexico Falls to Zero—and Perhaps Less |url=http://www.pewhispanic.org/files/2012/04/PHC-04-23-Mexican-Migration.pdf |access-date=July 19, 2015 |publisher=Pew Hispanic Center |archive-date=September 24, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924072108/http://www.pewhispanic.org/files/2012/04/PHC-04-23-Mexican-Migration.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; လက်တင်အမေရိကနိုင်ငံများမှ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်လာမှုမှာ သိသိသာသာ လျော့ကျသွားခဲ့ပြီး အများစုသော ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတို့မှ အာရှမှ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;SacBee17JAN2013&quot; /&gt; ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူ ၂၇၇,၃၀၄ ဦး ရှိသည်။ ၅၇ ရာခိုင်နှုန်းမှာ အာရှနိုင်ငံများမှ ဖြစ်ပြီး ၂၂ ရာခိုင်နှုန်းမှာ လက်တင်အမေရိက နိုင်ငံများမှ ဖြစ်သည်။ &lt;ref name=&quot;SacBee17JAN2013&quot;&gt;{{Cite news |last1=Stephen Magagnini |last2=Phillip Reese |date=January 17, 2013 |title=Census shows Asians eclipse Latino arrivals to California |work=Sacramento Bee |url=http://www.sacbee.com/2013/01/17/5120459/asian-immigrants-to-california.html |url-status=dead |access-date=January 19, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130118232108/http://www.sacbee.com/2013/01/17/5120459/asian-immigrants-to-california.html |archive-date=January 18, 2013}}&lt;/ref&gt; မက္ကဆီကိုမှ စုစုပေါင်း ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်လာသူများမှာ သုည သို့မဟုတ် သုညအောက် လျော့နည်းသွားခဲ့ပြီး မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသားများမှ ရွှေ့ပြောင်းရောက်ရှိလာသူများထက် မိမိတို့၏အိမ် ဖြစ်သောနိုင်ငံသို့ ပြန်သွားသူများက ပိုများသောကြောင့် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Pew Mexican Immigration&quot; /&gt; ထို့အတွက်ကြောင့် စပိန်အနွယ်ဝင် နိုင်ငံသားများသည် ယခင် ခန့်မှန်းခဲ့သော ၂၀၅၀ ခုနှစ် မဟုတ်ဘဲ ၂၀၆၀ ခုနှစ် မှသာ လူဦးရေ၏ ၄၉% ကို ကိုယ်စားပြုမည် ဖြစ်ပြီး ပြည်တွင်း မွေးဖွားမှုနှုန်းကြောင့်လည်း ပါဝင်သည်။  &lt;ref name=&quot;Pew Mexican Immigration&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Economist CA Hispanics&quot;&gt;{{Cite news |date=June 20, 2015 |title=Latino mojo |newspaper=The Economist |url=https://www.economist.com/news/united-states/21654583-latino-mojo}}&lt;/ref&gt;

ပြည်နယ်၏ လူဦးရေအတွင်း စာရွက်စာတမ်းမရှိသော ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများမှာ လတ်တလော နှစ်များတွင် သိသာစွာ လျော့ကျသွားခဲ့ပြီး ဥပဒေကို တင်းကျပ်စွာ ကိုင်တွယ်ခြင်း နှင့် အရည်အချင်းနိမ့်သော လုပ်သားများအတွက် အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်း နည်းပါးလာမှုကြောင့် ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=December 6, 2012 |title=Unauthorized Immigrants: 11.1 Million in 2011 |url=http://www.pewhispanic.org/2012/12/06/unauthorized-immigrants-11-1-million-in-2011/ |access-date=August 25, 2015 |website=Pew Research Center's Hispanic Trends Project}}&lt;/ref&gt; အနောက်တောင်ပိုင်းတွင် မက္ကဆီကို နယ်စပ်ကို ဖြတ်ကျော်ရန် ကြိုးစားသော ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများကို ဖမ်းဆီးမှုသည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ၁.၁ သန်းမျှ ရှိရာမှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ၃၆,၇၀၀ ဦး သို့ လျော့ကျသွားခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;BusinessWeek&quot;&gt;[http://www.businessweek.com/articles/2012-05-03/californias-illegal-immigrant-shortage California's Illegal Immigrant Shortage], ''Bloomberg BusinessWeek'', May 3, 2012.&lt;/ref&gt; ထိုသို့သော လတ်တလော အပြောင်းအလဲများ ရှိသော်လည်း တရားမဝင်သော နိုင်ငံခြားသားများမှာ ပြည်နယ်လူဦးရေ၏ ၇.၃ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ရှိပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ရှိ ပြည်နယ်များ အတွင်း တတိယမြောက် အများဆုံး ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်ကာ &lt;ref&gt;{{Cite news |last=Slevin |first=Peter |date=April 30, 2010 |title=New Arizona law puts police in 'tenuous' spot |pages=A4 |newspaper=The Washington Post |location=Washington, DC |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/graphic/2010/04/29/GR2010042904397.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;note&quot;&gt;Behind Nevada and Arizona.&lt;/ref&gt; စုစုပေါင်း လူပေါင်း ၂.၆ သန်း ခန့် ရှိသည်။ &lt;ref name=&quot;SDUT19042011&quot;&gt;{{Cite news |last=Michael Gardner |date=April 19, 2011 |title=Cutting services to illegal immigrants isn't easy |work=The San Diego Union-Tribune |url=http://www.sandiegouniontribune.com/sdut-cutting-services-to-illegal-immigrants-isnt-easy-2011apr19-htmlstory.html |access-date=August 8, 2017}}&lt;/ref&gt; အထူးသဖြင့် တရားမဝင် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများသည် လော့အိန်ဂျယ်လိစ်၊ မွန်တာရေး၊ ဆန်ဘနီတို ၊ အင်ပီရီယယ် နှင့် နာပါကောင်တီများတွင် စုစည်းနေကြပြီး ထိုအထဲမှာ နောက်ဆုံး ကောင်တီ ၄ ခုမှာ အလုပ်ကြမ်းသမားကို အားထားရေသော စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းများ သိသာစွာ ရှိသော ကောင်တီများ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;PPIC2011II&quot;&gt;{{Cite web |last1=Johnson |first1=Hans |last2=Hill |first2=Laura |date=July 2011 |title=Illegal Immigration |url=http://www.ppic.org/content/pubs/atissue/AI_711HJAI.pdf |access-date=January 15, 2013 |website=Publications |publisher=Public Policy Institute of California}}&lt;/ref&gt; တရားမဝင် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ၏ တစ်ဝက်ကျော်မှာ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံမှ လာရောက်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်နှင့် အချို့သော ကယ်လီဖိုးနီးယား မြို့တော်များ ဖြစ်သော လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်၊ အုတ်ကလန်း  နှင့် ဆန်ဖရန်စစ္စကိုတို့သည် တရားမဝင်နေထိုင်သူများအတွက် ဘေးမဲ့ပေးထားသော ပေါ်လစီများကို ကျင့်သုံးကြသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Cities, States Resist—and Assist—Immigration Crackdown in New Ways |url=https://pew.org/2O8sa9I |website=pew.org}}&lt;/ref&gt;

===လူမျိုးများ===
{| class=&quot;wikitable sortable collapsible&quot;; text-align:right; font-size:80%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%&quot; |၂၀၂၀ ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်း အရ လူမျိုးနှင့် လူမျိုးစု စုပေါင်းနေထိုင်မှု
|-
! လူမျိုးနှင့် လူမျိုးစု&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.census.gov/library/visualizations/interactive/race-and-ethnicity-in-the-united-state-2010-and-2020-census.html |title=Race and Ethnicity in the United States: 2010 Census and 2020 Census
 |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=August 12, 2021 |website=census.gov |publisher=United States Census Bureau |access-date=September 26, 2021}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; data-sort-type=number |သီးသန့်
! colspan=&quot;2&quot; data-sort-type=number |စုစုပေါင်း
|-
| စပိန်အနွယ်ဝင် သို့မဟုတ် လာတီနို &lt;ref group=&quot;note&quot;&gt;Persons of Hispanic or Latino origin are not distinguished between total and partial ancestry.&lt;/ref&gt;
|align=right| {{bartable}}
|align=right| {{bartable|၃၉.၄|%|2||background:green}}
|-

| အဖြူ (စပိန်အနွယ်မဟုတ်သူ)
|align=right| {{bartable|၃၄.၇|%|2||background:gray}}
|align=right| {{bartable|၃၈.၃|%|2||background:gray}}
|-
| အာရှသား (စပိန်အနွယ်မဟုတ်သူ)
|align=right| {{bartable|၁၅.၁|%|2||background:purple}}
|align=right| {{bartable|၁၇.၀|%|2||background:purple}}
|-
| အာဖရိက အမေရိကန် (စပိန်အနွယ်မဟုတ်သူ)
|align=right| {{bartable|၅.၄|%|2||background:mediumblue}}
|align=right| {{bartable|၆.၄|%|2||background:mediumblue}}
|-
| ရှေးဦးနေ အမေရိကန် (စပိန်အနွယ်မဟုတ်သူ)
|align=right| {{bartable|၀.၄|%|2||background:gold}}
|align=right| {{bartable|၁.၃|%|2||background:gold}}
|-
| ပစိဖိတ်ကျွန်းသား (စပိန်အနွယ်မဟုတ်သူ)
|align=right| {{bartable|၀.၃|%|2||background:pink}}
|align=right| {{bartable|၀.၇|%|2||background:pink}}
|-
| အခြား (စပိန်အနွယ်မဟုတ်သူ)
|align=right| {{bartable|၀.၆|%|2||background:brown}}
|align=right| {{bartable|၁.၃|%|2||background:brown}}
|}

{|class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot;
|+ ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ သမိုင်းအရ လူမျိုးများအလိုက် လူဦးရေပျံ့နှံ့နေထိုင်ပုံ
|-
! လူမျိုးအချိုးအစား !! ၁၉၇၀&lt;ref name=&quot;census&quot; /&gt; !! ၁၉၉၀&lt;ref name=&quot;census&quot;&gt;{{Cite web |last1=Campbell Gibson |last2=Kay Jung |date=September 2002 |title=Historical Census Statistics on Population Totals By Race, 1790 to 1990, and By Hispanic Origin, 1970 to 1990, For The United States, Regions, Divisions, and States |url=https://www.census.gov/population/www/documentation/twps0056/twps0056.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080725044857/http://www.census.gov/population/www/documentation/twps0056/twps0056.html |archive-date=July 25, 2008 |access-date=December 27, 2014 |website=Population Division |publisher=United States Census Bureau}}&lt;/ref&gt;!! ၂၀၀၀&lt;ref&gt;{{Cite web |last=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt; |date=August 2002 |title=California: 2000 |url=https://www.census.gov/prod/2002pubs/c2kprof00-ca.pdf |access-date=December 27, 2014 |website=Census 2000 Profile |publisher=United States Census Bureau}}&lt;/ref&gt;!! ၂၀၁၀&lt;ref&gt;{{Cite web |last=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt; |date=2010 |title=Profile of General Population and Housing Characteristics: 2010 |url=http://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/DEC/10_SF1/SF1DP1/0400000US06 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20141227223817/http://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/DEC/10_SF1/SF1DP1/0400000US06 |archive-date=December 27, 2014 |access-date=December 27, 2014 |website=2010 Census Summary File 1 |publisher=United States Census Bureau |accessdate=9 July 2022 |archivedate=27 December 2014 |archiveurl=https://archive.today/20141227223817/http://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/DEC/10_SF1/SF1DP1/0400000US06 }}&lt;/ref&gt;
|-
| လူဖြူ || ၈၉.၀% || ၆၉.၀% || ၅၉.၅% || ၅၇.၆% 
|-
| အာရှသား ||၂.၈% || ၉.၆% ||၁၀.၉% ||၁၃.၀% 
|-
| လူမည်း || ၇.၀% || ၇.၄% || ၆.၇% ||၆.၂% 
|-
| ဒေသရင်းလူမျိုး || ၀.၅% || ၀.၈% || ၁.၀% ||၁.၀% 
|-
| ဒေသရင်း ဟာဝိုင်အီကျွန်းသား နှင့်{{break}}ပစိဖိတ်ကျွန်းသား ||– ||– ||၀.၃% ||၀.၄% 
|-
| အခြားလူမျိုးများ||၀.၇% || ၁၃.၂% ||၁၆.၈% ||၁၇.၀% 
|-
| လူမျိုးနှစ်ခု သို့ နှစ်ခုထက်ပိုသော ကပြား ||– ||– ||၄.၈% ||၄.၉% 
|}

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု လူဦးရေစာရင်း ဗျူရို၏ အဆိုအရ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် (တစ်ဦးချင်း သို့မဟုတ်ပေါင်းစပ်၍)&lt;ref name=&quot;2018CensusDemo&quot;&gt;[https://www.census.gov/quickfacts/table/RHI125215/06 2018 U.S. Census QuickFacts], United States Census Bureau, 2018.&lt;/ref&gt; လူဖြူ ၇၂.၁% (စပိန်လူဖြူ အပါအဝင်) ၊ စပိန်အနွယ်မဟုတ်သော လူဖြူ ၃၆.၈% ၊ အာရှသား ၁၅.၃% ၊ လူမည်း သို့မဟုတ် အာဖရိကန် အမေရိကန် ၆.၅%  ၊ ရှေးဦးနေ အမေရိကန်နှင့် ရှေးဦးနေ အလက်စကာများ ၁.၆%  ၊ ရှေဦးနေ ဟာဝိုင်ယီကျွန်းသား သို့မဟုတ် ပစိဖိတ်ကျွန်းသား ၀.၅% ၊ လူမျိုးနှစ်မျိုး သို့မဟုတ် နှစ်မျိုးထက်ပိုသူ ၃.၉% နေထိုင်ကြသည်။

၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် လူမျိုးအရ လူဦးရေတွင် စပိန်မဟုတ်သူ လူမျိုး (မည်သည့်လူမျိုးမဆို) ၆၀.၇% နှင့် စပိန် သို့မဟုတ် လာတီနို (မည်သည့်လူမျိုးမဆို) ၃၉.၃% ရှိသည်။ စပိန်လူမျိုးများသည် ကယ်လီဖိုးနီးယားတွင် အကြီးဆုံးသော လူမျိုးစုများ ဖြစ်သည်။ &lt;ref name=2018CensusDemo/&gt; စပိန်မဟုတ်သူ လူဖြူများမှာ ပြည်နယ်လူဦးရေ၏ ၃၆.၈% ရှိသည်။&lt;ref name=2018CensusDemo/&gt; &quot;ကယ်လီဖိုနီယို&quot; ဟု ခေါ်ဆိုကြသူများမှာ ကယ်လီဖိုးနီးယားတွင် ရှေးဦးနေ စပိန်လူမျိုးများ ဖြစ်ပြီး ကယ်လီဖိုးနီးယားတွင် စပိန်စကားပြောသော အသိုင်းအဝိုင်းအဖြစ် ၁၅၄၂ ခုနှစ်ကတည်းက ရှိနေကြပြီး မက္ကဆီကန် အမေရိကန်/ချီကာနိုများ၊ ခရီယိုလို စပိန်များနှင့် မက်စတီဇို လူမျိုးရင်းများ ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;as quoted in Clark, Donald T. (2008). ''Santa Cruz County Place Names'' p.442, Scotts Valley, California, Kestrel Press.&lt;/ref&gt;

===ဘာသာစကားများ===

==ယဉ်ကျေးမှု==
===အများပြည်သူသုံး မီဒီယာနှင့် ဖျော်ဖြေရေးလုပ်ငန်း===
===ဘာသာရေး===
===အားကစား===
===ပညာရေး===
===အမြွှာဒေသများ===

==စီးပွားရေး==
===ပြည်နယ်၏ ဘဏ္ဍာရေး===

==အခြေခံအဆောက်အအုံ==
==အစိုးရနှင့်နိုင်ငံရေး==

== ကိုးကား ==
{{reflist}}
{{အမေရိကန် ပြည်နယ်များ}}

[[Category:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်]]</text>
      <sha1>mit3x4kpelusscxtj0xkaiw995jpxtq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဖော်မြူလာ ဝမ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12257</id>
    <revision>
      <id>1043543</id>
      <parentid>1043449</parentid>
      <timestamp>2026-07-19T06:24:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pho Sai</username>
        <id>45037</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1043543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92081" sha1="0r79j265di7bmyomu84t5dz7kelufpw" xml:space="preserve">
{{Infobox motorsport championship
| name = ဖော်မြူလာ ဝမ်း
| logo = Formula One logo.svg
| image-size = 300px
| caption = {{F1|2018}} ပြိုင်ပွဲရာသီတွင်စတင်သုံးစွဲခဲ့သည် လိုဂို
| category = အခန်းပွင့် တစ်ယောက်စီး ဖော်မြူလာ ပြိုင်ကား
| country/region = နိုင်ငံတကာ
| inaugural2 = {{F1|1950}}
| drivers = ၂၂
| constructors = [[:en:List of Formula One constructors|၁၁]]
| engine manufacturers = {{unbulleted list
|&lt;!--[[WP:INFOBOXFLAG]]--&gt;
[[:en:Audi in Formula One|ဩဒီ]]
|[[:en:Scuderia Ferrari|ဖာရာရီ]]
|[[:en:Honda in Formula One|ဟွန်ဒါ]]
|[[:en:Mercedes AMG High Performance Powertrains|မာစီးဒီး]]
|[[:en:Red Bull Powertrains|ရာတ်ဘူး ဖို့ဒ်]]
}}
| tyres=[[:en:Pirelli| Pirelli]]
| champion driver={{flagicon|GBR}} [[:en:Lando Norris]] ({{F1|2025}})&lt;br /&gt;{{small|([[:en:McLaren|McLaren]]-[[:en:Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]])}}
| constructor     = {{flag icon|GBR}} [[:en:McLaren|McLaren]]-[[:en:Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes]] ({{F1|2025}})
| most titles={{plainlist|
* '''[[:en:World Drivers' Championship|ယာဉ်မောင်း]]'''
* {{flagicon|GER}} [[မိုက်ကယ် ရှူးမက်ကာ]]
* {{flagicon|GBR}} [[:en:Lewis Hamilton]]
* (၇ ဆုစီ)
* '''[[:en:World Constructors' Championship|ယာဉ်တည်ဆောက်မှု]]'''
* {{flagicon|ITA}} [[:en:Scuderia Ferrari|ဖာရာရီ]] (၁၆ ဆု)
  }}
| website={{URL|https://formula1.com}}
| current_season={{CURRENTYEAR}} Formula One World Championship
}}
[[ဖိုင်:2010_Malaysian_GP_opening_lap.jpg|thumb|၂၀၁၀ မလေးရှား ဂရန့်ပရီပြိုင်ပွဲ]]

'''ဖော်မြူလာ ဝမ်း''' ('''Formula One''' သို့မဟုတ် '''F1''') သည် ကမ္ဘာ့ကားမောင်းအဖွဲ့ချုပ် (Fédération Internationale de l'Automobile - FIA) မှ ချမှတ်ထားသော စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း ကန့်သတ်ချက်များနှင့်အညီ ဖော်မြူလာ ဝမ်း အဖွဲ့မှ ဦးစီးကျင်းပသည့် အခန်းပွင့်၊ တစ်ယောက်စီး ဖော်မြူလာ ကားမောင်းပြိုင်ပွဲများ၌ ကမ္ဘာ့အဆင့်အမြင့်ဆုံး ပြိုင်ပွဲဖြစ်သည်။ '''ကမ္ဘာ့ကားမောင်းအဖွဲ့ချုပ် ဖော်မြူလာဝမ်း ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲ'''သည် စတင်ကျင်းပခဲ့သည့် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်ကတည်းက  ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း မော်တော်ယာဉ်အားကစားတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး မော်တော်ယာဉ် မောင်းနှင်းမှုဆိုင်ရာ အားကစား၏ ထိပ်ဆုံးအဆင့်အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ၎င်း၏အမည်တွင်ပါသည့် ''ဖော်မြူလာ'' ဟူသော စကားလုံးသည် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်မည့် မော်တော်ကားအားလုံး လိုက်နာရမည့် စည်းမျဉ်းများကို ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်၏။ ဖော်မြူလာ ဝမ်း ပြိုင်ပွဲရာသီတစ်ခုတွင် ဂရန့်ပရီ (Grands Prix) ဟုခေါ်သော ပြိုင်ပွဲပေါင်းများစွာပါဝင်သည်။ ဂရန့်ပရီ ပြိုင်ပွဲများကို ကမ္ဘာ့တိုက်ကြီးအသီးသီးရှိ နိုင်ငံများတွင် ပြိုင်ဆိုင်ရန် ရည်ရွယ်တည်ဆောက်ထားသော ပြိုင်ကားကွင်း ပတ်လမ်းများနှင့် အများပြည်သူနေ့စဉ်သုံး လမ်းမများကို ယာယီပိတ်ဆို့ကာပြုလုပ်ထားသော ပတ်လမ်းများပေါ်၌ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။

ဖော်မြူလာ ဝမ်း ပြိုင်ပွဲရာသီတိုင်း နှစ်စဉ်ချီးမြှင့်နေကြဖြစ်သော ကမ္ဘာ့ယာဉ်မောင်းချန်ပီယံဆု နှင့် ကမ္ဘာ့ယာဉ်တည်ဆောက်မှုချန်ပီယံဆုများအတွက် အနိုင်ရရှိမှုကို ဆုံးဖြတ်ရန် ဂရန့်ပရီပြိုင်ပွဲများတွင် အဆင့်အလိုက် အမှတ်ပေးသည့် စနစ်ကို ကျင့်သုံးသည်။ ပြိုင်ပွဲဝင် ကားမောင်းသမားတိုင်းသည် ကမ္ဘာ့ကားမောင်းအဖွဲ့ချုပ် (FIA) မှ ထုတ်ပေးသည့် အဆင့်အမြင့်ဆုံးပြိုင်ကားမောင်းလိုင်စင်ဖြစ်သော စူပါလိုင်စင် (Super Licence) အား သက်တမ်းကုန်လွန်ခြင်းမရှိဘဲ ကိုင်ဆောင်ထားသူ ဖြစ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ယှဉ်ပြိုင်မောင်းနှင်မည့် ကားလမ်းများမှာ FIA မှ သတ်မှတ်ပေးသော အမြင့်ဆုံးအဆင့်အတန်းဖြစ်သည့် ပထမတန်းစားလမ်း (Grade One) အဆင့်ရှိသည့် လမ်းမျာပေါ်၌သာ ကျင်းပရမည်ဖြစ်သည်။

ဖော်မြူလာ ဝမ်းနှင့်ပတ်သက်သော စီးပွားဖြစ်လုပ်ငန်း လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို လေဘာတီ မီဒီယာ ကော်ပိုရေးရှင်းထံသို့ ခန့်မှန်းတန်ဖိုး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၈ ဘီလီယံဖြင့် ၂၀၁၇ ခုနှစ်မှစတင်ငှားရမ်းထားသည်။ ထိုလုပ်ငန်းရှင်သစ်လက်ထက်တွင် မိုင်ယာမီ၊ လာ့စ်ဗီးဂတ်စ်၊ ဆော်ဒီအာရေဗျ၊ ကာတာ နှင့် နယ်သာလန် ဂရန့်ပရီပြိုင်ပွဲများ ထပ်မံထည့်သွင်းကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။

ဖော်မြူလာ ဝမ်း ပြိုင်ကားများသည် လမ်းကွေ့များ၌ပင် အရှိန်မြန်မြန် မောင်းနှင်နိုင်ရန် ၎င်းတို့၏ ရှေ့/ နောက်တောင်ပံနှင့် ကိုယ်ထည်အောက်ပိုင်းရှိ လှိုင်ခေါင်းပေါက်များအား လေခွင်းဖိနှိပ်အား (Aerodynamic Downforce) အမြောက်အမြားထွက်ရှိအောင် အသေးစိတ်ချိန်ဆတွက်ချက်၍ ထိန်းညှိတည်ဆောက်ထားသော ကမ္ဘာ့အမြန်ဆုံး ပတ်လမ်းမောင်းပြိုင်ကားများဖြစ်သည်။ ကားများ၏ စွမ်းဆောင်နိုင်စွမ်းသည် အီလက်ထရွန်းနစ်စနစ်၊ [[အေရိုဒိုင်းနမစ်ပညာ|လေခွင်းအား]]၊ ဆိုင်းထိန်းစနစ်နှင့် တာယာများပေါ်၌ မူတည်လေသည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင်  ကားဘီးများ လမ်းမချော်ရန် ထိန်းချုပ်ရေးစနစ်၊ တာအထွက် ထိန်းချုပ်ရေးစနစ်၊ အလိုအလျောက် ဂီယာစနစ် နှင့် အခြားသော မောင်းနှင်မှုဆိုင်ရာ အီလက်ထရွန်းနစ်အထောက်အကူပြုစနစ်များ အသုံးပြုခြင်းကို ပထမဆုံးတားမြစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ခေတ္တပြန်လည်မိတ်ဆက်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၀၄ နှင့် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ထပ်မံတားမြစ်ခဲ့ပြန်သည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ် ပြိုင်ပွဲရာသီအတွက် ပြိုင်ကားအသင်းတစ်သင်းစီ၏ အများဆုံးသုံးစွဲနိုင်မည့် [[ဖော်မြူလာ ဝမ်း|ကုန်ကျစရိတ်]]ကန့်သတ်ချက်မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၁၅ သန်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ဖော်မြူလာ ဝမ်း ပြိုင်ကားအသင်း တစ်သင်းအဖြစ် လုပ်ငန်းလည်ပတ်နိုင်ရေး မြေပြင်အမှန်တကယ်သုံးစွဲရသော ငွေကြေးပမာဏသည် အကြောင်းအရာဖော်ပြ၍မရသည့် အချို့သောကိစ္စရပ်များကြောင့် ယင်းသတ်မှတ်ချက်ထက် ကျော်လွန်လေ့ရှိသည်။ ယင်းသို့သော ကိစ္စရပ်များကြောင့်ပင် ဖော်မြူလာ ဝမ်း၏ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ပြိုင်ဆိုင်မှု သတင်းများ မကြာမကြာ ထွက်ပေါ်နေရခြင်းဖြစ်၏။ [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]]သည် ဖော်မြူလာဝမ်းပြိုင်ပွဲ၏ ဗဟိုချက်မဖြစ်ပြီး ပြိုင်ပွဲဝင် အသင်း ၁၁ သင်းမှ ၆ သင်းသည် ၎င်းနိုင်ငံတွင် အခြေစိုက်ထားသည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
ဖော်မြူလာ ဝမ်း၏ မူလအစသည် ယာဉ်တည်ဆောက်မှု ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲ (၁၉၂၅ – ၁၉၂၇)နှင့် ယာဉ်မောင်း ဥရောပချန်ပီယံရှစ် (၁၉၃၁ – ၁၉၃၉) ပြိုင်ပွဲများမှတဆင့် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်၏။ ''ဖော်မြူလာ'' ဆိုသည်မှာ ပြိုင်ပွဲဝင် ကားအားလုံး တသမတ်တည်းလိုက်နာရမည့် ယာဉ်တည်ဆောက်မှု စည်းမျဉ်းကန့်သတ်ချက်များကို ဆိုလိုသည်။ [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်|ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]မတိုင်မီက ဂရန့်ပရီအဖွဲ့များသည် ဥရောပချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲအား ချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲသစ်တစ်ခုဖြင့် အစားထိုးပြုလုပ်ရန် ကြံရွယ်ခဲ့ကြသော်လည်း စစ်ပွဲကာလအတွင်း ကားမောင်းပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပနိုင်ခြင်း မရှိသောကြောင့် စစ်ကြီးပြီးဆုံးချိန်အထိ ပြိုင်ပွဲဝင်မည့် ကားများအတွက် နိုင်ငံတကာ စည်းမျဉ်းကန့်သတ်ချက် ဖော်မြူလာအသစ်ကို တရားဝင်သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ဖော်မြူလာ ဝမ်းသည် ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် သဘောတူညီခဲ့ကြသော စည်းမျဉ်းကန့်သတ်ချက် ဖော်မြူလာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၁၉၄၇ ခုနှစ်မှစတင်၍ တရားဝင်အသက်သွင်းနိုင်ခဲ့သည်။ ဖော်မြူလာ ပြိုင်ပွဲများ၏ တရားဝင်စတင်မှုမတိုင်မီ ရှေ့ပြေးအနေနှင့်ပြုလုပ်ခဲ့သော ၁၉၄၆ ခုနှစ် တူရင်းဂရန့်ပရီပြိုင်ပွဲသည် ဖော်မြူလာ စည်းမျဉ်းသစ်များနှင့်အညီ ပထမဆုံးကျင်းပသော ဂရန့်ပရီပြိုင်ပွဲဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲသစ်ကို ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်၌ စတင်ပြုလုပ်နိုင်ရန် ကြံဆခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite book |date=1 September 1946 |title=La Stampa (1946-09-01) |url=https://archive.org/details/lastampa_1946-09-01/page/n1/mode/2up?view=theater |publisher=Editrice La Stampa S.p.A. |others=CSI Piemonte |pages=3 |language=အီတလီ |trans-title=၁-၉-၁၉၄၆ ရက်နေ့ထုတ် သတင်းစာ}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 March 1946 |title=L'Équipe : le stade, l'air, la route |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t5100156g/f2.item.zoom |access-date=13 September 2024 |website=Gallica}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cooper |first=Adam |date=13 May 2020 |title=Remembering F1's first world championship race 70 years on |url=https://www.motorsport.com/f1/news/first-f1-race-silverstone-1950/4791619/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200606181346/https://www.motorsport.com/f1/news/first-f1-race-silverstone-1950/4791619/ |archive-date=6 June 2020 |access-date=11 September 2024 |website=motorsport.com}}&lt;/ref&gt;

၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၁၃ ရက်နေ့ ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း၊ ဆေးဗားစတုန်း ပတ်လမ်းပြိုင်ကားကွင်း၌ ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ဗြိတိသျှဂရန့်ပရီပြိုင်ပွဲသည် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံရှစ်ကားမောင်ပြိုင်ပွဲအနေဖြင့် ပထမဦးဆုံးတရားဝင်ကျင်းပသော ပြိုင်ပွဲဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 May 2021 |title=Facts you may not know about Silverstone Circuit and its place on the F1 calendar |url=https://www.silverstonemuseum.co.uk/about-us/our-organisation/blog/facts-you-may-not-know-about-silverstone-circuit/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518141045/https://www.silverstonemuseum.co.uk/about-us/our-organisation/blog/facts-you-may-not-know-about-silverstone-circuit/ |archive-date=18 May 2023 |access-date=18 May 2023 |website=Silverstone Museum}}&lt;/ref&gt; ထိုပွဲစဉ်၌ အယ်ဖာရိုမီယို ({{Langx|it|Alfa Romeo}}) ပြိုင်ကားအသင်းမှ ပြိုင်ကားမောင်းသမား ဂျိုးဇက်ဖ် ဖာရီနာ ({{Langx|it|Giuseppe Farina}}) သည် အသင်းဖော် ပြိုင်ကားမောင်းသမား ဂျူအန် မန်နျူရယ် ဖန်ဂျီယို ({{Langx|es|Juan Manuel Fangio}}) ကို ကပ်လျှက်အနိုင်ရမှတ်ဖြင့် အနိုင်ရဗိုလ်စွဲကာ ပထမဆုံးသော ကမ္ဘာ့ယာဉ်မောင်းချန်ပီယံဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဖန်ဂျီယို သည်လည်း ၁၉၅၁၊ ၁၉၅၄၊ ၁၉၅၅၊ ၁၉၅၆ နှင့် ၁၉၅၇ ခုနှစ်ပြိုင်ပွဲအားလုံး၏ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံဆုများကို ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့ပြီး&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |date=13 October 2003 |title=Michael Schumacher surclasse ses rivaux et dépasse Juan Manuel Fangio |url=https://www.lemonde.fr/archives/article/2003/10/13/michael-schumacher-surclasse-ses-rivaux-et-depasse-juan-manuel-fangio_337886_1819218.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518140148/https://www.lemonde.fr/archives/article/2003/10/13/michael-schumacher-surclasse-ses-rivaux-et-depasse-juan-manuel-fangio_337886_1819218.html |archive-date=18 May 2023 |access-date=18 May 2023}}&lt;/ref&gt; ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံဆု တစ်ဦးချင်းရရှိမှု အများဆုံး ပြိုင်ကားမောင်းသမားအဖြစ် စံချိန်တင်ခဲ့သည်။ ၎င်းနောက် ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် [[မိုက်ကယ် ရှူးမက်ကာ]]မှ ၎င်း၏ဆဋ္ဌမမြောက်ချန်ပီယံဆုရရှိမှုဖြင့် ယင်းစံချိန်အား ချိုးဖျက်၍ စံချိန်သစ်တင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် သတ္တမမြောက်ချန်ပီယံဆု ထပ်မံရရှိကာ စံချိန်သစ်ထပ်မံ၍တင်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
[[ဖိုင်:Alfa-Romeo-159-(1951).jpg|right|thumb|၁၉၅၁ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ယာဉ်မောင်းချန်ပီယံ ဂျူအန် မန်နျူရယ် ဖန်ဂျီယို မောင်းနှင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သော အယ်ဖာရိုမီယို ၁၅၉ (Alfa Romeo 159) ပြိုင်ကား]]
ဂျူအန် မန်နျူရယ် ဖန်ဂျီယို သည် သူဝင်ပြိုင်ခဲ့သည့် အကြိမ်ပေါင်း ၅၂ ကြိမ်၌ ၂၄ ကြိမ် အနိုင်ရရှိခဲ့သဖြင့် ဖော်မြူလာ ဝမ်း သမိုင်းတလျှောက် တစ်ဦးချင်း အနိုင်ရရှိမှု ရာခိုင်နှုန်းအမြင့်ဆုံး ပြိုင်ကားမောင်းသမားအဖြစ် စံချိန်တင်ထားဆဲဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Seymour |first=Mike |date=7 December 2023 |title=In Numbers: How Verstappen compares to other F1 greats at this stage of his career |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/in-numbers-how-verstappen-compares-to-other-f1-greats-at-this-stage-of-his.m8QeD2t7xQGjmY4tqTd0q |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240521103406/https://www.formula1.com/en/latest/article/in-numbers-how-verstappen-compares-to-other-f1-greats-at-this-stage-of-his.m8QeD2t7xQGjmY4tqTd0q |archive-date=21 May 2024 |access-date=13 September 2024 |website=formula1.com |quote=Juan Manuel Fangio—Stats after 51 Grands Prix: 5 world titles, 24 wins (47%), 35 podiums (68.6%), 29 pole positions (56.8%)}}&lt;/ref&gt; ၁၉၅၈ ခုနှစ် ပြိုင်ပွဲရာသီမှစ၍ ယာဉ်တည်ဆောက်သူ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံဆုကို ထပ်မံဖြည့်စွက် ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Lawton |first=James |date=18 September 2011 |title=Hamilton still on track to greatness |url=https://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/james-lawton-hamilton-still-on-track-to-greatness-397525.html |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220525/https://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/james-lawton-hamilton-still-on-track-to-greatness-397525.html |archive-date=25 May 2022 |access-date=2 November 2021 |work=The Independent |location=London}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news |last=Lawton |first=James |date=28 August 2007 |title=Moss can guide Hamilton through chicane of celebrity |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/news/james-lawton-abramovich-the-tinker-man-undermines-mourinho-s-own-vision-of-a-dream-team-5334983.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913012627/https://www.independent.co.uk/sport/football/news/james-lawton-abramovich-the-tinker-man-undermines-mourinho-s-own-vision-of-a-dream-team-5334983.html |archive-date=13 September 2024 |work=The Independent |publisher= |issn=1741-9743 |oclc=185201487}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news |last=Henry |first=Alan |date=12 March 2007 |title=Hamilton's chance to hit the grid running |url=https://www.theguardian.com/sport/2007/mar/12/formulaone.motorsports15 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080418205919/http://sport.guardian.co.uk/formulaone/story/0,,2032039,00.html |archive-date=18 April 2008 |access-date=30 October 2007 |work=The Guardian |location=London}}&lt;/ref&gt;

=== နည်းပညာပိုင်း တိုးတက်မှုများ ===
[[ဖိုင်:MossLotusClimax19610806.jpg|right|thumb|၁၉၆၁ နျူဘာဂရင်း ဂရန့်ပရီပွဲစဉ်၌တွေ့ရသော ပြိုင်ပွဲဝင် Lotus 18 ပြိုင်ကား]]
ပြိုင်ပွဲများတွင် ပထမဆုံးသော အဓိကကျသည့် နည်းပညာဆိုင်ရာ တိုးတက်မှုသည် ဘူဂတ်တီ ပြိုင်ကားအသင်း (Bugatti) ၏ ခါးလယ်-အင်ဂျင်ထိုင် ပြိုင်ကားများဖြင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်၍ ၎င်းနည်းပညာနှင့် မိတ်ဆက်ခဲ့ချိန်က ဖြစ်သည်။ ဩစတြေးလျ ပြိုင်ကားမောင်းသမား ဂျက်ဘရက်ဘမ် (Jack Brabham) ရရှိခဲ့သည့် ၁၉၅၉၊ ၁၉၆၀ နှင့် ၁၉၆၆ ခုနှစ် ချန်ပီယံဆုများသည် ခါးလယ်-အင်ဂျင်အထိုင်ချခြင်း၏ အားသာမှုကို သက်သေပြခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ပြိုင်ပွဲဝင်အသင်းအားလုံး ခါးလယ်-အင်ဂျင်ထိုင် ပြိုင်ကားများဖြင့် ပြောင်းလဲပြိုင်ပွဲဝင်ခဲ့ကြသည်။ လေးဘီးယက်ပုံစံ Ferguson P99 ပြိုင်ကားသည် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲသို့ နောက်ဆုံးဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည့် ယာဉ်ဦးပိုင်း-အင်ဂျင်ထိုင် ဒီဇိုင်း ဖော်မြူလာ ဝမ်း ပြိုင်ကားဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဗြိတိသျှ ဂရန့်ပရီ၏ တစ်စင်းတည်းသောရှေ့ခန်း-အင်ဂျင်ထိုင် ဒီဇိုင်း ပြိုင်ကားလည်းဖြစ်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ferguson P99 |url=http://www.gpracing.net192.com/cars/data/186.cfm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080330231253/http://www.gpracing.net192.com/cars/data/186.cfm |archive-date=30 March 2008 |access-date=17 November 2007 |publisher=[[GP Racing]]}}&lt;/ref&gt;

၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် လိုတက်စ်ပြိုင်ကားအသင်း (Lotus) သည် ရှေးရိုးပုံစံဖြစ်သည့် ဒေါက်တိုင် အရိုးစုဘောင် ကိုယ်ထည်အစား အလူမီနီယမ်ပြား အကာခွံ ကိုယ်ထည်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော ပြိုင်ကားဖြင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်၍ ယင်းနည်းပညာသစ်ဖြင့် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ခါးလယ်-အင်ဂျင်ထိုင်စနစ်ပြီးနောက်ပိုင်း နည်းပညာဆိုင်ရာ အကြီးမားဆုံးတိုးတက်မှုဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 March 2018 |title=See how technology has changed Formula One for the better |url=https://www.redbull.com/in-en/7-times-new-technology-changed-the-f1-game |access-date=23 August 2025 |website=Red Bull}}&lt;/ref&gt;

၁၉၆၈ ခုနှစ် ရာသီပွဲစဉ်တွင် တောင်ပံရွက်တပ် ပြိုင်ကားပုံစံများပေါ်ပေါက်လာခြင်းနှင့်အတူ ကားဒီဇိုင်းများတွင် လေခွင်းပင့်ဖိအား (Aerodynamic Downforce) သက်ရောက်မှုသည် တဖြည်းဖြည်းအရေးပါလာခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် Lotus အသင်းမှ မြေပြင်-သက်ရောက်မှု လေခွင်အား (Ground-Effect Aerodynamics) နည်းပညာသုံး ပြိုင်ကားများနှင့် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၎င်းနည်းပညာ၏ အကျိုးကျေးဇူးဖြင့် ပြိုင်ကားများတွင် ကြီးမားသည့် ပင့်ဖိအားရရှိမှုနှင့်အတူ လမ်းကွေ့များပေါ်၌ အရှိန်မြန်မြန် မောင်းနှင်နိုင်စွမ်း ပိုမိုရရှိလာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Staniforth |first=Allan |year=1994 |title=Competition Car Suspension |publisher=Haynes |isbn=978-0-85429-956-0 |page=96}}&lt;/ref&gt;
[[ဖိုင်:1985_European_GP_Stefan_Johansson_01.jpg|thumb|၁၉၈၅ ခုနှစ် ဥရောပ ဂရန့်ပရီပြိုင်ပွဲတွင် ယှဉ်ပြိုင်မောင်းနှင်နေသော ဖာရာရီအသင်း၏ ပြိုင်ကားတစ်စင်း]]
၁၉၈၈ ခုနှစ်အလွန် ဆယ်စုနှစ်တာမျှ ကာလအတွင်း ဖော်မြူလာ ဝမ်း ပြိုင်ပွဲများသည် ပြိုင်ဆိုင်မှု အလွန်ပြင်းထန်ခဲ့ပြီး ယာဉ်မတော်တဆဖြစ်ပွားမှုများနှင့် သေဆုံးမှုဖြစ်ရပ်များ ရှိခဲ့၏။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Slater |first=Luke |date=22 May 2025 |title='I had a front-row seat for the explosive Senna-Prost rivalry' |url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2025/05/22/front-row-seat-explosive-ayrton-senna-alain-prost-rivalry/ |access-date=3 November 2025 |website=The Telegraph}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ayrton Senna: Remembering a racing legend 30 years on |url=https://www.silverstone.co.uk/news/ayrton-senna-remembering-racing-legend-30-years |access-date=3 November 2025 |website=Silverstone}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Tremayne |first=Sam |title=A racer through and through – Roland Ratzenberger remembered |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/a-racer-through-and-through-ratzenberger-remembered.4GgLrhjq9vSL5anb023G7 |access-date=3 November 2025 |website=Formula 1®}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၄ ခုနှစ် ဂျပန် ဂရင်းပရီပြိုင်ပွဲ ယာဉ်မတော်တဆမှု ထိခိုက်ဒဏ်ရာများကြောင့် ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့၌ ကွယ်လွန်သွားခဲ့သူ ပြင်သစ် ပြိုင်ကားမောင်းသမား ဂျူးလိစ် ဘီယန်ချီ၏ သေဆုံးမှုမတိုင်မီအထိ ဖော်မြူလာ ဝမ်း ပြိုင်ပွဲသမိုင်းတလျောက် ပြိုင်ကားမောင်းသမားတစ်ဦးမျှ ပြိုင်ပွဲ မတော်တဆမှုမှ ရရှိသည့် ဒဏ်ရာကြောင့် သေဆုံးဖူးခြင်း မရှိိပေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Benson |first=Andrew |date=9 October 2022 |title=Japanese Grand Prix: Memories of Jules Bianchi death trigger anger over recovery truck on track |url=https://www.bbc.com/sport/formula1/63190448 |access-date=16 September 2025 |website=BBC Sport}}&lt;/ref&gt;

=== ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းရှင်များ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာခြင်း ===
[[ဖိုင်:Michael_Schumacher,_Ferrari_F2001_(8968595731)_(cropped).jpg|thumb|[[မိုက်ကယ် ရှူးမက်ကာ]]နှင့် [[ဖာရာရီ]]အသင်းသည် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံဆုများ ငါးကြိမ်ဆက်တိုက် အတူတကွရယူနိုင်ခဲ့သည်။ (၂၀၀၁ ခုနှစ် ဓာတ်ပုံ) ]]
မိုက်ကယ် ရှူးမက်ကာနှင့် [[ဖာရာရီ]]အသင်းတို့၏ ပေါင်းစည်းမှုတွင် ငါးကြိမ်ဆက်တိုက် ယာဉ်မောင်း ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံဆု နှင့် ခြောက်ကြိမ်ဆက်တိုက် ယာဉ်တည်ဆောက်မှု ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံဆုများ အတူတကွ ရယူနိုင်ခဲ့ကြသည်။ ရှူးမေကာသည် ဖော်မြူလာ ဝမ်းတွင် ဂရန့်ပရီ နိုင်ပွဲရရှိမှု အများဆုံး၊ ရာသီတစ်ခုစာ နိုင်ပွဲရရှိမှု အများဆုံး၊ ယာဉ်မောင်းချန်ပီယံဆုရရှိမှု အများဆုံး စသည့် စံချိန်များစွာကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=21 July 2002 |title=Schumacher makes history |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/motorsport/formula_one/2141834.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090505185104/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/2141834.stm |archive-date=5 May 2009 |access-date=12 September 2006 |work=BBC Sport}}&lt;/ref&gt; ရှူးမေကာ၏ ရာသီဆက်တိုက် ချန်ပီယံဆု သိမ်းပိုက်မှုသည် ၂၀၀၅ ခုနှစ် ရာသီတွင် ရီနော့ပြိုင်ကားအသင်း (Renault) ၏ စပိန် ပြိုင်ကားမောင်းသမား ဖာနန်ဒို အယ်လွန်ဆို (Fernando Alonso) ၏ အသက်အငယ်ဆုံး ဖော်မြူလာ ဝမ်း ချန်ပီယံဖြစ်လာချိန်၌ ရပ်တန့်သွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The youngest Formula 1 world champions – Where does Max Verstappen rank alongside Vettel, Alonso and Hamilton? |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/the-youngest-world-champions-where-does-verstappen-rank-alongside-vettel.5maXjugCVIKMSrPdky0p7Q |access-date=23 August 2025 |website=Formula 1®}}&lt;/ref&gt; ၎င်းနောက်ပိုင်း အသက်အငယ်ဆုံး ချန်ပီယံဆုရှင် စံချိန်အား ဗြိတိသျှ ပြိုင်ကားမောင်းသမား လူးဝစ် ဟာမီလ်တန် (Lewis  Hamilton) မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ချန်ပီယံဆုဖြင့် ချိုးဖျက်ခဲ့ပြီး ၎င်းနောက်ထပ်တဖန် ဂျာမန် ပြိုင်ကားမောင်းသမား ဆီဘက်စသျှန်း ဗက်တယ် (Sebastian Vettel) မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ချန်ပီယံဆုဖြင့် ယင်းစံချိန်အား ထပ်မံချိုးဖျက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်ရာသီတွင်လည်း ရီနော့အသင်း နှင့် အယ်လွန်ဆို တို့သည် ချန်ပီယံဆု နှစ်ခုလုံးကို ထပ်မံသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2006 Teams' Standings |url=https://www.formula1.com/en/results/2006/team |access-date=23 August 2025 |website=formula1.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2006 Drivers' Standings |url=https://www.formula1.com/en/results/2006/drivers |access-date=23 August 2025 |website=formula1.com}}&lt;/ref&gt; ရှူးမက်ကာသည် ဖော်မြူလာ ဝမ်း ကားမောင်းပြိုင်ပွဲများသို့ ၁၆ နှစ်တာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ်ကုန်တွင် ပြိုင်ကားမောင်းသမားဘဝမှ အနားယူခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၀ ပြိုင်ပွဲရာသီတွင် Brawn GP အမည်ဖြင့်ပြောင်းလဲ၍ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သော မာစီးဒီး ပြိုင်ကားအသင်းသစ်နှင့်အတူ ဖော်မြူလာ ဝမ်း ပြိုင်ပွဲများသို့ တကြော့ပြန်လည် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Michael Schumacher: When he announced his first f1 retirement |url=https://www.skysports.com/f1/news/12525/10561418/michael-schumacher-when-he-announced-his-first-f1-retirement |access-date=23 August 2025 |website=Sky Sports}}&lt;/ref&gt;

ထိုကာလတွင် FIA မှ ပြိုင်ပွဲလှုပ်ရှားမှုများ တိုးတက်စေရန်နှင့် ကုန်ကျစရိတ်လျှော့ချနိုင်စေရန် ရည်ရွယ်ကာ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းပြောင်းလဲမှုများကို မကြာခဏပြုလုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=FIA Rules &amp; Regulations Sporting Regulations: 2006 season changes |url=http://www.formula1.com/insight/rulesandregs/13/995.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061109185035/http://www.formula1.com/insight/rulesandregs/13/995.html |archive-date=9 November 2006 |access-date=11 May 2006 |website=formula1.com}}&lt;/ref&gt; ချန်ပီယံရှစ် စတင်ခဲ့သည့် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်ကတည်းက တရားဝင်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် &quot;အသင်းမှ အမိန့်ပေးခြင်း&quot; လုပ်ပိုင်ခွင့်သည် ကားမောင်းအသင်းများမှ ပြိုင်ပွဲရလဒ်အား ပြောင်ကျကျခြယ်လှယ်၍ အပျက်သဘောဆောင်သည့် လုပ်ရပ်များ လူသိရှင်ကြားဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ၂၀၀၂ ခုနှစ်မှစ၍ ပိတ်ပင်ခံခဲ့ရသည်။ ၎င်းကိစ္စ၏ အထင်ရှားဆုံးဖြစ်ရပ်မှာ ၂၀၀၂ ခုနှစ် ဩစတြီးယား ဂရန့်ပရီ၌ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဖာရာရီအသင်း၏ ဖြစ်ရပ်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2008 FIA Formula One Sporting Regulations |url=http://paddocktalk.com/news/html/modules/ew_filemanager/07images/f1/fia/033007_2008_F1_SPORTING_REGULATIONS.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929075510/http://paddocktalk.com/news/html/modules/ew_filemanager/07images/f1/fia/033007_2008_F1_SPORTING_REGULATIONS.pdf |archive-date=29 September 2011 |access-date=16 March 2018 |publisher=}}&lt;/ref&gt; အခြားပြောင်းလဲမှုများတွင် တာထွက်နေရာ အရည်အချင်းစစ်ခြင်း၊ အမှတ်ပေးစနစ်၊&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 February 2010 |title=Formula 1 adopts new points system for 2010 season |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/motorsport/formula_one/8493082.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171129191226/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/8493082.stm |archive-date=29 November 2017 |access-date=10 April 2021 |publisher=[[BBC Sport]]}}&lt;/ref&gt; နည်းပညာဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများ၊&lt;ref&gt;{{Cite web |date=12 February 2010 |title=FIA publishes new Formula One regulations to cover the 2010 season |url=https://www.theguardian.com/sport/2010/feb/12/fia-formula-one-regulations-2010-season |access-date=23 August 2025 |website=The Guardian}}&lt;/ref&gt; နှင့် အင်ဂျင်နှင့် တာယာ မည်မျှကြာမြင့်ရမည် စသည်တို့ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wise |first=Michael |title=2010 rule changes |url=https://www.skysports.com/f1/news/5980709/2010-rule-changes |access-date=23 August 2025 |website=Sky Sports}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Holding |first=Joe |date=22 October 2021 |title=Formula One: remember when... the US GP went ahead with just six cars? |url=https://www.topgear.com/car-news/formula-one/formula-one-remember-when-us-gp-went-ahead-just-six-cars |access-date=23 August 2025 |website=Top Gear}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Noble |first=Jonathan |date=20 December 2007 |title=Bridgestone signs sole supplier contract |url=https://www.autosport.com/f1/news/bridgestone-signs-sole-supplier-contract-4418515/4418515/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103164629/https://www.autosport.com/f1/news/bridgestone-signs-sole-supplier-contract-4418515/4418515/ |archive-date=3 January 2022 |access-date=3 January 2022 |website=autosport.com}}&lt;/ref&gt;

== ကားမောင်းပြိုင်ခြင်း ==
ဖော်မြူလာ ဝမ်း ဂရင်းပရီပြိုင်ပွဲတစ်ပွဲသည် ရက်သတ္တပတ်ကုန်အထိ ကြာမြင့်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ပြိုင်ပွဲတစ်ပွဲသည် သောကြာနေ့ အစမ်းမောင်းလေ့ကျင့်မှု နှစ်ကြိမ်၊ စနေနေ့ အစမ်းမောင်းလေ့ကျင့်မှု တစ်ကြိမ်တို့ဖြင့် စတင်သည်။ အရန်ယာဉ်မောင်းများကို သောကြာနေ့ လေ့ကျင့်မှုများတွင် ဝင်ရောက်မောင်းနှင်ခွင့်ပြုသော်လည်း အသင်းတစ်သင်းလျှင် ကားနှစ်စီးသာ အသုံးပြုနိုင်သဖြင့် ပြိုင်ပွဲဝင် ယာဉ်မောင်းတစ်ဦးနှင့် လဲလှယ်၍သာ ဝင်ရောက်လေ့ကျင့်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ အစမ်းမောင်းလေ့ကျင့်မှု နောက်ဆုံးအကြိမ်အပြီးတွင် တာထွက် နေရာ အကဲဖြတ်ခြင်းအပိုင်း ပြုလုပ်သည်။ ၎င်းအကဲဖြတ် ရလဒ်အပေါ်မူတည်၍ တနင်္ဂနွေနေ့ အဓိကပြိုင်ပွဲ၏ တာအထွက်တွင် စီတန်းရမည့် နေရာအား သတ်မှတ်သည်။ &lt;ref name=&quot;QDetail2&quot;&gt;{{Cite web |title=Practice and qualifying |url=http://www.formula1.com/inside_f1/rules_and_regulations/sporting_regulations/8686/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100516014918/http://www.formula1.com/inside_f1/rules_and_regulations/sporting_regulations/8686/ |archive-date=16 May 2010 |access-date=21 October 2009 |website=formula1.com}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;DriveChang&quot;&gt;{{Cite web |date=10 June 2011 |title=Driver changes and additional drivers |url=http://www.formula1.com/inside_f1/rules_and_regulations/sporting_regulations/8694/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110620024651/http://www.formula1.com/inside_f1/rules_and_regulations/sporting_regulations/8694/ |archive-date=20 June 2011 |access-date=10 June 2011 |website=formula1.com}}&lt;/ref&gt;

=== တာယာ စည်းမျဉ်းများ ===
[[ဖိုင်:Pirelli_Tire_Range_(52849596009).jpg|thumb|၂၀၂၃ ခုနှစ် ရာသီတွင် အသုံးပြုခဲ့သော Pirelli အမှတ်တံဆိပ် ကားတာယာများ (ဝဲ မှ ယာ)။ ပြောင်ကွန်ပေါင်းတာယာ ၃ မျိုး (အပျော့၊ သာမာန်၊ အမာ) နှင့် မိုးရာသီသုံးတာယာ ၂ မျိုး (မိုးဖွဲ၊ မိုးသည်းထန်)။]]
ပြိုင်ပွဲသီတင်းပတ်တစ်ခုစီတွင် ပြိုင်ပွဲဝင်ယာဉ်မောင်းတစ်ဦးလျှင် ခြောက်သွေ့ရာသီသုံး တာယာ ၁၃ စုံ၊ စိုထှိုင်းရာသီသုံး တာယာ ၃ စုံနှင့် အထွေထွေဘက်စုံသုံး တာယာ ၄ စုံ ဟူ၍ စုစုပေါင်း တာယာ အစုံ ၂၀ စီ ခွဲတမ်းချထုတ်ပေးပြီး မသုံးဖြစ်သည့် တာယာအသစ်များကိုလည်း ပြန်လည်အပ်နှံပေးရသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 December 2020 |title=2021 Formula 1 Sporting Regulations |url=https://www.fia.com/sites/default/files/2021_formula_1_sporting_regulations_-_iss_5_-_2020-12-16.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201217153320/https://www.fia.com/sites/default/files/2021_formula_1_sporting_regulations_-_iss_5_-_2020-12-16.pdf |archive-date=17 December 2020 |publisher=Federation Internationale de l'Automobile}}&lt;/ref&gt;

=== တာထွက်နေရာ အရည်အချင်းစစ်ပြိုင်ပွဲ ===
ပြိုင်ပွဲကျင်းပမှုသမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် တာထွက်နေရာအရည်အချင်းစစ်ပွဲသည် အစမ်းမောင်းလေ့ကျင့်ချိန်နှင့် တဆက်တည်းပြုလုပ်လေ့ရှိ၏။ ယာဉ်မောင်းများသည် သတ်မှတ်ကြာချိန်အတွင်း ပတ်လမ်းများကို တစ်ကြိမ် သို့မဟုတ် ပိုမို၍ မောင်းနှင်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ယာဉ်မောင်းအသီးသီး၏ ပတ်လမ်းအမြန်ဆုံးမောင်းနှင်မှုစံချိန်ဖြင့် အမှတ်ပေးဇယားရပ်တည်မှုကို ဆုံးဖြတ်သည်။ အမြန်ဆုံးစံချိန်ရရှိသူသည် ပြိုင်ပွဲတွင် Pole position ဟုခေါ်သော ထိပ်ဆုံးနေရာမှ တာထွက်ခွင့် ရရှိမည်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 March 2016 |title=Deciding the grid – A history of F1 qualifying formats |url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2016/3/deciding-the-grid-a-history-of-f1-qualifying-formats.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200830180030/https://www.formula1.com/en/latest/features/2016/3/deciding-the-grid-a-history-of-f1-qualifying-formats.html |archive-date=30 August 2020 |access-date=20 May 2021 |website=formula1.com}}&lt;/ref&gt;

=== တာတိုအမြန်မောင်းပြိုင်ပွဲ ===
၂၀၂၁ ခုနှစ် ရာသီပွဲစဉ်များတွင် တာတိုအမြန်မောင်းပွဲများ (Sprints) စတင်ပါဝင်လာခဲ့ပြီး တာထွက်နေရာအရည်အချင်းစိစစ်မှုပုံစံသစ်အနေဖြင့် ချဉ်းကပ်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ ၎င်းပုံစံသစ်တွင် ယခင်ပြုလုပ်နေကြ အရည်အချင်းစစ်ဆေးပွဲသည် တာတိုအမြန်မောင်းပြိုင်ပွဲအတွက် တာထွက်နေရာကို ဆုံးဖြတ်မည်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတာတိုပြိုင်ပွဲအား ဂရန့်ပရီပြိုင်ပွဲ တာထွက်နေရာအတွက် ဆုံးဖြတ်မည်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Rawcliffe |first=Tom |date=6 April 2021 |title=New F1 Sprint Races to be finalised by Imola |url=https://www.planetf1.com/news/sprint-races-finalised-imola/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210407000617/https://www.planetf1.com/news/sprint-races-finalised-imola/ |archive-date=7 April 2021 |access-date=7 April 2021 |work=PlanetF1.com}}&lt;/ref&gt; သို့သော် ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ထိုနည်းလမ်းသစ်အစား တာတိုအမြန်မောင်းပွဲစဉ်များကို ထိပ်ဆုံးပန်းဝင်သူ ၈ ဦးကို ချန်ပီယံရှစ် ရမှတ်ပေးသော ပြိုင်ပွဲများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=7 December 2022 |title=Formula 1 announces venues for six F1 Sprint events across 2023 season |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-formula-1-announces-venues-for-six-f1-sprint-events-across-2023.4tvAAXFGdkoHKE8Onjh8Ya.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207113722/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-formula-1-announces-venues-for-six-f1-sprint-events-across-2023.4tvAAXFGdkoHKE8Onjh8Ya.html |archive-date=7 December 2022 |access-date=21 March 2023 |website=formula1.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=25 April 2023 |title=Explained: Everything you need to know about the 2023 F1 Sprint format |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.explained-everything-you-need-to-know-about-the-2023-f1-sprint-format.583WHWKbWVVBemPKi6pJxH.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230520011029/https://www.formula1.com/en/latest/article.explained-everything-you-need-to-know-about-the-2023-f1-sprint-format.583WHWKbWVVBemPKi6pJxH.html |archive-date=20 May 2023 |access-date=25 April 2023 |website=formula1.com}}&lt;/ref&gt; စံပြုထားသော ဂရန့်ပရီပြိုင်ပွဲတစ်ပွဲ ကျင်းပပုံမှာ သီတင်းပတ်တစ်ခု၏ အကုန် သောကြာနေ့တွင် အစမ်းလေ့ကျင့်မောင်းနှင်ခြင်းနှင့် ၎င်းနောက် တာတိုအမြန်မောင်းပြိုင်ပွဲအတွက် တာထွက်နေရာ အရည်အချင်းစစ်ဆေးခြင်း၊ စနေနေ့တွင် နံနက်ပိုင်း၌ တာတိုအမြန်မောင်းပြိုင်ပွဲကျင်ပခြင်းနှင့် မွန်းလွဲပိုင်း၌ တနင်္ဂနွေနေ့ ကျင်းပမည့် ဂရန့်ပရီပြိုင်ပွဲအတွက် တာထွက်နေရာအရည်အချင်းစစ်ဆေးခြင်းတို့ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Formula One Management |date=March 12, 2026 |title=Your guide to the 2026 F1 Sprint format |url=https://www.mclaren.com/racing/formula-1/2026/guide-to-the-f1-sprint/ |access-date=13 June 2026 |website=McLaren.com}}&lt;/ref&gt;

=== ကားမောင်းပြိုင်ပွဲ ===
တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ပြိုင်ပွဲဝင်ယာဉ်မောင်းများ ယာဉ်နှင့်လမ်းကြောင်းအခြေအနေ စစ်ဆေးနိုင်ရန်၊ ကားတာယာများကို ဆွဲအားနှင့်ကုပ်အား ပိုမိုရရှိစေရန် အပူပေးသည့်အနေဖြင့် ပတ်လမ်းတစ်ပတ်စာ သွေးပူအစမ်းမောင်းနှင်မှုဖြင့် ပြိုင်ပွဲအား စတင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=F1 Explained: The formation lap |url=https://www.skysports.com/f1/video/36363/13237888/f1-explained-the-formation-lap |access-date=15 September 2025 |work=Sky Sports}}&lt;/ref&gt; ယင်းနောက်ယှဉ်ပြိုင်မည့် ပြိုင်ကားအားလုံးသည် တာထွက်နေရာသို့ ၎င်းတို့၏အရည်အချင်းစစ်ပြိုင်ပွဲရလဒ်အစီအစဉ်အတိုင်း ဝင်ရောက်နေရာယူကြသည်။
[[ဖိုင်:Jacques_Villeneuve_(Sauber)_qualifying_at_US_Grand_Prix_2005.jpg|thumb|၂၀၀၅ ခုနှစ် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဂရန့်ပရီ တာထွက်နေရာ အရည်အချင်းစစ်ပွဲ၌ မောင်းနှင်ယှဉ်ပြိုင်နေစဉ်တွေ့ရသော Sauber C24 ပြိုင်ကား]]
သတ်မှတ် တာထွက်နေရာအသီးသီးသို့ ပြိုင်ကားအားလုံး ဝင်ရောက်တန်းစီပြီးသည်နှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာစောင့်ရှောက်ရေး ယာဉ်မှ ၎င်းတို့၏အနောက်သို့ ဝင်ရောက်နေရာယူသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Baxter-Priest |first=Matthew |date=2 March 2023 |title=What is the car at the back of the F1 grid? |url=https://www.esquireme.com/sports/what-is-the-car-at-the-back-of-the-f1-grid |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103153821/https://www.esquireme.com/sports/what-is-the-car-at-the-back-of-the-f1-grid |archive-date=3 November 2023 |access-date=3 November 2023 |website=Esquire Middle East}}&lt;/ref&gt; ထို့နောက် တာထွက်အချက်ပြပွိုင့် အနီရောင်မီးသီးငါးလုံး တစ်လုံးစီ တစ်စက္ကန့်ခြား လင်းလာပြီးနောက် စက္ကန့်အနည်းငယ်အကြာအတွင် မီးသီးအားလုံး တပြိုက်နက် မှိတ်သွားခြင်းဖြင့် ပြိုင်ပွဲစတင်ကြောင်း အချက်ပြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Formula 1 rules that every new fan needs to know |url=https://www.williamsf1.com/posts/881ba06f-3898-4fe1-8d5c-4c01af217c0e/the-f1-rules-that-every-new-fan-needs-to-know |access-date=15 September 2025 |website=Atlassian Williams Racing}}&lt;/ref&gt; ပြင်းထန်သော မတော်တဆမှု၊ အန္တရာယ်ရှိသော အခြေအနေများ သို့မဟုတ် ယာဉ်မောင်းသည် တာထွက်နေရာ သို့မဟုတ် လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် ဘေးကင်းလုံခြုံမှုမရှိဟုထင်ပါက လက်မြှောက်၍ အချက်ပြကာ ပြိုင်ပွဲစတင်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်ကို ရပ်ဆိုင်းနိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cooper |first=Adam |title=McLaren: F1's aborted-start rule &quot;a little confusing&quot; amid Norris fine |url=https://www.motorsport.com/f1/news/mclaren-aborted-start-rule-confusing-norris-fine/10671253/ |access-date=15 September 2025 |website=motorsport.com}}&lt;/ref&gt; မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းခြင်းကဲ့သို့သော ပြိုင်ပွဲစတင်ခြင်းသည် အလွန်အကျွံအန္တရာယ်များသည်ဟု ယူဆပါက ဘေးကင်းရေးကား၏နောက်မှလည်း ပြိုင်ပွဲကို စတင်နိုင်သည်။ ယင်းအခြေအနေမျိုးတွင် သွေးပူအစမ်းမောင်းနှင်မှု မပါဝင်တော့ပေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Race start procedure |url=http://www.formula1.com/inside_f1/rules_and_regulations/sporting_regulations/8691/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130704181035/http://www.formula1.com/inside_f1/rules_and_regulations/sporting_regulations/8691/ |archive-date=4 July 2013 |access-date=16 October 2010 |website=formula1.com}}&lt;/ref&gt;

ယာဉ်မောင်းပြိုင်ပွဲဝင်များသည် ယှဉ်ပြိုင်နေစဉ်အတွင်း ပြိုင်ကားများ၏ တာယာဘီးများ လဲလှယ်ရန်နှင့် ပျက်စီးချို့ယွင်းမှုများ ပြုပြင်ရန် ဂိုဒေါင်ရုံ ရပ်နားမှု (Pit Stop) များပြုလုပ်နိုင်သည်။ ပြိုင်ပွဲဝင်များသည် သာမာန်အချိန်တွင် အမျိုးအစားမတူသော ခြောက်သွေ့ရာသီသုံး ကွန်ပေါင်းတာယာ ၃ စုံ လဲလှယ်နိုင်ပြီး မိုးရွာသွန်းချိန်နှင့် ဆီးနှင်းကျချိန်များတွင် အမျိုးအစားမတူသော စိုထိုင်းရာသီသုံး အထူးထုတ်တာယာ ၂ စုံ လဲလှယ်နိုင်သည်။ ပြိုင်ပွဲတွင် ယာဉ်မောင်းများသည် ဂိုဒေါင်ရုံ ရပ်နားမှုအား တစ်ကြိမ် အနည်းဆုံးပြုလုပ်ရမည်ဖြစ်ပြီး ကွန်ပေါင်းတာယာများအား နှစ်စုံ အနည်းဆုံးအသုံးပြုရမည်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Asher |first=Richard |last2=Braybrook |first2=Rebecca |date=15 September 2025 |title=F1 tyres: What are the Pirelli compounds and 2024 rules |url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-tyres-what-are-the-compounds-and-what-do-they-mean/10344284/ |access-date=15 September 2025 |website=autosport.com}}&lt;/ref&gt;{{Efn|A mandatory two-pit stop rule was enforced for the [[2025 Monaco Grand Prix]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=EXPLAINER: What is the new two-stop rule for Monaco? |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/explained-what-is-the-new-two-stop-rule-for-the-monaco-grand-prix-and-how.1qropbdmR05S3BqgYsHtpE |website=formula1.com |access-date=15 September 2025 }}&lt;/ref&gt;}}

ရှေ့ဆုံးမှ ဦးဆောင်ယှဉ်ပြိုင်နေသော ကားသည် သတ်မှတ်ထားသည့် ပတ်လမ်းမောင်းနှင်မှုအကြိမ်ရေ ပြီးမြောက်သောအခါတွင် ယှဉ်ပြိုင်မှုပြီးဆုံးလေသည်။{{Efn|This number varies around each track. It is defined as the minimum amount of laps required for the total race distance to exceed 305 km, with the exception of the Monaco Grand Prix, for which it is set at 260km.&lt;ref name=&quot;2025 sporting regs&quot;/&gt;}} သတ်မှတ်ပတ်လမ်းမောင်းနှင်မှုအကြိမ်ရေပြီးမြောက်သူ တစ်ဦးမကပါက ပန်းဝင်မျဉ်းကိုဖြတ်သည့် အချိန်ဖြင့် ဆုံးဖြတ်သည်။ ပြိုင်ပွဲပြီးဆုံးချိန်တွင် သတ်မှတ်ထားသော အကွာအဝေး၏ ၉၀% ပြီးမြောက်သော ပြိုင်ပွဲဝင်များကို ၎င်းတို့၏ ဆက်စပ်လမ်းကြောင်းအနေအထားနှင့် ပြီးမြောက်သွားသော ပတ်လမ်းမောင်းနှင်မှု အရေအတွက်ပေါ်မူတည်၍ ပြိုင်ပွဲ၏ ရလဒ် အဆင့်များကို သတ်မှတ်သည်။ ပြိုင်ပွဲအား ဆက်လက်ကျင်းပရန် လုံခြုံစိတ်ချရမှုမရှိသည့် အခြေအနေမျိုးရှိလာပါက ခေတ္တရပ်နားနိုင်သည် သို့မဟုတ် စောလျင်စွာ ပြီးဆုံးနိုင်သည်။ ယှဉ်ပြိုင်နေမှုအား ယာယီဆိုင်းငံ့ထားသည့် အခြေအနေမျိုးတွင် ပြိုင်ပွဲဝင် ကားအားလုံးသည် လမ်းကြောင်းရှင်း ကား (Safety Car) ၏ ဦးဆောင်မှုနောက်တွင် လက်ရှိရောက်ရှိနေသည့် နေရာ အစဉ်လိုက်အတိုင်း မောင်းနှင်ရမည်ဖြစ်ပြီး ယှဉ်ပြိုင်မှု ပြန်လည်မစတင်မီ ဆယ်မိနစ်ကြိုတင်အသိပေးသည်။&lt;ref name=&quot;2025 sporting regs&quot;&gt;{{Cite web |title=2025 Formula 1 Sporting Regulations |url=https://www.fia.com/sites/default/files/fia_2025_formula_1_sporting_regulations_-_issue_1_-_2024-07-31.pdf |access-date=15 September 2025 |website=Fédération Internationale de l'Automobile}}&lt;/ref&gt;

=== အချက်ပြ အလံများ ===
ဖော်မြူလာ ဝမ်း ကားပြိုင်ပွဲများတွင် အသုံးပြုသော အချက်ပြအလံများ၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်နှင့် သုံးစွဲပုံများကို ကမ္ဘာ့ကားမောင်းအဖွဲ့ချုပ်မှ ထုတ်ပြန်သော ကားမောင်းအားကစားနည်းဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာ ကျင့်ထုံး၏ နောက်ဆက်တွဲ(ဇ)တွင် ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=FIA International Sporting Code: Appendix H |url=https://www.fia.com/sites/default/files/appendix_h_2021_published_09_03_2021.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510213732/https://www.fia.com/sites/default/files/appendix_h_2021_published_09_03_2021.pdf |archive-date=10 May 2021 |publisher=Federation Internationale de l'Automobile}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!အလံ
! အခေါ်အဝေါ်
! အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်
|-
! rowspan=&quot;3&quot; |[[ဖိုင်:Auto_Racing_Yellow.svg|50x50px]]
! SC ဆိုင်းဘုတ်
(Safety Car)
| ပြိုင်လမ်းပေါ်တွင် ဘေးကင်းရေးယာဉ် (Safety Car) ရှိကြောင်း သတိပေးညွှန်ပြရန် အဝါရောင်အလံနှင့်တွဲဖက်၍ပြသသည်။ ပြိုင်ကားမောင်းသမားများသည် လက်ရှိအဆင့်ရပ်တည်မှုနေရာအတိုင်း အစဉ်လိုက် အရှိန်လျော့၍မောင်းနှင်ရမည်။
|-
! VSC ဆိုင်းဘုတ်
(Virtual Safety Car)
| ပြိုင်လမ်းပေါ်တွင် ဘေးကင်းရေးယာဉ် (Safety Car) ရှိသကဲ့သို့ သတ်မှတ်ကြောင်း သတိပေးညွှန်ပြရန် အဝါရောင်အလံနှင့်တွဲ၍ပြသသည်။ ဤသတ်မှတ်ချိန်အတွင်းတွင် ယာဉ်မောင်းများအား ပြိုင်လမ်း အပိုင်းလိုက် မောင်းနှင်ချိန် မည်မျှကြာမြင့်ရမည်ကို သတ်မှတ်ပေးထားပြီး မလိုက်နာပါက ပြစ်ဒဏ်ခံရမည်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 April 2025 |title=Virtual Safety Car: what it is and how it works |url=https://www.monzanet.it/en/virtual-safety-car-what-it-is-and-how-it-works/ |access-date=19 August 2025 |website=Autodromo Nazionale Monza}}&lt;/ref&gt;
|-
! အဝါ
| ပြိုင်လမ်းပေါ်တွင် (သို့) ပြိုင်လမ်းအနီးတွင် အပျက်အစီး အပိုင်းအစများရှိကြောင်း သတိပေးညွှန်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ အဝါရောင်နှစ်ထပ်လှိုင်းတွန့်အလံသည် ပြိုင်လမ်းပေါ်တွင် (သို့) ပြိုင်လမ်းအနီးတွင် ပြိုင်ပွဲကြီးကြပ်ရေးဒိုင်များ အလုပ်လုပ်နေသောကြောင့် အရှိန်လျှော့ရန်နှင့် ရပ်တန့်နိုင်ရေး ပြင်ဆင်ထားရန် သတိပေးညွှန်ပြခြင်းဖြစ်သည်။
|-
![[ဖိုင်:Auto_Racing_Green.svg|50x50px]]
! အစိမ်း
| ပြိုင်ပွဲသည် ပုံမှန်အခြေအနေအတိုင်း ယှဉ်ပြိုင်နေကြောင်း ညွှန်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းအား အလံဝါ (သို့) SC Board ပြသပြီးနောက် ပုံမှန်အခြေအနေပြန်ဖြစ်မှုကို ညွှန်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ ပြိုင်ပွဲ အစီအစဉ်များတစ်ခု၏ စတင်ရာတွင်လည်း ပြလေ့ရှိသည်။
|-
![[ဖိုင်:Auto_Racing_Oil.svg|50x50px]]
! ဝါနီကြား
| စက်ဆီ၊ ချောဆီ၊ ရေ (သို့) အပျက်အစီးအပိုင်းအစများရှိနေ၍ ကားလမ်းချော်နိုင်ကြောင်းညွှန်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ မျဉ်းကြားပုံသည် ဘေးတိုက်ဖြစ်ပါက တိရစ္ဆာန်ငယ်လေးများ ပြိုင်လမ်းပေါ်တွင်ရှိနေကြောင်း ညွှန်ပြခြင်းဖြစ်သည်။
|-
![[ဖိုင်:Auto_Racing_Plain_Blue.svg|50x50px]]
! အပြာ
| ယာဉ်မောင်း၏နောက်တွင်ရှိသည့် ပတ်လမ်းအခေါက်ရေသာလွန်နေသော အရှိန်ပိုမြန်သည့် ကားများကို ကျော်တက်ခွင့်ပြုရန် ညွှန်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ ဤအလံပြသ သတိပေးမှု သုံးကြိမ်ထိပါက ပြစ်ဒဏ်ခံရမည်ဖြစ်သည်။
|-
![[ဖိုင်:F1_white_flag.svg|50x50px]]
! အဖြူ
| ရှေ့၌ အရှိန်နှေးသော ကားရှိကြောင်း ညွှန်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ ပြင်ဆင်ရေးရုံများမှ ပြိုင်ကားတစ်စီး ပြန်လည်ထွက်ခွာတော့မည်ဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း ရုံဝင်လမ်းကြောင်းအဆုံးတွင် အလံရမ်းပြလေ့ရှိသည်။
|-
![[ဖိုင်:F1_black_flag_with_orange_circle.svg|50x50px]]
! လိမ္မော်ဝိုင်း အနက်
| ယာဉ်သည် ထိခိုက်ပျက်စီးမှု (သို့) စက်ပိုင်းဆိုင်ရာချို့ယွင်းမှု တစ်ခုခုရှိနေသောကြောင့် ပြင်ဆင်ရေးရုံသို့ချက်ချင်းပြန်သွားရန် ညွှန်ပြခြင်းဖြစ်သည်။
|-
![[ဖိုင်:F1_black_and_white_diagonal_flag.svg|50x50px]]
! ဖြူနက်စောင်း
| ယာဉ်မောင်း၏ အားကစားစိတ်ဓာတ်ညံ့ဖျင်းမှု သို့မဟုတ် အန္တရာယ်ရှိသော အပြုအမူနှင့်ပတ်သက်၍ သတိပေးကြောင်း ညွှန်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ အလားတူလုပ်ရပ်မျိုး ထပ်မံကျူးလွန်ပါက အလံနက်ဖြင့် အမှတ်အသားပြုနိုင်သည်။
|-
![[ဖိုင်:Auto_Racing_Black.svg|50x50px]]
! အနက်
| ဆက်လက်ယှဉ်ပြိုင်ရန် အရည်အချင်းမပြည့်မီကြောင်း ညွှန်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ဖြူနက်စောင်းအလံပြပြီးနောက် ပြသနိုင်သည်။
|-
![[ဖိုင်:F1_red_flag.svg|50x50px]]
! အနီ
| ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရန် အလွန်အန္တရာယ်များလာသည့်အခြေအနေမျိုး၌ ပြိုင်ပွဲအား ချက်ချင်းရပ်ဆိုင်းကြောင်း ညွှန်ပြခြင်းဖြစ်သည်။
|-
![[ဖိုင်:F1_chequered_flag.svg|50x50px]]
! ချက်ကာကွက်
| အစမ်းမောင်းလေ့ကျင့်မှု၊ အရည်အချင်းစစ်ဆေးပွဲ သို့မဟုတ် ပြိုင်ပွဲ ပြီးဆုံးကြောင်း ပန်းဝင်နေရာတွင် ညွှန်ပြသည်။
|}

=== အမှတ်ပေးစနစ် ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!ပထမ
! ဒုတိယ
! တတိယ
! စတုတ္ထ
! ပဉ္စမ
! ဆဌမ
! သတ္တမ
! အဌမ
! နဝမ
! ဒသမ
|-
| style=&quot;background-color:#ffffbf&quot; | ၂၅
| style=&quot;background-color:#dfdfdf&quot; | ၁၈
| style=&quot;background-color:#ffdf9f&quot; | ၁၅
| style=&quot;background-color:#dfffdf&quot; | ၁၂
| style=&quot;background-color:#dfffdf&quot; | ၁၀
| style=&quot;background-color:#dfffdf&quot; | ၈
| style=&quot;background-color:#dfffdf&quot; | ၆
| style=&quot;background-color:#dfffdf&quot; | ၄
| style=&quot;background-color:#dfffdf&quot; | ၂
| style=&quot;background-color:#dfffdf&quot; | ၁
|}

== ဂရန့်ပရီ ==
[[ဖိုင်:Formula_1_all_over_the_world.svg|thumb|ဖော်မြူလာ ဝမ်း ဂရန့်ပရီပြိုင်ပွဲများ၏ တည်နေရာပြ ကမ္ဘာ့မြေပုံ။  လက်ရှိပြိုင်ပွဲရာသီအချိန်ဇယားပါ နိုင်ငံများကို အစိမ်းရောင်ခြယ်သထားပြီး ယခင် ဖော်မြူလာ ဝမ်း ပြိုင်ပွဲများ လက်ခံကျင်းပဖူးသော နိုင်ငံများကို  မီးခိုးရင့်ခြယ်သထားသည်။ {{Efn|''De facto'' status of the territories is shown.}}]]
ပြိုင်ပွဲရာသီတစ်ခုအတွင်း ကျင်းပသော ဂရန့်ပရီပွဲစဉ် အရေအတွက်သည် ခုနှစ်တစ်ခုနှင့်တစ်ခု မတူညီကြပေ။ ၁၉၅၀ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံရှစ် ပထမဆုံးရာသီတွင် ပြိုင်ပွဲခုနစ်ပွဲသာ ပါဝင်ခဲ့ပြီး&lt;ref name=&quot;inaugural season&quot;&gt;{{Cite web |title=1950 RACE RESULTS |url=https://www.formula1.com/en/results/1950/races |access-date=23 August 2025 |website=formula1.com}}&lt;/ref&gt; ချန်ပီယံရှစ် မဟုတ်သော ဖော်မြူလာဝမ်း ပြိုင်ပွဲများစွာလည်း ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Non World Championship Grand Prix - 1950 |url=https://www.statsf1.com/en/1950-hc.aspx |access-date=23 August 2025 |website=statsf1.com}}&lt;/ref&gt; သို့သော် ၎င်းတို့သည် ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;lastnopointsrace&quot;&gt;{{Cite web |last=Cooper |first=Adam |date=10 April 2021 |title=The beer and curry secret of F1's last non-points race |url=https://www.motorsport.com/f1/news/f1-race-champions-sullivan-1983/4779232/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230708190942/https://www.motorsport.com/f1/news/f1-race-champions-sullivan-1983/4779232/ |archive-date=8 July 2023 |access-date=3 September 2024 |website=motorsport.com}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၄ ခုနှစ် ပြိုင်ပွဲရာသီတွင် ပြိုင်ပွဲ ၂၄ ပွဲ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဂရန့်ပရီပြိုင်ပွဲအရေအတွက်အများဆုံးကျင်းပမှုဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;2024 calendar&quot;&gt;{{Cite web |title=F1 2024 calendar revealed: Saturday night Grands Prix in Bahrain and Saudi Arabia to kick off record 24-race season |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12915418/f1-2024-calendar-revealed-saturday-night-grands-prix-in-bahrain-and-saudi-arabia-to-kick-off-record-24-race-season |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230708215051/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12915418/f1-2024-calendar-revealed-saturday-night-grands-prix-in-bahrain-and-saudi-arabia-to-kick-off-record-24-race-season |archive-date=8 July 2023 |access-date=5 July 2023 |website=Sky Sports}}&lt;/ref&gt;

=== စာချုပ်ချုပ်ဆိုထားသော ဂရန့်ပရီပွဲများ ===
၂၀၂၆ ခုနှစ် ပြိုင်ပွဲရာသီအတွက် ဂရန့်ပရီပြိုင်ပွဲ ၂၂ ပွဲကျင်းပမည်ဖြစ်ရာ ကျင်းပရန် စာချုပ်ချုပ်ဆိုထားသည့် ပတ်လမ်းပြိုင်ကားကွင်းများမှာ အောက်ဇယားပါအတိုင်းဖြစ်သည် -&amp;nbsp;
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;font-size: 85%;&quot;
!Grand Prix
!Circuit
!Contract ends
! class=&quot;unsortable&quot; |Ref.
|-
|Abu Dhabi Grand Prix
|{{Flagicon|UAE}} [[Yas Marina Circuit]], [[အဘူဒါဘီမြို့|Abu Dhabi]]
|2030
|&lt;ref&gt;{{Cite news |date=9 December 2021 |title=Formula 1 renews Abu Dhabi Grand Prix contract until 2030 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.formula-1-renews-abu-dhabi-grand-prix-contract-until-2030.4oNR96dTUunnErAiruurFd.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220612142007/https://www.formula1.com/en/latest/article.formula-1-renews-abu-dhabi-grand-prix-contract-until-2030.4oNR96dTUunnErAiruurFd.html |archive-date=12 June 2022 |access-date=2 February 2024 |work=Formula 1}}&lt;/ref&gt;
|-
|Australian Grand Prix
|{{Flagicon|AUS}} [[Albert Park Circuit]], [[မဲလ်ဘုန်းမြို့|Melbourne]]
|2037
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=15 December 2022 |title=Melbourne In The Formula 1 Driver's Seat Until 2037 |url=https://www.premier.vic.gov.au/melbourne-formula-1-drivers-seat-until-2037 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218033731/https://www.premier.vic.gov.au/melbourne-formula-1-drivers-seat-until-2037 |archive-date=18 December 2022 |access-date=1 July 2025 |website=Premier of Victoria (Government of Victoria)}}&lt;/ref&gt;
|-
|Austrian Grand Prix
|{{Flagicon|AUT}} [[Red Bull Ring]], [[Spielberg, Styria|Spielberg]]
|2041
|&lt;ref&gt;{{Cite news |date=29 June 2025 |title=Formula 1 to race in Austria through to 2041 with new extension |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-to-race-in-austria-through-to-2041-with-new-extension.HgOK1qQjX444utFdp1A6J |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629093324/https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-to-race-in-austria-through-to-2041-with-new-extension.HgOK1qQjX444utFdp1A6J |archive-date=29 June 2025 |access-date=1 July 2025 |work=Formula 1}}&lt;/ref&gt;
|-
|Azerbaijan Grand Prix
|{{Flagicon|AZE}} [[Baku City Circuit]], [[ဘာကူးမြို့|Baku]]
|2030
|&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Cleeren |first=Filip |date=20 September 2025 |title=Azerbaijan GP secures F1 contract extension until 2030 |url=https://www.autosport.com/f1/news/azerbaijan-grand-prix-nets-f1-contract-extension-until-2030/10760922 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251019234827/https://www.autosport.com/f1/news/azerbaijan-grand-prix-nets-f1-contract-extension-until-2030/10760922 |archive-date=19 October 2025 |access-date=20 October 2025 |work=Autosport}}&lt;/ref&gt;
|-
|Barcelona-Catalunya Grand Prix
|{{Flagicon|ESP}} [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], [[Montmeló]]
|2032{{Efn|The event will not be held in 2027, 2029 and 2031 under the rotational contract.}}
|&lt;ref&gt;{{Cite news |date=16 February 2026 |title=F1 announces multi-year extension with the Circuit de Barcelona-Catalunya to race in rotation with Circuit de Spa-Francorchamps |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/f1-announces-multi-year-extension-with-the-circuit-de-barcelona-catalunya-to.34PBcnuzB9vYVzFIwdEgf4 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260216182605/https://www.formula1.com/en/latest/article/f1-announces-multi-year-extension-with-the-circuit-de-barcelona-catalunya-to.34PBcnuzB9vYVzFIwdEgf4 |archive-date=16 February 2026 |access-date=16 February 2026 |work=formula1.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|Belgian Grand Prix
|{{Flagicon|BEL}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]], [[Stavelot]]
|2031{{Efn|The event will not be held in 2028 and 2030 under the rotational contract.}}
|&lt;ref&gt;{{Cite news |date=8 January 2025 |title=Formula 1 announces multi-year extension with the Belgian Grand Prix |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-announces-multi-year-extension-with-the-belgian-grand-prix.7FR5zJUgLAB7htZrRQUB07 |access-date=1 July 2025 |work=Formula 1}}&lt;/ref&gt;
|-
|British Grand Prix
|{{Flagicon|GBR}} [[Silverstone Circuit]], [[Silverstone]]
|2034
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=8 February 2024 |title=Silverstone confirmed as host of the Formula 1 British Grand Prix until 2034 |url=https://www.silverstone.co.uk/news/silverstone-confirmed-home-formula-1-british-grand-prix-until-2034 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240209050007/https://www.silverstone.co.uk/news/silverstone-confirmed-home-formula-1-british-grand-prix-until-2034 |archive-date=9 February 2024 |access-date=8 February 2024 |website=Silverstone Circuit}}&lt;/ref&gt;
|-
|Canadian Grand Prix
|{{Flagicon|CAN}} [[Circuit Gilles Villeneuve]], [[မွန်းထရီးအောမြို့|Montreal]]
|2035
|&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Rainbird |first=Daniel |title=Canadian Grand Prix signs Formula One contract extension through 2035 |url=https://www.cbc.ca/sports/canadian-grand-prix-jean-philippe-paradis-event-future-montreal-1.7562655 |access-date=19 August 2025 |work=CBC Canada}}&lt;/ref&gt;
|-
|Chinese Grand Prix
|{{Flagicon|CHN}} [[Shanghai International Circuit]], [[ရှန်ဟိုင်းမြို့|Shanghai]]
|2030
|&lt;ref&gt;{{Cite news |date=6 December 2024 |title=Formula 1 to race in Shanghai until 2030 with new five-year extension |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-to-race-in-shanghai-until-2030-with-new-five-year-extension.773NjupGSMZ1sBQZUfTgY3 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207062217/https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-to-race-in-shanghai-until-2030-with-new-five-year-extension.773NjupGSMZ1sBQZUfTgY3 |archive-date=7 December 2024 |access-date=7 December 2024 |work=Formula 1}}&lt;/ref&gt;
|-
|Dutch Grand Prix
|{{Flagicon|NED}} [[Circuit Zandvoort]], [[Zandvoort]]
|2026
|&lt;ref&gt;{{Cite news |date=4 December 2024 |title=Formula 1 to celebrate final Dutch Grand Prix in 2026 after one-year extension confirmed for Zandvoort |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-to-celebrate-final-dutch-grand-prix-in-2026-after-one-year.7EYLHSMGIJyqefI5tMjLrZ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250201220318/https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-to-celebrate-final-dutch-grand-prix-in-2026-after-one-year.7EYLHSMGIJyqefI5tMjLrZ |archive-date=1 February 2025 |work=Formula 1}}&lt;/ref&gt;
|-
|Hungarian Grand Prix
|{{Flagicon|HUN}} [[Hungaroring]], [[Mogyoród]]
|2032
|&lt;ref&gt;{{Cite news |date=22 July 2023 |title=Formula 1 to race in Hungary until 2032 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.formula-1-to-race-in-hungary-until-2032.hKn4fTq1yH00eDOYi3Pbg.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230728013023/https://www.formula1.com/en/latest/article.formula-1-to-race-in-hungary-until-2032.hKn4fTq1yH00eDOYi3Pbg.html |archive-date=28 July 2023 |access-date=2 February 2024 |work=Formula 1}}&lt;/ref&gt;
|-
|Italian Grand Prix
|{{Flagicon|ITA}} [[Monza Circuit]], [[Monza]]
|2031
|&lt;ref&gt;{{Cite news |date=27 November 2024 |title=F1 News: Formula 1 to race in Monza until 2031 with new six year extension |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-to-race-in-monza-until-2031-with-new-six-year-extension.1ICunI10PkuvLwuozkjxQ8 |access-date=1 July 2025 |work=formula1.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|Japanese Grand Prix
|{{Flagicon|JPN}} [[Suzuka International Racing Course]], [[Suzuka, Mie|Suzuka]]
|2029
|&lt;ref&gt;{{Cite news |date=9 December 2021 |title=Formula 1 renews Suzuka contract until 2029 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.formula-1-to-race-in-japan-until-2029-after-new-five-year-extension.7yAlDYf8uDZBUBZn5fBcLx.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220612142007/https://www.formula1.com/en/latest/article.formula-1-renews-abu-dhabi-grand-prix-contract-until-2030.4oNR96dTUunnErAiruurFd.html |archive-date=12 June 2022 |access-date=2 February 2024 |work=formula1.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|Las Vegas Grand Prix
|{{Flagicon|USA}} [[Las Vegas Strip Circuit]], [[Paradise, Nevada]]
|2037
|&lt;ref&gt;{{Cite news |date=4 June 2026 |title=F1 to race in Las Vegas through 2037 following new 10-year extension |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/f1-to-race-in-las-vegas-through-2037-following-new-10-year-extension.5I6G8MKSr2U2rabMaZP10R |access-date=4 June 2026 |work=formula1.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|Mexico City Grand Prix
|{{Flagicon|MEX}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]], [[မက္ကဆီကိုမြို့|Mexico City]]
|2028
|&lt;ref&gt;{{Cite news |date=30 April 2025 |title=Formula 1 to race in Mexico City until 2028 with new three year extension |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-to-race-in-mexico-city-until-2028-with-new-three-year-extension.5ulR004lsElEueJ1pZQnJV |access-date=1 July 2025 |work=Formula 1}}&lt;/ref&gt;
|-
|Miami Grand Prix
|{{Nowrap|{{flagicon|USA}} [[Miami International Autodrome]], [[Miami Gardens, Florida]]}}
|2041
|&lt;ref name=&quot;official name&quot;&gt;{{Cite news |date=2 May 2025 |title=Formula 1 to race in Miami until 2041 as new extension agreed |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-to-race-in-miami-until-2041-as-new-extension-agreed.6rJEbQ5yl00iLsHLTtYoEV |access-date=1 July 2025 |work=Formula 1}}&lt;/ref&gt;
|-
|Monaco Grand Prix
|{{Flagicon|MON}} [[Circuit de Monaco]], [[Municipality of Monaco|Monaco]]
|2035
|&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Benson |first=Andrew |date=5 September 2025 |title=Monaco Grand Prix contract extended until 2035 by Formula 1 |url=https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c36k1wpk6wgo |access-date=5 September 2025 |work=BBC Sport}}&lt;/ref&gt;
|-
|Qatar Grand Prix
|{{Flagicon|QAT}} [[Lusail International Circuit]], [[Lusail]]
|2032
|&lt;ref&gt;{{Cite news |date=30 September 2021 |title=F1 to hold first Qatar Grand Prix at Losail this November |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/f1-to-hold-first-qatar-grand-prix-at-losail-this-november |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210930114809/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/f1-to-hold-first-qatar-grand-prix-at-losail-this-november |archive-date=30 September 2021 |access-date=2 February 2024 |work=Motor Sport Magazine}}&lt;/ref&gt;
|-
|São Paulo Grand Prix
|{{Flagicon|BRA}} [[Interlagos Circuit]], [[ဆောပိုလိုမြို့|São Paulo]]
|2030
|&lt;ref&gt;{{Cite news |date=3 November 2023 |title=Formula 1 to race in Sao Paulo until 2030 after new five-year extension |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-to-race-in-sao-paolo-until-2030-after-new-five-year-extension.5UhmDjszyMNhTSbmPloxt9 |access-date=1 July 2025 |work=Formula 1}}&lt;/ref&gt;
|-
|Singapore Grand Prix
|{{Flagicon|SIN}} [[Marina Bay Street Circuit]], [[စင်ကာပူနိုင်ငံ|Singapore]]
|2028
|&lt;ref&gt;{{Cite news |date=27 January 2022 |title=F1 signs 7-year contract extension with Singapore Grand Prix |url=https://www.usatoday.com/story/sports/motor/formula1/2022/01/27/f1-signs-7-year-contract-extension-with-singapore-grand-prix/49726135/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220127104245/https://www.usatoday.com/story/sports/motor/formula1/2022/01/27/f1-signs-7-year-contract-extension-with-singapore-grand-prix/49726135/ |archive-date=27 January 2022 |work=SA Today}}&lt;/ref&gt;
|-
|Spanish Grand Prix
|{{Flagicon|ESP}} [[Madring]], [[မာဒရစ်မြို့|Madrid]]
|2035
|&lt;ref&gt;{{Cite news |date=23 January 2024 |title=Madrid to join Formula 1 calendar from 2026 in new long-term deal |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/madrid-formula-1-calendar-2026-spanish-grand-prix.rKwSPJ74MczwzDhHVxdQz |access-date=1 July 2025 |work=Formula 1}}&lt;/ref&gt;
|-
|United States Grand Prix
|{{Flagicon|USA}} [[Circuit of the Americas]], [[အော်စတင်မြို့|Austin, Texas]]
|2034
|&lt;ref&gt;{{Cite news |date=19 October 2025 |title=Formula 1 announces expansion of the United States Grand Prix through 2034 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-announces-extension-of-the-united-states-grand-prix-through-2034.1Qxc1oXyrxaSVLKn2IPvRu |access-date=19 October 2025 |work=Formula 1}}&lt;/ref&gt;
|}
၂၀၂၇ ရာသီအတွက် စာချုပ်ချုပ်ဆိုထားသည့် ဂရန့်ပရီပွဲစဉ်များဖြစ်သည် -
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;font-size: 85%;&quot;
!ဂရင်းပရီ
! ပတ်လမ်းပြိုင်ကားကွင်း
! စာချုပ်ကုန်ဆုံး
! class=&quot;unsortable&quot; | ကိုးကား
|-
| ဘာရိန်း ဂရင်းပရီ
|{{Flagicon|BHR}} [[Bahrain International Circuit]] ၊ [[Sakhir]]
| ၂၀၃၆
| &lt;ref&gt;{{Cite news |last=Edmondson |first=Laurence |date=11 February 2022 |title=Bahrain Grand Prix to remain in F1 until 2036 |url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/33265777/bahrain-grand-prix-signs-new-deal-remain-f1-2036 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220211114147/https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/33265777/bahrain-grand-prix-signs-new-deal-remain-f1-2036 |archive-date=11 February 2022 |access-date=2 February 2024 |work=ESPN}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;2026-cancellation&quot;&gt;{{Cite news |date=15 March 2026 |title=Bahrain and Saudi Arabian Grands Prix will not take place in April |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/bahrain-and-saudi-arabian-grands-prix-will-not-take-place-in-april.1hnqllVG85RSt8pbFc5Ivx |access-date=15 March 2026 |work=Formula 1}}&lt;/ref&gt;
|-
| ပေါ်တူဂီ ဂရင်းပရီ
|{{Flagicon|POR}}[[Algarve International Circuit]] ၊ [[Portimão]]
| ၂၀၂၈
| &lt;ref name=&quot;F1-return-Portugal&quot;&gt;{{Cite news |date=16 December 2025 |title=Formula 1 to return to Portugal in 2027 and 2028 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-to-return-to-portugal-in-2027-and-2028.6kRRgAnvEoGiOkJMkzp1Cr |access-date=24 December 2025 |work=Formula 1}}&lt;/ref&gt;
|-
| nowrap=&quot;&quot; | ဆော်ဒီအာရေဗျ ဂရင်းပရီ
|{{Flagicon|SAU}}ဂျက်ဒါ ကော်နစ်ချီ ဆားကစ် ၊ [[ဂျက်ဒါးမြို့|ဂျက်ဒါ]] {{Efn|The event will move to [[Qiddiya Speed Park Track|a purpose built city track]] in [[Qiddiya City]] in 2028.}}
| ၂၀၃၀
| &lt;ref&gt;{{Cite news |date=19 January 2023 |title=Jeddah expects to host F1 race until Qiddiya circuit is ready in 2027 |url=https://racer.com/2023/01/19/jeddah-expects-to-host-f1-race-until-qiddiya-circuit-is-ready-in-2027/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707162122/https://racer.com/2023/01/19/jeddah-expects-to-host-f1-race-until-qiddiya-circuit-is-ready-in-2027/ |archive-date=7 July 2023 |access-date=2 February 2024 |work=Racer}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;2026-cancellation&quot; /&gt;
|-
| တူရကီ ဂရင်းပရီ
|{{Flagicon|TUR}}[[Istanbul Park|အစ္စတန်ဘူလ်ပန်းခြံ]] ၊ [[အစ်စတန်ဘူလ်မြို့|အစ္စတန်ဘူလ်]]
| ၂၀၃၁
| &lt;ref&gt;{{Cite web |title=F1 returns to Turkey's Istanbul Park from 2027 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/formula-1-returns-to-turkeys-istanbul-park-from-2027-as-part-of-new-five-year-agreement.1I7OZGeDPoC6Vysv3iqadY |access-date=2026-04-24 |website=www.formula1.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== ရှင်းလင်းချက် မှတ်စုများ ==
{{Notelist}}

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==

* {{Official website}}
* {{Commons category-inline}}

{{Authority control}}

[[ကဏ္ဍ:ဖော်မြူလာ ဝမ်း]]
[[ကဏ္ဍ:ဖော်မြူလာ ပြိုင်ကား]]
[[ကဏ္ဍ:ဖော်မြူလာ ကားမောင်းပြိုင်ပွဲများ]]</text>
      <sha1>0r79j265di7bmyomu84t5dz7kelufpw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မောင်မောင်ခ (ဝန်ကြီးချုပ်)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13977</id>
    <revision>
      <id>1043524</id>
      <parentid>883155</parentid>
      <timestamp>2026-07-19T00:34:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1043524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15465" sha1="d8azy4k7rfrs7uv7xtxa35u5wct2q96" xml:space="preserve">

'''ဦးမောင်မောင်ခ''' (၇ ဇွန် ၁၉၂၀ - ၃၀ ဧပြီ ၁၉၉၅) သည် အငြိမ်းစား ဗိုလ်မှူးကြီးနှင့် နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဖြစ်ပြီး [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်]]တွင် ၁၉၇၇ မှ ၁၉၈၈ အထိ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]]အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ [[File:mgmgkha.jpg|thumb|ဦးမောင်မောင်ခ]]

== ကိုယ်ရေးအကျဉ်းနှင့် ငယ်ဘဝ ==
ဦးမောင်မောင်ခကို ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ရန်ကုန်မြို့]]၌ ဖခင် ဦးချစ်ဖေနှင့် အမိ ဒေါ်ခင်တင့်တို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မွေးချင်းညီအစ်ကို နှစ်ဦးအနက် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်တစ်နှစ်သားအရွယ်တွင် ဖခင်ကွယ်လွန်ပြီး မိခင်ကလည်း နောက်အိမ်ထောင်ပြုသွားသဖြင့် အဒေါ်အပျိုကြီးများနှင့်အတူ ကြီးပြင်းသည်အထိ နေထိုင်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၂၉ ခုနှစ်၊ အသက်ကိုးနှစ်အရွယ်မှ မူလတန်းပညာကို စတင်သင်ယူခဲ့သည်။ ကျောင်းတွင် ပညာထူးချွန်သောကြောင့် ဆရာဆရာမများက အတန်းကျော် တင်ပေးခြင်းခံရသည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ အသက် ၁၆ နှစ်တွင် ၁၀ တန်းစာမေးပွဲကို မြန်မာစာဂုဏ်ထူးဖြင့် ထူးချွန်စွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]သို့ တက်ရောက်ပညာသင်ယူပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်နေ့ကျောင်းသားအသင်းနှင့် စက်မှုသိပ္ပံကျောင်းသားအသင်းများတွင် အသင်းဝင်ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဘီအက်စ်စီ (အင်ဂျင်နီယာ) နောက်ဆုံးနှစ်၌ ဘွဲ့မယူဘဲ တက္ကသိုလ်မှ နုတ်ထွက်ကာ တော်လှန်ရေးတွင် ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့သည်။

== စစ်မှုထမ်းဘဝ ==
ဦးမောင်မောင်ခသည် ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]သို့ ဝင်ရောက်အမှုထမ်းပြီး မင်္ဂလာဒုံစစ်တက္ကသိုလ် တတိယပတ် ဗိုလ်သင်တန်းတက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်သင်တန်းဆင်းပြီး လေယာဉ်ပစ်အမြောက်ကြီးတပ်တွင် တပ်စုမှူးအဆင့်ဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင် တိုင်း (၁)၊ တပ်ရင်း (၁၀၆) ၌ တပ်စုမှူးအဖြစ် တော်လှန်ရေးပြီးဆုံးသည်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးပြီးဆုံးချိန်၌ စစ်ပြန်ဘဝဖြင့် ရရာအလုပ်များ လုပ်ကိုင်ကာ ဘဝကို ရုန်းကန်ခဲ့သည်။

၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သို့ တစ်ဖန်ပြန်လည်ဝင်ရောက်သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၉ ရက်နေ့မှ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့အထိ ဗိုလ်သင်တန်းပြန်လည်တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်သင်တန်းဆင်းပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်အထိ တပ်မတော် လျှပ်စစ်နှင့် စက်မှုတပ်ဖွဲ့၊ ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်မှုတပ်ဖွဲ့များတွင် ဒုတိယဗိုလ်အဆင့်မှ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိလည်းကောင်း၊ ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်မှု ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိလည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

== နိုင်ငံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးတာဝန်များ ==
ဦးမောင်မောင်ခသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှစ၍ [[စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]]တွင် တွဲဖက်အတွင်းဝန်၊ အတွင်းဝန်နှင့် ဒုတိယဝန်ကြီး တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]] အလုပ်သမားရေးရာဌာနကြီးတွင် ကော်မတီဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဗဟိုပြည်သူ့အလုပ်သမားကောင်စီတွင် အလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီဝင်နှင့် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။ ပထမအကြိမ် ပါတီညီလာခံတွင် အရန်ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းခံရပြီး စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။

၁၉၇၃ ခုနှစ် ဒုတိယအကြိမ်ပါတီညီလာခံတွင် အရန်ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီဝင်အဖြစ် ထပ်မံရွေးချယ်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ် ပထမအကြိမ်[[ပြည်သူ့လွှတ်တော် (၁၉၇၄)|ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]နှင့် ပြည်သူ့ကောင်စီ အဆင့်ဆင့်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲတွင် [[လှိုင်မြို့နယ်]]အမှတ် (၂) မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် အရွေးခံရပြီး စက်မှုဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။ တတိယအကြိမ် ပါတီညီလာခံတွင် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပထမအကြိမ် အလုပ်သမားအစည်းအရုံးညီလာခံတွင် ဗဟိုအလုပ်သမားအစည်းအရုံးဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း ရွေးချယ်ခြင်းခံရသည်။

၁၉၇၇ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် စတင်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။

== နိုင်ငံတကာခရီးစဉ်များနှင့် ဂုဏ်ပြုဆုများ ==
ဦးမောင်မောင်ခသည် ၁၉၅၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်နေ့မှ ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့အထိ မန်ချက်စတာစက်မှုတက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်တာဝန် ထမ်းဆောင်နေစဉ်အတွင်း ၁၉၅၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ ဂျပန်၊ ဟောင်ကောင်၊ ထိုင်း၊ အရှေ့ဥရောပနှင့် အနောက်ဥရောပနိုင်ငံများ၊ အမေရိကန်၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ မလေးရှား၊ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ချက်ကိုစလိုဗားကီးယား၊ ဂျာမနီ၊ အီတလီ၊ ပြင်သစ်၊ ရူမေးနီးယား၊ ဩစတြေးလျ၊ ဩစတြီးယား၊ အင်္ဂလန်၊ ဆွစ်ဇာလန်၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ စင်ကာပူ၊ ကိုရီးယားနှင့် ဘူဂေးရီးယား စသည့် နိုင်ငံအများအပြားသို့ တာဝန်ဖြင့် သွားရောက်ခဲ့သည်။

ဦးမောင်မောင်ခသည် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် နိုင်ငံတော်က ချီးမြှင့်သည့် လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် (ဒုတိယဆင့်) ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံတော်က ပေးအပ်သည့် တာဝန်များကို ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် နိုင်ငံတော်က ချီးမြှင့်သည့် [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့|ဇေယျကျော်ထင်]]၊ စစ်မှုထမ်းကောင်းတံဆိပ် နှင့် [[နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့]] (ပထမဆင့်) တို့ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။

၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် အမိန်ကြော်ငြာစာ အမှတ် ၆၂/၂၀၂၂ အရ ဦးမောင်မောင်ခအား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]က [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ]]ဘွဲ့ဖြစ်သော [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]]ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၃/၂၀၂၂ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်ခြင်း|work=sacoffice.gov|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၂|archive-date=8 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708141937/https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== မိသားစုနှင့် ကွယ်လွန်ခြင်း ==
ဦးမောင်မောင်ခသည် ဦးရွှေ၊ ဒေါ်မြတင်တို့၏ သမီး ဒေါ်ခင်ခင်လေးနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ရာ သားတစ်ဦးနှင့် သမီးတစ်ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ သားဖြစ်သူမှာ ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ မြန်မာလွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုတွင် တစ်တပ်တစ်အား ပါဝင်ခဲ့ပြီး  ၁၉၉၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃၀ ရက်နေ့၌ ရန်ကုန်မြို့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်ခင်ခင်လေး၊ သမီးတစ်ဦး၊ မွေးစားသမီးတစ်ဦးနှင့် မြေးနှစ်ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}{{မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ}}


[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]]
[[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ]]
{{Lifetime|၁၉၂၀|၁၉၉၅}}
[[ကဏ္ဍ:၁၉၂၀ မွေးဖွားသူများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၉၅ ကွယ်လွန်သူများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]]</text>
      <sha1>d8azy4k7rfrs7uv7xtxa35u5wct2q96</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မင်းရောင်၊ ဗိုလ် (မြို့လုလင်သူကြီး)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14672</id>
    <revision>
      <id>1043504</id>
      <parentid>797803</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T16:03:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mgthinhykezaw</username>
        <id>145790</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>1043504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23933" sha1="9nb7ghhgy3m9zzuc7kvj3sik4cezye5" xml:space="preserve">ဗိုလ်မင်းရောင်သည် [[ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း]]‎ ၏အဘိုးဖြစ်ပြီး နာမည်ကျော် “ရွှေလရောင်”ဘွဲ့ခံ မြို့လုလင် မြို့သူကြီး ဦးမင်းရောင် ဖြစ်သည်။ ဦးမင်းရောင်သည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ အဘွား ဒေါ်သူဇာ၏မောင် တစ်ဝမ်းကွဲဖြစ်လေသေည်။

== ငယ်ဘဝ ==
[[File:Aungsanfamilytree.jpg|thumb|450px|right|ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ဆွေစဉ်မျိုးဆက် ဇ﻿ယား]]
ဦးမင်းရောင်(ခေါ်) ဗိုလ်မင်းရောင်သည် တောင်တွင်းကြီးမြို့ မြောက်လက်နေ သူကြီးမျိုးရိုးဖြစ်သူ သွေးသောက်ဘွဲ့ရ ဦးမှူး၊ ဒေါ်ပိုတို့၏ သားဖြစ်သည်။ ဗိုလ်မင်းရောင်၏မိခင် ဒေါ်ပိုမှာ ကိုင်းရွာသူတည်း။ ဗိုလ်မင်းရောင်ကို သက္ကရာဇ် ၁၁၉၉-ခု၊ တန်ဆောင်မုန်းလတွင် ဖွားမြင်သည်။ ဦးမင်းရောင်၏ ဘိုးဘွားများ (ဦးမှူး၏ မိဘများ)မှာ သွေးသောက်ကြီးဘွဲ့ရ မြို့သူကြီး ဦးရိပ်ကြီး၊ မယ်ခဲတို့ ဖြစ်သည်။ ဦးမင်းရောင်တွင် မွေးချင်းလေးယောက်ရှိရာ ၎င်း တို့မှာ-

# ဦးမင်းရောင်
# ဦးမင်းမောင်
# ဒေါ်မင်းကေ
# ဒေါ်မင်းပွေ တို့ဖြစ်ရာ ၎င်းတို့အနက် ဦးမင်းရောင်မှာ အကြီးဆုံးသားဖြစ်သည်။

စင်စစ် ဦးမင်းရောင်၏ အမျိုးအနွယ်မှာ ကုန်သည်မျိုးများ၍မင်းမှုထမ်းသူ နည်းပါးသည်။ ဦးမင်းရောင်၏ညီ ဦးမင်းမောင် တစ်ဦးသာလျှင် အတော်အတန် ရာထူးမြင့်မားခဲ့ပေသည်။ ဦးမင်းမောင်သည် မြန်မာမင်းလက်ထက်အခါက တောင်တွင်းမြို့ဝန်၊ ပင်း၊ နတ်မောက်၊ ကျောက်ပန်းတောင်း စသည့် သုံးမြို့ဝန်၊ အခွန်ဝန်၊ တောင်ငူနယ်ခြံဝန်စသည် ဖြင့် အမှုတော်အမျိုးမျိုးကို ထမ်းရွက်ခဲ့ရလေသည်။

ဦးမင်းရောင်၏မိထွေး (ဒေါ်လေး)တော်စပ်သူမှာ [[နတ်မောက်မြို့]]သူကြီး (ဦးရွှေနီ၏ဇနီး) မယ်စိုးဖြစ်သည်။ နတ်မောက်မြို့သူကြီး ဦးရွှေနီ၏ အမျိုးအနွယ်မှာ မင်းခစားများသည်။ ပညာတတ် ဉာဏ်ထက်မြက်ကြသည်။ ၎င်း၏ညီ ဦးပွားဆိုသူသည် တရုတ်မြို့ဝန်၊ သံတော်ဆင့်၊ ကသည်းမြင်းဝန်နှင့် မြင်ကွန်း မင်းသား၏ ဆရာဖြစ်၏။ ထို့ပြင် တောင်စဉ်ဝန် ဦးဝိုက်၊ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် ခန်းပတ်မင်းကြီးတို့မှာလည်း ဦးရွှေနီ၏ အဆက်အနွယ်များဖြစ်ရာ ဦးမင်းရောင်သည် မှူးမတ်အမျိုးအနွယ်ဟု ဆိုနိုင်သည်။

ဗိုလ်မင်းရောင်သည် ရုပ်ရည်သန့်ပြန့် အထူးခန့်သည်။ အရပ် ၆ ပေနီးပါး အသားဖြူ နှုတ်ခမ်းမွေး ကောင်း၊ စူးရှသော မျက်လုံးရှိကာ အချိတ်ပုဆိုးဝတ်၍ မြင်းစီးသောအခါ လွန်စွာမှ ခန့်ငြားလျက် ကျက်သရေ ရှိလှသည်။ ညီဖြစ်သူ ဦးမင်းမောင်မှာမူ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးလက်ထက် ပထမရွှေတိုက်စိုး၊ ဒုတိယအရှေ့တပြင်၊ တောင်တပြင်အခွန်ဝန်၊ တတိယတောင်တွင်းဝန်၊ စတုတ္ထပင်း၊ နတ်မောက်၊ ကျောက်ပန်းတောင်း ၃ မြို့ဝန်၊ ပဉ္စမ[[တောင်ငူမြို့]]၊ ၂ မြို့ဝန်အဖြစ် အကြိမ်ကြိမ် ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

ဦးမင်းရောင်သည် စိတ်ထက်မြက်၏။ ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ ဆောင်ရွက်တတ်၏။ ရက်စက်တန်သည့်နေရာ၌ ရက်စက်၏။ ညီ ဦးမင်းမောင်ကား ထိုသို့မဟုတ်။ ပျော့ပြောင်း သိမ်မွေ့သည်၊ စိတ်နှလုံး နူးညံ့၏၊ စောင်းအတီး အတော်တတ်၏၊ သီချင်းဆိုကောင်း၏။ ဦးမင်းရောင်သည် တစ်ကြိမ်တွင် ကြက်သားစားချင်၍ ညီလုပ်သူအား အသတ်ခိုင်း၏။ ဦးမင်းမောင်မှာ စိတ်သဘော နူးညံ့သူဖြစ်၍ မသတ်ဘဲနေရာ ဦးမင်းရောင်ကိုယ်တိုင် ကြက်ကိုသတ်၍ ချက်ပြုတ်စား သောက်ပြီးလျှင် ဟင်းအကျန်ကို ညီအားမကျွေးဘဲ ခွေးကျွေးပစ်သည်ဟူ၏။

၎င်း၏အဘွား ဒေါ်မယ်ခဲ၏ မယ်တော်ကြီးဈာပနတွင်လည်း ဦးမင်းမောင်၏ တပည့်များနှင့် ဦးမင်းရောင်၏ တပည့်များ လက်ဝှေ့ထိုးသတ်ရာ ဦးမင်းမောင်၏ တပည့်များကနိုင်သဖြင့် ပဝါတစ်ပိုင်း ဆုချသောအခါ ဦးမင်းရောင်က မခံမရပ်နိုင်သဖြင့် ၎င်း၏လူကို ပုဆိုးတစ်ထည် ဆုချသည်ဟူ၏။ ဦးမင်းရောင်၏ တပည့်များမှာ မိုက်မိုက်ကန်းကန်း လုပ်တတ်သော သူများဖြစ်ကြောင်း အဆိုရှိသည်။ ဦးမင်းရောင်၏တပည့် မောင်တုတ်ဆိုလျှင် ကဇာတ်ပွဲများတွင် လူပြက်လက်စွဲများက ပြက်လုံးထုတ်လျှင် အခြားသူများအားလုံး ရယ်မောပြီးမှ တစ်ယောက်တည်း ကျယ်လောင်စွာ ကြာရှည်ရွဲ့၍ ရယ်မောတတ်ရာ ဆရာဦးမင်းရောင်က သဘောကျလှသဖြင့် ဤသို့လုပ်သည့်အခါတိုင်း ဆုအမြဲပေးသည် ဟူ၏။ ယင်းသို့ မိမိမှန်သည် ထင်ရာကို တဇွတ်ထိုးလုပ်ရဲသော သတ္တိကြောင့်လည်း အင်္ဂလိပ်များကို ခုခံစဉ် ညီဖြစ်သူ ဦးမင်းမောင်က လက်နက်ချရန် စာအတန်တန်ရေးသော်လည်း ဗိုလ်မင်းရောင်သည် အသက်သေသည်အထိ တိုက်ပွဲဝင် သွားခဲ့ပေသည်။ ထို့ကြောင့် စုံနံ့သာမြိုင် ဦးကျော့က ဗိုလ်မင်းရောင်၏ ဘုန်းလက်ရုံးကို ဖွဲ့ဆိုရာ၌ “အောင်အတိတ်ကယ် နိမိတ်၊အောင်အဟိတ်ကယ်ကြေညာ၊ ရွှေလင်မြို့အောင်ချာ၊ ရဲရံကွန့် မြို့ကြီးပိုင်၊ ပိုင်ပိုင်စိုးရ၊ မတ်ပေလေး။ အောင်ပွဲလေ့ ပြည်သိနော်ကွဲ့၊ တိုင်းကြီးရန်နှိမ်၊ ရွှေလင်မြို့ကြီး၊ အံ့ချီးလို့ ဖြန့်ထီးတေဇာ၊ ရန်သူပေါင်းငယ်တို့၊ ညွတ်ပျောင်းခိုလာ၊ အောင်သတင်းနှင့်၊ အောင်ခင်းလေ မြေမျက်နှာ။ သေနင်္ဂနှင့်သကဋဗျူဟာ၊ အိုဩ ရှစ်ရည်ကျင်းတယ်လေး” ဟူ၍ချီးကျူးဖွဲ့ဆိုထားသည်။

ထို့နောက် မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၄၇) ခုနှစ်၊ ခရစ် (၁၈၈၆) တွင် မန္တလေး နေပြည်တော်မှ နေလနှစ်ဆူ ပါတော်မူသောအခါ အင်္ဂလိပ်များ အထက်မြန်မာပြည်ကို သိမ်းပိုက်စဉ် ဗိုလ်မင်းရောင်သည် သူ့ကျွန်အဖြစ် နွံနစ်မခံ၊ ကုလားဖြူတို့အား မကြည့်လိုသော ဇာတိမာန်ဖြင့် လူသူ ၃၀၀၀-ခန့် စုပြီးလျှင် နယ်ချဲ့တို့ကို တော်လှန်ခဲ့လေသည်။ မြို့လုလင် အရှေ့ (၈) မိုင်ခန့်အကွာတွင်ရှိသော ဒူတောင် (မြင်းမဏိတောင်)ထိပ်တွင် ခိုင်ခံ့သော သစ်ခံတပ်ကြီးဆောက် လုပ်၍ တပ်စွဲပြီးလျှင် အင်္ဂလိပ်တို့ကို ၂ နှစ်တိုင် ခုခံတိုက်ခဲ့သည်။ နယ်ချဲ့တပ်များက ထိုဒူတောင်တွင် တပ်စွဲနေသော ဗိုလ်မင်းရောင်၏တပ်ကို လားတင် အမြောက်မြားဖြင့် ပစ်ခတ်သည်။ ပေကန်ကြီးရွာအနီးတွင် ကုလားဖြူစစ်တပ်နှင့် ရင်ဆိုင်ရသောအခါ၌ ဗိုလ်မင်းရောင်က အနိုင်ရရှိသည်။ ထို့နောက် မြို့လုလင်အနီးတွင် ညီတစ်ဝမ်းကွဲ တော်စပ်သူ ဗိုလ်မုံးနှင့်အတူ တွဲဘက်၍ နယ်ချဲ့တို့ကို ချေမှုန်းရာ ရန်သူဘက်မှ ခုနစ်ယောက် ဖမ်းဆီးမိ၍ ယခု စွန်တံတားကြီးအနီး မြောက်ဘက် သရက်ပင်တွင် ကားစင်တင် ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။

သက္ကရာဇ် ၁၂၄၉-ခုနှစ် ဝါဆိုလလောက်တွင် ဗိုလ်မင်းရောင်တပ်များကို မကွေးစစ်တပ်၊ တောင်တွင်းစစ်တပ်၊ ရမည်းသင်းစစ်တပ်၊ မိတ္ထိလာစစ်တပ်၊ ပေါင်း ဗြိတိသျှစစ်တပ် လေးတပ်ဖြင့် ညှပ်တိုက်ရာ လူစုကွဲ၍ အင်အားနည်းသွားသည်။ ဤအချက်ကို အခွင့်ကောင်းယူ၍ တောင်တွင်း တောင်လက်မြို့အုပ် ဦးရွှေအိက အင်္ဂလိပ်လက်အောက်ဝင်ကာ အမှုထမ်းရန် သွေးဆောင်ဖြားယောင်သော်လည်း ဗိုလ်မင်းရောင်က “ကုလားကိုဖြင့် ဘုရားမထူးပြီ၊ မတတ်နိုင်ပါက ရှမ်းပြည်ရွာသို့ တက်သွားမည်”ဟု စာပြန်ကြားလိုက်သည်။

ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ဗိုလ်မင်းရောင်ကို မဖမ်းနိုင်သရွေ့ တောင်တွင်းမြောက်လက် နယ်များကို ငြိမ်းချမ်းစွာ မအုပ်စိုးနိုင်ကြောင်း သိသဖြင့် ဗိုလ်မင်းရောင်ကို အသေဖြစ်စေ၊ အရှင်ဖြစ်စေ၊ ဖမ်းဆီးပေးနိုင်သူအား ဆုငွေ၁၀၀ဝိ/ ကျပ် ပေးမည်ဟု ကြေညာခဲ့သေး၏ သို့ဖြင့် ဗိုလ်မင်းရောင်သည် ၁၂၄၉ ခု၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၂ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ကန်သား၊ ဗိုလ်ဆင့်၊ ဗိုလ်တရုပ်၊ ဗိုလ်ရွှေလှ၊ ကြယ်တံခွန်ဗိုလ်တို့နှင့်အတူ ရှမ်းပြည်သို့တက်ရန် စီစဉ်တော့သည်။ မိမိ ရှမ်းပြည်သို့ မထွက်ခွာမီ မကွေးမြို့အုပ် ဦးစံရီထံ ခိုကိုးရန်အတွက် အပ်နှံထားသော မိမိ၏ ငယ်မယား မထားအား နှုတ်ဆက်ရန် သေနတ်လက်နက် အပြည့်အစုံရှိသော ဗိုလ် ၂၀ နှင့်အတူ ဖိုလေးလုံးရွာသို့ ထွက်ခဲ့သည်။

ထိုအတွင်း အင်္ဂလိပ်စစ်ဗိုလ် ဂန်းဒေါသည် နတ်မောက်မြို့ရှိ သိမ်တော်ကျောင်းတွင် စစ်စခန်းချကာ ဗိုလ်မင်း ရောင်ကို ဖမ်းဆီးရန် စုံစမ်းထောက်လှမ်းလျက်ရှိသည်။ ထိုစဉ် မြန်မာသစ္စာဖောက် အချို့က ဗိုလ်မင်းရောင်သည်တပ်ပျက်၍ မြို့လုလင်မှ မြို့သစ် တယ်ပင်စခန်းရွာများကိုဖြတ်၍ မကွေးနယ်သို့ ထွက်သွားကြောင်း လာရောက်သတင်းပေးသဖြင့် အင်္ဂလိပ်စစ်ဗိုလ်သည် ထိုနေရာသို့ ချီတက်သွားသည်။ ဗိုလ်မင်းရောင်ကို လေးတိုင်စင်ရွာအနီး နားနေသည်ကို တွေ့ရှိပြီး တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားလေသည်။ ထို လေးတိုင်စင်ရွာ တိုက်ပွဲတွင် ရွှေလရောင်မှာ ပေါင်ကျည်ဆန်သင့်သော ဒဏ်ရာနှင့် အင်္ဂလိပ်တို့ တွေ့ရှိဖမ်းမိသွားရာ ဗိုလ်မင်းရောင် အား အင်္ဂလိပ်၏ သစ္စာခံရန်နှင့် သစ္စာခံက အသက်ချမ်းသာပေးမည်ဟု ဗြိတိသျှတို့က ဖြားယောင်းခဲ့သေး၏။

== ဘဝနိဂုံး ==
သို့သော် ဗိုလ်မင်းရောင်က သစ္စာမခံသည့်ပြင် ပြန်လည်တုံ့ပြန် ပြောဆိုသည်။ ““ငါဟာ တိုင်းပြည်နဲ့လူမျိုးအပေါ် ဘယ်တော့မှ သစ္စာမဖောက်ဘူး၊ မင်းတို့ပေးတဲ့ရာထူးကို ငါ မလိုချင်ဘူး၊ မင်းတို့ ငါ့ကိုသတ်လိုက ခုချက်ချင်းပင် သတ်ပါ””ဟု ပြောဆိုရာ အင်္ဂလိပ်တို့က ဗိုလ်မင်းရောင်ကို ခေါင်းဖြတ် သတ်ပစ်လိုက်လေသည်။ ဗိုလ်မင်းရောင် အနိစ္စရောက်သောအချိန်မှာ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၉-ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၂ ရက်၊ (ခရစ် ၁၈၈၇ ခု၊ ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်) ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ ညနေ ၄ ချက်တီးအချိန် ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်မင်းရောင်တွင် ဇနီး ခုနစ် ယောက်ရှိရာ ပထမဇနီး မထားမှာ ဒေါ်လေးပြောင်၏ သမီးဖြစ်၍ မောင်နှမတစ်ဝမ်းကွဲ တော်သည်။ တတိယဇနီး ဒေါ်ကုံတန်နှင့် ဖွားမြင်သောသား ဦးစံဖေမှာ ၁၉၄၅-ခု မတိုင်မီက ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ ဦးစံဖေ၏ သား ဦးသိန်းမောင်မှာလည်း မြို့လုလင်တွင် နေထိုင်ကာ ကွယ်လွန်သွားခဲ့လေသည်။

ထို့နောက် ဦးမင်းရောင်၏ ဦးခေါင်းပြတ်ကို နတ်မောက်မြို့ သိမ်တော်ကျောင်းတိုက်၏ တောင်ဘက် ကန်ဘောင်ရိုးရှိ ထနောင်းပင်တွင် ဆွဲထားကာ လူအများအား လာရောက် ကြည့်စေသည်။ ဦးမင်းရောင် ကျဆုံးပုံကို ဆရာကြီး [[သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]]က သခင်ဋီကာ စာအုပ်၊ စာမျက်နှာ ၂၁၃ တွင် အောက်ပါအတိုင်း လေးချိုးကြီးကို ရေးဖွဲ့သီကုံးခဲ့ လေသည်။ 

== ဦးမင်းရောင် ဘွဲ့လေးချိုးကဗျာ ==
“မြတ်လောကီ သဘာဝတွင်ဖြင့် ဓာတ်ကောလီခါမရတာမို့၊ မြန်မာမျာ့ ဘုန်းသမ်္ဘာ၊ အိုဩ ရှုံးမှာပေါ့ ကံတစ်မျိုး၊ မန်းပျက်မှာ၊ စန်းလဂ်မသာမယာလို့၊ ဗမာ ဗမာချင်းတောင်မှ အတင်းရန်မူလို့၊ ရန်သူ ရန်သူဟူ၍ မမှတ်တဲ့ပြင်၊ ကိုယ့်တပ်ကိုယ် ပြန်နင်းရကြတဲ့၊ ဖျင်းလှတဲ့ ကမြင်းမအကောင်၊ ဗိုလ်တချို့ရယ်က၊ ကိုယ်ဖို့ အလွတ်ရုန်းရော့မလို့၊တောင် ကုန်း သာသာယာယာ “မြင်းမဏီ” စခန်းဆီက၊ တရှောင်ရှောင်ပုန်းကာ၊ အတွင်း သိတဲ့၊ မင်းအမိဖမ်းချင်ကြတဲ့ပြင်၊ ပရမ်းပတာ၊ တော်ရာတော်ရာ ပြေးကြတော့၊ အရေးရှင် မကြံသာနှင့်၊ ကံကြမ်္မာ ရှေးဝဋ်ကြွေးပေထင့်၊ “လေးတိုင်စင်” ရွာအတွင်းတွင်ဖြင့် အင်္ဂလိပ်တွေကို အတင်းကြိတ်မဟေ့လို့ စမ်းခဲ့တဲ့ (ဩော်) တဖောင်ဖောင် သတင်းတွေနဲ့၊ ပြောင် ပြောင်လင်းခဲ့တဲ့၊ တောင်တွင်းက သခင်ကို အောင်တြင်းမရခင် ဖမ်းတဲ့ပြင်၊ အကြမ်းပတမ်း မလုပ်ကောင်းသော်လဲ၊ ဥက္ခောင်း ဖြတ်ကာ အသေသတ်ကြသတဲ့၊ မကျေနပ်ရှာသူ ချောင်တပဲ့ ဘုန်းတို့ရဲ့ ပြေရဌ်မှာ တဘောင်နဲ့ လွမ်းရပါတော့၊ (အမယ်မင်း) တောင်မန်းမြို့ နေလနှစ်ဆောင် အညှိုးတွင်ဖြင့်။ ပြေမြန်မာတောင် မစိုးရရှာတဲ့၊ (ဩော်) အခေါင်မမြန်း၊ အမှောင်သန်းသမို့ အောင်ပန်းညှိုးခဲ့ရသတဲ့ “အောင်ဆန်း”တို့ “ရွှေလရောင်”အဖိုး။ &lt;ref&gt;သန်းဝင်းလှိုင်၏ ရုပ်တုမှပြောသော မြန်မာ့သမိုင်းဝင် ပုဂ္ဂိုလ်ထူးများ &lt;/ref&gt;
== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;


[[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]]</text>
      <sha1>9nb7ghhgy3m9zzuc7kvj3sik4cezye5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝမ်းပိစ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16089</id>
    <revision>
      <id>1043525</id>
      <parentid>824763</parentid>
      <timestamp>2026-07-19T00:38:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stephan1000000</username>
        <id>88075</id>
      </contributor>
      <origin>1043525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25959" sha1="ieq0vue8s6jqmhc8l0quv9h6d1jitwb" xml:space="preserve">{{Infobox animanga/Header
| image = one piece.gif
| caption = ဝမ်းပိစ်ကာတွန်းဇာတ်လမ်း ပိုစတာ
| genre = {{ubl|[[:en:Adventure fiction|Adventure]]&lt;ref name=&quot;VizOfficial&quot;/&gt; |[[:en:Fantasy]]&lt;ref name=&quot;VizOfficial&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.viz.com/one-piece|title=The Official Website for One Piece|publisher=[[Viz Media]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211210332/https://www.viz.com/One-Piece|archive-date=February 11, 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}
}}
{{Infobox animanga/Print
|type            = Manga
|author          = [[:en:Eiichiro Oda]]
|publisher       = [[:en:Shueisha]]
|publisher_en    = {{ubl|[[:en:Madman Entertainment]] ([[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ|ဩစတြေးလျ]])|[[:en:Viz Media]] ([[မြောက်အမေရိက]]/[[ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း|ယူကေ]])}}
|demographic     = ''[[:en:Shōnen manga|Shōnen]]''
|imprint         = [[:en:Jump Comics]]
|magazine        = [[:en:Weekly Shōnen Jump]]
|magazine_en     = {{ubl|[[:en:Shonen Jump (magazine)|Shonen Jump]]|[[:en:Weekly Shonen Jump (American magazine)|Weekly Shonen Jump]]}}
|first           = July 22, 1997&lt;!-- Please do NOT change the release date without first discussing it on the talk page. --&gt;
|volumes         = 115
|volume_list     = List of One Piece manga volumes
}}
{{Infobox animanga/Other
|title = Anime television series
|content =
* [[:en:One Piece (TV series)|''One Piece'']] (1999–present)
}}
{{Infobox animanga/Other
|title = Media franchise
|content =
* [[:en:List of One Piece media|List of ''One Piece'' media]]
** [[:en:List of One Piece films|List of ''One Piece'' films]]
** [[:en:One Piece (2023 TV series)|''One Piece'' live action series]]
** [[:en:List of One Piece video games|List of ''One Piece'' video games]]
** [[:en:Music of One Piece|Music of ''One Piece'']]
}}
{{Infobox animanga/Footer|portal=no}}

'''ဝမ်းပိစ်''' သည် ၁၉၉၇၊ ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် စတင်ထွက်ရှိခဲ့ပြီး ယနေ့ထိတိုင် ထွက်ရှိဆဲဖြစ်သော ဂျပန်အခန်းဆက် ကာတွန်းစာအုပ် ဖြစ်သည်။ ရေးသားသူမှာ [[ဂျပန်လူမျိုး]] [[ကာတွန်းဆရာ]] အီးချီရိုအိုဒါ ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ကာတွန်းတွင် အဓိက ဇာတ်ကောင် အဖြစ် လူဖီ(Monkey.D.Luffy) ဟူသော ကောင်လေးတစ်ယောက် ပါဝင်သည်။ ထိုကောင်လေး သည် ၁၇နှစ်မျှသာရှိသေးသော ပင်လယ်ဓားပြ ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်ဖြစ်ချင်သည့် ကောင်လေး တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ သူ၏ အခြားတစ်ပါးသောရည်ရွယ်ချက်မှာ ဝမ်းပိစ်ဟုခေါ်သော ကမ္ဘာ့ အကြီးဆုံးသော ရတနာသိုက် ကိုရှာဖွေရန်ပင်ဖြစ်သည်။ ထိုကောင်လေးသည် မှော်သစ်သီး ကို စားမိသောကြောင့် သူ၏ စွမ်းအားမှာ အံ့မခန်းပင်ဖြစ်သည်။ မှော်သစ်သီးကို စားသုံးမိသောကြောင့် သူ၏ခန္ဓာကိုယ်သည် ရာဘာကဲ့သို့ လိုသလို ဆွဲဆန့်ခြင်းများပြုလုပ်နိုင်ပေ၏။ ထိုသို့ အရေပြားဆွဲဆန့်၍ တိုက်ခိုက်ခြင်းသည် သူ၏ အဓိက တိုက်ကွက်ဖြစ်လာပေသည်။ ထိုကောင်လေး ၏ရည်ရွှယ်ချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် အတွက်ထွက်လာခဲ့သော ခရီးလမ်းတွင် သူသည် သူငယ်ချင်းကောင်းများစွာကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။  ထိုသူများမှာ အစဉ်လိုက်အားဖြင့် ဓားသမား ဇိုရို၊ လမ်းပြ နာမီ၊ လိမ်တတ်တဲ့ လက်ဖြောင့်တပ်သား ယူဆော့၊ စားဖိုမှူး စန်ဂျီ၊ လူစကားပြောနိုင်သောဆရာဝန် တိုနီချော့ပါ၊ ရှေးဟောင်း သုတေသန ပညာရှင် နီကိုရော်ဘင်၊ သင်္ဘောပြင်တဲ့ စက်ရုပ်လူ ဖရန်ကီ၊ ဂီတသမား ဘရုခ် နဲ့ မာလိန်မှူး ဂျင်ဘီ တို့ပင်ဖြစ်သည်။ ထိုသူများအနက် နာမီနှင့် ရော်ဘင်တို့ သည် မိန်းကလေးများ ဖြစ်ပြီး ကျန်သူများသည် ယောက်ျားလေးများ ဖြစ်သည်။ ထိုသူငယ်ချင်းများကလည်း ဝမ်းပိစ် ဟူသော ဂျပန်ကာတွန်းကို ပိုမိုအောင်မြင်အောင် စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို ကာတွန်းသည် ရယ်ရွှင်စရာများ နှင့်အတူ ဝမ်းနည်းကြေကွဲစရာများလဲ ပါတတ်ပြန်၏။ ထိုကာတွန်းအခန်းဆက်စာအုပ်သည် အောင်မြင်လာသောကြောင့် ကာတွန်းကားများအနေဖြင့်သော်လည်းကောင်း ဖြန့်ချိကြပြန်သည်။ သို့ဖြစ်သောကြောင့် ပိုမို၍ အရှိန် အဟုန်မြှင့်ကာ အောင်မြင်ခဲ့ပေသည်။ ကာတွန်းအခန်းဆက်များမှာ စာအုပ်ရေ အများဆုံး အနေနှင့် ၃.၈ သိန်းအထိရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုကြောင့်လည်း ဂျပန်နိုင်ငံ ၏သမိုင်းကြောင်းတစ်လျှောက်တွင် ရောင်းအားအကောင်းဆုံးအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့သည်။

== Straw Hat Priates ==
[[File:Onepiece-welt (2).png|upright=1.18|right|thumb|The globe of the ''One Piece'' world.]]

== ဇာတ်ကွက် ==
Straw Hat Pirates (麦わら海賊団 Mugiwara Kaizokudan?) ဟာ One Piece series မှာ အဓိကဇာတ်ကောင်တွေ ဖြစ်ပြီး Monkey D. Luffy က အဓိက ဇာတ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ပါတယ်။ ဒီဇာတ်လမ်းတွဲကို ဂိုး ဒီ ရော်ဂျာ အမည်ရှိသော ပင်လယ်ဓားပြတို့ ထိပ်ခေါင် ကြီး ကိုကွပ်မျက်ခြင်းက အစပြုခဲ့သည်။ သူမသေခင်တွင်  တနည်းအားဖြင့် ဝမ်း ပိစ် ဟို အမည်ခေါ်တွင်သည့်  သူရဲ့ ရတနာများတည်ရှိသည့်နေရာ သဲလွန်စကို  လူပေါင်းများစွာတည်ရှိသည့် လူသတ်ကွင်းတွင် ကြေညာခဲ့သောကြောင့် သူ့ သေဆုံးမှုသည်  မဟာ ပင်လယ်ဓားပြခေတ်ကြီးကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး မရေမတွက်နိုင်သော ပင်လယ်ဓားပြများသည့်သူ့ ရတနာသိုက်ကိုရှာဖွေရန်  ဂရမ်းလိုင်း (Grand Line ) ဟိုခေါ်တွင်သော အရပ်ဆီသို့ အသီးသီးချီတက်ခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် ထို ဂရမ်းလိုင်း ဟူသောအရပ်သည် လွန်စွာများ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်ပြီး ပင်လယ်ပြင်အခြေအနေရာသီဥတုမှာလည်း ခန့်မှန်းရခက်ခဲသဖြင့် အမြောက်အမြားမှာသေဆုံးခဲ့ရသည်။  

ရော်ဂျာ သေဆုံးပြီးအနှစ်နှစ်ဆယ်ခန့်ကြာသောအခါတွင် မန်ကီ ဒီ လူဖီ (Monkey. D . Luffy ) အမည်ရှိ လူငယ်လေး သူလွန်စွာမှအားကျလှသော ဆံနီ ရှန့် (Red Haired Shank) အမည်ရှိ နာမည်ကြီးပင်လယ်ဓားပြတစ်ယောက် အားပေးမှုကြောင့် အဆိုပါ ဝမ်းပိစ် (One Piece) အမည်ရှိ  ရတနာသိုက်ကိုရှာဖွေရန် အရှေပိုင်းပင်လယ်ပြာ (East Blue ) မှ ခရီးထွက်ခဲ့သည်။ လမ်းတစ်လျှောက်တွင် သူသည် ကောက်ရိုးဦးထုပ်(Straw Hat)  အမည်ရှိ ပင်လယ်ဓားပြအဖွဲ့ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ Luffyရဲ့ ကောက်ရိုးဦးထုပ်လေးကတော့ Red-Haired Shanks က Luffy ငယ်စဉ်မှာ ပေးခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။  &quot;Straw Hats&quot; ဆိုတာကတော့ Luffy ရဲ့အမှတ်အသားဖြစ်တဲ့ ကောက်ရိုးဦးထုပ်လေးကို ကိုယ်စားပြုသလို တစ်ခါတစ်ရံ &quot;Luffy Pirates&quot; တွေကိုလည်း Series အစောပိုင်းမှာ ခေါ်လေ့ရှိပါတယ်။  အဆိုပါခရီးလမ်းတွင် အမြဲတမ်းလမ်းပျောက်တက်သော  ရဲရင့်သည့် ဓားသမား ရော်ရိုနိုဝါ ဇော်ရိုး(Roronoa Zoro) ၊  ပိုက်ဆံနှင့် လိမ္မော်သီးကိုလွန်စွာမှ မက်မောပြီး သူတစ်ပါးပစ္စည်းခိုးရာတွင် တစ်ဖက်ကမ်းခတ်ထူးချွန်သော နာမီ (Nami) အမည်ရှိ လမ်းပြကောင်မလေး ၊ လွန်စွာမှ ကြောက်တက်ပြီး သူမတူအောင် လိမ်လည်တက်သော ဥဆောပု (Usopp) ၊  ချောမောလှပသော မိန်းမမှန်သမျှ ဖွန်ကြောင်တက်သည့်  စာဖိုမှူး ဆန်ဂျီ (Sanji) အသွင်ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး ဆေးပညာကျွမ်းကျင်သည့် ဒေါက်တာ တိုနီတိုနီ ချော့ပါ ( Tony Tony Chopper ) အမည်ရှိ သမင်လေး ၊   သိရခက်သော ရှေးဟောင်သုတေသန ပညာရှင် နီကိုရိုဘင် (မူလ က ကောက်ရိုးဦးထုပ်အဖွဲ့ ရဲ့ရန်သူဟောင်း ဖြစ်ခဲ့သည် ) ၊ လျှပ်ပေါ်လောလီသည့် လူတစ်ပိုင်း စက်ရုပ်တစ်ပိုင်း ဆိုင်ဘော့ (Cyborg) တစ်ဦးဖြစ်သည့် သင်္ဘောပြင်ဆရာ ဖရန်ကီ (Franky) နှင့် အရိုးခြောက် အနုပညာရှင် ဘရုတ်ဒ်ခ် (Brook) တို့ဖြစ်ကြသည်။

အဆိုပါသူတို့ ဖြတ်သန်းခဲ့သည့် ခရီးတစ်လျှောက်တွင် မြောက်မြားစွာသော ရန်သူများနှင့်ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ၎င်းတို့မှာ ရေတပ်သားများ ၊ ရှီချီဘူခိုင်း (Shichibukai ) ခေါ်
ပင်လယ်ရဲ့ စစ်ဘုရင်ခုနှစ်ယောက် (Seven Warlords of the Sea ) ၊  နေမင်း (Sun Priates)  ပင်လယ်ဓားပြအဖွဲ့ ဟောင်းရဲ့ အားလုံ (Arlong) အမည်ရှိ ရေသူထီး (အားလုံကိုအနိုင်ရပြီးနောက်ပိုင်းတွင် လူဖီမှာ ဘီလီ (Billi) သန်းသုံးဆယ်ပေါက်ဈေးဖြင့်စဖွင့်ကာ ဆုတော်ငွေ ဝရမ်းထုတ်ခြင်းကိုခံရသည်။ )  တို့အပြင် ဘာရိုကွီး (Baroque Work) အမည်ရှိ အာလာဘစတာ (Alabasta) တွင်ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်အောင် ဖန်တီးနေသော လျှို့ဝှက်အဖွဲ့အစည်း (ထိုအဖွဲ့အစည်းကိုအောင်မြင်ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် လူဖီရဲ့ ၀ရမ်း ဘီလီ฿ (Billi) သန်းတစ်ရာအထိ ဆုကြေးငွေပေါက်ခဲ့ပြီး ၎င်းရဲ့ ပထမဆုံးတွဲဖက် (nakama) ဖြစ်သည့် ရော်ရိုနိုဝါ ဇော်ရိုးမှာမှု ဘီလီ သန်းခုနှစ်ဆယ်ပေါက်ခဲ့သည်။) ၊ လူဖီကဲ့သို့ပင် ပင်လယ်ဓားပြထိပ်ခေါင် ဘ၀ကိုရည်မှန်းသော မုတ်ဆိတ်နက် (BlackBread ) အမည်ရှိ ပင်လယ်ဓားပြနှင့် ၎င်းရဲ့အပေါင်းပါများကိုရင်ဆိုင်ရပါသေးသည်။ ထို့အပြင်လူဖီတို့ တစ်သိုက်သည် အန်နာရူ အမည်ရှိ  ကောင်းကင်တွင်လွင့်မျောနေသော ကျွန်းပျံများပေါ်တွင်လည်း တိုက်ပွဲများဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အာဟိုကီဂျီ အမည်ရှိ ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနဲ့ တွေ့မိကာ အဆိုပါ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးက Poneglyph ကိစ္စတွင် Robin ပါဝင်ပတ်သတ်နေကြောင်းသတိပေးပြောကြားခဲ့သည်။ ထိုနောက် ကမ္ဘာနိုင်ငံကြီးများအစည်းအရုံးရဲ့ထောက်လှမ်းရေးဖြစ်သော CP9  ( နီကိုရိုဘင် ရဲ့ မွေးရပ်မြေကိုမီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သော)
ဖြင့်ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်ရပြန်သည်။  CP9 ကိစ္စတွင် Enies Lobby အမည်ရှိ ကမ္ဘာနိုင်ငံကြီးများဆိုင်ရာ  တရားရုံးတည်ရှိရာ မြို့တစ်ခုလုံးကို ဖျက်ဆီးခဲ့သောကြောင့် လူဖီအပါအဝင် ကောက်ရိုးဦးထုပ် ပင်လယ်ဓားပြတစ်ဖွဲ့လုံး ဆုကြေးငွေဖမ်း၀ရမ်းထုတ်ခြင်းခဲ့ရရာအောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ လူဖီသည် မူလ ဖမ်းမိ၀ရမ်းငွေ ဘီလီ သန်းတစ်ရာမှ သန်းသုံးရာသို့လည်းကောင်း ၊ ဇော်ရိုးသည် ဘီလီးသန်းတစ်ရာနှစ်ဆယ်သို့လည်းကောင်း ၊ ဥဆောပု သည် ဘီလီ လေးဆယ့်ငါးသန်းသို့လည်းကောင်း ၊ နာမိသည် ဘီလီ ဆယ်ခြောက်သန်းသို့လည်းကောင်း ၊ ဆန်ဂျီသည် ဘီလီ သန်းခြောက်ဆယ်သို့လည်းကောင်း ၊ နီကိုရော်ဘင်သည် ဘီလီ သန်းရှစ်ဆယ်သို့ လည်းကောင်း ၊ ဖရမ်ကီသည် ဘီလီ လေးဆယ့်ငါးသန်းသို့လည်းကောင်း အသီးသီးမြင့်တက်လာခဲ့သည်။  ထိုသို့ ဆုငွေမြင့်တက်လာသည်နှင့်အမျှ ကောက်ရိုးဦးထုပ် ပင်လယ်ဓားပြအဖွဲ့သည်  ရေတပ်အင်အားစုရဲ့ကြောက်ရွံမှု ၊ ကမ္ဘာအဖွဲ့အစည်းများရဲ့အာရုံစိုက်မှု ၊ အခြားသောပင်လယ်ဓားပြများရဲ့လေးစားမှုကိုခံလာရပြီး အဆိုပါ ဆုငွေများကိုမက်မောပြီးလိုက်လံလုပ်ကြံသူများလည်းများပြားလာသည်။ Water 7 Arc အထိသူတို့ရဲ့ ပထမဦးဆုံး တရားဝင် သင်္ဘောကတော့ &quot;Going Merry&quot; (ゴーイング・メリー号 Gōingu Merī-gō?,) ဖြစ်ပြီး Enies Lobby Arc အပြီးမှာတော &quot;Thousand Sunny&quot; (サウザンドサニー号 Sauzando Sanī-gō?) လို့ခေါ်တဲ့ သင်္ဘောအသစ်ကို ရရှိခဲ့ပါတယ်။ Straw Hat Pirates မှာ အဖွဲ့ဝင် (၉) ဦးရှိပြီး သူတို့အားလုံးရဲ့ ဆုကြေးစုစုပေါင်းဟာတော့ billi f800,000,050 ရှိပါတယ်
ထိုနောက် သူတို့ ရဲ့ခရီးတစ်ဝက်ကိုရောက်ရှိပြီးနောက်ဆက်လက်၍ ကမ္ဘာသစ်အမည်ရှိသော နေရာသို့ ဆက်လက်ချီတက်ကြပြန်သည်။ ထို့သို့ချီတက်ရန်ပြင်ဆင်နေစဉ် အခြား ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်တစ်ဦးဖြစ်သည့် ကီဇာရု (Kizaru) ရဲ့နှိမ်နှင်းခြင်းကို ခံရသောကြောင့် ဆာပိုလီ ကျွန်းစုများ ( Sabaody Archipelago)မှ ကမ္ဘာတစ်ဖက်စီသို့တသီးတခြားကွဲပြားသွားကြသည်။ ထိုအချိန်တွင် လူဖီရဲ့သွေးသောက်ညီအကိုတစ်ဦးဖြစ်သည့်  ပင်လယ်ဓားပြထိပ်ခေါင် ရော်ဂျာရဲ့သားဖြစ်သော ပေါ်တိုဂတ်စ် ဒီ အေ့စ် (Portgas D. Ace ) ကိုသေမိန့်ချခဲ့သည်။ ထိုအမိန့်ကို ပင်လယ်ဓားပြအချို့ကမကျေနပ်ကြ၍ အေစ့် ကိုကယ်ရန်ပြုလုပ်ရာမှ မရင်းဖို့ တိုက်ပွဲ (Marine Ford) တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆိုပါ စစ်ပွဲကို ကမ္ဘာဒုတိယအကြီးဆုံးရေတပ်တိုက်ပွဲကြီးဟုပြောစမှတ်ပြုကြပြီး ထိုတိုက်ပွဲတွင် ပင်လယ်ဓားပြဘုရင်လေးပါး (Four Emperor of Sea ) , (Yonuku) မှတစ်ဦးဖြစ်သည့် မုတ်ဆိတ်ဖြူ (whitebread) ကိုယ်တိုင်ဦးစီး၍ သူ့ရဲ့ မွေးစားသားလည်းဖြစ်သည့် အေ့စ်ကို ကယ်တင်ရန် စစ်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုစစ်ပွဲကြောင့် မုတ်ဆိတ်ဖြူရော အေစ်ပါ ကျဆုံးခဲ့ပြီး လူဖီမှာလည်း ဒဏ်ရာအပြင်းအထန်ရခဲ့သည်။  နောက်ပိုင်းတွင် လူဖီသည် သူ၍ crew များနှင့်တွေ့ဆုံပြီး ၎င်းတို့ရဲ့အစွမ်းအစ ခွန်အားများတိုးတက်လာစေရန် နှစ်နှစ်ခန့်လေ့ကျင့်ခဲ့သည်။  သူတို့ဟာ အဲဒီလိုကွဲပြားနေတဲ့ (၂) နှစ်အတွင်းမှာ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် အပြန်အလှန်ကူညီကြဖို့ အပြင်းအထန်ကို လေ့ကျင့်ခဲ့ကြပါတယ်။

(၂)နှစ်ပြည့်လို့ပြန်ဆုံပြီးတဲ့နောက်မှာ Straw Hat Pirates တွေဟာ ကမ္ဘာသစ်ဆီကို ဆက်လက်ထွက်ခွာလာခဲ့ပါတယ်။ သူတို့ဟာ ရှီချီဘူခိုင်း (Shichibukai) ထဲကတစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ Trafalgar Law နဲ့မိတ်ဖွဲ့ပြီး  ပင်လယ်ဓားပြဘုရင်လေးပါး (Four Emperor of Sea ) , (Yonuku) ထဲကတစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ (Kaido the Beast) နဲ့ အခြား ရှီချီဘူခိုင်း (Shichibukai) တစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ Donquixote Doflamingo ကို ရန်တိုက်ပေးဖို့ကြိုးစားခဲ့ပါတယ်။

== မီဒီယာ ==

=== မန်ဂါ (သို့) ကာတွန်း ===
{{main|ဝမ်းပိစ် ကာတွန်း အတွဲများ စာရင်း}}

=== မူလ ကာတွန်း ဗီဒီယိုများ  ===

=== Anime ဇာတ်လမ်းတွဲများ ===
{{main|ဝမ်းပိစ်episodes စာရင်း}}

=== ကာတွန်း ရုပ်ရှင်များ ===
{{main|ဝမ်းပိစ် ရုပ်ရှင် စာရင်း}}

=== ဂိမ်းများ ===
{{main|ဝမ်းပိစ် ဂိမ်းစာရင်း}}

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}

== ပြင်ပလင့် ==
;ဂျပန်ဘာသာ
* [http://www.j-onepiece.com/ Official manga website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110224185638/http://www.j-onepiece.com/ |date=24 February 2011 }} of ''Weekly Shōnen Jump''
* [http://www.toei-anim.co.jp/tv/onep/ Official anime website] of Toei Animation
* [http://wwwz.fujitv.co.jp/b_hp/onepiece/index.html Official anime website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121001014229/http://wwwz.fujitv.co.jp/b_hp/onepiece/index.html |date=1 October 2012 }} of Fuji Television

;အင်္ဂလိပ်ဘာသာ
* [http://onepiece.viz.com/ Official manga website] of Viz Media
* [http://www.shonenjump.com/mangatitles/op/manga_op.php Official manga website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070810012225/http://www.shonenjump.com/mangatitles/op/manga_op.php |date=10 August 2007 }} of Shonen Jump (magazine)|''Shonen Jump''
* [http://www.onepiece.com.au/grandline/ Official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160110161646/http://www.onepiece.com.au/grandline/ |date=10 January 2016 }} of Madman Entertainment
* [http://onepieceofficial.com/ Official anime website] of Funimation Entertainment

;မြန်မာဘာသာ
* [http://my.onepiece.wikia.com/wiki/One_Piece_Wiki ဝီကီယာ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723213451/http://my.onepiece.wikia.com/wiki/One_Piece_Wiki |date=23 July 2011 }}</text>
      <sha1>ieq0vue8s6jqmhc8l0quv9h6d1jitwb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဗဆွေ (ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18429</id>
    <revision>
      <id>1043519</id>
      <parentid>1016782</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T23:33:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1043519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63435" sha1="n4tf71fj6m6qyngk3bz50fb7lw9ydgn" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder|name=ဦးဗဆွေ|image=File:Ba_Swe.jpg|caption=၁၉၅၅ ခုနှစ်က ဦးဗဆွေ|honorific prefix=နိုင်ငံဂုဏ်ရည်ဘွဲ့|birth_date=၁၉ ဧပြီ ၁၉၁၅|birth_place=ထားဝယ်၊ ဗြိတိသျှဘားမား|death_date=၆ ဒီဇင်ဘာလ ၁၉၈၇|death_place=ရန်ကုန်မြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံ|order=ဒုတိယမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်| ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်]]|predecessor=[[ဦးနု]]|successor=[[ဦးနု]]|termstart=၁၂ ဇွန် ၁၉၅၆|termend=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၇|party=[[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်| ဖဆပလ]] (၁၉၅၈ ခုနှစ်မတိုင်းမီ)
&lt;br&gt; တည်မြဲဖဆပလ (၁၉၅၈ နောက်ပိုင်း)|spouse=ဒေါ်နုနုဆွေ}}

'''ဦးဗဆွေ''' (၁၉ ဧပြီ ၁၉၁၅ - ၆ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၇) သည် တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[ထားဝယ်မြို့]] နှင့် မိုင်ငါးဆယ် ကွာဝေးသော အုံးပင်ကွင်းရွာတွင် အဖ ဦးထွန်းလှိုင်၊ အမိ ဒေါ်ပဲလေး တို့မှ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၉) ရက်နေ့ မနက် ၉ နာရီ တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း သုံးယောက်အနက် အငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် အုံးပင်ကွင်းရွာတဝိုက်တွင် သတ္ထုတွင်းလုပ်ငန်း၌ နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ်နှင့် တရုတ်၊ ကုလား နိုင်ငံခြားသားတွေသာ သူဌေးဖြစ်ပြီး မြန်မာတိုင်းရင်း သားတို့မှာ ဆင်းရဲမွဲတေနေသည် ကို တွေ့ကြုံခံစားရသဖြင့် မျိုးချစ်စိတ်၊ နိုင်ငံခြားသား မုန်းတီးစိတ်များ ကိန်းအောင်းခဲ့သည်။

==ပညာသင်ဘဝ==
မောင်ဗဆွေသည် မြန်မာတို့၏ ဓလေ့ ထုံးစံအတိုင်း ရွာဘုန်းကြီးကျောင်း ၌ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ရှင်သာမဏေ ပြုပြီးနောက် လူထွက်ခဲ့သည်။ ရှင်လူထွက် မောင်ဗဆွေသည် ထားဝယ် အမျိုးသမီး အထက်တန်းကျောင်း သို့သွား၍ (၂)နှစ်ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ စိတ်ဓာတ် ပြင်းထန်ပြီး အရွယ် ထွားကြိုင်းသူ ဖြစ်သည့် အလျှောက် မိန်းကလေးများ ကြားတွင် မသင့်လျော်၍ အမျိုးသား အလယ်တန်း ကျောင်းသို့ ပြောင်း၍ ပညာသင်ပေးခဲ့ရသည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ထားဝယ်မြို့ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်း မှ ဆယ်တန်း စာမေးပွဲ ဖြေဆို အောင်မြင်ခဲ့သည်။ မောင်ဗဆွေသည် ငယ်ငယ်ကပင် ရဲစွမ်း သတ္တိရှိခဲ့သည်။ အခြား ကျောင်းသား များက သူ့ကိုကြောက်ကြသည်။ ဦးဗဆွေသည် မဟုတ် မခံသော စိတ်ရှိသူ ဖြစ်သော်လည်း အဖွဲ့အစည်းများ၌ အလုပ် လုပ်သောအခါ သည်းခံစိတ် မွေးသူဖြစ်သည်။ ကျောင်းတွင်း ဗုဒ္ဓဘာသာ အသင်း တည်ထောင်ရာတွင် ဦးဗဆွေ သည် ခေါင်းဆောင်၍ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ကျောင်းသား သမဂ္ဂ အဖွဲ့ ကို ဖွဲ့စည်းရာတွင်လည်း ဦးဗဆွေ ပင် ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဦးဗဆွေ သည် မျိုးချစ်စိတ် ပြင်းထန်လွန်းပြီး လူမျိုးခြား ကိုလည်း အလွန်မုန်းတီး၏။

===ကုလားထိုးအသင်း===
ထို့ကြောင့် '''ကုလားထိုးအသင်း'''&lt;ref&gt; မောင်မောင် သက်ရှိရာဇဝင်။ (ရန်ကုန်၊ သမာမတ္တိ၊ ၁၉၅၆) စာ- ၆၃&lt;/ref&gt; ဟူ၍ စုပြီးနောက် ကုလားများ ကို အမှောင်တွင် ဝိုင်း၍ ထိုးကြသည်။ ထားဝယ်မှ ကုလားများ အတော်ပင် ဒုက္ခများ ခဲ့ရသည်။ ထိုသို့ ဆူဆူပူပူ လုပ်ခဲ့သော်လည်း ဦးဗဆွေသည် စာဖတ်ခြင်း၊ စာရေးခြင်း၊ ကဗျာဖွဲ့ခြင်း၊ ဆောင်းပါး ရေးခြင်းများကို အချိန်ရလျှင် ရသလို လေ့လာခဲ့သည်။ အချိန်တန် အရွယ်ရောက်၍ ပညာသင်ပြီး အသိ တရားများ ရရှိလာသောအချိန်တွင် တို့ဗမာများ [[ကျွန်]] သက်ရှည် ၍ ဆင်းရဲ နစ်မွန်းခြင်း ကင်းမှ ကောင်းမည်ဟု အတွေးရကာ ''ကုလားထိုးအသင်း '' ကိုဖျက်ပြီး စိတ် သဘောထားခြင်း တူမျှသော ရဲဘော် ကလေးများ နှင့်တွဲဖက်၍ ''လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ဖွင့်ခြင်း'' ''ဆံပင်ညှပ်ဆိုင် ဖွင့်ခြင်း'' ''ကွမ်းယာဆိုင် ဖွင့်ခြင်း'' စသော စီးပွားရေး ကိစ္စများကို ဆောင်ရွက် လာခဲ့သည်။ 

===ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ ===
ဦးဗဆွေ ဆယ်တန်း အောင်မြင်ခဲ့သော ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]မှ ပေါက်ဖွား လာခဲ့သော ဒုတိယအကြိမ် ကျောင်းသားသပိတ်ကြီးသည် နယ်အသီးသီးသို့ ပြန့်နှံ့လာခဲ့ကြရာ ဗဆွေ တို့နေသော ထားဝယ် သို့ ကူးစက် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ [[နု၊ ဦး|ကိုနု]]၊ [[အောင်ဆန်း|ကိုအောင်ဆန်း]] စသော တက္ကသိုလ် မှ သပိတ် ခေါင်းဆောင် များသည် ကိုဗဆွေအား စည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်။ သမဂ္ဂ ခေါင်းဆောင် ကိုဗဆွေသည် ကိုနု၊ ကိုအောင်ဆန်းတို့နှင့် အဆက်အသွယ်ပြုကာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သို့ ရောက် သည်အထိ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ 

===စာပေရေးရာ===
တက္ကသိုလ် တွင် သူ့၏ ကလောင်ကို ဆက်သွေးခဲ့ပြီး ''ဟိုက်စကူးသန်းသန်း''၊ '' မြင့်ဆွေ'' စသော ကလောင် နာမည်ဖြင့် ''ဒဂုံမဂ္ဂဇင်း''၊ ''ယုဝတီ''၊ ''ကဝိမျက်မှန်''၊  ''ကြီးပွားရေး''၊ ''ဒီးဒုတ်ဂျာနယ်''၊ ''ဗန္ဓုလဂျာနယ်'' စသော ဂျာနယ် မဂ္ဂဇင်းကြီး များနှင့် တက္ကသိုလ် သမဂ္ဂ ၏ ''[[အိုးဝေမဂ္ဂဇင်း]]'' တွင် ရေးသားခဲ့သည်။ ''ကက်သရင်ဂွက်ထော်'' အကြောင်း ဆောင်းပါးမှာ သူ့ ကလောင် လက်ရာ အပြောင်မြောက်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ အိုင်စီအက် (ICS) ရာထူးရှင်များ ကို ထိုးနှက် ထားသည့် ဆောင်းပါး ဖြစ်၍ ရာထူး ဂုဏ်သိမ် မက်သော မနူးမနပ် အင်းယားကျောင်းဆောင် ဗိုလ်ဆန်သူ ''မကက်သရင်ဂွက်ထော် '' ကိုလည်း လက်သံပြောင်ပြောင် နှင့် မညှာမတာ သရော်၍ ရေးသား ထားခဲ့သည်။ 

==နိုင်ငံရေးဘဝ==
[[File:PM_U_ba_swe.JPG|thumb|right|ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦးဗဆွေ]]
ဦးဗဆွေသည် ကမ္ဘာ့သမိုင်း ရာဇဝင်၊ စနဗေဒ စသည့် ဘာသာရပ်များကို ယူပြီး ကျောင်းမတက်ခဲ့ပေ။ နာမည်ခံသာ ကျောင်းစာရင်း တွင် သွင်းထားသည်။ ကျောင်းမတက်၊ စာမေးပွဲ မဖြေပဲ တက္ကသိုလ် နယ်မြေတွင် စုစုပေါင်း(၅)နှစ်ခန့် နေထိုင်ခဲ့သည်။ ကျောင်းသား သမဂ္ဂများ ကို ခေါင်းဆောင်၍ နိုင်ငံရေး ကို လုပ်ခဲ့သည်။ ဥပစာ အထက်တန်း(အိုင်-အေ အထက်တန်း)အထိသာ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ကိုအောင်ဆန်း နှင့် ကိုနု တို့၏ ဆွဲဆောင်မှုကြောင့် ကိုဗဆွေ နိုင်ငံရေး နယ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ရာ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် [[ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ်|ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများအဖွဲ့ချုပ်]] ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် တတိယအကြိမ် ကျောင်းသားသပိတ် နှင့် [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေး]] ၌ [[၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံ|အာဇာနည် (၁၇)ဦး]] ကျဆုံးခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး ရေနံမြေ သပိတ်ကြီး ၌ ကိုဗဆွေသည် သမဂ္ဂအတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ခေါင်းဆောင်ခဲ့သည်။

[[ကွန်မြူနစ်ဝါဒ|ကွန်မြူနစ်]] မာ့က်စ်ဝါဒများကိုလည်း လေ့လာပြီးနောက် ဆရာကြီးများ ဖြစ်ကြသော [[သခင်စိုး]]၊ [[သခင်သန်းထွန်း]] တို့ကိုလည်း ဆရာတင် ဆည်းကပ် ခဲ့ရလေသည်။ ရေနံမြေ သပိတ်သည် ရန်ကုန်သို့ ဦးလှည့်၍ စုပေါင်းတပ်ကြီး ဖွဲ့ကာချီတက်လာရာ လမ်းတလျှောက် ကိုဗဆွေ နှင့် [[ကိုဗဟိန်း]] တို့သည် တပ်ဦးမှ ခေါင်းဆောင်၍ လိုက်ပါ လာခဲ့ကြသည်။ ရေနံမြေ သပိတ်ကား နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ်များ ထံမှ မြန်မာ အလုပ်သမားများ ၏ လိုအပ်သောတောင်းဆိုချက်များကို တောင်းကာ အရေးဆို သပိတ်မှောက်၍ ချီတက်လာခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ သပိတ်အင်အားမှာလည်း ကြီးသထက်ကြီးလာပြီး ကိုဗဆွေ၏ သတင်းမှာလည်း ပြန့်နှံ့၍ မြန်မာပြည် တစ်ဝှမ်းလုံး သိလာကြလေသည်။ '' ဗဆွေကွ- ဗဆွေကွ ''ဟုလည်း ကြွေးကြော်လာသည်။ '' ကျားကြီး-ဗဆွေ'' ဟုလည်း အားပေးကြသည်။ အလုပ်သမား သပိတ်တပ်ကြီး အား အားပေးကူညီ၍ တရားဟောခဲ့သောကြောင့် မကွေးထောင်မှ ချုပ်နှောင်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ထောင်ခြောက်လ ပြစ်ဒဏ်ကျပြီး မကွေးထောင်မှ အင်းစိန်ထောင် သို့ ပြောင်းရွှေ့ခြင်း ခံရသည်။ ကျောင်းသားများ ဆန္ဒပြ ကြသောကြောင့် ထောင်မှ ကိုဗဆွေ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ကိုဗဆွေ ထောင်မှ ပြန်လွတ်လာခဲ့ပြီးနောက် နိုင်ငံရေး ကိုပင် ပြန်လုပ်ရန် ဆုံးဖြတ်ချခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးကို အားသွန် ခွန်စိုက် ကြိုးပမ်း လုပ်လိုသော ဆန္ဒကြောင့် ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းမှ ထွက်ကာ ထားဝယ်သို့ ပြန်လာခဲ့ပြီး အလုပ် လုပ်နေခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ် တွင် မရှိဆင်းရဲသော သူငယ်ချင်းများ နှင့် နွမ်းပါးနေသော ကိုဗဟိန်း နှင့် ကိုထွန်းရှိန် (ဗိုလ်ရန်နိုင်) တို့အား ထောက်ပံ့ ကူညီခဲ့သည်။ ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကျောင်းသား သမဂ္ဂ ကို ခေါင်းဆောင်ရန် အထူး ခေါ်ယူခြင်း ခံရ၍ ပြန်လာခဲ့ရသည်။ ကိုဗဆွေ သည် စည်းရုံးရေး ကိုလည်း ပြုလုပ်ရ၊ အင်္ဂလိပ် ကိုလည်း တော်လှန် ပုန်ကန်ရန် ဖွဲ့စည်းထားသော ဗမာ့တော်လှန်ရေးတပ်ဦး ခေါ် သူပုန်ပါတီ အတွက် ထိရောက်သော လျှို့ဝှက်လုပ်ငန်း များကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ရသည်။ နဂါးနီ စာစောင် တွင်လည်း နိုင်ငံရေး ဆောင်းပါးများ မနေမနား ရေးသားခဲ့သည်။ စာစောင် ထွက်ခါစက ဆိုလျှင် ကိုဗဆွေ နှင့် နဂါးနီ ကိုထွန်းရွှေ တို့ နှစ်ဦးသည် စာစောင် တစ်ခုလုံး ကို ပင်ပမ်းကြီးစွာ ရေးသားခဲ့ရသည်။၎င်းတို့၏ စာပေ လက်သံ ကြောင့် နဂါးနီ စာစောင်သည် လူကြိုက် များလာခဲ့သည်။

ဘီ-အာရ်-ပီ(Burma Revolutionary Party) ဗမာ့တော်လှန်ရေးတပ်ဦး နှင့် ပီ-အာရ်-ပီ(People's Revolutionary Party)ခေါ် [[ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံ ပါတီ]] တွင် [[သခင်မြ]] ခေါင်းဆောင်၍ [[ကျော်ငြိမ်း၊ ဦး|ကိုကျော်ငြိမ်း]]၊ ကိုဗဆွေ၊ [[သခင်ချစ်]] တို့သည် ဦးစီးအဖွဲ့ဝင် ဖြစ်ပြီး ကိုဗဆွေ သည် စည်းရုံးရေးအဓိက တာဝန်ခံ ဖြစ်ပြီး ကိုအောင်ကြီး (ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ကြီး)၊ ကိုမောင်မောင်(ဗိုလ်မှူးကြီး မောင်မောင်) တို့နှင့် တွဲဘက် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt; မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အနှစ်ချုပ်(၁၉၈၈)။ (ရန်ကုန်၊ စာပေဗိမာန် ၁၉၈၈) စာ -၂၂၆ &lt;/ref&gt; ကိုဗဆွေသည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ|ဂျပန်ပြည်]] သို့ ပို့ဆောင်စေလွှတ်မည့် လူငယ် လက်ရွေးစင် တစ်စုကို [[ယိုးဒယား]]မှ ဖြတ်၍ ပေးပို့ရန် တာဝန်ကျလာသဖြင့် အဖွဲ့မှ ပေးသော ငွေလေးဆယ်ကျပ် တိတိကို ဆောင်ကာ ရသည့် နည်းဖြင့် ကြံဖန်ပြီး ယိုးဒယား နယ်စပ်သို့ အရောက်သွားခဲ့သည်။ နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ် အစောင့်အကြပ်တို့ တင်းကြပ်မှုကြောင့် မအောင်မြင်ပဲ ပြန်လာခဲ့ရသည်။

===ဂျပန်ခေတ် တာဝန်ထမ်းဆောင်မှု (၁၉၄၂-၁၉၄၅)===
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း နှင့် အဖွဲ့သည် ဂျပန်နှင့် ပူးပေါင်း၍ [[ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] ကြီး ကို ယိုးဒယားဘက်မှ ချီတက်လာခဲ့ကြပြီး [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီ]]ဘက်ကို ကျော်ကာ [[ရန်ကုန်မြို့|ရန်ကုန်]]သို့ အရောက် ချီတက်လာသော်လည်း ဦးဗဆွေ သည် တနင်္သာရီတိုင်း လုံခြုံရေးအတွက် ထားဝယ်တွင် ကျန်ခဲ့ရသည်။ ဂျပန်တပ်များကို မြန်မာပြည် အတွင်းပိုင်း ဝင်ရောက်ခွင့်မပြုပဲ အခြေအနေ ကြည့်ပြီး ပြည်ပမှာပင် မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော်ကိုသာ အားပေး၍ စေလွတ်ရန် ဖြစ်သည်။ သို့သော် [[မော်လမြိုင်]]ကို သိမ်းပြီးသောအခါ အုပ်ချုပ်ရေး ပေးရန် တောင်းဆိုသော်လည်း ဂျပန်အမှတ်(၅၅) တပ်မတော် မှ ယတိပြတ် ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ &lt;ref&gt; အိဇုမိယ တတ်စုရော၊ ကျတော် ပါဝင်ခဲ့သော မီနာမီကီကန်း၊ ဘာသာပြန်သူ ဒေါ်ခင်ရီ(ရန်ကုန်။ ဘာသာပြန်နှင့်စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးဌာန။ ၁၉၈၁) စာ- ၁၄၁&lt;/ref&gt; စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ဖြင့် အုပ်ချုပ်ရန် ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီး သခင် ခေါင်းဆောင်များ နှင့်လည်း ခပ်ရှောင်ရှောင် နေခဲ့သည်။ ထိုကြောင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း နှင့် တပ်မတော် ဦးစီးကြီးများ၊ ဦးကျော်ငြိမ်း၊ ဦးဗဆွေတို့ နယ်ချဲ့ကို အပြီးအပိုင် အနိုင် မရသေးမီ ကပင် ဂျပန်ကို တော်လှန်ရန် စိတ်ကူး ထားခဲ့ကြပြီး ဖြစ်သည်။

ဂျပန်တပ်မတော် နှင့် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် တို့ နယ်ချဲ့တို့အား တိုက်ခိုက် နေစဉ်အတွင်း တနင်္သာရီတိုင်း တစ်ခုလုံး နီးပါး ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေး အတွက် ဦးဗဆွေ တာဝန် ယူခဲ့ရသည်။ ဂျပန် လူမျိုး အကြောင်း သိသော ဦးဗဆွေ သည် ဂျပန်ကို တော်လှန်နိုင်ရန် ပြင်ဆင်ရပြန်သည်။ ဦးဗဆွေ၏ အကြံအစည်ကို ဂျပန်များ သိသွားသဖြင့် ရန်သူတစ်ဦး အနေဖြင့် မှတ်ထားခဲ့သည်။ ဦးဗဆွေ သည် အင်္ဂလိပ်များ ပြေးကြစဉ် အချိန်၌လည်း တွေ့ရာနေရာ သတ်စေဟု အမိန့် ထုတ်ပြန်ခြင်း ခံခဲ့ရသူဖြစ်သည်။ ဂျပန် ဝင်လာသော အချိန်၌လည်း ချက်ချင်းပင် ရန်သူ့ စာရင်းဝင် ခဲ့ရပြန်သည်။ နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ် နှင့် ဂျပန် များက သူ့အပေါ် ကြံစည်မှုများကို ဦးဗဆွေ က မဖြုံ။ မြန်မာပြည် သည် ဂျပန်များ အုပ်ချုပ်မှု အောက်တွင်ရှိနေစဉ် ဦးဗဆွေသည် [[မြိတ်ခရိုင်]] ပြည်သူ့တော်လှန်ရေး ပါတီ ၏ အမှုဆောင် အဖြစ် ဆောင်ရွက်လုပ်ကိုင် ခဲ့ပြန်သည်။

ဂျပန် လက်အောက်တွင် မြန်မာများရောက်နေသော ၁၉၄၂ ခုနှစ် အချိန်တွင် ဦးဗဆွေ အား ရန်ကုန် သို့ လာရန် အကြောင်းကြား ပြီးနောက် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဖြစ်သော သခင်မြက နေရာ ချထားပေးသဖြင့် '''ကေဘိုတိုင်' '' ခေါ် မြို့ပြ ကာကွယ်ရေးတပ် ကို ဦးဆောင်ခဲ့ရသည်။၎င်းတပ်ဖွဲ့ သည် မြန်မာအစိုးရ ၏ လက်အောက်ခံလည်း မဟုတ်၊ ဂျပန်နှင့်လည်း တိုက်ရိုက် မပတ်သက် သူ့နည်းသူ့ဟန်ဖြင့် မြန်မာ တစ်ပြည်လုံး ၏ လွတ်လပ်ရေး အတွက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရသည့် အဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန် [[ကန်တော်ကြီး(ရန်ကုန်)|ကန်တော်ကြီး]]ရှိ အေးကျွန်းတွင် တဲများထိုးကာ ဦးဗဆွေနေခဲ့ရသည်။ ''ကေဘိုတိုင် ဗိုလ်ချုပ် ဗဆွေ'' ဟုလည်းခေါ်ကြသည်။ ကေဘိုတိုင် တပ်သားများ ကား လေကြောင်း ကာကွယ်ရေး၊ မြို့ရွာ လုံခြုံရေး၊ မီးသတ်ဖွဲ့စည်း လုပ်ဆောင်ရေးစသော လုပ်ငန်းများ အပြင် အုပ်ချုပ်ရေး ပိုင်းများကိုလည်း ပူးတွဲဆောင်ရွက်ခဲ့ရသည်။ သင်တန်း ဆင်းပြီးလျှင် ရပ်ကွက်များ သို့ဖြန့်ကာ စည်းရုံးကြခြင်း၊ ဦးလှမောင် ကြီးမှူးသော မြို့ပြကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ စသည့်တို့နှင့် ဆက်သွယ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ရဲအဖွဲ့မှ ရဲမှူးကြီးတစ်ယောက်၊ အင်စပတ်တော်နှစ်ယောက်၊ လက်ထောက် အင်စပတ်တော် (၁၀)ယောက် တို့ကို ကေဘိုတိုင်နှင့်ပူးတွဲ၍ '' ကေဘိုတိုင် ဗိုလ်ချုပ် ဗဆွေ '' ထံသို့ပေးပို့ထားသည်။ လျှို့ဝှက်စွာ ဖွဲ့စည်းထားသော ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေး အဖွဲ့တွင် ပါဝင်အားပေး ကူညီခဲ့သည်။

ထိုသို့သော အချိန်တွင် ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ထဲ၌ ဗိုလ်မှူး [[ဗထူး၊ ဗိုလ်မှူးကြီး|ဗထူး]]မှ အထက် မြန်မာပြည် မန္တလေး ၌ရှိသော ဂျပန်များကို တော်လှန် တိုက်ခိုက်နေခဲ့သည်။ &lt;ref&gt; ကျော်ငြိမ်း၊ ရဲဘော်သုံးကျိပ်၊ (ရန်ကုန်၊ အင်းဝ စာပေတိုက် ၁၉၉၈) စာ ၁၃&lt;/ref&gt; မတ်လ ထဲတွင်လည်း ပဲခူး၌ [[ဗိုလ်ကျော်ဇော]] (ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်း) တပ်နှင့် တော်လှန်ရန် အတွက် ပြင်ဆင်ရာ ဌာနကြီးဖြစ်သောစံပြကျောင်းကို ဂျပန်များ မှ မသိမသာ ဝိုင်းညှပ်ထားကြသည်။ စောစောထွက်မှ အခြေအနေကောင်းမည်၊ ဖိညှပ်၍ တိုက်ခိုက် ခံရလျှင် ပျက်စီးမည့် အခြေအနေ ရှိကြောင်း ဗိုလ်ကျော်ဇော ထံမှ အရေးကြီး သတင်းပေးပို့သဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းမှ ၂၇ ရက်နေ့ကိုပင် ဖောက်ထွက်တော့ဟု အမိန့်ပေးချက်အရ မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့  မှာပင် ရောက်ရာနေရာက တော်လှန်ရေး စကြတော့ ဟုလည်း အမိန့်ကို တဆက်တည်း ပေးလိုက်ရသည်။ ဗိုလ်မောင်မောင်၊ ဗိုလ်ချစ်မြိုင်၊ ဗိုလ်သိမ်းမောင် တို့၏ တပ်များသည် [[မင်းလှမြို့(သာယာဝတီခရိုင်)|မင်းလှ]]၊ [[ပဲခူးရိုးမ]] စသည့် နေရာများ၌ တပ်ဖျောက်၍ တော်လှန်ရေးကို စခဲ့ ကြတော့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ ၌ ဦးဗဆွေကို ဂျပန်တို့က ဖမ်းလိုက်ကြ သည်။ ရန်ကုန်၌ ဦးလှမောင် (သံအမတ်ကြီးဟောင်း)နှင့် နေခဲ့ပြီး၊ ဂျပန်များက ကိုယ်ရေး ရာဇဝင် ရေးခိုင်းသဖြင့် အင်္ဂလိပ် ဘာသာဖြင့် ရေးပေး ခဲ့ရသည်။ ဦးဗဆွေ အကျဉ်းထောင်၌ ၂၄ ရက်တိတိ ထောင်ကျ ခံခဲ့ရပြီးနောက် ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။  ဦးကျော်ငြိမ်း သည် နယ် သို့ မဆင်းဖြစ်ပဲ ဦးဗဆွေ လွတ်ရန် ဆောင်ရွက် ပေးခဲ့ရသည်။ 

ရန်ကုန်တွင် တပ်များ ကစဉ့်ကလျား ဖြစ်နေသည့် အပြင် တော်လှန်ရေး အဖွဲ့များ သည်လည်း အကွဲကွဲ အပြားပြား ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ခေါင်းဆောင်ရှာနေသည့် အချိန်တွင် ဦးဗဆွေ ရောက်လာပြီး အကွဲကွဲ အပြားပြား ဖြစ်နေသော တပ်များကို စုစည်း၍ လူပေါင်း ၂၀၀၀ ကျော် ရှိလာသော အခါ မေလ (၁) ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ကို ဦးဗဆွေ ဦးစီးသောတပ်များမှ သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြသည်။

===လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုခေတ်(၁၉၄၅-၁၉၄၈)===

ဦးဗဆွေ တို့ ရန်ကုန် ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ပြဿနာ မျိုးစုံကို ဖြေရှင်း နေခဲ့ရသည်။ အိန္ဒိယ အမျိုးသား တပ်မှ လူပေါင်း ၂၀၀၀ ကျော်ကို ဘောက်ထော် [[သင်္ဃန်းကျွန်း]] ၌ နေရာ ချထား ပေးခဲ့ရသည်။ ထောင်မှ လွတ်လာသော အင်္ဂလိပ် စစ်သုံ့ပန်းများ ကိုလည်း ကျွေးမွေးရသည်။ ထို့နောက် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ၏ သဘောတူညီချက် ဖြင့် သခင်မြ၊ ဦးကျော်ငြိမ်း၊ ဦးဗဆွေတို့ ခေါင်းဆောင်သော ''ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ''ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt; ဦးဗဆွေ '''ပါတီတွင်းအဖြစ်မှန်''' (ရန်ကုန်၊ ဖဆပလ ပုံနှိပ်တိုက်၊ ၁၉ -) စာ ၇၊ &lt;/ref&gt; ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ သည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ထက် (၇)လ ကျော်ကျော် နောက်ကျခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဦးဗဆွေ အား ဆိုရှယ်လစ် ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ ရာထူးကို လက်ခံ စေခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဦးကျော်ငြိမ်း သည် ဆိုရှယ်လစ် ပါတီ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဦးကျော်ငြိမ်းသည် ဆိုရှယ်လစ် ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့ပြီးနောက် ဦးဗဆွေ သည် ပါတီ အတွင်းရေးမှူးချုပ် အဖြစ် လုပ်ကိုင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြန်ရာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း နှင့် အခြားခေါင်းဆောင်များ [[အင်္ဂလန်]] သို့ သွားရောက် အရေးဆို နေစဉ်အတွင်း ဦးဗဆွေသည် [[ဖဆပလ]] အဖွဲချုပ် ၏ အတွင်းရေးမှူးချုပ် အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့ရပေသည်။

===လွတ်လပ်ရေး ရပြီးခေတ် (၁၉၄၈-၁၉၆၂)===

ဦးဗဆွေသည် ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး နောက် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ဖဆပလ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ တွင် [[တိုက်ကြီးမြို့|တိုက်ကြီး]] မဲဆန္ဒနယ်မှ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]အမတ် အဖြစ် ရွေးကောက် တင်မြှောက်သဖြင့် ဝန်ကြီးအဖွဲ့တွင် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ [[နွေရာသီ]] ကျောင်းပိတ်ရက် တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား အဖွဲ့ ငါးဖွဲ့မှ ကျောင်းသား ၁၀၀ အား ဦးဗဆွေနှင့် ဦးကျော်ငြိမ်း အစရှိသော ဆိုရှယ်လစ် ခေါင်းဆောင်များ က နိုင်ငံရေး သင်တန်းပေးခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် အာရှ ဆိုရှယ်လစ် ကွန်ဖရင့် အစည်းအဝေးကြီး တွင် ဦးဗဆွေ သည် သဘာပတိ အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရ သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ [[တိုကျိုမြို့]] ၌ ကျင်းပသော အာရှ ဆိုရှယ်လစ် နှစ်ပတ်လည် ညီလာခံ ၌ သဘာပတိ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;စာပေဗိမာန် မဂ္ဂဇင်း။ အတွဲ ၃။ အမှတ် ၈၊ (ရန်ကုန် စာပေဗိမာန် ၁၉၅၄) စာ ၈၈၊&lt;/ref&gt;  ၁၉၅၆ ခုနှစ် ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ နောက်ပိုင်းတွင် ဖဆပလ အဖွဲ့အား လူထု ထောက်ခံမှု အားနည်း လာခဲ့သည်။ ဦးကျော်ငြိမ်းသည် ကွန်မြူနစ် ဆန့်ကျင်ရေး စိတ်ဓာတ် ပြင်းထန်သူ ဖြစ်သည်။ ဦးကျော်ငြိမ်း နှင့် ဦးဗဆွေ တို့သည် ပမညတ အင်အား ကြီးလာခြင်းသည် ငွေကို ရေလိုသုံးကာ ကွန်မြူနစ် များက လက်နက်ဖြင့် ခြိမ်းခြောက်၍ မဲပေး ခိုင်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ဦးနုသည် ၁၉၅၄ ခုနှစ် မှ ပင် အစိုးရ အဖွဲ့ ဝန်ကြီးများ [[ကိုယ်ကျင့်တရား]] ပျက်မှုတားဆီးရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဦးနု ပါတီ သန့်ရှင်းရေး  လွတ်လပ်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် အတွက် ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးက နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဦးဗဆွေအား ရန်ကုန်မြို့၊ [[လမ်းမတော်မြို့နယ်|လမ်းမတော်]]မဲဆန္ဒနယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် အမတ်အဖြစ် ရွေးချယ်တင် မြှောက်ခြင်း ခံရ ပြီးနောက် ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု နေရာ တွင် ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် ဆက်လက် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသည်။ ဝန်ကြီးချုပ် တာဝန်အပြင် ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနနှင့် အမျိုးသား စီမံကိန်း ဝန်ကြီးဌာနများ ကိုလည်း ဦးစီး ဆောင်ရွက်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ယူနန် ဖန်ရှီ တွင် တရုတ်-ဗမာနယ်စပ် လူထု အစည်းအဝေး ကို ကျင်းပရာ တရုတ် - ဗမာ လူထု ၂၀၀၀ ခန့် တက်ရောက်၍ [[တရုတ်]] ဝန်ကြီးချုပ် [[ချူအင်လိုင်း]] နှင့် မြန်မာ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဗဆွေ တို့ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ဖဆပလ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးနု အစိုးရထဲသို့ ပြန်ဝင်ရေး၊ မဝင်ရေး အတွက် ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့ တွင် ပြုလုပ်သော ဖဆပလ အလုပ်အမှုဆောင် အစည်းအဝေး တွင် သခင်ကျော်ထွန်း မှ အဆိုတင်သွင်း ၍ ဖဆပလ အလုပ် အမှုဆောင် အဖွဲ့ က ဆုံးဖြတ် အတည် ပြုခဲ့သည်။ ဦးဗဆွေ သည် ၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးမှ အနားယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက် ပြည်သူ့ လွှတ်တော် အစည်းအဝေး တွင် ဦးနုအား ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် တင်မြှောက် ခဲ့ပြန်သည်။ ဦးဗဆွေ သည် ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့ပြီးနောက် ဝန်ကြီး ၃၀ ဦးပါဝင်သော ဦးနု အစိုးရအဖွဲ့ သည် မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ကျမ်းကျိန်ဆိုခဲ့သည်။

၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့ တွင် အတိုက်အခံ အမတ်များမှ ဖဆပလအစိုးရအား အယုံအကြည်မရှိကြောင်း အဆို တင်သွင်းခဲ့သည်။ လွှတ်တော်အမတ် ဦးအေးမောင်(ပြည်)က အဆိုတင်သွင်း၍ သခင်ချစ်မောင် အပါအဝင် အမတ် ၁၀ ဦးက ထောက်ခံခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် နှစ်ပေါင်းများစွာ အတူတကွ လက်တွဲ၍ မြန်မာပြည် ကောင်းစားရေး အတွက် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသော ပုဂ္ဂိုလ်များ ၏ ပုဂ္ဂိုလ်စွဲ၊ ဂိုဏ်းဂဏစွဲ များကြောင့် လွတ်လပ်ရေး ရပြီး ၁၀ နှစ်အတွင်း စည်းလုံးမှု ပြိုကွဲသွားရသည်။ နု-တင် အုပ်စု နှင့် ဆွေ-ငြိမ်း အုပ်စု ဟူ၍ ကွဲပြားသွားခဲ့သည်။ ဦးဗဆွေက ပါတီတည်မြဲရေး ကို အဓိက ရည်ရွယ်ခဲ့သူ ဖြစ်၍ ၎င်းတို့ပါတီအား တည်မြဲဖဆပလ ဟု ခေါ်ဆိုကာ ဦးနု က ၎င်း၏ပါတီ သန့်ရှင်းရေး အတွက် [[သန့်ရှင်းဖဆပလ]] ဟူသော အမည်ကို ခံယူခဲ့ကြသည်။ ဦးနု နှင့် ဦးကျော်ငြိမ်းတို့ ၏ ပဋိပက္ခ ပြင်းထန် လာချိန်တွင် ဦးကျော်ငြိမ်း နှင့် [[သခင်တင်]] အုပ်စု တို့၏ ပဋိပက္ခမှာလည်း ပြင်းထန်လာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ရန်ကုန် ခရိုင် ဆိုရှယ်လစ် ပါတီ အစည်းအဝေး တွင်လည်း ဖဆပလတွင် ဂိုဏ်းဂဏ နှင့် အုပ်စုများ ရှိနေကြောင်း၊ ကိုယ့်လူ သူ့ဂိုဏ်း များကို တိုက်ဖျက်ပစ်ရမည်ဟု ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးဗဆွေ မှ ထုတ်ဖော် ပြောကြားခဲ့သည်။ &lt;ref&gt; ထွန်းနေ့စဉ်သတင်းစာ၊ (၂၀ ဇန်နဝါရီလ ၁၉၅၈ ) စာ ၁၅၊ &lt;/ref&gt; ၁၉၅၈ ခုနှစ် မေလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ဦးဗဆွေ နှင့် ဦးကျော်ငြိမ်း တို့သည် ဦးနု ထံ စာတစ်စောင် ပေးပို့ခဲ့သည်။ ၎င်းစာတွင် လွှတ်တော် အစည်းအဝေး မတိုင်မီ မေလ ၃၁ ရက်နေ့ သို့မဟုတ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့ထက် နောက်မကျစေဘဲ လေးဦး ကော်မတီ တွေ့ဆုံဆွေးနွေး နိုင်ရေးအတွက် အချိန် ကန့်သတ် ပေးရန် တောင်းခံ ခဲ့လေသည်။ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုသည် မေလ ၃၁ ရက်နေ့ ရက်စွဲဖြင့် အကြောင်း ပြန်ခဲ့သည်။ ပြန်ကြားစာတွင် ၁၉၅၈ ခုနှစ် မေလ ၃ ရက်နေ့ ဖဆပလ အလုပ် အမှုဆောင် အစည်းအဝေးတွင် ဖဆပလ ဦးစီးအဖွဲ့ အစည်းအဝေး ခေါ်ရန် သတ်မှတ်ခြင်း မရှိခဲ့ကြောင်း၊ ၎င်းအပြင် ဖဆပလအား တစ်ဖက်အုပ်စုသို့ ပေးရန် သဘော မတူကြောင်း ကို ၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၅ ရက်နေ့ တွင် [[ဦးအုန်းမောင်]] မှ တစ်ဆင့် ဦးကျော်ငြိမ်း သို့ ပြန်ကြားပြီး ဖြစ်ကြောင်း၊ နု-တင်-ဆွေ-ငြိမ်း လေးဦး ကော်မတီ တွေ့ဆုံရေး နှင့် ပတ်သက်၍ ကတိပေးထားသည့် အတိုင်း ဦးဗဆွေ၊ ဦးကျော်ငြိမ်းတို့နှင့် မေလ ၃၁ ရက်နေ့ ညနေတွင် ဝန်ကြီးချုပ် အိမ်၌ တွေ့ဆုံမည် ဖြစ်ကြောင်းပါရှိသည်။ နု-တင်နှင့် ဆွေ-ငြိမ်း အုပ်စု နှစ်ခုလုံးသည် တစ်ဖက်အုပ်စု ကို အနိုင်ရရေး အတွက် နိုင်ငံရေး ပရိယာယ် ကြယ်ဝစွာ ကြိုးပမ်းသကဲ့သို့ လွှတ်တော်အမတ်များ ကိုလည်း နည်း အမျိုးမျိုးဖြင့် မဲဆွယ် စည်းရုံး ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ဦးဗဆွေသည် ဦးနု ဦးဆောင်သော အစိုးရအဖွဲ့ အား အယုံအကြည် မရှိကြောင်း အဆို တင်သွင်းရာ ၈ မဲအကွာဖြင့် ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည်။ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]မှ ကိုယ်စားလှယ်များသည် ဖဆပလ အဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌကြီး ဦးဗဆွေ နှင့် ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးကြသည်။ ဦးဗဆွေ မှ ဖက်ဒရယ်မူ ကို မိမိတစ်ဦးတည်း ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး တည်းအနေဖြင့် နှစ်ခြိုက် ထောက်ခံကြောင်း၊ သို့သော် ဖက်ဒရယ်မူ ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် ဖန်တီး ပေးပုံကိုမူ မကြိုက်ကြောင်း ထည့်သွင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဆွေးနွေးပွဲတွင် ဖက်ဒရယ်မူ အကြောင်း အပါအဝင် လူမျိုးရေး အဓိကရုဏ်း မဖြစ်ရေး နှင့် စိတ်ဝမ်း မကွဲပြားရေး များကို ဆွေးနွေး ခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt; ကြေးမုံသတင်းစာ၊ ( ၉ ဇူလိုင် ၁၉၆၁) စာ ၁၊ ၁၅။ &lt;/ref&gt;

၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ဖယ်ဒရယ်မူနှင့်ပက်သက်၍ ဦးဗဆွေမှ '''တိုင်းရင်းသားများသည် တစ်ဆွေ တစ်မျိုးတည်း ဖြစ်ခဲ့ကြပုံ၊ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပြည်နယ်များ နှင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုရှိ ပြည်နယ်များ မတူညီမှု အခြေအနေများ ကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြသွားသည်။ ပြည်နယ် အများစု သည် မဖွံ့ဖြိုး မတိုးတက်ဘဲ နောက်တန်း ကျနေ သကဲ့သို့ ဗမာပြည်မ အချို့ နေရာများတွင်လည်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အလွန် နောက်ကျလျက် ရှိကြောင်းနှင့် အခြေအနေ အရပ်ရပ်ကြောင့် ဒေသအားလုံး အဆင်းရဲခံပြီး ကြိုးစားကြဖို့ လိုသေးကြောင်း၊ တိုင်းရင်းသား အားလုံး လက်တွဲပြီးကြိုးစားကြရင် မအောင်မြင်နိုင်စရာ မရှိကြောင်း''' ရှင်းလင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;ဦးမြဟန် မြန်မာနိုင်ငံရေး ၁၉၅၈-၁၉၆၂ (စတုတ္ထတွဲ)၊ တွဲဘက်ရေးသူ− ဦးသိန်းလှိုင်၊ ဒု−ကြိမ်၊ (ရန်ကုန်၊ မြန်မာနိုင်ငံ။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန။ ၁၉၉၁) စာ ၁၉၀-၂၀၁၊&lt;/ref&gt;

၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကို နိုင်ငံတော် ဘာသာ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် တိုင်းပြည် မငြိမ်မသက်မှုများ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု၏ ပြည်ထောင်စုအစိုးရ လက်ထက်တွင် ရှမ်းစော်ဘွားများသည် ဖယ်ဒရယ်မူ ကိုတင်ပြ တောင်းဆိုကာ ဖက်ဒရယ်မူ မရလျှင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ မှ ခွဲထွက်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ 

၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း]] ဦးဆောင်သော မြန်မာ့တပ်မတော်မှ နိုင်ငံတော် အာဏာကို သိမ်းခဲ့သည်။ ဦးဗဆွေလည်း အဖမ်းခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် တော်လှန်ရေး ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌကြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း မှ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ၃၃ ဦးအား တွေ့ဆုံရာတွင်လည်း ဦးဗဆွေ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံပြည်တွင်း ညီညွတ်ရေး အကြံပေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ တော်လှန်ရေး ကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၇၂ ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး၊ ယင်းအကြံပေး အဖွဲ့ တွင် အထက်ပါ ခေါင်းဆောင် ၃၃ ဦးပါဝင်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;ချစ်ကြည်ရေး ကြည်ညွန့်၊  ဦးနု− ဦးလောရုံ အပေါင်းပါများနှင့် နယ်ချဲ့ဂိုဏ်း၊ (ရန်ကုန်၊ချစ်ကြည်ရေး စာပေတိုက်။ ၁၉၇၀) စာ ၃၈ &lt;/ref&gt;

သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်ရှိ '' ရန်မျိုးအောင်စေတီ ''မှာ ဦးဗဆွေ ဦးစီးတည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သော စေတီတော်ဖြစ်သည်။ ထားဝယ် သမဂ္ဂ နာယကကြီး တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။

[[File:U Ba Swe and Myoma U Than Kywe in 1960.JPG|thumb|၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် ရန်မျိုးအောင်စေတီတော်တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ဦးဗဆွေနှင့် [[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]]တို့အား အတူတွေ့မြင်ရစဉ်]]

==ဂုဏ်ပြုချီးကျူးခံရခြင်းများ==
၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် [[ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံ|ယူဂိုစလပ်]]နိုင်ငံ သမ္မတကြီး [[မာရှယ်တီးတိုး]] ၏ ဂုဏ်ထူးဆောင် ပထမဆင့်ဆုတံဆိပ်၊ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် (ပထမဆင့်)၊ ထိုင်းနိုင်ငံ ဘုရင်မင်းမြတ်၏ အမြင့်ဆုံး ဆင်ဖြူ တံဆိပ် တို့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ် တော်လှန်ရေး ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်းမှ ခေါ်ယူ တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခဲ့သည့် နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင် ၃၃ ဦးတွင် ဦးဗဆွေလည်း တစ်ဦး ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်ကောင်စီက ဦးဗဆွေအား [[နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်]] (ပထမဆင့်) ကို ချီးမြှင့် အပ်နှင်းခဲ့သည်။

၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာ အမှတ် ၆၂/၂၀၂၂ အရ ဦးဗဆွေအား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]က [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ]]ဘွဲ့ဖြစ်သော [[မဟာသရေစည်သူ|မဟာသရေစည်သူဘွဲ့]]ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၃/၂၀၂၂ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်ခြင်း|work=sacoffice.gov|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၂|archive-date=8 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708141937/https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==ပြည်ပခရီးများ==
* ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။
* တရုတ် ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံ သို့ ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ တွင် လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ တွင် လည်းကောင်း သွားရောက် ခဲ့သည်။ 
* ၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့ တွင် [[အမေရိကန်]]နိုင်ငံသို့ လည်းကောင်း၊ ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ သို့ လည်းကောင်း၊ ဒီဇင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် တရုတ်နိုင်ငံ သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် ခဲ့သည်။ * အင်္ဂလန်၊ [[ပြင်သစ်]]၊ [[ကမ္ဘောဒီးယား]]၊ ဂျပန်၊ [[ဂျာမဏီ]]နိုင်ငံ၊ ယူဂိုဆလပ်နိုင်ငံ များသို့လည်း လေ့လာရေးခရီး သွားရောက်ခဲ့သည်။

==မိသားစု==
ဂျပန်ကို မတော်လှန်မီ ကာလ အတွင်း၌ ပင် [[ကွန်ဗင့်]]ကျောင်းသူ ''နုနု''နှင့် ချစ်ရေးဆိုခဲ့ ပြီး ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ တွင် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ''နုနု'' သည် ''ဒေါ်နုနုဆွေ'' ဟု အမည် တွင် ခဲ့သည်။ သားသမီး(၁၀)ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ 

သားသမီးများမှာ -

# ဒေါ်နေနွယ်ဗဆွေ+ ဦးကျော်လွန်လှ၊ 
# ဦးနေမျိုးဗဆွေ+ ဒေါ်ထိပ်တင်မူ၊ 
# ဦးနေဖူးဗဆွေ+ ဒေါ်စန္ဒာအေး၊
# ဦးနေထွန်းဗဆွေ၊ 
# ဦးနေညွှန့်ဗဆွေ+ဒေါ်အေးအေးမြင့်၊ 
# ဦးနေမင်းဗဆွေ၊ 
# ဒေါ်နေကြည်ဗဆွေ၊ 
# ဒေါ်နေစည်ဗဆွေ၊ 
# ဒေါ်နေရည်ဗဆွေ တို့ဖြစ်သည်။ 

အမှတ်(၈၄)၊ ပန်းလှိုင်လမ်း၊ စမ်းချောင်းမြို့နယ်တွင် နေသည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့ အသက် ၇၃ နှစ် အရွယ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဟုမ်းလမ်း နေအိမ် ၌ ကွယ်လွန် အနိစ္စရောက်သည်။

==ကိုးကား==
*{{cite book
| last = မင်းမင်းစိုး၊ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (ဥပဒေ)
| first =
| authorlink =
| title = ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ နိုင်ငံတော် သမ္မတ နှင့် ဝန်ကြီးချုပ်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ (၁၉၄၈ ခုနုစ် မှ ၁၉၈၈ခုနှစ် အထိ)
| publisher = ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက်နှင့် သုတပညာဌာန
| series = 
| year = ၂၀၀၆
}}

==ရည်ညွန်း==
{{reflist}}

{{မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ}}

{{lifetime|၁၉၁၅|၁၉၈၇}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ]]
[[Category:ဗကသ ခေါင်းဆောင်များ]]
[[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]]
[[Category:လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်များ]]</text>
      <sha1>n4tf71fj6m6qyngk3bz50fb7lw9ydgn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မင်းအောင်လှိုင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18849</id>
    <revision>
      <id>1043521</id>
      <parentid>1043311</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T23:58:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1043521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="156125" sha1="rbmu7c8j3nodb1f99agseyngpeu0x2u" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]](ငြိမ်း)
| name                = မင်းအောင်လှိုင်
| image               = President Min Aung Hlaing 2026 (cropped).jpg
|caption               = သမ္မတ မင်းအောင်လှိုင် (၂၀၂၆)

|office1 =  [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း|ဧကာဒသမမြောက်]] [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]]
|term_start1= ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|term_end1 = 
|vicepresident1 = [[ညိုစော|ညိုစော]] &lt;br&gt; [[နန်းနီနီအေး|နန်းနီနီအေး]]
|predecessor1= [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]] 
|successor1 =

| office2             = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]
| status2            = ယာယီ (တာဝန်)
| predecessor2        = [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] (ယာယီ)
| successor2         = ''ကိုယ်တိုင်''
| president2         = 
| primeminister2      = ''ကိုယ်တိုင်'' &lt;small&gt;(၂၀၂၄-၂၀၂၅)&lt;/small&gt; &lt;br&gt; [[ညိုစော]] &lt;small&gt;(၂၀၂၅-၂၀၂၆)&lt;/small&gt;
| term_start2       = ၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄
| term_end2          = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆

| office3            = [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်| နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] &lt;br&gt;ဥက္ကဋ္ဌ
| predecessor3        = ''ကော်မရှင်စတင်''
| successor3        = ''ကော်မရှင် ဖျက်သိမ်း''
|appointer3= ''ကိုယ်တိုင်''
| deputy3           = [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]
| president3         =  ''ကိုယ်တိုင်'' (ယာယီတာဝန်)
| termstart3        = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
| termend3          = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆

| office4             = [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ်(၉/၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၆ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်|url=http://www.dsinfo.org/node/957|website=|access-date=|language=|date=2 February 2021|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/http://dsinfo.org/node/957}}&lt;/ref&gt;
| predecessor4        = ''ကောင်စီစတင်''
| successor4        =''ကောင်စီဖျက်သိမ်း'' 
| deputy4            = [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]
| president4         = [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] (ယာယီ) &lt;br&gt; ''ကိုယ်တိုင်'' (ယာယီတာဝန်)
| termstart4       = ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
| termend4          = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅


| office5            = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ စာရင်း|၁၂ ဦးမြောက်]]&lt;!--ဝန်ကြီးချုပ်အမည်ဖြင့် ရာထူးယူခဲ့သူများကိုသာ ထည့်တွက်ထားခြင်းဖြစ်သည်။--&gt; [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]]&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.xinhuanet.com/english/asiapacific/2021-08/01/c_1310100662.htm |title=Myanmar forms caretaker government: State Administration Council |accessdate=2 August 2021 |archivedate=19 February 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230219074722/http://www.xinhuanet.com/english/asiapacific/2021-08/01/c_1310100662.htm }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-military-ruler-promises-elections-says-ready-work-with-asean-2021-08-01/|title=Myanmar army ruler takes prime minister role, again pledges elections|accessdate=2 August 2021|archivedate=1 August 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210801191831/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-military-ruler-promises-elections-says-ready-work-with-asean-2021-08-01/}}&lt;/ref&gt;
| president5         = [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] (ယာယီ)&lt;br&gt; ''ကိုယ်တိုင်'' (ယာယီ)(တာဝန်)
| predecessor5       = [[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးသိန်းစိန်]] (နအဖအစိုးရ)
| successor5          = [[ညိုစော|ဦးညိုစော]]
| deputy5             = {{list collapsed|title=''စာရင်း''|
*[[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]
*[[တင်အောင်စန်း]]
*[[မြထွန်းဦး]]
*[[မောင်မောင်အေး]]
*[[ဝင်းရှိန်]]
*[[သန်းဆွေ]]
}}
| term_start5        = ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁
| term_end5           = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅


| office6             = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
| predecessor6        = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[သန်းရွှေ]]
| successor6          = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]
| president6          =ဦး[[သိန်းစိန်]] &lt;br&gt; ဦး[[ထင်ကျော်]] &lt;br&gt; ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]] &lt;br&gt; ဦး[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] (ယာယီ) &lt;br&gt; ''ကိုယ်တိုင်'' (ယာယီ)(တာဝန်)
| deputy6             = [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]
| termstart6        = ၃၀ မတ် ၂၀၁၁
| termend6           = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
| party               = 
| birth_date          = {{birth date and age|1956|7|3|df=y}}
| birth_place         = [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] ၊ [[မင်းဘူးမြို့]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| nationality         = [[ထားဝယ်လူမျိုး]]
| parents = ပန်းချီဦးခင်လှိုင်(ထားဝယ်)&lt;ref&gt;{{cite web |title=သီတဂူဆရာတော် ရေစက်ချအနုမောဒနာတရားဟောကြားချီးမြှင့်ခြင်း |url=https://thesitagu.org/index.php/academics/yangon/970-2020-01-27-03-08-48 |website=thesitagu.org |access-date=၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၂ |date=၂၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀}}&lt;/ref&gt;၊ ဒေါ်လှမူ(ထားဝယ်)&lt;ref name=&quot;cincds&quot;&gt;{{cite web |title=တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ Politic မဂ္ဂဇင်းတို့၏ မေးမြန်းဖြေကြားမှုများကို Politic မဂ္ဂဇင်း၌ ထည့်သွင်းဖော်ပြ |url=https://cincds.gov.mm/node/8613?d=1 |website=cincds.gov.mm |access-date=၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၂ |date=၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၀}}&lt;/ref&gt;
| spouse              = ဒေါ်[[ကြူကြူလှ]]
| children            = [[အောင်ပြည့်စုံ]]&lt;br/&gt;[[ခင်သီရိသက်မွန်]]
| alma_mater          = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] ([[LL.B]])&lt;br/&gt;[[စစ်တက္ကသိုလ်]]
| website             = {{url|www.seniorgeneralminaunghlaing.com.mm}}
| nickname            = 
| allegiance          = {{flag|Myanmar}}
| branch              = {{army|Myanmar}}
| serviceyears        = ၁၉၇၄–၂၀၂၆
| rank                = [[File:Senior General.gif|15px]] [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]
| unit                = 
| commands            = {{flagicon image|Commander in Chief flag of Myanmar.svg}} ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်
| battles             = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]]
| awards              = {{unbulleted list
| [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]]
| [[သတိုးသီရိသုဓမ္မ]]
| [[:en:Orders, decorations, and medals of Malaysia|Honorary Malaysian Armed Forces Order for Valour (First Degree)]]
| [[:en:Orders, decorations, and medals of Malaysia|Gallant Commander of Malaysian Armed Forces]]
| Knight Grand Cross First Class of the Most Exalted [[ဆင်ဖြူတော်ဝင်သူရဲကောင်းဘွဲ့တံဆိပ်]]
}} 
| ethnicity           = 
|honorific prefix=[[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] (ငြိမ်း) &lt;br&gt;[[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]] [[အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မ]]&lt;br&gt;ဦး

|military_blank1=ကိုယ်ပိုင်အမှတ်|military_data1=ကြည်း ၁၄၂၃၂}}[[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]] [[အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မ]] '''ဦးမင်းအောင်လှိုင်'''([[၃ ဇူလိုင်]] [[၁၉၅၆]] မွေးဖွား)သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ဧကာဒသမမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတ]]ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ၁၀ ဦးမြောက် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-04-03 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သမ္မတအိပ်မက်ပြည့်ဝ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/czrey4p725jt |access-date=2026-04-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်း]]ပြီးနောက် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]]၊ [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|အိမ်စောင့်အစိုးရ]]တွင်လည်း ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် မိမိကိုယ်တိုင် ခန့်အပ်ကာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|အိမ်စောင့်အစိုးရ]]၏ အစိုးရအကြီးအကဲအဖြစ် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာနှင့် ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဥပဒေပြုရေးအာဏာတို့ကို ကိုယ်တိုင်ကျင့်သုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Min Aung Hlaing elected Myanmar president despite international criticism |url=https://asia.nikkei.com/spotlight/myanmar-crisis/min-aung-hlaing-elected-myanmar-president-despite-international-criticism |access-date=2026-04-03 |website=Nikkei Asia |language=en}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက်တွင် ယာယီသမ္မတ [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]မှ ကျန်းမာရေးမကောင်းတော့သဖြင့် ယာယီသမ္မတ တာဝန်များကို  လက်လွှဲပေးခဲ့ရာ  ထိုနေ့မှာပင် သူသည် ယာယီသမ္မတ(တာဝန်) ရယူသူလည်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;ယာယီသမ္မတရာထူးအားယူ&lt;/ref&gt;၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်တွင် သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော ရွေးကောက်ခံ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေး က ဒုတိယသမ္မတလောင်းတစ်ဦးအဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး၊မတ်လ ၃၁ရက်တွင် အဆိုပါအစုအဖွဲ့၏ ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]တွင် မဲအများဆုံးဖြင့် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော ရွေးကောက်ခံ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေး ပထမနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81258 |access-date=2026-03-31 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;ဧပြီလ ၃ရက် တွင် [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] က ဒုတိယ သမ္မတသုံးဦးအနက် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် ကို ထောက်ခံမဲ ၄၂၉ ၊ ဦးညိုစော ကို ၁၂၆မဲ နှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေး ကို ၂၆ မဲဖြင့် သမ္မတမဲပေးရွေးချယ်မှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ဤသို့ဖြင့်  ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သည် ၁၁ ဦးမြောက်သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်အား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က ရွေးချယ်တင်မြှောက် |url=https://news-eleven.com/article/310989 |access-date=2026-04-03 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt; 

သူသည် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ရာထူးကို ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် လက်ခံခဲ့ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်တွင် အနားယူခဲ့သည်။ သူသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] ဦးဆောင်သော အဖွဲ့ဝင် (၁၁) ဦးပါဝင်သည့် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ အဖွဲ့ဝင်လည်းဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.burmalibrary.org/docs5/Myanmar_Constitution-2008-en.pdf |access-date=5 November 2019 |archive-date=16 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190816065930/http://www.burmalibrary.org/docs5/Myanmar_Constitution-2008-en.pdf }}&lt;/ref&gt; 

ယခင်က [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ရေ၊လေ)]] ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;https://www.irrawaddy.com/news/burma/min-aung-hlaing-appointed-vice-senior-general.html&lt;/ref&gt;ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ [[ရိုဟင်ဂျာ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု|ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်မှု]]အတွက် အဓိကတာဝန်ရှိသူအဖြစ် စွပ်စွဲခံထားရသည်။ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒတွင် သူသည် [[အာဆီယံ]]၏လွှမ်းမိုးမှုကို တွန်းလှန်ပြီး [[ရုရှားနိုင်ငံ]]၊[[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]၊[[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]တို့အပေါ် ပိုမိုအားကိုးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=China, Russia, India enabling Myanmar’s military rule: Report |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/11/2/china-russia-india-enabling-myanmars-military-report |access-date=7 February 2023 |work=[[Al Jazeera]] |date=2 November 2022 |accessdate=24 February 2023 |archivedate=7 February 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230207033107/https://www.aljazeera.com/news/2022/11/2/china-russia-india-enabling-myanmars-military-report }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar warns ASEAN that pressure would be counterproductive |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/10/28/myanmar-warns-asean-that-pressure-for-peace-is-counterproductive?traffic_source=KeepReading |access-date=7 February 2023 |work=[[Al Jazeera]] |date=28 October 2022 |accessdate=24 February 2023 |archivedate=7 February 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230207051251/https://www.aljazeera.com/news/2022/10/28/myanmar-warns-asean-that-pressure-for-peace-is-counterproductive?traffic_source=KeepReading }}&lt;/ref&gt; သူ၏ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများနှင့် အကျင့်ပျက်ခြစားမှု စွပ်စွဲချက်များကြောင့် နိုင်ငံတကာ၏ အရေးယူပိတ်ဆို့မှုများ ဆက်တိုက်ချမှတ်ခံခဲ့ရလျက်ရှိသည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် [[ဒီမိုကရေစီ|ဒီမိုကရေစီ အညွှန်းကိန်း]]၏ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်များအရ သူ၏လက်‌ထက်မြန်မာနိုင်ငံသည် အာဖဂန်နစ္စတန်ပြီးလျှင် ဒုတိယအာဏာရှင်အဆန်ဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar Ranked Second-Least Democratic Nation in World |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-ranked-second-least-democratic-nation-in-world.html |access-date=7 February 2023 |work=[[The Irrawaddy]] |date=10 February 2022}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၃ ဧပြီလ ၁၃ တွင် [[တိုင်းစ်|တိုင်းမ်စ်]]မဂ္ဂဇင်းမှ သူ့အား &quot;၂၀၂၃ ခုနှစ်၏ ဩဇာအရှိဆုံး လူပုဂ္ဂိုလ် ၁၀၀&quot; ထဲတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ပြီး &quot;နိုင်ငံကိုအပယ်ခံဘဝသို့ ရောက်စေခဲ့သည်&quot; ဟူ၍ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Campbell |first1=Joshua |title=Min Aung Hlaing |url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2023/6269857/min-aung-hlaing/ |website=The 100 Most Influential People of 2023 |publisher=[[တိုင်းစ်|TIME]] |access-date=16 April 2023 |date=13 April 2023 |quote=Min Aung Hlaing has returned Myanmar to a pariah state and made it the world’s second most authoritarian regime, per the Economist Intelligence Unit’s 2022 Democracy Index. Only Taliban-ruled Afghanistan ranked worse. |archive-date=16 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230416064524/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2023/6269857/min-aung-hlaing/ }}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃) ရက်နေ့တွင် တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ကို နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။

==ကိုယ်ရေးအကျဉ်း==
[[File:Thai delegation with Burmese SPDC.jpg|thumb|၂၀၁၀ပြည့်နှစ်က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေက ထိုင်းနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် [[အဘီစစ် ဝိဇ္ဇာဇီဝ]]အား လက်ခံတွေ့ဆုံရာ ထိုစဉ်ကညှိကွပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးမင်းအောင်လှိုင်အား ဘေးတွင်တွေ့ရစဉ်]]
ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် (ကြည်း ၁၄၂၃၂)&lt;ref&gt;{{cite web|title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ် ပြန်လည်အတည်ပြုခန့်အပ်ခြင်း|url=https://www.gad.gov.mm/sites/default/files/3_ttpmettaakaakyeruiiciikhpaphc_pnlnnyattnnypkhnapkhng.pdf|accessdate=16 June 2021|archivedate=24 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210624195531/https://www.gad.gov.mm/sites/default/files/3_ttpmettaakaakyeruiiciikhpaphc_pnlnnyattnnypkhnapkhng.pdf}}&lt;/ref&gt; ကို ခရစ်နှစ် ၁၉၅၅-ခုနှစ်တွင် အစိုးရဝန်ထမ်းဖြစ်သည့် ဖခင်တာဝန်ကျရာ[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းဘူးမြို့]]တွင် မွေးဖွားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.facebook.com/popularnewsjournal/videos/361626864949685
|title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် နှင့် Popular News အင်တာဗျူး|work=Popular News Journal|access-date=၁၃ ဇွန် ၂၀၂၃ |date= ၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀ }}&lt;/ref&gt; ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးသောင်းလှိုင်(ခေါ်) ဦးခင်လှိုင်မှာ အစိုးရဝန်ထမ်းဖြစ်ပြီး ပန်းချီဆရာတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ မိဘနှစ်ပါးစလုံးသည် ထားဝယ်ဇာတိဖြစ်ကြပြီး [[မြန်မာလူမျိုး|မြန်မာ]]လူမျိုးများဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;cincds&quot;/&gt; 

၁၉၆၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၆ ခုနှစ်အထိ မန္တလေးမြို့၊ ၁၉၆၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၂ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်မြို့တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး&lt;ref name=&quot;cincds&quot; /&gt;  ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းကို [[အ.ထ.က(၁)လသာ]] (Central) ကျောင်းမှ အောင်မြင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သစ်နှင့် အမေရိကန် မြန်မာ တပ်မတော်နှစ်ရပ် ဆက်ဆံရေး - အပိုင်း (၁) |url=http://burmese.voanews.com/content/article-04-02-11-soldiers-talk054-119117354/1245642.html |access-date=6 September 2014 |archive-date=5 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305092756/http://burmese.voanews.com/content/article-04-02-11-soldiers-talk054-119117354/1245642.html }}&lt;/ref&gt; ၁၉၇၃-၇၄ ခုနှစ်တွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] ဥပဒေပညာ တက်ရောက်သင်ကြားရင်း  ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် [[စစ်တက္ကသိုလ်]] ဗိုလ်လောင်းသင်တန်း အပတ်စဉ် (၁၉) ဝင်ခွင့်ရရှိခဲ့ရာ [[ပြင်ဦးလွင်မြို့]]ရှိ [[စစ်တက္ကသိုလ်]]သို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး သိပ္ပံဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ 

[[နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်]]မှ မဟာဝိဇ္ဇာ(ကာကွယ်ရေး)ဘွဲ့ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။ အရာရှိငယ်ဘဝတွင် မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် အမှတ်(၈၆) ခြေလျင်တပ်ရင်းတွင် ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။ (အမှတ်(၃၆၉)ခြေမြန်တပ်ရင်း)နမခလက်အောက်ခံတပ်ရင်း တပ်ရင်းမှူး၊ အမှတ်(၃၃) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်တွင် စစ်ဦးစီးမှူး(ပထမတန်း)နှင့် နည်းဗျူဟာမှူး တာဝန်များ၊ အမှတ်(၄၄) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် တပ်မမှူး၊ စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီး၊ အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နှင့် တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး တာဝန်များအပြင် အမှတ်(၂) စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူးတာဝန်ကိုပါ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ 

၂၀၁၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကာလတွင် [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]] ဖြစ်လာပြီး ၂၀၁၁ မတ် ၃၁ မှ စတင်ကာ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ရာထူးကို ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် စတင်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

==တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်==
===၂၀၁၁-၂၀၁၆ : ပြည်ထောင်စုကြံခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီအစိုးရ ကာလ===
၂၀၁၁ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်နေ့တွင် [[နအဖ]]အစိုးရမှ [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]]အသစ်ထံ တရားဝင် အာဏာလွှဲပြောင်းပေးအပ်ချိန်တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်မှာ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာသည်။ သူသည် သူ့ထက် ပို၍ဝါကြီးသောသူများကို ကျော်ဖြတ်၍ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web |date=12 January 2021 |title=Could Min Aung Hlaing's retirement break the political deadlock? |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/could-min-aung-hlaings-retirement-break-the-political-deadlock/ |access-date= |website=Frontier Myanmar |language=en-US |archive-date=30 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210130143558/https://www.frontiermyanmar.net/en/could-min-aung-hlaings-retirement-break-the-political-deadlock/ }}&lt;/ref&gt;တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာချိန်တွင် သူသည် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သာ ဖြစ်သေးသည်။[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်သူ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]သည်လည်း ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်သာ ဖြစ်သေးသည်။ ၎င်းတိုကို ခန့်အပ်ကြောင်းကို တရားဝင် လူသိရှင်ကြား ကြေညာခဲ့ခြင်းမရှိပဲ ထိုနေ့က လွှတ်တော်အစည်းအဝေးကျင်းပမှသာ တရားဝင်သိရှိခဲ့ကြရသည်။&lt;ref name=&quot;mmsp&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma/2011/03/110330_breakingnews.amp?amp_js_v=a6&amp;amp_gsa=1&amp;usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16323623508558&amp;referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp;amp_tf=From%20%251%24s&amp;ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma%2F2011%2F03%2F110330_breakingnews|title=အစိုးရသစ်ကို အာဏာလွှဲအပ် လိုက်ပြီ|access-date=23 September 2021|archive-date=19 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230219084210/https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma/2011/03/110330_breakingnews.amp?amp_js_v=a6&amp;amp_gsa=1&amp;usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw==#aoh=16323623508558&amp;referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp;amp_tf=From%20%251%24s&amp;ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma%2F2011%2F03%2F110330_breakingnews}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၂ခုနှစ် (၆၇)နှစ်မြောက် တပ်မတော်နေ့အကြောင်း သတင်းများတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အား ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်ဖြင့်သာ ဖော်ပြခဲ့ကြပြီး&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs13/MA2012-03-28.pdf|title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၂၈.၃.၂၀၁၂)}}&lt;/ref&gt;ဧပြီလ (၃)ရက်​နေ့တွင် ထုတ်​ဝေ​သော နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာတွင် ဖော်ပြထားသော သတင်း၌ [[အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေး]]တက်ရောက်ရန် ထွက်ခွာသွားသော နိုင်ငံတော်သမ္မတ [[ဦးသိန်းစိန်]]ကို လေဆိပ်၌လိုက်ပါ ပို့ဆောင်သူများစာရင်းတွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ဟု ပါရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs13/MA2012-04-03.pdf|title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၃.၄.၂၀၁၂)}}&lt;/ref&gt; ထို့ကြောင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သည် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်မှ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;David&quot;&gt;David Paquette, [http://www.irrawaddy.org/archives/1890 &quot;Min Aung Hlaing Appointed Vice-Senior General&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150724081319/http://www.irrawaddy.org/archives/1890 |date=24 July 2015 }}, ''The Irrawaddy'', 3 April 2012.&lt;/ref&gt;

၂၀၁၃ခုနှစ် မတ်လ (၂၄)ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးမှ ကျင်းပသော ဆွမ်းကပ်လှူပွဲသို့ ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်[[ကြူကြူလှ]] တက်ရောက်ခဲ့ရာ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ ရာထူးအဆင့်အတန်းကို ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs21/Mirror2013-03-25.pdf|title=​ကြေးမုံသတင်းစာ (၂၅.၃.၂၀၁၃)}}&lt;/ref&gt; မတ်လ (၂၇) ရက်နေ့ (၆၈)နှစ်မြောက် တပ်မတော်နေ့ မိန့်ခွန်းပြောကြားရာတွင်မူ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အဆင့်ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးဟု ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ အမြင့်ဆုံးတိုးမြှင့်နိုင်သည့် အဆင့်ဖြစ်သော [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] အဆင့်ကို ရယူခဲ့သည်။ ထို့အတူ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကိုလည်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်မှ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး အဆင့်ဖြင့် ပြောင်း၍ ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs21/Mirror2013-03-28-red.pdf|title=​ကြေးမုံသတင်းစာ (၂၈.၃.၂၀၁၃)}}&lt;/ref&gt; ၎င်းအကြောင်းများကို တရားဝင်ထုတ်ဖော်ကြေညာခြင်းမရှိသဖြင့် ရက်စွဲအတိအကျကို မသိရဘဲ [[တပ်မတော်နေ့]] တွင် တိုးမြှင့်ခဲ့သည်ဟုသာ ခန့်မှန်းကြသည်။

၂၀၁၁ မှ ၂၀၁၆အတွင်း အစိုးရနှင့် တပ်မတော်သည် ဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်ခဲ့သည်။ အစိုးရပိုင်းမှ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]]ဟောင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအငြိမ်းစားဖြစ်သူ သမ္မတဦးသိန်းစိန်သည် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးထက် ဝါပိုရင့်သူ ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသည် ဤကာလအတွင်း နိုင်ငံရေးတွင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းမရှိပဲ တပ်မ​တော်ပိုင်းတွင်သာ အားစိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ]]အတွင်း [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] ဦးသိန်းစိန်နှင့် [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]] [[ရွှေမန်း၊ ဦး|သူရဦးရွှေမန်း]]တို့ အားပြိုင်ရာတွင် ဦးသိန်းစိန်ဘက်မှ ရပ်တည်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;wnf&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/what-next-for-senior-general-min-aung-hlaing/|title=What next for Senior General Min Aung Hlaing?|access-date=23 September 2021|archive-date=21 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200921125550/https://www.frontiermyanmar.net/en/what-next-for-senior-general-min-aung-hlaing/}}&lt;/ref&gt;
[[File:The Commander-in-Chief of Defence Services of the Republic of the Union of Myanmar, General Min Aung Hlaing calls on the Chairman Chief of Staff Committee and Chief of Naval Staff, Admiral Nirmal Verma, in New Delhi.jpg|thumb|၂၀၁၂ခုနှစ်က​ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရစဉ်]]
ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသည် အသက်(၆၀)ပြည့်ရန် နီးကပ်လာချိန်တွင် ၂၀၁၄ ခုနှစ်၌ ကကနကောင်စီညွှန်ကြားလွှာ ၄/၂၀၁၄အရ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင့် ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တို့၏ တာဝန်ထမ်းဆောင်နိုင်သော အသက်ကို ၆၅နှစ်အထိ တိုးမြှင့်လိုက်သည်။ ထို့ကြောင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;kakana&quot;&gt;{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2016/07/20/118781.html|title=တပ်ချုပ်နှင့် ဒုတပ်ချုပ်တို့ အသက် ၆၅ နှစ်ထိ တာဝန်ထမ်းနိုင်ပြီး စစ်အရာရှိများ၏ တာဝန် သက်တမ်း ကန့်သတ်ဟုဆို}}&lt;/ref&gt; သို့ရာတွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖေါ်ဝါရီ၌ အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် အသက် ၆၅ နှစ် ပြည့်ခဲ့သော်လည်း တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်ကို ယခုအချိန်ထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။

===၂၀၁၆-၂၀၂၁ : အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အစိုးရ ကာလ ===
[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ]]ပြီးနောက် ၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] ဦးဆောင်သော [[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ]] တက်လာခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသည် ထိုအစိုးရလက်ထက်တွင်လည်း တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ် ဆက်လက် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
[[File:President Duterte Meets Myanmar President U Htin Kiaw, Minister For Foreign Affairs Aung San Suu Kyi, Commander-in-Chief Min Aung Hlaing and Myanmar-based Filipino Companies 08.jpg|thumb|၂၀၁၇ခုနှစ်က​တွေ့ရ​သော ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးနှင့် ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတ [[ရော်ဒရီဂို ဒူတာတေး]]]]
၂၀၁၇ခုနှစ်အတွင်း အေအာအက်စ်အေ အကြမ်းဖက်အဖွဲ့၏ ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်မှုကို မြန်မာလုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များက ပြန်လည်တုံ့ပြန်ကြရာ ဒုက္ခသည် ၇သိန်းကျော် ဘင်္ဂလားဒေရှ့်နိုင်ငံအတွင်း ထွက်ပြေးသွားခဲ့ကြသည်။ ရခိုင်အရေးနှင့် ပက်သက်သက်၍ သူ့အား အမေရိကန်အပါအဝင် နိုင်ငံတကာမှ ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့ခဲ့ရာ သူ့အနေဖြင့် ဥပဒေများအတိုင်း လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကာ နိုင်ငံတကာက ယခုလို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းကို လက်မခံဟု ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးက တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;retire&quot;/&gt;

အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အစိုးရ သက်တမ်းကြာရှည်လာသည်နှင့်အမျှ [[တပ်မတော်]]နှင့် [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့|အစိုးရ]]အကြား ပွတ်တိုက်မှုများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။၂၁ ရာစုပင်လုံညီလာခံ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားတစ်ခုတွင် မိန့်ခွန်းပြောကြားရာ အချို့နိုင်ငံရေးပါတီများနှင့် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများသည် ၁၉၅၅ခုနှစ်က [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]၏ [[ဖဆပလ|ဖဆပလအစိုးရ]]အား ပြုလုပ်ခဲ့သကဲ့သို့ ယခုအခါတွင် ဖဆပလနေရာ၌ တပ်မတော်ကို အစားထိုးနေကြောင်း၊ &quot;ဆိတ်ခေါင်းချိတ်ပြီး ခွေးသားရောင်းဖို့ မကြိုးစားပါနဲ့&quot; ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;wheremah&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.frontiermyanmar.net/mm/%E1%80%97%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-2/|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် ဘယ်လမ်းကို ရွေးချယ်မလဲ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;speech&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/ttpmtteaakaakyreuuciikhup-biulkhupmuukii-mngaeaangliung-pnnytheaangcungimkhmrennyiilaakhn|title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံ-(၂၁)ရာစုပင်လုံ စတုတ္ထအစည်းအဝေးတွင် ပြောကြားသည့် နှုတ်ခွန်းဆက်အမှာစကား|access-date=13 January 2022|archive-date=13 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220113071811/https://www.mdn.gov.mm/my/ttpmtteaakaakyreuuciikhup-biulkhupmuukii-mngaeaangliung-pnnytheaangcungimkhmrennyiilaakhn}}&lt;/ref&gt;လက်ရှိပြည်တွင်းစစ်ကို တပ်မတော်နှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များအကြား ပဋိပက္ခအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အစိုးရက ကြားဝင်ဖျန်ဖြေသူအဖြစ် ပုံမဖော်ရန်၊ တပ်မတော်ကိုသာ အပြစ်ပုံမချရန် ပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;wnf&quot;/&gt;ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ပက်သက်၍ အစိုးရ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို တပ်မတော်မှ လူသိရှင်ကြား ဝေဖန်လာခဲ့သည်။ တပ်မတော်ဘက်မှ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲများတွင် သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့မှ ဗိုလ်မှူးချုပ် [[ဇော်မင်းထွန်း (ဒုဝန်ကြီး)|ဇော်မင်းထွန်း]]နှင့် အစိုးရဘက်သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲများတွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦး[[ဇော်ဌေး]]တို့သည် ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ သဘောထားများကို ပြောကြားရာတွင် မကြာခဏ တင်းမာမှုများရှိခဲ့သည်။ဥပမာ- တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်ကိစ္စနှင့် ၂၀၂၀ရွေးကောက်ပွဲအပြီးများတွင်ဖြစ်သည်။

၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင်းက ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ် ဦး[[ဖြိုးမင်းသိန်း]]က ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဆင့်သာဖြစ်ကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် တပ်မတော်ဘက်မှ နိုင်ငံတော်အစိုးရမှ ထုတ်ပြန်သည့် [[ပြည်ထောင်စုအင်္ဂါစဉ်]]အရ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် အဆင့် (၈)ဖြစ်ကာ ပြည်ထောင်စုအဆင့်တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူဟု ပြန်လည်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;vpmah&quot;&gt;{{Cite web|url=https://myanmar.mmtimes.com/news/146153.html|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သည် ဒုတိယသမ္မတအဆင့်ရှိသူဟု တပ်မတော်ထုတ်ပြန်|access-date=23 September 2021|archive-date=13 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201113084838/https://myanmar.mmtimes.com/news/146153.html}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာ ၄ ရက်နေ့တွင် [[သမ္မတအိမ်တော် (နေပြည်တော်)|နိုင်ငံတော်သမ္မတအိမ်တော်]] သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို ရည်ညွှန်းကာ နိုင်ငံဝန်ထမ်းများသည် ပါတီနိုင်ငံရေး ကင်းရှင်းရမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာ ၅ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်မှ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် သာမန်ဝန်ထမ်းမဟုတ်ဘဲ အမျိုးသားနိုင်ငံရေးကဏ္ဍတွင် ဦးဆောင်သူဖြစ်သဖြင့် ၎င်း၏တာဝန်အပေါ် လေးစားအသိအမှတ်ပြုရန် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းကဏ္ဍတွင် လုပ်ပိုင်ခွင့်များ၊ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီတွင် ပါဝင်မှု၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေစတင်ရာ အမျိုးသားညီလာခံများတွင် ချမှတ်သည့် အခြေခံမူများနှင့် အသေးစိတ်အခြေခံရမည့် မူများစာအုပ်အရ  တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အဆင့်သတ်မှတ်ရာတွင် မှီငြမ်းပြုနိုင်ရေးအတွက် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို  [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ]]အဆင့် သတ်မှတ်သည်ဟု အခြေခံမူ သတ်မှတ်ခဲ့သဖြင့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် နိုင်ငံဝန်ထမ်းမဟုတ်သည့် အမျိုးသားနိုင်ငံရေးအဆင့်အတန်းကို သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်ဟု ပြန်လည်ပြောကြားခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;vpmah&quot;/&gt;

အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် အစိုးရများ သက်တမ်းတွင် ကာလုံဟုခေါ်သော [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]ကို တစ်ကြိမ်မျှမခေါ်ခဲ့ပေ။&lt;ref name=&quot;retire&quot;&gt;{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2020/11/20/233687.html|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် အနားယူ မယူ}}&lt;/ref&gt;

ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးက ၎င်းတွင် နှစ်​ပေါင်း (၄၀)​ကျော်ကြာ အုပ်ချုပ်ရေး အတွေ့အကြုံများစွာရှိကြောင်း၊ ထိုအတွေ့အကြုံများကို လက်တွေ့ အသုံးချရန် အသင့်ရှိကြောင်း အမြဲပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;40yrsservice&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-53204574?xtor=AL-73-%5Bpartner%5D-%5Bkhaosod.co.th%5D-%5Blink%5D-%5Bburmese%5D-%5Bbizdev%5D-%5Bisapi%5D|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်-&quot;အုပ်ချုပ်ရေးအတွေ့ အကြုံ ကျွန်တော့်မှာ အများကြီးရှိတယ်&quot;}}&lt;/ref&gt;နိုင်ငံခြားသတင်းထောက်နှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခန်းတစ်ခုတွင် သူ့အနေဖြင့် လက်ရှိရာထူးထက် ပို၍မြင့်သော တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရန် ဆန္ဒရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။၂၀၂၀ရွေးကောက်ပွဲမစမီတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံရေးပါတီ (၃၄)ခုတို့ တွေ့ဆုံခဲ့ရာ ပါတီအချို့မှ လက်ရှိရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်မှာ ဘက်လိုက်နေကြောင်း၊ လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတသော ရွေးကောက်ပွဲမဖြစ်နိုင်ကြောင်းနှင့် တပ်မတော်မှ အာဏာရယူပြီး ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပပေးစေလိုကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;wnf&quot;/&gt;

ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသည် အတင်းမာဆုံးအခြေအနေဖြစ်လာခဲ့သည်။ တပ်မတော်မှ ရွေးကောက်ပွဲနှင့် ပက်သက်၍ တောက်လျှောက်ပြောဆိုလာခဲ့ပြီး အစိုးရနှင့် ​ရွေး​ကောက်ပွဲ​ကော်မရှင်အား တောင်းဆိုမှုများ ရှိလာခဲ့သည်။ သို့သော် အစိုးရမှ တရားဝင် ပြန်လည်ဖြေကြားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၇ ရက်နေ့က [[နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်]]မှ နည်းပြအရာရှိများနှင့် သင်တန်းသားများကို တွေ့ဆုံရာ တချို့မှာ ဥပဒေကို လိုရာဆွဲ၍ လုပ်နေသဖြင့် အကျိုးထက် အဆိုးကို ဖြစ်ပေါ်စေကြောင်း၊ ဥပဒေကို မလိုက်နာပါက  ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ဖျက်ပစ်နိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် တပ်မတော်၏ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ဗိုလ်မှူးချုပ် [[ဇော်မင်းထွန်း (ဒုဝန်ကြီး)|ဇော်မင်းထွန်း]]က တပ်မတော်အနေဖြင့် အာဏာမသိမ်းဘူးဟု မှတ်ယူ၍မရကြောင်း ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;sanda&quot;&gt;{{Cite web|url=https://burmese-voanews-com.cdn.ampproject.org/v/s/burmese.voanews.com/amp/sithu-aungmyint-what-will-be-the-real-desire-of-myanmar-military-chief/5758387.html?amp_js_v=a6&amp;amp_gsa=1&amp;usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16323674553152&amp;referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp;amp_tf=From%20%251%24s&amp;ampshare=https%3A%2F%2Fburmese.voanews.com%2Fa%2Fsithu-aungmyint-what-will-be-the-real-desire-of-myanmar-military-chief%2F5758387.html|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ ဆန္ဒအစစ်အမှန် ဘာဖြစ်မလဲ|access-date=23 September 2021|archive-date=27 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230227130033/https://burmese-voanews-com.cdn.ampproject.org/v/s/burmese.voanews.com/amp/sithu-aungmyint-what-will-be-the-real-desire-of-myanmar-military-chief/5758387.html?amp_js_v=a6&amp;amp_gsa=1&amp;usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw==#aoh=16323674553152&amp;referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp;amp_tf=From%20%251%24s&amp;ampshare=https%3A%2F%2Fburmese.voanews.com%2Fa%2Fsithu-aungmyint-what-will-be-the-real-desire-of-myanmar-military-chief%2F5758387.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;ဇန်နဝါရီလ ၂၈ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးက ၎င်း၏သဘောထားကို နိုင်ငံတော်၏အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်ထံ စာရေးသား ပေးပို့ခဲ့သည်ဟု သတင်းများ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထိုစာတွင် မဲစာရင်းမှားယွင်းမှုများကို ပြန်၍စစ်ဆေးပေးရန်နှင့် တတိယအကြိမ်လွှတ်တော်များအား သမ္မတ၏အာဏာဖြင့် ဆိုင်းငံ့ပေးရန်တို့ ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/burmese/news/army-letter-to-dassk-02012021012235.html/ampRFA?amp_js_v=a6&amp;amp_gsa=1&amp;usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16323674553152&amp;referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp;amp_tf=From%20%251%24s&amp;ampshare=https%3A%2F%2Fwww.rfa.org%2Fburmese%2Fnews%2Farmy-letter-to-dassk-02012021012235.html|title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ထံသို့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ပေးပို့ခဲ့တဲ့စာ|access-date=23 September 2021|archive-date=19 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230219084611/https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/burmese/news/army-letter-to-dassk-02012021012235.html/ampRFA?amp_js_v=a6&amp;amp_gsa=1&amp;usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw==#aoh=16323674553152&amp;referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp;amp_tf=From%20%251%24s&amp;ampshare=https%3A%2F%2Fwww.rfa.org%2Fburmese%2Fnews%2Farmy-letter-to-dassk-02012021012235.html}}&lt;/ref&gt;

ထိုရက်ပိုင်းအတွင်း မြို့ကြီးအချို့၌ တပ်မတော်၏ သံချပ်ကာယာဉ်များ လှည့်လည်သွားလာမှုများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ (၁)ရက်နေ့ နံနက်အစောပိုင်းတွင် တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းယူခဲ့သည်။ ထို့နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ အမိန့်အမှတ် ၁/၂၀၂၁အရ အာဏာသုံးရပ်ကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ထံ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် သမ္မတအနေဖြင့် အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာ၍ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို အာဏာ (၃) ရပ်လွှဲပြောင်းပေးနိုင်သည်ဆိုသည့်ပုဒ်မ ပါဝင်သည်။ သို့သော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ၊ နိုင်ငံတော်၏အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် နှင့် လွှတ်တော်နှစ်ရပ်၏ ဥက္ကဋ္ဌများကို ဖမ်းဆီးအကျယ်ချုပ်ထားရှိကာ မတရားသဖြင့် ဒုသမ္မတ(၁) ဦးမြင့်ဆွေအား ယာယီသမ္မတ အနေဖြင့် သူ့ထံ အာဏာလွှဲပြောင်းစေခဲ့သည်။ ထိုအချက်သည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ကွဲလွဲကာ အာဏာသိမ်းမှုကို တရားဝင်သယောင်ယောင် လုပ်ဆောင်နေခြင်းဖြစ်သည်။ 

===၂၀၂၁ မှ ၂၀၂၆: စစ်အာဏာသိမ်းခြင်း ===
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်း]]ပြီးနောက် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် အာဏာ(၃)ရပ်ကို ချုပ်ကိုင်သူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂)ရက်နေ့မှစတင်ကာ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းကာ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် ဆောင်ရွက်ကာ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ယာယီသမ္မတ ဦး[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]]မှာ အစည်းအဝေးပွဲတစ်ခုတွင်သာ တွေ့ခဲ့ရပြီး လူမြင်ကွင်းမှ ပျောက်သွားခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းအလုံးစုံကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မှ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;mal&quot;&gt;{{Cite news|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ အာဏာကစားပွဲ|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma-57432310.amp?amp_js_v=a6&amp;amp_gsa=1&amp;usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16252286593180&amp;referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp;amp_tf=From%20%251%24s&amp;ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma-57432310}}&lt;/ref&gt;အာဏာသိမ်းခြင်းအတွက် အချို့နိုင်ငံများမှ စိုးရိမ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး အချို့နိုင်ငံများက ဖမ်းဆီးထားသူများကို လွှတ်ပေးရန် ပြောကြားခဲ့သည်။ မြန်မာပြည်အရေးနှင့် အာဆီယံခေါင်းဆောင်များအကြား အရေးပေါ်အစည်းအဝေးတစ်ရပ်ကို အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၌ ကျင်းပခဲ့ရာ ထိုပွဲသို့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ အာဏာသိမ်းပိုက်ပြီးနောက် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ ပထမဆုံးသော ပြည်ပခရီးစဉ်ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;asean&quot;&gt;{{Cite news|title=Asean leaders agree 5-point plan for Myanmar|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2104915/asean-leaders-agree-5-point-plan-for-myanmar|accessdate=23 September 2021|archivedate=1 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210501020903/https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2104915/asean-leaders-agree-5-point-plan-for-myanmar}}&lt;/ref&gt;
[[File:2021 Special ASEAN Summit on Myanmar's coup d'état (2).jpg|thumb|၂၀၂၁ ဧပြီ ၂၄ရက်​နေ့တွင် ကျင်းပသော အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ အစည်းအဝေး]]
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ (၁)ရက်နေ့တွင် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|အိမ်စောင့်အစိုးရ]]အဖြစ် ပြောင်း၍ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် တာဝန်ကိုပါ ပူးတွဲရယူခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;cgov2&quot;/&gt; အိမ်စောင့်အစိုးရအနေဖြင့် ၂၀၂၃ခုနှစ် ဩဂုတ်လအထိ တာဝန်ယူမည်ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၃ခုနှစ်တွင် ရွေးကောက်ပွဲ ပြန်လည်ကျင်းပပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;cgov2&quot;&gt;{{Cite news|title=အိမ်စောင့်အစိုးရပြောင်းတာ ဘာထူးခြားသွားလဲ|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma-58076614.amp?amp_js_v=a6&amp;amp_gsa=1&amp;usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16323943293539&amp;referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp;amp_tf=From%20%251%24s&amp;ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma-58076614}}&lt;/ref&gt;၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအထိ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး ဦးဆောင်သော အိမ်စောင့်အစိုးရနှင့် ပြိုင်ဘက်ဖြစ်သော [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရအဖွဲ့|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]တို့သည် နိုင်ငံတကာ မျက်နှာစာတွင် အသိအမှတ်ပြုခံရရေး ကြိုးစားခဲ့ရသည်။။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=ကုလသမဂ္ဂမှာ မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု ဘယ်သူဖြစ်လာမလဲ|url=https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/burmese/program_2/who-will-be-representative-of-myanmar-at-un-meeting-09152021070526.html/ampRFA?amp_js_v=a6&amp;amp_gsa=1&amp;usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16323948539993&amp;referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp;amp_tf=From%20%251%24s&amp;ampshare=https%3A%2F%2Fwww.rfa.org%2Fburmese%2Fprogram_2%2Fwho-will-be-representative-of-myanmar-at-un-meeting-09152021070526.html|accessdate=23 September 2021|archivedate=19 February 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230219084743/https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/burmese/program_2/who-will-be-representative-of-myanmar-at-un-meeting-09152021070526.html/ampRFA?amp_js_v=a6&amp;amp_gsa=1&amp;usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw==#aoh=16323948539993&amp;referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp;amp_tf=From%20%251%24s&amp;ampshare=https%3A%2F%2Fwww.rfa.org%2Fburmese%2Fprogram_2%2Fwho-will-be-representative-of-myanmar-at-un-meeting-09152021070526.html}}&lt;/ref&gt;

လက်ရှိတွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရအဖွဲ့|အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]] ကိုမူ ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ ချက်နိုင်ငံ၊တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ ဥရောပသမဂ္ဂ စသည်တို့က မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အစိုးရ အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားပြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|အိမ်စောင့်အစိုးရ]] ကို တရားဝင်အစိုးရဟု မည်သည့်နိုင်ငံကမျှ အသိအမှတ်ပြု ထုတ်ဖော်‌ပြောဆိုထားခြင်းမရှိပေ။

၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် အမိန်ကြော်ငြာစာ အမှတ် ၆၂/၂၀၂၂ အရ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]] မင်းအောင်လှိုင်သည် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ]]ဘွဲ့ဖြစ်သော [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]]ဘွဲ့နှင့် [[သုဓမ္မသင်္ဂဟ]]ဘွဲ့ဖြစ်သော [[သတိုးသီရိသုဓမ္မ]]ဘွဲ့တို့ မိမိကိုယ်ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၃/၂၀၂၂ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်ခြင်း|work=sacoffice.gov|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၂|archive-date=8 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708141937/https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၂ ရက်တွင် ယာယီသမ္မတ [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] ကျန်းမာရေးမကောင်းသည့်အကြောင်းပြချက်ဖြင့်  ၎င်းအား ယာယီသမ္မတ တာဝန်အား လွှဲအပ်ရာ သူသည် ထိုနေ့မှာပင် ယာယီသမ္မတ ဖြစ်လာသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c978rm02pgno|title=ယာယီသမ္မတနဲ့ အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာမေးခွန်းများ|work=BBC Burmese|access-date=၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|archive-date=31 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240731114512/https://www.bbc.com/burmese/articles/c978rm02pgno}}&lt;/ref&gt;  ယာယီသမ္မတတာဝန်လွှဲပြောင်းယူခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်းပြီး  [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ]] နှင့် မကိုက်ညီကြောင်း ဝေဖန်ချက်များရှိခဲ့သော်လည်း ဥပဒေနှင့် ညီသည်ဟု စစ်ကောင်စီပြောခွင့်ရ [[ဇော်မင်းထွန်း|ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်း]] က တုံ့ပြန်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/7711192.html|title=ယာယီသမ္မတတာဝန်လွှဲပြောင်းယူတာ ၂၀၀၈ အခြေခံဥပဒေနဲ့ ညီတယ်လို့ စစ်ကောင်စီပြောခွင့် ပြောဆိုချက် ၂၀၀၈ အခြေခံဥပဒေနဲ့ ကွဲလွဲနေ|work=VOA Burmese|access-date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt; 

၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေး ကောင်စီ]] အစည်းအဝေး(၂/၂၀၂၄) အား ၎င်းကိုယ်တိုင် ယာယီသမ္မတ (တာဝန်) ဖြင့် ဦးဆောင် ကျင်းပပြီး “နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးအရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာ ထားသည့် ကာလကို နောက်ထပ် ၆ လ တိုးမြှင့်သတ်မှတ်ကြောင်း” ဆုံးဖြတ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/26518?d=1|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအစည်းအဝေး(၂/၂၀၂၄)ကျင်းပ|work=CINCDS Myanmar|access-date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအစည်းအဝေး (၃/၂၀၂၅) ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံကို ဆက်လက်အုပ်ချုပ်ရန် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ (ကာလုံ) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပါသည်။ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာချက်ကို ရုပ်သိမ်းခဲ့သော်လည်း မြို့နယ်ပေါင်း ၆၃ မြို့နယ်ကိုမူ အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးတို့ ပြန်လည်ကြေညာခဲ့ပါသည်။ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာများကို သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းမှူးများအား အပ်နှင်းခဲ့ပြီး စစ်ခုံရုံးဖြင့် သေဒဏ်အထိ ချမှတ်နိုင်သည့် တရားစီရင်ရေးအာဏာကိုလည်း ယာယီသမ္မတတာဝန်ယူသူ မင်းအောင်လှိုင်က ခန့်အပ်ခဲ့ပါသည်။ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ် ၉ ခုရှိ ယင်းမြို့နယ် ၆၃ မြို့နယ်အား ရက်ပေါင်း ၉၀ အတွက် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အမိန့်များကို ယာယီသမ္မတ(တာဝန်) ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ပြီး နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးကို ဦး[[ညိုစော]] အား အပ်နှင်းခဲ့ပြီး၊ [[ဦးညိုစောအစိုးရ|ပြည်ထောင်စုအစိုးရအသစ်]]ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73051|publisher=MOI|accessdate=1 August 2025}}&lt;/ref&gt;

ဖျက်သိမ်းလိုက်သော စစ်ကောင်စီအစား [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ ဥက္ကဋ္ဌနေရာကို ယူထားပြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးကို ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌနေရာကို ပေးအပ်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဖွဲ့စည်းခြင်း|url=https://www.mdn.gov.mm/my/niungngntteaalunkhunrenngaekhmsaayaarekeaamrng-phaicnnykhng|accessdate=2025 July 31|publisher=Myanmar Digital News}}&lt;/ref&gt;ယခင်စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်အချို့များကို ကာလုံအကြံပေးအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ပြင်ဆင်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဥပဒေပြုအာဏာကို ကာလုံကတစ်ဆင့် ပြန်လည်ကျင့်သုံးလိုက်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73140|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုင်ငံသားများ၏ ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာလွတ်လပ်မှုနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာလုံခြုံမှုကို ကာကွယ်ပေးရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ|publisher=MOI|accessdate=2025-8-1}}&lt;/ref&gt;

=== ကာချုပ်ရာထူးအပြောင်းအလဲ ===
{{main|၂၀၂၆ မြန်မာတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးအပြောင်းအလဲ}}
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊မတ်လ ၃၀ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်ရှိ ဇေယျသီရိဗိမာန်၌ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်းကို ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနားဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) ဗိုလ်ချုပ်ကြီး  [[ရဲဝင်းဦး]] ထံသို့ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်များ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့သည်။ထိုနေ့မှာပင် [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] သမ္မတရွေးချယ်ရေးအစုအဖွဲ့က ဒုတိယသမ္မတလောင်း အဖြစ် တစညပါတီမှ ဒေါက်တာကျော်ဆွေ နှင့်အတူ ပူးတွဲအဆိုပြုခဲ့သည်။ထိုသို့ အဆိုပြုချိန် [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] ရာထူးနှင့်တွဲဖက်၍ အဆိုပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော ရွေးကောက်ခံ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81294 |access-date=2026-04-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;

== နိုင်ငံတော်သမ္မတ (၂၀၂၆-လက်ရှိ) ==
{{main|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း}}
၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၃၁ရက် တွင်  ကြံ့ခိုင်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီမှ တင်သွင်းသည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် သည် ရွေးကောက်ခံပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့၏ (၂၄၇ ) မဲရရှိခဲ့ပြီး၊ တစညပါတီမှ တင်သွင်းသည့် တောင်တွင်းကြီးမဲဆန္ဒနယ်မှ ဒေါက်တာကျော်ဆွေ ကို အနိုင်ရကာ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့မှ ရွေးချယ်သော ဒုတိယသမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဧပြီ ၃ရက် တွင် [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ၌ မဲအများဆုံးဖြင့် ဧကာဒသမမြောက် သမ္မတ အဖြစ် တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဒုတိယသမ္မတများအဖြစ် ဦးညိုစောနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ရွေးချယ်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81374 |access-date=2026-04-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၀ရက်တွင်  [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ဧကာဒသမမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတ]] အဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပြီး စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူ ဦးမင်းအောင်လှိုင်၊ ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူများဖြစ်သည့် ဦးညိုစောနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက၏ ရှေ့မှောက်၌ ကတိသစ္စာပြု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81674 |access-date=2026-04-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt; ပြီးနောက် [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သစ်]]ကို အဖွဲ့ဝင် ၃၄ ဦး၊ ဝန်ကြီးဌာန (၃၁) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== ငြိမ်းချမ်းရေးလမ်စဉ် (၂၀၂၆ - လက်ရှိ) ===
သမ္မတကတိသစ္စာပြုပွဲ၏ မိန့်ခွန်းတွင် [[တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ်|တစ်နိုင်ငံလုံး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူစာချုပ်]] (NCA) လမ်းကြောင်းအတိုင်း ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို ဆက်လက်ဖော်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး&lt;ref&gt;{{Cite web |last=News |first=K. I. C. |date=2026-04-11 |title=NCA အပစ်ရပ်လမ်းကြောင်းအတိုင်း ငြိမ်းချမ်းရေး ဆက်လက်ဖော်ဆောင်မည်ဟု စစ်ခေါင်းဆောင်ပြော |url=https://kicnews.org/2026/04/nca-%E1%80%A1%E1%80%95%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%90%E1%80%AD/ |access-date=2026-04-12 |website=ကေအိုင်စီ - KIC News |language=en-US}}&lt;/ref&gt;၊ ဧပြီ ၁၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတက ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးဆောင်သော အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုဗဟိုကော်မတီ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုဗဟိုကော်မတီ (National Solidarity and Peace – making Central Committee ) ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81695 |access-date=2026-04-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;၊ ဒုတိယသမ္မတ ဦး[[ညိုစော]]က ဦးဆောင်သော အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းကော်မတီ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းကော်မတီ (National Solidarity and Peace – making Working Committee) ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81697 |access-date=2026-04-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;နှင့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရာပြည့်]]က ဦးဆောင်မည့် အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုညှိနှိုင်းရေးကော်မတီ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုညှိနှိုင်းရေးကော်မတီ (National Solidarity and Peace-making Negotiation Committee) ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81699 |access-date=2026-04-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;တို့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ 

မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ်၊ နှစ်သစ်ကူးနှုတ်ခွန်းဆက်မိန့်ခွန်တွင် &quot;လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းအားလုံး လက်နက်ကိုင်လမ်းစဉ်ကို စွန့်လွှတ်ပြီး နိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်းကတစ်ဆင့် နိုင်ငံရေးပြဿနာကို နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းနဲ့ဖြေရှင်း ဆောင်ရွက်သွားကြဖို့ အလေးအနက်တိုက်တွန်းသည်&quot; ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ အဂ္ဂမဟာ သီရိသုဓမ္မ ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ်၊ နှစ်သစ်ကူးနှုတ်ခွန်းဆက် မင်္ဂလာစကား {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81790 |access-date=2026-04-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt; 

=== လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့် (၂၀၂၆-လက်ရှိ) ===
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၇) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[မြန်မာ သက္ကရာဇ်|မြန်မာသက္ကရာဇ်]] နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၄,၃၃၅ ဦးနှင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁၇၉ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၄,၅၁၄ ဦးတို့ကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်အသီးသီးရှိ အကျဉ်းထောင်/အချုပ်ထောင်/စခန်းအသီးသီးမှ အကျဉ်းကျခံနေရသူများကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81823 |access-date=2026-04-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt; လွတ်မြောက်လာသူများထဲ၌ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများဖြစ်သော သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]၊​ ဦးဝင်းထိန်တို့အပါအဝင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား ဦးရေ ၁၆၅ ဦးသာ ပါဝင်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာနိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများကွန်ရက်က ထုတ်ပြန်သည်။​&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-04-17 |title=ယနေ့ လွတ်ငြိမ်းခွင့်မှာ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား ဦးရေ ၁၆၅ ဦးသာ ပါဝင်လာ - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%9a%e1%80%94%e1%80%b1%e1%80%b7-%e1%80%9c%e1%80%bd%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%84%e1%80%bc%e1%80%ad%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%81%e1%80%bd%e1%80%84%e1%80%b7%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac/ |access-date=2026-04-18 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]] အား ချမှတ်ထားသည့် ထောင်ဒဏ် ၂၇ နှစ်အနက် (၄) နှစ်နှင့် (၆) လအား လျှော့ပေါ့ပေးခဲ့ကြောင်း ၎င်း၏ ရှေ့နေဖြစ်သူက ပြောကြားခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-04-17 |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရဲ့ ထောင်ဒဏ် ၂၇ နှစ်အနက် ၄ နှစ်ခွဲ လျှော့ပေါ့ပေး - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%92%e1%80%b1%e1%80%ab%e1%80%ba%e1%80%a1%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%86%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%85%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9b%e1%80%b2%e1%80%b7-4/ |access-date=2026-04-18 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့|ကဆုန်လပြည့်နေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြင့် နိုင်ငံသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁,၅၀၈ ဦး&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82285 |access-date=2026-04-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;နှင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁၁ ဦး&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82287 |access-date=2026-04-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;၊ စုစုပေါင်း ၁,၅၁၉ ဦးတို့ကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=■ အကျဉ်း​ထောင် အချုပ်​ထောင်အသီးသီးတွင် အကျဉ်းကျခံ​နေရသည့် အကျဉ်းသား အကျဉ်းသာသူ ၁၅၀၈ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်​ပေး |url=https://news-eleven.com/article/311564 |access-date=2026-04-30 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ဝ ရက် မတိုင်မီ ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုတစ်ခုခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရပြီး အကျဉ်း ထောင်/အချုပ်ထောင်/စခန်းအသီးသီးတွင် ပြစ်ဒဏ်ကျခံလျက်ရှိသော အကျဉ်းသား၊ သူများကို ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၀၁၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) အရ ယင်းတို့ကျခံရန်ကျန်ရှိသောပြစ်ဒဏ်၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံကို လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82283 |access-date=2026-04-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;

== တရားဝင် နိုင်ငံတကကာ ခရီးစဉ်များ ==

=== နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကော်စီဥက္ကဋ္ဌ (၂၀၂၁-၂၀၂၅) ===
နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအစိုးရ၏ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူး ရယူပြီးနောက်ပိုင်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှစ၍ နိုင်ငံတကာခရီးစဉ်အချို့ကို ဖိတ်ကြားခံရမှုအရ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ယူထားသည့် [[မလေးရှားနိုင်ငံ]]ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် မင်းအောင်လှိုင်သည် ထိုင်းနိုင်ငံ [[ဘန်ကောက်မြို့]]တွင် တွေ့ဆုံခဲ့သော်လည်း တရားဝင် ခရီးစဉ်တစ်ခု အနေဖြင့် ဖော်ပြ၊ ကြေညာထားခြင်း မရှိပေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://burmese.shannews.org/archives/47831#:~:text=%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%86%E1%80%AE%E1%80%9A%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%BE%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%A5%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%8B%E1%80%B9%E1%80%8C%20%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9A%E1%80%B0%E1%80%91%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA%20%E1%80%99%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%20%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%20%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA,%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BE%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%BA%20%E1%80%91%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%20%E1%80%98%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA%20%E1%80%85%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%20%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%9B%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%81%8B|title=အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌနှင့် စစ်ခေါင်းဆောင် ဘန်ကောက်မြို့တွင် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးနေ၊ ထိုင်းအစိုးရ လုံခြုံရေးတင်းကြပ်ထား|accessdate=2025-6--26|publisher=Shan Herald News|date=April 17, 2025|archive-date=4 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250504212343/https://burmese.shannews.org/archives/47831#:~:text=%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%86%E1%80%AE%E1%80%9A%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%BE%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%A5%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%8B%E1%80%B9%E1%80%8C%20%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9A%E1%80%B0%E1%80%91%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA%20%E1%80%99%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%20%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%20%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA,%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BE%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%BA%20%E1%80%91%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%20%E1%80%98%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA%20%E1%80%85%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%20%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%9B%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%81%8B}}&lt;/ref&gt;

==== အနှစ်ချုပ် ====
* တစ်ကြိမ် - {{အလံ|Thailand}}နိုင်ငံ (တစ်ကြိမ်သည် တရားဝင်မကြေညာထားပါ။)၊ 
* နှစ်ကြိမ် - {{အလံ|Belarus}}၊ {{အလံ|China}}
* ခုနှစ်ကြိမ် - {{အလံ|Russia}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+တရားဝင် နိုင်ငံတကကာ ခရီးစဉ်များ
!ခရီးစဉ်
!ရောက်ရှိသည့် နိုင်ငံများ
!မြို့များ
!ရက်စွဲ
!အကြောင်းအရာ
!ရင်းမြစ်
|-
|၁။
|{{အလံ|Russia}}
|[[မော်စကိုမြို့]]
|၂၁-၂၇ ဇွန် ၂၀၂၁
|ပထမတစ်ကြိမ် ရုရှားနိုင်ငံခရီးစဉ်မှာ မော်စကိုတွင် ကျင်းပသော Moscow Conference on International Security 2021 သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/12145/|title=ကမ်းကုန်အောင်မိုက်နေသော မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ရုရှား၏ အခန်းကဏ္ဍ|accessdate=2025-6-26|publisher=Myanmar Now}}&lt;/ref&gt;
|-
|၂။
|{{အလံ|Russia}}
|[[မော်စကိုမြို့]]
|၁၀-၁၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၂
|ရုရှားနိုင်ငံကို ဒုတိယအကြိမ် သွားရောက်တဲ့ ခရီးစဉ်အတွင်းမှာ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ဟာ မော်စကိုမြို့၊ ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုမြို့တော်မှာ ရွှေ စည်းခုံ ပုံတူစေတီ ထီးတော်တင်တာ၊ ရုရှား မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေးအသင်း၊ ရုရှား အာဆီယံ စီးပွားရေး ကောင်စီက တာဝန်ရှိသူတွေနဲ့ တွေ့ဆုံတာတွေ လုပ်ခဲ့ပေမယ့်၊ ရုရှား ကာကွယ် ရေးဝန်ကြီး ဆာဂေး ရှိုဂူ တို့နဲ့တော့ တွေ့ဆုံခွင့်မရခဲ့ဘဲ ရုရှား ဒုတိယကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီး အလက်ဇန်းဒါး ဖိုမင်နဲ့သာ တွေ့ဆုံခဲ့ရပါသည်။ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/11998/|title=အပယ်ခံစစ်ခေါင်းဆောင်၏ ဟန်ပြရုရှားခရီးစဉ်|accessdate=2025-6-26|publisher=Myanmar Now}}&lt;/ref&gt;
|-
|၃။
|{{အလံ|Russia}}
|ဒီဗော့စတော့ခ်မြို့
|၄-၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂
|(၇) ကြိမ်မြောက် အရှေ့ဖျားစီးပွားရေးဖိုရမ် (The 7th Eastern Economic Forum-2022) သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ မျက်နှာစုံညီပွဲတွင် ပူတင်နှင့်လည်း ဆုံတွေ့နိုင်ခဲ့သည်။ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/29869|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် Eastern Economic Forum-2022 ၏ မျက်နှာစုံညီအစည်းအဝေး Plenary Session ၌ တက်ရောက် ပါဝင်ဆွေးနွေး|accessdate=2025-6-26|publisher=MOI}}&lt;/ref&gt;
|-
|၄။
|{{Flag|China}}
|[[ကူမင်းမြို့]]
|၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄
|အဋ္ဌမကြိမ် မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲ (ဂျီအမ်အက်စ်) ထိပ်သီးအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ တရုတ်ဝန်ကြီးချုပ် မစ္စတာလီချန်နှင့် တွေဆုံခဲ့သည်။
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/63632|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် အဋ္ဌမကြိမ် မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲ (ဂျီအမ်အက်စ်) ထိပ်သီးအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်|accessdate=2025-6-26|publisher=Ministry of Information}}&lt;/ref&gt;
|-
|၅။
|{{အလံ|Russia}}
{{Flag|Belarus}}
|[[မော်စကိုမြို့]]၊ မင့်စ်မြို့
|၄-၉ မတ် ၂၀၂၅
|ရုရှားသမ္မတ ပူတင်နှင့် ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံသမ္မတ လူကာရှန်ကိုတို့နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2025/03/12/398454.html|title=မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကို ရုရှားနဲ့ ဘီလာရုစ် အာဏာရှင်တွေ အားပေး|accessdate=2025-6-26|publisher=The Irrawaddy}}&lt;/ref&gt;
|-
|၆။
|{{Flag|Thailand}}
|[[ဘန်ကောက်မြို့]]
|၃ ဧပြီ ၂၀၂၅
|ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ကျင်းပသည့် [[ဘင်းမ်စတက်|BIMSTEC]] ထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ayartimes.com/?p=52388|title=စစ်ခေါင်းဆောင် က ဘင်းမ်စတက် အစည်းအဝေးအတွက် ပြင်ဆင်ခဲ့သော်လည်း အကျိုးအမြတ် မထွက်ဘဲ ဆန့်ကျင်မှုများသာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရ|publisher=Ayeyarwaddy Times|accessdate=2025-6-26}}&lt;/ref&gt;
|-
|၇။
|{{အလံ|Russia}}
|[[မော်စကိုမြို့]]
|၇-၁၀ မေ ၂၀၂၅
|ရုရှားနိုင်ငံ၊ မော်စကိုမြို့တွင်ကျင်းပသည့် [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်|ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]ပြီးဆုံးသည့် ရင်ပြင်နီအောင်ပွဲ အခမ်းအနားတက်ပွဲတက်ရောက်ခဲ့သည်။
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/69680|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ မဟာမျိုးချစ်စစ်ပွဲကြီးအောင်ပွဲ နှစ် (၈၀) ပြည့်အထိမ်းအမှတ် စစ်ရေးပြအခမ်းအနားသို့ ပါဝင်တက်ရောက်|accessdate=2025-6-26|publisher=Ministry of Information}}&lt;/ref&gt;
|-
|၈။
|{{Flag|Russia}}
{{အလံ|Belarus}}
|မင့်စ်မြို့၊ နိုဗာစီဗစ်မြို့၊ Ulan-Ude မြို့
|၂၅-၂၉ ဇွန် ၂၀၂၅
|စတုတ္ထအကြိမ် ဥရောပ-အာရှစီးပွားရေးဖိုရမ်(Eurasian Economic Forum 2025)သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံသို့ မရောက်မီ၊ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ နိုဗာစီဗစ်မြို့သို့ အရင်ရောက်ရှိပြီး၊ နိုဗာစီဗစ်ဒေသအုပ်ချုပ်ရေးမှူး Mr. Travnikov Ahdrey Aleksandrovich နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံမှ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ၊ Buryatia ပြည်နယ်၊ Ulan-Ude မြို့သို့ တရားဝင်ချစ်ကြည်ရေးခရီးရောက်ရှိခဲ့သည်။ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/71501|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ စတုတ္ထအကြိမ် ဥရောပ-အာရှစီးပွားရေးဖိုရမ်(EEF 2025)သို့ တက်ရောက်ရန် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိ|accessdate=2025-6-26|publisher=MOI|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250626062311/https://www.moi.gov.mm/news/71501|archivedate=2025-6-26}}&lt;/ref&gt;
|-
|၉။
|{{အလံ|China}}
|တီယန်ကျင်းမြို့ 
|၃၀ ဩဂုတ် - ၇ စက်တင်ဘာ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74578|title=တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသို့ အလုပ်သဘောခရီးစဉ်သွားရောက်ခဲ့ပြီး နှစ်နိုင်ငံနှင့် နိုင်ငံတကာမှ ခေါင်းဆောင်များအား တွေ့ဆုံ၍ နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ဆွေးနွေးဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည့် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့အား ပြည်သူလူထုများက သောင်းသောင်းဖြဖြ ကြိုဆိုနှုတ်ဆက်|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=8 September 2025}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၆
|[[ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့|ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအဖွဲ့]] ထိပ်သီးအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74363|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအဖွဲ့ ထိပ်သီးအစည်းအဝေး (SCO SUMMIT 2025) အစည်းအဝေးအထိမ်းအမှတ်ကြိုဆိုဂုဏ်ပြုညစာစားပွဲသို့ တက်ရောက်|accessdate=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}&lt;/ref&gt;
|
|-
|၁၀။
|{{အလံ|Russia}}
|[[မော်စကိုမြို့]]
|၂၄-၂၈ စက်တင်ဘာ   ၂၀၂၆ 
|ကမ္ဘာ့အဏုမြူသီတင်းပတ်ဖိုရမ်-၂၀၂၅ (World Atomic Week Forum 2025) သို့တက်ရောက်ခဲ့သည်။ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/75321|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ကမ္ဘာ့အဏုမြူသီတင်းပတ်ဖိုရမ်-၂၀၂၅ (World Atomic Week Forum - 2025) ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံသို့ထွက်ခွာ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=25 September 2025}}&lt;/ref&gt;
|}

=== နိုင်ငံတော်သမ္မတ (၂၀၂၆ - လက်ရှိ) ===

* တစ်ကြိမ် - {{အလံ|India}}၊  {{အလံ|China}}၊   {{lang-lo|ລາວ}}

{| class=&quot;wikitable&quot;
!ခရီးစဉ်
!ရောက်ရှိသည့် နိုင်ငံများ
!မြို့များ
!ရက်စွဲ
!အကြောင်းအရာ
!ရင်းမြစ်
|-
|၁။
|{{အလံ|India}}
|[[ဗုဒ္ဓဂါယာ]]၊ [[နယူးဒေလီမြို့]]၊ [[မွမ်ဘိုင်းမြို့]]
|၃၀ မေ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ် ရောက်ရှိ |url=http://www.moi.gov.mm/news/83365 |access-date=2026-05-31 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt; - ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ 
|
|
|-
|၂။
|{{အလံ|China}}
|[[ပေကျင်းမြို့]]
|၁၅ ဇွန်&lt;ref&gt;{{Cite web |title=သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦး​ဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တရုတ်နိုင်ငံ ​​​​ပေကျင်းမြို့သို့​ရောက်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/312702 |access-date=2026-06-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt; - ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ 
|
|
|-
|၃။
| {{အလံ|Laos}}
|[[ဗီယင်ကျန်းမြို့]]
|၃ ဇူလိုင်&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဇနီး ဒေါ်ကြူကြူလှ ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ လာအိုပြည်သူ့ဒီမိုရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံသို့ နိုင်ငံတော်အဆင့်ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ်ရောက်ရှိ |url=http://www.moi.gov.mm/news/84781 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt; - ၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၆
|
|
|} 
[[File:Мин Аун Хлайн в Татарстане 02 (25-06-2021).jpg|thumb|၂၀၂၁ခုနှစ် ဇွန်လအတွင်းက ရုရှားနိုင်ငံခရီးစဉ်တွင် ​တွေ့ရစဉ်]]

== လူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်မှုနှင့် စစ်ရာဇဝတ်မှုများ ==
[[ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေး ကောင်စီ]]က မင်းအောင်လှိုင်၏ တပ်မတော်သားများသည် [[ကချင်ပြည်နယ်]]နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]က အရပ်သားများကို တမင်တကာ ပစ်မှတ်ထားခဲ့ကြကြောင်း၊ ရိုဟင်ဂျာအမျိုးသမီးများကို အဓမ္မပြုကျင့်ခဲ့ကြောင်း၊ အရပ်သားများကိုပစ်ခတ်ကြောင်းနှင့် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]အတွင်းရှိ ကျေးရွာများ မီးရှို့ကြောင်း အစီရင်ခံ သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Section |first=United Nations News Service |date=20 June 2016 |title=UN News – Myanmar must address 'serious' human rights violations against minorities – UN rights chief |url=http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=54268#.WdnLnTtpG02 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180212012658/http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=54268#.WdnLnTtpG02 |archive-date=12 February 2018 |access-date=8 October 2017 |website=UN News Service Section |language=en}}&lt;/ref&gt; သူသည် ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးများအား လူမျိုးတုန်းရှင်းလင်းခြင်းအတွက် စွပ်စွဲခံနေရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Farmaner |first=Mark |date=13 September 2017 |title=Only One Person Can Stop Ethnic Cleansing In Myanmar, And It Isn't Aung San Suu Kyi |work=[[Huffington Post]] |url=https://www.huffingtonpost.com/entry/myanmar-rohingya-aung-san-suu-kyi_us_59b83175e4b02da0e13cf59f |url-status=live |access-date=31 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209201258/https://www.huffingtonpost.com/entry/myanmar-rohingya-aung-san-suu-kyi_us_59b83175e4b02da0e13cf59f |archive-date=9 February 2019 |accessdate=19 January 2022 |archivedate=9 February 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190209201258/https://www.huffingtonpost.com/entry/myanmar-rohingya-aung-san-suu-kyi_us_59b83175e4b02da0e13cf59f }}&lt;/ref&gt; အဆိုပါလုပ်ရပ်များသည် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှု၊ စစ်ရာဇဝတ်မှုနှင့် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုများ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=30 March 2015 |title=Burma's Military Milestone |publisher=[[Human Rights Watch]] |url=https://www.hrw.org/news/2015/03/30/burmas-military-milestone |url-status=live |access-date=27 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160804172653/https://www.hrw.org/news/2015/03/30/burmas-military-milestone |archive-date=4 August 2016 |accessdate=28 May 2017 |archivedate=4 August 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160804172653/https://www.hrw.org/news/2015/03/30/burmas-military-milestone }}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂ၏ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံတကာ အချက်အလက်ရှာဖွေရေးမစ်ရှင်က မင်းအောင်လှိုင်နှင့် အခြားသော စစ်ဗိုလ်ချုပ်များသည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တို့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများအတွက် အဓိက တာဝန်ရှိသူများဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNReport&quot;&gt;{{Cite news |last=Nebehay |first=Stephanie |date=27 August 2018 |title=Myanmar generals had &quot;genocidal intent&quot; against Rohingya, must face justice – UN |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/myanmar-rohingya-un-idUSL8N1VH04R |accessdate=19 January 2022 |archivedate=12 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210212175728/https://www.reuters.com/article/myanmar-rohingya-un-idUSL8N1VH04R }}&lt;/ref&gt; မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တကွ အခြားစစ်ဗိုလ်ချုပ်များဖြစ်သည့် စိုးဝင်း၊ အောင်ကျော်ဇော၊ မောင်မောင်စိုးနှင့် သန်းဦးတို့အား စစ်ရာဇဝတ်မှုများအတွက် နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်မှု တရားရုံးတို့တွင် တရားစွဲဆိုသင့်ကြောင်း ကုလသမဂ္ဂ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့က ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref name=UNReport/&gt;

မြန်မာနိုင်ငံတွင်း လူမျိုးရေးနှင့် ဘာသာရေး အမုန်းတရားများ ပြန့်ပွားမှုကို ကာကွယ်ရန်အတွက်ဟုဆိုကာ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်က မင်းအောင်လှိုင်အပါအဝင် လူပုဂ္ဂိုလ်နှင့် အဖွဲ့အစည်းများ၏ ဖေ့စ်ဘွတ်စာမျက်နှာ ၁၉ ခုကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=27 August 2018 |title=Facebook bans Myanmar army chief over rights abuses |work=[[The Times of India]] |url=https://www.timesofindia.com/world/south-asia/facebook-bans-myanmar-army-chief-over-rights-abuses/articleshow/65561259.cms |access-date=27 August 2018}}{{Dead link|date=April 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=27 August 2018 |title=Facebook bans Myanmar Army Chief Min Aung Hlaing, 19 others over rights abuses |publisher=[[News Nation]] |url=http://www.newsnation.in/world-news/facebook-bans-myanmar-army-chief-min-aung-hlaing-19-after-un-report-on-rohingya-article-201517.html |url-status=live |access-date=27 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827174300/http://www.newsnation.in/world-news/facebook-bans-myanmar-army-chief-min-aung-hlaing-19-after-un-report-on-rohingya-article-201517.html |archive-date=27 August 2018 |accessdate=19 January 2022 |archivedate=27 August 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180827174300/http://www.newsnation.in/world-news/facebook-bans-myanmar-army-chief-min-aung-hlaing-19-after-un-report-on-rohingya-article-201517.html }}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၉ ခုနှစ် မေလ ၁၆ ရက်တွင် တွစ်တာမှလည်း မင်းအောင်လှိုင်ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archived copy |url=https://www.theguardian.com/world/2019/may/16/myanmar-army-chiefs-twitter-account-suspended-over-anti-rohingya-hate-speech |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200630080746/https://www.theguardian.com/world/2019/may/16/myanmar-army-chiefs-twitter-account-suspended-over-anti-rohingya-hate-speech |archive-date=30 June 2020 |access-date=5 May 2020}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးဖြစ်သော ဦး[[ကျော်ဇောဦး]]က ရခိုင်ပြည်နယ်တွင်း တပ်မတော်၏ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများသည် ပြည်သူလူထုနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များအား ထိခိုက်နစ်နာစေကြောင်း အိတ်ဖွင့်ပေးစာကို မင်းအောင်လှိုင်ထံ ပေးပို့ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://kzo.home.blog/2019/03/18/open-letter-to-myanmar-cinc-min-aung-hlaing-from-u-kyaw-zaw-oo-about-damage-incurred-by-intentional-and-indiscriminate-attacks-of-myanma-tatmadaw-on-non-military-targets/ |title=Open Letter to Senior General Min Aung Hlaing from U Kyaw Zaw Oo about damage to cultural heritage, fatalities and casualties incurred by intentional and indiscriminate attacks of Myanma Tatmadaw on non-military targets |publisher=[[Kyaw Zaw Oo]] |year=2019 |access-date=27 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201227103927/https://kzo.home.blog/2019/03/18/open-letter-to-myanmar-cinc-min-aung-hlaing-from-u-kyaw-zaw-oo-about-damage-incurred-by-intentional-and-indiscriminate-attacks-of-myanma-tatmadaw-on-non-military-targets/ |archive-date=27 December 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://kzo.home.blog/2019/03/18/open-letter-to-senior-general-min-aung-hlaing-from-u-kyaw-zaw-oo-about-intentional-and-indiscriminate-attacks-of-myanma-tatmadaw-on-non-military-targets/ |title=သမိုင်းဝင် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာအဆောက်အအုံများအပါအဝင် စစ်ဖက်ပစ်မှတ်မဟုတ်သည့်နေရာများသို့ တမင်သက်သက် ပစ်ခတ်ကြသဖြင့် သေဆုံးထိခိုက်ကြရသည့်ကိစ္စ အိတ်ဖွင့်ပေးစာ |publisher=[[Kyaw Zaw Oo]] |year=2019 |language=my |access-date=27 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201227104428/https://kzo.home.blog/2019/03/18/open-letter-to-senior-general-min-aung-hlaing-from-u-kyaw-zaw-oo-about-intentional-and-indiscriminate-attacks-of-myanma-tatmadaw-on-non-military-targets/ |archive-date=27 December 2020}}&lt;/ref&gt;

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက မင်းအောင်လှိုင်အား ပိတ်ဆို့မှုများ ချမှတ်ခဲ့ရာ သူ့အား အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်ခွင့်ကို ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=US Tightens Sanctions on Myanmar Army Chief |url=https://www.voanews.com/east-asia-pacific/us-tightens-sanctions-myanmar-army-chief |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108091251/https://www.voanews.com/east-asia-pacific/us-tightens-sanctions-myanmar-army-chief |archive-date=8 January 2021 |access-date=11 January 2021 |website=Voice of America |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Treasury Sanctions Individuals for Roles in Atrocities and Other Abuses |url=https://home.treasury.gov/news/press-releases/sm852 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201207144752/https://home.treasury.gov/news/press-releases/sm852 |archive-date=7 December 2020 |access-date=11 January 2021 |website=U.S. Department of the Treasury}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင်း ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးများအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့သော လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် ရာဇဝတ်မှုများနှင့် စစ်ရာဇဝတ်မှုပေါင်းများစွာအတွက် စစ်ခေါင်းဆောင် [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]] [[သတိုးသီရိသုဓမ္မ|သတိုးသီရိ]]သုဓမ္မ မင်းအောင်လှိုင်ကို ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ရန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်မှုတရားရုံး (ICC) ၏ ရှေ့နေချုပ် ကာရင် ခန်း (Karim AA Khan) က ICC တရားရုံးကို ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၇ ရက်နေ့တွင်လျှောက်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cwy147w07pyo|title=အိုင်စီစီ ဖမ်းဝရမ်း လျှောက်ထားမှု အပေါ် စစ်ကောင်စီ တုံ့ပြန်ချက်|work=BBC Burmese|access-date=၂၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄|date=၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt;လူ့အခွင့်အရေးတက်ကြွသူများက ထောက်ခံကြိုဆိုခဲ့ကြသော်လည်း တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးပြောခွင့်ရ Mao Ning က ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီက အမှုကိုလွှဲပြောင်းပေးခြင်းမျိုးမဟုတ်လျှင် ရောမဥပဒေစာချုပ်၌ လက်မှတ် မထိုးထားသည့် နိုင်ငံ နှင့် နယ်မြေများအပေါ် အိုင်စီစီတရားရုံးက စီရင်ပိုင်ခွင့်မရှိဟု  နိုဝင်ဘာ ၂၈ ရက် တွင် မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင်ဘက်က ပြောဆို ရပ်တည်ခဲ့သည်။အလားတူ မြန်မာစစ်ကောင်စီပြောခွင့်ရ ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်းကလည်း အိုင်စီစီရှေ့နေချုပ်၏ ပြောကြားချက်အပေါ် လက်မခံဘဲ ပယ်ချသည်။

== အကျင့်ပျက်ခြစားမှုများ ==
မင်းအောင်လှိုင်သည် တပ်မတော်ပိုင် [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်]] (MEHL)တွင် ရှယ်ယာအများစု ပိုင်ဆိုင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀-၁၁ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်တွင် ရှယ်ယာ ၅၀၀၀ ပိုင်ဆိုင်ခဲ့ပြီး နှစ်စဉ်အမြတ်ဝေစုအနေဖြင့် ဒေါ်လာ နှစ်သိန်းခွဲ ရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Leaked documents reveal global business links to Myanmar military crimes |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2020/09/mehl-military-links-to-global-businesses/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108144231/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2020/09/mehl-military-links-to-global-businesses/ |archive-date=8 January 2021 |access-date=11 January 2021 |website=Amnesty International |language=en}}&lt;/ref&gt; သူသည် MEHL ၏ နာယက အဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 June 2020 |title=Systemic Conflict of Interest in Myanmar Military Allows for Serious Corruption |url=https://www.justiceformyanmar.org/press-releases/systemic-conflict-of-interest-in-myanmar-military-allows-for-serious-corruption |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026180332/https://www.justiceformyanmar.org/press-releases/systemic-conflict-of-interest-in-myanmar-military-allows-for-serious-corruption |archive-date=26 October 2020 |access-date=11 January 2021 |website=Justice For Myanmar}}&lt;/ref&gt;

မင်းအောင်လှိုင်၏ သားဖြစ်သူ အောင်ပြည့်စုံသည် Sky One ဆောက်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီနှင့် အောင်မြင့်မိုမင်းအာမခံ ကုမ္ပဏီအပါအဝင် ကုမ္ပဏီများစွာ ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; အောင်ပြည့်စုံသည် ဆက်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သော [[မိုင်တဲလ် မြန်မာ]]တွင်လည်း ရှယ်ယာများစွာ ပါဝင်ထားသည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |title=တပ်ချုပ်သားပိုင်ကုမ္ပဏီများကို အရေးယူရန် ကုလအချက်အလက်ရှာဖွေရေးအဖွဲ့ တောင်းဆို |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/2402 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201053646/https://www.myanmar-now.org/mm/news/2402 |archive-date=1 February 2021 |access-date=11 January 2021 |website=Myanmar NOW |language=my}}&lt;/ref&gt; တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူပြီးနောက် ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ [[ပြည်သူ့ရင်ပြင်နှင့် ပြည်သူ့ဥယျာဉ်]]တွင် စားသောက်ဆိုင်နှင့် အနုပညာပြခန်းအတွက် နှစ် ၃၀ မြေငှားရမ်းခြင်းကို ဈေးကွက်ပေါက်ဈေးထက် လျော့နည်းသော နှုန်းထားဖြင့် သားဖြစ်သူ အောင်ပြည့်စုံက ရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Military Chief's Son Paid 'Very Low' Rent for His Upscale Restaurant on Government-Owned Land |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-son-paid-very-low-rent-for-his-upscale-restaurant-on-government-owned-land |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200717014336/https://myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-son-paid-very-low-rent-for-his-upscale-restaurant-on-government-owned-land |archive-date=17 July 2020 |access-date=11 January 2021 |website=Myanmar NOW |language=en}}&lt;/ref&gt; ဆေးနှင့် ဆေးပစ္စည်းများအတွက် [[အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးကွပ်ကဲမှုဌာန (မြန်မာ)|အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးကွပ်ကဲရေးဌာန]]၏ ခွင့်ပြုချက်နှင့် အခွန်ကိစ္စရပ်များကို ဝန်ဆောင်မှုပေးသော ''A&amp;M Mahar'' ကုမ္ပဏီသည်လည်း အောင်ပြည့်စုံပိုင်ဆိုင်သော ကုမ္ပဏီ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Dirty Secrets #2: Sr. Gen. Min Aung Hlaing's family profiting off of FDA and Customs clearances |url=https://www.justiceformyanmar.org/stories/dirty-secrets-2-sr-gen-min-aung-hlaings-family-selling-fda-and-customs-clearance-for-profit |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026181000/https://www.justiceformyanmar.org/stories/dirty-secrets-2-sr-gen-min-aung-hlaings-family-selling-fda-and-customs-clearance-for-profit |archive-date=26 October 2020 |access-date=11 January 2021 |website=Justice For Myanmar}}&lt;/ref&gt; အခွန်ဌာနကို MEHL ၏ ဒါရိုက်တာဟောင်းဖြစ်သူ ဦးကျော်ထင်က ဦးဆောင်သည်။&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် သမီးဖြစ်သူ [[ခင်သီရိသက်မွန်]]သည် [[သတ္တမမြောက်အာရုံ]] ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=Military Chief's Family Members Spend Big on Blockbuster Movies, Beauty Pageants |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201215082136/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants |archive-date=15 December 2020 |access-date=11 January 2021 |website=Myanmar NOW |language=en}}&lt;/ref&gt; ထိုနှစ်မှာပင် ချွေးမဖြစ်သူ မျိုးရတနာထိုက်က Stellar Seven Entertainment အမည်ရှိ ဖျော်ဖြေရေးကုမ္ပဏီတစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

==ထမ်းဆောင်ခဲ့သော စစ်ဖက်ဆိုင်ရာတာဝန်များ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!ခုနှစ် !! နေရာ !!ရာထူး!! တာဝန်
|-၁၉၉၅-၁၉၉၈(အမှတ်(၃၆၉)ခြေမြန်တပ်ရင်း)နမခလက်အောက်ခံတပ်ရင်း(တပ်ရင်းမှူး)
| ၁၉၉၈ ||[[အမှတ်(၃၃)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || စစ်ဦးစီးအရာရှိ (ပထမတန်း)
|-
| ၁၉၉၉ ||[[အမှတ်(၃၃)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] || ဗိုလ်မှူးကြီး|| နည်းဗျူဟာမှူး
|-
| ၂၀၀၂  ||[[အမှတ်(၄၄)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] || ဗိုလ်မှူးချုပ် || တပ်မမှူး
|-
| ၂၀၀၃ ဩဂုတ် ||[[စစ်တက္ကသိုလ်]] || ဗိုလ်မှူးချုပ် || ကျောင်းအုပ်ကြီး
|-
| ၂၀၀၄ နိုဝင်ဘာ || [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]  || ဗိုလ်ချုပ်|| တိုင်းမှူး
|-
| ၂၀၀၆ || [[တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] || ဗိုလ်ချုပ် || တိုင်းမှူး
|-
| ၂၀၀၇ || [[မြန်မာနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဗိုလ်ချုပ်|| [[အမှတ် (၂) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]]
|-
| ၂၀၀၈ || [[မြန်မာနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး || [[အမှတ် (၂) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]]
|-
| ၂၀၁၀ ဩဂုတ် || [[မြန်မာနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ||  [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း/ ရေ/ လေ)]]
|-
|၂၀၁၁ မတ် || rowspan=&quot;3&quot; |[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]|| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|| rowspan=&quot;3&quot; | [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်]]
|-
|၂၀၁၂ ဧပြီ ၃ || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး
|-
|၂၀၁၃  မတ်  || ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး
|}

== ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း ==
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်က  [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ]]ဘွဲ့ဖြစ်သော [[မဟာသရေစည်သူ]]ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှံခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=မြန်မာနိုင်ငံပြန်တမ်း|url=https://data.opendevelopmentmekong.net/dataset/3ca3a1e3-b448-4c9a-b428-cf32d455055e/resource/155c187b-6893-4037-bacb-a6ca8676deb2/download/69-18.pdf|accessdate=2025 August 2|publisher=Open Data Mekong}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် အမိန်ကြော်ငြာစာ အမှတ် ၆၂/၂၀၂၂ အရ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]] မင်းအောင်လှိုင်သည် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ]]ဘွဲ့ဖြစ်သော [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]]ဘွဲ့နှင့် [[သုဓမ္မသင်္ဂဟ]]ဘွဲ့ဖြစ်သော [[သတိုးသီရိသုဓမ္မ]]ဘွဲ့တို့ မိမိကိုယ်ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ (၅) ရက်နေ့တွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]က ဂုဏ်ထူးဆောင် [[ပြည်သူ့ရေးရာ စီမံခန့်ခွဲမှု|ပြည်သူ့ရေးရာစီမံခန့်ခွဲမှု]]ပါရဂူဘွဲ့ Honorary Doctor of Public Administration (D.P.A honoris causa) ကိုချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/69846d4bdd503d7856062b39 |access-date=2026-04-14 |website=www.npnewsmm.com}}&lt;/ref&gt;

== ကျန်းမာရေး နှင့် အရေးပေါ်ခွဲစိတ်ခံရမှု ==
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ခါးကျီးပေါင်းရောဂါကြောင့် အာရုံကြောညပ်ခြင်း (Lumbar Spondylosis with Spinal Stenosis) ဝေဒနာအတွက်  နေပြည်တော်ရှိ အမှတ် (၂) တပ်မတော်ဆေးရုံကြီး (ခုတင် ၁၀၀၀) ၌ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ပါရဂူများနှင့် မြန်မာ့တပ်မတော်ဆေးတပ်ဖွဲ့တို့ ပူးပေါင်း၍ ၂ နာရီကြာ အရေးပေါ် ခွဲစိတ်ကုသမှု ခံယူခဲ့သည်။ထို ခွဲစိတ်မှုသည် အောင်မြင်ခဲ့ကြောင်း ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီက သတင်းထုတ်ပြန်ပေးခဲ့ပြီး၊ထုတ်ပြန်ချက်ထဲ တာဝန်များပြန်လည်ထမ်းဆောင်နေပြီဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/310689|title=ယာယီသမ္မတ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ခါးကျီးပေါင်းရောဂါကြောင့် အာရုံကြောညပ်ခြင်း ဝေဒနာခံစားခဲ့ရသဖြင့်  အရေးပေါ်ခွဲစိတ်ကုသမှု (၂)နာရီကြာ ပြုလုပ်ခဲ့ရ|work=Eleven Media Group|access-date=၂၃ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၃ မတ် ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist|2}}

{{s-start}}
{{s-mil}}
{{s-bef|before=[[ရွှေမန်း၊ ဦး|သူရရွှေမန်း]]}}
{{s-ttl|title=[[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]]|years=၂၀၁၀–၂၀၁၁}}
{{s-aft|after=[[လှဌေးဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|လှဌေးဝင်း]]}}
{{s-bef|before=[[သန်းရွှေ]]}}
{{s-ttl|title=[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]|years=၂၀၁၁–၂၀၂၆}}
{{S-aft|after= [[ရဲဝင်းဦး]]}}
{{s-off}}
{{s-bef|before=[[သန်းရွှေ]]&lt;br&gt;{{nobold|[[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နအဖ]]ဥက္ကဋ္ဌ &lt;small&gt;(၁၉၉၇–၂၀၁၁)&lt;/small&gt;}}}}
{{s-ttl|title=[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]]|years=၂၀၂၁–၂၀၂၅}}
{{S-aft|after= ''ကောင်စီဖျက်သိမ်း''}}
{{s-bef|before=[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] {{nobold|(ယာယီ)}}}}
{{s-ttl|title=ယာယီ[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] (တာဝန်) |years=၂၀၂၄–၂၀၂၆}}
{{S-aft|after= ''ကိုယ်တိုင်''}}
{{s-vac|last=[[သိန်းစိန်]] {{nobold|(၂၀၁၁)}}}}
{{s-ttl|title=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] |years=၂၀၂၁–၂၀၂၅}}
{{S-aft|after= [[ညိုစော]]}}
{{s-end}}

{{မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}}
{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်သူ အကြီးအကဲများ}}
{{နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ}}

{{lifetime|၁၉၅၆| | }}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ]]
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဝင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:အာဏာသိမ်း ခေါင်းဆောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ထားဝယ်လူမျိုး]]</text>
      <sha1>rbmu7c8j3nodb1f99agseyngpeu0x2u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မြန်မာ–အမေရိကန် ဆက်ဆံရေး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23948</id>
    <revision>
      <id>1043534</id>
      <parentid>880847</parentid>
      <timestamp>2026-07-19T03:17:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ–အမေရိကန် ဆက်ဆံရေး]]</comment>
      <origin>1043534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45539" sha1="q91ucnowwhqp2wb4tz7l8xxmp5wwcov" xml:space="preserve">{{Infobox bilateral relations|မြန်မာ–အမေရိကန်|Myanmar|United States
|map=Burma USA Locator.png
|mission1=[[မြန်မာသံရုံး (ဝါရှင်တန်ဒီစီ)]]
|mission2=[[အမေရိကန်သံရုံး (ရန်ကုန်)]]
}}
[[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]]နှင့် အမေရိကန်နှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေးမှာ မြန်မာပြည်တွင်းရှိ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများကြောင့် တင်းမာလျက်ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှစ၍ နှစ်ဖက်လုံးမှ ပြေပြေလည်လည်ဆက်ဆံနိုင်အောင် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြသည်။&lt;ref name=&quot;NYTimes.com&quot;&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2011/12/02/world/asia/us-will-relax-curbs-on-aid-to-myanmar.html |work=The New York Times|first=Steven Lee|last=Myers | title=Clinton Says U.S. Will Relax Some Curbs on Aid to Myanmar | date=December 1, 2011}}&lt;/ref&gt;

== သမိုင်းကြောင်း ==
*၁၈၅၆ ခုနှစ် ။  ။ [[မင်းတုန်းမင်း]]သည် အမေရိကန်နိုင်ငံနှင့် နီးနီးကပ်ကပ်ဆက်ဆံချင်ကြောင်း အမေရိကန်သမ္မတ [[ဂျိမ်းစ် ဘွတ်ခ်နန်]]ထံသို့ စာရေးသည်။

*၁၈၅၇ ခုနှစ် ။  ။ ဘွတ်ခ်နန်က အမေရိကန်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံအကြား ချစ်ကြည်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးလိုလားကြောင်းနှင့် မြန်မာ့ အချုပ်ချာအာဏာကို ထိပါးစေမည့်ဖြစ်ရပ်များကို သူ မမြင်တွေ့လိုကြောင်း ထပ်လောင်းကတိပြုရင်း မင်းတုန်းမင်းထံသို့ ပြန် စာပို့သည်။ အမေရိကန်သမ္မတက မြန်မာဘုရင်မင်းမြတ်ထံသို့ စာအုပ်နှင့် ရေနွေးငွေ့သုံး မီးရထားပုံစံငယ်ကို လက်ဆောင်အဖြစ် ဆက်သသည်။

*၁၉၄၈ ခုနှစ် ။  ။ အမေရိကန်က မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးကို အသိအမှတ်ပြုသည်။ ရန်ကုန်တွင် သံရုံးဖွင့်ပြီး အောက်တိုဘာလတွင် ပထမဆုံး မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံအမတ် ခန့်အပ်သည်။

*၁၉၄၈-၅၃ ခုနှစ် ။  ။ အမေရိကန်သည် မြန်မာနိုင်ငံကို စီးပွားရေးအထောက်အပံ့ပေးသည့်အပြင် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းခိုလှုံနေသော တရုပ်ကူမင်တန်(KMT) တပ်များကိုလည်း လျှို့ဝှက်ထောက်ပံ့ပေးသည်။ ထို အကူအညီသည် ၁၉၅၃-၅၄ ခုနှစ်တွင် ရပ်တန့်ခဲ့ပြီး ကူမင်တန်အများစု ထိုင်ဝမ်သို့ ပြန်ပို့ခံရသည်။
[[File:0134.jpg|thumb|left|၁၉၅၃ ခုနှစ်က မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိ လာသည့် အမေရိကန် ဒု သမ္မတ ရစ်ချတ် နစ်ဆင်ကို ရွှေတိဂုံ ဘုရားတွင်တွေ့ရစဉ်]]
*၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် ။  ။ ဇွန်လတွင် [[တောင်ကိုရီးယား]]နိုင်ငံအား [[မြောက်ကိုးရီးယား]]က ဝင်ရောက်သိမ်းပိုက်မှုကို မြန်မာနိုင်ငံက ရှုတ်ချသည်။ ဇူလိုင်လတွင် [[ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ]] တုံ့ပြန်ချက်ကို ထောက်ခံသည့် မဲ ထည့်သည်။ ဇွန်လတွင်ပင် ဗြိတိသျှ ဓနသဟာယနိုင်ငံများ အဖွဲ့က မြန်မာကို ဗြိတိသျှ စတာလင်ပေါင် ၆ သန်းချေးရန် သဘောတူသော်လည်း စက်တင်ဘာလတွင် မြန်မာနိုင်ငံ က အမေရိကန်အစိုးရ၏ နည်းပညာဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအဖွဲ့(TCA) ထံမှ အကူအညီရယူသည်။
[[File:Johnfeel408.jpg|thumb|၁၉၅၅ ခုနှစ်က ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိလာသည့် အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး မစ္စတာ ဂျွန် ဖော်စတာ ဒါးလက်စ်(အလယ်ရှိ ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့ဝင် အနောက်ဘက်) နှင့် မြန်မာ သမ္မတ ဦးဘဦး(ဓာတ်ပုံ - Life Magazine)]]
*၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ ဝန်ကြီးချုပ် [[ဦးနု]] နှင့် အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး မစ္စတာ ဂျွန် ဖော်စတာ ဒါးလက်စ် တွေ့ဆုံသည်။

*၁၉၅၃ ခုနှစ် ။  ။ အမေရိကန် ဒု သမ္မတ ရစ်ချတ် နစ်ဆင်သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ နှစ်ရက်ကြာအလည်အပတ်ခရီး ရောက်ရှိသည်။ ရန်ကုန်တွင် အမေရိကန်ဆန့်ကျင်ရေးဆန္ဒပြပွဲများနှင့် ကြုံရသည်။ နယူးယောက် တိုင်းမ် သတင်းစာအဆိုအရ ပဲခူးတွင်“မြန်မာ နိုင်ငံသည် အမေရိကန်စစ်ဘီလူးများအတွက် နေရာမဟုတ်”ဟု ဖော်ပြသောစာတန်းနှင့်ဆန္ဒပြသူများက နစ်ဆစ်ကိုကြိုဆိုခဲ့ကြ သည်။

*၁၉၅၅ ခုနှစ် ။  ။ ဖေဖော်ဝါရီတွင် အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဂျွန် ဖော်စတာ ဒါးလက်စ် သည် ရန်ကုန်ကို အလည်ရောက်ရှိလာပြီး ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု အပါအဝင် မြန်မာ ထိပ်တန်းအရာရှိများနှင့် တွေ့ဆုံသည်။

*၁၉၅၅ ခုနှစ် ။  ။ ဇွန်လတွင် ဦးနုသည် ဝါရှင်တန်သို့ တရားဝင် သွားရောက်လည်ပတ်ပြီး အမေရိကန် လွှတ်တော်တွင် မိန့်ခွန်းပြောသည်။ အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒွိုက် ဒေးဗစ် အိုင်ဆင်ဟောင်ဝါ]] နှင့် မြန်မာဝန်ကြီးချုပ် ပူးတွဲထုတ်ပြန်သောကြောညာချက်၌“ရန်ကုန်မြို့တော်တွင် လတ်တလော ကျင်းပနေသော ဆဋ္ဌမ သံဃာရတနာ တင်ပွဲသည် ဒေသတခုလုံးအတွက် အကျိုးကျေးဇူးဖြစ်ထွန်း စေ သည်”ဟု မှတ်ချက်ချခဲ့ပြီး ကွန်မြူနစ်တရုတ်နိုင်ငံတွင် အဖမ်းခံထားရသော အမေရိကန် လေယာဉ်မှူးများအရေးကိုလည်း ပြန် လည် သုံးသပ်ခဲ့သည်။ ခေါင်းဆောင်နှစ်ဦးသည် အမေရိကန်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့၌ နိုင်ငံခြားတင်ပို့ရောင်းချမည့် ဆန်စပါးများ အဆမတန် ပိုလျှံခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် “ရှုပ်ထွေးခက်ခဲသော စီးပွားရေးပြဿနာများ”များကိုလည်း ဆွေးနွေးခဲ့သည်။
*၁၉၅၇ ခုနှစ် ။  ။ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတ [[မန်းဝင်းမောင်]]သည် ဆေးကုသမှုခံယူရန်အတွက် အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်သည်။ ဒီဇင်ဘာ၂၃ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဒွိုက် ဒေးဗစ် အိုင်ဆင်ဟောင်ဝါနှင့် တွေ့ဆုံသည်။

*၁၉၅၅ ခုနှစ် က ဝါရှင်တန်တွင် အမေရိကန် ဒု သမ္မတ ရစ်ချတ် နစ်ဆင် နှင့် ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု တွေ့ဆုံသည်။

*၁၉၅၆-၆၄ ခုနှစ် ။  ။ မြန်မာနိုင်ငံသို့ အမေရိကန်က စားနပ်ရိက္ခာအထောက်အပံ့များ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် စတင်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် [[ဦးနေဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း]]က ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း အာဏာသိမ်းချိန်၌ အမေရိကန်တွင် စစ်ပညာ သင်ကြားနေသော မြန်မာ့တပ်မတော် အရာရှိပေါင်း ၁၀၀၀ ခန့် ရှိသည်။

[[File:04-150x150.jpg|thumb|၁၉၆၆ ခုနှစ်က အာဏာရှင် ဦးနေဝင်း နှင့် အမေရိကန် သမ္မတ [[လန်ဒန် ဘန်းနက်စ် ဂျွန်ဆင်]] တို့ လက်ဆွဲ နှုတ်ဆက်]]
*၁၉၆၆ ခုနှစ် ။  ။ စက်တင်ဘာလတွင် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းသည် အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ နိုင်ငံတော်ခရီးစဉ်အဖြစ် သွားရောက်လည် ပတ် ပြီး သမ္မတ လန်ဒန် ဘန်းနက်စ် ဂျွန်ဆင်နှင့် တွေ့ဆုံသည်။ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်တွင် အမေရိကန်သမ္မတက မြန်မာနိုင်ငံ ၏ ဘက်မလိုက်မူဝါဒကို နားလည်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့ပြီး“နှစ်ပြည်ထောင် နိုင်ငံသားများ၏ အပြန်အလှန် အကျိုးစီးပွားနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် နိုင်ငံတကာနားလည်မှုအကျိုး ထမ်းရွက်ရာတွင်”ရင်းနှီးသောဆက်ဆံရေးကို ပိုမိုခိုင်မာအောင်လုပ် ဆောင်သွားမည်ဟု နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်နှစ်ဦးက ထပ်လောင်းပြောဆိုခဲ့သည်။

*၁၉၇၄ ခုနှစ် ။  ။ အမေရိကန်နှင့် မြန်မာအစိုးရသည် တရားမဝင် မူးယစ်ဆေးဝါး ထုတ်လုပ်ရောင်းဝယ်မှု တိုက်ဖျက်ရေး ဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ် လက်မှတ်ရေးထိုးသည်။ အမေရိကန်က Bell 205 ရဟတ်ယဉ်များ မြန်မာနိုင်ငံအား ထောက်ပံ့ရန်လည်း သဘောတူသည်။

*၁၉၈၂ ခုနှစ် ။  ။ အမေရိကန်နိုင်ငံ အာရှနှင့် ပစိဖိတ်ရေးရာ လက်ထောက်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ရန်ကုန်သို့ လာရောက် လည် ပတ် သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ မူးယစ်ဆေးဝါးတိုက်ဖျက်ရေး အစီအစဉ်များကို ဆက်လက်ထောက်ပံ့ပေးမည်ဟု ပြောကြားသည်။

*၁၉၈၈ ခုနှစ် ။  ။ နိုင်ငံတဝန်း ဒီမိုကရေစီလူထုအုံကြွမှုကြီး ဖြစ်ပေါ်နေသော စက်တင်ဘာလတွင် အာရှနှင့်ပစိဖိတ်ရေးရာ ကော် မတီ ဥက္ကဋ္ဌ အောက်လွှတ်တော်အမတ် စတီဖင် ဂျေ ဆိုလာ့ဇ် ရန်ကုန်သို့ လာရောက်လည်ပတ်ပြီး သမ္မတသစ် [[ဒေါက်တာမောင်မောင်]]နှင့် တွေ့ဆုံသည်။ ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]] အပါအဝင် အတိုက်အခံခေါင်းဆောင်များနှင့်လည်း တွေ့ဆုံသည်။

*၁၉၈၈ ခုနှစ် ။  ။ နိုဝင်ဘာလတွင် အမေရိကန်အောက်လွှတ်တော်အမတ် ဒန်နာ ရိုရာဘာချာသည် ထိုင်းမြန်မာနယ်စပ်အနီးရှိ သေဘောဘိုး ကျောင်းသားစခန်းသို့လာရောက်လည်ပတ်ပြီး ကျောင်းသားများဦးဆောင်သော ဆန္ဒပြပွဲများကို စစ်တပ်ကဖြိုခွင်း ခဲ့သဖြင့် ပြည်ပသို့ရောက်ရှိလာသူများအတွက် နိုင်ငံရေးထောက်ခံမှုများ ဆက်လက် ပြုလုပ်သွားမည်ဟု ကတိပေး ပြောကြား သည်။

*၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် ။  ။ အမေရိကန်က မြန်မာကိုပေးနေသော စီးပွားရေးနှင့် စစ်ရေးအကူအညီများ ဖြတ်တောက်လိုက်သည်။ နှစ် ပေါင်း၃၀အတွင်း ပထမဦးဆုံးအကြိမ် ကျင်းပသော ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဦးဆောင်သည့် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်(NLD)က အပြတ်အသတ်အနိုင်ရလိုက်သော်လည်း စစ်အစိုးရက ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်အား အသိအမှတ်မပြုသောကြောင့် သံတမန်ဆက်ဆံရေးအဆင့်ကို သံအမတ်အဆင့်မှ သံရုံးယာယီ တာဝန်ခံ အဆင့်သို့ ယနေ့အထိ လျှော့ချလိုက်သည်။

*၁၉၉၅ ခုနှစ် က ကုလသမဂ္ဂ ဆိုင်ရာ အမေရိကန် သံတမန် မက်ဒလင်း အောလ်ဘရိုက်နှင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်တွေ့ဆုံသည်။

*၁၉၉၄ ခုနှစ် ။  ။ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အမေရိကန်အောက်လွှတ်တော်အမတ် ဘီလ် ရစ်ချတ်ဆန် သည် နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ကျခံနေရသော ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်တွင် တွေ့ဆုံခွင့်ရသည်။ အမေရိကန် သမ္မတ ဘီလ်ကလင်တန်က ဒေါ်အောင် ဆန်းစုကြည်အတွက် ပေးပို့သော စာတစောင်အား အောက်လွှတ်တော်အမတ် ဘီလ် ရစ်ချတ်ဆန် က ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ထံသို့ ပေးအပ်သည်။ အောက်လွှတ်တော်အမတ်သည် စစ်ထောက်လှမ်းရေးအကြီးအကဲ [[ခင်ညွန့်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး‎|ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွှန့်]]နှင့်လည်း
တွေ့ဆုံသည်။ ဘန်ကောက်မြို့တွင်ကျင်းပသော သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏အနာဂတ်အား ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ဒု ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ညွှန့် နှစ်ဦးတည်းကသာ အဆုံးအဖြတ်ပေးမည်ဟု သူက ပြောဆိုသည်။

*၁၉၉၅ ခုနှစ် ။  ။ စက်တင်ဘာလတွင် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ ဆိုင်ရာ အမေရိကန်သံအမတ်ကြီး နောက်တွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဖြစ် လာသူ မက်ဒ်လင်း အောလ်ဘရိုက် မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်လည်ပတ်ပြီး ဒု ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ညွှန့် နှင့်တွေ့ဆုံသည်။ ဒု ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ညွှန့် က ၎င်းတို့ အစိုးရသည် လူထုထောက်ခံမှုအများအပြားရရှိနေသည်ဟု အောလ်ဘရိုက်ကို ပြောဆိုသည်။ နောက်တနေ့တွင် မစ္စ အောလ်ဘရိုက်သည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့်တွေ့ဆုံသည်။
*၁၉၉၇ ခုနှစ် ။  ။ မြန်မာနိုင်ငံကို အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံများ အသင်းတွင် ဝင်ခွင့်ပြုခဲ့ခြင်းအပေါ် အမေရိကန်အစိုးရက ပြင်းပြင်း ထန်ထန် ကန့်ကွက်သည်။

*၁၉၉၇ ခုနှစ် ။  ။ အမေရိကန် နိုင်ငံသားများ အနေဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ အဖွဲ့အစည်းအနေဖြင့်သော်လည်းကောင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုအသစ်များ ပြုလုပ်ခြင်းကို သမ္မတ ကလင်တန်က တားမြစ်ပိတ်ပင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ငွေခဝါချခြင်း အား ထိထိရောက်ရောက် အရေးယူဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းမရှိသောကြောင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက တားမြစ်ပိတ်ပင်မှုချမှတ် လိုက်သည့်အပြင် တချို့သော မြန်မာစစ်တပ်အရာရှိများနှင့် မိသားစုဝင်များကိုလည်း ပြည်ဝင်ခွင့်ဗီဇာ ကန့်သတ်ပိတ်ပင်သည်။

*၂၀၀၃ ခုနှစ် ။  ။ မေလ ၃၀ ရက် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ဒီပဲယင်းအရပ်တွင် NLD ယာဉ်တန်းအား အကြမ်းဖက် တိုက်ခိုက်မှုအပြီး ဇူလိုင်လတွင် သမ္မတ [[ဂျော့ချ် ဝေါလ်ကာ ဘုရှ်]]အစိုးရက မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုအသစ် ချမှတ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်မြောက်မှုနှင့် ဒီမိုကရေစီ အက်ဥပဒေ နှင့် အမိန့်စာ အမှတ် ၁၃၃၁၀ အရ မြန်မာနိုင်ငံမှ ထုတ်ကုန် တင်သွင်းခြင်းကို တားမြစ်ခြင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို တားမြစ်ခြင်း၊ စစ်အစိုးရနှင့် မြန်မာနိုင်ငံခြား ကူး သန်းရောင်းဝယ်မှု အဖွဲ့သုံးဖွဲ့၏ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို သိမ်းဆည်းသည်။ ထိုဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုများအရ အမေရိ ကန် အစိုးရက နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးအဖွဲ့အစည်းများ၏ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာထောက်ပံ့ကူညီမှုတိုင်းကို ကန့်ကွက်သွားမည် ဖြစ်သည်။

*၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာကို အရေးယူပိတ်ဆို့သည့် JADE Act ကို အမေရိကန် သမ္မတ ဂျော့ ဘုရှ် လက်မှတ်ထိုး အတည်ပြု။

*၂၀၀၅ ခုနှစ် ။  ။ သမ္မတ ဘုရှ်က နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် လျာထားသော ကွန်ဒိုလီဇာ ရိုက်စ်က မြန်မာနိုင်ငံကို“ကမ္ဘာတဝန်း အာဏာရှင်များ၏ ခံကတုတ် ခြောက်ခုအနက်”တခုဖြစ်သည်ဟု ပြောဆိုသည်။

*၂၀၀၇ ခုနှစ် ။  ။ အစိုးရက လောင်စာဆီဈေး ရုတ်တရက်မြှင့်တင်လိုက်သဖြင့် ရန်ကုန်နှင့် နေရာ အနှံ့အပြားတွင် လူထုဆန္ဒပြပွဲများဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဆန္ဒပြပွဲများကို စစ်အစိုးရက အကြမ်းဖက်ဖြိုခွင်းလိုက်သည့်အတွက် သမ္မတ ဘုရှ်က လူ့ အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများနှင့် ပြည်သူ့ဘဏ္ဍာများကို အလွဲသုံးစားလုပ်မှုအတွက် တာဝန်ရှိသူဟု သတ်မှတ်ခံရသူ တဦးချင်းစီ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို သိမ်းဆည်းသည့် အမိန့် ကြေညာချက် အမှတ် ၁၃၃၄၈ ကို ထုတ်ပြန်သည်။ ထို့အပြင် ၎င်းတာဝန်ရှိသူများအား ဘဏ္ဍာ ရေးနှင့် ရုပ်၀ထ္ထုပစ္စည်း အထောက်အပံ့ပေးသော လူပုဂ္ဂိုလ် တဦးချင်းနှင့် အဖွဲ့အစည်းများ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုကိုလည်း သိမ်းဆည်း ရန် ယင်း အမိန့်တွင်ပါဝင်သည်။ ယခင်ပြစ်ဒဏ်ခတ်မှုအား တိုးချဲ့ထားသော အမိန့်စာဖြစ်သည်။

*၂၀၀၈ ခုနှစ် က အမေရိကန် သမ္မတ ဂျော့ ဘုရှ်နှင့် ပြည်ပရောက် မြန်မာ အတိုက်အခံများ ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့တွင် တွေ့ဆုံ။

*၂၀၀၈ ခုနှစ် ။  ။ သမ္မတ ဘုရှ်သည် မြန်မာနိုင်ငံမှထွက်သော ကျောက်မျက် ရတနာများ တင်သွင်းခြင်းကို ကန့်သတ်ခြင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် ချမှတ်ထားသောလက်ရှိ သွင်းကုန်ကန့်သတ်မှုအား တိုးချဲ့သော Burma Jade Act ကို လက်မှတ်ရေး ထိုး ထုတ်ပြန်သည်။ မြန်မာကုမ္ပဏီ ၁၀ ခုထက်မနည်း အဆိုပါ ပြစ်ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခံရသည်။

*၂၀၀၈ ခုနှစ် ။  ။ မေလတွင် ရဟတ်ယဉ်များ၊ ရေ နှင့်အစားအစာ တန်ပေါင်းများစွာ တင်ဆောင်လာသော အမေရိကန် လေ ယာဉ်တင် သင်္ဘော(US Aircraft Carrier Essex)သည် ဧရာ၀တီတိုင်းတွင် နာဂစ်မုန်တိုင်းသင့်ပြည်သူများကို ကူညီရန် မြန်မာ အစိုးရထံမှ ခွင့်ပြုချက်ကို ကမ်းလွန်ပင်လယ်ပြင်တွင် ရက်သတ္တပတ် ၃ ပတ်ကြာစောင့်ဆိုင်းသည်။ မြန်မာအစိုးရက ကယ် ဆယ်ရေး အစီအစဉ်ကို ပယ်ချလိုက်သည်။ သို့သော် အမေရိကန်အစိုးရကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁ ဒဿမ၂ သန်းတန်ဖိုးနီးပါးရှိအစားအစာနှင့်နေထိုင်စရာအကူအညီများ 185 DOD C-130 ကုန်တင်လေယာဉ်များဖြင့် ရန်ကုန်သို့ သယ်ဆောင်ခွင့်ပြုသည်။

*၂၀၀၈ ခုနှစ် ။  ။ ဩဂုတ်လတွင် အမေရိကန် သမ္မတ ဂျော့ ဘုရှ်နှင့် ပြည်ပရောက် မြန်မာ အတိုက်အခံများ ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့တွင် တွေ့ဆုံသည်။ သမ္မတ ကတော် လော်ရာ ဘုရှ် က ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်ရှိ မယ်တော်ဆေးခန်းနှင့် ဒုက္ခသည် စခန်းများကို သွားရောက်သည်။

*၂၀၀၉ ခုနှစ် တွင် အမေရိကန် အထက်လွှတ်တော်အမတ် ဂျင်မ် ဝက်ဘ်နှင့် [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ]] တွေ့ဆုံသည်။

*၂၀၀၉ ခုနှစ် ။  ။ ဩဂုတ်လတွင် အမေရိကန် အထက်လွှတ်တော်အမတ် ဂျင်မ် ဝက်ဘ်သည် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေနှင့် တွေ့ဆုံခွင့်ရသဖြင့် ဆယ်စုနှစ်များစွာအတွင်း မြန်မာ စစ်ခေါင်းဆောင်နှင့်တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခွင့်ရခဲ့သော အဆင့်မြင့်ဆုံးအရာရှိဖြစ် သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တရုတ်ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ကြီးထွားလာနေခြင်းကို ထောက်ပြပြီး အမေရိကန်အစိုးရအား မြန်မာအစိုးရနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံရန် ဂျင်မ် ဝက်ဘ်က အပြင်းအထန် စည်းရုံးသည်။

*၂၀၀၉ ခုနှစ် ။  ။ စက်တင်ဘာလတွင် အမေရိကန် သမ္မတ [[ဘာရတ်အိုဘားမား]] အစိုးရက မြန်မာနိုင်ငံအပေါ်ချမှတ်ထားသော ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုများကို ရုပ်သိမ်းခြင်းမရှိဘဲ မြန်မာအစိုးရ စစ်ခေါင်းဆောင်များနှင့် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့မှုလုပ်ဆောင်ရန် ကြိုးပမ်း သွားမည်ဟု ဆိုသည်။

*၂၀၀၉ ခုနှစ် ။  ။ နိုဝင်ဘာလက စင်ကာပူနိုင်ငံတွင် ကျင်းပသော အမေရိကန်-အာဆီယံ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွင် သမ္မတ အိုဘားမား က မြန်မာဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သိန်းစိန်၊ ဦး (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|သိန်းစိန်]]အား လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်သည်။

မြန်မာအစိုးရသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အပါအဝင် နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများကို လွှတ်ပေးခြင်းနှင့် ဒီမိုကရေစီပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများလုပ်ဆောင်မည်ဆိုပါက နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး ပိုမိုကောင်းမွန်မည်ဟု သမ္မတ အိုဘားမားက ပြောဆိုသည်။ ၁၄ နှစ် အတွင်း အဆင့်မြင့်ဆုံး အမေရိကန်အရာရှိအဖြစ် အမေရိကန်အစိုးရ လက်ထောက်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ကာ့တ် ကမ်းဘဲလ် မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်လည်ပတ်သည်။ ထိုခရီးစဉ်သည် အိုဘားမားအစိုးရ၏ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ်ချမှတ်သော မူဝါဒအသစ် တိုက်ရိုက် ထိတွေ့ဆက်ဆံရေး၏ တစိတ်တဒေသဖြစ်သည်။

*၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ။  ။ နိုဝင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့က အနှစ်၂၀အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ကျင်းပသော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲအား “လွတ်လပ်မှု နှင့် တရားမျှတမှုမရှိသော ရွေးကောက်ပွဲ”ဟု သမ္မတ အိုဘားမားက ရှုတ်ချသည်။ ရွေးကောက်ပွဲမှတဆင့် စစ်အရာရှိဟောင်းများ ဦးဆောင်သော အမည်ခံအရပ်သားအစိုးရထံသို့ စစ်အစိုးရက အာဏာလွှဲပြောင်းပေးသည်။

*၂၀၁၁ ခုနှစ် ။  ။ ဧပြီလတွင် အမေရိကန်အစိုးရနှင့် မြန်မာအစိုးရ ခေါင်းဆောင်များအကြား ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်သူအဖြစ် ဒဲရစ် မစ်ချယ်ကို မြန်မာနိုင်ငံ အထူးကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် သမ္မတ အိုဘားမားက ခန့်အပ်သည်။

*၂၀၁၁ ခုနှစ် ။  ။ စက်တင်ဘာ၂၉ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးဝဏ္ဏမောင်လွင်သည် အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေး ထိပ်တန်းအရာရှိများနှင့် ဝါရှင်တန်မြို့ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် သွားရောက်တွေ့ဆုံသည်။ နောက်တနေ့တွင် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်က မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ဘက်ခြမ်းတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ အကူအညီဖြင့် တည်ဆောက်နေသော မြစ်ဆုံ ရေအားလျှပ်စစ် စီမံကိန်းအား ယာယီရပ်ဆိုင်းလိုက်သည်ဟု ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။ ဝါရှင်တန်က အရေးပါပြီး အပြုသဘောဆောင်သော လုပ်ရပ်တခုအဖြစ် ကြိုဆိုလိုက်သည်။

*၂၀၁၁ ခုနှစ် ။  ။ နိုဝင်ဘာတွင် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ် မစ်ချယ်သည် သက်တမ်းနှစ်လ မပြည့်သေးသည့် အချိန်တွင် တတိယအကြိမ်မြောက်ခရီးစဉ်အဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံသို့သွားရောက်ပြီး မြန်မာအစိုးရခေါင်းဆောင်များအပါအဝင် ဒေါ်အောင် ဆန်းစုကြည်နှင့်ပါ တွေ့ဆုံသည်။ မြန်မာနိုင်ငံမှ နောက်ထပ်ဖြစ်ပေါ်လာမည့် အပြုသဘောဆောင်သော အပြောင်း အလဲ များနှင့်အတူ အမေရိကန်အစိုးရကလည်း အပြန်အလှန်ဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု အမေရိကန်အစိုးရက ထုတ်ပြန်ကြေညာ သည်။

*၂၀၁၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအတွင်း အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံ ဘာလီကျွန်းတွင် ကျင်းပသော အာဆီယံ ထိပ်သီး ညီလာခံ၌ အမေရိကန်သမ္မတ အိုဘားမား ၏ နောက်တွင် ရပ်နေသော သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်ကိုတွေ့ရစဉ်

*၂၀၁၁ ခုနှစ် ။  ။ နိုဝင်ဘာ ၁၈ ရက်တွင် သမ္မတ အိုဘားမားက မြန်မာနိုင်ငံတွင် “တိုးတက်ပြောင်းလဲမှု အရိပ်အယောင်များ” ဖြစ် ပေါ်နေသည်ဟု ပြောဆိုလိုက်ပြီး “နိုင်ငံရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ၊ တဦးချင်းအခွင့်အရေးနှင့် အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေး လုပ် ငန်း များ ပိုမိုတိုးတက်လာစေရန် အမေရိကန်အနေဖြင့် ကူညီပေးနိုင်မှုများ” ရှာဖွေလေ့လာရန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မစ္စ ဟီလာရီ ကလင်တန်ကို ဒီဇင်ဘာလတွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့စေလွှတ်မည်ဟု ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။

မြန်မာအစိုးရက အမေရိကန်သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဖြစ်ပေါ်နေသော အပြုသဘောဆောင်သည့် အပြောင်းအလဲများကို အသိအမှတ်ပြုခြင်းဖြစ်သည်ဟု ပြောဆိုလိုက်ပြီး သမ္မတ အိုဘားမား၏ ကြေညာချက်ကို ကြိုဆိုလိုက်သည်။

*၂၀၁၁ ခုနှစ် ။  ။ ဒီဇင်ဘာ ၁ ရက်တွင် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်နှင့် အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မစ္စ ဟီလာရီ ကလင်တန် နေပြည်တော်၌ တွေ့ဆုံသည်။ အမေရိကန်-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး အခန်းကဏ္ဍသစ် တခုကို ရောက်ရှိပြီ ဖြစ်ကြောင်း ဦးသိန်းစိန်က ပြော သည်။&lt;ref&gt;[http://burma.irrawaddy.org/archives/3111 မင်းတုန်းမင်းမှ ဟီလာရီ ကလင်တန်အထိ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120103194401/http://burma.irrawaddy.org/archives/3111 |date=3 January 2012 }} (ဧရာဝတီ မဂ္ဂဇင်း၊ December 1, 2011)&lt;/ref&gt;
[[File:Secretary Clinton with Burmese First Lady in Nay Pyi Taw (6464632633).jpg|thumb|ဦးသိန်းစိန်၊ [[ခင်ခင်ဝင်း၊ ဒေါ်|​ဒေါ်ခင်ခင်ဝင်း]]နှင့် ဟီလာရီကလင်တန်]]

[[File:Secretary Tillerson and Burmese State Counsellor Aung San Suu Kyi Hold a Bilateral Meeting in Burma (37723633574).jpg|thumb|[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး|အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး]] ​တေလာဆန်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံခြား​ရေးဝန်ကြီး [[အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဒေါ်|​ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]ကို နိုင်ငံခြား​ရေးဝန်ကြီးဌာနဧည့်ခန်းမ၌ ​တွေ့ရစဉ်]]

== နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီခေတ် ==

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၄ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]]သည် ဗီဇာသက်တမ်းကျော်လွန်နေထိုင်မှု မြင့်မားသည့် နိုင်ငံ ၁၂ နိုင်ငံမှ နိုင်ငံသားများကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ပြည်ဝင်ခွင့် ပိတ်ပင်သည့် အမိန့်တစ်ရပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၎င်းပိတ်ပင်မှုစာရင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံသားများကို နိုင်ငံခြားသားများ၏ အကြမ်းဖက်မှုများမှ ကာကွယ်ရန်နှင့် အမျိုးသားလုံခြုံရေးအတွက်ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဤသို့ တားမြစ်ပိတ်ပင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Waldenberg|first=Kristen Holmes, Alayna Treene, Kaitlan Collins, Samantha|date=2025-06-04|title=Trump signs proclamation to ban travel from several countries {{!}} CNN Politics|url=https://www.cnn.com/2025/06/04/politics/trump-travel-ban-proclamation|access-date=2025-06-05|website=CNN|language=en}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၇ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]]သည်  မြန်မာ့ပို့ကုန်တွေကို ၄၀ ရာခိုင်နှုန်း အခွန်ကောက်ခံမည်ဟု [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နစကဥက္ကဋ္ဌ]] မင်းအောင်လှိုင်ကို စာရေးသားပေးပို့ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://yangonmediagroup.com/index.php/myanmar/2025-07-08-01-22-11|title=အမေရိကန်သမ္မတ ထရမ့်က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ထံ မြန်မာ၏ပို့ကုန်များအပေါ် အခွန်နှုန်းထားသစ်ကောက်ခံမည့်အကြောင်းစာပို့|accessdate=2025-7-8|publisher=Yangon Media Group|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250708063242/https://yangonmediagroup.com/index.php/myanmar/2025-07-08-01-22-11|archivedate=2025-7-8}}&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
&lt;references/&gt;
{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး}}
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ–အမေရိကန် ဆက်ဆံရေး]]</text>
      <sha1>q91ucnowwhqp2wb4tz7l8xxmp5wwcov</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47701</id>
    <revision>
      <id>1043530</id>
      <parentid>1028540</parentid>
      <timestamp>2026-07-19T02:38:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1043530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8917" sha1="c74di786g75uqw6291arcunmtsj7yu1" xml:space="preserve">{{Infobox order
| name            = အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ&lt;br&gt;သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့
| title           = ''ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ''
| image           = Agga Maha Thray Sithu with neck ribbon.svg
| caption         = အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူဘွဲ့တံဆိပ် လည်ဆွဲဖဲကြိုးဖြင့် နမူနာ ပုံ
| image2          =Agga Maha Thray Sithu.svg{{!}}border 
| caption2        =ဆားဗစ်တန်းပုံ 
| awarded_by      = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတ]]
| type            = [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ]]
| established     = ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂ ရက်
| country         = {{flag|Myanmar}}
| ribbon          = 
| motto           =
| eligibility     =
| criteria        =
| status          =
| founder         =
| head_title      =
| head            =
| classes         =
| first_induction =
| last_induction  =
| total           =
| related         =[[အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မ]] 
| higher = ''မရှိပါ''
| lower = [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]]
|image_size2=107px}}

ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် ပထမတန်းကို [[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]]၊ ဒုတိယတန်းကို [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]]၊ တတိယတန်းကို [[မဟာသရေစည်သူ]]၊ စတုတ္ထတန်းကို [[သရေစည်သူ]]၊ ပဉ္စမတန်းကို [[စည်သူ]] ဟူ၍ အဆင့်အတန်း (၅)မျိုးခွဲခြားထားသည်။

နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသည် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲအဖြစ်ဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ်အတွင်း ရာထူးအလျောက် သုဓမ္မသင်္ဂဟနှင့် ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟများ၏ အကြီးအမှူးဖြစ်သည့်ပြင် သုဓမ္မသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မဖြစ်၍ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ လည်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသည် တာဝန်ပြီးဆုံးသည့်အခါတွင် ယင်းသည် သုဓမ္မသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာ သရေစည်သူအဖြစ်လည်းကောင်း ဆက်လက်တည်မြဲသည်။

== ချီးမြှင့်ခြင်း ==
{{main|သင်္ဂဟ၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊}}
အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူအတွက် ကြယ်ပွင့်နှင့် တံဆိပ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ သတိုးမဟာသရေစည်သူအတွက် ကြယ်ပွင့်နှင့် တံဆိပ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ မဟာသရေစည်သူ၊ သရေစည်သူနှင့် စည်သူအတွက် တံဆိပ်များကိုလည်းကောင်း ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ဘွဲ့ရသူတို့အား ရွှေ ၃ကျပ်သားထက်မနည်း ပါဝင်သော ရွှေတံဆိပ်များ ချီးမြှင့်သည်။

အဆောင်အယောင်တို့ကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်နှင့်အညီ ဝတ်ဆင်ရပေသည်။ နိုင်ငံခြားအစိုးရများက ပေးသော ဘွဲ့၊ ဆု၊ တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများကို ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရကပေးသော ဘွဲ့တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများနောက် ပြီးဆုံးမှ တပ်ဆင်ရန် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite Myanmar Encyclopedia|volume=၈|title=ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊ သင်္ဂဟ|pages=၃၉၅ - ၄၀၁}}&lt;/ref&gt;

== အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူဘွဲ့ ရရှိခဲ့သူများ ==

* မြန်မာနိုင်ငံ၏ပထမဆုံး နိုင်ငံတော်သမ္မတ [[စဝ်ရွှေသိုက်၊ (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စဝ်ရွှေသိုက်]]
* [[ဘဦး၊ ဦး (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဘဦး]]
* [[ဝင်းမောင်၊ မန်း (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|မန်းဝင်းမောင်]]
* မြန်မာနိုင်ငံ၏ပထမဆုံးဝန်ကြီးချုပ် [[နု၊ ဦး|ဦးနု]]{{Efn|name=prime}}
* [[ဟူးဘတ် ရန့်စ်|ဆာဟူးဘတ်ရန့်စ်]] (ဗြိတိသျှဘုရင်ခံ)
* [[:en:David Rees-Williams, 1st Baron Ogmore|လော့ဒ်အော့ဂ်မိုး]] (ဗြိတိသျှသံအမတ်ကြီး)&lt;ref&gt;https://www.bbc.com/burmese/in-depth-46747952&lt;/ref&gt;
* ဖီးမာရှယ်ဆရစ် (ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ်)
* နိုင်ငံတော်သမ္မတဟောင်း [[သိန်းစိန်|ဦးသိန်းစိန်]]
* [[ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ|ဘယ်လာရုစ်]]သမ္မတနိုင်ငံ သမ္မတ လူကာရှန်းကော့
* [[ဦးနေဝင်း|ဦးနေဝင်း]] (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး){{Efn|[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ စာရင်း|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]]ဟောင်းအနေဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;SAC&quot;&gt;{{Cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|title=အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၃ / ၂၀၂၂|author=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|authorlink=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၂|format=pdf|language=my|accessdate=၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|archive-date=8 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708141937/https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;|name=prime}}
* [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးစန်းယု]]{{efn|[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]ဟောင်းအနေဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;SAC&quot; /&gt;}}
* [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်]]{{Efn|name=prime}}
* [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]]{{Efn|name=prime}}

== အခြားကြည့်ရန် ==
* [[မဟာသရေစည်သူ]]
* [[နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့]]
* [[သီရိပျံချီ|သီရိပျံချီဘွဲ့]]

== ရှင်းလင်းချက် မှတ်စုများ ==
{{Notelist}}

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}

{{Orders, decorations, and medals of Myanmar}}

[[ကဏ္ဍ:ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့များ]]</text>
      <sha1>c74di786g75uqw6291arcunmtsj7yu1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဟန်ထူးလွင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61008</id>
    <revision>
      <id>1043507</id>
      <parentid>871157</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T16:43:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-40426-11</username>
        <id>145795</id>
      </contributor>
      <comment>/* ထွက်ရှိပြီး တေးစီးရီးများ */ Necklace( 2026)</comment>
      <origin>1043507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6999" sha1="1cq47fe66252x6uhe1xbnthvvdu7x9n" xml:space="preserve">{{Unreferenced|date=၄ အောင်တိုဘာ ၂၀၂၀}}
{{Infobox musical artist
| name                = ဟန်ထူးလွင်
| image               = 
| image_size          = 
| caption             = 
| background          = solo_singer
| birth_name          = ဟန်ထူးလွင်
| native_name         = 
| nickname = 
| other_names = 
| native_name_lang    = 
| alias               = ကျားပေါက်
| birth_date          = 
| birth_place         = [[​တောင်ငူမြို့]]၊ {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| origin              = 
| death_date          = 
| death_place         = 
| genre               = {{flatlist|
*[[Alternative rock|Alternative Rock]]
*[[Alternative metal|Alternative Metal]] [[Metalcore]]
*[[Punk rock|Punk Rock]]
*[[Hardcore punk|Hardcore Punk]]
*[[Indie rock|Indie Rock]]}}
| occupation          = {{flatlist|
*[[တေးဆို]]
*[[တေးရေးဆရာ]]
*[[ဂီတာသမား]]
*[[ထုတ်လုပ်သူ]]
}}
| instrument          = {{flatlist|
*[[ဂစ်တာ]]
*[[ဒရမ်]]
*[[စန္ဒရား]]
*[[ချယ်လို]]
}}
| years_active        = ၂၀၀၀ ခုနှစ်မှ ယနေ့ထိ
| label               =  {{flatlist|
*bibag record
*Kyi Thar
*I Entertainment
}}
| associated_acts   =  {{flatlist|
*Big Bag
*Bloodsugar Politik 
*Lucid
*S.I.R
}}
| website             =
| notable_instruments = 
}}

'''ဟန်ထူးလွင်''' (ကျားပေါက်) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား အော်တာနေးတစ် (alternative) နှင့် [[ပန့်ခ် ဂီတ|punk rock]] ဂီတသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ အဆိုတော် [[ရင်ဂို]]၏သားဖြစ်၍ Big Bag တီးဝိုင်း၏ ‌ဒရမ်သမားတစ်ယောက်ဖြစ်သော်လည်း အဆိုတော်၊ ဂီတာသမား၊ သီချင်းရေးဆရာ ထုတ်လုပ်သူလည်း ဖြစ်ပြန်သည်။ မြန်မာ့စောင်း၊ ပုလွေ၊ ပီယာနို၊ ဟန်းပန်(hand pand)၊ ဒရမ်နှင့် အခြား​သော တူရိယာ အများအပြားကိုလည်း တီးခတ်နိုင်ကာ စာ​ရေးခြင်း နှင့် ပန်းချီဆွဲခြင်းများကိုလည်းလုပ်ကိုင်သည်။ Bipolarbear Production ကိုလည်း ထူထောင်ထားသည်။

==အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအလုပ်==
ဟန်ထူးလွင်သည် Big Bag တီးဝိုင်း၏အဆိုတော်၊ ဂီတာသမား၊ သီချင်းရေးဆရာ ထုတ်လုပ်သူ ဖြစ်သည်။ တီးဝိုင်းကို ၂၀၀၀ ခုနှစ် ဧပြီတွင် စတင်ထူထောင်၍ ပထမပိုင်းကာလများတွင် တီးဝိုင်းကို ဟန်ထူးလွင် ၊ ဆင်​ပေါက် နှင့် Vနိုထွန်း တို့နှင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး​ နောက်ပိုင်းတွင် ရဲဇော်မျိုး(ဘေ့စ်)၊ ဖြိုးမင်းနိုင်(keyboard) နှင့် မွန်ဘွဲ့(ဒရမ်) တို့ဖြင့် ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ Big Bag မတိုင်ခင် Animal Kingdom နှင့် Big Bag နှင့်အတူ Bloodsugar Pölitik နှင့် Lucidတီးဝိုင်းများကိုလည်း ထူထောင်ခဲ့၏ ။ SIR Band တွင်လည်း 2016 ခုနှစ်အထိ ပါဝင်အားဖြည့်ခဲ့သည်။

Big Bag ၏ ပထမဆုံး album မှာ ''Punk for All'' ဖြစ်ပြီး သူတို့၏ alternative ဂီတမှာ ဆယ်ကျော်သက်တို့၏ အာရုံစိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ သူတို့၏ပထမဆုံး one band show ဖြစ်သည့် ရန်ကုန်မြို့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ''The Big Show in Bag 1'' တွင် အထူးအောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ အထိ သူ၏ Big Bag တီးဝိုင်းသည် album ၁၃ ခုထွက်ရှိခဲ့ကာ။ နောက်ဆုံး album မှာ ''Anger Management'' ဖြစ်သည်။ 

ဟန်ထူးလွင်(ကျားပေါက်) သည် သူ၏ပထမဆုံးသော Single EP ကို ''Cinematicüs'' အမည်ဖြင့် ၂၀၂၀ အောက်တိုဘာ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

ယခုလက်ရှိ‌တွင်လည်း သီချင်းများ ဆက်လက်ထုတ်လုပ်ဆဲဖြစ်ပြီး သူ၏ သီချင်းဟောင်းများကိုလည်း မတူညီသော ပုံစံများဖြင့် တစ်ဖန်ပြန်လည်ဆန်းသစ်မှုများ ပြုလုပ်နေဆဲဖြစ်သည်။

==ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ==
ဟန်ထူးလွင်သည် ဆုလဲ့ဝင်းဇုံဇုံ နှင့် ၂၀၀၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက်တွင် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၉ တွင်တရားဝင်ကွာရှင်းခဲ့သည်။ သူတို့တွင် အိချိုနှင့် ဆွိချို ဟူသော သမီးနှစ်ယောက်ထွန်းကားခဲ့သည်။

== ထွက်ရှိပြီး တေးစီးရီးများ ==
# ''ပန့်ခ်အကြောင်းမပြောနဲ့''
# ''အားလုံးအတွက်ပန့်ခ်''
# ''နာမည်ကြီး''
# ''ဗီလိန်''
# ''အိပ်ယာဝင်တေးများ''
# ''The Big Show In The Bag''
# ''AD 3000''
# ''Telepunk''
# ''The Sun Factory''
# ''One Eleven''
# ''We are Big Bag''
# ''IDGAF''
# ''ANGER MANAGEMENT''
# ''CINEMATICÜS (Single EP)''
# Public Enemy
# Necklace(2026)

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

[[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]]
[[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]]</text>
      <sha1>1cq47fe66252x6uhe1xbnthvvdu7x9n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1043508</id>
      <parentid>1043507</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T17:04:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-40426-11</username>
        <id>145795</id>
      </contributor>
      <comment>/* ထွက်ရှိပြီး တေးစီးရီးများ */ Necklace သည် B-side albumထဲမှသီချင်းဖြစ်သည် အောင်မြင်တဲ့သီချင်းနှင့် Album နာမည်မှားယွင်းဖော်ပြမိတာပါ</comment>
      <origin>1043508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6991" sha1="1spiem8axp4twan888t1pchhq2sdza3" xml:space="preserve">{{Unreferenced|date=၄ အောင်တိုဘာ ၂၀၂၀}}
{{Infobox musical artist
| name                = ဟန်ထူးလွင်
| image               = 
| image_size          = 
| caption             = 
| background          = solo_singer
| birth_name          = ဟန်ထူးလွင်
| native_name         = 
| nickname = 
| other_names = 
| native_name_lang    = 
| alias               = ကျားပေါက်
| birth_date          = 
| birth_place         = [[​တောင်ငူမြို့]]၊ {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| origin              = 
| death_date          = 
| death_place         = 
| genre               = {{flatlist|
*[[Alternative rock|Alternative Rock]]
*[[Alternative metal|Alternative Metal]] [[Metalcore]]
*[[Punk rock|Punk Rock]]
*[[Hardcore punk|Hardcore Punk]]
*[[Indie rock|Indie Rock]]}}
| occupation          = {{flatlist|
*[[တေးဆို]]
*[[တေးရေးဆရာ]]
*[[ဂီတာသမား]]
*[[ထုတ်လုပ်သူ]]
}}
| instrument          = {{flatlist|
*[[ဂစ်တာ]]
*[[ဒရမ်]]
*[[စန္ဒရား]]
*[[ချယ်လို]]
}}
| years_active        = ၂၀၀၀ ခုနှစ်မှ ယနေ့ထိ
| label               =  {{flatlist|
*bibag record
*Kyi Thar
*I Entertainment
}}
| associated_acts   =  {{flatlist|
*Big Bag
*Bloodsugar Politik 
*Lucid
*S.I.R
}}
| website             =
| notable_instruments = 
}}

'''ဟန်ထူးလွင်''' (ကျားပေါက်) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား အော်တာနေးတစ် (alternative) နှင့် [[ပန့်ခ် ဂီတ|punk rock]] ဂီတသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ အဆိုတော် [[ရင်ဂို]]၏သားဖြစ်၍ Big Bag တီးဝိုင်း၏ ‌ဒရမ်သမားတစ်ယောက်ဖြစ်သော်လည်း အဆိုတော်၊ ဂီတာသမား၊ သီချင်းရေးဆရာ ထုတ်လုပ်သူလည်း ဖြစ်ပြန်သည်။ မြန်မာ့စောင်း၊ ပုလွေ၊ ပီယာနို၊ ဟန်းပန်(hand pand)၊ ဒရမ်နှင့် အခြား​သော တူရိယာ အများအပြားကိုလည်း တီးခတ်နိုင်ကာ စာ​ရေးခြင်း နှင့် ပန်းချီဆွဲခြင်းများကိုလည်းလုပ်ကိုင်သည်။ Bipolarbear Production ကိုလည်း ထူထောင်ထားသည်။

==အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအလုပ်==
ဟန်ထူးလွင်သည် Big Bag တီးဝိုင်း၏အဆိုတော်၊ ဂီတာသမား၊ သီချင်းရေးဆရာ ထုတ်လုပ်သူ ဖြစ်သည်။ တီးဝိုင်းကို ၂၀၀၀ ခုနှစ် ဧပြီတွင် စတင်ထူထောင်၍ ပထမပိုင်းကာလများတွင် တီးဝိုင်းကို ဟန်ထူးလွင် ၊ ဆင်​ပေါက် နှင့် Vနိုထွန်း တို့နှင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး​ နောက်ပိုင်းတွင် ရဲဇော်မျိုး(ဘေ့စ်)၊ ဖြိုးမင်းနိုင်(keyboard) နှင့် မွန်ဘွဲ့(ဒရမ်) တို့ဖြင့် ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ Big Bag မတိုင်ခင် Animal Kingdom နှင့် Big Bag နှင့်အတူ Bloodsugar Pölitik နှင့် Lucidတီးဝိုင်းများကိုလည်း ထူထောင်ခဲ့၏ ။ SIR Band တွင်လည်း 2016 ခုနှစ်အထိ ပါဝင်အားဖြည့်ခဲ့သည်။

Big Bag ၏ ပထမဆုံး album မှာ ''Punk for All'' ဖြစ်ပြီး သူတို့၏ alternative ဂီတမှာ ဆယ်ကျော်သက်တို့၏ အာရုံစိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ သူတို့၏ပထမဆုံး one band show ဖြစ်သည့် ရန်ကုန်မြို့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ''The Big Show in Bag 1'' တွင် အထူးအောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ အထိ သူ၏ Big Bag တီးဝိုင်းသည် album ၁၃ ခုထွက်ရှိခဲ့ကာ။ နောက်ဆုံး album မှာ ''Anger Management'' ဖြစ်သည်။ 

ဟန်ထူးလွင်(ကျားပေါက်) သည် သူ၏ပထမဆုံးသော Single EP ကို ''Cinematicüs'' အမည်ဖြင့် ၂၀၂၀ အောက်တိုဘာ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

ယခုလက်ရှိ‌တွင်လည်း သီချင်းများ ဆက်လက်ထုတ်လုပ်ဆဲဖြစ်ပြီး သူ၏ သီချင်းဟောင်းများကိုလည်း မတူညီသော ပုံစံများဖြင့် တစ်ဖန်ပြန်လည်ဆန်းသစ်မှုများ ပြုလုပ်နေဆဲဖြစ်သည်။

==ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ==
ဟန်ထူးလွင်သည် ဆုလဲ့ဝင်းဇုံဇုံ နှင့် ၂၀၀၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက်တွင် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၉ တွင်တရားဝင်ကွာရှင်းခဲ့သည်။ သူတို့တွင် အိချိုနှင့် ဆွိချို ဟူသော သမီးနှစ်ယောက်ထွန်းကားခဲ့သည်။

== ထွက်ရှိပြီး တေးစီးရီးများ ==
# ''ပန့်ခ်အကြောင်းမပြောနဲ့''
# ''အားလုံးအတွက်ပန့်ခ်''
# ''နာမည်ကြီး''
# ''ဗီလိန်''
# ''အိပ်ယာဝင်တေးများ''
# ''The Big Show In The Bag''
# ''AD 3000''
# ''Telepunk''
# ''The Sun Factory''
# ''One Eleven''
# ''We are Big Bag''
# ''IDGAF''
# ''ANGER MANAGEMENT''
# ''CINEMATICÜS (Single EP)''
# Public Enemy
# B-side

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

[[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]]
[[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]]</text>
      <sha1>1spiem8axp4twan888t1pchhq2sdza3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပါကစ္စတန်နိုင်ငံရှိ လိင်တူချစ်သူများအခွင့်အရေး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68095</id>
    <revision>
      <id>1043516</id>
      <parentid>1042495</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T21:30:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39009-27</username>
        <id>145415</id>
      </contributor>
      <origin>1043516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4650" sha1="nrw4cu0fkofah7pjogvf5y3i04lc85u" xml:space="preserve">{{rough translation}}
[[Image:LGBT Ensign of Pakistan.svg|thumb|ပါကစ္စတန်၏လိင်တူချစ်သူအလံ]]
[[Image:Transgender Pakistani Pride Ensign.png|thumb|ပါကစ္စတန်နိုင်ငံအတွက် လိင်ပြောင်းအခွင့်အရေးအလံ။]]

ပါကစ္စတန်ရှိမရှိလိင်တူချစ်သူအခွင့်အရေးအနည်းငယ်ရှိပါတယ်။ 6 အောက်တိုဘာလ 1860 ခုနှစ်မှစ. က (တူညီကျား, မများ၏ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးနှင့်အတူလိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအဆက်အသွယ်ရှိသည်ဖို့) လိင်တူဆက်ဆံပြုမူသောအမှုတွင်ပါဝင်ရန်တရားမဝင်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယအိမ်နီးချင်းတိုင်းပြည်အတွင်းနှင့်မတူဘဲဤဥပဒေတွင်သေးရုပ်သိမ်းခြင်း (သို့မဟုတ်ဖယ်ရှားပစ်ဖို့ဆည်းပူး) မခံတော်မူပြီ။ လိင်တူချစ်ခြင်းလည်းပါကစ္စတန်မညီကြောင်းဒုအဖြစ်စဉ်းစားသည်။ ပါကစ္စတန်ရှိအဓိကဘာသာတရားလိင်တူချစ်သူများ၏အတည်ပြုကြပါဘူး။ ထိုကြောင့်, တိုင်းပြည်အတွက်များစွာသောလူလိင်တူဆက်ဆံခြင်းနှင့်အခြားရွေးချယ်စရာလိင်ပိုင်းဆိုင်ရာတိမ်းညွတ်၏အခြားပုံစံများကိုဆန့်ကျင်ကြသည်။. 

ပါကစ္စတန်ကတရားဝင်အနေနဲ့အစ္စလာမ်မစ်သမ္မတနိုင်ငံသည်။ သို့သော်လက်တွေ့တွင်, ပါကစ္စတန် (Non-ဘာသာရေး) အဓိကအားလောကဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာအဓိကအားဖြင့်ဗြိတိသျှထံမှအမွေဆက်ခံခဲ့ကြသည်သော -Anglo-Saxon ဥပဒေတွေရှိပါတယ်။ ပို. ပို. , တိုင်းပြည်အတွက် (ပိုလစ်ဘရယ်ဖြစ်လာ) လွတ်လပ်၏ခေတ်ရေစီးကြောင်း (သို့မဟုတ်ပုံစံများ) ရှိပါတယ်။ ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းနှင့်လူမှုရေးသည်းခံစိတ်လည်းတိုးပွားလာလျက်ရှိသည်။ ထိုကြောင့်, အများပြည်သူလိင်တူချစ်သူပါတီများနိုင်ငံအတွင်းရာအရပျကိုယူပြီးခဲ့ကြနှင့်, ဤပါတီများနှစ်ပေါင်းအတော်များများသည်အအောင်မြင်ပါပြီ။.&lt;ref name=&quot;CITEREFGuardian1&quot;&gt;{{cite news
|url=http://www.guardian.co.uk/gayrights/story/0,,1730228,00.html
|author=Walsh, Declan
|title=Pakistani society looks other way as gay men party
|publisher=The Guardian Newspaper
|accessdate=2008-05-05
| location=London
| date=2006-03-14}}&lt;/ref&gt;

ပါကစ္စတန်၏ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအထူးသလိင်ပိုင်းဆိုင်ရာတိမ်းညွတ်သို့မဟုတ်ကျားမဝိသေသလက္ခဏာဖော်ပြထားခြင်းမရှိပါဘူး။ လိင်တူချစ်သူပါကစ္စတန်နိုင်ငံသားတွေရဲ့အခွင့်အရေးကိုထိခိုက်စေခြင်းငှါဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအတွက်အချို့သောအစိတ်အပိုင်းများရှိပါတယ်။.

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

[[Category:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံရှိ လိင်တူချစ်သူများအခွင့်အရေး]]</text>
      <sha1>nrw4cu0fkofah7pjogvf5y3i04lc85u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လောက်ကိုင်မြို့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72120</id>
    <revision>
      <id>1043526</id>
      <parentid>1036082</parentid>
      <timestamp>2026-07-19T01:52:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1043526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32037" sha1="7a8bkrojrjqhh1y6kkrepsok816tine" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                    = လောက်ကိုင်မြို့
| official_name           = Laukkai
| native_name             = [[ကိုးကန့်လူမျိုး|ကိုးကန့်]]/[[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်]]: &lt;span&gt;老街&lt;/span&gt; (Lǎojiē)
| other_name              = 
| settlement_type         = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]]
| image_skyline           = Laukkai.jpg
| image_caption           = လောက်ကိုင်မြို့ မြင်ကွင်းတစ်ခု
| image_map               = 
| map_caption             = 
| pushpin_label_position  = bottom
| pushpin_map             = Myanmar
| pushpin_map_caption     = မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံအတွင်း လောက်ကိုင်မြို့ တည်ရှိရာနေရာ
| seat_type               = ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသနှင့်မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့
| seat                    = လောက်ကိုင်မြို့
| subdivision_type        = [[အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name        = {{MMR}}
| subdivision_type1       = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများ|ပြည်နယ်]]
| subdivision_name1       = [[ရှမ်းပြည်နယ်]]
| subdivision_type2       = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2       = [[လောက်ကိုင်ခရိုင်]]
| subdivision_type3       = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3       = [[လောက်ကိုင်မြို့နယ်]]
| subdivision_type4       = [[ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]
| subdivision_name4       = [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]
| unit_pref               = Metric
| area_total_km2          = 
| elevation_footnotes     = 
| elevation_m             = 1000
| elevation_ft            = 3280
| population_total        = ၂၃၄၃၅
| population_as_of        = ၂၀၁၄
| population_footnotes    = 
| population_density_km2  = auto
| coordinates             = {{coord|23|41|41|N|98|45|52|E|region:MM_type:city|display=inline,title}}
| timezone1               = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset1             = +၆:၃၀
| website                 = 
}}
'''လောက်ကိုင်မြို့''' ({{lang|zh-hans|老街}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[လောက်ကိုင်မြို့နယ်]]၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်ပြီး [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၏ မြို့တော်လည်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=breaksdown&gt;{{Cite web | work=The Irrawaddy | date=28 August 2009 | accessdate=29 August 2009 | title=Burmese Cease Fire Breaks Down | url=http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=16658 | author=Saw Yan Naing | archivedate=30 August 2009 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20090830013448/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=16658 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ET&gt;{{Cite web | title=Myanmar military moves to crush Kokang Chinese | url=http://www.earthtimes.org/articles/show/283048,myanmar-military-moves-to-crush-kokang-chinese.html | date=27 August 2009 | accessdate=28 August 2009 | work=Earth Times | archivedate=13 January 2018 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20180113093001/http://www.earthtimes.org/articles/show/283048,myanmar-military-moves-to-crush-kokang-chinese.html }}&lt;/ref&gt;

လောက်ကိုင်မြို့သည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်းမှစ၍ တရားမဝင်လောင်းကစားလုပ်ငန်း၊ ပြည့်တန်ဆာလုပ်ငန်း၊ [[လူကုန်ကူးခြင်း|လူကုန်ကူးမှု]]နှင့် အွန်လိုင်းငွေကြေးလိမ်လည်မှု (ကျားဖြတ်) လုပ်ငန်းဝင်းများ အခြေစိုက်ရာ နာမည်ဆိုးဖြင့် ကျော်ကြားသော နယ်စပ်မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news |date=2023-11-16 |title=Myanmar scam town Laukkai empties out as war approaches |language=en |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/myanmar-scam-city-laukkai-empties-out-as-war-approaches |access-date=2023-12-15 |issn=0585-3923}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Fishbein |first=Emily |title='Fighting is all around': Myanmar faces deepening humanitarian crisis |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/12/14/fighting-is-all-around-myanmar-faces-deepening-humanitarian-crisis |access-date=2023-12-15 |website=Al Jazeera |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ပထဝီဝင် အနေအထား ==
လောက်ကိုင်မြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြောက်ပိုင်း၊ [[သံလွင်မြစ်]]၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ အဆိုပါမြစ်သည် ၎င်း၏ မြစ်ဖျားပိုင်းတွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]နှင့် [[မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ရေး|တရုတ်-မြန်မာ နယ်နိမိတ်]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိသည်။ လောက်ကိုင်မြို့သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်၊ နန်ဆန်မြို့ (南傘) နှင့် ၁၀ မိုင်ခန့်သာ ကွာဝေးသော နယ်စပ်မြို့ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.goandgotravel.com/optional-tour.htm |title=Tour |access-date=29 August 2009 |archivedate=11 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110711104319/http://www.goandgotravel.com/optional-tour.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ၎င်း၏ နှစ်စဉ်မိုးရေချိန်မှာ လက်မ ၄၀ ကျော် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[http://myanmargeneva.org/NLM2009/eng/9Sep/n090913.pdf MG] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20111002130039/http://myanmargeneva.org/NLM2009/eng/9Sep/n090913.pdf |date=2 October 2011 }}&lt;/ref&gt;

ဒေသတွင်းတွင် အနောက်တောင်ပိုင်း မန်ဒရင်တရုတ်စကားနှင့် တရုတ်စာလုံးများကို ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုကြပြီး [[တရုတ်ယွမ်ငွေ]]ကိုလည်း အဓိက သုံးစွဲကြသည်။ [[လားရှိုးမြို့]]မှ ၁၁၇ မိုင်နှင့် [[ကုန်းကြမ်းမြို့]]မှ ၄၂ မိုင်ခန့် ကွာဝေးသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့ပြလူဦးရေမှာ ၂၃,၄၃၅ ဦး ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Myanmar: Regions, States, Major Cities &amp; Towns - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information |url=https://www.citypopulation.de/en/myanmar/cities/?cityid=34289 |access-date=2021-04-02 |website=www.citypopulation.de}}&lt;/ref&gt;

== သမိုင်းကြောင်း ==
သမိုင်းအရ ဤဒေသတွင် တော်နီယို သို့မဟုတ် မာလီပါ (麻栗壩) ဟုခေါ်သော လူနေထိုင်ရာ ရပ်ရွာတစ်ခု တည်ရှိခဲ့ဖူးသည်။ ၎င်းသည် ကိုးကန့်နယ်၏ အဓိကဈေးဖြစ်ခဲ့ပြီး ထိုနယ်၏ တစ်ခုတည်းသော မြေပြန့်လွင်ပြင်ဒေသတွင် တည်ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Scott and Hardiman (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States.'' Pt. 2, Vol. 1, pp. 464–468&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mindat.org |url=https://www.mindat.org/feature-1311971.html |access-date=2025-07-05 |website=www.mindat.org}}&lt;/ref&gt;

=== ဩဂုတ် ၂၀၀၉ ကိုးကန့်ဖြစ်စဉ် ===
လောက်ကိုင်သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ကိုးကန့်ဖြစ်စဉ်အတွင်း တိုက်ပွဲများ၏ ဗဟိုချက်ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=juntasploy&gt;{{Cite web |url=http://www.shanland.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=2678:juntas-ploy-push-kokang-to-shoot-first&amp;catid=86:war&amp;Itemid=284 |title=Junta's ploy: Push Kokang to shoot first |date=14 August 2009 |work=[[Shan Herald]] |access-date=29 August 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090901151337/http://www.shanland.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=2678%3Ajuntas-ploy-push-kokang-to-shoot-first&amp;catid=86%3Awar&amp;Itemid=284 |archivedate=1 September 2009}}&lt;/ref&gt; ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] ဦးဆောင်သော နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ စစ်အစိုးရတပ်မတော်က မြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ဖုန်ကြားရှင်၏ ကိုးကန့်တပ်မတော် (MNDAA) ကို မောင်းထုတ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=breaksdown/&gt;

=== မြန်မာအစိုးရနှင့် ပြည်သူ့စစ်အုပ်ချုပ်မှုခေတ် ===
၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များထံမှ လောက်ကိုင်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်၊ တပ်မတော်သည် စစ်အစိုးရလိုလားသော ကိုးကန့်ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ (အဓိက မျိုးနွယ်စုကြီး လေးစု) ကို အာဏာလွှဲအပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် အဆိုပါအဖွဲ့များသည် မူးယစ်ဆေးဝါးထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် တရုတ်ခရီးသွားဧည့်သည်များကို ပစ်မှတ်ထားသည့် လောင်းကစားကာစီနိုလုပ်ငန်း၊ ပြည့်တန်ဆာလုပ်ငန်းများနှင့် အွန်လိုင်းငွေကြေးလိမ်လည်မှု လုပ်ငန်းဝင်း (ကျားဖြတ်) များမှတစ်ဆင့် အလွန်အမင်း ချမ်းသာကြွယ်ဝလာခဲ့သည်။ ဤအခြေအနေသည် အဓိကအားဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံအပါအဝင် နိုင်ငံခြားသား လူကုန်ကူးခံရသူများကို ပိတ်လှောင်စေခိုင်းရာ နေရာကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ''The Straits Times'' သတင်းစာက ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် လောက်ကိုင်မြို့ဝန်းကျင်၌ လိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းဝင်းပေါင်း ၄၀ ခန့် လည်ပတ်နေနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

၂၀၁၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတ]] [[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးသိန်းစိန်]]က အစိုးရတပ်များနှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) တို့အကြား ဖြစ်ပွားသော ကနဦးတိုက်ပွဲများကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ကိုးကန့်ဒေသတွင် သုံးလကြာ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး (Martial Law) ကို ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |work=[[Reuters]] |date=17 February 2015 |access-date=18 February 2015 |title=Myanmar declares martial law in troubled Kokang region |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-clashes-idUSKBN0LL11S20150217 |author=Soe Zeya Tun}}&lt;/ref&gt; အဆိုပါ ညမထွက်ရအမိန့်ကို ၂၀၁၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့အထိ ကာလရှည် သက်တမ်းတိုးခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mann |first=Zarni |date=10 September 2019 |title=Curfew Continues in Northern Myanmar's Kokang Over Concerns About Armed Conflict |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/curfew-continues-northern-myanmars-kokang-concerns-armed-conflict.html |access-date=20 December 2023 |website=The Irrawaddy}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၇ ခုနှစ် မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် MNDAA မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် လောက်ကိုင်မြို့ရှိ ဖူလီလိုက်၊ ကျိန်ဖု နှင့် ကျိန်ကျန့် ကာစီနိုများကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သည်။ အဆိုပါ ကာစီနိုသုံးခုကို ပြိုင်ဘက်ဖြစ်သော [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ကိုးကန့်နယ်ခြားစောင့်တပ် (BGF)]] က ပိုင်ဆိုင်သည်။ ထိုစီးနင်းမှုကြောင့် လူတစ်ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီး ဒေါ်လာ သန်းပေါင်းများစွာကို သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Nanda |date=2020-07-23 |title=The Kokang casino dream |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/the-kokang-casino-dream/ |access-date=2023-12-20 |website=Frontier Myanmar |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

=== ၁၀၂၀ ဖြစ်စဉ် (၂၀၂၃ ခုနှစ်) ===
၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၀ ရက်နေ့ နံနက်စောစောပိုင်းတွင် နိုင်ငံဖြတ်ကျော် ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းခေါင်းဆောင် မင်ရွှဲ့ချန်း၏ Crouching Tiger (臥虎山莊) ဗီလာတွင် အဓမ္မစေခိုင်းခံနေရသော တရုတ်နိုင်ငံသားများကို ကယ်တင်ရန် ကြိုးပမ်းမှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး၊ အဆိုပါလုပ်ငန်းဝင်းမှ ထွက်ပြေးရန်ကြိုးစားစဉ် တရုတ်ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့အပါအဝင် လူအများအပြားကို အစောင့်များက ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြောင်း တရုတ်မီဒီယာများနှင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ၌ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ဤ &quot;၁၀၂၀ ဖြစ်စဉ်&quot; သည် တရုတ်အစိုးရ၏ စိတ်ရှည်မှုကို ကုန်ဆုံးစေခဲ့ပြီး စစ်အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်ရေး တပ်ဖွဲ့များအား [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] စတင်ရန် တရုတ်နိုင်ငံက ခွင့်ပြုစေခဲ့သည့် အဓိက တွန်းအားဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |last=Head |first=Jonathan |title=The Chinese mafia's downfall in a lawless casino town |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-67471138 |access-date=29 December 2023 |work=[[BBC News]] |publisher=[[BBC]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240214063504/https://www.bbc.com/news/world-asia-67471138|archivedate=February 14, 2024 |date=23 November 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Head |first1=Jonathan |last2=Luo |first2=Lulu |title=A turning point in Myanmar as army suffers big losses |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-67305690 |access-date=29 December 2023 |work=[[BBC News]] |publisher=[[BBC]] |date=9 November 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Gan |first=Nectar |title=How online scam warlords have made China start to lose patience with Myanmar's junta |url=https://edition.cnn.com/2023/12/19/china/myanmar-conflict-china-scam-centers-analysis-intl-hnk/index.html |access-date=29 December 2023 |work=[[CNN]] |publisher=[[WarnerMedia]] |date=19 December 2023}}&lt;/ref&gt; ဧရာဝတီသတင်းဌာနက ဖော်ပြချက်အရ မင်မိသားစုသည် လောက်ကိုင်ကို အုပ်စိုးသော မျိုးနွယ်စုကြီး လေးခုထဲမှ တစ်ခုအတွက် အလုပ်လုပ်ပေးခဲ့သော ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းကြီး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=The Irrawaddy |date=September 30, 2025 |title=China Sentences 16 Kokang Crime Syndicate Members to Death |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/china-sentences-16-kokang-crime-syndicate-members-to-death.html |access-date=2025-09-30 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

=== ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးနှင့် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ ===
၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ တပ်မတော်ကို ထိုးစစ်ကြီးတစ်ခု စတင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါထိုးစစ်တွင် MNDAA သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် လက်လွှတ်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသော လောက်ကိုင်မြို့ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ရည်မှန်းချက်ဖြင့် ကိုးကန့်ဒေသအတွင်း ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၁၁ နှင့် ၁၂ ရက်နေ့များတွင် MNDAA သည် လောက်ကိုင်မြို့ကို လက်နက်ကြီးများဖြင့် စတင်ပစ်ခတ်ခဲ့ပြီး&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် မြို့ကို ဝန်းရံထားနိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; နိုဝင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ခြေလျင်တပ်ရင်း ၁၂၉ မှ တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၂၇ ဦးလုံးသည် ၎င်းတို့၏ မိသားစုများနှင့်အတူ [[ကုန်းကြမ်းမြို့]]အနီးတွင် MNDAA ထံသို့ လက်နက်ချခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Entire infantry battalion surrenders in Laukkai: MNDAA – Myanmar Now |date=15 November 2023 |url=https://myanmar-now.org/en/news/entire-infantry-battalion-surrenders-in-laukkai-mndaa/ |access-date=2023-12-18 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

MNDAA သည် လောက်ကိုင်မြို့သို့ တဖြည်းဖြည်း ချဉ်းကပ်လာသည့်အချိန်မှစ၍ မြို့အတွင်းမှ လူအများအပြား အစုလိုက်အပြုံလိုက် ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် MNDAA သည် လောက်ကိုင်မြို့ရှိ ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမားများအတွက် လောက်ကိုင်နှင့် ကွမ်းလုံမြို့နယ်များ၊ ဝပြည်နယ်တို့ကို ဖြတ်သန်း၍ လားရှိုးမြို့သို့ ထွက်ပြေးနိုင်ရန် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာလမ်းကြောင်းတစ်ခု ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် ကိုးကန့်လူမျိုးအများအပြားသည် တရုတ်နယ်စပ်သို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြသော်လည်း တရုတ်အာဏာပိုင်များ၏ မျက်ရည်ယိုဗုံးဖြင့် ပစ်ခတ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Htoo Zan |first=Hein |date=28 November 2023 |title=Exodus: Tens of Thousands Flee as Myanmar Junta Troops Face Last Stand in Kokang |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/exodus-tens-of-thousands-flee-as-myanmar-junta-troops-face-last-stand-in-kokang.html |access-date=17 December 2023 |website=The Irrawaddy}}&lt;/ref&gt;

ဒီဇင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် MNDAA သည် တပ်မတော်နှင့် သုံးရက်ကြာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားပြီးနောက် မဟာဗျူဟာကျသော ဘုရားလေးဆူကုန်းကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါနေရာသည် လောက်ကိုင်မြို့ကို အပေါ်စီးမှ မြင်နိုင်သော ကုန်းတစ်ခုပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး လောက်ကိုင်မြို့မတိုင်မီ စစ်အကူတပ်များ၏ နောက်ဆုံးခံစစ်စခန်း ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-12-08 |title=Laukkai is a notorious den of online scams — and the prize in one family's 14-year quest for revenge |language=en-AU |work=ABC News |url=https://www.abc.net.au/news/2023-12-09/myanmar-mndaa-brotherhood-alliance-kokang-battle/103159456 |access-date=2023-12-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 December 2023 |title=Ethnic Army Battles to Seize Another Base From Myanmar Junta Near Border With China |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/ethnic-army-battles-to-seize-another-base-from-myanmar-junta-near-border-with-china.html |access-date=2023-12-20 |website=The Irrawaddy}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် တရုတ်နိုင်ငံသည် [[ကူမင်းမြို့]]၌ တပ်မတော်နှင့် MNDAA ကြား ယာယီအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးခဲ့သော်လည်း၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ပြန်လည်ပျက်ပြယ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 December 2023 |title=Fighting Resumes in Myanmar's Kokang Region Ending Brief Pause That Followed China Peace Talks |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/fighting-resumes-in-myanmars-kokang-region-ending-brief-pause-that-followed-china-peace-talks.html |access-date=2023-12-20 |website=The Irrawaddy}}&lt;/ref&gt; ထို့နောက် MNDAA သည် ဒီဇင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် လောက်ကိုင်မြို့မြောက်ဘက် တရုတ်နယ်စပ်ရှိ ရန်လုံကျိုင်း နယ်စပ်ဂိတ်ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Myanmar Resistance Forces Seize Another China Border Crossing |url=https://thediplomat.com/2023/12/myanmar-resistance-forces-seize-another-china-border-crossing/ |access-date=2023-12-20 |website=thediplomat.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် လောက်ကိုင်မြို့၏ နေရာအများစုသည် MNDAA ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://myanmar-now.org/en/news/most-of-laukkai-now-under-mndaa-control/ | title=Most of Laukkai now under MNDAA control | date=28 December 2023 | access-date=18 October 2025 | archive-date=30 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231230153043/https://myanmar-now.org/en/news/most-of-laukkai-now-under-mndaa-control/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ် (ဒကစ) မှ နောက်ဆုံးစစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ဗိုလ်မှူးချုပ်များ အစုလိုက်အပြုံလိုက် လက်နက်ချခဲ့ပြီးနောက် MNDAA သည် လောက်ကိုင်မြို့တစ်မြို့လုံးကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-captures-military-command-centre-outside-laukkai-taking-full-control-of-city/ | title=MNDAA captures military command centre outside Laukkai, taking full control of city | date=5 January 2024 }}&lt;/ref&gt;

=== MNDAA ၏ ထိန်းချုပ်မှုခေတ် ===
MNDAA က လောက်ကိုင်ကို ပြန်လည်အုပ်ချုပ်ပြီးနောက် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးအတွက် အများပြည်သူရှေ့မှောက်တွင် ရုံးထုတ်စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ခိုးယူထားသော လက်နက်များကို ရောင်းချခြင်း၊ ငွေညှစ်ခြင်း၊ လူကုန်ကူးမှုနှင့် လူသတ်မှုများ ကျူးလွန်ခဲ့သည့် တရားခံ ဆယ်ဦး (MNDAA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၇၀% ပါဝင်) ကို ပြစ်ဒဏ်စီရင်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အနက် တရားခံ သုံးဦးကို လူထုရှေ့မှောက်တွင် သေဒဏ်ပေး ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt; [https://www.irrawaddy.com/news/burma/ethnic-army-executes-three-men-after-public-trial-in-northern-myanmar.html Ethnic Army Executes Three Men After Public Trial in Northern Myanmar]. April 25, 2024. [[The Irrawaddy]] &lt;/ref&gt;

== အုပ်ချုပ်ရေးဌာနခွဲများ ==
MNDAA သည် လောက်ကိုင်မြို့ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ပြီးနောက် အုပ်ချုပ်ရေးလွယ်ကူစေရန် မြို့ကို ရပ်ကွက် (ခရိုင်ခွဲ) သုံးခုအဖြစ် ပိုင်းခြားပြင်ဆင်ခဲ့သည်-
* ဒုံချန်းရပ်ကွက် (东城区/အရှေ့ပိုင်းမြို့သစ်ရပ်ကွက်)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.facebook.com/kokang0123/posts/pfbid0JUHFQFT3tXgbPw8pK2LmimcsvfUoY2He9amc2tGw7G49if9MgDw6o237sgXouxYDl|title=缅甸联邦第一特区老街市东城区召开群众大会|date=2024-06-12|work=果敢资讯网|language=zh}}&lt;/ref&gt;
* လောက်ကိုင်ရပ်ကွက် (老街区/မြို့ဟောင်းရပ်ကွက်)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.facebook.com/kokang0123/posts/791918409710201/|title=老街市人民政府在老街区召开群众大会|date=2024-06-13|work=果敢资讯网|language=zh}}&lt;/ref&gt;
* ကျင့်ရှမ်းချိန်ရပ်ကွက် (金象城区/ဆင်ရွှေရည်ရပ်ကွက်)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.facebook.com/kokang0123/posts/792491956319513/|title=老街市工作组召开金象城区群众大会|date=2024-06-14|work=果敢资讯网|language=zh}}&lt;/ref&gt;

== ဓာတ်ပုံများ ==
&lt;gallery&gt;
File:Laukkaing.jpg|၁၀တန်ဂိတ်အလွန် လောက်ကိုင်မြို့ဝင်ဆိုင်းဘုတ်။
File:Myanmar-China Border Yanlonkyine Gate.jpg|ရန်လုံကျိုင်း နယ်စပ်ဂိတ် မြင်ကွင်း (၂၀၁၉)
File:Laukkaing Peace Memorial Tower.jpg|မြို့တွင်းရှိ ကိုးကန့်ငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ် ကျောက်တိုင်
&lt;/gallery&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}

{{ရှမ်းပြည်နယ်}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]
[[ကဏ္ဍ:လိမ်လည်မှု ဂိုဏ်းစခန်းများ]]
[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>7a8bkrojrjqhh1y6kkrepsok816tine</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အနောက်ပိုးကရင်ဘာသာစကား</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88497</id>
    <revision>
      <id>1043546</id>
      <parentid>950859</parentid>
      <timestamp>2026-07-19T09:25:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nyi Nyi Minn Maung</username>
        <id>79574</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ပျံ့နှံ့မှု */ စာလုံးပေါင်း ပြင်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1043546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23502" sha1="2x0i0iwnqr4ugq718ds4hlu050l6yb2" xml:space="preserve">{{Infobox language
|name=အနောက်ပိုး
|nativename=Delta Pwo
|states=[[မြန်မာနိုင်ငံ]]
|region=[[ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ]]
|ethnicity=[[ကရင်လူမျိုး]]
|speakers=၂၁၀,၀၀၀
|date=no date
|ref=e15&lt;!--Pwo consolidated in e13.--&gt;
|familycolor=တရုတ်-တိဗက်နွယ်
|fam2=([[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]])
|fam3=[[ကရင်ဘာသာစကားများ]]
|fam4=[[ပိုးကရင်ဘာသာစကား|ပိုး]]
|script=မြန်မာ
|iso3=pwo
|glotto=pwow1235
|glottorefname=Pwo Western Karen
}}

'''အနောက်ပိုးကရင်ဘာသာစကား''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် ပြောဆိုအသုံးပြုကြသော [[ကရင်ဘာသာစကား]]တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဘာသာစကားသည် [[ပိုးကရင်ဘာသာစကားများ|အခြားပိုးကရင်ဘာသာစကားခွဲများ]]နှင့် နားလည်နိုင်ခြင်း မရှိပေ။ ယင်းတွင် ဒေသိယစကားသံမူကွဲများ ရှိသည်။

==ပျံ့နှံ့မှု==
*[[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]: [[အိမ်မဲမြို့]]၊ [[မအူပင်မြို့]]၊ [[ပုသိမ်မြို့]]၊ [[တွံတေးမြို့]]၊ [[ကျုံပျော်မြို့]]၊ [[ပန်းတနော်မြို့]]၊ [[ဝါးခယ်မမြို့]]၊ [[လပွတ္တာမြို့]]၊ [[ကျောင်းကုန်းမြို့]]၊  [[အင်္ဂပူမြို့]]၊ [[ထူးကြီးမြို့]]၊ [[သာပေါင်းမြို့နယ်|သာပေါင်းမြို့]]၊ [[ဟင်္သာတမြို့]]၊  [[ကန်ကြီးထောင့်မြို့နယ်]] များ စသည့် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အောက်ပိုင်းဒေသများအပြင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး ဒေသအချို့

==အက္ခရာ==
အနောက်ပိုးကရင်ဘာသာစကားတွင် အသုံးပြုသော အက္ခရာမှာ မွန်-မြန်မာ အက္ခရာ ဖြစ်သည်။

===ရင်းမြစ်===
ခရစ်ယာန်ပိုးကရင်စာပေကို အနောက်ပိုးကရင်တို့က ယူငင်သုံးစွဲနေကြသည်။ မူလက ထိုစာပေကို [[အရှေ့ပိုးကရင်ဘာသာစကား|အရှေ့ပိုးကရင်]] ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များအတွက် တီထွင်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အရှေ့ပိုးကရင်နှင့် အနောက်ပိုးကရင်တို့သည် အသံအနေအထားအရ ကွဲပြားခြားနားကြသော်လည်း သာသနာပြုပုဂ္ဂိုလ်များက ထိုစာပေကို မပြောင်းမလဲဘဲ အနောက်ပိုးကရင်ဘာသာစကားအတွက် ဆက်လက်သုံးစွဲစေခဲ့သည်။ ဖတ်ပုံဖတ်နည်းကိုသာ ပြောင်းလဲဖတ်ရှုစေခဲ့သည်။ 

ခရစ်ယာန်ပိုးကရင်စာပေကို အမေရိကန်သာသနာပြုပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်သော ဝိတ်၊ မေဆန်နှင့် ဘရေတန်တို့က ၁၈၄၀ နှစ်များဝန်းကျင်တွင် တီထွင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၈၃၀ ဝန်းကျင်က ဒေါက်တာဝိတ်တီထွင်ခဲ့သော စကောကရင်စာပေကို အခြေခံ၍ တီထွင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မူလက အရှေ့ပိုးကရင်များအတွက် တီထွင်ခဲ့သည်မှာမှန်သော်လည်း ယခုခေတ်ကာလတွင်မူ အရှေ့ပိုးကရင် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်အချို့ကသာ ထိုစာပေကို သိကြ၊ သုံးကြသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုစာပေသည် အနောက်ပိုးကရင်အတွက်သာ ဖြစ်သွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Kato |first=Atsuhiko |date=March 2022 |title=Pwo Karen writing systems 2: Western Pwo Karen |url=https://www.researchgate.net/publication/359436808 |journal=Keio University |issue=53 |pages=23–57}}&lt;/ref&gt;

ယခုအသုံးပြုနေသော အနောက်ပိုးကရင်စာပေကို ခရစ်ယာန်သာသနာပြု ဘရေတန် (၁၈၀၈-၁၉၀၀) က ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့သည်။

===သရ===
အနောက်ပိုးကရင် သရသ‌င်္ကေတ ({{langx|pwo|လံၬလူၥီၫ}}) (၁၀)ခု ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable letters-table&quot;
|-
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ါ|ipa=/a/|iso=a}} 
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ံ|ipa=/i/|iso=i}} 
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch= ့|ipa=/e/|iso=e}} 
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch= ဲ|ipa=/ɛ/ or /ai/|iso=ae ~ ai}} 
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch= ၧ|ipa=/ə/|iso=oe}}  
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch= ၨ|ipa=/ɨ/|iso=uh}} 
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch= ု|ipa=/ɯ/|iso=eu}} 
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch= ူ|ipa=/u/|iso=u}} 
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch= ိ|ipa=/o/|iso=o}} 
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch= ီ|ipa=/ɔ/ or /au/|iso=aw ~ au}}
|}

* သရ {{IPA|/-a/}} အတွက် သင်္ကေတမှာ  {{lang|pwo|ါ}}ဖြစ်သည်။ တက်ကျသံပြောင်းသင်္ကေတများ မသုံးမှသာ ထိုသရသင်္ကေတကို သုံးသည်။
* သရသင်္ကေတ {{lang|pwo|ဲ}} သည် {{IPA|/-ɛ/}} နှင့် {{IPA|/-ai/}} အသံ နှစ်သံလုံးအတွက် ကိုယ်စားပြုသည်။ 
* သရသင်္ကေတ {{lang|pwo|ီ}} သည် {{IPA|/-ɔ/}} နှင့် {{IPA|/-au/}} အသံ နှစ်သံလုံးအတွက် ကိုယ်စားပြုသည်။ 

===ဗျည်း===
အနောက်ပိုးကရင်ဗျည်း ({{langx|pwo|လံၬမ့ၬဖျိၪ့}}) အရေအတွက် (၂၆)လုံးရှိသည်။ &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable letters-table&quot;
|-
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=က|ipa=k|iso=k| notes=ကၭ {{IPA|kaʔ}} }}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ခ|ipa=kh|iso=kh| notes=ခၭ {{IPA|kʰaʔ}} }}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ဂ|ipa=gh|iso=gh| notes=ဂၭ {{IPA|ɣaʔ}} }}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ဎ|ipa=ch|iso=ch| notes=ဎၭ {{IPA|xaʔ}} }}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=င|ipa=ng|iso=ng| notes=ငၭ {{IPA|ŋaʔ}} }}
|-
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=စ|ipa=s|iso=s|notes=စၭ {{IPA|saʔ}} }}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ဆ|ipa=hs|iso=hs|notes=ဆၭ {{IPA|sʰaʔ}} }}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ဇ|ipa=z|iso=z|notes=ဇၭ {{IPA|zaʔ}} }}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ည|ipa=ny|iso=ny|notes=ညၭ {{IPA|ɲaʔ}} }}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ၡ|ipa=sh|iso=sh|notes=ၡၭ {{IPA|ɕaʔ}} }}
|-
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=တ|ipa=t|iso=t|notes=တၭ {{IPA|taʔ}} }}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ထ|ipa=ht|iso=ht|notes=ထၭ {{IPA|tʰaʔ}} }}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ဒ|ipa=d|iso=d|notes=ဒၭ {{IPA|ɗaʔ}} }}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=န|ipa=n|iso=n|notes=နၭ {{IPA|naʔ}} }}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ပ|ipa=p|iso=p|notes=ပၭ {{IPA|paʔ}} }}
|-
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ဖ|ipa=hp|iso=hp|notes=ဖၭ {{IPA|pʰaʔ}} }}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ဘ|ipa=b|iso=b|notes=ဘၭ {{IPA|ɓaʔ}} }}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=မ|ipa=m|iso=m|notes=မၭ {{IPA|maʔ}} }}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ယ|ipa=y|iso=y|notes=ယၭ {{IPA|jaʔ}} }}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ရ|ipa=r|iso=r|notes=ရၭ {{IPA|raʔ}} }}
|-
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=လ|ipa=l|iso=l|notes=လၭ {{IPA|laʔ}} }}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ဝ|ipa=w|iso=w|notes=ဝၭ {{IPA|waʔ}} }}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ၥ|ipa=th|iso=th|notes=ၥၭ {{IPA|θaʔ}} }}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ဟ|ipa=h|iso=h|notes=ဟၭ {{IPA|haʔ}} }}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=အ|ipa=a|iso=a|notes=အၭ {{IPA|ʔaʔ}} }}
|-
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ဧ|ipa=hh|iso=hh|notes=ဧၭ {{IPA|ɣaʔ}} }}
|-
|}

*မူလစာပေတွင် {{lang|pwo|ည}} မပါဝင်ခဲ့ပါ။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brayton |first=Durlin Lee |title=A Primer of the Pgho or Sho, Karen Language |publisher=American Baptist Mission Press. |year=1845 |location=Moulmein}}&lt;/ref&gt; ထိုအချိန်က {{IPA|/ɲ/}} အသံထွက်ရန် {{lang|pwo|နၠ}} ဟုရေးခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ရေးခဲ့ကြောင်း {{lang|pwo|အနၠါမုနံၩ}} {{IPA|/ʔə ɲâ mɯ̂ ní/}} 'အင်္ဂါနေ့' တွင် တွေ့နိုင်သည်။
*{{lang|pwo|ၦ}} သည် မူလက ဗျည်းထဲတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင်မူ ဗျည်းတွဲအဆင့်သာ သတ်မှတ်ကြတော့သည်။

===ဗျည်းတွဲ===
ဗျည်းတွဲသင်္ကေတ ({{langx|pwo|လံၬအီၪဒံၩ့}}) မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

{| class=&quot;wikitable letters-table&quot;
|-
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ၠ|ipa=/-j-/|iso=j}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ျ|ipa=/-l-/|iso=l}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ြ|ipa=/-r-/|iso=r}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ွ|ipa=/-w-/|iso=w}}
|}

===တက်ကျသံ===
တက်ကျသံပြောင်းသင်္ကေတ ({{langx|pwo|လံၬထီးနဲၪ့}}) မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ တက်ကျသံပြောင်းသင်္ကေတ မပါဝင်ပါက သက်သံ (သို့မဟုတ်) အမြစ်သံဖြင့် ဖတ်ရသည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

{| class=&quot;wikitable letters-table&quot;
|-
! တက်ကျသံ !! တက်ကျသံပြောင်းသင်္ကေတ !! သင်္ကေတအမည်
|-
! rowspan=2 | အမြင့်သံပြေ
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ၩ|ipa=/á/ [a55]}}
| ကဲၪ့ကီၪ့ {{IPA|/kàiɴ kàuɴ/}}
|-
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ၩ့|ipa=/áɴ/ [ã55]}}
| ကဲၪ့ကီၪ့ငၭၥံၫ {{IPA|/kàiɴ kàuɴ ŋaʔ θì/}}
|-
! rowspan=4 | အနိမ့်သံပြေ
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ၪ|ipa=/à/ [a11]}}
| ကဲၪ့ပ့ၪ {{IPA|/kàiɴ pè/}}
|-
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ၫ|ipa=/à/ [a11]}} 
| ကဲၪ့လၩ့ {{IPA|/kàiɴ láɴ/}}
|-
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ၫ့|ipa=/àɴ/ [ã11]}}
|  ကဲၪ့လၩ့ငၭၥံၫ {{IPA|/kàiɴ láɴ ŋaʔ θì/}}
|-
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ၪ့|ipa=/àɴ/ [ã11]}}
|  ကဲၪ့ပ့ၪငၭၥံၫ {{IPA|/kàiɴ pè ŋaʔ θì/}}
|-
! rowspan= 2 | ရပ်သံ
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ၬ|ipa=/aʔ/ [aʔ51]}} 
| ကဲၪ့ထၪ့ {{IPA|/kàiɴ tʰàɴ/}}
|-
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ၭ|ipa=/aʔ/ [aʔ51]}}
|  ကဲၪ့ကူၭ {{IPA|/kàiɴ kouʔ/}}
|-
! rowspan=2 | အမြစ်သံ/သက်သံ
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=◌|ipa=/â/ [a51]}}
| ဗျည်းနှင့် သရ(၂)ခုတည်းသာ ပေါင်းထားသောအသံ
|-
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=း|ipa=/âɴ/ [ã51]}}
|  ငၭၥံၫ {{IPA|/ŋaʔ θì/}}
|}

===ဝဏ္ဏ===
အနောက်ပိုးကရင်စာပေတွင် ဗျည်းနှင့်သရ(ဝဏ္ဏ)၊ တက်ကျသံပြောင်းသင်္ကေတ ပေါင်းစပ်နိုင်ပုံများကို အောက်ပါအတိုင်း တွေ့နိုင်သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable letters-table&quot;
|-
! No mark
! ၩ
! ၪ
! ၫ
! ၬ
! ၭ
! ၩ့
! ၫ့
! ၪ့
! း
|-
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကါ|ipa=kâ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကၩ|ipa=ká}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကၪ|ipa=kà}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကၫ|ipa=kà}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကၬ|ipa=kaʔ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကၭ|ipa=kaʔ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကၩ့|ipa=káɴ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကၫ့|ipa=kàɴ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကၪ့|ipa=kàɴ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကး|ipa=kâɴ}}
|-
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကံ|ipa=kî}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကံၩ|ipa=kí}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကံၪ|ipa=kì}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကံၫ|ipa=kì}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကံၬ|ipa=keiʔ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကံၭ|ipa=keiʔ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကံၩ့|ipa=kéiɴ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကံၫ့|ipa=kèiɴ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကံၪ့|ipa=kèiɴ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကံး|ipa=kêiɴ}}
|-
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=က့|ipa=kê}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=က့ၩ|ipa=ké}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=က့ၪ|ipa=kè}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=က့ၫ|ipa=kè}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=က့ၬ|ipa=keʔ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=က့ၭ|ipa=keʔ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=က့ၩ့&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;|ipa=kɪ́ɴ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=က့ၫ့&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;|ipa=kɪ̀ɴ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=က့ၪ့&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;|ipa=kɪ̀ɴ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=က့း&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;|ipa=kɪ̂ɴ}}
|-
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကဲ|ipa=kɛ̂ / kâi}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကဲၩ|ipa=kɛ́ / kái}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကဲၪ|ipa=kɛ̀ / kài}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကဲၫ|ipa=kɛ̀ / kài}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကဲၬ|ipa=kɛʔ / kaiʔ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကဲၭ|ipa=kɛʔ / kaiʔ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကဲၩ့|ipa=káiɴ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကဲၫ့|ipa=kàiɴ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကဲၪ့|ipa=kàiɴ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကဲး|ipa=kâiɴ}}
|-
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကၧ|ipa=kə̂}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကၧၩ|ipa=kə́}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကၧၪ|ipa=kə̀}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကၧၫ|ipa=kə̀}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကၧၬ|ipa=kəʔ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကၧၭ|ipa=kəʔ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကၪၩ့|ipa=kə́ɴ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကၧၫ့|ipa=kə̀ɴ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကၧၪ့|ipa=kə̀ɴ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကၧး|ipa=kə̂ɴ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;}}
|-
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကၨ|ipa=kɨ̂}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကၨၩ|ipa=kɨ́}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကၨၪ|ipa=kɨ̀}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကၨၫ|ipa=kɨ̀}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကၨၬ|ipa=kɨʔ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကၨၭ|ipa=kɨʔ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကၨၩ့|ipa=kɨ́ɴ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကၨၫ့|ipa=kɨ̀ɴ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကၨၪ့|ipa=kɨ̀ɴ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကၨး|ipa=kɨ̂ɴ}}
|-
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကု|ipa=kɯ̂}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကုၩ|ipa=kɯ́}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကုၪ|ipa=kɯ̀}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကုၫ|ipa=kɯ̀}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကုၬ|ipa=kəɯʔ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကုၭ|ipa=kəɯʔ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကုၩ့|ipa=kə́ɴ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကုၫ့|ipa=kə̀ɴ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကုၪ့|ipa=kə̀ɴ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကုး|ipa=kə̂ɴ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;}}
|-
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကူ|ipa=kû}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကူၩ|ipa=kú}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကူၪ|ipa=kù}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကူၫ|ipa=kù}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကူၬ|ipa=kouʔ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကူၭ|ipa=kouʔ}}
| 
| 
| 
| 
|-
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကိ|ipa=kô}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကိၩ|ipa=kó}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကိၪ|ipa=kò}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကိၫ|ipa=kò}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကိၬ|ipa=koʔ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကိၭ|ipa=koʔ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကိၩ့|ipa=kóuɴ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကိၫ့|ipa=kòuɴ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကိၪ့|ipa=kòuɴ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကိး|ipa=kôuɴ}}
|-
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကီ|ipa=kɔ̂ / kâu}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကီၩ|ipa=kɔ́ / káu}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကီၪ|ipa=kɔ̀ / kàu}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကီၫ|ipa=kɔ̀ / kàu}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကီၬ|ipa=kɔʔ / kauʔ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကီၭ|ipa=kɔʔ / kauʔ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကီၩ့|ipa=káuɴ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကီၫ့|ipa=kàuɴ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကီၪ့|ipa=kàuɴ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|ch=ကီး|ipa=kâuɴ}}
|}
&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; မြန်မာဘာသာစကားမှ မွေးစားထားသောစကားလုံးများ၊ မြန်မာဘာသာစကားမှတစ်ဆင့် မွေးစားထားသောစကားလုံးများကို စာလုံးပေါင်းနိုင်ရန်အတွက်သာ သုံးသည်။

&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; နှာသံသရဖြစ်သော /-əɴ/ ၏အသံမှာ အလွန်အားပျော့ပြီး ရိုးရိုးသရသံ မတြာဝက်သံဖြစ်သော /-ə/ အသံနှင့် ခွဲခြား၍မရတော့ပါ။

===ကိန်းဂဏန်း===
ကိန်းဂဏန်းများကို ရေးသားရာတွင် မြန်မာကိန်းဂဏန်းများကိုသာ အသုံးပြုသည်။

===သုည မှ ကိုး===
သုညမှ ကိုးအထိ ရေတွက်ပုံမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite book |last1=Duffin |first1=Charles Harry |title=A Manual of the Pwo Karen Dialect |date=1913 |publisher=American Baptist Mission Press. |location=Rangoon}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{cite book|last1= Purser|first1= W. C. B. (William Charles Bertrand)|last2= Tun Aung|first2= Saya|title = A comparative dictionary of the Pwo-Karen dialect : Pwo Karen-English|publisher = American Baptist Mission Press.|place=Rangoon|year = 1922 |url=https://books.google.com/books?id=Zl1IAQAAMAAJ}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable letters-table&quot;
|-
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|top=0|ch=၀|ipa=|notes=}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|top=1|ch=၁|ipa=/lə̀ɴ/¹|notes=လၧၫ့&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|top=2|ch=၂|ipa=/nì/²|notes=နံၫ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|top=3|ch=၃|ipa=/θə̀ɴ/²|notes=ၥၧၫ့&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|top=4|ch=၄|ipa=/lî/|notes=လံ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|top=5|ch=၅|ipa=/jâi/|notes=ယဲ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|top=6|ch=၆|ipa=/xù/²|notes=ဎူၫ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|top=7|ch=၇|ipa=/nwè/³|notes=နွ့ၫ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|top=8|ch=၈|ipa=/xoʔ/|notes=ဎိၭ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|top=9|ch=၉|ipa=/kʰwì/²|notes=ခွံၫ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;}}
|-
|}
&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; စကားပြောရာတွင်မူ {{lang|pwo|က}} {{IPA|/kə/}} ဟုသာ ပြောသည်။&lt;br&gt;
&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ရေးသားရာတွင် အနိမ့်သံပြေနှင့် ရေးသားသော်လည်း စကားပြောရာတွင် အမြင့်သံပြေဖြင့် ပြောကြသည်။

===ဆယ်ဂဏန်းမှ ကုဋေ===
တစ်ဆယ်မှ တစ်ကုဋေအထိမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable letters-table&quot;
|-
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|top=10|ch=၁၀|ipa=/kə sʰì/|notes=ကဆံၫ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|top=11|ch=၁၁|ipa=/kə sʰì lə̀ɴ/|notes=ကဆံၫလၧၫ့}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|top=12|ch=၁၂|ipa=/kə sʰì nì/|notes=ကဆံၫနံၫ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|top=20|ch=၂၀|ipa=/ní sʰì/|notes=နံၫဆံၫ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|top=21|ch=၂၁|ipa=/ní sʰì lə̀ɴ/|notes=နံၫဆံၫလၧၫ့}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|top=22|ch=၂၂|ipa=/ní sʰì nì/|notes=နံၫဆံၫနံၫ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|top=100|ch=၁၀၀|ipa=/kə já/&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;|notes=ကယၩ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|top=1 000|ch=၁ ၀၀၀|ipa=/kə tʰàuɴ/&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;|notes=ကထီၫ့}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|top=10 000|ch=၁၀ ၀၀၀|ipa=/kə laʔ/&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;|notes=ကလၬ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|top=100 000|ch=၁၀၀ ၀၀၀|ipa=/kə kəɯʔ/&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;|notes=ကကုၭ}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|top=1 000 000|ch=၁ ၀၀၀ ၀၀၀|ipa=/kə kʰwâɴ/ or /kə kʰwàɴ/|notes=ကခွး or ကခွၪ့}}
| {{letter|l=pwo|s=Mymr|top=10 000 000|ch=၁၀ ၀၀၀ ၀၀၀|ipa=/kə ɓáɴ/ or /kə tɨʔ/|notes=ကဘၩ့ or ကတၨၭ}}
|}
&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; မြန်မာဘာသာစကား 'ရာ' မှ မွေးစားထားသည်။&lt;br&gt;
&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; မြန်မာဘာသာစကား 'ထောင်' မှ မွေးစားထားသည်။&lt;br&gt;
&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; မွန်ဘာသာစကား 'လက်' မှ မွေးစားထားသည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book |last=Lun |first=Nai Sac |title=A Mon-Burmese Dictionary |year=2019 |publication-place=USA}}&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; မွန်ဘာသာစကား 'ကိုတ်' မှ မွေးစားထားသည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

===ပုဒ်ဖြတ်ပုဒ်ရပ်သင်္ကေတများ===
ပုဒ်ဖြတ်ပုဒ်ရပ်သင်္ကေတများအဖြစ် ပုဒ်ကလေးအစား (,)၊ ပုဒ်မအစား (.) ကို သုံးသည်။

==ကိုးကား==
{{Reflist}}

{{incubator|code=pwo}}
{{ကရင်ဘာသာစကားများ}}
{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ}}
[[Category:ကရင်ဘာသာစကားများ]]</text>
      <sha1>2x0i0iwnqr4ugq718ds4hlu050l6yb2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MRTV-4</title>
    <ns>0</ns>
    <id>92880</id>
    <revision>
      <id>1043498</id>
      <parentid>1042898</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T13:03:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-40370-47</username>
        <id>145780</id>
      </contributor>
      <comment>/* သမိုင်းကြောင်း */ စာလုံးပေါင်း ပြင်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1043498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4754" sha1="sx72kymy0hoeiu4knwdzsrwfv1ogmrz" xml:space="preserve">{{retaining title}}
{{Infobox television channel
| name           = MRTV-4 
| logofile          =File:Logo of MRTV-4.png 
| logosize         = 200px
| launch           = ၂၀၀၄ ခုနှစ် မေလ (၁၅) ရက်နေ့ (ရန်ကုန်မြို့နှင့်အနီးတစ်ဝိုက်)&lt;br/&gt;  ၂၀၀၆ခုနှစ် (မန္တလေးမြို့နှင့်အနီးတစ်ဝိုက်)&lt;br/&gt;၂၀၁၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ  (MRTV-4HD)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=About Us {{!}} 4TV&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |url=https://www.4tv.com.mm/en/content/about-us |accessdate=26 July 2018 |archivedate=26 July 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180726212403/http://4tv.com.mm/en/content/about-us }}&lt;/ref&gt;
| share           =
| share as of      = 
| share source     = 
| owner            = 
| slogan           = 
| country          = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| language         = [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]
| broadcast area   = မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း
| picture format   = 4:3 SDTV &lt;br/&gt; 16:9 [[HDTV]]
| former names     = 
| sister names     = *Channel 7 (SD)
*Channel 7 (HD)
*စာဖတ်သူတို့ရုပ်သံလိုင်း 
*မဟာဗောဓိရုပ်သံလိုင်း
*4 EDU
| headquarters     =  ပြည်လမ်း [[ရန်ကုန်မြို့]]
| timeshift names  = 
| sat serv 1        = [[Canal+ Myanmar FG|CANAL+]](မြန်မာ) &lt;br/&gt; (DTH)
| sat chan 1        = Channel 151 (HD) 
| online serv 1     = Pyone Play
| online chan 1     = {{URL|http://www.pyoneplay.com/live/mrtv---4|Watch live}}
| web          ={{URL|http://www.mrtv4.com.mm|တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုဒ်}} }}
'''MRTV-4''' (Myanmar Radio and Television 4) သည် [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[ မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား]] နှင့် Forever Group Co., Ltd တို့ ပူးပေါင်းထုတ်လွှင့်သော အခမဲ့ ရုပ်သံလိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[http://www.forevergroup.com.mm/mrtv-4.html Forever Group | MRTV-4&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt;

==သမိုင်းကြောင်း==
'''MRTV-4''' ရုပ်သံလိုင်းကို ၂၀၀၄ ခုနှစ် မေလ (၁၅) ရက်နေ့တွင် တစ်နေ့လျှင် ၂နာရီစာ အစီအစဉ်များဖြင့် စမ်းသပ်ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.xinhuanet.com/english/2004-05/13/content_1467206.htm|title=Myanmar to launch new TV channel |date=13 May 2004|publisher=Xinhua}}&lt;/ref&gt; တစ်နေ့လျှင် ၆ နာရီစာ အစီအစဉ် ကို ၂၀၀၅ခုနှစ် တွင်လည်းကောင်း ၊ တစ်နေ့လျှင် ၁၈ နာရီစာ အစီအစဉ်များကို ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် လည်းကောင်း နေ့စဉ် ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ နေ့စဉ် ၂၄နာရီ ထုတ်လွှင့်မှုကို ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလမှ စတင်ကာ ထုတ်လွှင့်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[http://www.mrtv4.net.mm/?url=sch1&amp;scheduleday=5&amp;week=1 MRTV-4's schedule] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120327060831/http://www.mrtv4.net.mm/?url=sch1&amp;scheduleday=5&amp;week=1 |date=27 March 2012 }}&lt;/ref&gt; MRTV-4 တွင် နိုင်ငံခြားဇာတ်ကားများကို မြန်မာစာတမ်းထိုးဖြင့်လည်း ထုတ်လွှင့်ပေးသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no262/MyanmarTimes14-262/n012.htm|title=MRTV-4 to screen foreign films|last=Tun|first=Yin Min|date=11 April 2005|publisher=''The Myanmar Times''|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060415160134/http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no262/MyanmarTimes14-262/n012.htm|archivedate=15 April 2006|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{Reflist}}


[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရုပ်မြင်သံကြားထုတ်လွှင့်မှု]]</text>
      <sha1>sx72kymy0hoeiu4knwdzsrwfv1ogmrz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဘယ်ရီ မာရှယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131582</id>
    <revision>
      <id>1043520</id>
      <parentid>852803</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T23:44:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1043520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29148" sha1="4l2cyja1349ljldbzrntkix0ql1jb0c" xml:space="preserve">{{Infobox scientist|name=ဘယ်ရီ ဂျိမ်းစ် မာရှယ်|doctoral_advisor=|children=သားတစ်ယောက် ၊ သမီးသုံးယောက်&lt;ref name=barryswho/&gt;|spouse={{marriage|အေဒရီယင်း ဂျွိုက်စ် ဖဲလ်မန်း|1972}}&lt;ref name=barryswho/&gt;|footnotes=|signature=&lt;!--(filename only)--&gt;|awards={{Plainlist|
* [[Lasker-DeBakey ဆေးသုတေသနဆိုင်ရာဆု|Lasker Award]] {{small|(1995)}}
* [[Buchanan Medal]]  {{small|(1998)}}
* [[Fellow of the Royal Society|FRS]] {{small|(1999)}}
* [[မဟီဒေါမင်းသားဆုတံဆိပ်]] &lt;small&gt;(2001)&lt;/small&gt;
* [[Keio ဆေးသုတေသနဆိုင်ရာဆု]] {{small|(2002)}}
* [[ဇီဝကမ္မဗေဒဆိုင်ရာ နိုဗယ်လ်ဆု]] {{small|(2005)}}}}|influenced=|influences=|known_for=''[[Helicobacter pylori]]''|notable_students=|doctoral_students=|academic_advisors=|workplaces={{Plainlist|
* [[အနောက်ဩစတြေးလျတက္ကသိုလ်]]
* [[ဗာဂျီးနီးယားတက္ကသိုလ်]]&lt;ref name=&quot;virginia.edu&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.virginia.edu/topnews/10_04_2005/marshall_barry.html |title=U.Va. Top News Daily |publisher=Virginia.edu |date=4 October 2005 |accessdate=2 March 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100404004717/http://www.virginia.edu/topnews/10_04_2005/marshall_barry.html |archivedate=4 April 2010 |url-status = dead|df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;}}|birth_name=ဘယ်ရီ ဂျိမ်းစ် မာရှယ်|alma_mater=[[အနောက်ဩစတြေးလျတက္ကသိုလ်]] (MB BS)&lt;ref name=barryswho/&gt;|fields={{Plainlist|
* [[ဆေးပညာ]]
* [[အဏုဇီဝဗေဒ|အဏုဇီဝဗေဒပညာ]]}}|nationality=ဩစတြေးလျလူမျိုး|citizenship=ဩစတြေးလျနိုင်ငံသား|residence=|death_place=|death_date=|birth_place=ကယ်ဂိုအော်လီ, အနောက်ဩစတြေးလျ|birth_date={{Birth date and age|df=yes|1951|9|30}}&lt;ref name=barryswho&gt;{{Who's Who | surname = Marshall | othernames = Prof. Barry James | id = U26713 | volume = 2015 | edition = online [[Oxford University Press]]}} {{subscription required}} {{doi|10.1093/ww/9780199540884.013.U26713}}&lt;/ref&gt;|caption=၂၀၁၉တွင် မာရှယ်ကို နိုဗယ်လ်ဆုတံဆိပ်ရင်ထိုးနှင့်တွေ့ရစဉ်|image=Dr Barry Marshall - Nobel Laureate.jpg|website={{URL|http://www.hpylori.com.au}}}}
'''ဘယ်ရီ ဂျိမ်းစ် မာရှယ်''' AC FRACP FRS FAA (၁၉၅၁ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၃၀တွင် မွေးဖွားခဲ့) သည် ဩစတြေးလျလူမျိုး သမားတော်တစ်ဦး ၊ ဇီဝကမ္မဗေဒ သို့မဟုတ် ဆေးပညာဆိုင်ရာ နိုဗယ်ဆုရှင်တစ်ဦး နှင့် အနောက်ဩစတြေးလျတက္ကသိုလ်၏ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဏုဇီဝဗေဒပါမောက္ခတစ်ဦးဖြစ်သည်။ မာရှယ် နှင့် ရော်ဘင် ဝါရန်တို့သည် [[ဟီလစ်ကိုဘတ်တာ ပိုင်လော်ရွိုင်]] ( ''Helicobacter pylori'' ) ဟုခေါ်သော ဘက်တီးရီးယားက အစာအိမ်အနာကိုဖြစ်စေရာတွင် အဓိကကျသောအခန်းကဏ္ဍမှပါဝင်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။၎င်းတို့သည် စိတ်ဖိအား၊ စပ်သောအစားအစာများ နှင့် အစာခြေအက်ဆစ်တို့ကသာ အစာအိမ်အနာကို အဓိကဖြစ်စေသည်ဟူသော ဆေးပညာရပ်တွင် ဆယ်စုနှစ်ကျော်ကြာ လက်ကိုင်စွဲထားသည့် အယူဝါဒကို စိန်ခေါ်ခဲ့သည်။၎င်းတွေ့ရှိမှုက ဟီလစ်ကိုဘတ်တာ ပိုင်လော်ရွိုင် နှင့် အစာအိမ်ကင်ဆာတို့၏ ဆက်နွယ်နေမှုကို သိရှိစေခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Marshall BJ, Warren JR|title=Unidentified curved bacilli in the stomach of patients with gastritis and peptic ulceration|journal=The Lancet|volume=323|issue=8390|pages=1311–5|date=June 1984|pmid=6145023|doi=10.1016/S0140-6736(84)91816-6|url=http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736%2884%2991816-6/abstract}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Marshall BJ, Warren JR|title=Unidentified curved bacilli in the stomach of patients with gastritis and peptic ulceration|journal=The Lancet|volume=323|issue=8390|pages=1311–5|date=June 1984|pmid=6145023|doi=10.1016/S0140-6736(84)91816-6|url=http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736%2884%2991816-6/abstract}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Sweet|first=Melissa|title=Smug as a bug|publisher=[[The Sydney Morning Herald]]|date=2 August 1997|url=http://www.vianet.net.au/~bjmrshll/features2.html|accessdate=28 January 2007|archivedate=18 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140718150637/http://www.vianet.net.au/~bjmrshll/features2.html}}&lt;/ref&gt; 

== ပညာရေးနှင့်အစောပိုင်းဘဝ ==
မာရှယ်ကို ဩစတြေးလျအနောက်ပိုင်း၊ ကယ်ဂိုအော်လီ တွင်မွေးဖွားခဲ့ပြီး အသက်ရှစ်နှစ်တွင် [[ပါ့သ်မြို့|ပါ့သ်]] သို့မပြောင်းမချင်း Kalgoorlie နှင့် ကာနာဗွန် တွင်နေထိုင်သည်။ သူ့အဖေသည် အလုပ်အမျိုးမျိုးကိုလုပ်ခဲ့ပြီး သူ့အမေသည် သူနာပြုတစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ သူသည် မောင်နှမလေးယောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ သူသည် Newmanကောလိပ် တွင် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး အနောက်ဩစတြေးလျတက္ကသိုလ်ဆေးကျောင်းတွင် ဆေးပညာဘွဲ့(MBBS) ကို ၁၉၇၄ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်။၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင်သူ၏ဇနီး Adrienne နှင့်လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သားသမီးလေးယောက်ထွန်းကားခဲ့သည်။  &lt;ref&gt;
In 1972 he was also a state [[yo-yo]] champion.&lt;/ref&gt;  

== အလုပ်အကိုင် နှင့် သုတေသန ==
၁၉၇၉တွင် မာရှယ်သည် တော်ဝင်ပါ့သ်ဆေးရုံတွင် ဆေးပညာရပ်ဆိုင်ရာ မော်ကွန်းထိန်းအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။၁၉၈၁ခုနှစ်တွင် တော်ဝင်ပါ့သ်ဆေးရုံတွင်ပြုလုပ်သော ဆေးပညာသင်တန်းတစ်ခုတွင် ရော်ဘင်ဝါရန်နှင့် သိကျွမ်းခဲ့သည်။၎င်းတို့သည် အစာအိမ်ရောင်ရောဂါနှင့် တွဲ၍ တွေ့ရှိသော ကြောင်လိမ်လှေကားပုံ ဘက်တီးရီးယားတစ်မျိုးကို အတူလေ့လာခဲ့သည်။၁၉၈၂တွင် ၎င်းတို့သည် အိတ်ချ် ပိုင်လောရွိုင်ကို စတင်မွေးမြူခဲ့ပြီး အစာအိမ်အနာ၊အစာအိမ်ကင်ဆာတို့သည် ဘက်တီးရီးယားများကြောင့် ဖြစ်သည်ဟူသော အယူအဆကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Barry, Marshall (2005). &quot;Autobiography&quot;. Nobel Foundation. Archived from the original on 18 February 2007. Retrieved 28 January 2007.&lt;/ref&gt; အစာအိမ်ရှိ အက်ဆစ်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဘက်တီးရီးယားရှင်သန်ပေါက်ဖွားနိုင်မှုကို မယုံကြည်ကြသော သိပ္ပံပညာရှင်များနှင့် ဆရာဝန်များက ထို အိတ်ချ် ပိုင်လောရွိုင် သီအိုရီကို ပြက်ရယ်ပြုခဲ့ကြသည်။၁၉၉၈တွင် မာရှယ်သည် &quot;အားလုံးက ငါ့ကိုဆန့်ကျင်ခဲ့ကြပေမယ့် ငါမှန်တယ်ဆိုတာ ငါသိပါတယ်&quot;ဟု ဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;&quot;Barry Marshall Interview, H. Pylori and the Making of a Myth&quot;. Academy of Achievement. 23 May 1998. Archived from the original on 24 June 2013. Retrieved 28 January 2007.&lt;/ref&gt;တစ်ဖက်တွင်လည်း ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ သုတေသနပညာရှင်များက အိတ်ချ် ပိုင်လော်ရွိုင် အယူအဆသည် သက်သေမပြနိုင်မချင်း သိပ္ပံနည်းကျအယူအဆ မဟုတ်ကြောင်း ငြင်းဆန်ခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt; Atwood, Kimball C. (November 2004). &quot;Bacteria, Ulcers, and Ostracism?&quot;. Skeptical Inquirer. Archived from the original on 17 October 2013. Retrieved 17 July 2007.&lt;/ref&gt;

၁၉၈၂တွင် မာရှယ်နှင့် ဝါရန်တို့ တစ်နှစ်တာ သုတေသနပြုလုပ်ရန် ရန်ပုံငွေရရှိခဲ့သည်။ စမ်းသပ်နမူနာ ၁၀၀တွင် ပထမအခု ၃၀သည် ၎င်းတို့၏ အယူအဆနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိကြောင်း မပြနိုင်ခဲ့ပေ။ သို့သော် ထိုစမ်းသပ်ပိုးမွေးထားသောခွက်များကို ဓာတ်ခွဲခန်းပညာရှင်များက ၂ရက်ကြာလျှင် လွှတ်ပစ်ခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်ကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။ ပါးစပ်ထဲရှိ အခြားသော ပိုးမွှားများက ၂ရက်အကြာတွင် လည်ချောင်းမှနမူနာယူသော ပိုးမွေးခွက်ကို သုံးမရတော့စေခြင်းကြောင့် ထိုသို့လွှတ်ပစ်ခြင်းမှာ ပုံမှန်လုပ်ထုံးလုပ်နည်းပင်ဖြစ်သည်။ ၃၁ခုမြောက် စမ်းသပ်နမူနာတွင်မူ ဓာတ်ခွဲခန်းပညာရှင်များသည် ဆေးရုံတွင် အခြားအလုပ်များလုပ်နေရသောကြောင့် ၂ရက်မြောက်နေ့တွင် မလွှတ်ပစ်မိဘဲ ထိုစမ်းသပ်နမူနာမှာ ကြာသပတေးနေ့မှ တနင်္လာနေ့အထိကြာမြင့်စွာ ရှိနေခဲ့သည်။၎င်းနမူနာတွင်မူ အိတ်ချ် ပိုင်လော်ရွိုင် ပေါက်ဖွားနေသည်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်စဉ်ကြောင့် အိတ်ချ် ပိုင်လောရွိုင်သည် ၂ရက်ထက်ပို၍ ကြာမြင့်မှသာ ပေါက်ဖွားကြောင်း ၊ အစာအိမ်မှ နမူနာယူထားသော ပိုးမွေးမြူခွက်တွင် အခြားပိုးမွှားများ မပေါက်ဖွားနိုင်ကြောင်း သိရှိခဲ့ရသည်။.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;Seeing What Others Don't, chapter 4, by Gary Klein&lt;/ref&gt;

၁၉၈၃တွင် ၎င်းတို့၏ တွေ့ရှိချက်များကို ဩစတြေးလျ အစာအိမ်နှင့်အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာပညာရပ်အဖွဲ့အစည်းကို စာတမ်းတင်ပြသော်လည်း ဝေဖန်ဆန်းစစ်သူများက ၎င်းတို့စာတမ်းကို ငြင်းပယ်ကာ ၁၉၈၃ထုတ်စာတမ်းများ၏ အဆင့်အနိမ့်ဆုံးစာတမ်း ၁၀ရာခိုင်နှုန်းအတွင်းသာ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;

၁၉၈၄တွင် ဝက်ပေါက်များ၏ ခန္တာကိုယ်အတွင်း ပိုးမွေးမြူရန် အကြိမ်ကြိမ်ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့သောအခါ မာရှယ်သည် နှစ်အတန်ကြာလျှင် အစာအိမ်အနာဖြစ်နိုင်မည်ဟု ခန့်မှန်းကာ အစာအိမ်မှန်ပြောင်းတစ်ကြိမ်ကြည့်၍ အိတ်ချ် ပိုင်လော်ရွိုင်မွေးမြူထားသော အရည်ကို သောက်ခဲ့သည်။.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://discovermagazine.com/2010/mar/07-dr-drank-broth-gave-ulcer-solved-medical-mystery|title=The Doctor Who Drank Infectious Broth, Gave Himself an Ulcer, and Solved a Medical Mystery - DiscoverMagazine.com|website=Discover Magazine}}&lt;/ref&gt;သို့သော် သုံးရက်အကြာတွင် အံ့အားသင့်ဖွယ်ကောင်းစွာပင် ပျို့အန်ချင်သော လက္ခဏာများပြလာပြီး ၎င်း၏ ခံတွင်းမှလည်း အစာအိမ်အတွင်း ရှင်သန်နေသော ဘက်တီးရီးယားများ၏ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများကြောင့် အနံ့ဆိုးများထွက်လာသည်ကို သူ၏မိခင်က သတိထားမိလာသည်။၅ရက်မှ ၈ရက်အတွင်းတွင် အက်ဆစ်မပါသော အန်ခြင်းဖြစ်ပေါ်လာသည်။၈ရက်မြောက်နေ့တွင် အစာအိမ်မှန်ပြောင်းထပ်မံကြည့်ကြည့်သောအခါ အစာအိမ်ရောင်နေသည်ကိုတွေ့ရပြီး အစာအိမ်အသားစနမူနာနှင့် ပိုးမွေးကြည့်သောအခါ အစာအိမ်အတွင်း အိတ်ချ် ပိုင်လော်ရွိုင်ပေါက်ဖွားနေသည်ကို တွေ့ရသည်။ ပိုးမွေးမြူထားသောအရည်ကိုသောက်ပြီး ၁၄ရက်မြောက်နေ့တွင် တတိယတစ်ခါ အစာအိမ်မှန်ပြောင်းကြည့်ပြီးနောက် [[ပဋိဇီဝဆေးများ]]ကိုသောက်သုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;This story is related by Marshall in his Nobel acceptance lecture 8 December 2005, available for viewing on the Nobel website. {{cite web|url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2005/marshall-bio.html|title=Barry J. Marshall – Biographical|work=[[Nobelprize.org]]|publisher=Nobel Media AB|accessdate=1 August 2013}}&lt;/ref&gt;မာရှယ်၏ ခန္တာကိုယ်မှ ပိုးကိုတိုက်ထုတ်သော ပဋိပစ္စည်းများ ထွက်ရှိသည်ကိုမတွေ့ရှိရသောကြောင့် [[:en:Innate_immune_system|အစောပိုင်းခုခံအားစနစ်]]က ရောဂါပိုးကို တခါတရံ တိုက်ထုတ်နိုင်ကြောင်းတွေ့ရသည်။ လူနာဆီမှ နမူနာယူ ပိုးမွေးမြူခြင်းအပေါ်အခြေခံ၍ မာရှယ် နေမကောင်းဖြစ်ခဲ့ခြင်းနှင့် ပြန်လည်သက်သာလာခြင်းသည် အိတ်ချ် ပိုင်လော်ရွိုင်နှင့် အစာအိမ်ရောင်ခြင်းတို့နှင့်ပတ်သတ်၍ [[ကော့ချ်]]၏အယူအဆကို အထောက်အပံ့ဖြစ်စေသော်လည်း အစာအိမ်အနာအတွက် အယူအဆကိုမူ အထောက်အပံ့မဖြစ်စေပေ။ဤစမ်းသပ်မှုကို ၁၉၈၅တွင် ဩစတြေးလျ ဆေးပညာဂျာနယ်၌ ဖော်ပြခြင်းခံရသည့်အပြင်&lt;ref&gt;{{cite journal|vauthors=Marshall BJ, Armstrong JA, McGechie DB, Glancy RJ|title=Attempt to fulfil Koch's postulates for pyloric Campylobacter|journal=Medical Journal of Australia|volume=142|issue=8|pages=436–9|year=1985|pmid=3982345|doi=10.5694/j.1326-5377.1985.tb113443.x|url=https://archive.org/details/sim_medical-journal-of-australia_1985-04-15_142_8/page/n9}}&lt;/ref&gt; ထိုဂျာနယ်တွင် ကိုးကားခြင်းအခံရဆုံး ဆောင်းပါးများတွင်ပါဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Van Der Weyden|first1=Martin B|first2=Ruth M|last2=Armstrong|first3=Ann T|last3=Gregory|title=The 2005 Nobel Prize in Physiology or Medicine|journal=Medical Journal of Australia|volume=183|issue=11/12|pages=612–4|year=2005|url=http://www.mja.com.au/public/issues/183_11_051205/van11000_fm.html#0_i1091639|archive-date=27 June 2009|access-date=1 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20090627035448/http://www.mja.com.au/public/issues/183_11_051205/van11000_fm.html#0_i1091639|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ဖရီမန်တယ်ဆေးရုံတွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့ပြီးနောက် မာရှယ်သည် သုတေသနလုပ်ငန်းများကို ၁၉၈၅ မှ ၁၉၈၆ခုနှစ်အထိ တော်ဝင်ပါ့သ်ဆေးရုံတွင်လုပ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၆ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ဗာဂျီနီးယားတက္ကသိုလ်တွင် ဆက်လက်လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။၁၉၉၈ခုနှစ်မှ ၂၀၀၃ခုနှစ်အထိ အနောက်ဩစတေးလျတက္ကသိုလ်တွင် ဘားနက်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Professor Barry Marshall|publisher=University of Western Australia|date=28 July 2006|url=http://www.postgraduate.uwa.edu.au/home/prospective/heroes/marshall|accessdate=28 January 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070217034612/http://www.postgraduate.uwa.edu.au/home/prospective/heroes/marshall|archivedate=17 February 2007|url-status=live}}&lt;/ref&gt;မာရှယ်သည် အိတ်ချ် ပိုင်လော်ရွိုင်နှင့် ပတ်သတ်၍ ဆက်လက်သုတေသနပြုလုပ်ဆဲဖြစ်ပြီး အနောက်ဩစတြေးလျတက္ကသိုလ်တွင် အိတ်ချ် ပိုင်လော်ရွိုင်ဆိုင်ရာ သုတေသနဓာတ်ခွဲခန်းတစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|first=Barry|last=Marshall|title=Helicobacter pylori Research Laboratory|publisher=[[University of Western Australia]]|date=26 August 2002|url=http://www.hpylori.com.au|accessdate=28 January 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070128012719/http://www.hpylori.com.au/|archivedate=28 January 2007|url-status=live}} Marshall's home page and various links can also be found there.&lt;/ref&gt;

၂၀၀၇တွင် မာရှယ်သည် [[ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်]]တက္ကသိုလ်တွင် အချိန်ပိုင်းလုပ်ကိုင်ရန် သဘောတူခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Nobel laureate Marshall joins Penn State faculty|url=http://live.psu.edu/story/25683|publisher=Penn State Live|date=6 September 2007|accessdate=6 September 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20110825202825/http://live.psu.edu/story/25683|archive-date=25 August 2011|url-status=dead|archivedate=25 August 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110825202825/http://live.psu.edu/story/25683}}&lt;/ref&gt;

==ဆုတံဆိပ် နှင့် ဂုဏ်ပြုမှုများ==
၂၀၀၅ခုနှစ်တွင် စတော့ခ်ဟုမ်းမြို့ရှိ ကာရိုလင်းစကားတက္ကသိုလ်မှ ဘယ်ရီမာရှယ်နှင့် သူ၏လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် ရော်ဘင် ဝါရန်တို့ကို အိတ်ချ် ပိုင်လော်ရွိုင်ဘက်တီးရီးယားကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ခြင်းနှင့် အစာအိမ်ရောင်ခြင်းနှင့် အစာအိမ်အနာဖြစ်ခြင်းတို့တွင် ၎င်းတို့နှင့်ဆက်စပ်နေသော အခန်းကဏ္ဍကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ခြင်းကြောင့် ဇီဝကမ္မဗေဒပညာရပ်ဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် ဆေးပညာဆိုင်ရာ နိုဗယ်လ်ဆုကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;award&quot;&gt;{{cite web|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2005|publisher=[[Nobel Foundation]]|year=2005|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2005/illpres/|accessdate=28 January 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070218060732/http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2005/illpres/|archivedate=18 February 2007|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

မာရှယ်သည် ၁၉၉၄တွင် Warren Alpertဆုကိုလည်းကောင်း ၊ ၁၉၉၅တွင် ဩစတြေးလျဆေးပညာအဖွဲ့အစည်းဆု နှင့် ဆေးသုတေသနဆိုင်ရာ အဲလ်ဘတ်လက်စကာဆုကိုလည်းကောင်း ၊ ၁၉၉၆တွင် Gairdner ဖောင်ဒေးရှင်းမှ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဆုကိုလည်းကောင်း ၊ ၁၉၉၇တွင်  Paul Ehrlich နှင့် Ludwig Darmstaedterဆုကိုလည်းကောင်း ၊၁၉၉၈တွင် ဆေးပညာရပ်ဆိုင်ရာ Dr A.H. Heinekenဆု ၊ Florey ဆုတံဆိပ် နှင့် တော်ဝင်အဖွဲ့အစည်းမှ Buchananဆုတံဆိပ်တို့ကို ရရှိခဲ့သည်။

၁၉၉၉တွင် တော်ဝင်အဖွဲ့အစည်း၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ယောက်အဖြစ်လည်း တင်မြှောက်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။

၁၉၉၉တွင်ပင် ဇီဝသိပ္ပံဆိုင်ရာ ဘန်ဂျမင် ဖရန်ကလင်ဆုတံဆိပ်ကိုလည်းရရှိခဲ့ပြီး ၂၀၀၂ခုနှစ်တွင် Keioဆေးသုတေသနဆု နှင့် ၂၀၀၃ခုနှစ်တွင် ဩစတြေးလျ ရာစုနှစ်ဆု နှင့်  Macfarlane Burnetဆုတံဆိပ်တို့ကို ရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Curriculum Vitae|publisher=[[Nobel Foundation]]|year=2005|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2005/marshall-cv.html|accessdate=28 January 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070214102426/http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2005/marshall-cv.html|archivedate=14 February 2007|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.science.org.au/opportunities-scientists/recognition/honorific-awards/career-awards/macfarlane-burnet-medal-and|title=Macfarlane Burnet Medal and Lecture|publisher=Australian Academy of Science|accessdate=22 February 2017}}&lt;/ref&gt;

၂၀၀၇တွင် ဩစတြေးလျဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ် ( Companion of the Order of Australia )ကိုရရှိခဲ့ပြီး&lt;ref&gt;{{cite web|title=It's an Honour|publisher=[[Government of Australia]]|date=26 January 2007|url=http://www.itsanhonour.gov.au/honours/honour_roll/search.cfm?aus_award_id=1133678&amp;search_type=quick&amp;showInd=true|accessdate=28 January 2007|archivedate=26 September 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070926222733/http://www.itsanhonour.gov.au/honours/honour_roll/search.cfm?aus_award_id=1133678&amp;search_type=quick&amp;showInd=true}}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၉တွင် အောက်စဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်တွင် ဆေးသိပ္ပံပညာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ပါရဂူဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Encaenia 2009|publisher=[[University of Oxford]]|date=24 June 2009|url=http://www.ox.ac.uk/media/news_stories/2009/090624.html|accessdate=9 September 2009|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090704114413/http://www.ox.ac.uk/media/news_stories/2009/090624.html|archivedate=4 July 2009|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

ထို့အပြင် ၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် မာရှယ်ကို ဩစတြေးလျ ကျန်းမာရေးနှင့် ဆေးသိပ္ပံအဖွဲ့အစည်း၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်း ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.aahms.org/wp-content/uploads/2016/09/AAHMS_Fellowship_October-2015.pdf|title=Fellowship of the Australian Academy of Health &amp; Medical Sciences - October 2015|last=|first=|date=|website=Australian Academy of Health &amp; Medical Sciences|access-date=12 October 2018|archive-date=28 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161128134830/http://www.aahms.org/wp-content/uploads/2016/09/AAHMS_Fellowship_October-2015.pdf}}&lt;/ref&gt;

==ဆက်ကြည့်ရန်==

* [[ဟီလစ်ကိုဘတ်တာ ပိုင်လော်ရွိုင်]]
* [[အစာအိမ်အနာ]]

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၅၁ မွေးဖွားသူများ]]
[[ကဏ္ဍ:အသင်းဝင်မှသာ ရနိုင်သည့် အကြောင်းအရာသို့ လင့်ချိတ်ထားသော စာမျက်နှာများ]]</text>
      <sha1>4l2cyja1349ljldbzrntkix0ql1jb0c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရေငုပ်သင်္ဘောစစ်ရေယာဉ် မင်းရဲသိင်္ခသူ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144382</id>
    <revision>
      <id>1043501</id>
      <parentid>883290</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T14:20:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>{{main|ပင်လယ်ပြင် စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှု (၂၀၂၀)}}</comment>
      <origin>1043501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16514" sha1="qsbgfsi3iwlinqzwkjyosld2eas1hex" xml:space="preserve">{|{{Infobox ship begin|infobox caption=ရေငုပ်သင်္ဘောစစ်ရေယာဉ် ''မင်းရဲသိင်္ခသူ''|display title=ရေငုပ်သင်္ဘောစစ်ရေယာဉ် ''မင်းရဲသိင်္ခသူ''}}
{{Infobox ship image
|Ship image=UMS Minye Theinkhathu at a ceremony.jpg
|Ship caption=၇၃ နှစ်မြောက် တပ်မတော်(ရေ) နှစ်ပတ်လည်နေ့ စစ်ရေယာဉ်များ တပ်တော်ဝင် အခမ်းအနားတွင်တွေ့ရသော ရေငုပ်သင်္ဘောစစ်ရေယာဉ် ''မင်းရဲသိင်္ခသူ''
|Ship image size=352px}}
{{Infobox ship career
| Hide header = 
| Ship country = 
| Ship flag = {{shipboxflag|India|naval}}
| Ship name = INS ''Sindhuvir''
| Ship builder = [[ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု]]
| Ship laid down = 
| Ship launched = 
| Ship acquired = 
| Ship commissioned = ၂၆ ဩဂုတ် ၁၉၈၈
| Ship decommissioned = 
| Ship status = မြန်မာ့ရေတပ်သို့ လွှဲပြောင်းပြီး
}}
{{Infobox ship career
| Hide header = 
| Ship country = 
| Ship flag = {{shipboxflag|Myanmar|naval}}
| Ship name = ရေငုပ်သင်္ဘောစစ်ရေယာဉ် မင်းရဲသိင်္ခသူ
(UMS Minye Theinkhathu)
| Ship namesake = 
| Ship ordered = 
| Ship builder = 
| Ship laid down = 
| Ship launched = 
| Ship acquired = 
| Ship commissioned = ၂၄ ဒီဇင်ဘာလ  ၂၀၂၀
| Ship decommissioned = 
| Ship in service = 
| Ship out of service = 
| Ship struck = 
| Ship reinstated = 
| Ship fate = 
| Ship status = {{shipactive}}
| Ship badge = 
}}
{{Infobox ship characteristics
| Hide header = 
| Header caption = 
| Ship class = [[ကီလို အတန်းစား ရေငုပ်သင်္ဘော]]
| Ship type = 
| Ship displacement = *2325 tons (ရေပေါ် ပေါ်စဉ်)
*3076 tons (ရေအောက်၌ ရှိစဉ်)
| Ship length = {{convert|72.6|m|ft|abbr=on}}
| Ship beam = {{convert|9.9|m|ft|abbr=on}}
| Ship draught = {{convert|6.6|m|ft|abbr=on}}
| Ship draft = 
| Ship propulsion = *2 × {{convert|3650|hp|abbr=on}} ဒီဇယ်-လျှပ်စစ် မော်တာများ
*1 × {{convert|5900|hp|abbr=on}} မော်တာ
*2 × {{convert|204|hp|abbr=on}} အရံမော်တာများ
*1 × {{convert|130|hp|abbr=on}} စွမ်းအင်ချွေတာ အမြန်နှုန်းမော်တာ
| Ship speed = *ရေပေါ် ပေါ်စဉ်; {{convert|10|kn|km/h}}
*လေပိုက်ဖော် ရေအောက် ; {{convert|9|kn|km/h}}
*ရေအောက်; {{convert|17|kn|km/h}}
| Ship range = *လေပိုက်ဖော် ရေအောက်:{{convert|6000|mi|km|abbr=on}} at {{convert|7|kn|km/h|abbr=on}}
*ရေအောက်:{{convert|400|mi|km}} at {{convert|3|kn|km/h}} {{efn|အကွာအဝေးဆိုသည်မှာ ယာဉ်တစ်စီး လောင်စာထပ်မံမဖြည့်ဘဲ ခရီးသွားနိုင်သော အကွာအဝေး}}
| Ship endurance = သင်္ဘောသား (၅၂)ဦးနှင့် ၄၅ ရက်အထိ
| Ship test depth = *လုပ်ဆောင်နိုင်သော ရေအနက်; {{convert|240|m|ft|abbr=on}}
*အနက်ဆုံး (max); {{convert|300|m|ft|abbr=on}}
| Ship complement = 52 (incl. 13 Officers)
| Ship sensors = 
| Ship EW = 
| Ship armament = *[[:en:Strela_3|9M36 Strela-3]] (SA-N-8) SAM launcher
*[[:en:3M-54_Klub|Klub-S (3M-54E) ASCM]]
*[[:en:53-65_torpedo|Type 53-65]] passive wake homing torpedo
*TEST 71/76 anti-submarine, active-passive homing torpedo
*24 DM-1 [[Naval mine|mines]] in lieu of torpedo tube
| Ship notes = 
}}
|}

'''ရေငုပ်သင်္ဘောစစ်ရေယာဉ် မင်းရဲသိင်္ခသူ'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]မှ ပထမဦးဆုံးပိုင်ဆိုင်သည့် ရေငုပ်သင်္ဘောစစ်ရေယာဉ်ဖြစ်ပြီး [[ကီလို အတန်းစား ရေငုပ်သင်္ဘော|ကီလိုတန်းစား ရေငုပ်သင်္ဘော]]ဖြစ်သည်။ ဤရေငုပ်သင်္ဘောအား [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]မှ ဝယ်ယူရရှိထားပြီး မြန်မာ့[[တပ်မတော် (ရေ)]]တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ ၎င်းရေငုပ်သင်္ဘောသည် ရေအနက်ပေ ၈၀၀ကျော် ငုပ်လျှိုးနိုင်ပြီး စစ်သည်အင်အား (၅၂) ‌ဦး လိုက်ပါစီးနင်းနိုင်သည်။ ပင်လယ်ရေအောက်တွင် (၄၅) ရက်ကြာ အမှုထမ်းဆောင်နိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တပ်မတော်က ပထမဆုံးသော ရေငုပ်င်္ဘောကို ထုတ်ဖော်ပြသ {{!}} Myanmar NOW&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |url=https://myanmar-now.org/mm/news/4726 |access-date=16 October 2020 |archive-date=19 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210319204824/https://www.myanmar-now.org/mm/news/4726 }}&lt;/ref&gt;

==သမိုင်း==
မြန်မာ့တပ်မတော်မှ ရေငုပ်သင်္ဘော ပိုင်ဆိုင်ရန် ကြိုးပမ်းနေမှုသည် ၂၀၀၁ ခုနှစ်ကတည်းကဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်က နိုင်ငံ ၃ နိုင်ငံလောက်နှင့် ညှိနှိုင်းခဲ့သော်လည်း နိုင်ငံတကာ ပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် အရာမထင်ခဲ့ချေ။ ယင်းပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် ရေငုပ်သင်္ဘော ဝယ်ယူရန်သာမက လေ့ကျင့်ရန်ပင် ခက်ခဲခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယ ရေငုပ်သင်္ဘောတစ်စင်း မြန်မာရေပိုင်နက်အတွင်း စစ်ရေးလေ့ကျင့်ရန် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က မြန်မာ့တပ်မတော်တွင် ရေငုပ်သင်္ဘောမရှိသော်လည်း ကိုယ့်နည်းကိုယ့်ဟန်ဖြင့် ကြိုတင်လေ့ကျင့်ထားသည့် တပ်မတော်သားများကို အဆိုပါ အိန္ဒိယရေငုပ်သင်္ဘောတွင် ပူးပေါင်းပါဝင် လေ့ကျင့်စေ၏။ ထိုစဉ်က ၎င်းအဖွဲ့အား ဦးစီးခေါင်းဆောင်ခဲ့သူမှာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး မိုးအောင် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ရေငုပ်သင်္ဘော ပညာများနှင့် ပက်သက်၍ အိန္ဒိယအပြင် အခြားတိုင်းပြည်များတွင်လည်း လေ့လာစေခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်အတွင်း ရေငုပ်သင်္ဘောနှင့် ပတ်သက်၍ လေ့ကျင့်ရေး အပြည့်အဝပေးနိုင်စေရန်အတွက် အရာရှိစစ်သည်များကို အိန္ဒိယသို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့ တပ်မတော် ဦးစီးချုပ် [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ရုရှားနိုင်ငံသို့ အလည်အပတ်ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး [[ရုရှားနိုင်ငံ]]ထုတ် ကီလို အတန်းစား ရေငုပ်သင်္ဘော ၂ စင်း ဝယ်ယူရန် စိတ်ဝင်စားခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထပ်မံသွားရောက်ခဲ့ပြီး ဂိုအာဆိပ်ကမ်းရှိ ရေငုပ်သင်္ဘောများကိုလေ့လာခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံသို့ ၂၀၁၆ ခုနှစ်အတွင်းသွားရောက်လည်ပတ်ကာ [[ရေငုပ်သင်္ဘော]]များအား လေ့လာခဲ့ပြန်သေးသည်။ ဤသို့ဖြင့်၂၀၁၉ ခုနှစ်အတွင်း အိန္ဒိယ နိုင်ငံမှ ကီလို-အတန်းစား ဒီဇယ်လျှပ်စစ် ရေငုပ်သင်္ဘောအား လက်ခံရယူရန် သတင်းများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သော်လည်း ကိုဗစ်-၁၉ ကမ္ဘာကပ်ရောဂါကြောင့် နှောင့်နှေးနေခဲ့ရသည်။ 

== အများပြည်သူအားထုတ်ပြန်ခြင်း ==
{{main|ပင်လယ်ပြင် စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှု (၂၀၂၀)}}
၂၀၂၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်နေ့ ပင်လယ်ပြင် လက်တွေ့ လေ့ကျင့်ခန်း ဗန္ဓုလ တွင် အများပြည်သူမြင်နိုင်ရန် ထုတ်ဖော်ပြသခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.bangkokpost.com/opinion/opinion/1834539/new-subs-sign-of-troubles-to-come- New subs sign of troubles to come?&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://timesofindia.indiatimes.com/india/with-an-eye-on-china-india-hands-over-submarine-to-myanmar/articleshow/78689336.cms INS Sindhuvir: With an eye on China, India hands over submarine to Myanmar | India News - Times of India&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt;

အဆိုပါ ရေငုပ်သင်္ဘော မင်းရဲသိင်္ခသူသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ အသုံးပြုပြီးဖြစ်သည့် INS Sindhuvir (S58) အမည်ရှိ သင်္ဘောဖြစ်ပြီး [[ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု]]ထံမှ အိန္ဒိယနိုင်ငံက ၁၉၈၀ နှစ်များအတွင်းက ဝယ်ယူထားခဲ့သည့် ရေငုပ်သင်္ဘော တစ်စင်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/taking-it-to-next-level-india-readies-submarine-for-myanmar/articleshow/70442448.cms|title=Taking it to next level, India readies submarine for Myanmar|last=Pubby|first=Manu|date=2019-07-30|work=The Economic Times|access-date=2019-10-06}}&lt;/ref&gt; ယင်းသည် ကီလို-အတန်းစား ဒီဇယ် လျှပ်စစ် အမျိုးအစား ရေငုပ်သင်္ဘောဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံ [[ဟိန္ဒူစတန် သင်္ဘောကျင်း]]၌ အဆင့်မြှင့်တင်ကာ မြန်မာ့တပ်မတော်သို့ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ရေငုပ်သင်္ဘောအိပ်မက် {{!}} The Voice Journal&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |url=https://thevoicejournal.com/archives/4586 |accessdate=16 October 2020 |archivedate=18 October 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201018043933/https://thevoicejournal.com/archives/4586 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://news-eleven.com/article/195568 တပ်မတော်က တိုက်ခိုက်ရေး ရေငုပ်သင်္ဘော မင်းရဲသိင်္ခသူ အားထုတ်ဖော်ပြသ | Eleven Media Group Co., Ltd&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt;

==လေ့ကျင့်ရေး==
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ လေ့ကျင့်ရေးများ စတင်ပေးသည်။ ရေအောက်ငုပ်လျှိုး လေ့ကျင့်ခန်းများအား စုစုပေါင်းအကြိမ်ရေ ၁၀၀ကျော်ခန့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာတခွင် ‌လေ့ကျင့်ခဲ့ကြသည်။ ထိုနောက် မိမိတို့ကိုယ်တိုင် မောင်းနှင်နိုင်ရန် လက်နက်များ ပစ်ခတ်နိုင်ရန် လေ့ကျင့်ခဲ့ကြသည်။ မြန်မာ့တပ်မတော်သားများသည် ကိုယ်တိုင်မောင်းနှင်နိုင်ပြီး တော်ပီတိုများ ကိုယ်တိုင် ပစ်လွှတ်နိုင်သည်အထိ အိန္ဒိယ သမုဒ္ဒရာအတွင်း အောင်မြင်စွာ လေ့ကျင့်ခဲ့ကြပြီး နောက်ဆုံး၌ မင်းရဲသိင်္ခသူ ရေငုပ်သင်္ဘောအား လွှဲပြောင်းရယူခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;[https://burma.irrawaddy.com/opinion/interview/2020/10/16/231807.html “ကျနော်တို့ ရေငုပ်သင်္ဘောက ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ထက် အပြတ်ကို သာပါတယ်”&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt;

==တပ်တော်ဝင်ခြင်း==
ထို့နောက် ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၄ ရက် မြန်မာ့တပ်မတော်ရေ ၇၃နှစ်မြောက်နှစ်ပတ်လည်နေ့တွင် မင်းရဲသိင်္ခသူ ရေငုပ်သင်္ဘောနှင့်အတူ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တည်ဆောက်သည့် ရေငုပ်သင်္ဘောတိုက်ဖျက်ရေးရေယာဉ် ၂ စီး၊ အမြန်သွားတိုက်ခိုက်ရေးရေယာဉ် (ဒုံးပျံ) ၁ စီး၊ တင့်ကားတင်ကမ်းထိုး ရေယာဉ် ၁ စီး၊ ပင်လယ်သွားတွဲဆွဲရေယာဉ် ၂ စီး တပ်တော်ဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;http://burmese.dvb.no/archives/430710&lt;/ref&gt;

==မှတ်စု==
{{notelist}}

==ကိုးကား==
{{Reflist}}


[[ကဏ္ဍ:၁၉၈၇ သင်္ဘောများ]]
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်(ရေ)၏ ရေငုပ်သင်္ဘောများ]]

{{DEFAULTSORT:မင်းရဲသိင်္ခသူ၊ ရေငုပ်သင်္ဘော}}</text>
      <sha1>qsbgfsi3iwlinqzwkjyosld2eas1hex</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>145849</id>
    <revision>
      <id>1043518</id>
      <parentid>1017888</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T22:09:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1043518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28956" sha1="77if0rl7j4j8uda7vkeetxbntv99hm2" xml:space="preserve">{{Infobox subdivision type
| name=ထိုင်းနိုင်ငံ၏ပြည်နယ်များ&lt;br&gt;{{nobold| จังหวัดของประเทศไทย}}&lt;br&gt;''ချန်ဝပ်ခွန် ပရထပ် ထိုင်း''
| alt_name=
| map=&lt;!--Leave this empty;  bigger map below--&gt;
| category=လက်အောက်[[ပြည်နယ်]]
| territory=[[ထိုင်းနိုင်ငံ]]
| start_date=
| current_number=ပြည်နယ် ၇၆ ခု&lt;br /&gt;အထူးအုပ်ချုပ်နယ်မြေ ၁ ခု
| number_date=
| population_range=၁၉၃ ၃၀၅ [[သမုဒ္ဒသင်္ဂါမပြည်နယ်|သမုဒ္ဒသင်္ဂါမ]] – ၂ ၆၄၆ ၄၀၁ [[နဂရရာဇသီမာပြည်နယ်|နဂရရာဇသီမာ]] (၂၀၂၀)&lt;ref name=&quot;TDD&quot;&gt;{{cite web | url=http://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statTDD/ | website=stat.bora.dopa.go.th | language=Thai | script-title=th:รายงานสถิติจำนวนประชากรและบ้านประจำปี พ.ส.2563 | trans-title=Statistics, population and house statistics for the year 2020 | date=31 December 2020 | department=Registration Office Department of the Interior, Ministry of the Interior | access-date=26 February 2020 | title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ | accessdate=25 October 2020 | archivedate=14 June 2019 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20190614102009/http://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statTDD/ }}&lt;/ref&gt;
| area_range={{Convert| 417| sqkm| abbr=on}} [[သမုဒ္ဒသင်္ဂါမပြည်နယ်|သမုဒ္ဒသင်္ဂါမ]]&amp;nbsp;– {{Convert| 20494| sqkm| abbr=on}} [[နဂရရာဇသီမာပြည်နယ်|နဂရရာဇသီမာ]]&lt;ref name=&quot;Basic Data&quot;&gt;Thailand Human Development Report 2014 by UNDP Table 0, Basic Data&lt;/ref&gt;
| government=[[ထိုင်းအစိုးရ|ပြည်နယ်အစိုးရ]]
| subdivision=[[List of districts of Thailand|ခရိုင်]]
}}
'''ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များ'''သည် ထိုင်းနိုင်ငံ အုပ်ချုပ်ရေး၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်ပြီး ၇၆ ခရိုင် ({{lang-th|[[:wikt:จังหวัด|จังหวัด]]}}, {{RTGS|''changwat''}}, {{IPA-th|t͡ɕāŋ.wàt|pron}}) နှင့် အထူးအုပ်ချုပ်ရေးဧရိယာ  တစ်ခု ({{lang-th|[[:wikt:องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ|เขตปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ]]}}) ဖြစ်သော [[ဘန်ကောက်မြို့]] တို့ ပါဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;DOPA-20170421&quot;&gt;{{cite web |title=Administrative information |url=https://multi.dopa.go.th/pab/news/cate9/view46 |website=Department of Provincial Affairs (DOPA) |publisher=Provincial Affairs Bureau |access-date=22 August 2019 |date=21 April 2017 |archive-date=10 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180810111025/https://multi.dopa.go.th/pab/news/cate9/view46 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=ประกาศสำนักทะเบียนกลาง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2558|url=http://stat.bora.dopa.go.th/stat/y_stat58.htm|website=Department of Provincial Administration (DOPA)|trans-title=Announcement of the Central Registry. The number of people throughout the Kingdom. The evidence of registration as of 31 December 2015|access-date=28 May 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The World Factbook: Thailand |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/thailand/ |website=U.S. Central Intelligence Agency |access-date=13 June 2018 |archive-date=10 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210610164345/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/thailand/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ယင်းတို့ကို [[အံ့ဘေ့]]နှင့် [[တံပွန်းခရိုင်ခွဲ|တံပွန်း]]များအဖြစ် ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။ ခရိုင်တစ်ခုချင်းစီတွင် ဗဟိုအစိုးရက ခန့်အပ်သော ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး (ผู้ว่าราชการจังหวัด ''phu wa ratchakan changwat'') တစ်ဦးစီက အုပ်ချုပ်သည်။

== ခရိုင်များနှင့် အုပ်ချုပ်ရေး ဧရိယာများ ==
{{-}}

{{အညွှန်းပါသော ထိုင်းနိုင်ငံ ခရိုင်များပြ မြေပုံ}}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! class=&quot;unsortable&quot; |တံဆိပ်
!အမည်
!အမည်
(အင်္ဂလိပ်)
!အမည် 
(ထိုင်း)
!လူဦးရေ (၂၀၂၀)
!ဧရိယာ (km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;)
!လူဦးရေသိပ်သည်းမှု
!မြို့တော်
!HS&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.wcoomd.org/en/topics/nomenclature/overview/what-is-the-harmonized-system.aspx|title=What is the Harmonized System (HS)?|work=[[World Customs Organization]]}}&lt;/ref&gt;
!ISO&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:TH|title=ISO 3166-2:TH}}&lt;/ref&gt;
!FIPS
|-
|[[File:Seal_Bangkok.png|20x20px]]
|[[ဘန်ကောက်မြို့]] &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;(အထူးအုပ်ချုပ်နယ်မြေ)
|Bangkok
|{{Lang|th|กรุงเทพมหานคร}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၅ ၇၈၇ ၉၃၂
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁ ၅၆၅
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၃ ၆၂၀.၆၀
|[[ဘန်ကောက်မြို့]] 
|BKK
|TH-10
|TH40
|-
|[[File:Seal_Amnatcharoen.png|20x20px]]
|အမ်နတ်ချရွန်
|Amnat Charoen
|{{Lang|th|อำนาจเจริญ}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၃၇၈ ၄၃၈
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၃ ၁၆၁
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၁၉.၇
|[[အမ်နတ်ချရွန်မြို့|အမ်နတ်ချရွန်]]
|ACR
|TH-37
|TH77
|-
|[[File:Seal_Ang_Thong.png|20x20px]]
|အန်ထောင်း
|Ang Thong
|{{Lang|th|อ่างทอง}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၂၇၉ ၆၅၄
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၉၆၈
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၂၈၈.၉
|[[အန်ထောင်းမြို့|အန်ထောင်း]]
|ATG
|TH-15
|TH35
|-
|[[File:Seal_Bueng_Kan.png|20x20px]]
|ဘွန်းကန်း
|Bueng Kan
|{{Lang|th|บึงกาฬ}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၄၂၄ ဝ၉၁
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၄ ၃၀၆
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၉၈.၅
|[[ဘောင်းကံမြို့နယ်|Bueng Kan]]
|BKN
|TH-38
|TH81
|-
|[[File:Seal_Buriram.png|20x20px]]
|ပုရီရမ္မ
|Buriram
|{{Lang|th|บุรีรัมย์}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁ ၅၉၅ ၇၄၇
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၀ ၃၂၂
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၅၄.၆
|[[ဘူရီရမ်မြို့|Buriram]]
|BRM
|TH-31
|TH28
|-
|[[File:Seal_Chachoengsao.png|20x20px]]
|ချခွန်စော
|Chachoengsao
|{{Lang|th|ฉะเชิงเทรา}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၇၂၀ ၁၁၃
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၅ ၃၅၁
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၃၄.၆
|Chachoengsao
|CCO
|TH-24
|TH44
|-
|[[File:Seal_Chainat.png|20x20px]]
|ဇယနာဒ
|Chai Nat
|{{Lang|th|ชัยนาท}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၃၂၆ ၆၁၁
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၂ ၄၇၀
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၃၂.၂
|[[ချိုင်နတ်မြို့|Chai Nat]]
|CNT
|TH-18
|TH32
|-
|[[File:Seal_Chaiyaphum.png|20x20px]]
|ဇယဘူမိ
|Chaiyaphum
|{{Lang|th|ชัยภูมิ}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁ ၁၃၇ ၃၅၇
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၂ ၇၇၈
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၈၉
|[[ဇယဘူမိမြို့|ဇယဘူမိ]]
|CPM
|TH-36
|TH26
|-
|[[File:Seal_Chanthaburi.png|20x20px]]
|စန္ဒပုရီ
|Chanthaburi
|{{Lang|th|จันทบุรี}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၅၃၇ ၆၉၈
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၆ ၃၃၈
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၈၄.၈
|Chanthaburi
|CTI
|TH-22
|TH48
|-
|[[File:Seal_Chiang_Mai.png|20x20px]]
|ချင်းမိုင်
|Chiang Mai
|{{Lang|th|เชียงใหม่}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁ ၇၇၉ ၂၅၄
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၂၀ ၁၀၇
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၈၈.၅
|[[ချင်းမိုင်မြို့|ချင်းမိုင်]]
|CMI
|TH-50
|TH02
|-
|[[File:Seal Chiang Rai.svg|20x20px]]
|ချင်းရိုင်း
|Chiang Rai
|{{Lang|th|เชียงราย}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁ ၂၉၈ ၃၀၄
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၁ ၆၇၈
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၁၁.၂
|Chiang Rai
|CRI
|TH-57
|TH03
|-
|[[File:Seal_Chonburi.png|20x20px]]
|[[ဇလပုရီပြည်နယ်|ဇလပုရီ]]
|Chonburi
|{{Lang|th|ชลบุรี}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁ ၅၅၈ ၃၀၁
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၄ ၃၆၃
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၃၅၇.၂
|ဇလပုရီ
|CBI
|TH-20
|TH46
|-
|[[File:Seal of Chomphon Province.svg|20x20px]]
|ဇုမ္ဗရ
|Chumphon
|{{Lang|th|ชุมพร}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၅၁၁ ၃၀၄
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၆ ဝ၀၉
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၈၅.၁
|Chumphon
|CPN
|TH-86
|TH58
|-
|[[File:Seal_Kalasin.png|20x20px]]
|ကာဠသိန္ဓု
|Kalasin
|{{Lang|th|กาฬสินธุ์}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၉၈၃ ၄၁၈
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၆ ၉၄၇
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၄၁.၆
|Kalasin
|KSN
|TH-46
|TH23
|-
|[[File:Seal_Kamphaeng_Phet.png|20x20px]]
|ကမ်းဖိန်ဖက်
|Kamphaeng Phet
|{{Lang|th|กำแพงเพชร}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၇၂၇ ၈၀၇
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၈ ၆၀၇
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၈၄.၆
|Kamphaeng Phet
|KPT
|TH-62
|TH11
|-
|[[File:Seal_Kanchanaburi.png|20x20px]]
|ကဉ္စနပုရီ
|Kanchanaburi
|{{Lang|th|กาญจนบุรี}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၈၉၅ ၅၂၅
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၉ ၄၈၃
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၄၆
|Kanchanaburi
|KRI
|TH-71
|TH50
|-
|[[File:Seal_Khon_Kaen.png|20x20px]]
|ခေါင်းကိန်
|Khon Kaen
|{{Lang|th|ขอนแก่น}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁ ၈၀၂ ၈၇၂
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၀ ၈၈၆
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၆၅.၆
|Khon Kaen
|KKN
|TH-40
|TH22
|-
|[[File:Seal_Krabi.png|20x20px]]
|ကရဗီ
|Krabi
|{{Lang|th|กระบี่}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၄၇၆ ၇၃၉
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၄ ၇၀၉
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၀၁.၂
|[[ခရာဘိမြို့|ကရဗီ]]
|KBI
|TH-81
|TH63
|-
|[[File:Seal_Lampang.png|20x20px]]
|လမ်ပန်း
|Lampang
|{{Lang|th|ลำปาง}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၇၃၈ ၃၁၆
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၂ ၅၃၄
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၅၈.၉
|[[လမ်ပန်းမြို့|လမ်ပန်း]]
|LPG
|TH-52
|TH06
|-
|[[File:Seal_Lamphun.png|20x20px]]
|လမ်ဖွန်
|Lamphun
|{{Lang|th|ลำพูน}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၄၀၅ ဝ၇၅
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၄ ၅၀၆
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၈၉.၉
|Lamphun
|LPN
|TH-51
|TH05
|-
|[[File:Seal_Loei.png|20x20px]]
|လွိုင်
|Loei
|{{Lang|th|เลย}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၆၄၂ ၉၅၀
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၁ ၄၂၅
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၅၆.၃
|Loei
|LEI
|TH-42
|TH18
|-
|[[File:Seal_Lopburi.png|20x20px]]
|လဝပုရီ
|Lopburi
|{{Lang|th|ลพบุรี}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၇၅၅ ၅၅၆
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၆ ၂၀ဝ
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၂၁.၉
|Lopburi
|LRI
|TH-16
|TH34
|-
|[[File:Seal_Mae_Hong_Son.png|20x20px]]
|မယ်ဟောင်ဆောင်
|Mae Hong Son
|{{Lang|th|แม่ฮ่องสอน}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၂၈၄ ၁၃၈
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၂ ၆၈၁
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၂၂.၄
|[[မယ်ဟောင်ဆောင်မြို့|မယ်ဟောင်ဆောင်]]
|MSN
|TH-58
|TH01
|-
|[[File:Seal_Maha_Sarakham.png|20x20px]]
|မဟာသာရဂါမ
|Maha Sarakham
|{{Lang|th|มหาสารคาม}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၉၆၂ ၆၆၅
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၅ ၂၉၂
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၈၁.၉
|Maha Sarakham
|MKM
|TH-44
|TH24
|-
|
|မုတ္တာဟာရ
|Mukdahan
|{{Lang|th|มุกดาหาร}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၃၅၃ ၁၇၄
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၄ ၃၄၀
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၈၁.၄
|Mukdahan
|MDH
|TH-49
|TH78
|-
|[[File:Seal_Nakhon_Nayok.png|20x20px]]
|နဂရနာယက
|Nakhon Nayok
|{{Lang|th|นครนายก}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၂၆၀ ၇၅၁
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၂ ၁၂၂
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၂၂.၉
|Nakhon Nayok
|NYK
|TH-26
|TH43
|-
|[[File:Seal Nakhon Pathom.svg|20x20px]]
|နဂရပဌမ
|Nakhon Pathom
|{{Lang|th|นครปฐม}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၉၂၀ ဝ၃၀
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၂ ၁၆၈
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၄၂၄.၄
|Nakhon Pathom
|NPT
|TH-73
|TH53
|-
|[[File:Seal of Nakhon Phanom Province.svg|20x20px]]
|နခွန်ဖာနွမ်
|Nakhon Phanom
|{{Lang|th|นครพนม}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၇၁၉ ၁၃၆
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၅ ၅၁၃
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၃၀.၄
|Nakhon Phanom
|NPM
|TH-48
|TH73
|-
|[[File:Seal_Nakhon_Ratchasima.png|20x20px]]
|နဂရရာဇသီမာ
|Nakhon Ratchasima
|{{Lang|th|นครราชสีมา}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၂ ၆၄၆ ၄၀၁
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၂၀ ၄၉၄
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၂၉.၁၃
|[[နဂရရာဇသီမာမြို့|နဂရရာဇသီမာ]]
|NMA
|TH-30
|TH27
|-
|[[File:Seal_Nakhon_Sawan.png|20x20px]]
|နဂရသဂ္ဂ
|Nakhon Sawan
|{{Lang|th|นครสวรรค์}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁ ဝ၅၉ ၈၈၇
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၉ ၅၉၈
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၁၀.၄
|Nakhon Sawan
|NSN
|TH-60
|TH16
|-
|[[File:Seal_Nakhon_Si_Thammarat.png|20x20px]]
|နဂရသိရိဓမ္မရာဇ
|Nakhon Si Thammarat
|{{Lang|th|นครศรีธรรมราช}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁ ၅၆၁ ၉၂၇
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၉ ၉၄၃
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၅၇.၁
|Nakhon Si Thammarat
|NRT
|TH-80
|TH64
|-
|[[File:Seal of Nan province.svg|20x20px]]
|နန်း
|Nan
|{{Lang|th|น่าน}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၄၇၈ ၂၂၇
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၁ ၄၇၂
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၄၁.၇
|Nan
|NAN
|TH-55
|TH04
|-
|[[ဖိုင်:Seal of Narathiwat Province (2004 version, as appeared in the Royal Thai Government Gazette).png|20x20px]]
|နရာဓိဝါသ
|Narathiwat
|{{Lang|th|นราธิวาส}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၈၀၈ ဝ၂၀
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၄ ၄၇၅
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၈၀.၆
|Narathiwat
|NWT
|TH-96
|TH31
|-
|[[File:Seal_Nong_Bua_Lamphu.png|20x20px]]
|နွောင်ဗွာလမ်ဖူး
|Nong Bua Lamphu
|{{Lang|th|หนองบัวลำภู}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၅၁၂ ၇၈၀
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၃ ၈၅၉
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၃၂.၉
|Nong Bua Lam Phu
|NBP
|TH-39
|TH79
|-
|[[File:Seal_Nong_Khai.png|20x20px]]
|နောင်ခိုင်း
|Nong Khai
|{{Lang|th|หนองคาย}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၅၂၂ ၃၁၁
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၃ ဝ၂၇
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၇၂.၆
|Nong Khai
|NKI
|TH-43
|TH17
|-
|[[File:Seal_Nonthaburi.png|20x20px]]
|[[နန္ဒပုရီပြည်နယ်|နန္ဒပုရီ]]
|Nonthaburi
|{{Lang|th|นนทบุรี}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁ ၂၆၅ ၃၈၇
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၆၂၂
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၂ ဝ၃၄.၄၀
|[[နန္ဒပုရီမြို့|နန္ဒပုရီ]]
|NBI
|TH-12
|TH38
|-
|[[File:Seal_Pathum_Thani.png|20x20px]]
|ပဒုမဌာနီ
|Pathum Thani
|{{Lang|th|ปทุมธานี}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁ ၁၆၃ ၆၀၄
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁ ၅၂၆
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၇၆၂.၅
|Pathum Thani
|PTE
|TH-13
|TH39
|-
|[[File:Seal_Pattani.png|20x20px]]
|ပတ္တာနီ
|Pattani
|{{Lang|th|ปัตตานี}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၇၂၅ ၁၀၄
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁ ၉၄၀
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၃၇၃.၈
|Pattani
|PTN
|TH-94
|TH69
|-
|[[File:Seal_Phang_Nga.png|20x20px]]
|ဖန်ငါ
|Phang Nga
|{{Lang|th|พังงา}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၂၆၈ ၇၈၈
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၄ ၁၇၁
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၆၄.၄
|Phang Nga
|PNA
|TH-82
|TH61
|-
|[[File:Seal_Phattalung.png|20x20px]]
|ဖတ္ထာလွန်
|Phatthalung
|{{Lang|th|พัทลุง}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၅၂၄ ၈၆၅
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၃ ၄၂၄
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၅၃.၃
|Phatthalung
|PLG
|TH-93
|TH66
|-
|[[File:Seal_Phayao.png|20x20px]]
|ဖယော်အို
|Phayao
|{{Lang|th|พะเยา}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၄၇၂ ၃၅၆
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၆ ၃၃၅
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၇၄.၆
|Phayao
|PYO
|TH-56
|TH41
|-
|[[File:Seal_Phetchabun.png|20x20px]]
|ဝဇိရပူရဏ
|Phetchabun
|{{Lang|th|เพชรบูรณ์}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၉၉၂ ၄၅၁
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၂ ၆၆၈
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၇၈.၃
|Phetchabun
|PNB
|TH-67
|TH14
|-
|[[File:Seal_Phetchaburi.png|20x20px]]
|ဝဇိရပုရီ
|Phetchaburi
|{{Lang|th|เพชรบุรี}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၄၈၅ ၁၉၁
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၆ ၂၂၅
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၇၇.၉
|Phetchaburi
|PBI
|TH-76
|TH56
|-
|[[File:Seal_Phichit.png|20x20px]]
|ဝိစိတ္တ
|Phichit
|{{Lang|th|พิจิตร}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၅၃၆ ၃၁၁
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၄ ၅၃၁
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၁၈.၄
|Phichit
|PCT
|TH-66
|TH13
|-
|[[File:Seal_Phitsanulok.png|20x20px]]
|ဝိၑ္ဏုလောက
|Phitsanulok
|{{Lang|th|พิษณุโลก}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၈၆၅ ၂၄၇
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၀ ၈၁၆
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၈၀
|[[ဖီးစနုလိုကမြို့|Phitsanulok]]
|PLK
|TH-65
|TH12
|-
|[[File:Seal_Ayutthaya.png|20x20px]]
|ဝရနဂရသီရိအယုဓျာ
|Phra Nakhon Si Ayutthaya
|{{Lang|th|พระนครศรีอยุธยา}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၈၂၀ ၁၈၈
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၂ ၅၅၇
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၃၂၀.၈
|[[အယုဓျာ|Phra Nakhon Si Ayutthaya]]
|AYA
|TH-14
|TH36
|-
|[[File:Phrae_seal.svg|20x20px]]
|ဖရဲ
|Phrae
|{{Lang|th|แพร่}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၄၄၁ ၇၂၆
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၆ ၅၃၉
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၆၇.၆
|Phrae
|PRE
|TH-54
|TH07
|-
|[[File:Seal_Phuket.png|20x20px]]
|ဖူကက်
|Phuket
|{{Lang|th|ภูเก็ต}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၄၁၆ ၅၈၂
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၅၄၃
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၇၆၇.၂
|[[ဖူကက်]]
|PKT
|TH-83
|TH62
|-
|[[File:Seal_Prachinburi.png|20x20px]]
|ပါစီနပုရီ
|Prachinburi
|{{Lang|th|ปราจีนบุรี}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၄၉၄ ၆၈၀
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၄ ၇၆၂
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၀၃.၉
|Prachinburi
|PRI
|TH-25
|TH74
|-
|[[File:Seal_Prachuap_Khiri_Khan.png|20x20px]]
|ပရကျော့ဂီရီခန္ဓ
|Prachuap Khiri Khan
|{{Lang|th|ประจวบคีรีขันธ์}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၅၅၄ ၁၁၆
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၆ ၃၆၈
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၈၇
|Prachuap Khiri Khan
|PKN
|TH-77
|TH57
|-
|[[File:Seal_Ranong.png|20x20px]]
|ရနောင်
|Ranong
|{{Lang|th|ระนอง}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၉၃ ၃၇၀
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၃ ၂၉၈
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၅၈.၆
|Ranong
|RNG
|TH-85
|TH59
|-
|[[File:Seal_Ratchaburi.png|20x20px]]
|ရာဇပုရီ
|Ratchaburi
|{{Lang|th|ราชบุรี}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၈၇၃ ၁၀၁
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၅ ၁၉၆
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၆၈
|Ratchaburi
|RBR
|TH-70
|TH52
|-
|[[File:Seal_Rayong.png|20x20px]]
|ရယောင်
|Rayong
|{{Lang|th|ระยอง}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၇၃၄ ၇၅၃
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၃ ၅၅၂
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၂၀၆.၉
|Rayong
|RYG
|TH-21
|TH47
|-
|[[File:Seal_Roi_Et.png|20x20px]]
|ရွိုင်းအက်
|Roi Et
|{{Lang|th|ร้อยเอ็ด}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁ ၃၀၅ ၂၁၁
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၈ ၂၉၉
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၅၇.၃
|[[ရိုင်အေ့ဒ်|ရွိုင်းအက်]]
|RET
|TH-45
|TH25
|-
|
|စာကော
|Sa Kaeo
|{{Lang|th|สระแก้ว}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၅၆၆ ၃၀၃
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၇ ၁၉၅
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၇၈.၇
|Sa Kaeo
|SKW
|TH-27
|TH80
|-
|[[File:Seal_Sakon_Nakhon.png|20x20px]]
|သကလနဂရ
|Sakon Nakhon
|{{Lang|th|สกลนคร}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁ ၁၅၃ ၃၉၀
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၉ ၆၀၆
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၂၀.၁
|Sakon Nakhon
|SNK
|TH-47
|TH20
|-
|[[File:Seal_Samut_Prakan.png|20x20px]]
|သမုဒ္ဒပြာကာရ
|Samut Prakan
|{{Lang|th|สมุทรปราการ}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁ ၃၄၄ ၈၇၅
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁ ဝ၀၄
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁ ၃၃၉.၅၀
|Samut Prakan
|SPK
|TH-11
|TH42
|-
|[[File:Seal_Samut_Sakhon.png|20x20px]]
|သမုဒ္ဒသာဂရ
|Samut Sakhon
|{{Lang|th|สมุทรสาคร}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၅၈၄ ၇၀၃
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၈၇၂
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၆၇၀.၅
|Samut Sakhon
|SKN
|TH-74
|TH55
|-
|[[File:Seal_Samut_Songkhram.png|20x20px]]
|သမုဒ္ဒသင်္ဂါမ
|Samut Songkhram
|{{Lang|th|สมุทรสงคราม}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၉၃ ၃၀၅
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၄၁၇
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၄၆၃.၆
|Samut Songkhram
|SKM
|TH-75
|TH54
|-
|[[File:Seal_Saraburi.png|20x20px]]
|သရပုရီ
|Saraburi
|{{Lang|th|สระบุรี}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၆၄၅ ၉၁၁
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၃ ၅၇၆
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၈၀.၆
|Saraburi
|SRI
|TH-19
|TH37
|-
|[[File:Seal_Satun.png|20x20px]]
|စာတွန်း
|Satun
|{{Lang|th|สตูล}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၃၂၃ ၅၈၆
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၂ ၄၇၉
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၃၀.၅
|Satun
|STN
|TH-91
|TH67
|-
|[[File:Seal_Sing_Buri.png|20x20px]]
|သီဟပုရီ
|Sing Buri
|{{Lang|th|สิงห์บุรี}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၂၀၈ ၄၄၆
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၈၂၂
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၂၅၃.၆
|Sing Buri
|SBR
|TH-17
|TH33
|-
|[[File:Seal_Sisaket.png|20x20px]]
|သိရီသခေတ္တ
|Sisaket
|{{Lang|th|ศรีสะเกษ}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁ ၄၇၂ ၈၅၉
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၈ ၈၄၀
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၆၆.၆
|Sisaket
|SSK
|TH-33
|TH30
|-
|[[File:Seal_Songkhla.png|20x20px]]
|သင်္ခလာ
|Songkhla
|{{Lang|th|สงขลา}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁ ၄၃၅ ၉၆၈
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၇ ၃၉၄
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၉၄.၂
|Songkhla
|SKA
|TH-90
|TH68
|-
|[[File:Seal_Sukhothai.png|20x20px]]
|သုခေါဒယ
|Sukhothai
|{{Lang|th|สุโขทัย}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၅၉၅ ဝ၇၂
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၆ ၅၉၆
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၉၀.၂
|Sukhothai (Sukhothai Thani)
|STI
|TH-64
|TH09
|-
|[[File:Seal_Suphanburi.png|20x20px]]
|သုဝဏ္ဏပုရီ
|Suphan Buri
|{{Lang|th|สุพรรณบุรี}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၈၄၆ ၃၃၄
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၅ ၃၅၈
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၅၈
|Suphan Buri
|SPB
|TH-72
|TH51
|-
|[[File:Seal_Surat_Thani.png|20x20px]]
|သုရဋ္ဌဌနိ
|Surat Thani
|{{Lang|th|สุราษฎร์ธานี}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁ ဝ၆၈ ဝ၁၀
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၂ ၈၉၁
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၈၂.၈
|Surat Thani
|SNI
|TH-84
|TH60
|-
|[[File:Seal_Surin.png|20x20px]]
|သုရိန္ဒ
|Surin
|{{Lang|th|สุรินทร์}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁ ၃၉၆ ၈၃၁
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၈ ၁၂၄
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၇၁.၉
|Surin
|SRN
|TH-32
|TH29
|-
|[[File:Seal_Tak.png|20x20px]]
|တတ်
|Tak
|{{Lang|th|ตาก}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၆၆၅ ၆၂၀
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၆ ၄၀၇
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၄၀.၆
|Tak
|TAK
|TH-63
|TH08
|-
|[[File:Seal_Trang.png|20x20px]]
|တရမ်း
|Trang
|{{Lang|th|ตรัง}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၆၄၃ ၁၆၄
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၄ ၉၁၈
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၃၀.၈
|Trang
|TRG
|TH-92
|TH65
|-
|[[File:Seal_Trat.png|20x20px]]
|တရတ်
|Trat
|{{Lang|th|ตราด}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၂၂၉ ၉၅၈
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၂ ၈၁၉
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၈၁.၆
|Trat
|TRT
|TH-23
|TH49
|-
|[[File:Seal_Ubon_Ratchathani.png|20x20px]]
|ဥပ္ပလရာဇဌာနီ
|Ubon Ratchathani
|{{Lang|th|อุบลราชธานี}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁ ၈၇၈ ၁၄၆
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၅ ၇၄၅
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၁၉.၃
|Ubon Ratchathani
|UBN
|TH-34
|TH75
|-
|[[File:Seal_Udon_Thani.png|20x20px]]
|ဥတ္တရဌာနီ
|Udon Thani
|{{Lang|th|อุดรธานี}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁ ၅၈၆ ၆၄၆
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၁ ၇၃၀
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၃၅.၃
|Udon Thani
|UDN
|TH-41
|TH76
|-
|[[File:Seal_Uthaithani.png|20x20px]]
|[[ဥဒယဌာနီပြည်နယ်|ဥဒယဌာနီ]]
|Uthai Thani
|{{Lang|th|อุทัยธานี}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၃၂၈ ၆၁၈
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၆ ၇၃၀
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၄၈.၈
|Uthai Thani
|UTI
|TH-61
|TH15
|-
|[[File:Seal_Uttaradit.png|20x20px]]
|ဥတ္တရတိတ္ထ
|Uttaradit
|{{Lang|th|อุตรดิตถ์}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၄၅၃ ၁၀၃
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၇ ၈၃၉
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၅၇.၈
|Uttaradit
|UTD
|TH-53
|TH10
|-
|[[File:Seal_Yala.png|20x20px]]
|ယလာ
|Yala
|{{Lang|th|ยะลา}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၅၃၆ ၃၃၀
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၄ ၅၂၁
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၁၈.၆
|Yala
|YLA
|TH-95
|TH70
|-
|
|ယသောဓရ
|Yasothon
|{{Lang|th|ยโสธร}}
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၅၃၇ ၂၉၉
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၄ ၁၆၂
| style=&quot;text-align:right;&quot; |၁၂၉.၁
|Yasothon
|YST
|TH-35
|TH72
|}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

{{ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ခရိုင်များ}}

[[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်]]
[[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များ| ]]
[[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေဒေသများ]]</text>
      <sha1>77if0rl7j4j8uda7vkeetxbntv99hm2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>202687</id>
    <revision>
      <id>1043544</id>
      <parentid>1029330</parentid>
      <timestamp>2026-07-19T07:30:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-40268-16</username>
        <id>145812</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ ‌ေ သရ ထည့်ခြင်း</comment>
      <origin>1043544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="210808" sha1="dhwmk8k2f0reglf7end43e68hppiglv" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
| conflict          = ၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံအာဏာသိမ်းခံရခြင်း
| partof            = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|မြန်မာ့နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခများသမိုင်း]]
| image             = Aung San Suu Kyi &amp; Min Aung Hlaing collage.jpg
| image_size        = 
| alt               = 
| caption           = ဖမ်းဆီးခံရသော အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် [[အောင်ဆန်းစုကြည်|​‌‌ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] (ဝဲ) နှင့် &lt;br/&gt;အာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့သောခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] (ယာ)
| date              = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
| place             = [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]]
| map_type          = 
| map_relief        = 
| map_size          = 
| map_marksize      = 
| map_caption       = 
| map_label         = 
| territory         = 
| result           = တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းမှုအောင်မြင်
* [[NLD]] အစိုးရ ဖျက်ချခံရ၊ [[တပ်မတော်အစိုးရ (၂၀၂၁)|စစ်အစိုးရ]] စတင်
* ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ဦးဝင်းမြင့်ဖမ်းဆီးခံရ
*  ဝန်ကြီး ၂၄ ဦး ဖမ်းဆီးခံရ&lt;ref name=&quot;bbc1&quot;&gt;{{cite news|date=2021-02-01|title=Myanmar coup: Aung San Suu Kyi detained as military seizes control|language=en-GB|work=[[ဘီဘီစီ]]|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|access-date=2021-02-01|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489}}&lt;/ref&gt;
* [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]] ရလဒ်များ ဖျက်သိမ်းခံရ&lt;ref name=&quot;NPR Prime Minister&quot;&gt;{{cite news |title=Myanmar's Military Leader Declares Himself Prime Minister And Promises Elections |url=https://www.npr.org/2021/08/02/1023782084/myanmar-military-leader-prime-minister-elections |access-date=10 August 2021 |work=[[Associated Press]] |agency=[[NPR]] |date=2 August 2021 |archive-date=10 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210810025127/https://www.npr.org/2021/08/02/1023782084/myanmar-military-leader-prime-minister-elections |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|လွှတ်တော်]]ဖျက်သိမ်း၊&lt;ref&gt;{{cite web |title=Amid Coup, Myanmar's NLD Lawmakers Form Committee to Serve as Legitimate Parliament |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/amid-coup-myanmars-nld-lawmakers-form-committee-serve-legitimate-parliament.html |website=The Irrawaddy |access-date=7 April 2021 |date=8 February 2021 |archive-date=27 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211227061607/https://www.irrawaddy.com/news/burma/amid-coup-myanmars-nld-lawmakers-form-committee-serve-legitimate-parliament.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ရွေးကောက်ထားသည့်အစိုးရသစ် မဖွဲ့စည်းနိုင်
* နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေ တစ်နှစ်ကြေညာ (သုံးနှစ် အထိ သက်တမ်းတိုးခဲ့)&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Strangio |first1=Sebastian |title=Myanmar Junta Extends State of Emergency for Fourth Time |url=https://thediplomat.com/2023/08/myanmar-junta-extends-state-of-emergency-for-fourth-time/ |access-date=5 August 2023 |work=[[The Diplomat]] |date=1 August 2023}}&lt;/ref&gt;
* [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကိုဖွဲ့စည်း
* ထိုကောင်စီကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး[[မင်းအောင်လှိုင်]]မှဦးဆောင်
* [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]ကို ယာယီသမ္မတ အဖြစ်ထားရှိ
* စစ်အစိုးရကို ဆန့်ကျင်သောအားဖြင့် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ|ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြမှုများ]]နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] ဖြစ်ပေါ်&lt;ref&gt;{{cite news |author=&lt;!--Staff writer(s)/no by-line.--&gt; |title=The deadly battles that tipped Myanmar into civil war |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-60144957/ |work=The BBC |agency=The BBC |date=1 February 2022 |access-date=2 February 2022 |archive-date=10 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220210065357/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-60144957 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Hutt |first1=David |title=The World Must Respond to Myanmar's Civil War Rather Than Its Coup |url=https://thediplomat.com/2022/09/the-world-must-respond-to-myanmars-civil-war-rather-than-its-coup/ |access-date=21 September 2022 |work=[[The Diplomat]] |date=14 September 2022 |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921070825/https://thediplomat.com/2022/09/the-world-must-respond-to-myanmars-civil-war-rather-than-its-coup/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Tharoor |first1=Ishaan |title=Myanmar's junta can't win the civil war it started |url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/07/21/mynanmar-junta-military-civil-war-coup/ |access-date=21 September 2022 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=21 July 2022 |archive-date=16 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816114829/https://www.washingtonpost.com/world/2022/07/21/mynanmar-junta-military-civil-war-coup/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Ebbighausen |first1=Rodion |title=Who is winning Myanmar's civil war? |url=https://www.dw.com/en/who-is-winning-myanmars-civil-war/a-62326822 |access-date=21 September 2022 |work=[[Deutsche Welle]] |date=1 July 2022 |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921190522/https://www.dw.com/en/who-is-winning-myanmars-civil-war/a-62326822 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Davis |first1=Anthony |title=Is Myanmar's military starting to lose the war? |url=https://asiatimes.com/2022/05/is-myanmars-military-starting-to-lose-the-war/ |access-date=21 September 2022 |work=[[Asia Times]] |date=30 May 2022 |archive-date=21 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921190524/https://asiatimes.com/2022/05/is-myanmars-military-starting-to-lose-the-war/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| status            = 
| combatants_header = အစိုးရ-တပ်မတော်
| combatant1        = {{flagdeco|MYA}} [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး|မြန်မာအစိုးရ]]
* {{flagicon image|Flag_of_National_League_for_Democracy.svg}} [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]
| combatant2        = {{armed forces|MYA}}
* {{flagicon image|Flag_of_the_Union_Solidarity_and_Development_Party.svg}} [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]

| combatant3        = 
| commander1        =  {{flagdeco|MYA}} [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] &lt;br&gt; &lt;small&gt; ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတ]]) &lt;/small&gt; &lt;br&gt;{{flagdeco|MYA}} [[အောင်ဆန်းစုကြည်]] &lt;br&gt; &lt;small&gt; ([[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်|နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်]]) &lt;/small&gt;
| commander2        = {{flagdeco|MYA|military}} [[မင်းအောင်လှိုင်]] &lt;br&gt; &lt;small&gt; ([[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]) &lt;/small&gt; &lt;br&gt; {{flagdeco|MYA}} [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] &lt;br&gt; &lt;small&gt; ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|မြန်မာနိုင်ငံဒုသမ္မတ]]) &lt;/small&gt;
| commander3        = 
| units1            = 
| units2            = 
| units3            = 
| strength1         = 
| strength2         = 
| strength3         = 
| casualties1       = 
| casualties2       = 
| casualties3       = 
| notes             = 
| campaignbox       =  {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}}
}}
{{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}}
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အာဏာသိမ်းယူမှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ မနက်ပိုင်းအချိန်တွင် [[မြန်မာ့တပ်မတော်|တပ်မတော်]]သည် နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]နှင့် သမ္မတဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]အပါအဝင် အခြားသောပါတီဝင်များကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=31 January 2021|title=Myanmar’s Leader, Daw Aung San Suu Kyi, Is Detained Amid Coup|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/01/31/world/asia/myanmar-coup-suu-kyi.html|access-date=31 January 2021|issn=0362-4331|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131235036/https://www.nytimes.com/2021/01/31/world/asia/myanmar-coup-suu-kyi.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Mahtani |first1=Shibani |last2=Lynn |first2=Kyaw Ye |title=Myanmar military seizes power in coup after detaining Aung San Suu Kyi |url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/myanmar-aung-sun-suu-kyi-arrest/2021/01/31/c780ce6a-6419-11eb-886d-5264d4ceb46d_story.html |access-date=1 February 2021 |work=The Washington Post |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182106/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/myanmar-aung-sun-suu-kyi-arrest/2021/01/31/c780ce6a-6419-11eb-886d-5264d4ceb46d_story.html }}&lt;/ref&gt; ထို့နောက် ယာယီသမ္မတ[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]သည် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ(ကာလုံ)အစည်းအဝေး ခေါ်ယူကာ နိုင်ငံ‌တော်အရေးပေါ်အခြေအနေကို ကြေညာခဲ့ပြီး တပ်မ‌တော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]ထံ အာဏာလွှဲပြောင်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://news.trust.org/item/20210201014444-5u7cm|title=Myanmar military seizes power, detains elected leader Aung San Suu Kyi|first=Thomson Reuters|last=Foundation|website=news.trust.org|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201053645/https://news.trust.org/item/20210201014444-5u7cm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.xinhuanet.com/english/2021-02/01/c_139712581.htm|title=Myanmar gov't declares 1-year state of emergency: President's Office|website=www.xinhuanet.com|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201102057/http://www.xinhuanet.com/english/2021-02/01/c_139712581.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Myanmar Leader Aung San Suu Kyi, Others Detained by Military |url=https://www.voanews.com/east-asia-pacific/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-others-detained-military |date=February 1, 2021 |website=voanews.com |publisher=VOA (Voice of America) |access-date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/https://www.voanews.com/east-asia-pacific/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-others-detained-military }}&lt;/ref&gt; အာဏာသိမ်းယူမှု ဖြစ်ပွားပြီး မကြာမီတွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ဝေါ်ကီတော်ကီပိုင်ဆိုင်မှုဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဦးဝင်းမြင့်ကို [[ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဖြစ်ပွားမှု (မြန်မာနိုင်ငံ)|ကိုဗစ်ကာလ]]၌ ကျန်းမာရေးထုတ်ပြန်ချက်များကို မလိုက်နာခြင်း‌ကြောင့်ဟု စွပ်စွဲ၍ လည်းကောင်း တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Whatan|first1=Thura|last2=Whatan|firs21=Myat|5=|date=2021-02-03|title=Myanmar State Counsellor and President charged, detained for 2 more weeks|language=en-UK|work=Myanmar Times|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-state-counsellor-and-president-charged-detained-2-more-weeks.html|access-date=2021-02-04|12=|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204191912/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-state-counsellor-and-president-charged-detained-2-more-weeks.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Adange|first=Christy|date=2021-02-04|title=Myanmar Coup: Aung San Suu Kyi charged with military for “transceiver and handshake”|language=en-NZ|work=Wall Street Journal|url=https://eminetra.co.nz/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-charged-with-military-for-transceiver-and-handshake/165536/|access-date=2021-02-04|accessdate=5 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063650/https://eminetra.co.nz/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-charged-with-military-for-transceiver-and-handshake/165536/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Quint|first=The|date=2021-02-04|title=Days After Coup, Aung San Suu Kyi Charged for Breaching Import Law|language=en-IN|work=The Quint|url=https://www.thequint.com/news/world/days-after-coup-aung-san-suu-kyi-charged-for-breaching-import-law|access-date=2021-02-04|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204045614/https://www.thequint.com/news/world/days-after-coup-aung-san-suu-kyi-charged-for-breaching-import-law}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Solomon|first=Feliz|date=2021-02-03|title=After Myanmar Coup, Aung San Suu Kyi Accused of Illegally Importing Walkie Talkies|language=en-US|work=Eminetra|url=https://www.wsj.com/articles/after-myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-accused-of-illegally-importing-walkie-talkies-11612361563|access-date=2021-02-04|issn=0099-9660|accessdate=4 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203182100/https://www.wsj.com/articles/after-myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-accused-of-illegally-importing-walkie-talkies-11612361563}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားလည်း ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာထုတ်ပြန်ချက်များကို မလိုက်နာခြင်းကြောင့်ဟု စွပ်စွဲကာ ထပ်မံတရားစွဲခဲ့ပြန်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56074429|title=Myanmar coup: Aung San Suu Kyi faces new charge amid protests|publisher=BBC News|date=February 16, 2021|accessdate=February 17, 2020|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215220440/https://www.bbc.com/news/world-asia-56074429}}&lt;/ref&gt;၂၀၂၁ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့ထိ စစ်အစိုးရအားဆန့်ကျင်သူများအား အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီမှ အကြမ်းဖက်ဖြိုခွင်းပစ်ခတ်ဖမ်းဆီးခြင်း ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခံရခြင်းတို့ကြောင့် သေဆုံးသူ ၉၂၀ ကျော်ရှိပြီး ဖမ်းဆီးခံရသူ၆၈၀၀ကျော်ရှိသည်ဟု AAPP&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Daily Briefing in Relation to the Military Coup|url=https://aappb.org/?p=16627|access-date=2021-07-20|website=AAPP|accessdate=24 July 2021|archivedate=23 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210723233135/https://aappb.org/?p=16627}}&lt;/ref&gt;နှင့် နိုင်ငံတကာသတင်းဌာနများနှင့် ပြည်တွင်းသတင်းဌာနများတွင်တွေ့ရသော်လည်း အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီမှာငြင်းဆန်နေဆဲဖြစ်သည်။

စစ်အာဏာသိမ်းဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြမှုများအား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်အစိုးရ]]၏ ဖြိုခွင်းမှုများကို တုံ့ပြန်သော အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၊ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်၏ [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ဆန့်ကျင်မှုများ]] နိုင်ငံအဝှမ်းတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;voanews.com&quot;&gt;{{cite news |title=Myanmar Violence Escalates With Rise of 'Self-defense' Groups, Report Says |url=https://www.voanews.com/a/east-asia-pacific_myanmar-violence-escalates-rise-self-defense-groups-report-says/6207546.html |agency=Agence France-Presse |publisher=voanews.com |date=27 June 2021 |access-date=13 April 2023 |archive-date=8 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220108225946/https://www.voanews.com/a/east-asia-pacific_myanmar-violence-escalates-rise-self-defense-groups-report-says/6207546.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့အထိ ကလေးသူငယ်များအပါအဝင် အရပ်သား ၁,၇၁၉ ဦး သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရပြီး ၉,၉၈၄ ဦး ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://aappb.org/|title=AAPP Assistance Association for Political Prisoners|access-date=4 February 2021|archive-date=6 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206105846/https://aappb.org/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လအတွင်း ထင်ရှားသော NLD ပါတီဝင် သုံးဦးမှာ ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးခံနေရစဉ်အတွင်း သေဆုံးခဲ့သလို&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56312147 |title=Myanmar coup: Party official dies in custody after security raids |work=BBC News |date=7 March 2021 |access-date=7 March 2021 |archive-date=7 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307130252/https://www.bbc.com/news/world-asia-56312147 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/APAC/idUSKBN2B005P?il=0|title=Second Myanmar official dies after arrest, junta steps up media crackdown|newspaper=Reuters|date=9 March 2021|url-status=live|access-date=10 March 2021|archive-date=17 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210317031629/https://www.reuters.com/article/APAC/idUSKBN2B005P?il=0}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဒီမိုကရေစီအရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ လေးဦးကိုလည်း စစ်အစိုးရက ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Paddock |first=Richard C. |date=2022-07-25 |title=Myanmar Executes Four Pro-Democracy Activists, Defying Foreign Leaders |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2022/07/25/world/asia/myanmar-executions.html |access-date=2023-03-27 |issn=0362-4331 |archive-date=16 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116125614/https://www.nytimes.com/2022/07/25/world/asia/myanmar-executions.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ကျရောက်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၇၆ ကြိမ်မြောက် လွတ်လပ်ရေးနေ့အား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် အကျဉ်းသား ၉,၀၀၀ ကျော်အား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပြုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-01-04 |title=Myanmar junta to release more than 9,000 prisoners in Independence Day amnesty |url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20240104-myanmar-junta-to-release-more-than-9-000-prisoners-in-independence-day-amnesty |access-date=2024-01-04 |website=France 24 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း==
[[File:Map_Pyithu_Hluttaw_Election_Results_2020_IFES_MIMU1707v02_24Nov2020_A3.pdf|thumb|left|[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀| ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]မှ အနိုင်ရရှိထားပုံ]]

မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင်[[လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လွှတ်လပ်ရေး]]ရပြီးနောက် တိုင်းပြည်အတွင်း မတည်ငြိမ်မှုများဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ နှင့် ၁၉၆၀ အကြားတွင် တပ်မတော်သည် ဝန်ကြီးချုပ်[[ဦးနု]]အစား တိုင်းပြည်ကို‌ခေတ္တအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2020-09-26|title=On This Day, The Day Myanmar’s Elected Prime Minister Handed Over Power|url=https://www.irrawaddy.com/specials/on-this-day/day-myanmars-elected-prime-minister-handed-power.html|access-date=2021-02-01|website=[[The Irrawaddy]]|language=en-US|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201010110/https://www.irrawaddy.com/specials/on-this-day/day-myanmars-elected-prime-minister-handed-power.html}}&lt;/ref&gt; ၁၉၆၀ တွင် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၆၀|ရွေးကောက်ပွဲ]]ကို ကျင်းပပေးခဲ့သော်လည်း&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Butwell|first=Richard|author2=von der Mehden, Fred|year=1960|title=The 1960 Election in Burma|url=https://archive.org/details/sim_pacific-affairs_1960-06_33_2/page/144|journal=Pacific Affairs|publisher=Pacific Affairs, University of British Columbia|volume=33|issue=2|pages=144–157|jstor=2752941}}&lt;/ref&gt; ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်[[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|နေဝင်း]]သည် [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းပိုက်ပိုက်ခဲ့‌]]သည်။&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Taylor|first=Robert|url=http://dx.doi.org/10.1355/9789814620147|title=General Ne Win|date=2015-05-25|publisher=ISEAS Publishing|isbn=978-981-4620-14-7|access-date=2 February 2021|archive-date=3 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131316/https://www.degruyter.com/document/doi/10.1355/9789814620147/html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 

၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|အရေးအခင်းကြီး]]ဖြစ်ခဲ့ရာ ဦးနေဝင်းအစိုးရကို ဖြုတ်ချနိုင်ခဲ့လေသည်။ သို့သော် တပ်မတော်ဦးစီးသော [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] သည် ချက်ချင်းအာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=How A Failed Uprising Set The Stage For Myanmar's Future|url=https://time.com/5360637/myanmar-8888-uprising-30-anniversary-democracy/|access-date=2021-02-01|website=Time magazine]|accessdate=2 February 2021|archivedate=19 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200919162950/https://time.com/5360637/myanmar-8888-uprising-30-anniversary-democracy/}}&lt;/ref&gt; ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် [[ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၉၀|ရွှေးကောက်ပွဲ]]ကို ပြန်လည်ကျင်းပခဲ့ရာ ဒေါ်ဆောင်ဆန်းစုကြည်ဦးဆောင်သော အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် အနိုင်ရခဲ့လေသည်။ သို့သော်တပ်မတော်သည် ထိုရလဒ်များကို အသိအမှတ်မပြုဘဲ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ချခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Burma: 20 Years After 1990 Elections, Democracy Still Denied |url=https://www.hrw.org/news/2010/05/26/burma-20-years-after-1990-elections-democracy-still-denied# |website=Human Rights Watch |access-date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=26 September 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200926222650/https://www.hrw.org/news/2010/05/26/burma-20-years-after-1990-elections-democracy-still-denied }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Dieter Nohlen]], Florian Grotz &amp; Christof Hartmann (2001) ''Elections in Asia: A data handbook, Volume I'', p611 {{ISBN|0-19-924958-X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Yan Aung |first1=Wei |title=Myanmar’s 1990 Election: Born of a Democratic Uprising, Ignored by the Military |url=https://www.irrawaddy.com/elections-in-history/myanmars-1990-election-born-democratic-uprising-ignored-military.html |publisher=ဧရာဝတီသတင်းဌာန |access-date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=31 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131234239/https://www.irrawaddy.com/elections-in-history/myanmars-1990-election-born-democratic-uprising-ignored-military.html }}&lt;/ref&gt;

စစ်တပ်အစိုးရသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင်ပြီးဆုံးခဲ့သော်လည်း အရပ်သားအစိုးရ၏ပါတီမှာ စစ်တပ်ကသာဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=How Myanmar's Fragile Push for Democracy Collapsed in a Military Coup|url=https://time.com/5934896/myanmar-aung-san-suu-kyi-detained-coup/|access-date=2021-02-01|website=Time|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201014938/https://time.com/5934896/myanmar-aung-san-suu-kyi-detained-coup/}}&lt;/ref&gt; [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ခုနှစ်၏ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည်ထပ်မံ၍ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ သို့သော် [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|လွှတ်တော်]]၏ နေရာများအနက် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းကိုတပ်မတော်က ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ နေရာယူထားသည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=As Myanmar opens to the world, the mess inside becomes more apparent |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/quicktake/myanmars-transition |access-date=1 February 2021 |archive-date=16 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016104957/https://www.bloomberg.com/quicktake/myanmars-transition |url-status=live |accessdate=1 February 2021 |archivedate=16 October 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201016104957/https://www.bloomberg.com/quicktake/myanmars-transition }}&lt;/ref&gt;

[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ခုနှစ်၏ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင်လည်း အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် လွှတ်တော်နေရာ ၄၇၆ နေရာအနက် ၃၉၆ နေရာကိုအနိုင်ရရှိခဲ့ရာ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ထက်ပင် ပို၍များပြားသည်။ တပ်မတော်၏ ကျောထောက်နောက်ခံ ပါတီဖြစ်သော [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]ကမူ နေရာ ၃၃ နေရာသာ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ထိုအခါတပ်မတော်သည် မဲပေးခွင့်ရှိသူ ဦးရေးထက် မဲစာရင်းထုတ်ပြန်ရာတွင် ၁၀ သန်းကျော်ပိုမိုများပြားနေခြင်း ကြိုတင်ဆန္ဒမဲပေးချိန်များတွင်လဲ မလျှော်ကန်သော (ဥပဒေနှင့် မညီညွှတ်သော) မဲပေးခြင်းများ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သို့ အကြိမ်ကြိမ်သတိပေးခဲ့သော်လည်း တစ်စုံတစ်ရာ ဆောင်ရွက်ခြင်းများမရှိခဲ့ခြင်း စသည်ဖြင့်အကြောင်းပြချက်အမျိုးမျိုးပြကာ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များကို အမှန်မဟုတ်ကြောင်းစွပ်စွဲခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=အာဏာမသိမ်းဘူးလို့ ‘မပြောနိုင်’ ဟု တပ်မတော် ခြိမ်းခြောက် |url=https://www.myanmar-now.org/mm/multimedia/5594 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=5 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205163627/https://www.myanmar-now.org/mm/multimedia/5594 }}&lt;/ref&gt; သို့ဖြစ်ရာ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]]၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]]နှင့် [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]]တို့သည် အာဏာသိမ်းပိုက်နိုင်သည့်အကြောင်းနှင့်ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author1=ABC |author2=Reuters |title=Australia joins list of countries warning Myanmar military against staging coup amid fraud claims |url=https://www.abc.net.au/news/2021-01-29/australian-government-worried-about-myanmar-military-coup/13104328 |website=ABC News (Australia) |access-date=2 February 2021 |language=English |date=Jan 30, 2021 |accessdate=2 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201123624/https://www.abc.net.au/news/2021-01-29/australian-government-worried-about-myanmar-military-coup/13104328 }}&lt;/ref&gt;

==ဖြစ်ရပ်များ==
{{နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဆောင်းပါးများ}}
၂၀၂၁ခုနှစ် ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၁ရက်​နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဦးဝင်းမြင့်နှင့် အခြားသောပါတီခေါင်းဆောင်များကို ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်ဟု [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]၏ပြောရေး‌ဆိုခွင့်ရှိသူ [[မျိုးညွန့်|ဒေါက်တာမျိုးညွန့်]]က ဆိုသည်။&lt;ref&gt;[https://burmese.voanews.com/a/myanmamr-ruling-nld-spoleperson-coup/5758855.html စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီလို့ ယူဆ - NLD ပြောခွင့်ရသူ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210205142547/https://burmese.voanews.com/amp/myanmamr-ruling-nld-spoleperson-coup/5758855.html |date=5 February 2021 }}။ VOA Burmese။&lt;/ref&gt; မိမိကိုလည်း တပ်မတော်မှ လာရောက်ဖမ်းဆီးနိုင်ချေ ရှိကြောင်းလည်းပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|last=Foundation|first=Thomson Reuters|title=Aung San Suu Kyi and other leaders arrested, party spokesman says|url=https://news.trust.org/item/20210131230656-kkg7f|access-date=1 February 2021|website=news.trust.org|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201003325/https://news.trust.org/item/20210131230656-kkg7f|url-status=live|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201003325/https://news.trust.org/item/20210131230656-kkg7f}}&lt;/ref&gt; ထို့အပြင် အင်တာနက်လိုင်းနှင့် ဖုန်းလိုင်းများမှာလည်း ရုတ်တရက်ပျောက်ဆုံးသွားလေသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=31 January 2021|title=Internet disrupted in Myanmar amid apparent military uprising|url=https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6|access-date=1 February 2021|website=NetBlocks|language=en-US|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201002842/https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6|url-status=live|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201002842/https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/burmese/burma-55883505 ရန်ကုန်၊ နေပြည်တော် အပါအဝင် မြို့ကြီးအများစု အဆက်သွယ်ပြတ်နေ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210201053831/https://www.bbc.com/burmese/burma-55883505 |date=1 February 2021 }}။ [[ဘီဘီစီ]]မြန်မာ။&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-02|title=Myanmar Military Blocks Internet During Coup|url=https://www.hrw.org/news/2021/02/02/myanmar-military-blocks-internet-during-coup|access-date=2021-02-04|website=Human Rights Watch|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204035539/https://www.hrw.org/news/2021/02/02/myanmar-military-blocks-internet-during-coup}}&lt;/ref&gt; 

ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ အယောက် ၄၀၀ ခန့်ကို နေပြည်တော်ရှိ စည်ပင်ဧည့်ရိပ်သာ၌ အကျယ်ချုပ်ချခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=|title=Hundreds of Myanmar MPs under house arrest|url=https://www.thenews.com.pk/print/784319-hundreds-of-myanmar-mps-under-house-arrest|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=The News|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203070626/https://www.thenews.com.pk/print/784319-hundreds-of-myanmar-mps-under-house-arrest}}&lt;/ref&gt; ထိုအခါ NLD သည် ထိုဖမ်းဆီးခံရသောသူတို့အား ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့အထိ နေထိုင်နိုင်အောင်စီစဉ်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{{Cite web|date=2021-02-03|title=Myanmar Military Give MPs 24 Hours to Leave Naypyitaw|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-give-mps-24-hours-leave-naypyitaw.html|access-date=2021-02-04|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=5 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203140839/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-give-mps-24-hours-leave-naypyitaw.html}}&lt;/ref&gt; ဆိုရှယ်မီဒီယာအသုံးပြုသူများသည် ထိုကိုယ်စားလှယ်များကိုရိပ်သာအတွင်း၌သာ လွှတ်တော်အစည်းအဝေးစတင်ရန် ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။ သို့ဖြစ်ရာတပ်မတော်သည် ထိုကိုယ်စားလှယ်များအား ၂၄ နာရီအတွင်း စည်ပင်ဧည့်ရိပ်သာမှ ထွက်ခွာရန်အမိန့်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=၄ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁|title=​နေပြည်​တော်စည်ပင်ဧည့်ရိပ်သာရှိကိုယ်စားလှယ်များအား ၂၄နာရီအတွင်းထွက်ခွာရန်ညွှန်ကြား|url=https://myanmar.mmtimes.com/news/150883.html|language=my|accessdate=1 March 2021|archivedate=19 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210219100553/https://myanmar.mmtimes.com/news/150883.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:14&quot; /&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် NLD လွှတ်တော်အမတ်အယောက် ၇၀ တို့သည် စစ်အစိုးရကိုဆန့်ကျင်သောအားဖြင့် လွတ်တော်အစည်းအဝေးစတင်သကဲ့သို့ သစ္စာဆိုကတိပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-04|title=NLD lawmakers in Nay Pyi Taw defy military, take oath of office|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/nld-lawmakers-in-nay-pyi-taw-defy-military-take-oath-of-office/|access-date=2021-02-04|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204125351/https://www.frontiermyanmar.net/en/nld-lawmakers-in-nay-pyi-taw-defy-military-take-oath-of-office/}}&lt;/ref&gt;

ထို့အပြင် တပ်မတော်သည် ၂၀၀၇ [[ရွှေဝါရောင်တော်လှန်ရေး]]တွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသော မြဝ‌တီမင်းကြီးကျောင်း ဆရာတော်နှင့် [[ရွှေညဝါ ဆရာတော်|ရွှေညဝါဆရာတော်]]တို့အား ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:16&quot;&gt;{{Cite web|date=2021-02-04|title=Statement on Recent Detainees in Relation to the Military Coup|url=https://aappb.org/2021/02/statement-on-recent-detainees-in-relation-to-the-military-coup/|access-date=2021-02-04|website=AAPP (Assistance Association for Political Prisoners)|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204124343/https://aappb.org/2021/02/statement-on-recent-detainees-in-relation-to-the-military-coup/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Three Saffron Revolution monks among those detained in February 1 raids|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/three-saffron-revolution-monks-among-those-detained-in-february-1-raids|access-date=2021-02-04|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204065724/https://www.myanmar-now.org/en/news/three-saffron-revolution-monks-among-those-detained-in-february-1-raids}}&lt;/ref&gt; [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|ရှစ်လေးလုံး]]တွင်ပါဝင်ခဲ့သူ ကိုမြအေးအားလည်း ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Coup plunges Myanmar further into a climate of religious nationalism - UCA News|url=https://www.ucanews.com/news/coup-plunges-myanmar-further-into-a-climate-of-religious-nationalism/91256|access-date=2021-02-04|website=ucanews.com|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205073223/https://www.ucanews.com/news/coup-plunges-myanmar-further-into-a-climate-of-religious-nationalism/91256}}&lt;/ref&gt; [[နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း]] (Assistance Association for Political Prisoners) အဖွဲ့၏အဆိုအရ လွှတ်တော်အမတ် ၁၃၃ ဦးနှင့် ပြည်သူလှုပ်ရှားမှုအတွက်တက်ကြွသူ ၁၄ ဦးတို့ကိုဖမ်းဆီးထားသည်။&lt;ref name=&quot;:16&quot; /&gt;

[[File:Military blocked Mandalay Region Government Office.jpg|thumb|[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]]ရုံးအနီးတွင် ပိတ်ဆို့ထားစဉ်]]


[[နေပြည်တော်]]နှင့် [[ရန်ကုန်]]မြို့များတွင် တပ်မတော်စစ်သားများကို တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|date=1 February 2021|title=Myanmar's Aung San Suu Kyi 'detained by military', NLD party says|work=[[ဘီဘီစီ]]|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|access-date=1 February 2021|archive-date=31 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|url-status=live|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489}}&lt;/ref&gt; နံနက် ၁၀နာရီခန့်မှစ၍ [[မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား]]မှစစ်တပ်သည်တိုင်းပြည်ကို စတင်အုပ်ချုပ်ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=1 February 2021|title=Myanmar military says it is taking control of the country|url=https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-dda3d013897e14d5d0bd44d19eac9cd1|access-date=1 February 2021|website=AP NEWS|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201004828/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-dda3d013897e14d5d0bd44d19eac9cd1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်ကို အရေးပေါ်အခြေအနေ တစ်နှစ်ကြေညာ၊ တပ်မတော်ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်း လက်ရှိဒုသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေက ယာယီသမ္မတအဖြစ်တာဝန်ယူ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-55883030 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201053833/https://www.bbc.com/burmese/burma-55883030 }}&lt;/ref&gt; ဒုသမ္မတဦးမြင့်ဆွေသည် [[ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ တရားဝင်အာဏာလွှဲပြောင်းမှုမရှိသော်လည်း ယာယီသမ္မတဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၁ ရက် ၂ လ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ]] အခန်း(၁၁) ပုဒ်မ ၄၁၇အရ [[နိုင်ငံတော် အရေးပေါ်အခြေအနေ|နိုင်ငံတော်ကိုအရေးပေါ်အခြေအနေအဖြစ်]]ကြေညာခဲ့ပြီး ပုဒ်မ ၄၁၈ အရ နိုင်ငံတော်၏ ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးတို့ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး‌မင်းအောင်လှိုင်အား အာဏာလွှဲပြောင်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-01|title=Myanmar military stages coup, declares state of emergency for a year|url=https://www.deccanherald.com/international/world-news-politics/myanmar-military-stages-coup-declares-state-of-emergency-for-a-year-945864.html|access-date=2021-02-01|website=Deccan Herald|language=en|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201032705/https://www.deccanherald.com/international/world-news-politics/myanmar-military-stages-coup-declares-state-of-emergency-for-a-year-945864.html}}&lt;/ref&gt; [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည်တိုင်းပြည်ကို တစ်နှစ်မျှ အုပ်ချုပ်မည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် စစ်ဆေးဆောင်ရွက်ရန်ရှိသည်များဆောင်ရွက်ပြီး သည့်နောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတ အား ပုဒ်မ ၄၂၂ အရ အာဏာ ပြန်လည်လွှဲအပ်ပြီးနောက် (၆) လအတွင်း ရွေးကောက်ပွဲကို ပြန်လည်ကျင်းပမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-01|title=Myanmar to clarify voter fraud, hold new round of elections|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-clarify-voter-fraud-hold-new-round-elections.html|access-date=2021-02-01|website=The Myanmar Times|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201060130/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-clarify-voter-fraud-hold-new-round-elections.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=1 February 2021|title=Telecommunications disruptions shut down Myanmar banks|url=https://www.mmtimes.com/news/telecommunications-disruptions-shut-down-myanmar-banks.html|access-date=1 February 2021|website=[[The Myanmar Times]]|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201075108/https://www.mmtimes.com/news/telecommunications-disruptions-shut-down-myanmar-banks.html}}&lt;/ref&gt; ညပိုင်းတွင် တပ်မတော်သည် ပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီးအသစ် ၁၁ ဦး ကို ခန့်အပ်ကြောင်းကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;bbc1&quot; /&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်သည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ်(၉/၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၆ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်|url=http://dsinfo.org/node/957|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2 February 2021|website=Tatmadaw Information Team|language=my|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/http://dsinfo.org/node/957}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=2 February 2021|title=Myanmar military announces new State Administrative Council|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-military-announces-new-state-administrative-council.html|access-date=2 February 2021|website=The Myanmar Times|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-military-announces-new-state-administrative-council.html}}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏နေအိမ်ကို ရဲတပ်ဖွဲ့ကဝင်စီးခဲ့ရာ ‌သူမအားနိုင်ငံခြားမှဆက်သွယ်ရေးကိရိယာများ ([[:en:Icom Incorporated|ICOM စကားပြောစက်]] ၁၀ လုံးနှင့် Jumber တစ်လုံး) ကို တရားမဝင်တင်သွင်းသည်ဟု တရားစွဲ၍ရမန်ယူခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web|date=2021-02-03|title=Aung San Suu Kyi, Win Myint to face charges as NLD calls for ‘unconditional’ release|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/aung-san-suu-kyi-win-myint-to-face-charges-as-nld-calls-for-unconditional-release/|access-date=2021-02-04|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=4 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063731/https://www.frontiermyanmar.net/en/aung-san-suu-kyi-win-myint-to-face-charges-as-nld-calls-for-unconditional-release/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= &quot;charges&quot;&gt;{{cite web |author1=Stephen Coates |author2=Grant McCool |author3=Matthew Tostevin |title=Myanmar police file charges against Aung San Suu Kyi after coup |url=https://www.theage.com.au/world/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-after-coup-20210203-p56zcc.html |website=The Age |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131413/https://www.theage.com.au/world/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-after-coup-20210203-p56zcc.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author1=Agencies/rw |title=Myanmar police file charges against ousted leader Aung San Suu Kyi under import-export law |url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-14102504 |website=ChannelNewsAsia |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131344/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-14102504 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author1=AFP |author2=Reuters |title=Myanmar police charge ousted leader Aung San Suu Kyi, days after military coup |url=https://www.sbs.com.au/news/myanmar-police-charge-ousted-leader-aung-san-suu-kyi-days-after-military-coup |website=SBS |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131326/https://www.sbs.com.au/news/myanmar-police-charge-ousted-leader-aung-san-suu-kyi-days-after-military-coup }}&lt;/ref&gt; ထိုအမှု၏ပြစ်ဒဏ်သည် ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ် အပြင် ဒဏ်ကြေးပါပေးဆောင်ရမည်ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Myanmar Detained a Team of Journalists for Flying a Drone|url=https://time.com/5002002/myanmar-arrests-journalists-drone/|access-date=2021-02-04|website=Time|accessdate=4 February 2021|archivedate=12 November 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201112031908/https://time.com/5002002/myanmar-arrests-journalists-drone/}}&lt;/ref&gt; နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်အား ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ နေပြည်တော်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော Car Campaign တွင် လက်ပြနှုတ်ဆက်ခဲ့သည်ကို လူစုလူဝေးပြုလုပ်သည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေး ကာလများတွင် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက် ဥပဒေစည်းကမ်းများကို လိုက်နာရန် ပျက်ကွက်သည်ဟူ၍ လည်းကောင်း သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကာကွယ်ရေး ဥပဒေဖြင့် တရားစွဲ၍ရမန်ယူခဲ့သည်။&lt;ref name= &quot;charges&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဩစတြေးလျန်းလူမျိုး စီးပွားရေးအကြံပေးဖြစ်သူ [[ရှောင် တာနယ်]] (Sean Turnell) အားဖမ်းဆီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |author1=Agencies/kg |title=Myanmar detains Australian adviser to Aung San Suu Kyi; first known arrest of foreign national since coup |url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-coup-australian-adviser-aung-san-suu-kyi-detained-14126558 |website=ChannelNewsAsia |access-date=7 February 2021 |language=English |date=Feb 6, 2021 |accessdate=7 February 2021 |archivedate=6 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210206110939/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-coup-australian-adviser-aung-san-suu-kyi-detained-14126558 }}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နှင့် ၉ ရက်တို့တွင် တပ်မတော်သည် ညဘက်အပြင်မထွက်ရနှင့် လူ ၅ ဦးနှင့်အထက် စည်းဝေးခြင်းမပြုရအမိန့်တို့ကို ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Facebook|url=https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246134033796899|access-date=2021-02-10|website=www.facebook.com|accessdate=10 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063632/https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246134033796899}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Facebook|url=https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246127480464221|access-date=2021-02-10|website=www.facebook.com|accessdate=10 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063632/https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246127480464221}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-09|title=Myanmar Military Govt Bans Gatherings of Five or More in Yangon, Other Areas|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-govt-bans-gatherings-five-yangon-areas.html|access-date=2021-02-10|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=10 February 2021|archivedate=10 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210210021006/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-govt-bans-gatherings-five-yangon-areas.html}}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ့ရဲတပ်ဖွဲ့သည် ရန်ကုန်မြို့ရှိ NLD ရုံးချုပ်ကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/02/10/asia-pacific/myanmar-protests-resume/|title=Myanmar anti-coup protests resume despite bloodshed|date=10 February 2021|website=The Japan Times|accessdate=10 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063733/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/02/10/asia-pacific/myanmar-protests-resume/}}&lt;/ref&gt; ထို့အပြင်တပ်မတော်သည် ဆိုက်ဘာဥပဒေမူကြမ်းကိုရေးဆွဲခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေမူကြမ်းကို နည်းပညာသမားများသည် လူ့အခွင့်အရေးကိုချိုးဖောက်သည်ဟုဆိုကာ အပြင်းအထန်ရှုတ်ချခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-11|title=Civil society, businesses condemn junta’s draft Cyber Security Law|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/civil-society-businesses-condemn-juntas-draft-cyber-security-law/|access-date=2021-02-13|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=14 February 2021|archivedate=12 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210212190616/https://www.frontiermyanmar.net/en/civil-society-businesses-condemn-juntas-draft-cyber-security-law/}}&lt;/ref&gt; မြန်မာ့အင်တာနက်အတွင်း [[မီးတံတိုင်း (တွက်ချက်ခြင်း)|Firewall]] ကို တရုတ်မှကူညီ၍ တည်ဆောက်မည့်အကြောင်းကို သံသယဖြစ်လာခဲ့ကြသဖြင့် တရုတ်သံရုံးရှေ့တွင် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ သို့သော်တရုတ်သည် ထိုအကြောင်းကို ကောလဟာလဟူ၍ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-11|title=China Denies Helping Myanmar Military Regime Build Internet Firewall|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/china-denies-helping-myanmar-military-regime-build-internet-firewall.html|access-date=2021-02-13|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=14 February 2021|archivedate=16 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210216015801/https://www.irrawaddy.com/news/burma/china-denies-helping-myanmar-military-regime-build-internet-firewall.html}}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ကယားပြည်နယ်]]၌ ရဲသားများသည်လည်း ဆန္ဒပြသူများနှင့် ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;CTVM&quot;&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.ctvnews.ca/world/in-rural-myanmar-residents-protect-police-who-reject-coup-1.5304416 |accessdate=16 February 2021 |archivedate=11 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210211073456/https://www.ctvnews.ca/world/in-rural-myanmar-residents-protect-police-who-reject-coup-1.5304416 }}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့ ညသန်းခေါင်အချိန်၌ တပ်မတော်နှင့်မြန်မာ့ရဲတပ်ဖွဲ့သည် အစိုးရဝန်ထမ်းများ၊ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဝန်ထမ်းများ၊ NLD အဖွဲ့ဝင်များ၊ ဆန္ဒပြသူများနှင့် အငြိမ်းစားဗိုလ်ချုပ်ကြီး[[သူရဦးရွှေမန်း]]ကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Military casts a wide net with a series of late-night raids|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-casts-a-wide-net-with-a-series-of-late-night-raids|access-date=2021-02-12|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=12 February 2021|archivedate=14 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214215216/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-casts-a-wide-net-with-a-series-of-late-night-raids}}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရမှသတင်းမီဒီယာအား &quot;အာဏာသိမ်းအစိုးရ&quot; (အင်္ဂလိပ်အားဖြင့် &quot;junta&quot;၊ &quot;regime&quot;) စသောအခေါ်အဝေါ်များကို အသုံးမပြုရန်တားမြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-13|title=Myanmar Military Bans Use of ‘Regime’, ‘Junta’ by Media|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-bans-use-regime-junta-media.html|access-date=2021-02-13|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=14 February 2021|archivedate=14 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214215216/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-bans-use-regime-junta-media.html}}&lt;/ref&gt; ထို့အပြင်[[မင်းကိုနိုင်]]အားလည်း ဖေ့စဘွတ်ပေါ်တွင်ပို့စ်များရေးတင်ခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ချမ်းရေးကို ထိခိုက်စေသည်ဟုဆိုကာ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ကိုမင်းကိုနိုင်၊ ကိုဂျင်မီ၊ အဆိုတော်လင်းလင်း ၊ အင်းစိန်အောင်စိုး၊ ကိုမျိုးရန်နောင်သိမ်း၊ ပန်ဆယ်လို နှင့် မောင်မောင်အေး တို့အား ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၅၀၅(ခ)ဖြင့် တရားစွဲထားပြီး ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ထားကြောင်း တပ်မတော် ကြေညာ|url=https://news-eleven.com/article/204606|access-date=2021-02-13|website=Eleven Media Group Co., Ltd|language=my|accessdate=14 February 2021|archivedate=14 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214215241/https://news-eleven.com/article/204606}}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် ပြည်သူများအားဖိနှိပ်ရန် တင့်ကားများ၊ သံချပ်ကာကားများစသည်တို့ကို မြို့ကြီးများတစ်ခွင်ပို့ချထားသည်။ ပြည်သူများသည် ​ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားလွှတ်ပေးရန် ဆက်လက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite_web|url=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-detention-charges-b1802284.html|title=Myanmar coup: Armoured vehicles deployed to cities amid protests as junta extends Aung San Suu Kyi detention|accessdate=15 February 2021|website=The Independent|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215153504/https://www.independent.co.uk/news/world/asia/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-detention-charges-b1802284.html}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် ‌ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ထပ်မံတရားစွဲရမန်ယူခဲ့သည်။&lt;ref name=newcharge&gt;{{cite news|url=https://apnews.com/article/myanmar-aung-san-suu-kyi-new-charge-2e6f38a2f9916a3ae2ba81248f1f0b5c|title=New charge filed on Suu Kyi as Myanmar crackdown intensifies|publisher=Associated Press|date=February 17, 2020|accessdate=February 17, 2020|archivedate=16 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210216155441/https://apnews.com/article/myanmar-aung-san-suu-kyi-new-charge-2e6f38a2f9916a3ae2ba81248f1f0b5c}}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် နာမည်​​ကျော် ဆယ်လီဘရစ်တီ ၆ ဦးအား CDM ပြုလုပ်ရန်လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Six Myanmar celebrities face arrest upon civil disobedience movement |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-myanmar-celebrities-face-arrest-support-civil-disobedience-movement.html |accessdate=19 February 2021 |archivedate=18 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210218045636/https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-myanmar-celebrities-face-arrest-support-civil-disobedience-movement.html }}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ကုလသမဂ္ဂမြန်မာသံအမတ် ဦး[[ကျော်မိုးထွန်း]]သည် စစ်အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကို ငြင်းဆန်ကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://news.un.org/en/story/2021/02/1085902 |title=Myanmar Ambassador to UN denounces military coup, as envoy warns democratic processes have been 'pushed aside' |access-date=1 March 2021 |archive-date=1 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301065202/https://news.un.org/en/story/2021/02/1085902 |url-status=live |accessdate=19 June 2021 |archivedate=1 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210301065202/https://news.un.org/en/story/2021/02/1085902 }}&lt;/ref&gt; နောက်နေ့တွင် တပ်မ‌တော်မှသူ့အား ရာထူးနေရာမှ ဖြုတ်ချခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.ctvnews.ca/world/myanmar-ambassador-to-the-united-nations-has-been-fired-state-tv-1.5327022 |title=Myanmar ambassador to the United Nations has been fired: state TV |access-date=1 March 2021 |archive-date=27 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227173843/https://www.ctvnews.ca/world/myanmar-ambassador-to-the-united-nations-has-been-fired-state-tv-1.5327022 |url-status=live |accessdate=19 June 2021 |archivedate=27 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210227173843/https://www.ctvnews.ca/world/myanmar-ambassador-to-the-united-nations-has-been-fired-state-tv-1.5327022 }}&lt;/ref&gt; စမ်းချောင်းမြို့နယ် ရဲစခန်းမှ ဂျပန်သတင်းထောက် ယူကီ ကီတာဇူမီ (Yuki Kitazumi) အား ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ပြီး နာရီအနည်းငယ်အကြာတွင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Arrest&quot;&gt;{{Cite web |url=https://english.kyodonews.net/news/2021/02/611f231b2633-breaking-news-japanese-journalist-covering-protest-in-myanmar-detained-report.html |title=Japanese journalist briefly detained in Myanmar while covering protests |access-date=5 March 2021 |archive-date=26 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226233627/https://english.kyodonews.net/news/2021/02/611f231b2633-breaking-news-japanese-journalist-covering-protest-in-myanmar-detained-report.html |url-status=live |accessdate=19 June 2021 |archivedate=26 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226233627/https://english.kyodonews.net/news/2021/02/611f231b2633-breaking-news-japanese-journalist-covering-protest-in-myanmar-detained-report.html }}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၁ မတ်လ ၈ ရက်တွင် MRTV သည် မစ္ဈိမ၊ [[Myanmar Now]]၊ DVB၊ 7 Day News နှင့် ခေတ်သစ်မီဒီယာ ဟူသောသတင်းမီဒီယာတို့ကို ထုတ်ဝေခွင့်ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ သတင်းဌာန ၅ ခုကို ထုတ်‌ဝေခွင့်ပိတ် – ဘီဘီစီ မြန်မာ {{!}} အထူးသတင်း {{!}} နောက်ဆုံးရ သတင်း {{!}} နောက်ဆုံးရခေါင်းစဉ် သတင်း {{!}}မြန်မာသတင်း|url=http://www.bbc.com/burmese/live/burma-56245583|access-date=8 March 2021|website=BBC News မြန်မာ|language=my-MM|archive-date=7 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307222929/https://www.bbc.com/burmese/live/burma-56245583|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=7 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307222929/https://www.bbc.com/burmese/live/burma-56245583}}&lt;/ref&gt;

မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ယူကေသံအမတ် ကျော်စွာမင်းသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား လွှတ်ပေးရန်တောင်းဆိုမှုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ခေါ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://news.sky.com/story/myanmar-recalls-ambassador-in-uk-after-he-called-for-release-of-detained-leader-aung-san-suu-kyi-12240972|title=Myanmar recalls ambassador in UK after he called for release of detained leader Aung San Suu Kyi|website=Sky News|access-date=11 March 2021|archive-date=9 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210309202923/https://news.sky.com/story/myanmar-recalls-ambassador-in-uk-after-he-called-for-release-of-detained-leader-aung-san-suu-kyi-12240972|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=9 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210309202923/https://news.sky.com/story/myanmar-recalls-ambassador-in-uk-after-he-called-for-release-of-detained-leader-aung-san-suu-kyi-12240972}}&lt;/ref&gt;

===နိုင်ငံတော်သမ္မတအား ထိန်းသိမ်းခြင်း===
၂၀၂၁ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် တရားရုံး၌ ဦးဝင်းမြင့်၏ ထွက်ဆိုချက်များအရ ၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက်နေ့ နံနက် (၅)နာရီခန့်တွင် [[သမ္မတအိမ်တော် (နေပြည်တော်)|သမ္မတအိမ်တော်]]ရှိ အိပ်ခန်းသို့ စစ်သားများက တံခါးလာခေါက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အိမ်တော်အတွင်း အကြမ်းဖက်တိုက်ဖျက်ရေးဝတ်စုံများ ဝတ်ဆင်ထားသော စစ်သားများ ရောက်ရှိနှင့်နေပြီဖြစ်သည်။ ထို့နောက် စစ်သားများက အိမ်တော်အရှေ့ပိုင်းရှိ သမ္မတရုံးခန်းသို့ ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (သို့မဟုတ်) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်ရှိသူတစ်ဦးမှ ကျန်းမာရေးအကြောင်းပြ၍ ရာထူးမှနုတ်ထွက်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ သမ္မတမှ ငြင်းဆိုသဖြင့် အနောက်ပိုင်းရှိ အိမ်တော်သို့ ပြန်ပို့ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သမ္မတနှင့် မိသားစု၏ လက်ကိုင်ဖုန်းများကို သိမ်းဆည်းလိုက်ကြသည်။ ထိုနေ့ နေ့လယ်ပိုင်းတွင် သမ္မတအိမ်တော်မှ (၃)ရက်အတွင်း ဖယ်ရှားရန် ပြောခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ (၄)ရက်နေ့ညတွင် သမ္မတအိမ်တော်အနီးရှိ ဝန်ကြီးအိမ်တော်များမှ တစ်လုံးတွင် နေရာချပေးခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ခုနှစ် မေလ (၂၃)ရက်နေ့တွင် နောက်ထပ်နေရာတစ်ခုသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-58887525|title=စစ်တပ်အရာရှိကြီး နှစ်ဦးရုံးထဲ ဝင်လာပြီး နုတ်ထွက်ခိုင်း - သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်|accessdate=12 October 2021|archivedate=12 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211012145818/https://www.bbc.com/burmese/burma-58887525}}&lt;/ref&gt;
===အရေးပေါ်အခြေအနေ သက်တမ်းတိုးခြင်း===
၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အား အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာခဲ့ရာမှ တစ်နှစ်ပြည့်မြောက်သဖြင့် ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ၏ [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]က ၂၀၂၂ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ရက်နေ့နှင့် ၂၀၂၂ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၃၁)ရက်နေ့တို့တွင် တစ်ကြိမ်လျှင်(၆)လစီ သက်တမ်းတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;2022ndsc&quot;&gt;{{cite news|url=https://cincds.gov.mm/node/16370|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီအစည်းအဝေး(၁/၂၀၂၂) ကျင်းပ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sixmonths&quot;&gt;{{cite news|url=https://cincds.gov.mm/node/16371|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၁/၂၀၂၂}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;2022ndsc2nd&quot;&gt;{{cite news|url=https://news-eleven.com/article/234923|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ(ကာလုံ) အစည်းအဝေးကျင်းပပြီး အရေးပေါ်ကာလအား ခြောက်လသက်တမ်းတိုး}}&lt;/ref&gt;

အခြေခံဥပဒေအရ အရေးပေါ်ကာလကို သာမန်အားဖြင့် (၆)လ ၂ကြိမ်သက်တမ်းတိုးနိုင်သော်လည်း ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအထိတွင် တိုင်းပြည်သည် သာမန်အခြေအနေမဟုတ်သဖြင့် နောက်ထပ် (၆)လ သက်တမ်းတိုးကြောင်း ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၃၁)ရက်​နေ့တွင် ယာယီသမ္မတက အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီမှတဆင့် ကြေညာခဲ့သည်။ အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးအား သဘောထားတောင်းခံခဲ့ရာ ဖွဲ့စည်းပုံအ​ခြေခံဥပ​ဒေနှင့် ညီညွတ်​ကြောင်း သ​ဘောထားပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;2023ndsc1st&quot;&gt;{{cite news|url=https://news-eleven.com/article/243866|title=သာမန်အခြေအနေမဟုတ်သည့်အတွက် အရေးပေါ်ကာလကို နောက်ထပ်ခြောက်လသက်တမ်းတိုးရန် ကာလုံအစည်းအဝေးဆုံးဖြတ်}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၃၁)ရက်​နေ့တွင် ​နောက်ထပ် (၆)လ သက်တမ်းတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;2023ndsc2nd&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.cincds.gov.mm/node/23119|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၂/၂၀၂၃}}&lt;/ref&gt;

=== နောက်ပိုင်း အဖြစ်အပျက်များ ===
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၇) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော မြန်မာနှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့၌ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်အား အကျဉ်းချထားရာ တောင်ငူအကျဉ်းထောင်မှ မိသားစုထံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ဦးဝင်းမြင့်အား စစ်တပ်က အဂတိလိုက်စားမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မများနှင့် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၀ (က) တို့ဖြင့် စွဲဆိုတရားစွဲခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၉ နှစ်နှင့် ၆ လ ချမှတ်ကာ အကျဉ်းချခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-04-17 |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့် မိသားစုထံပြန်လည်ရောက်ရှိ - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%94%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%84%e1%80%b6%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%99%e1%80%b9%e1%80%99%e1%80%90-%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%9d%e1%80%84%e1%80%ba-2/ |access-date=2026-04-17 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==သိမ်းပိုက်ခြင်းအကြောင်းအရင်း==
တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်း အကြောင်းအရင်းကို သေချာစွာမသိရသေးပေ။ တပ်မတော်သည် မဲစာရင်းမှားယွင်းမှုသည် နိုင်ငံတော်၏အချုပ်အခြာအာဏာကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်ဟုဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|date=1 February 2021|title=Tatmadaw seizes power under state of emergency, to rule for a year|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/tatmadaw-seizes-power-under-state-of-emergency-to-rule-for-a-year/|access-date=2 February 2021|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201093858/https://www.frontiermyanmar.net/en/tatmadaw-seizes-power-under-state-of-emergency-to-rule-for-a-year/}}&lt;/ref&gt; အာဏာမသိမ်းပိုက်မီ ရက်အနည်းငယ်အကြာတွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]သည် စစ်တပ်၏စွပ်စွဲမှုကို သက်သေပြနိုင်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|date=29 January 2021|title=Myanmar election commission rejects military’s fraud claims|url=https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-elections-myanmar-cc1b225b806c27dda748d3ab51d0e47f|access-date=2 February 2021|website=AP NEWS|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131321/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-elections-myanmar-cc1b225b806c27dda748d3ab51d0e47f}}&lt;/ref&gt; ထိုသို့အာဏာသိမ်းပိုက်ရခြင်း၏ အကြောင်းအရင်းမှာ တပ်မတော်မှနိုင်ငံကို ဆက်လက်အုပ်ချုပ်လိုခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟုဆိုကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|date=1 February 2021|title=Min Aung Hlaing: the heir to Myanmar’s military junta|url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210201-min-aung-hlaing-the-heir-to-myanmar-s-military-junta|access-date=2 February 2021|website=France 24|language=en|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201211206/https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210201-min-aung-hlaing-the-heir-to-myanmar-s-military-junta}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Myanmar military appoints ministers after ousting Suu Kyi in coup|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-military-appoints-ministers-after-ousting-Suu-Kyi-in-coup|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=3 February 2021|archivedate=2 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202111108/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-military-appoints-ministers-after-ousting-Suu-Kyi-in-coup}}&lt;/ref&gt;

တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် အသက် ၆၅ နှစ် ပြည့်သောအခါတွင် ရာထူးမှအနားယူရမည်ဖြစ်ရာ လက်ရှိတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်သည် ၂၀၂၁ ဇူလိုင်လတွင် အနားယူရတော့မည်ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:4&quot; &gt;{{cite web|date=12 January 2021|title=Could Min Aung Hlaing’s retirement break the political deadlock?|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/could-min-aung-hlaings-retirement-break-the-political-deadlock/|access-date=2 February 2021|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=30 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210130143558/https://www.frontiermyanmar.net/en/could-min-aung-hlaings-retirement-break-the-political-deadlock/}}&lt;/ref&gt; ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်အားဆက်ခံမည့်သူသည် ဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်သမ္မတကသာလျှင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်သည်။&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; သို့ဖြစ်ရာမင်းအောင်လှိုင်အနားယူသောအခါ နိုင်ငံတကာတရားရုံးများမှသူ့အား [[ရိုဟင်ဂျာ]]ပြဿနာများနှင့် အခြားစစ်ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် တရားစွဲနိုင်မည်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Editor|first=Richard Lloyd Parry, Asia|title=Senior General Min Aung Hlaing’s secret motive for Burma coup|language=en|url=https://www.thetimes.co.uk/article/senior-general-min-aung-hlaings-secret-motive-behind-burma-coup-tb32gxtxb|access-date=2 February 2021|issn=0140-0460|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131340/https://www.thetimes.co.uk/article/senior-general-min-aung-hlaings-secret-motive-behind-burma-coup-tb32gxtxb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{cite web|title=General Min Aung Hlaing is the ambitious army chief and international pariah who seized power in Myanmar|url=https://www.sbs.com.au/news/general-min-aung-hlaing-is-the-ambitious-army-chief-and-international-pariah-who-seized-power-in-myanmar|access-date=2 February 2021|website=SBS News|language=en|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203032940/https://www.sbs.com.au/news/general-min-aung-hlaing-is-the-ambitious-army-chief-and-international-pariah-who-seized-power-in-myanmar}}&lt;/ref&gt; ရာထူးမှအနားယူပြီးနောက်သူသည် နိုင်ငံရေးကိုဆက်လက်လုပ်ဆောင်မည်ဟုလည်း အရိပ်အမြွှက်ပြခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

Justice For Myanmar အဖွဲ့သည် မင်းအောင်လှိုင်မိသားစုတွင် စီးပွားရေးကိစ္စရပ်များရှိ‌သောကြောင့် စီးပွားရေး အဆင်မပြေမှု မဖြစ်စေရန် အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟုဆိုခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=Who profits from a coup? The power and greed of Senior General Min Aung Hlaing|url=https://www.justiceformyanmar.org/stories/who-profits-from-a-coup-the-power-and-greed-of-senior-general-min-aung-hlaing|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2 February 2021|website=Justice for Myanmar|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201043550/https://www.justiceformyanmar.org/stories/who-profits-from-a-coup-the-power-and-greed-of-senior-general-min-aung-hlaing}}&lt;/ref&gt; မင်းအောင်လှိုင်သည် စစ်တပ်ပိုင်ဖြစ်သော မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်းနှင့် [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်]]တို့ကို ချုပ်ကိုင်ထားသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Pierson|first=David|date=2021-02-02|title=Myanmar's military upended its comfortable status quo by staging a coup. Why?|url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2021-02-02/myanmar-military-coup-upended-comfortable-status-quo|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-02|website=Los Angeles Times|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131325/https://www.latimes.com/world-nation/story/2021-02-02/myanmar-military-coup-upended-comfortable-status-quo}}&lt;/ref&gt; သူ၏ သားသမီးများသည်လည်း စီးပွားရေးဆိုင်ရာနယ်ပယ်အချို့ကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

အာဏာမသိမ်းမီ ရက်အနည်းငယ်အကြာက International Monetary Fund သည် ကိုဗစ်‌ရောဂါကာကွယ်နိုင်ရန်အတွက် [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]]အား အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၅၀ မီလီယံ ပေးအပ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:17&quot;&gt;{{Cite news|last=Lawder|first=David|date=2021-02-03|title=Days before coup, IMF sent Myanmar $350 million in emergency aid; no precedent for refund|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-imf-idUSKBN2A303R|access-date=2021-02-05|accessdate=6 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205170611/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-imf-idUSKBN2A303R}}&lt;/ref&gt; ထိုရန်ပုံငွေကို ထိုအဖွဲ့မှပြန်ယူခြင်းမရှိဘဲ ပေးအပ်ထားသည်။&lt;ref name=&quot;:17&quot; /&gt; နိုင်ငံရေးအခြေအနေနှင့်ပတ်သက်၍ မေးမြန်းခံရသောအခါ IMF သည် အစိုးရပြည်သူ၏အလိုအတိုင်း ငွေကိုသုံးဆောင်သွားမည် ဟူ၍သာဆိုခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:18&quot;&gt;{{Cite news|last=Lawder|first=David|date=2021-02-05|title=IMF says members to guide decision on whether to recognize Myanmar's military leaders|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-imf-int-idUSKBN2A426Y|access-date=2021-02-05|accessdate=6 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204203122/https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-imf-int-idUSKBN2A426Y}}&lt;/ref&gt; ဗဟိုဘဏ်၏အကြီးအကဲဖြစ်သူသည် စစ်တပ်မှဖြစ်ကြောင်းနှင့်ပက်သက်၍ ပြောဆိုခြင်းမရှိခဲ့ပေ။&lt;ref name=&quot;:18&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Transcript of IMF Press Briefing|url=https://www.imf.org/en/News/Articles/2021/02/04/tr020421-transcript-of-imf-press-briefing|access-date=2021-02-05|website=IMF|language=en|accessdate=6 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205075030/https://www.imf.org/en/News/Articles/2021/02/04/tr020421-transcript-of-imf-press-briefing}}&lt;/ref&gt;

အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ၏ လော်ဘီသတင်းထောက်သည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် တရုတ်နိုင်ငံနှင့်အလွန် နီးစပ်လျက်ရှိနေသောကြောင့် အာဏာသိမ်းရခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ သို့ဖြစ်ရာတပ်မတော်အနေဖြင့် အမေရိကန်ကဲ့သို့သော အနောက်တိုင်းနိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်ရန် ဆောင်ရွက်လိုကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-lobbyist/lobbyist-says-myanmar-junta-wants-to-improve-relations-with-the-west-spurn-china-idUSKBN2AY0K0 |title=Lobbyist says Myanmar junta wants to improve relations with the West, spurn China |author=Simon Lewis |access-date=7 March 2021 |archive-date=7 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307193541/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-lobbyist/lobbyist-says-myanmar-junta-wants-to-improve-relations-with-the-west-spurn-china-idUSKBN2AY0K0 |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=7 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307193541/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-lobbyist/lobbyist-says-myanmar-junta-wants-to-improve-relations-with-the-west-spurn-china-idUSKBN2AY0K0 }}&lt;/ref&gt;

===နိုင်ငံရေးပထဝီဝင်အားဖြင့်ကြည့်ခြင်း===
အနောက်တိုင်းမီဒီယာများ၏ ဖော်ပြချက်များအရ တရုတ်နိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံအား လွှမ်းမိုးခြယ်လှယ်နိုင်သည်။&lt;ref name=&quot;cnbc-lee&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.cnbc.com/2021/04/05/myanmar-coup-chinas-non-interference-could-hurt-china-says-analyst.html |title=China's 'laissez-faire' approach toward Myanmar's coup puts its own interests at risk, says analyst |author=Yen Nee Lee |access-date=13 April 2021 |archive-date=13 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413021022/https://www.cnbc.com/2021/04/05/myanmar-coup-chinas-non-interference-could-hurt-china-says-analyst.html |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=13 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413021022/https://www.cnbc.com/2021/04/05/myanmar-coup-chinas-non-interference-could-hurt-china-says-analyst.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;guardian-tisdall&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/mar/14/a-child-screams-in-myanmar-and-china-pretends-not-to-hear |title=A child screams in Myanmar … and China pretends not to hear |author=Simon Tisdall |access-date=13 April 2021 |archive-date=12 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412231633/https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/mar/14/a-child-screams-in-myanmar-and-china-pretends-not-to-hear |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=12 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210412231633/https://www.theguardian.com/commentisfree/2021/mar/14/a-child-screams-in-myanmar-and-china-pretends-not-to-hear }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ft-&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.ft.com/content/79930fb8-05f9-4466-acf8-00607d8dfd0d |title=China holds the key to stabilising Myanmar |access-date=13 April 2021 |archive-date=13 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413021023/https://www.ft.com/content/79930fb8-05f9-4466-acf8-00607d8dfd0d |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=13 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413021023/https://www.ft.com/content/79930fb8-05f9-4466-acf8-00607d8dfd0d }}&lt;/ref&gt; [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ အစည်းအဝေးများတွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အား အရေးယူမည့်ဥပဒေမူကြမ်းတို့ကို တရုတ်နှင့်ရုရှားနိုင်ငံတို့သာလျှင် ဗီတိုအာဏာသုံး၍ ငြင်းဆန်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ထိုနှစ်နိုင်ငံတို့သည် မြန်မာ့စစ်တပ်အား လက်နက်ထောက်ပံ့ရာ၌ အဓိကနိုင်ငံများဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;borrell&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-eu-idUSKBN2BY0CO |title=China, Russia undermine international Myanmar response, EU's top diplomat says |author=Kate Abnett |access-date=13 April 2021 |archive-date=13 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413021022/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-eu-idUSKBN2BY0CO |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=13 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413021022/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-eu-idUSKBN2BY0CO }}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၉ တွင် တရုတ်နိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံအား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသော‌ငွေ‌ကြေးမှာ ဒေါ်လာ ၁၉ ဘီလီယံရှိခဲ့၍ ဥရောပမှ မြှုပ်နှံထားသော‌ငွေ‌ကြေးမှာ ဒေါ်လာ ၇၀၀ မီလီယံသာ ရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;borrell&quot;/&gt; ရုရှားနိုင်ငံသည်လည်း မြန်မာနိုင်ငံအား စစ်လက်နက်ရောင်းရသဖြင့် ပိုမိုရောင်းရရန် စစ်အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကို ထောက်ခံသည်။&lt;ref name=&quot;ft-russia&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/2d3168b9-e4eb-48b3-b5a4-d9919dfcc96a|title=Russia strides into diplomatic void after Myanmar coup|access-date=13 April 2021|archive-date=13 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210413025711/https://www.ft.com/content/2d3168b9-e4eb-48b3-b5a4-d9919dfcc96a|url-status=live|accessdate=18 June 2021|archivedate=13 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413025711/https://www.ft.com/content/2d3168b9-e4eb-48b3-b5a4-d9919dfcc96a}}&lt;/ref&gt;

အစ္စရေးနိုင်ငံသည်လည်း မြန်မာ့စစ်တပ်အား စစ်လက်နက်နှင့် စစ်ဖက်သုံးကိရိယာများကို ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|last=GDC|date=2021-07-14|title=Myanmar Army used Israeli drones, armored vehicles and spyware during the military coup|url=https://www.globaldefensecorp.com/2021/07/14/myanmar-army-used-israeli-drones-armored-vehicles-and-spyware-during-the-military-coup/|access-date=2021-07-14|website=Global Defense Corp|language=en-US|accessdate=14 July 2021|archivedate=14 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210714053734/https://www.globaldefensecorp.com/2021/07/14/myanmar-army-used-israeli-drones-armored-vehicles-and-spyware-during-the-military-coup/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=2021-03-01|title=Myanmar’s Military Deploys Digital Arsenal of Repression in Crackdown|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/03/01/world/asia/myanmar-coup-military-surveillance.html|access-date=2021-07-14|issn=0362-4331|accessdate=14 July 2021|archivedate=16 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210716231825/https://www.nytimes.com/2021/03/01/world/asia/myanmar-coup-military-surveillance.html}}&lt;/ref&gt; အစ္စရေးတရားရုံးမှ မြန်မာနိုင်ငံအား စစ်လက်နက်ရောင်းဝယ်မှုပိတ်ဆို့ရန် အမိန်ထုတ်ခဲ့သော်လည်း မြန်မာစစ်တပ်သည် အခြားအစ္စရေးကုမ္ပဏီများမှ လက်နက်များကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Israel's top court just ruled about arms sales to Myanmar. But we're not allowed to tell you the verdict|url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-s-top-court-just-ruled-about-arms-sales-to-myanmar-but-we-re-not-allowed-to-say-more-1.5453954|access-date=2021-07-14|website=Haaretz.com|language=en|accessdate=14 July 2021|archivedate=8 January 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180108104131/https://www.haaretz.com/israel-news/1.814626}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2017-09-04|title=Israel refuses to halt arms supply to Myanmar army|url=https://www.dhakatribune.com/world/2017/09/04/israel-refuses-halt-arms-supply-myanmar-army|access-date=2021-07-14|website=Dhaka Tribune|accessdate=14 July 2021|archivedate=7 September 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210907144847/https://www.dhakatribune.com/world/2017/09/04/israel-refuses-halt-arms-supply-myanmar-army}}&lt;/ref&gt; တပ်မတော်အရာရှိများသည် အစ္စရေးလက်နက်ပြပွဲများကိုလည်း တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2019-06-04|title=Despite int'l sanctions, Myanmar officials attend Tel Aviv weapons expo|url=https://www.972mag.com/myanmar-genocide-weapons-israel/|access-date=2021-07-14|website=+972 Magazine|language=en-US|accessdate=14 July 2021|archivedate=14 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210714055238/https://www.972mag.com/myanmar-genocide-weapons-israel/}}&lt;/ref&gt;

==ဥပဒေအရသုံးသပ်မှု==
တပ်မှ အာဏာသိမ်းခြင်းသည် ဥပဒေနှင့်ကိုက်ညီသည် မညီသည်ကို ဥပဒေပညာရှင်များက မေးခွန်းထုတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt; NLD အစိုးရသည် တပ်မတော်၏ ဥပဒေအသုံးချမှုကို ငြင်းပယ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-01|title=‘The constitution is invalid now’: NLD patron fires back at military|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/the-constitution-is-invalid-now-nld-patron-fires-back-at-military/|access-date=2021-02-02|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201143119/https://www.frontiermyanmar.net/en/the-constitution-is-invalid-now-nld-patron-fires-back-at-military/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|date=2021-02-02|title=After coup, medical workers spearhead civil disobedience campaign|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/after-coup-medical-workers-spearhead-civil-disobedience-campaign/|access-date=2021-02-02|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131438/https://www.frontiermyanmar.net/en/after-coup-medical-workers-spearhead-civil-disobedience-campaign/}}&lt;/ref&gt; တပ်မတော်သည် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ]]မှ ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၇ နှင့် ၄၁၈ တို့ကိုအသုံးပြုခဲ့၍ အာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|last=|first=|date=2021-02-01|title=Statement from Myanmar military on state of emergency|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-military-text-idUSKBN2A11A2|url-status=live|access-date=2021-02-02|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201085507/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-military-text-idUSKBN2A11A2}}&lt;/ref&gt; သို့သော်ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၇ အရ နိုင်ငံတော်သမ္မတကသာလျှင် နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]နှင့်တိုင်ပင်ပြီးမှသာ ကြေညာနိုင်စွမ်းရှိသည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|date=2021-02-01|title=Emergency Powers in Myanmar|url=https://melissacrouch.com/2021/02/01/emergency-powers-in-myanmar/|access-date=2021-02-02|website=Melissa Crouch|language=en|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201025214/https://melissacrouch.com/2021/02/01/emergency-powers-in-myanmar/}}&lt;/ref&gt; ထို့သို့ကြေညာပြီးမှသာလျှင် ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၈ အရ တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို အာဏာလွှဲနိုင်မည်ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; အာဏာမသိမ်းပိုက်ခင် အချိန်တွင် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]အဖွဲ့ဝင်များမှာ ပြည်သူများကရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသည့် အဖွဲ့ဝင်များပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော်တပ်မတော်သည် ထိုကောင်စီကို ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်ကသာ ဦးဆောင်သည်ဟုဆိုခဲ့ရာ ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၇ နှင့် ၄၁၈ တို့ကိုအသုံးချခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Myanmar latest: NLD calls for Suu Kyi's release|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-latest-NLD-calls-for-Suu-Kyi-s-release|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131350/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-Police-charges-Suu-Kyi-for-importing-walkie-talkies}}&lt;/ref&gt; ထိုသို့ ဥပဒေများကို အသုံးချခဲ့သော်လည်း အစိုးရ၏ တရားဝင် အတည်ပြုမှုမပါရှိခဲ့သောကြောင့် တပ်မတော်အနေဖြင့် ထိုသို့ပြုလုပ်ရန်တရားဝင်သည် မဝင်သည်မှာ ဝေခွဲမရဖြစ်နေသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2021-02-01|title=Myanmar coup: Aung San Suu Kyi detained as military seizes control|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|access-date=2021-02-02|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot; &gt;{{Cite web|last=Crouch|first=Melissa|date=2021-02-02|title=The power and ambition behind Myanmar’s coup|url=https://www.theage.com.au/national/the-power-and-ambition-behind-myanmar-s-coup-20210202-p56yor.html|access-date=2021-02-02|website=The Age|language=en|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131431/https://www.theage.com.au/national/the-power-and-ambition-behind-myanmar-s-coup-20210202-p56yor.html}}&lt;/ref&gt;

နိုင်ငံတကာ ဥပဒေပညာရှင်များကော်မရှင် International Commission of Jurists အဖွဲ့က စစ်တပ်၏အာဏာသိမ်းခြင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံကို ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု တွေ့ရှိကာ စွပ်စွဲထားသော ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ မဲစာရင်းပုံမှန်မဟုတ်ခြင်းသည် အရေးပေါ်အခြေနေကြေညာရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းပုံအရ လုံလောက်မျှတသော အနေအထားမဟုတ်ကြောင်းလည်း ပြောဆိုခဲ့ပေသည်။ ထို့အပြင် အဆိုပါဖော်ပြချက်တွင် ဥပဒေပညာရှင်များအဖွဲ့က စစ်တပ်၏လုပ်ဆောင်ချက်များသည် တရားဥပဒေစိုးမိုးမှု၊ နိုင်ငံတကာဥပဒေနှင့် မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံ သုံးခုစလုံးကို ဖောက်ဖျက်သည်ဟုလည်း ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:20&quot;&gt;{{Cite web|date=2021-02-08|title=Myanmar: Military Coup d'état violates principles of rule of law, international law and Myanmar’s Constitution|url=https://www.icj.org/myanmar-military-coup-detat-violates-principles-of-rule-of-law-international-law-and-myanmars-constitution/|access-date=2021-02-09|website=International Commission of Jurists|language=en-US|accessdate=10 February 2021|archivedate=9 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210209053601/https://www.icj.org/myanmar-military-coup-detat-violates-principles-of-rule-of-law-international-law-and-myanmars-constitution/}}&lt;/ref&gt;

==တုံ့ပြန်မှုများ==
===ပြည်တွင်း===
====ဆန္ဒပြမှုများ====
{{main|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ}}
[[File:2021 Myanmar Protest in Hleden.jpg|thumb|[[ရန်ကုန်မြို့]]၊ လှည်းတန်း၌ ဆန္ဒပြနေကြပုံ]]
ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ကျန်းမာရေးလုပ်သားများနှင့် အခြားအလုပ်သမားများသည် &quot;[[အာဏာဖီဆန်ရေး ပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှု‎|ပြည်သူများမလိုက်နာခြင်း]]&quot;ကို စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|date=2 February 2021|title=Nay Pyi Taw, Mandalay healthcare staff to join 'Civil Disobedience Campaign'|url=https://www.mmtimes.com/news/nay-pyi-taw-mandalay-healthcare-staff-join-civil-disobedience-campaign.html|access-date=2 February 2021|website=The Myanmar Times|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131330/https://www.mmtimes.com/news/nay-pyi-taw-mandalay-healthcare-staff-join-civil-disobedience-campaign.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=2 February 2021|title=Myanmar Medics Prepare Civil Disobedience Against Military Rule|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-medics-prepare-civil-disobedience-military-rule.html|access-date=2 February 2021|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131324/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-medics-prepare-civil-disobedience-military-rule.html}}&lt;/ref&gt; ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်လူမှုကွန်ရက်၌လည်း &quot;Civil Disobedience Movement&quot; အဖွဲ့ကိုဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ follower ပေါင်း ၂၀၀,၀၀၀ ကျော်မျှပါဝင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Cite web|date=2021-02-03|title=Teachers, students join anti-coup campaign as hospital staff stop work|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/teachers-students-join-anti-coup-campaign-as-hospital-staff-stop-work/|access-date=2021-02-03|website=Frontier Myanmar|language=en-US|accessdate=4 February 2021|archivedate=19 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210219062245/https://www.frontiermyanmar.net/en/teachers-students-join-anti-coup-campaign-as-hospital-staff-stop-work/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt; အစိုးရ၌လုပ်ကိုင်ကြသော အလုပ်သမားများသည် ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် အနုနည်းဖြင့်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author1=Matthew Tostevin |author2=Grant McCool |author3=Stephen Coates |title=Myanmar doctors stop work to protest coup as UN considers response |url=https://www.afr.com/world/asia/myanmar-doctors-stop-work-to-protest-coup-as-un-considers-response-20210203-p56z7z |website=Financial Review |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131358/https://www.afr.com/world/asia/myanmar-doctors-stop-work-to-protest-coup-as-un-considers-response-20210203-p56z7z }}&lt;/ref&gt; ဆေးရုံနှင့် ကျန်းမာရေးအေဂျင်စီ ၁၁၀ ကျော်မှ အလုပ်သမားများပါဝင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|date=2021-02-03|title=Myanmar’s Medics Launch Civil Disobedience Campaign Against Coup|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-medics-launch-civil-disobedience-campaign-coup.html|access-date=2021-02-04|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=4 February 2021|archivedate=23 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210223072851/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-medics-launch-civil-disobedience-campaign-coup.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt; ဆရာဆရာမပေါင်း ၁၀၀,၀၀၀ ကျော်နှင့်&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt; [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]မှ အဖွဲ့ဝင်‌ဟောင်းများသည်လည်း ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt; နေပြည်တော်၏ [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]]မှ အလုပ်သမားများသည်လည်း ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=|title=စစ်အစိုးရကို နေပြည်တော်က နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတွေ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/nld-government-staff-against-military-coup-02042021030530.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=Radio Free Asia|language=my|accessdate=5 February 2021|archivedate=18 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210218191412/https://www.rfa.org/burmese/news/nld-government-staff-against-military-coup-02042021030530.html}}&lt;/ref&gt; [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|ရှစ်လေးလုံး]]တွင်ပါဝင်ခဲ့သူ [[မင်းကိုနိုင်]]သည်လည်း ထိုသို့[[စစ်အာဏာရှင်စနစ်]]ကို ဆန့်ကျင်ရန်အတွက် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Veteran activist calls for civil disobedience in wake of coup|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/veteran-activist-calls-for-civil-disobedience-in-wake-of-coup|access-date=2021-02-04|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=18 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210218191353/https://www.myanmar-now.org/en/news/veteran-activist-calls-for-civil-disobedience-in-wake-of-coup}}&lt;/ref&gt; ဆန္ဒပြသရာတွင် လက်သုံးချောင်းထောင်ထားခြင်းကို သင်္ကေတပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |author1=AP |author2=ABC News (Australia) |title=Myanmar blocks Facebook as resistance grows to military coup |url=https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-blocks-facebook-as-resistance-grows-to-military-coup/13124148 |website=ABC News (Australia) |access-date=5 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=8 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210208220741/https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-blocks-facebook-as-resistance-grows-to-military-coup/13124148 }}&lt;/ref&gt; အချို့သော အင်တာနက် အသုံးပြုသူများသည် အာရှ၏ အွန်လိုင်း ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုဖြစ်သော [[နို့လက်ဖက်ရည်မဟာမိတ်]] (Milk Tea Alliance) ဖြင့်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-04|title=#MilkTeaAlliance has a new target brewing: Myanmar’s military|url=https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3120526/asias-milkteaalliance-has-new-target-brewing-generals-behind|access-date=2021-02-05|website=South China Morning Post|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=23 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210223094651/https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3120526/asias-milkteaalliance-has-new-target-brewing-generals-behind}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း]]သည် Civil Disobedience တွင်စတင်ပါဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-05|title=Civilian Disobedience Campaign' takes flight in Myanmar|url=https://www.mmtimes.com/news/civilian-disobedience-campaign-takes-flight-myanmar.html|access-date=2021-02-05|website=The Myanmar Times|accessdate=5 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205055420/https://www.mmtimes.com/news/civilian-disobedience-campaign-takes-flight-myanmar.html}}&lt;/ref&gt; &quot;[[ကမ္ဘာမကြေဘူး]]&quot; နှင့် &quot;[[အရေးကြီးပြီ]]&quot; ဟူသောသီချင်းတို့ကိုသီဆိုခြင်းဖြင့်လည်း ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:23&quot;&gt;{{Cite web|date=2018-08-09|title=Songwriter Who Provided ‘Theme Song’ to 8888 Uprising Finally Honored|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/songwriter-provided-theme-song-8888-uprising-finally-honored.html|access-date=2021-02-04|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=5 February 2021|archivedate=22 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210222024548/https://www.irrawaddy.com/news/burma/songwriter-provided-theme-song-8888-uprising-finally-honored.html}}&lt;/ref&gt;

[[File:Protesters riding Motorcycles in Mandalay after 2021 Myanmar coup.jpg|thumb|[[မန္တလေး ဘူတာကြီး]]အနီး ၇၈ လမ်း၌ ဆိုင်ကယ်စီး၍ ဆန္ဒပြနေကြစဉ်]]

ရန်ကုန်မြို့ ကဲ့သို့‌သော မြို့ကြီးများ၌ ‌ညနေ ၈ နာရီ အချိန်တိုင်းတွင် အိမ်တွင်း၌ &quot;cacerolazo&quot; ခေါ် အိုးများနှင့်သံပုံးများကို ရိုက်ခတ်ခြင်းဖြင့် စစ်အစိုးရကိုဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-04|title=Myanmar coup: army blocks Facebook access as civil disobedience grows|url=http://www.theguardian.com/global-development/2021/feb/04/myanmar-coup-army-blocks-facebook-access-as-civil-disobedience-grows|access-date=2021-02-04|website=the Guardian|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author1=Reuters Staff |title=Anti-coup protests ring out in Myanmar's main city |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/anti-coup-protests-ring-out-in-myanmars-main-city-idUSKBN2A139S |website=Reuters |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 2, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131442/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/anti-coup-protests-ring-out-in-myanmars-main-city-idUSKBN2A139S }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Myanmar coup latest: UN Security Council stops short of issuing statement|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-UN-Security-Council-stops-short-of-issuing-statement|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203015938/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-UN-Security-Council-stops-short-of-issuing-statement}}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်၏ ထုတ်ကုန်များကို အားမပေးခြင်းလုပ်ငန်းကိုလည်း စတင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Cite web|date=2021-02-03|title=Myanmar calls for boycott of Tatmadaw linked products and services|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-calls-boycott-tatmadaw-linked-products-and-services.html|access-date=2021-02-03|website=The Myanmar Times|accessdate=4 February 2021|archivedate=21 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210221154215/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-calls-boycott-tatmadaw-linked-products-and-services.html}}&lt;/ref&gt; ထိုအားမပေးသောထုတ်ကုန်များတွင် [[မိုင်တဲလ် မြန်မာ|Mytel]]၊ မြန်မာဘီယာ၊ မန္တလေးဘီယာ၊ ဒဂုံဘီယာ၊ [[သတ္တမမြောက်အာရုံ]] စသည်တို့ပါဝင်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{{Cite web|title=Military Chief’s Family Members Spend Big on Blockbuster Movies, Beauty Pageants|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215082136/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants|archive-date=15 December 2020|access-date=11 January 2021|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=4 February 2021|archivedate=15 December 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201215082136/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants}}&lt;/ref&gt; စစ်ကိုင်းတိုင်း Mytel ၌ အလုပ်သမား ၇၁ ဦးသည် လုပ်ငန်းမှထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt;

[[File:Protest against military coup (9 Feb 2021, Hpa-An, Kayin State, Myanmar) (3).jpg|thumb|left|[[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ဘားအံမြို့]]၌ ဆရာမများ ဆန္ဒပြနေကြစဉ်]]

ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့ ညနေ ၈ နာရီ၌ အချို့သောရန်ကုန်သားများသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားစေလွှတ်ရန် ၁၅ မိနစ်မျှထွက်ရောက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို အနုနည်းအာဏာဖီဆန်မှု တချို့ရှိလာခြင်း|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-civil-disobedience-movement-/5762587.html|access-date=2021-02-02|website=ဗွီအိုအေ|language=my|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131338/https://burmese.voanews.com/a/myanmar-civil-disobedience-movement-/5762587.html}}&lt;/ref&gt; [[မန္တလေးမြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ|မန္တလေးစည်ပင်]]မှ အဖွဲ့ဝင် ၆ ယောက်သည် ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်တွင် လုပ်ငန်းမှထွက်ခွာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-03|title=Mandalay vice mayor, MCDC members resign|url=https://www.mmtimes.com/news/mandalay-vice-mayor-mcdc-members-resign.html|access-date=2021-02-03|website=The Myanmar Times|accessdate=4 February 2021|archivedate=8 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210208020329/https://www.mmtimes.com/news/mandalay-vice-mayor-mcdc-members-resign.html}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် [[ဆေးတက္ကသိုလ် (မန္တလေး)|မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ်]]ရှေ့၌ လူအယောက် ၃၀ ဆန္ဒပြခဲ့ကြရာ ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-04|title=Mandalay citizens protest against Tatmadaw rule|url=https://www.mmtimes.com/news/mandalay-citizens-protest-against-tatmadaw-rule.html|access-date=2021-02-04|website=The Myanmar Times|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204113803/https://www.mmtimes.com/news/mandalay-citizens-protest-against-tatmadaw-rule.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Four arrested in Mandalay after street protest against military coup|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/four-arrested-in-mandalay-after-street-protest-against-military-coup|access-date=2021-02-04|website=Myanmar NOW|language=en|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204184904/https://www.myanmar-now.org/en/news/four-arrested-in-mandalay-after-street-protest-against-military-coup}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ လူအယောက်နှစ်သောင်းခန့် လမ်းပေါ်ထွက်ခဲ့၍ အောင်ဆန်းစုကြည်အား လွတ်‌ပေးရန် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=search&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/6/thousands-of-myanmar-protesters-face-off-with-police-in-yangon |accessdate=7 February 2021 |archivedate=6 February 2021 |archiveurl=https://archive.today/20210206120408/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/6/thousands-of-myanmar-protesters-face-off-with-police-in-yangon }}&lt;/ref&gt; ထို့အပြင် မန္တလေးနှင့် ပျဉ်းမနားမြို့တို့၌လည်း ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Thousands Take to Streets of Myanmar to Protest Military Takeover&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |url=https://www.irrawaddy.com/news/thousands-take-to-streets-of-myanmar-to-protest-military-takeover.html |accessdate=7 February 2021 |archivedate=6 February 2021 |archiveurl=https://archive.today/20210206212943/https://www.irrawaddy.com/news/thousands-take-to-streets-of-myanmar-to-protest-military-takeover.html }}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် အကြမ်းဖက်အားကိုသုံး၍ ဆန္ဒပြသူများကို လူစုခွဲစေခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြသူ ၆ ဦးမှာ ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည့်အပြင် အသက် ၂၀ အရွယ်ရှိသော မိန်းကလေးတစ်ဦးသည်လည်း ဦးခေါင်း၌ကျည်ဆန်မှန်ခဲ့ကာ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-09|title=Six Protesters Injured After Myanmar Police Fire on Protest|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-protesters-injured-myanmar-police-fire-protest.html|access-date=2021-02-10|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=10 February 2021|archivedate=10 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210210055534/https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-protesters-injured-myanmar-police-fire-protest.html}}&lt;/ref&gt; ဆန္ဒပြသူအယောက် ၁၀၀ ခန့်မှာ ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-09|title=Protest crackdown begins in Myanmar, over 100 nabbed in Mandalay|url=https://www.mmtimes.com/news/protest-crackdown-begins-myanmar-over-100-nabbed-mandalay.html|access-date=2021-02-10|website=The Myanmar Times|accessdate=10 February 2021|archivedate=9 November 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211109190256/https://www.mmtimes.com/news/protest-crackdown-begins-myanmar-over-100-nabbed-mandalay.html}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းဆီးခံရသူအများစုကို ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-10|title=Arrested protesters released in Mandalay|url=https://www.mmtimes.com/news/arrested-protesters-released-mandalay.html|access-date=2021-02-10|website=The Myanmar Times|accessdate=10 February 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063638/https://www.mmtimes.com/news/arrested-protesters-released-mandalay.html}}&lt;/ref&gt;

[[File:Our Legitimate Government CRPH.jpg|thumb|[[ရန်ကုန်မြို့]]၌ ကျွန်ုပ်တို့၏ တရားဝင်အစိုးရသည် [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ဖြစ်သည်ဟု ဗီနိုင်းများကိုင်ဆောင်၍ ဆန္ဒထုတ်ဖော်နေကြစဉ်။|link=Special:https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1f/Our_Legitimate_Government_CRPH.jpg]]

လူငယ်များသည် ရိုးရာဝတ်စုံများ၊ စကတ်များ၊ မင်္ဂလာဆောင်ဝတ်စုံများ စသည်တို့ကိုဝတ်ဆင်ပြီး တစ်မူထူးခြားစွာဆန္ဒပြခြင်းဖြင့် ပြည်တွင်းသာမက နိုင်ငံတကာမီဒီယာများကို တွေ့မြင်စေရန်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2021-02-08|title=Myanmar coup: 'My ex is bad but military is worse'|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55982001|access-date=2021-02-11|accessdate=12 February 2021|archivedate=12 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210212214437/https://www.bbc.com/news/world-asia-55982001}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-11|title=Princesses and bodybuilders: The new generation of Myanmar protesters|url=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/myanmar-coup-protests-princesses-bodybuilders-b1800498.html|access-date=2021-02-11|website=The Independent|language=en|accessdate=12 February 2021|archivedate=16 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210216143255/https://www.independent.co.uk/news/world/asia/myanmar-coup-protests-princesses-bodybuilders-b1800498.html}}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့ ([[ပြည်ထောင်စုနေ့]]) တွင် [[မော်လမြိုင်မြို့]]၌ ရဲများသည် သေနတ်များပစ်ခတ်ခြင်းဖြင့် ဆန္ဒပြသူများကိုလူစုခွဲစေခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Limited|first=Bangkok Post Public Company|title=Protesters defy Myanmar junta, shots fired in Mawlamyine|work=Bangkok Post|url=https://www.bangkokpost.com/world/2067231/protesters-defy-myanmar-junta-shots-fired-in-mawlamyine|access-date=2021-02-12}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် [[မြစ်ကြီးနားမြို့]]၌ ဆန္ဒပြသူများအား သေနတ်ပစ်ခတ်ခြင်းဖြင့် လူစုခွဲစေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် သတင်းထောက် ၅ ဦးလည်း ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2021-02-14|title=Myanmar coup: Troops on the streets as internet cut off|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56062955|access-date=2021-02-15|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215050610/https://www.bbc.com/news/world-asia-56062955|url-status=live|accessdate=17 February 2021|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215050610/https://www.bbc.com/news/world-asia-56062955}}&lt;/ref&gt; မန္တလေးမြို့တွင်လည်း စစ်သားများသည်ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့်ပူးပေါင်းခဲ့ပြီး ရာဘာကျည်ဆန်များအပြင် လောက်လေးခွများဖြင့် ပစ်ခတ်ခြင်းများပြုလုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-15|title=Myanmar: troops and police forcefully disperse marchers in Mandalay|url=http://www.theguardian.com/world/2021/feb/15/myanmar-internet-restored-protesters-army-presence-aung-san-suu-kyi|access-date=2021-02-15|website=the Guardian|language=en|archive-date=15 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215142518/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/15/myanmar-internet-restored-protesters-army-presence-aung-san-suu-kyi|url-status=live|accessdate=17 February 2021|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215142518/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/15/myanmar-internet-restored-protesters-army-presence-aung-san-suu-kyi}}&lt;/ref&gt;

====အင်တာနက်ဖြတ်တောက်မှု====
ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် ဖေ့စဘွတ်လူမှုကွန်ရက်ကို &quot;တိုင်းပြည် တည်ငြိမ်လို‌သောကြောင့်&quot; ဖေဖော်ဝါရီ ၇ ရက်နေ့အထိပိတ်ပင်ရန် အင်တာနက်ပေးစွမ်းသူများကို အမိန့်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{{Cite news|last=Staff|first=Reuters|date=2021-02-03|title=Myanmar internet providers block Facebook services after government order|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-facebook-idUSKBN2A32ZE|access-date=2021-02-04}}&lt;/ref&gt; [[မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း|MPT]] သည်လည်း [[Facebook Messenger|Facebook messenger၊]] [[အင်စတာဂရမ်]] နှင့် [[WhatsApp]] တို့ကိုပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ [[တယ်လီနော မြန်မာ|တယ်လီနော]]ကမူ ဖေ့စဘွတ်ကိုသာ ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-03|title=Directive to block social media service|url=https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-service/|access-date=2021-02-04|website=Telenor Group|language=en|archive-date=5 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205103134/https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-service/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:15&quot; /&gt; ဖေ့စဘွတ်ကို ပြည်သူများမလိုက်နာခြင်းလှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်ရန်အတွက်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:15&quot; /&gt; ဖေ့စဘွတ်အပိတ်ပင်ခံရသောအခါ အသုံးပြုသူများသည် တွစ်တာသို့ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ရာ #RespectOurVotes၊ #HearTheVoiceofMyanmar၊ #SaveMyanmar.  စသည်တို့ကိုရေးခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Potkin|first=Fanny|date=2021-02-05|title=After Facebook ban, thousands in Myanmar take to Twitter to plead #RespectOurVotes|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-twitter-idUSKBN2A5189|access-date=2021-02-06}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် [[တွစ်တာ]]ကိုပါပိတ်ပင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Myanmar’s new military government is now blocking Twitter and Instagram|url=https://social.techcrunch.com/2021/02/05/myanmar-military-government-is-now-blocking-twitter/|access-date=2021-02-06|website=TechCrunch|language=en-US}}{{Dead link|date=September 2023 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-05|title=Directive to block social media services Twitter and Instagram in Myanmar|url=https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-services-twitter-and-instagram-in-myanmar/|access-date=2021-02-06|website=Telenor Group|language=en|archive-date=5 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205103134/https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-services-twitter-and-instagram-in-myanmar/}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်တွင် အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-06|title=Myanmar junta blocks internet access as coup protests expand|url=https://apnews.com/article/united-nations-myanmar-media-social-media-yangon-e7765d3459d386219ee1dca8ad1e089c|access-date=2021-02-06|website=AP NEWS}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ကုလသမဂ္ဂ]]မှ အင်တာနက် ပြန်ဖွင့်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သောကြောင့် အင်တာနက် လိုင်းများကိုနေ့လယ်တွင်ပြန်ဖွင့်ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် လူမှုကွန်ရက်များကိုမူ ဆက်လက်ပိတ်ပင်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Internet access partially restored in Myanmar as protests grow against military coup|url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/internet-access-partially-restored-in-myanmar-as-protests-grow-14131802|access-date=2021-02-07|website=CNA|language=en|archive-date=14 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614233403/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/internet-access-partially-restored-in-myanmar-as-protests-grow-14131802}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅  ရက်မှစ၍ အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုကို မနက် ၁ နာရီမှ ၉ နာရီအထိပိတ်ပင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-14|title=Myanmar: tanks roll into cities as internet shut down|url=http://www.theguardian.com/world/2021/feb/14/tanks-on-streets-of-myanmar-city-prompt-us-embassy-warning|access-date=2021-02-15|website=the Guardian|language=en|accessdate=15 February 2021|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215035232/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/14/tanks-on-streets-of-myanmar-city-prompt-us-embassy-warning}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=2021-02-14|title=Military Imposes Full Grip on Myanmar in Overnight Crackdown|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/02/14/world/asia/myanmar-military-crackdown.html|access-date=2021-02-15|issn=0362-4331|accessdate=15 February 2021|archivedate=15 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215152313/https://www.nytimes.com/2021/02/14/world/asia/myanmar-military-crackdown.html}}&lt;/ref&gt; စစ်အစိုးရ၏ အင်တာနက်နှင့်ပတ်သက်ပြီး နေ့စွဲအလိုက်စေခိုင်းမှုများကို [[တယ်လီနော မြန်မာ]] မှ ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Directives from authorities in Myanmar - February 2021 |url=https://www.telenor.com/sustainability/responsible-business/human-rights/mitigate/human-rights-in-myanmar/directives-from-authorities-in-myanmar-february-2021/ |website=Telenor Group |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |language=en |accessdate=15 February 2021 |archivedate=15 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215082607/https://www.telenor.com/sustainability/responsible-business/human-rights/mitigate/human-rights-in-myanmar/directives-from-authorities-in-myanmar-february-2021/ }}&lt;/ref&gt;

====စီးပွားရေး====
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အကြီးမားဆုံး အိမ်ရာတိုးတက်ရေး စီးပွားရေးဖြစ်သော Amata Corporation သည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ တစ်ဘီလီယံကုန်ကျသော စက်မှုတိုးတက်ရေးဇုန်တည်ဆောက်ခြင်းကို အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကြောင့်ရပ်ဆိုင်းထားသည်။&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web|title=Thailand's Amata halts $1bn Myanmar property project after coup|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Thailand-s-Amata-halts-1bn-Myanmar-property-project-after-coup|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203020504/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Thailand-s-Amata-halts-1bn-Myanmar-property-project-after-coup}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Thai developer invests $1bn to put Myanmar industry on global map|url=https://asia.nikkei.com/Business/Companies/Thai-developer-invests-1bn-to-put-Myanmar-industry-on-global-map|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201132726/https://asia.nikkei.com/Business/Companies/Thai-developer-invests-1bn-to-put-Myanmar-industry-on-global-map}}&lt;/ref&gt; မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ကားထုတ်လုပ်မှု အကြီးဆုံးဖြစ်သော [[စူဇူကီး]]သည်လည်း ပြည်တွင်းကားထုတ်လုပ်မှုကို ရပ်ဆိုင်းထားသည်။&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt; ရန်ကုန် စတော့အိတ်စချိန်းသည်လည်း ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးကို ရပ်ဆိုင်းထားသည်။&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt; မြန်မာနိုင်ငံ၏ အိမ်ရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ငန်းစီးပွားရေးသည်လည်း ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-05|title=Myanmar's real estate sector crashes|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmars-real-estate-sector-crashes.html|access-date=2021-02-05|website=The Myanmar Times|accessdate=5 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205065856/https://www.mmtimes.com/news/myanmars-real-estate-sector-crashes.html}}&lt;/ref&gt; ပြင်သစ်ရေနံကုမ္ပဏီဖြစ်သော Total SE သည် မိမိ၏ပံ့ပိုးမှုအပေါ် အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်း၏အကျိုးသက်ရောက်မှုကို လေ့လာနေသည်ဟုဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Staff|first=Reuters|date=2021-02-04|title=Total assessing impact of Myanmar coup on its projects|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-total-int-idUSKBN2A4120|access-date=2021-02-07|accessdate=7 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204144308/https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-total-int-idUSKBN2A4120}}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ကီရင် ကုမ္ပဏီ (Kirin Company) သည် [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်]]နှင့် အဆက်အသွယ်ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |author1=Erin Handley |title=Kirin, parent company of Australian beer company Lion, cuts ties with Myanmar military after coup |url=https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-kirin-parent-company-lion-cuts-ties-military-coup/13125778 |website=ABC (Australian Broadcasting Network) |access-date=10 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=7 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210207194258/https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-kirin-parent-company-lion-cuts-ties-military-coup/13125778 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author1=Ben Doherty |author2=Ben Butler |title=Kirin beer company cuts brewery ties with Myanmar military over coup |url=https://www.theguardian.com/world/2021/feb/05/kirin-beer-company-cuts-brewery-ties-with-myanmar-military-over-coup |website=The Guardian |access-date=10 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=10 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210210035719/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/05/kirin-beer-company-cuts-brewery-ties-with-myanmar-military-over-coup }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:19&quot;&gt;{{Cite web|last=|first=|date=|title=Japan's Kirin ends Myanmar beer tie-up with army-owned partner after coup|url=https://news.trust.org/item/20210205070108-ktqjw/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-08|website=Thomson Reuters Foundation|accessdate=10 February 2021|archivedate=5 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205091809/http://news.trust.org/item/20210205070108-ktqjw/}}&lt;/ref&gt; ထိုကုမ္ပဏီသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဘီယာထုတ်လုပ်မှုတွင် ဈေးကွက်ရှယ်ရာ ၈၀% (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၇ ဘီလီယံ) ကိုပိုင်ဆိုင်ထားသည်။&lt;ref name=&quot;:19&quot; /&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် Razer ကို တွဲဖက်တည်ထောင်သူ သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်မှ ရှယ်ယာအများစုပိုင်ဖြစ်သော Virginia Tobacco ဆေးလိပ်ကုမ္ပဏီသို့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုရပ်ဆိုင်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|last=hermesauto|date=2021-02-09|title=Razer co-founder and director Lim Kaling pulls out of Myanmar joint venture|url=https://www.straitstimes.com/business/companies-markets/razer-co-founder-and-director-lim-kaling-pulls-out-of-myanmar-joint|access-date=2021-02-09|website=The Straits Times|language=en|accessdate=10 February 2021|archivedate=20 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210220104458/https://www.straitstimes.com/business/companies-markets/razer-co-founder-and-director-lim-kaling-pulls-out-of-myanmar-joint}}&lt;/ref&gt; ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်သည်လည်း နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့်ပက်သက်၍ နိုင်ငံတကာစီးပွားရေးနှင့်လုပ်ဆောင်မည် ပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Myanmar junta chief Min Aung Hlaing says this coup is 'different'|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-junta-chief-Min-Aung-Hlaing-says-this-coup-is-different|access-date=2021-02-09|website=Nikkei Asia|language=en-GB|accessdate=10 February 2021|archivedate=9 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210209073807/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-junta-chief-Min-Aung-Hlaing-says-this-coup-is-different}}&lt;/ref&gt;

ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်သမ္မတ [[ဂျိုး ဘိုင်ဒင်]] မြန်မာနိုင်ငံအားထောက်ပံ့မည့်ငွေ ဒေါ်လာ ၁ ဘီလီယံ ပေးအပ်ခြင်းကိုရပ်ဆိုင်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Times|first=The New York|title=Video: Biden Imposes New Sanctions on Leaders of Myanmar Military Coup|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/video/us/politics/100000007598187/biden-myanmar-sanctions.html|access-date=2021-02-11|issn=0362-4331|accessdate=12 February 2021|archivedate=11 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210211053918/https://www.nytimes.com/video/us/politics/100000007598187/biden-myanmar-sanctions.html}}&lt;/ref&gt;

====တပ်တွင်းပုန်ကန်မှုများ====
ဆန္ဒပြမှုများစပြီးမကြာမီတွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့|မြန်မာ့ရဲတပ်ဖွဲ့]]မှ ပုန်ကန်မှုများပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ရဲအရာရှိ ၁၁ ဦးသည် ဆန္ဒပြသူများအား မသတ်ဖြတ်လိုသောကြောင့် မြန်မာ–အိန္ဒိယနယ်စပ်ရှိ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်သို့ မိသားစုများနှင့် ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.themizorampost.net/page-view?date=06-03-2121&amp;page_no=1&amp;edition_id=NULL |title=Archived copy |access-date=11 March 2021 |archive-date=10 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310201711/https://www.themizorampost.net/page-view?date=06-03-2121&amp;page_no=1&amp;edition_id=NULL |url-status=live |accessdate=19 June 2021 |archivedate=10 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210310201711/https://www.themizorampost.net/page-view?date=06-03-2121&amp;page_no=1&amp;edition_id=NULL }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56309338|title=Myanmar coup: India asked to return police officers who crossed border|work=BBC News|date=7 March 2021|via=www.bbc.com|access-date=11 March 2021|archive-date=10 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210310193532/https://www.bbc.com/news/world-asia-56309338|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=10 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210310193532/https://www.bbc.com/news/world-asia-56309338}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/rest-of-world/19-myanmar-cops-take-shelter-in-mizoram/articleshow/81340117.cms|title=Myanmar protest: '19 Myanmar cops take shelter in Mizoram' &amp;#124; World News – Times of India|website=The Times of India|access-date=11 March 2021|archive-date=17 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210317031623/https://timesofindia.indiatimes.com/world/rest-of-world/19-myanmar-cops-take-shelter-in-mizoram/articleshow/81340117.cms|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=17 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210317031623/https://timesofindia.indiatimes.com/world/rest-of-world/19-myanmar-cops-take-shelter-in-mizoram/articleshow/81340117.cms}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/03/10/asia-pacific/myanmar-police-fled-india/|title='Shoot till they are dead': Some Myanmar police flee to India after refusing orders|first=Devjyot|last=Ghoshal|date=10 March 2021|website=The Japan Times|access-date=11 March 2021|archive-date=11 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210311063436/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/03/10/asia-pacific/myanmar-police-fled-india/|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=11 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210311063436/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/03/10/asia-pacific/myanmar-police-fled-india/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56343982|title=Myanmar coup: 'We were told to shoot protesters', say police who fled|work=BBC News|date=10 March 2021|via=www.bbc.com|access-date=11 March 2021|archive-date=11 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210311060041/https://www.bbc.com/news/world-asia-56343982|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=11 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210311060041/https://www.bbc.com/news/world-asia-56343982}}&lt;/ref&gt; စစ်ကောင်စီသည် မီဇိုရမ်ဒေသရှိ ရဲအရာရှိများအား မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ပို့ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/current-affairs/mizoram-is-waiting-for-govt-s-direction-on-myanmar-refugees-state-minister-121030801200_1.html|title=Mizoram is waiting for govt's direction on Myanmar refugees: state minister|first=Press Trust of|last=India|newspaper=Business Standard India|date=8 March 2021|via=Business Standard|access-date=11 March 2021|archive-date=10 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210310062454/https://www.business-standard.com/article/current-affairs/mizoram-is-waiting-for-govt-s-direction-on-myanmar-refugees-state-minister-121030801200_1.html|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=10 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210310062454/https://www.business-standard.com/article/current-affairs/mizoram-is-waiting-for-govt-s-direction-on-myanmar-refugees-state-minister-121030801200_1.html}}&lt;/ref&gt; အာသံရိုင်ဖယ်တက်ဖွဲ့ကိုမူ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်၏ လုံခြုံရေးကို ကျပ်မတ်စေရန် အိန္ဒိယအစိုးရမှ အမိန့်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|last=IANS|title=India orders Assam Rifles to prevent influx from Myanmar|url=https://telanganatoday.com/india-orders-assam-rifles-to-prevent-influx-from-myanmar|access-date=12 March 2021|website=Telangana Today|language=en-US|archive-date=8 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308120557/https://telanganatoday.com/india-orders-assam-rifles-to-prevent-influx-from-myanmar|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=8 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210308120557/https://telanganatoday.com/india-orders-assam-rifles-to-prevent-influx-from-myanmar}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၁ မတ်လ ၅ ရက်နေ့အထိ ရဲသားများ ၆၀၀ ကျော်မျှ စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်၍ ရာထူးမှနုတ်ထွက်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-03-05|title=More Than 600 Police Join Myanmar's Anti-Regime Protest Movement|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/600-police-join-myanmars-anti-regime-protest-movement.html|access-date=2021-04-25|website=The Irrawaddy|language=en-US|accessdate=19 June 2021|archivedate=7 September 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210907144847/https://www.irrawaddy.com/news/burma/600-police-join-myanmars-anti-regime-protest-movement.html}}&lt;/ref&gt; မတ်လ ၁၀ ရက်မှစ၍ နယ်စပ်၌ဖြတ်သန်းမှုကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thefederal.com/news/india-in-diplomatic-spot-as-myanmar-urges-return-of-cops-who-fled-across-border/|title=India in diplomatic spot as Myanmar urges return of cops who fled|first=Super|last=User|date=7 March 2021|website=The Federal|access-date=11 March 2021|archive-date=7 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307061024/https://thefederal.com/news/india-in-diplomatic-spot-as-myanmar-urges-return-of-cops-who-fled-across-border/|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=7 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307061024/https://thefederal.com/news/india-in-diplomatic-spot-as-myanmar-urges-return-of-cops-who-fled-across-border/}}&lt;/ref&gt;

မြန်မာ့တပ်မတော်၌လည်း တပ်တွင်းပုန်ကန်မှုများရှိခဲ့သည်။ တပ်မ ၇၇ မှ အရာရှိ ထွန်းမြတ်အောင်နှင့် တပ်မ ၉၉ မှ ဗိုလ်မှူးဟိန်းသော်ဦးတို့အပါအဝင် စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်သည့် စစ်သားများသည် မိမိတို့ရာထူးမှနုတ်ထွက်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:21&quot;&gt;{{Cite web|title=အာဏာမသိမ်းခင်ကတည်းက တပ်ပျက်နေကြောင်း ပုန်ကန်သူတပ်အရာရှိပြောကြား|url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/6442|access-date=2021-04-25|website=Myanmar NOW|language=my|archive-date=25 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425224334/https://www.myanmar-now.org/mm/news/6442|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=25 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210425224334/https://www.myanmar-now.org/mm/news/6442}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:24&quot;&gt;{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=2021-03-28|title=Inside Myanmar's Army: 'They See Protesters as Criminals'|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/03/28/world/asia/myanmar-army-protests.html|access-date=2021-04-25|issn=0362-4331|archive-date=26 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426094628/https://www.nytimes.com/2021/03/28/world/asia/myanmar-army-protests.html|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=26 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210426094628/https://www.nytimes.com/2021/03/28/world/asia/myanmar-army-protests.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:25&quot;&gt;{{Cite web|title=Interview: 'Military Leaders Are Afraid of Letting Their Power Go'|url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/hein-thaw-oo-04202021170420.html|access-date=2021-04-25|website=Radio Free Asia|language=en|archive-date=25 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425224332/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/hein-thaw-oo-04202021170420.html|url-status=live|accessdate=19 June 2021|archivedate=25 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210425224332/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/hein-thaw-oo-04202021170420.html}}&lt;/ref&gt; ထိုတပ်အရာရှိတို့သည် တပ်မတော်အတွင်း၌ မတည်ငြိမ်မှုများ ရှိနေပြီဖြစ်ကြောင်း ထောက်ပြပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:21&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:24&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:25&quot; /&gt;

===နိုင်ငံတကာ===
====ပြင်ပဆန္ဒပြမှုများ====
[[File:Protesters demanding Aung San Suu Kyi's release at Kasumigaseki, Tokyo after the February 2021 Myanmar coup.jpg|thumb|[[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[တိုကျိုမြို့]]၌ လူယောက် ၃၀၀၀ ခန့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားလွှတ်ပေးရန် ဆန္ဒပြကြစဉ်&lt;ref&gt;{{Cite web |title=3,000 Myanmar protesters rally in Tokyo for Suu Kyi’s release : The Asahi Shimbun&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |url=http://www.asahi.com/ajw/articles/14162323 |accessdate=4 February 2021 |archivedate=4 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204095353/http://www.asahi.com/ajw/articles/14162323 }}&lt;/ref&gt;]]

ထိုင်းနိုင်ငံရောက် မြန်မာလူမျိုးအယောက် ၂၀၀ ခန့်နှင့် အချို့သော ထိုင်းဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုအတွက် တက်ကြွသူများသည် [[ဘန်ကောက်မြို့]]ရှိ မြန်မာသံရုံးတွင် ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Thaiprotest&quot;&gt;{{Cite web|date=1 February 2021|title=ด่วน! ชาว 'เมียนมา' ชู 3 นิ้วบุกประท้วงหน้าสถานทูต ต้านรัฐประหารในประเทศ|url=https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/920306|access-date=1 February 2021|website=Bangkok Biz News|language=th|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182031/https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/920306}}&lt;/ref&gt; ထိုဆန္ဒပြပွဲကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ဝင်ရောက်ဖမ်းဆီးခဲ့ရာ နှစ်ဦး ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့ပြီး နှစ်ဦး ဖမ်းဆီး ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Myanmar’s military stages coup d’etat: Live news |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/myanmar-military-stages-coup-against-aung-san-suu-kyi-live |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182055/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/myanmar-military-stages-coup-against-aung-san-suu-kyi-live }}&lt;/ref&gt; 

[[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[တိုကျိုမြို့]]တွင်လည်း မြန်မာနိုင်ငံသားများသည် [[ကုလသမဂ္ဂ တက္ကသိုလ်]]၌ အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းကို ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-01|title=Myanmar workers in Japan protest against Tatmadaw’s actions|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-workers-japan-protest-against-tatmadaws-actions.html|access-date=2021-02-01|website=The Myanmar Times|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182053/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-workers-japan-protest-against-tatmadaws-actions.html}}&lt;/ref&gt; ‌ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် [[ဝါရှင်တန်ဒီစီ]]၏ မြန်မာသံရုံးရှေ့၌ မြန်မာ-အမေရိကန်လူများ အယောက် ၁၅၀ ကျော် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=|title=ဝါရှင်တန်ဒီစီက မြန်မာစစ်သံရုံးရှေ့မှာ အမေရိကန်ရောက် မြန်မာတွေဆန္ဒပြ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/myanmar-protest-against-military-coup-in-washington-dc-02032021193807.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=Radio Free Asia|language=my|accessdate=5 February 2021|archivedate=4 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204043631/https://www.rfa.org/burmese/news/myanmar-protest-against-military-coup-in-washington-dc-02032021193807.html}}&lt;/ref&gt;

စင်္ကာပူရဲတပ်ဖွဲ့သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ဆန္ဒဖော်ထုတ်ခြင်းမပြုလုပ်ရန် သတိပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Netto |first1=Stephen |title=Police issues warning against plans to protest in Singapore over current situation in Myanmar |url=https://www.theonlinecitizen.com/2021/02/05/police-issues-warning-against-plans-to-protest-in-singapore-over-current-situation-in-myanmar/ |website=The Online Citizen |access-date=5 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=5 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205075814/https://www.theonlinecitizen.com/2021/02/05/police-issues-warning-against-plans-to-protest-in-singapore-over-current-situation-in-myanmar/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author1=CNA/ga(ta) |author2=Channel News Asia |title=Police warn against plans to protest in Singapore over situation in Myanmar |url=https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/police-warn-against-protest-plans-singapore-over-myanmar-14119078 |website=ChannelNewsAsia |access-date=5 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=5 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205072243/https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/police-warn-against-protest-plans-singapore-over-myanmar-14119078 }}&lt;/ref&gt; ထိုရဲတပ်ဖွဲ့သည် မြန်မာသံရုံးရှေ့၌ နိုင်ငံခြားသားဆန္ဒပြသူ ၃ ဦးကို ဆန္ဒပြခွင့်မယူထားသောကြောင့် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/myanmar-men-investigated-allegedly-protest-embassy-police-14195396 |accessdate=15 February 2021 |archivedate=14 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210214235721/https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/myanmar-men-investigated-allegedly-protest-embassy-police-14195396 }}&lt;/ref&gt;

====နိုင်ငံခြားအစိုးရများ====
[[File:Reacció al cop d'estat de Myanmar de 2021.svg|thumb|
{{legend|#0000ff|မြန်မာ}}
{{legend|#4daf4a|အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကိုဆန့်ကျင်}}{{legend|#80c87d|အလွန်စိုးရိမ်သည်ဟုဆို}}{{legend|#fee000|ကြားနေ}}
{{legend|#c0c0c0|အဆိုပြုမှုမရှိ}}]]

[[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]၊&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Feb 1|first=TIMESOFINDIA COM /|last2=2021|last3=Ist|first3=09:36|title=Deeply concerned by developments in Myanmar, says India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/deeply-concerned-by-developments-in-myanmar-says-india/articleshow/80623041.cms|access-date=2021-02-01|website=The Times of India|language=en|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182036/https://timesofindia.indiatimes.com/india/deeply-concerned-by-developments-in-myanmar-says-india/articleshow/80623041.cms}}&lt;/ref&gt; [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]]၊&lt;ref&gt;{{cite news |title=Bangladesh wants democratic process upheld in Myanmar |url=https://www.dhakatribune.com/world/south-east-asia/2021/02/01/military-coup-in-myanmar-not-necessarily-to-affect-rohingya-repatriation |access-date=1 February 2021 |work=Dhaka Tribune |publisher=2A Media Limited. |date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201063550/https://www.dhakatribune.com/world/south-east-asia/2021/02/01/military-coup-in-myanmar-not-necessarily-to-affect-rohingya-repatriation }}&lt;/ref&gt; [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]၊&lt;ref&gt;{{citeweb|title=Indonesia Urges All Parties in Myanmar to Exercise Self-Restraint|url=https://kemlu.go.id/portal/en/read/2118/siaran_pers/indonesia-urges-all-parties-in-myanmar-to-exercise-self-restraint|publisher=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Indonesia|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182046/https://kemlu.go.id/portal/en/read/2118/siaran_pers/indonesia-urges-all-parties-in-myanmar-to-exercise-self-restraint}}&lt;/ref&gt; [[တရုတ်နိုင်ငံ|တရုတ်]]၊&lt;ref&gt;{{cite web|year=1 February 2021|title=China 'notes' Myanmar coup, hopes for stability|publication-place=REUTERS|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-china/china-notes-myanmar-coup-hopes-for-stability-idUSKBN2A11P2?il=0|access-date=1 February 2021|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131344/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-china/china-notes-myanmar-coup-hopes-for-stability-idUSKBN2A11P2?il=0}}&lt;/ref&gt; [[မလေးရှားနိုင်ငံ|မလေးရှား]]၊&lt;ref&gt;{{citeweb|title=Press Release: Latest Situation in Myanmar|url=https://twitter.com/MalaysiaMFA/status/1356122970159104000|publisher=Ministry of Foreign Affairs (Malaysia)|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182040/https://twitter.com/MalaysiaMFA/status/1356122970159104000}}&lt;/ref&gt; [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်]]၊&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Pakistan hopes from all sides in Myanmar to be restraint, work for peace: Zahid Hafeez|url=https://www.radio.gov.pk/01-02-2021/pakistan-hopes-from-all-sides-in-myanmar-to-be-restraint-work-for-peace-zahid-hafeez|access-date=2021-02-01|website=www.radio.gov.pk|language=en|accessdate=2 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201144030/https://www.radio.gov.pk/01-02-2021/pakistan-hopes-from-all-sides-in-myanmar-to-be-restraint-work-for-peace-zahid-hafeez}}&lt;/ref&gt; [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ|ဖိလစ်ပိုင်]]၊&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Lee-Brago |first1=Pia |title=Philippines following Myanmar situation with deep concern |url=https://www.philstar.com/headlines/2021/02/03/2074984/philippines-following-myanmar-situation-deep-concern |access-date=2 February 2021 |work=Philstar.com |date=3 February 2021 |archive-date=3 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131356/https://www.philstar.com/headlines/2021/02/03/2074984/philippines-following-myanmar-situation-deep-concern |url-status=live |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131356/https://www.philstar.com/headlines/2021/02/03/2074984/philippines-following-myanmar-situation-deep-concern }}&lt;/ref&gt; [[တောင်ကိုရီးယား]]၊&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20210201009200325|title=S. Korea expresses concerns over Myanmar coup|website=[[Yonhap News Agency]]|date=February 1, 2021|accessdate=February 1, 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201100350/https://en.yna.co.kr/view/AEN20210201009200325}}&lt;/ref&gt; [[စင်္ကာပူ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mfa.gov.sg/Newsroom/Press-Statements-Transcripts-and-Photos/2021/02/20210201-Myanmar|title=MFA Spokesperson's Comments in Response to Media Queries on the Detention of Myanmar Leaders and Officials|date=1 February 2021|website=Ministry of Foreign Affairs Singapore|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182043/https://www.mfa.gov.sg/Newsroom/Press-Statements-Transcripts-and-Photos/2021/02/20210201-Myanmar}}&lt;/ref&gt; စသောနိုင်ငံများသည် အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းကို စိုးရိမ်ပါ‌ကြောင်းနှင့် အစိုးရနှင့်တပ်မတော်တို့သည် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးသင့်ကြောင်း တိုက်တွန်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Goldman|first=Russell|date=2021-02-01|title=Myanmar’s Coup, Explained|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/02/01/world/asia/myanmar-coup.html|access-date=2021-02-02|issn=0362-4331|accessdate=2 February 2021|archivedate=2 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202084031/https://www.nytimes.com/2021/02/01/world/asia/myanmar-coup.html}}&lt;/ref&gt; [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ|ဩစတြေးလျ]]၊&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Tillett |first1=Andrew |title=Australia joins global condemnation of Myanmar generals |url=https://www.afr.com/world/asia/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-detained-20210201-p56ycy |website=Financial Review |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 1, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201020736/https://www.afr.com/world/asia/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-detained-20210201-p56ycy }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|date=|title=Statement on Myanmar|url=https://www.foreignminister.gov.au/minister/marise-payne/media-release/statement-myanmar|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=|website=Minister for Foreign Affairs – Minister for Women – Senator the Hon Marise Payne|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201093854/https://www.foreignminister.gov.au/minister/marise-payne/media-release/statement-myanmar}}&lt;/ref&gt; [[ကနေဒါနိုင်ငံ|ကနေဒါ]]၊&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://cultmtl.com/2021/02/justin-trudeau-on-myanmar-the-democratic-process-must-be-respected/|title=Justin Trudeau on Myanmar: “The democratic process must be respected”|date=2 February 2021|website=Cult MTL|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131331/https://cultmtl.com/2021/02/justin-trudeau-on-myanmar-the-democratic-process-must-be-respected/}}&lt;/ref&gt; [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]]၊&lt;ref&gt;{{Cite web |title=France calls on Myanmar military to release Suu Kyi, respect election results&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |url=https://uk.sports.yahoo.com/news/myanmar-aung-san-suu-kyi-072052284.html |accessdate=2 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131433/https://consent.yahoo.com/v2/collectConsent?sessionId=2_cc-session_74704c41-a143-4ae4-8f5b-1e4af6cd3535 }}&lt;/ref&gt; [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမနီ]]၊&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/germany-condemns-myanmar-coup-in-strongest-terms-/2129847 |accessdate=2 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201104100/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/germany-condemns-myanmar-coup-in-strongest-terms-/2129847 }}&lt;/ref&gt; [[ဂျပန်နိုင်ငံ|ဂျပန်]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Japan urges Myanmar military to free Suu Kyi, restore democracy |url=https://mb.com.ph/2021/02/01/japan-urges-myanmar-military-to-free-suu-kyi-restore-democracy/ |access-date=2 February 2021 |work=Manila Bulletin |agency=Agence France-Presse |date=1 February 2021 |archive-date=1 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201094835/https://mb.com.ph/2021/02/01/japan-urges-myanmar-military-to-free-suu-kyi-restore-democracy/ |url-status=live |accessdate=6 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201094835/https://mb.com.ph/2021/02/01/japan-urges-myanmar-military-to-free-suu-kyi-restore-democracy/ }}&lt;/ref&gt; [[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ|နယူးဇီလန်]]၊&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Mahuta|first=Nanaia|date=1 February 2021|title=New Zealand statement on Myanmar|url=https://www.beehive.govt.nz/release/new-zealand-statement-myanmar|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=1 February 2021|website=via beehive.gov.nz|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201051939/https://www.beehive.govt.nz/release/new-zealand-statement-myanmar}}&lt;/ref&gt; [[စပိန်နိုင်ငံ|စပိန်]]၊&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-01|title=Sánchez condena el golpe de Estado en Myanmar y pide vuelta a la democracia|url=https://www.lavanguardia.com/politica/20210201/6213485/sanchez-condena-golpe-myanmar-pide-vuelta-democracia.html|access-date=2021-02-01|website=La Vanguardia|language=es|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131521/https://www.lavanguardia.com/politica/20210201/6213485/sanchez-condena-golpe-myanmar-pide-vuelta-democracia.html}}&lt;/ref&gt; [[ဆွီဒင်နိုင်ငံ|ဆွီဒင်]]၊&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sverigesradio.se/artikel/foreign-minister-condemns-military-coup-in-myanmar|title=Foreign Minister condemns military coup in Myanmar|publisher=Sveriges Radio|website=sverigesradio.se|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201221458/https://sverigesradio.se/artikel/foreign-minister-condemns-military-coup-in-myanmar}}&lt;/ref&gt; [[တူရကီနိုင်ငံ|တူရကီ]]၊&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Bir |first1=Burak |title=Turkey condemns, 'deeply concerned' by coup in Myanmar |url=https://www.aa.com.tr/en/turkey/turkey-condemns-deeply-concerned-by-coup-in-myanmar/2129572 |access-date=1 February 2021 |work=Anadolu Agency |date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182117/https://www.aa.com.tr/en/turkey/turkey-condemns-deeply-concerned-by-coup-in-myanmar/2129572 }}&lt;/ref&gt; [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/uk-condemns-military-coup-in-myanmar/2129749|title=UK condemns military coup in Myanmar|date=1 February 2021|work=Anadolu Agency|language=en|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182110/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/uk-condemns-military-coup-in-myanmar/2129749}}&lt;/ref&gt; နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]]နိုင်ငံများ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/01/31/statement-by-white-house-spokesperson-jen-psaki-on-burma/|title=Statement by White House Spokesperson Jen Psaki on Burma|date=1 February 2021|website=The White House|accessdate=1 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201072432/https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/01/31/statement-by-white-house-spokesperson-jen-psaki-on-burma/}}&lt;/ref&gt; သည် ဖမ်းဆီးခံရသူတို့ကို လွှတ်ပေးသင့်ကြောင်း ရာဇသံအမိန့်ဖြင့် ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=‘Serious blow to democracy’: World condemns Myanmar military coup |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/world-reacts-to-military-coup-in-myanmar |access-date=1 February 2021 |work=Al Jazeera |date=1 February 2021 |language=en |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201175726/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/world-reacts-to-military-coup-in-myanmar }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.aa.com.tr/fr/monde/la-maison-blanche-menace-les-auteurs-du-coup-d%c3%a9tat-militaire-du-myanmar-de-sanctions/2129551 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182127/https://www.aa.com.tr/fr/monde/la-maison-blanche-menace-les-auteurs-du-coup-d%C3%A9tat-militaire-du-myanmar-de-sanctions/2129551 }}&lt;/ref&gt; အမေရိကန်သမ္မတ [[ဂျိုး ဘိုင်ဒင်]]သည်လည်း အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းသည် နိုင်ငံတော်၏ [[ဒီမိုကရေစီ]]ကို တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် တပ်မတော်အား လိုအပ်လာလျှင် ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်မည် ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Biden threatens sanctions on Myanmar after military coup|url=https://apnews.com/article/joe-biden-politics-aung-san-suu-kyi-myanmar-democracy-f28e6bc37c38417d19a86b524a14de0d|author=Lee, Matthew|website=APNews.com|date=February 1, 2021|access-date=February 1, 2021|accessdate=2 February 2021|archivedate=2 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202013132/https://apnews.com/article/joe-biden-politics-aung-san-suu-kyi-myanmar-democracy-f28e6bc37c38417d19a86b524a14de0d}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Statement by President Joseph R. Biden, Jr. on the Situation in Burma|url=https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/02/01/statement-by-president-joseph-r-biden-jr-on-the-situation-in-burma/|website=WhiteHouse.gov|date=February 1, 2021|access-date=February 1, 2021|accessdate=2 February 2021|archivedate=2 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210202023944/https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/02/01/statement-by-president-joseph-r-biden-jr-on-the-situation-in-burma/}}&lt;/ref&gt; နယူးဇီလန်နိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် ဂျက်ဆင်တာ အာဒန် (Jacinta Ardern) သည် အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဆက်ဆံရေးကို ရပ်တန့် ထားသည့်အပြင် ရာထူးကြီးဗိုလ်ချုပ်များကိုလည်း ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.channelnewsasia.com/news/world/new-zealand-suspends-ties-with-myanmar--to-ban-visits-from-military-leaders-14144806|title=New Zealand suspends ties with Myanmar; to ban visits from military leaders|website=CNA|accessdate=10 February 2021|archivedate=9 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210209090828/https://www.channelnewsasia.com/news/world/new-zealand-suspends-ties-with-myanmar--to-ban-visits-from-military-leaders-14144806}}&lt;/ref&gt; [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ|ကမ္ဘောဒီးယား]]၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ|ဗီယက်နမ်]] နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]တို့သည် ထိုအာဏာသိမ်းခြင်းကိစ္စကို ပြည်တွင်း ပြဿနာ အဖြစ်နှင့်သာ ယူဆ၍ ဝင်ရောက်မစွက်ဖက်လိုကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=West condemns Myanmar coup but Thailand, Cambodia shrug |url=https://www.bangkokpost.com/world/2060651/west-condemns-myanmar-coup-but-thailand-cambodia-shrug |access-date=1 February 2021 |work=Bangkok Post |publisher=Bangkok Post Public Company Ltd. |date=1 February 2021 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=16 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616050210/https://www.bangkokpost.com/world/2060651/west-condemns-myanmar-coup-but-thailand-cambodia-shrug }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar's army seizes power, detains Aung San Suu Kyi |url=https://nationalpost.com/pmn/news-pmn/myanmars-army-seizes-power-detains-aung-san-suu-kyi-5 |access-date=1 February 2021 |work=National Post |agency=Reuters |date=1 February 2021 |language=en-CA |accessdate=1 February 2021 |archivedate=16 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210616050210/https://nationalpost.com/pmn/news-pmn/myanmars-army-seizes-power-detains-aung-san-suu-kyi-5 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title= Myanmar military coup: Nordic and Asian reactions|date= 2 February 2021|url= https://scandasia.com/myanmar-military-coup-nordic-and-asian-reactions/|work= ScandAsia|accessdate= 2 February 2021|archivedate= 3 February 2021|archiveurl= https://web.archive.org/web/20210203131348/https://scandasia.com/myanmar-military-coup-nordic-and-asian-reactions/}}&lt;/ref&gt;

[[ကုလသမဂ္ဂ]]၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်ဖြစ်သူ [[အန်တိုနီရို ဂူတာရက်စ်]]သည် ထိုသို့အာဏာသိမ်းခြင်းသည် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီကို ထိခိုက်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Statement attributable to the Spokesperson for the Secretary General - on Myanmar |url=https://www.un.org/sg/en/content/sg/statement/2021-01-31/statement-attributable-the-spokesperson-for-the-secretary-general-myanmar |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182155/https://www.un.org/sg/en/content/sg/statement/2021-01-31/statement-attributable-the-spokesperson-for-the-secretary-general-myanmar }}&lt;/ref&gt; ထို့အပြင် [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အာဆီယံအဖွဲ့]]သည်လည်း နိုင်ငံများအစည်းဝေးခေါ်ယူခဲ့၍ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ASEAN calls for &quot;return to normalcy&quot; in Myanmar after coup {{!}} Reuters&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |url=https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-asean-int/asean-calls-for-return-to-normalcy-in-myanmar-after-coup-idUSKBN2A124A |accessdate=1 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131337/https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-asean-int/asean-calls-for-return-to-normalcy-in-myanmar-after-coup-idUSKBN2A124A }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Negara-negara ASEAN Bahas Kudeta Militer di Myanmar&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt; |url=https://news.detik.com/internasional/d-5357097/negara-negara-asean-bahas-kudeta-militer-di-myanmar |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182144/https://news.detik.com/internasional/d-5357097/negara-negara-asean-bahas-kudeta-militer-di-myanmar }}&lt;/ref&gt; [[ဥရောပ သမဂ္ဂ]]သည်လည်း ထိုသို့ အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းနှင့်ပက်သက်၍ ဝေဖန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://twitter.com/vonderleyen/status/1356154420459933696 |accessdate=1 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201081644/https://twitter.com/vonderleyen/status/1356154420459933696 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=politcoeu&gt;{{cite news|url=https://www.politico.eu/article/europe-reacts-to-myanmar-military-coup/|title=EU leaders condemn military coup in Myanmar|last=Adkins|first=William|date=1 February 2021|work=Politico|accessdate=1 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131434/https://www.politico.eu/article/europe-reacts-to-myanmar-military-coup/}}&lt;/ref&gt;

[[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ]]တွင် ယူကေမှဦးစီး၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ဒီမိုကရေစီ ပြန်လည်ဖော်ယူရေးနှင့် တပ်မတော်အား ပစ်ဒဏ်ပေးနိုင်ရေးအတွက် အစည်း‌အဝေးခေါ်ယူခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=UNSC takes no action on coup in Myanmar |url=https://www.gulftoday.ae/news/2021/02/03/unsc-takes-no-action-on-coup-in-myanmar |access-date=3 February 2021 |work=Gulf Today |date=3 February 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131416/https://www.gulftoday.ae/news/2021/02/03/unsc-takes-no-action-on-coup-in-myanmar }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author1=AFP |author2=jt |title=UN Security Council searches for unity on Myanmar |url=https://www.channelnewsasia.com/news/world/myanmar-un-security-council-emergency-meeting-uk-china-14097148 |website=Channel News Asia |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 2, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131415/https://www.channelnewsasia.com/news/world/myanmar-un-security-council-emergency-meeting-uk-china-14097148 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author1=AL JAZEERA AND NEWS AGENCIES |title=Security Council fails to agree statement condemning Myanmar coup |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/3/security-council-fails-to-agree-statement-condemning-myanmar-coup |website=Al Jazeera |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |quote=The UN Security Council has failed to agree on a joint statement condemning Monday’s coup in Myanmar, after a two hour long emergency meeting failed to secure the support of China, a key Myanmar ally and a veto-holding permanent member of the council. |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203041029/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/3/security-council-fails-to-agree-statement-condemning-myanmar-coup }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author1=AP |title=UN Security Council takes no action on Myanmar coup |url=https://www.euronews.com/2021/02/03/un-security-council-takes-no-action-on-myanmar-coup |website=Euronews |access-date=3 February 2021 |language=English |date=February 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131406/https://www.euronews.com/2021/02/03/un-security-council-takes-no-action-on-myanmar-coup }}&lt;/ref&gt; သို့သော် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ၁၅ နိုင်ငံလုံးမှ သဘောတူညီချက်မရရှိခဲ့ပေ။ တရုတ်နှင့်ရုရှားနိုင်ငံတို့သည် အစိုးရနှင့်ပြန်လည်ဆွေးနွှေးလိုသည်ဟုဆိုကာ သဘောတူပေးရန်ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အမြဲတမ်း အဖွဲ့ဝင် များဖြစ်ကြသော တရုတ်နှင့် ရုရှားနိုင်ငံတို့သည် [[ဗီတို|ဗီတိုအာဏာ]]ကိုအသုံးပြုခဲ့၍ ထိုသို့ပြုလုပ်ရန်ပိတ်ပင်ခဲ့သည့်အပြင် တရုတ်သည် &quot;အစိုးရပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခြင်း&quot; သာဖြစ်သည်ဟုဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |author1= |title=Myanmar coup: China blocks UN condemnation as protest grows |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55913947 |website=BBC News |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203101508/https://www.bbc.com/news/world-asia-55913947 }}&lt;/ref&gt; အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမဟုတ်ကြသော အိန္ဒိယနှင့်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့သည် ထိုသို့ဒီမိုကရေစီပြန်လည်ဖော်ယူရေးကို ပြုလုပ်ပေးရန်တောင်းဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|work=The Guardian|title=Aung San Suu Kyi could face two years in jail over ‘illegal’ walkie-talkies|date=3 February 2021|url=https://www.theguardian.com/world/2021/feb/03/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-workers-hospitals-civil-disobedience-aung-san-suu-kyi|accessdate=5 February 2021|archivedate=23 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210223034039/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/03/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-workers-hospitals-civil-disobedience-aung-san-suu-kyi}}&lt;/ref&gt;
၂၀၂၁ မတ် လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဖမ်းဆီးခံရသူများအား ပြန်လွတ်ပေးရန်၊ အာဆီယံအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအားကူညီပေးရန်၊ စစ်တပ်နှင့်ပြည်သူနှစ်ဖက်လုံးမှ ဆွေးနွှေးတိုင်ပင်ကြရန်သာ ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;un_calls_for_reversal_2021_03_10_ap&quot;&gt;[https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-asia-pacific-myanmar-united-nations-4d0b4e78b8b740784c7ed5adb0aec3b4 &quot;UN calls for reversal of Myanmar coup and condemns violence&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053758/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-asia-pacific-myanmar-united-nations-4d0b4e78b8b740784c7ed5adb0aec3b4|date=11 April 2021}} March 10, 2021, [[Associated Press]] (also at: ''[https://www.usnews.com/news/world/articles/2021-03-10/diplomats-un-to-condemn-violence-against-myanmar-protesters U.S. News and World Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053756/https://www.usnews.com/news/world/articles/2021-03-10/diplomats-un-to-condemn-violence-against-myanmar-protesters|date=11 April 2021}}'' and [https://www.ctvnews.ca/world/un-calls-for-reversal-of-myanmar-coup-and-condemns-violence-1.5342124 CTV News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053756/https://www.ctvnews.ca/world/un-calls-for-reversal-of-myanmar-coup-and-condemns-violence-1.5342124|date=11 April 2021}}, retrieved April 9, 2021&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;unsc_agrees_to_condemn_2021_03_10_reuters&quot;&gt;[https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-un/u-n-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint-idUSKBN2B22D8 &quot;U.N. Security Council agrees to condemn Myanmar violence, urge military restraint,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053756/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-un/u-n-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint-idUSKBN2B22D8|date=11 April 2021}} March 10, 2021, [[Reuters News Service]], (also in the ''[https://www.straitstimes.com/world/united-states/un-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint Straits Times] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411055920/https://www.straitstimes.com/world/united-states/un-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint|date=11 April 2021}}'') retrieved April 9, 2021&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;unsc_strongly_condemns_2021_03_11_afp_thehindu&quot;&gt;[https://www.thehindu.com/news/international/un-security-council-strongly-condemns-myanmar-militarys-violence/article34040125.ece &quot;U.N. Security Council Strongly Condemns Myanmar Military's Violence,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210616050212/https://www.thehindu.com/news/international/un-security-council-strongly-condemns-myanmar-militarys-violence/article34040125.ece|date=16 June 2021}} March 11, 2021, [[Agence France-Presse]] in ''[[The Hindu]]''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;press_release_sc14462_2021_03_10_unsc&quot;&gt;[https://www.un.org/press/en/2021/sc14462.doc.htm &quot;Issuing Presidential Statement, Security Council Expresses Deep Concern about Developments in Myanmar,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411055134/https://www.un.org/press/en/2021/sc14462.doc.htm|date=11 April 2021}} Press Release SC/14462, March 10, 2021, [[United Nations Security Council]], retrieved April 9, 2021&lt;/ref&gt;

၂၀၂၁ မတ် ၂၇ တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်နေ့အခမ်းအနားကို နိုင်ငံရှစ်နိုင်ငံမှ ကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=On Bloodiest Day for Myanmar Civilians, India Attends Military Parade by Coup Leaders |url=https://thewire.in/diplomacy/india-china-russia-pakistan-attend-myanmar-armed-forces-day-parade |work=[[The Wire (India)|The Wire]] |date=28 March 2021 |access-date=28 March 2021 |archive-date=28 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210328071814/https://thewire.in/diplomacy/india-china-russia-pakistan-attend-myanmar-armed-forces-day-parade |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=28 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210328071814/https://thewire.in/diplomacy/india-china-russia-pakistan-attend-myanmar-armed-forces-day-parade }}&lt;/ref&gt;

[[File:2021 Special ASEAN Summit on Myanmar's coup d'état (2).jpg|thumb|၂၀၂၁ ဧပြီ ၂၄ရက်​နေ့တွင် ကျင်းပသော အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ အစည်းအဝေး]]
၂၀၂၁ ဧပြီ ၂၄ တွင် [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အာဆီယံအသင်း]]မှ မင်းအောင်လှိုင်အား အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ [[ဂျာကာတာမြို့]]ရှိ အာဆီယံခေါင်းဆောင်များစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ရန်ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။ စစ်အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကို ဆန့်ကျင်သောနိုင်ငံရေးသမားများမှ ဖွဲ့စည်းခဲ့သော [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရအဖွဲ့]]သည် အာဆီယံအား ဆက်သွယ်နိုင်ခဲ့သော်လည်း အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရအား ထိုအစည်းအဝေးသို့ ဖိတ်ခေါ်ခြင်းမပြုခဲ့ပေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-04-20|title=Myanmar's National Unity Government must be invited to this week's ASEAN Special Summit, MPs say|url=https://aseanmp.org/2021/04/20/myanmars-national-unity-government-must-be-invited-to-this-weeks-asean-special-summit-mps-say/|access-date=2021-04-22|website=ASEAN Parliamentarians for Human Rights|language=en-US|archive-date=28 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428023046/https://aseanmp.org/2021/04/20/myanmars-national-unity-government-must-be-invited-to-this-weeks-asean-special-summit-mps-say/|url-status=live|accessdate=18 June 2021|archivedate=28 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210428023046/https://aseanmp.org/2021/04/20/myanmars-national-unity-government-must-be-invited-to-this-weeks-asean-special-summit-mps-say/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Allard |first1=Tom |title=Southeast Asian leaders to press Myanmar junta to end violence, allow aid - sources |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/regional-ngos-urge-asean-include-ousted-myanmar-lawmakers-crisis-summit-2021-04-23/ |access-date=April 24, 2021 |work=Reuters |date=April 24, 2021 |archive-date=23 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210423194011/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/regional-ngos-urge-asean-include-ousted-myanmar-lawmakers-crisis-summit-2021-04-23/ |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=23 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210423194011/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/regional-ngos-urge-asean-include-ousted-myanmar-lawmakers-crisis-summit-2021-04-23/ }}&lt;/ref&gt; ထိုအစည်းအဝေးတွင် မင်းအောင်လှိုင်အား နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ဟူ၍ ခေါ်ဆိုခြင်းမရှိခဲ့ပေ။&lt;ref&gt;{{cite news |title=ASEAN leaders meet Myanmar coup leader Min Aung Hlaing in Indonesia, amid killings |url=https://www.thehindu.com/news/international/asean-leaders-meet-myanmar-coup-leader-min-aung-hlaing-in-indonesia-amid-killings/article34399476.ece |access-date=24 April 2021 |work=The Hindu |date=24 April 2021 |language=en-IN |archive-date=24 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210424081626/https://www.thehindu.com/news/international/asean-leaders-meet-myanmar-coup-leader-min-aung-hlaing-in-indonesia-amid-killings/article34399476.ece |url-status=live |accessdate=18 June 2021 |archivedate=24 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210424081626/https://www.thehindu.com/news/international/asean-leaders-meet-myanmar-coup-leader-min-aung-hlaing-in-indonesia-amid-killings/article34399476.ece }}&lt;/ref&gt; အာဆီယံသည် အချက်ငါးချက်ပါ သဘောတူညီမှု (five-point consensus) ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့၍ မင်းအောင်လှိုင်အား ပြည်သူတို့အပေါ် အကြမ်းဖက်မှုများကို လျှော့ချပေးရန်သာတောင်းဆိုခဲ့၍ အခြားထိရောက်‌သော ဆောင်ရွက်ချက်များကို ပေးစွမ်းခြင်းမပြုခဲ့ပေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-04-24|title=Chairman's Statement on the ASEAN Leaders' Meeting.|url=http://asean2021.bn/Theme/news/news-24.04.21-csalm.aspx|access-date=2021-04-24|website=ASEAN Summit 2021|language=en-US|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424135206/http://asean2021.bn/Theme/news/news-24.04.21-csalm.aspx|url-status=live|accessdate=18 June 2021|archivedate=24 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210424135206/http://asean2021.bn/Theme/news/news-24.04.21-csalm.aspx}}&lt;/ref&gt;
=====အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ်များ=====
အာဆီယံ၏ သဘောတူညီထားသော အချက် (၅)ချက်အရ အလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ၏ အထူးကိုယ်စားလှယ်များ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဒုဝန်ကြီး [[အီရိဝမ် ယူစွပ်ဖ်]]၊ ၂၀၂၂ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[ပရက် ဆိုခွန်]]၊ ၂၀၂၃ခုနှစ်တွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[ရတ်နို မာဆုဒီ]] တို့က အထူးကိုယ်စားလှယ်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-04-24|title=အာဆီယံ အထူးကိုယ်စားလှယ်ရဲ့ မြန်မာ့အရေး ချဉ်းကပ်မှုပုံစံအသစ်|url=https://news-eleven.com/article/243121}}&lt;/ref&gt;

==ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်==
{{wikisource|ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့် ၁/၂၀၂၁}}
* [[အောင်ဆန်းစုကြည်]]
* [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]
* [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]
* [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ]]
* [[တပ်မတော်အစိုးရ (၂၀၂၁)]]
* [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]

==ကိုးကားချက်==
{{reflist}}


[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ စစ်ဘက်အာဏာသိမ်းမှုများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ် အာဏာသိမ်းခြင်းနှင့် အာဏာသိမ်းရန်ကြိုးပမ်းမှုများ]]

{{တပ်မတော်}}
{{မြန်မာနိုင်ငံ}}</text>
      <sha1>dhwmk8k2f0reglf7end43e68hppiglv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဗလပြန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>207611</id>
    <revision>
      <id>1043548</id>
      <parentid>1040969</parentid>
      <timestamp>2026-07-19T10:10:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ကိုးကားချက်များ ထည့်သွင်း</comment>
      <origin>1043548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11498" sha1="e723zt4rmy0zfsa2qye6trr2vxlph9a" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix = အကဝိဇ္ဇာ
| name          = ဗလပြန်
| image         = Balapall.jpg
| alt           =
| caption       = ဒေါ်ဗလပြန် ၏ အကအလှ
| birth_name    = စောနန်းရွှေ&lt;br /&gt;စိမ်းမြ
| birth_date    = {{Birth date|1914|6|27}}
| birth_place   = [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ပဲခူးတိုင်း]]
| death_date    = {{Death year and age|1987|1914}}
| death_place   = [[ရန်ကုန်မြို့]]
| nationality   = [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]+[[ကရင်ပြည်နယ်|ကရင်]]
| other_names   = 
| occupation    = အကပညာရှင်
| years_active  = 
| known_for     = စံတော်ချိန်အက
| notable_works = 
}}
'''ဒေါ်ဗလပြန်''' (၁၉၁၄ – ၁၉၈၇) သည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် &quot;အကဝိဇ္ဇာ&quot; ဘွဲ့ဖြင့် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သော ထူးချွန်သည့် အမျိုးသမီးအနုပညာရှင်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ [[အောင်ဗလ]]၏ တေးသီချင်းများဖြင့် အနုပညာနယ်ပယ်သို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့ရာမှတဆင့် &quot;ဗလပြန်&quot; အမည်ဖြင့် ထင်ရှားလာခဲ့သူဖြစ်သည်။ အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ်တွင် ကိုယ်ပိုင်ဇာတ်အဖွဲ့ကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ပြီး ခေတ်အဆက်ဆက် ထင်ရှားသော မင်းသားကြီးများနှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့သူလည်းဖြစ်သည့်အပြင်  &quot;စံတော်ချိန်&quot; အကကဲ့သို့သော ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများဖြင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနယ်ပယ်တွင် အဓိကနေရာမှ ပါဝင်ခဲ့ကာ ကွယ်လွန်ချိန်အထိ [[ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန]]တွင် အကြံပေးအရာရှိအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite book |author=ဆင်ဖြူကျွန်း အောင်သိန်း |date=ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀ |title=မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင်များ |url=https://s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/mgyoe.com/241101/%E1%80%86/%E1%80%86%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8/%E1%80%86%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%B0%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%87%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%98%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%8A%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8.pdf |publisher=စိတ်ကူးချိုချိုစာပေ |edition=ဒုတိယအကြိမ်}}&lt;/ref&gt;

== ငယ်ဘဝ ==
ဒေါ်ဗလပြန်၏ ငယ်နာမည်မှာ မစိမ်းမြ ( ကရင်နာမည် - စောနန်းရွှေ ) ဖြစ်ပြီး ၁၂၇၆ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလဆန်း ၆ ရက်တွင် [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ရေအေးစမ်းရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ရေအေးစမ်းရွာ]]၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိဘများမှာ ဦးချမ်းအေးနှင့် ဒေါ်နော်ရွှေမိတို့ ဖြစ်သည်။ငယ်စဉ် ၇ နှစ်သမီးအရွယ်တွင် ဧရာဝဏ်ဦးတင့်ကြီးနှင့် တလိုင်းမ မငွေတင် တို့၏ ဇာတ်ပွဲ၌ စင်ပေါ်သို့ ရုတ်တရက်တက်ရောက်ကာ &quot;ကိုတင့်ကြီးရဲ့ မေ့ပြီလား၊ ကျွန်မ မယ်အောင်ဗလလေ&quot; ဟု ဆိုပြီး အောင်ဗလ၏ တေးသီချင်းများကို ဆိုပြခဲ့ခြင်းဖြင့် ၎င်း၏ အနုပညာသမိုင်းကို စတင်ခဲ့သည်။ထိုနောက်ပိုင်းတွင်  &quot;ဗလပြန်&quot; ဟူသောအမည်ဖြင့် လူသိများလာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=အတို့အဆိတ်ခေတ်ကိုစတဲ့ ယောက်ျားမင်းသမီး မယ်အောင်ဗလ |url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-50071103 |access-date=2026-07-19 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

== ဇာတ်မင်းသမီးဘဝ ==
ဗလပြန် ကို ဒိုက်ဦးမှ ဆန်စက်သူဌေး ဦးမောင်မောင်က စင်တင်ပေးခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က နာမည်ကြီး မင်းသား ဦးစိန်ခို၊ မင်းသမီး မငွေမြိုင် နှင့်  ဆိုင်းဆရာ စိန်ဗေဒါကြီးတို့နှင့်အတူ တွဲဖက်ကပြခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် ဇာတ်ပွဲစားကြီး ဦးဖိုးဇုံက သူ၏ အရည်အချင်းကို အသိအမှတ်ပြု၍ အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ်တွင် ဇာတ်အဖွဲ့တစ်ခုကို တည်ထောင်ပေးခဲ့သည်။

== အနုပညာခရီးလမ်းနှင့် တွဲဖက်များ ==
အသက် ၁၆ နှစ်မှစတင်၍ ထင်ရှားသော မင်းသားကြီးများဖြစ်သည့် ဘားမားစိန်၊ နေပြည်တော် ဘသက်၊ စန္ဒရားဦးဘအုန်း၊ ဆရာလတ်၊ ဒုတိယဘိုးစိန်၊ အောင်ဘညိုတို့နှင့် တွဲဖက်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် စိန်အောင်မင်းနှင့် ၁၀ နှစ်၊ အောင်မောင်းနှင့် ၇ နှစ်ကြာ တွဲဖက်ခဲ့ပြီး၊ ရွှေမန်းတင်မောင်နှင့်လည်း ဂျပန်ခေတ်တွင် ခေတ္တတွဲဖက် ကပြခဲ့ဖူးသည်။

== အကဝိဇ္ဇာဘွဲ့နှင့် ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများ ==
အိမ်စောင့်အစိုးရလက်ထက် တပ်မတော်ကပွဲရုံတွင် ရုပ်သေးနှင့် လူ အပြိုင်ကပြသည့် အကဖြင့် မြို့တော်ဝန် ဗိုလ်မှူးကြီးထွန်းစိန်၏ ဂုဏ်ပြုရွှေတံဆိပ်နှင့် &quot;အကဝိဇ္ဇာ&quot; ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ သူ၏ ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဦးဇော်သည်လည်း အနုပညာရှင်ဖြစ်သည့်အတွက် သူ့ကို အရုပ်နှင့်ပြိုင် ကပြစေခြင်းစသည့် ဆန်းသစ်သော အကကွက်များကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ ၁၉၆၉-၇၀ ပြည့်နှစ်များတွင်  &quot;စံတော်ချိန်&quot; အကကို တီထွင်ခဲ့ပြီး ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန ၏ ယိမ်းအဆင့်အတန်း မြင့်မားရေးတွင်လည်း အဓိကနေရာမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။

== လက်ရာများနှင့် ဘဝနိဂုံး ==
ဒေါ်ဗလပြန်သည် မင်းသားကြီး [[စိန်အောင်မင်း]]နှင့်တွဲဖက်၍ ငမိုးရိပ်၊ [[ရာဇသင်္ကြံ (ပုဂံ)|ရာဇသင်္ကြံ]]၊ မင်းညီနောင်၊ မောင်မစ္စကနှင့် ဝိဇယကုမ္မာဇာတ် တို့ကိုလည်းကောင်း၊မင်းသားကြီး [[မင်္ဂလာအောင်မောင်း|အောင်မောင်း]]နှင့်တွဲဖက်၍ မဟာပဒုမ၊ [[မဟာဂီရိနတ်|ပန်းပဲမောင်တင့်တယ်]]၊ တာနောယက္ခနှင့် သုဓနုမေဓာဝီဇာတ်တို့ကိုလည်းကောင်း ကပြတင်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မင်းကုသ၊ ပဋိက္ခရားနှင့် ဥဒါရီကုမာရီဇာတ်လမ်းများမှာလည်း သူ၏ ထင်ရှားသောလက်ရာများဖြစ်သည်။ သူသည် တရုတ်နှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံများသို့ ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ရေး ခရီးစဉ်များ သွားရောက်ခဲ့ပြီး အသက် ၅၀ အရွယ်မှ ၇၄ နှစ်အရွယ်အထိ ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာနတွင် အကြံပေးအရာရှိအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့ကာ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite book |author=စောမုံညင်း |title=မြန်မာအမျိုးသမီးများ |url=https://mbookshelf.naingdroidapps.com/share/2ba1fa78424c17e764507df2e9f5a0a2962ecff45833583319}}&lt;/ref&gt;

==ပြင်ပလင့်ခ်များ==
* [https://www.facebook.com/329611677117410/videos/392313268409530/ စံတော်ချိန်အက (အမျိုးသား)]
* [https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=3582830825064351&amp;id=1332465993434190 စံတော်ချိန်အက (အမျိုးသမီး)]

==ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၁၉၁၄ မွေးဖွားသူများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၈၇ ကွယ်လွန်သူများ]]
[[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ‎]]
[[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ‎]]</text>
      <sha1>e723zt4rmy0zfsa2qye6trr2vxlph9a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:جيمي</title>
    <ns>3</ns>
    <id>241170</id>
    <revision>
      <id>1043550</id>
      <parentid>787445</parentid>
      <timestamp>2026-07-19T10:38:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neriah</username>
        <id>91445</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:أيوب]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:جيمي]] သို့ Neriahက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ &quot;[[Special:CentralAuth/أيوب|أيوب]]&quot; ကို &quot;[[Special:CentralAuth/جيمي|جيمي]]&quot; သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း</comment>
      <origin>783126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8525" sha1="9v89si0vp8o75ubp2nqqls4583edgxl" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ايـوب ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၂၁:၃၁၊ ၉ မတ် ၂၀၂၃ (UTC)</text>
      <sha1>9v89si0vp8o75ubp2nqqls4583edgxl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လွင်ဦး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251493</id>
    <revision>
      <id>1043527</id>
      <parentid>1026469</parentid>
      <timestamp>2026-07-19T01:54:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1043527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19797" sha1="n3l2vpx1rblisjr015sr9hc2a25pcji" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
|name        = လွင်ဦး
|honorific_prefix =ဗိုလ်ချုပ် (ငြိမ်း) &lt;br&gt;  [[စည်သူဘွဲ့|စည်သူ]]၊ ဦး
|image       = 
|caption     = 
|order = 
|office        = [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]]&lt;br&gt; ဥက္ကဋ္ဌ
| 1blankname     = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]]
| 1namedata     =  [[ညိုစော|ညိုစော]]
|president= [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] {{small|(ယာယီ သမ္မတ (တာဝန်))}}
|appointer= [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]
|term_start    = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|term_end      = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|predecessor   = [[စစ်အေး (ရဲမှူးကြီး)| စစ်အေး]]
|successor     =  [[စိုးသိန်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|စိုးသိန်း]]
|office1      = [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]&lt;br&gt; ဒုတိယဝန်ကြီး
|term_start1  = ၂၅ စက်တင်ဘာ  ၂၀၂၃
|term_end1   = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|office2      = [[ရုရှားနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာမြန်မာသံအမတ်ကြီး
|term_start2  = ၁၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၁
|term_end2    = ၂၅ စက်တင်ဘာ  ၂၀၂၃
|predecessor2 = ကိုကိုရှိန် &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://memoscow.org/chronology-of-ambassadors-served-in-myanmar-embassy-moscow/|title=Chronology of Ambassadors served in Myanmar Embassy, Moscow|work=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar, Moscow (Russia)|access-date=18 December 2023 }}&lt;/ref&gt; 
|successor2  =[[သစ်လင်းအုန်း|သစ်လင်းအုန်း]]
| birth_date  = {{birth date and age|1961|1|31|df=y}}
| birth_place = 
| death_date  = &lt;!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --&gt;
| death_place = 
| nationality = မြန်မာ
| ethnicity   = 
| known_for   = 
| occupation  = 
| spouse      = မြင့်သန္တာ
| children    = 
| alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] အမှတ်စဉ်(၂၄)
| allegiance          = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| branch              = {{air force|Myanmar}}
| serviceyears        = ၁၉၈၁-၂၀၁၅
| rank                = [[ဗိုလ်ချုပ်]]၊ စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ)
| unit                = 
| commands            = 
| battles             = 
| awards              = 
}}

'''ဦးလွင်ဦး''' ( ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၆၁ဖွား) သည် တပ်မတော်သားနှင့် ဝါရင့်သံတမန်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊  [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]] ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ယင်းမတိုင်မီက  [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] ၏ ဒုတိယဝန်ကြီး နှင့်&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://english.news.cn/20231107/cf4fa28fe17e48709a51ff0843cb6e80/c.html|title=Myanmar reiterates commitment to maintain stability, order along border with China|work= Xinhua|access-date=24 November 2023|date=7 November 2023 }}&lt;/ref&gt; [[ရုရှားနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာမြန်မာသံအမတ်ကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.en.kremlin.ru/events/president/news/67250/print|title=Ceremony for presenting foreign ambassadors’ letters of credence|work=The Kremlin, Moscow|access-date=24 November 2023|date=1 December 2021 }}&lt;/ref&gt;

== စစ်မှုထမ်းဘဝ ==
သူသည် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] အပါတ်စဉ် (၂၄) ဆင်း တပ်မတော်သားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]] တွင် ၂၀၁၅ ခုနှစ် အထိ စစ်မှုထမ်းသည်။ သူ နောက်ဆုံး ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ရာထူးမှာ ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်ဖြင့်  စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) တာဝန် ဖြစ်သည်။

=== စစ်မှုထမ်းကာလထင်ရှားဖြစ်ရပ် ===
[[၂၀၁၅ ကိုးကန့်စစ်ပွဲ]] အတွင်း&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/kokhant-tension/2712869.html|title=ကိုးကန့် တိုက်ပွဲ ပြင်းထန်|work=VOA Burmese|access-date=၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃|date=၉ ဧပြီ ၂၀၁၅ }}&lt;/ref&gt;  [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်လေ]] ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုက တစ်ဖက်  [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]အတွင်းသို့  လက်နက်ကြီးကျည်အချို့ နှင့် ဗုံးဆံ အချို့ ၂ကြိမ်ထပ်မနည်း ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-replaces-senior-air-force-officer-/2842545.html|title=မြန်မာစစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ် ( လေ) ရာထူးဖယ်ရှားခံရ|work=VOA Burmese|access-date=၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃|date=၃၀ ဇွန် ၂၀၁၅ }}&lt;/ref&gt;   ယင်းကိစ္စနှင့်  စပ်လျဉ်းပြီး တရုတ်နိုင်ငံက နယ်စပ်တွင် စစ်ရေးလေ့ကျင့်သည်အထိ  ဖိအားပေးရာ  [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] က ၎င်းအား တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ)ရာထူးမှ ဖယ်ရှားသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2015/06/150630_airforce_chief_of_staff|title=စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ)ဗိုလ်ချုပ်လွင်ဦး ဖယ်ရှား ခံရ|work=BBC Burmese|access-date=၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃|date=၃၀ ဇွန် ၂၀၁၅ }}&lt;/ref&gt;

== သံအမတ်ကြီးဘဝ ==
၂၀၁၅ ဇွန်လ နှောင်းပိုင်းတွင် [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]] မှ [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] သို့ သံအမတ်ကြီး အဆင့် ဖြင့် ကူးပြောင်းလာသည်။ ထိုသို့ ကူးပြောင်းပြီး များမကြာမီ [[နီပေါနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာမြန်မာသံအမတ်ကြီး အဖြစ် ထမ်းဆောင်သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.mekathmandu.org/index.php/new?start=1|title=Ambassador call on Minister for Foreign Affairs of Nepal|work=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်သံရုံးကတ္တမန္ဒူးမြို့|access-date=၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃|date=၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၆ }}&lt;/ref&gt;၂၀၁၇ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက်တွင် နီပေါနိုင်ငံဆိုင်ရာမြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်မှ [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာသံအမတ်ကြီး အဖြစ်သို့ လည်းကောင်း  ၊၂၀၁၉  ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၈ရက်တွင်  [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ|ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pco.gov.ph/photo_gallery/president-rodrigo-roa-duterte-poses-for-posterity-with-resident-ambassador-designate-of-the-republic-of-the-union-of-myanmar-to-the-philippines-u-lwin-oo-who-presented-his-credentials-to-the-presiden/|title=President Rodrigo Roa Duterte poses for posterity with Resident Ambassador-Designate of the Union of Myanmar to the Philippines U Lwin Oo|work=Office of the president of the Philippines|access-date=24 November 2023|date=4 December 2019}}{{Dead link|date=August 2024 }}&lt;/ref&gt;  &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.memanila.org/index.php/en/update-news/174-2020-02-04-10-48-26|title=ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး ဦးလွင်ဦး၏သံအမတ်ကြီးခန့်အပ်လွှာပေးအပ်ခြင်းအခမ်းအနားအောင်မြင်စွာပြီးမြောက်ခြင်း|work=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်သံရုံး၊မနီလာမြို့|access-date=၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃|date=၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉  }}&lt;/ref&gt;၊၂၀၂၁ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁၇ရက်နေ့ တွင် [[ရုရှားနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၂ရက်နေ့တွင် [[ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ|ကာဇက်စတန်သမ္မတနိုင်ငံ]] နှင့် [[ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ|ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံ]] ဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.myanmar.gov.mm/news-media/archives/-/asset_publisher/KsHiDHBaYrSN/content/u-lwin-oo-concurrently-accredited-as-ambassador-of-myanmar-to-the-republic-of-belarus?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_KsHiDHBaYrSN_redirect=https%3A%2F%2Fwww.myanmar.gov.mm%2Fweb%2Fguest%2Fnews-media%2Farchives%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_KsHiDHBaYrSN%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_KsHiDHBaYrSN_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_KsHiDHBaYrSN_assetEntryId%3D122012885|title=U Lwin Oo concurrently accredited as Ambassador of Myanmar to the Republic of Belarus|work=MYANMAR NATIONAL PORTAL|access-date=24 November 2023|date= 22 April  2022 }}&lt;/ref&gt; လည်းကောင်း အစရှိသည်ဖြင့် တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

== ဒုတိယဝန်ကြီးဖြစ်လာပုံ ==
သူ့ကို [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] က ၂၀၂၃ စက်တင်ဘာ ၂၅ ရက်တွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ၏ ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ကြောင်း စာထုတ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/44947|title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃|date=၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ }}&lt;/ref&gt;  ထိုအချိန်တွင် သူသည် ရုရှားနိုင်ငံ မှာပင် မြန်မာသံအမတ်ကြီး အဖြစ် ရှိနေသေးသည်။သူသည်  ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၁ ရက် တွင် နိုင်ငံဝန်ထမ်းအဖြစ်မှ သက်ပြည့်အငြိမ်းစားယူပြီး&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/index.php/book/2293|title=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနအမိန့်ကြော်ငြာစာ ၆၁၂ /၂၀၂၃|work=၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၁၇) ရက်ထုတ် အတွဲ (၇၆) ၊ အမှတ် (၄၆) ပြန်တမ်းစာစောင်|access-date=၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃|date=၁၉  အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ }}&lt;/ref&gt; ထိုနောက်ပိုင်းကာလမှစ၍ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် တရားဝင် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃၁ ရက် တွင် နိုင်ငံခြားရေးဒုဝန်ကြီး အဖြစ်မှ  အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ပြောင်းလဲ ပေးအပ်ခံရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/announcements/73090|title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အဖွဲ့ဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date= ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅}}&lt;/ref&gt; 

== မိသားစုဘဝ ==
၎င်းသည် အိမ်ထောင်သည်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ဇနီးဖြစ်သူမှာ ဒေါ်မြင့်သန္တာ ဖြစ်သည်။  

== ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း ==
၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၇  ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ မင်းအောင်လှိုင်က ၎င်းအား စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်ဖြစ်သော စီမံထူးချွန်တံဆိပ် (ပထမဆင့်) ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/npe/gunnthuucheaangbhaimaa-gunnthuucheaangttnchipmaa-khiimngapnng|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း|publisher=NPE|accessdate=15 August 2025}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် အမိန်ကြော်ငြာစာ အမှတ် ၆၂/၂၀၂၂ အရ စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ် (လေ) ဗိုလ်ချုပ် လွင်ဦး (ငြိမ်း) အား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]က [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ]]ဘွဲ့ဖြစ်သော [[စည်သူဘွဲ့]]ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၃/၂၀၂၂ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်ခြင်း|work=sacoffice.gov|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၂|archive-date=8 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708141937/https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂) ရက်နေ့တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၄၄/၂၀၂၆ ဖြင့် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ ဖြစ်သော [[သီရိပျံချီဘွဲ့]]ကို  ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80511 |access-date=2026-03-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}

{{Lifetime|၁၉၆၁| }}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ]]
[[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သံအမတ်ကြီးများ]]
[[ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ]]
[[ကဏ္ဍ:စစ်မှုထမ်းဟောင်း သံအမတ်ကြီးများ]]
[[Category: မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းများ၏ အကြီးအကဲများ ]]</text>
      <sha1>n3l2vpx1rblisjr015sr9hc2a25pcji</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဆွေးနွေးချက်:ပရိုဂရမ်မင်းဘာသာစကား</title>
    <ns>1</ns>
    <id>252610</id>
    <revision>
      <id>1043511</id>
      <parentid>817564</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T19:07:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ဘဝအဲဆာန် ဗ်ှေမွဲရ</username>
        <id>145799</id>
      </contributor>
      <comment>/* လူလတ် */ အပိုင်းသစ်</comment>
      <origin>1043511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="687" sha1="dtjnx2u8ptwphxuvhchuk92ah00xjd6" xml:space="preserve">== myanmar languages in telegram ==

telegram [[အသုံးပြုသူ:Oksai19980|Oksai19980]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Oksai19980|ဆွေးနွေး]])  ၂၂:၃၉၊ ၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC)

== လူလတ် ==

‌ဘဝအဲဆာန် ‌ေ [[အသုံးပြုသူ:ဘဝအဲဆာန် ဗ်ှေမွဲရ|ဘဝအဲဆာန် ဗ်ှေမွဲရ]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ဘဝအဲဆာန် ဗ်ှေမွဲရ|ဆွေးနွေး]])  ၁၉:၀၇၊ ၁၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>dtjnx2u8ptwphxuvhchuk92ah00xjd6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1043512</id>
      <parentid>1043511</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T19:07:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ဘဝအဲဆာန် ဗ်ှေမွဲရ</username>
        <id>145799</id>
      </contributor>
      <comment>/* လူလတ် */ အကြောင်းပြန်ခြင်း</comment>
      <origin>1043512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1089" sha1="dvfq0lf1kqwbww5us9be0oed87d8ex5" xml:space="preserve">== myanmar languages in telegram ==

telegram [[အသုံးပြုသူ:Oksai19980|Oksai19980]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Oksai19980|ဆွေးနွေး]])  ၂၂:၃၉၊ ၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC)

== လူလတ် ==

‌ဘဝအဲဆာန် ‌ေ [[အသုံးပြုသူ:ဘဝအဲဆာန် ဗ်ှေမွဲရ|ဘဝအဲဆာန် ဗ်ှေမွဲရ]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ဘဝအဲဆာန် ဗ်ှေမွဲရ|ဆွေးနွေး]])  ၁၉:၀၇၊ ၁၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC)

:ဘဝအဲဆာန် ဗ်ှေမွဲရ [[အသုံးပြုသူ:ဘဝအဲဆာန် ဗ်ှေမွဲရ|ဘဝအဲဆာန် ဗ်ှေမွဲရ]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ဘဝအဲဆာန် ဗ်ှေမွဲရ|ဆွေးနွေး]])  ၁၉:၀၇၊ ၁၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>dvfq0lf1kqwbww5us9be0oed87d8ex5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အုမဟိုရိဘူတာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>258781</id>
    <revision>
      <id>1043535</id>
      <parentid>1023606</parentid>
      <timestamp>2026-07-19T03:24:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1043535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7699" sha1="6da2hmj3a2lwqzxlaewv5jdvgo2sl4f" xml:space="preserve">{{Infobox station
| name = အုမဟိုရိဘူတာ
| native_name = 馬堀駅
| native_name_lang = ja
| type = 
| image = Umahori Station building 2017 8 19.jpg
| alt = 
| caption = အုမဟိုရိဘူတာ, ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ
| other_name = 
| style = JR West
| address = Rokunotsubo-29 Shinochoumahori, Kameoka-shi, Kyoto-fu 621-0823
| country = Japan
| coordinates = {{coord|35.0104|N|135.6021|E|type:railwaystation_region:JP|display=inline,title}}
| owned = [[File:JR_logo_(west).svg|16px]] [[West Japan Railway Company]]
| operator = [[File:JR_logo_(west).svg|16px]] [[West Japan Railway Company]]
| line = [[File:JRW kinki-E.svg|15px]] [[Sagano Line]] ([[San'in Main Line]])
| distance = {{convert|18.1|km|mile|abbr=on}} from {{STN|Kyoto}}
| platforms = 2 side platforms
| tracks = 2
| connections = {{Plainlist|
* Bus stop
 }}
| structure = Ground level
| code = {{RouteBox|JR-E10||#9370db}}
| disabled = Yes
| status = Staffed (''[[Midori no Madoguchi]]'' )
| website = {{Official|1=http://www.jr-odekake.net/eki/top.php?id=0630701}}
| opened = {{Start date|1935|07|20|df=y}}
| closed = 
| former = 
| passengers = 4672 daily
| pass_year = FY2019
| map_type = Japan Kyoto Prefecture#Japan
| map_dot_label = Umahori Station
| services = {{Adjstn|system=JR West|line3=Sagano|note-mid3={{SLL|Local}}|left3=Kameoka|right3=Hozukyo}}
}}

'''အုမဟိုရိဘူတာ''' (馬堀駅, Umahori-eki) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုစီရင်စု၊ ခမဲအိုခမြို့တွင် တည်ရှိသည့်ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဘူတာကို West Japan Railway Company (JR West) က စီမံခန့်ခွဲလျက်ရှိသည်။

==ရထားလိုင်းများ==
အုမဟိုရိဘူတာသည် ဆန်းအင်းလိုင်း (ဆဂနိုလိုင်း) ကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ဤဘူတာသည် ခရီးဆုံးဘူတာဖြစ်သည့် ကျိုတိုဘူတာမှ ၁၁.၂ မိုင် (၁၈.၁ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။

==ဘူတာပုံစံ==
ဘူတာတွင် ဘယ်ညာပလက်ဖောင်းနှစ်ခု ပါဝင်ပြီး ဘူတာအဆောက်အဦသို့ ထိုပလက်ဖောင်းနှစ်ခုမှ တံတားဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ ဘူတာတွင် “မိဒိုရိနော့ မဒိုဂုချိ” လက်မှတ်ရောင်းသည့်ဌာနလည်း ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.jr-odekake.net/eki/premises.php?id=0630701|title=馬堀駅 構内図|access-date=October 24, 2013|archive-date=21 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191021123910/https://www.jr-odekake.net/eki/premises.php?id=0630701|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===ပလက်ဖောင်းများ===
{{ja-rail-line|pfn=1|first=2|nidx= [[File:JRW kinki-E.svg|15px]] San'in Main Line|dir=for {{STN|Kyoto}}}}   
{{ja-rail-line|pfn=2|first=3|nidx= [[File:JRW kinki-E.svg|15px]] San'in Main Line|dir= for {{STN|Kameoka}}, {{STN|Sonobe}} and {{STN|Fukuchiyama}}}}

==သမိုင်းကြောင်း==
အုမဟိုရိဘူတာကို ၁၉၃၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင်  ဂျပန်နိုင်ငံအမျိုးသားရထားလိုင်း (JNR) သည် ရထားလမ်းလုပ်ငန်းများကို ပုဂ္ဂလိကသို့ လွှဲပြောင်းပေးလိုက်သဖြင့် ဤဘူတာသည် West Japan Railway Company ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ရထားလိုင်းအသစ်တစ်ခု တိုးချဲ့လိုက်သဖြင့် ဘူတာကို နေရာအသစ်ကို ရွှေ့ခဲ့သည်။ မူလဘူတာအဟောင်းကို လက်ရှိအချိန်တွင် ဆဂနိုခရီးသွားရထားလိုင်း (Sagano Scenic Railway) အတွက် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Teishajo|II|299}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ဘူတာအမှတ်သတ်မှတ်ခြင်းများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဤဘူတာ၏ အမှတ်သည် JR-E10 ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 July 2016 |title=近畿エリアの12路線 のべ300駅に「駅ナンバー」を導入します！ |trans-title=&quot;Station numbers&quot; will be introduced at a total of 300 stations on 12 lines in the Kinki area! |url=https://www.westjr.co.jp/press/article/2016/07/page_8973.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116010608/https://www.westjr.co.jp/press/article/2016/07/page_8973.html |archive-date=16 November 2022 |access-date=30 December 2022 |website=westjr.co.jp |language=ja}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 July 2016 |title=「駅ナンバー」一覧表 |trans-title=&quot;Station number&quot; list |url=https://www.westjr.co.jp/press/article/items/160720_01_ekinumber.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116010610/https://www.westjr.co.jp/press/article/items/160720_01_ekinumber.pdf |archive-date=16 November 2022 |access-date=30 December 2022 |website=westjr.co.jp |language=ja}}&lt;/ref&gt;

==ခရီးသည်အချက်အလက်==
၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ဘူတာကို နေ့စဉ်အသုံးပြုသည့် ခရီးသည်အရေအတွက်သည် ပျှမ်းမျှအားဖြင့် ၄၆၇၂ ဦး ရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Kameoka2019 stats&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.city.kameoka.kyoto.jp/soshiki/14/2602.html|script-title=ja:亀岡市統計書   |trans-title= Kameoka City Statistical Yearbook|year= 2021|publisher= Kameoka City|location= Japan|language= Japanese|archiveurl= |archivedate= |accessdate= 11 August 2021}}&lt;/ref&gt;

==အနီးဝန်းကျင်နေရာ==
* တိုရော့ခိုခမဲအိုခဘူတာ - ဆဂနိုခရီးသွားလိုင်း၏ ဂိတ်ဆုံးဘူတာ (အုမဟိုရိဘူတာမှ ခန့်မှန်းခြေ ၅၀၀ မီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်)
* ရှိနိုမုရဟချိမန်းဂု (Shinomura Hachiman-gu)
*ခမဲအိုခမြူနီစီပယ်ဆေးရုံ
*ခမဲအိုခရှောတိုခုအထက်တန်းကျောင်း

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category-inline}}
* [http://www.jr-odekake.net/eki/top.php?id=0630704 Station Official Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190718065935/https://www.jr-odekake.net/eki/top.php?id=0630704 |date=18 July 2019 }}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]]</text>
      <sha1>6da2hmj3a2lwqzxlaewv5jdvgo2sl4f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အယ်လ်ကွန်ဖန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>267333</id>
    <revision>
      <id>1043531</id>
      <parentid>957096</parentid>
      <timestamp>2026-07-19T03:01:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1043531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23890" sha1="mha8ekkc9m8zixptr69ng9z2zqfnvp0" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix          = ဗိုလ်မှူးချူပ် &lt;br /&gt; [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့|ဇေယျကျော်ထင်]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၃/၂၀၂၂ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်ခြင်း|work=sacoffice.gov|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၂|archive-date=8 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708141937/https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
| name                      = အယ်လ်ကွန်ဖန်
| honorific_suffix          = 
| native_name               = 
| native_name_lang          =
| image                     = 
| image_size                = 
| alt                       = 
| caption                   = 
| office             = တိုင်းမှူး &lt;br /&gt; [[မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
| status             = &lt;!--If this is specified, overrides Incumbent.--&gt;
| term_start         = ၁၈ ဩဂုတ် ၁၉၈၁ 
| term_end           = ၁၆ အောက်တိုဘာ ၁၉၈၅
| predecessor        = ဗိုလ်မှူးကြီး အေးစိန်
|successor  = ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်ဘ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2024/05/21/383965.html|title=နဝတအဖွဲ့ဝင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဟောင်း ကျော်ဘ ကွယ်လွန်|work=The Irrawaddy|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၂၁ မေ ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt; 
| birth_name                = 
| birth_date                =  {{birth date |1928|1|6|df=y}}
| birth_place               = [[မိုးမောက်မြို့နယ်]]၊[[စိန်လုံကဘာရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်|စိန်လုံကဘာရွာ]]
| death_date                = {{Death date and age|1985|10|16|1928|1|6}} 
| death_place = [[မြစ်ကြီးနားမြို့]] 
| death_cause = လုပ်ကြံခံရခြင်းကြောင့်
| residence                 = 
| nationality               = 
| other_names               = 
| ethnicity                 = 
| citizenship               = 
| education                 = 
| alma_mater                =[[စစ်တက္ကသိုလ်]]
| occupation                = စစ်မှုထမ်း
| religion                  = 
| spouse                    = ဒေါ်ညွန့်ညွန့်မာ
| partner                   = 
| children                  = ၆ဦး
| parents                   = လဇွန်တန်နောင် + မရန်အလိန်
| allegiance         = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| branch             = [[တပ်မတော်]]
| serviceyears       = ၁၉၅၀-၁၉၈၅
| rank               = ဗိုလ်မှူးချုပ်
| unit               = 
| commands           = 
| battles            = 
| mawards            =  [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့|ဇေယျကျော်ထင်]]
}}

'''အယ်လ်ကွန်ဖန်''' (၆ ဇန်နဝါရီ ၁၉၂၈ - ၁၆ အောက်တိုဘာ ၁၉၈၅) သည် [[ကချင်လူမျိုး]] တပ်မတော်သားဖြစ်ပြီး ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်အထိ တာဝန်ထမ်းခဲ့သူဖြစ်သည်။ တပ်မတော်တွင်   တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ကချင်တိုင်းရင်းသားများထဲ ပထမဦးဆုံးရာထူးအမြင့်ဆုံးရခဲ့သူဖြစ်ခဲ့ပြီး စစ်တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ်  လုပ်ကြံခံရမှုကြောင့် ကွယ်လွန်ခဲ့ရသူလည်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moemaka.com/2022/08/blog-post_32.html|title=ကိုအောင်မှိုင်း - မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် သမိုင်းထဲက တိုင်းမှူး၊ တပ်မမှူးနဲ့ ဗျူဟာမှူးတွေ ကျဆုံးအောင် တိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့ ဗျူဟာမြောက် ချုံခိုတိုက်ပွဲများ (အပိုင်း ၁)|work=မိုးမခ|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၂၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ }}&lt;/ref&gt; 

== ငယ်ဘဝ ==
၁၉၂၈ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်တွင် တိရိစ္ဆာန်ဆေးကုအင်စပတ်တော် လဇွန်တန်နောင် (Lazum Tang Nau) နှင့် မရန်အလိန် (Maran Aling) တို့က [[ဗန်းမော်မြို့|ဗန်းမော်]]-[[မိုးမောက်မြို့|မိုးမောက်]]-လွယ်လှယ်လမ်းဘေး [[စိန်လုံကဘာရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်|စိန်လုံကဘာရွာ]]၌ မွေးသည်။ မွေးချင်း ၁၃ ယောက်အနက် ၆ ယောက်မြောက် ဖြစ်၏။ အမည်ရင်းမှာ အယ်လ်ကွန်ဖန် (L. Kum Hpang) ဖြစ်သည်။

မွေးချင်းများမှာ အယ်လ်ခေါန်လွမ်း (ဒူဝါ လဖိုင်ဇော်ဂွန်း ဇနီး)၊ အယ်လ်ဘုလု (ဦးငွေ ဇနီး)၊ အယ်လ်ခေါင်ဒွဲ (ပြည်နယ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဖေါ်ယူခါး ဇနီး)၊ အယ်လ်ထန်းကိုင်း (ဗိုလ်ကြီး မလန်ထူး ဇနီး)၊ အယ်လ်လီလီယန်ခါးနောင် (ဦးတင် မိန်းမ)၊ အယ်လ်ဘောက်နော် (ဆေးကျောင်းတက်စဉ် ကားတိုက်ခံရ၍ လွန်)၊ အယ်လ်ပရီလွန်း (လဖိုင် ဇော်ဘ ဇနီး)၊ အယ်လ်ထန်ယန်း၊ အယ်လ်ဂျာရုံ၊ အယ်လ်နိမ်ထွယ်၊ အယ်လ်ဖူးကြီး၊ အယ်လ်ဒွဲလိန် (ကျော်လှိုင်လေး ဇနီး) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ 

ရွာရှိ မူလတန်းကျောင်း၌ မူလတန်းပညာကုန်သည်နောက် ဗန်းမော်အလကကို ဦးလေး ဆူဗေဒါဗေဂျာ ဂျိမ်းဖေါဂန်၏ အိမ်၌ နေ၍ တက်သည်။ ယင်းနောက် ရန်ကုန်ကူရှင်ကျောင်း (ယခု အထက(၄)အလုံ) တက်သည်။ [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်|ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အစတွင် ရွာပြန်နေသည်။ 

[[ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်|ဘီအိုင်အေ]]မှ [[တာရာ၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)|ဗိုလ်တာရာ]]၊ [[ဗလ၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)|ဗိုလ်ဗလ]]တို့ ဗန်းမော်ရောက်လာသော် ဒေသလုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့တွင် ဝင်ပါသည်။ မိဘများက သဘောမတူကြ။ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးအတွက် ဗမခ အယ်လ်တန် ခေါင်းဆောင်သော ကချင်ရိန်းဂျားများတပ် ဖွဲ့သည့်အခါ ၁၉၄၅ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ၌ တပ်ရင်း(၅) သို့ ဝင်သည်။

စစ်ပြီးသည်နောက် [[အာသံပြည်နယ်|အာသံ]]နယ်ရှိ စိန့်အတ္တမွန်ကောလိပ် (St. Edmond College) တက်သည်။ ၁၉၄၇ ခု၊ ဇန်နဝါရီလတွင် [[ကာလကတ္တားမြို့|ကာလကတ္တား]]မှ ရန်ကုန်ပြန်ကူးကာ ကူရှင်ကျောင်း၌ ပြန်နေသည်။ ၁၉၄၈ ခု၌ အထက်တန်းအောင်သည်။ ဥပစာသိပ္ပံ ဆက်တက်စဉ် ညကလပ်များ၌ ဂစ်တာတီးကာ ငွေရှာသည်။ ညီမအား ‌ဆေးကျောင်းတက်နိုင်ရန် ထောက်ပံ့ခဲ့၏။ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] ကချင်ပြည်နယ်လုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂ၌ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ အင်းစိန်တိုက်ပွဲဖြစ်သော် တပ်ဘက်မှ ဗော်လံတီယာအဖြစ် ပါဝင်၏။ စာရေးများ သပိတ်မှောက်စဉ် အတွင်းဝန်ရုံးရှိ ကချင်ပြည်နယ်ကိုယ်စားပြု အစိုးရအဖွဲ့ရုံးတွင် ၃ လခန့် စာရေးဝင်လုပ်၏။

== စစ်သားဘဝ ==
၁၉၄၉ ခု၌ ကျောင်းများပြန်ဖွင့်သော် ဗိုလ်ရွေးအောင်သည့်အတွက် ဗိုလ်သင်တန်း အပတ်စဉ် (၄) ကို မေမြို့ (ယခု ပြင်ဦးလွင်) ၌ တက်သည်။ ၁၉၅၀ အောက်တိုဘာ ၁ - ၁၉၅၁ မတ် ၁ ကာလအား ဖြတ်သန်းပြီးနောက် ဒုဗိုလ်ဖြစ်လာသည်။ ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်မှာ ၅၉၉၇ ဖြစ်၏။ ထူးချွန်သဖြင့် နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်အထိ နည်းပြအဖြစ် ကျောင်း၌ ဆက်နေရသည်။ နောက် [[ညောင်လေးပင်မြို့|ညောင်လေးပင်]]ရှိ အမှတ်(၂) ကချင်လက်နက်ကိုင်တပ်ရင်း (ကချင်(၂)) သို့ တပ်စုမှူးအဖြစ် သွားရသည်။ ၁၉၅၂ ခု၊ ဇွန်လတွင် တပ်က ပြည်ကို ရွှေ့သည်။ ၁၉၅၃ ခု၊ မတ်လ ၁ ရက်တွင် ထောက်လှမ်းရေးအရာရှိ၊ ၁၉၅၄ ခု၊ ဖေဖေါ်ဝါရီလ ၃ ရက်တွင် တပ်ရေးဗိုလ်ကြီးအဖြစ် အဆင့်ဆင့် တာဝန်တိုးယူရသည်။ ၁၉၅၈ ခု၊ မေလ ၅ ရက်တွင် တပ်မဟာ(၄) စစ်ဌာနချုပ်သို့ ပြောင်းရသည်။ ဗိုလ်မှူးချုပ် စိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်မှူးကြီး အေးမောင်၊ ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းတုပ်၊ ဗိုလ်မှူးကြီး ဂွမ်ရှိန်၊ ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းသိန်းတို့နှင့် လက်တွဲဖူးသည်။ ၁၉၆၂ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၀ ရက်တွင် ပျဉ်းမနားရှိ အမှတ်(၁၇)ခြေလျင်တပ်ရင်းသို့ ပြောင်းရ၏။ 

[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]က ဖိတ်ခေါ်သည့် တပ်စုမှူးသင်တန်းကို မတ်လ ၂၀ ရက်မှ မေလ ၁၅ ရက်အထိ တက်ရသည်။ ထူးချွန်သဖြင့် ဖို့တ်ဝိန်း (Fort Wayne) ရှိ နိုင်ငံတကာကြည်းတပ်ရိန်းဂျားများသင်တန်းကို ဆက်တက်ခွင့်ရသည်။ မေလ ၂၅ ရက်မှ ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်အထိ ကြာသည်။ လက်ဖြောင့်ထူးချွန်ဆု ရသည့်အတွင် ထူးချွန်သင်တန်းသားအဖြစ် ကြေးပြားပေါ်တွက် ကမ္ဗည်းတင်ခံရသည်။ ကြည်းတပ်အကြီးတန်းအရာရှိသင်တန်းကို ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်မှ ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ ရက်အထိ တက်သည်။ 

အ‌မေရိကန်မှ ပြန်လာပြီးနောက် [[သာယာဝတီမြို့|သာယာဝတီ]]ရှိ အမှတ်(၂၅) ခြေလျင်တပ်ရင်းတွင် ယာယီတပ်ခွဲမှူးအဖြစ် ခေတ္တတာဝန်ယူရသည်။ [[ဖာပွန်မြို့|ဖါပွန်]]သို့ စစ်ဆင်ရေးဝင်သော် စစ်ကြောင်းမှူးအဖြစ် ထားသည်။ ၁၉၆၆ ခုတွင် တပ်က [[ထားဝယ်မြို့|ထားဝယ်]]သို့ ပြောင်း၏။ ကေအန်ယူမှ ဗိုလ်မြ၊ ဗိုလ်ထွန်းမြင့်တို့နှင့် ရင်ဆိုင်သည်။ 

၁၉၆၈ ခု၊ ဇူလိုင်လ ၉ ရက်တွင် ကျောက်မဲရှိ အမှတ်(၂၂)ခြေလျင်တပ်ရင်းသို့ ယာယီတပ်ရင်းမှူးအဖြစ် ရာထူးတိုးသည်။ ကျောက်မဲမြို့ လုံခြုံရေးနှင့်အုပ်ချုပ်ရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ပူးတွဲတာဝန်ယူရသည်။ ၁၉၆၉ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်တွင် ဒုတပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်မှူး အယ်လ်ဇော်ဘွန်းနှင့် ခရီးတခုသွားစဉ် ကားမှောက်သဖြင့် မင်္ဂလာဒုံစစ်ဆေးရုံ၌ ၅ လခန့် ကုသခံသည်။ ‌ဆေးရုံမှဆင်းသော် မေမြို့ရှိ စစ်ခွေးလေ့ကျင့်ရေးတပ်မှူးအဖြစ် ၁၉၆၉ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်မှ ၁၉၇၁ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၁၂ ရက်အထိ တာဝန်ယူရသည်။ ဒဏ်ရာအရှင်းပျောက်သော် ကလောရှိ အမှတ်(၆၄)ခြေလျင်တပ်ရင်းသို့ ပြောင်းသည်။ ၁၉၇၂ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၁၃ ရက်တွင် နမ့်စန်၌ အသစ်ဖွင့်သော အမှတ်(၆၆)ခြေလျင်တပ်ရင်းသို့ ရွှေ့သည်။ တရုပ်ဖြူ၊ ပအို့ဝ်၊ ရှမ်း၊ ကချင် လက်နက်ကိုင်များနှင့် ထိတွေ့ရသည်။ 

[[စစ်ဦးစီးတက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ်(၁၇) တက်ပြီးနောက် ၁၉၇၄ ခု၊ မတ်လ ၂၉ ရက်တွင် [[အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]၏ [[စစ်ဦးစီးစနစ်|စစ်ဦးစီး]]အရာရှိ (ပထမတန်း) ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၇၅ ခု၊ ဧပြီလ ၅ ရက်တွင် မကွေးရှိ အမှတ်(၈၈) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်သို့ ဒုတပ်မမှူး ရာထူးဖြင့် သွားသည်။ ၁၉၇၇ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်ဖြင့် [[မိတ္ထီလာမြို့|မိတ္ထီလာ]]ရှိ အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် တပ်မမှူးဖြစ်လာသည်။ 

၁၉၇၈ ခုတွင် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]တို့ ရှမ်းပြည်သို့ ဝင်သော် ဗိုလ်မှူးကြီး အုန်းမြင့်၏ တပ်မ(၅၅) နှင့်အတူ စစ်ဆင်ရေးဝင်သည်။ ၁၉၈၁ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၁၈ ရက်တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်ဖြင့် မပခတိုင်းမှူးဖြစ်လာသည်။ ကချင်ဒေသပါတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ပူးတွဲတာဝန်ယူရသည်။

== မိသားစုဘဝ ==
မြူနီစပယ်အင်ဂျင်နီယာ (ငြိမ်း) စကော့ဝဲလ်ဖဲ (Scott Welfare) နှင့် (သီပေါမင်းလက်ထက် အပျိုတော်) သိန်းမျှင်တို့ သမီး ကျောင်းဆရာမ ညွန့်ညွန့်မာနှင့် ဖူးစာဆုံသည်။ သားသမီးများမှာ အယ်လ်ခွန်းရီ (အဆိုတော်)၊ အယ်လ်မလတ်၊ အယ်လ်ဒွဲရာ၊ အယ်လ်ထွဲဝါ၊ အယ်လ်ဘောက်ဝါ (ဇနီး ကြည်ကြည်စိန်၏ ဖခင်မှာ ဂျပန်စစ်သံမှူး ဗိုလ်မှူးကြီးဝင်းစိန်)၊ အယ်လ်ဒွဲဝါ တို့ ဖြစ်ကြသည်။ 

== လုပ်ကြံခံရခြင်း ==
၁၉၈၅ အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်၌ ကြည်းစစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး ဗိုလ်ချုပ်လှဦးက ကွန်ဖန်အား စစ်ထောက်ချုပ်ခန့်မည်ဟု သတင်းရကြောင်း ဖုန်းဖြင့် ပြောသည်နောက် ဝမ်းသာကာ ဂေါက်ကွင်းသို့ သွားသည်။ ညနေ ၆ နာရီခန့် အကွေ့တခုသို့ရောက်စဉ် [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကေအိုင်အေ]]မှ လက်ဖြောင့်တပ်သား ဇော်ထူးနှင့် ဇော်ဆိုင်း(ပုံရွှေ) တို့ ပစ်ခတ်လုပ်ကြံ၏။ ရှေ့ပြေးကားပေါ်မှ ဗိုလ်ကြီးရန်အောင်နှင့် စစ်သည် ၂ ဦး သေသည်။ ဒုတိုင်းမှူးကားပေါ်မှ ဒုတိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးကြီးကျော်သန်း (နောက် လပခတိုင်းမှူး) မျက်စိထိသည်။ တိုင်းမှူးကားပေါ်မှ ယာဉ်မောင်း တပ်ကြပ်ကျော်မြင့် ဘယ်ဒူးထိ၊ ကိုယ်ရေးအရာရှိ ဗိုလ်ကြီးကျော်အုန်း သေ၊ တိုင်းမှူး ကွန်ဖန်မှာ ၁၄ ချက်ထိကာ သွေးထွက်လွန်သည်။ နောက်မှလိုက်သည့်ကားတွင် ပါသော အမှတ်(၇)ထောက်လှမ်းရေးတပ်မှူး ဗိုလ်မှူးသန်းညွန့်က တိုင်းမှူးအား ဆေးရုံပို့‌သော်လည်း မရောက်ခင် လွန်လေသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.myanmarbookshop.com/MyanmarBooks/BookDetails/43067|title=ဗိုလ်မှူးချုပ် အယ်လ်ကွန်ဖန်အား လုပ်ကြံခြင်း|work=Myanmar Book Shop|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=|archive-date=1 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191101081024/http://www.myanmarbookshop.com/MyanmarBooks/BookDetails/43067}}&lt;/ref&gt;

== ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း ==
၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် အမိန်ကြော်ငြာစာ အမှတ် ၆၂/၂၀၂၂ အရ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]က စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ဖြစ်သော [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့|ဇေယျာကျော်ထင်ဘွဲ့]]ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၃/၂၀၂၂ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်ခြင်း|work=sacoffice.gov|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၂|archive-date=8 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708141937/https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{lifetime|၁၉၂၈|၁၉၈၅}}

[[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၈၅ ကွယ်လွန်သူများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၂၈ မွေးဖွားသူများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကချင်ပြည်နယ်မှ ပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ]]</text>
      <sha1>mha8ekkc9m8zixptr69ng9z2zqfnvp0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သောင်းဒန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>273358</id>
    <revision>
      <id>1043529</id>
      <parentid>1026984</parentid>
      <timestamp>2026-07-19T02:25:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1043529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21059" sha1="5oj0yhvtttz7c9i3l11tc0qm0iqfr06" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific_prefix  = ဗိုလ်မှူးချုပ် (ငြိမ်း)
| name              = သောင်းဒန်
| image         = 
| caption       = 
|order = [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်းဝန်ကြီးဌာန]] &lt;br/&gt; ဝန်ကြီး 
|term_start  = ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၇၀ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moswrr.gov.mm/about-us/department-ministry|title=လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း|work=[[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေး နှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန]] |access-date=၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date= }}&lt;/ref&gt; 
|term_end    = ၄ မတ် ၁၉၇၄ 
|predecessor = ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်ဖေ 
|successor   = ဗန်ကူးလ် 
|order1 = [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] &lt;br/&gt; [[ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန|ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]] &lt;br/&gt; ဝန်ကြီး &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moculture.gov.mm/relig/retired-supervisors/|title=သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၌ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ဝန်ကြီး/ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး များ|work=[[သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]]|access-date=၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date= }}&lt;/ref&gt;  
|term_start1  = ၁၇ စက်တင်ဘာ ၁၉၆၄ 
|term_end1    = ၂ မတ် ၁၉၇၄
|predecessor1 = ဗိုလ်မှူးကြီး စောမြင့် &lt;br/&gt; ပြန်ကြားရေးဌာန၊ယဉ်ကျေးမှုဌာန 
|successor1   = {{Bulleted list
| - &lt;br/&gt;[[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]
| အေးမောင် &lt;br/&gt; [[ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန|ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]]
}} 
|order2 = {{flagicon image|Air Force Ensign of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော် (လေ)]]&lt;br/&gt;
|title2=[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (လေ)]]
|term_start2  = ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၆၃
|term_end2    = ၇ မတ် ၁၉၇၄
|predecessor2 = ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရ တီကလစ် (လေ-၁၀၀၅)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dsmuseum.gov.mm/air-force-b-1/|title=ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)/ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ|work=တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက်|access-date=၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=|archive-date=12 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250712194632/https://dsmuseum.gov.mm/air-force-b-1/}}&lt;/ref&gt; 
|successor2   = ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရ စောဖြူ (လေ-၁၀၄၇)
| birth_name    = 
| other_name    =
| nickname      = 
| birth_date    = {{birth date |12|10|1923}}
| birth_place   = [[စစ်ကိုင်းမြို့]]
| death_date    = {{Death date and age|1998|6|30|1923|10|12}} 
| death_place   = [[ရန်ကုန်မြို့]]
| allegiance    = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| branch        = {{air force|Myanmar}}
| serviceyears  = ၁၉၄၇ - ၁၉၇၇
| serviceyears_label =
| rank          = ဗိုလ်မှူးချုပ်
| rank_label    = 
| servicenumber = လေ ၁၀၄၂
| unit          = ကက(လေ) 
| battles_label = 
| battles       = 
| awards        = {{Bulleted list
| စစ်မှုထမ်းကောင်း မှတ်တမ်းဝင်တံဆိပ် &lt;br/&gt;(၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၁)
| လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် (ဒုတိယအဆင့်)&lt;br/&gt; (၇ ဇွန် ၁၉၈၀)
| နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်(ပထမဆင့်) &lt;br/&gt;(၇ ဇွန် ၁၉၈ဝ)၊
| စစ်မှုထမ်းကောင်းတံဆိပ် &lt;br/&gt;(၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၈၃)
| [[စည်သူဘွဲ့]] &lt;br/&gt; (၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၂)
}}
| memorials     =
| parents        = 
| father         = ဦးဖိုးစော
| mother         = ဒေါ်တင်အို
| spouse        = ဒေါ်မျိုးညွန့်
| children      = {{Bulleted list
| ဒေါ်မြခိုင်
| ဦးမျိုးဒန်
| ဒေါ်နန်းစိုး
}}
}}

'''ဦးသောင်းဒန်''' (ဗိုလ်မှူးချုပ်) (၁၂ အောက်တိုဘာ ၁၉၂၃ - ၃၀ ဇွန် ၁၉၉၈) သည် တပ်မတော်သားအရာရှိ တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ (၄)ဦးမြောက် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (လေ)]] ဖြစ်သည်။၎င်းသည် [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]၊[[ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန|ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]] နှင့် [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်းဝန်ကြီးဌာန]] တို့၏ ဝန်ကြီးများ အဖြစ်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ယင်းအပြင် သူသည် ထင်ရှားသည့် တေးရေးဆရာ လည်း ဖြစ်၏။

== စစ်မှုထမ်းခြင်း ==
ဆယ်တန်းစာမေးပွဲ ကို ၁၉၄၂ ခုနှစ် တွင် [[စစ်ကိုင်းမြို့]] ၌  အောင်မြင်ပြီးနောက်၊ ၁၉၄၃ ခုနှစ် တွင်  [[ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] တပ်ရင်း(၄)သို့ စတင် ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး စစ်မှုထမ်းသည်။ 

ဗိုလ်မှူးချုပ် သောင်းဒန်သည် [[ဂျပန်ကိုလိုနီခေတ်|ဂျပန်ခေတ်]] မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း ဖြစ်သည့်  မင်္ဂလာဒုံစစ်တက္ကသိုလ် ဒုတိယပတ် ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်းဆင်း တစ်ဦးဖြစ်သည်။ယင်းနောက် ဂျပန်နိုင်ငံ ဘုရင့်စစ်တက္ကသိုလ် သို့ ဆက်လက်တက်ရောက်ခဲ့သည်။သူနှင့်တစ်ပတ်စဉ်ထဲ ထင်ရှားသူများမှာ အငြိမ်းစား ထောက်လှမ်းရေး ညွန်ကြားရေးမှူး ဗိုလ်မှူးကြီး ချစ်ခင်၊ ဗိုလ်မှူးကြီးတင်ဦး၊ ဒု ဗိုလ်မှူးကြီးကျော်ဇော( ဒု ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]]၏ အကို)တို့ ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/01/05/248681.html|title=တပ်မ၇၇ ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းသူ ဗိုလ်မှူးချုပ် တင့်ဆွေ ကွယ်လွန်|work=|access-date=၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ }}&lt;/ref&gt; သူသည် သင်တန်းပြီးနောက် ဗမာ့မျိုးချစ်တပ်မတော် တွင် ဆက်လက် အမှုထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

[[ကိုလိုနီခေတ်]] ၁၉၄၇ ခုနှစ် တွင် ၎င်းသည် လေကြောင်းဆိုင်ရာ နည်းပြဆရာဖြစ်သင်တန်းကို [[အင်္ဂလန်နိုင်ငံ]] တွင် တက်ရောက်သင်ယူခဲ့သည်။

၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လ ၁၆ ရက်တွင် မင်္ဂလာဒုံလေတပ်စခန်း ဖွဲ့စည်းခြင်း နှင့်အတူ လေယာဉ် မောင်းသင်တန်းကျောင်း ပါဝင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ထိုစဉ်က အမောင်းသင်လေယာဉ် တိုက်ဂါးမော့သ်လေယာဉ်များ၏ တပ်မှူးမှာ ဗိုလ်ကြီးသောင်းဒန် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/miumngtteaangpn-ttimynthiuphng-ttnkhnlngpii-0|title=
မိုးမြင့်တောင်ပံ . . . တိမ်ယံထိုးဖွင့် . . . တံခွန်လွှင့်ပြီ
|work=Myanmar Digital News|access-date=၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၃၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ }}&lt;/ref&gt;  ယင်းနောက်သူသည် မှော်ဘီ၊ မင်္ဂလာဒုံ နှင့် မိတ္ထီလာ လေတပ်စခန်းမှူးအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ဤသို့ဖြင့်   [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]] တွင် ရာထူးအဆင့်ဆင့် ဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၃ ရက် တွင် လက်ရှိ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] နှင့် ရာထူးအဆင့်အတန်းတူညီသည့် ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ) ရာထူးအပ်နှင်း ခံရပြီး လေတပ်အကြီးအကဲ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် သူ၏အသက် သည် အသက် (၄၀)မျှသာ ရှိသေးသည်။

သူသည် တပ်မတော်(လေ)အကြီးအကဲ တာဝန်ကို ၁၉၇၄ ခုနှစ် မတ် ၇ ရက် နေ့အထိ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကျော်ကြာ ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည်။တပ်မတော်(လေ)သမိုင်းတစ်လျှောက် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မြတ်ဟိန်း]] ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက်သက်တမ်းအရှည်ကြာဆုံး [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်သည်။

== အခြားတာဝန်များ ==
ဗိုလ်မှူးချုပ် သောင်းဒန် သည် တပ်မတော်(လေ)၏ အကြီးအကဲတာဝန် အပြင်  ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် [[မိတ္ထီလာခရိုင်]] လုံခြုံရေးနှင့်အုပ်ချုပ်မှုကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်း၊  ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီဝင် အဖြစ်လည်းကောင်း ပူးတွဲ တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။

သူသည် ၁၉၆၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၇ ရက် ကစ၍ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီး၊ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီး နှင့် လူမှုဝန်ထမ်းဝန်ကြီးများ အဖြစ်  ၁၉၇၄ ခုနှစ် မတ်လဆန်းအထိ တာဝန်များလည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည်။

၁၉၇၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၇ ရက် မှ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ ရက်နေ့ အကြားတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့်  ၁၉၇၄ ခုနှစ် [[မြန်မာ့ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ|ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ]]အရ ပြုလုပ်သော ပထမဆုံး ရွေးကောက်ပွဲ တွင် သူသည်  စစ်ကိုင်း(၁) ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဝင်ရောက်အရွေးခံခဲ့ပြီး အမတ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ 

၁၉၈၈ အရေးအခင်း နောက်ပိုင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် မျိုးချစ်ရဲဘော်ဟောင်းများအဖွဲ့တွင် သူသည်  ဦးအောင်ကြီး၊ ဦးတင်ဦး တို့နှင့်အတူ ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင်မူ နိုင်ငံရေးမှ နုတ်ထွက်သွားခဲ့သည်။

== တေးရေးဆရာဘဝ ==
သူသည် အညာသား အမည်ဖြင့် တေးသီချင်းများရေးစပ်သီကုံးမှုတွင် ထူးချွန်သူတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။၎င်းရေးစပ်ခဲ့သည့် အဆိုတော် [[သန်းလှိုင်၊ ကို|သန်းလှိုင်]] ၏ တစ်ဝက်မေတ္တာ၊အဆိုတော် [[မာမာအေး]] ၏ သံသာလေကမ်းတိုင် တေးသီချင်းများမှာ အထူးထင်ရှားခဲ့သည်။

== ဘဝနိဂုံး ==
သူသည်  အမှတ်(၁၃၃/ဒီ)၊ မောရဝတီလမ်း (၈)မိုင်ခွဲ၊ မရမ်းကုန်းမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့တွင်  ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ဇွန် ၃၀ ရက် ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ 

== ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ ==
ဇနီးဖြစ်သူမှာ [[ပျော်ဘွယ်ဦးမြ]] ၏ သမီး ဒေါ်မျိုးညွန့်ဖြစ်ပြီး  ဒေါ်မြခိုင်၊ ဦးမျိုးဒန် သားသမီး ၂ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံမှ ရင်ချင်းဆက်အမွှာ]] မနန်းစိုး၊မနန်းစံ ထဲမှ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်ခဲ့သူ မနန်းစိုး ကိုလည်း ၎င်းက သားသမီးအဖြစ် မွေးစားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-48937501|title=ပျော်ဘွယ်ဦးမြ၊ ဗိုလ်ချုပ်ယောက်ဖနဲ့ လုပ်ကြံမှုက လွတ်ခဲ့သူ|work=BBC|access-date=၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၁၇ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/on-this-day/2019/07/07/197244.html|title=မြန်မာ့ဆေးလောက၏ အောင်မြင်မှုနှင့် မနန်းစိုး၊ မနန်းစံ မွေးဖွားခြင်း|work=The Irrawaddy|access-date=၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၇ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ }}&lt;/ref&gt; 

== ရရှိခဲ့သောဆုများ ==
ဗိုလ်မှူးချုပ် သောင်းဒန် ကို  နိုင်ငံတော် သည် စစ်မှုထမ်းကောင်း မှတ်တမ်းဝင်တံဆိပ်၊ လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် (ဒုတိယဆင့်)၊နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်(ပထမဆင့်)၊ စစ်မှုထမ်းကောင်းတံဆိပ် တို့ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။

၂၀၂၂ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက် တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]] က [[စည်သူဘွဲ့]] အပ်နှင်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/34435|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကချီးမြှင့်သည့် ဘွဲ့တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်ပေးအပ်|work=MOI Myanmar|access-date=၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၁၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၃ }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၃/၂၀၂၂|work=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီရုံး|access-date=၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၂|archive-date=8 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708141937/https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

== ဖမ်းဆီးခံရမှုများ ==
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် အစိုးရ၏ ကာကွယ်ရေးပုဒ်မ ၅ နှင့် အချိန်အတန်ကြာ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး  ပြန်လည် လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် လေယာဉ်နှင့် စစ်ဆင်မှု ပြုလုပ်ရန် ပြင်ဦးလွင် သို့အသွား လမ်းခရီးတွင် တော်လှန်ရေးလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ၏ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရဖူးပြီး ပြန်လည်လွတ်မြောက်ခဲ့ရပြန်သည်။ 

== ကိုးကား ==
{{reflist}}
{{Lifetime|၁၉၂၃|၁၉၉၈}}
[[Category:ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (လေ) များ]]
[[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]]</text>
      <sha1>5oj0yhvtttz7c9i3l11tc0qm0iqfr06</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ခိုင်ခိုင်စိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>287202</id>
    <revision>
      <id>1043538</id>
      <parentid>1038124</parentid>
      <timestamp>2026-07-19T03:42:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ရာထူးစတင် ထည့်သွင်း</comment>
      <origin>1043538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16165" sha1="ngi0zt1dnspqmdrmpdztnd1fedf5omt" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific prefix    = ဒေါက်တာ
| name                = ခိုင်ခိုင်စိုး
| image               = 
| caption             = 
| office1             = [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန]] &lt;br/&gt;ဒုတိယဝန်ကြီး
| appointer1          = [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]
| president1          = [[မင်းအောင်လှိုင်]]
| term_start1         = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
| term_end1           = 
| minister1           = [[မြင့်ကြိုင်]]
| alongside1          = [[လင်းဇော်ထွန်း]] နှင့် အတူ
| predecessor1        = ဌေးလှိုင်
| successor1          = 
| office2             = ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန &lt;br/&gt;ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်
| term_start2         = ၆ မတ် ၂၀၂၆
| term_end2           = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
| predecessor2        = 
| successor2          = 
| birth_date          = ၁၉၇၀
| birth_place         = 
| nationality         = [[မြန်မာနိုင်ငံသား|မြန်မာ]]
| party               = 
| education           = B.Sc (Mathematics) &lt;br/&gt;DCSc &lt;br/&gt;DPS (Mumbai) &lt;br/&gt;Dip in Development Studies &lt;br/&gt;Master in Demography and Population Studies (Mahidol)
| occupation          = လူဦးရေပညာရှင် နှင့် နိုင်ငံရေးသမား
}}

'''ဒေါက်တာ ခိုင်ခိုင်စိုး'''သည် လက်ရှိ [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]]၏ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူ အမျိုးသမီး နိုင်ငံရေးသမား နှင့် လူဦးရေပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့ သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ၏ အိန္ဒိယခရီးစဉ်မှစပြီး  သမ္မတ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အဖြစ် စတင် တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |last=မေခ |date=2013-03-29 |title=မြို့နယ် ၂၀ အတွင်း စမ်းသပ်သန်းခေါင်စာရင်း ကောက်ယူမည် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2013/03/29/36652.html |access-date=2026-06-04 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=လူမျိုး အချက်အလက်တွေ မထုတ်ပြန်နိုင်သေး |url=https://www.bbc.com/burmese/42374591 |access-date=2026-06-04 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} News and Periodical Enterprise |url=https://www.moi.gov.mm/npe/gunnthuucheaangbhaimaa-gunnthuucheaangttnchipmaa-khiimngapnng |access-date=2026-06-04 |website=www.moi.gov.mm}}&lt;/ref&gt;

== ပညာရေး ==
ဒေါက်တာ ခိုင်ခိုင်စိုး သည်  ၁၉၈၈ ခုနှစ်မှစတင်ကာ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] တွင် သင်္ချာဘာသာရပ်ဖြင့် သိပ္ပံဘွဲ့ (B.Sc, Mathematics) ကို သင်ယူခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၅ မှ ၁၉၉၈ ခုနှစ်အထိ [[ရန်ကုန်ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်]] တွင် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံဒီပလိုမာ (DCSc)၊ ၁၉၉၆ မှ ၁၉၉၇ ခုနှစ်အထိ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] [[မွမ်ဘိုင်းမြို့]]ရှိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူဦးရေပညာသိပ္ပံသိပ္ပံ (IIPS) တွင် လူဦးရေပညာဒီပလိုမာ (DPS) တို့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၂၀၀၁  မှ ၂၀၀၂ ခုနှစ်အထိ [[ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်|ရန်ကုန်စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်]] တွင် ဖွံ့ဖြိုးမှုပညာ ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ (Post Grad Diploma in Development Studies) ကိုလည်းကောင်း၊ ၂၀၀၄ မှ ၂၀၀၅ ခုနှစ်အထိ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] [[မဟီတလတက္ကသိုလ်|မဟီဒေါတက္ကသိုလ်]] (Mahidol University) တွင် လူဦးရေနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဆိုင်ရာပညာ မဟာဘွဲ့ (Master's degree, Demography and Population Studies) ကို Grade: A ဖြင့်လည်းကောင်း ထူးချွန်စွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ထို့နောက် လူဦးရေနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဆိုင်ရာပညာ ဖြင့် ဒေါက်တာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Processing the data |url=https://myanmar.unfpa.org/en/processing-data |archive-url=https://web.archive.org/web/20240927033045/https://myanmar.unfpa.org/en/processing-data |archive-date=27 September 2024 |access-date=2026-06-04 |website=UNFPA- Myanmar |language=en-US |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ကြည့်ရှုမှု ၈.၄ ထောင် ကြိမ် · တုံ့ပြန်မှု ၃၇၀ ခု {{!}} ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါဟာ အမျိုးသမီးများ၊ သက်ကြီးရွယ်အိုများအပေါ် ပိုမိုထိခိုက်စေပါတယ်။ ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာနမှ ညွှန်ကြားရေးမှူး ဒေါက်တာခိုင်ခိုင်စိုးက လူဦးရေကိန်းဂဏန်းအချက်အလက်ကို အခြေခံပြီး အခုလိုပြောပါတယ်။ “၂၀၁၄ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်အကြောင်းအရာသန်းခေါင်စာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံမှာ သက်ကြီးဦးရေနှင့် အမျိုးသမီးဦးရေက ပိုမိုများပြားနေပါတယ်။ ဒါကြောင့် COVID-19 နှင့်ပတ်သက်ပြီး ကာကွယ်၊ တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်ရာမှာ သူတို့တွေအပေါ်သက်ရောက်မှုကို အထူးအလေးထားပြီး ဆောင်ရွက်သွားဖို့လိုပါတယ်။” COVID-19 has a great impact on women and elder population. “Since Myanmar has larger population of elder people and women according to 2014 Myanmar Population and Housing Census, we need to strengthen the COVID-19 response and prevention more attentively.” – Dr. Khaing Khaing Soe, Department of Population, Ministry of Labour, Immigration and Population. #WPD2020 Department of Population {{!}} UNFPA Myanmar |url=https://www.facebook.com/reel/756342591780855/ |access-date=2026-06-04 |language=my}}&lt;/ref&gt;

== ဝန်ထမ်းဘဝ ==
၁၉၈၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃၁ ရက်မှစ၍  ဒေါက်တာခိုင်ခိုင်စိုးသည် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာနတွင်  လုပ်ငန်းခွင်သက်တမ်းတစ်လျှောက် တောက်လျှောက် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ သမ္မတဦးသိန်းစိန် လက်ထက်မှစ၍ အဆိုပါဦးစီးဌာန၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့်အပြင် ၂၀၁၄ ခုနှစ် အထွေထွေလူဦးရေနှင့် အိမ်အကြောင်းအရာ သန်းခေါင်စာရင်း ကောက်ယူမှုလုပ်ငန်းစဉ်တွင်လည်း ဦးစီးဌာန၏ အရေးပါသောကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လတွင် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန၏ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် စတင်အစမ်းခန့် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် အဆိုပါ ရာထူးအဆင့်ကို အတည်ပြုခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ထိုတာဝန်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၉ ရက်နေ့အထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းအကြီးအမှူး ပြောင်းရွှေ့ခန့်ထားခြင်း၊ ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းအကြီးအမှူးများ အတည်ပြုခန့်ထားခြင်းနှင့် ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းအကြီးအမှူး ခန့်ထားခြင်း |url=http://moi.gov.mm/index.php/news/80627 |access-date=2026-06-04 |website=moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt; 

== ဒုတိယဝန်ကြီးဘဝ ==
၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ က ၎င်းအား လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန၏ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တိုးမြှင့်ခန့်အပ်ခဲ့ရာ အစိုးရအဖွဲ့၏ ဒုတိယဝန်ကြီး ၄၆ ဦးအနက် အမျိုးသမီးဒုတိယဝန်ကြီး ၄ ဦးတွင် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။လက်ရှိတွင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန၏ ဒုတိယဝန်ကြီးတာဝန်ကို [[လင်းဇော်ထွန်း|ဦးလင်းဇော်ထွန်း]]နှင့်အတူ တွဲဖက်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/announcements/81614 |access-date=2026-06-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;

ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၂၈ ရက် တွင် [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]] တွင် တွဲဖက်တာဝန် စတင်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ အိန္ဒိယနိုင်ငံခရီးစဉ်အပြန်  နေပြည်တော် တပ်မတော်လေဆိပ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိချိန်၌ သမ္မတ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် ခရီးစဉ်အခြေအနေများကို သတင်းမီဒီယာများသို့ ထွက်ပေါ်ရှင်းလင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ဤသို့ဖြင့် သမ္မတ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် တရားဝင်စတင် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=စစ်အာဏာရှင်သမ္မတ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ၏ခင်ပွန်းကို ဗိုလ်မှူးချုပ်ရာထူးတိုး |url=https://burmese.dvb.no/post/165296 |access-date=2026-07-19 |website=DVB Burmese |language=my}}&lt;/ref&gt;

ယခင်အစိုးရသက်တမ်းများတွင် သမ္မတ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူများအဖြစ် ဦးသိန်းစိန်လက်ထက်၌ [[ရဲထွဋ် (ပြန်ကြားရေး)|ဦးရဲထွဋ်]]၊ သမ္မတဦးဝင်းမြင့်လက်ထက်၌ [[ဇော်ဌေး|ဦးဇော်ဌေး]]၊ နှင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းကာလများတွင် နိုင်ငံအကြီးအကဲနှင့် တပ်မတော်၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် [[ဇော်မင်းထွန်း|ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်း]]တို့က အသီးသီး တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ယခုအခါတွင်မူ ဒေါ်ခိုင်ခိုင်စိုး သည် သမ္မတ၏ ပထမဦးဆုံးသော အမျိုးသမီး ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူဖြစ်လာခဲ့သည်။&quot;။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-06-04 |title=၂၀၂၆ ဇွန် ၄ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မြန်မာမှာရှိနေတဲ့တရုတ်လွှမ်းမိုးမှုကြီးမားနေတယ်လို့ အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c5yx1zj4j91t |access-date=2026-06-04 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

{{lifetime|၁၉၇၀| }}
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသမီး နိုင်ငံရေးသမားများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ]]
[[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဟောင်းများ]]</text>
      <sha1>ngi0zt1dnspqmdrmpdztnd1fedf5omt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တမ်းပလိတ်:Infobox motorsport championship</title>
    <ns>10</ns>
    <id>288806</id>
    <revision>
      <id>1043540</id>
      <parentid>1041672</parentid>
      <timestamp>2026-07-19T05:27:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pho Sai</username>
        <id>45037</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1043540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8179" sha1="jjfphw3pd9a4pl5ig2syg79rzvx18bp" xml:space="preserve">{{Infobox
| bodyclass  = vcard
| child      = {{{section|{{{child|}}}}}}
| title      = {{{name|{{{title|&lt;includeonly&gt;{{PAGENAMEBASE}}&lt;/includeonly&gt; }}}}}}
| titleclass = fn
| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo|}}}|size={{{imagesize|{{{image-size|{{{pixels|}}}}}}}}}|alt={{{alt|{{{alt|}}}}}}|sizedefault=frameless}}
| caption    = {{{caption|}}}
| headerstyle= background:#dfdfdf
| label1     = {{Nowrap|ပြိုင်ပွဲအမျိုးအစား}}
| data1      = {{{category|}}}
| label2     = ကျင်းပသည့် နိုင်ငံ
| data2      = {{{country|{{{country/region|}}}}}}
| label3     = ကျင်းပရာ ဒေသ
| data3      = {{{region|}}}
| label4     = နှီးနွယ်အဖွဲ့အစည်း
| data4      = {{{affiliations|}}}
| label5     = ပထမဦးဆုံးပြိုင်ပွဲ
| data5      = {{{inaugural|{{{inaugural2|}}}}}}
| label6     = ပြိုင်ပွဲဖျက်သိမ်း
| data6      = {{{folded|}}}
| label7     = ပြိုင်ပွဲအတန်းအစား
| data7      = {{{classes|}}}
| label8     = Prototype တန်း
| data8      = {{{LMP classes|}}}
| label9     = GT တန်း
| data9      = {{{GT classes|}}}
| label10    = ပြိုင်ကားမောင်းသူများ
| data10     = {{{drivers|}}}
| label11    = ပြိုင်ဘီးစီးသူများ
| data11     = {{{riders|}}}
| label12    = ပြိုင်ပွဲဝင်အသင်းများ
| data12     = {{{teams|}}}
| label13    = ပြိုင်ယာဉ်တည်ဆောက်သူများ
| data13     = {{{constructors|}}}
| label14    = ပြိုင်ယာဉ်ထုတ်လုပ်သူများ
| data14     = {{{manufacturers|}}}
| label15    = ယာဉ်ကိုယ်ထည်များ
| data15     = {{{chassis|}}}
| label16    = ယာဉ်ကိုယ်ထည်ထုတ်လုပ်သူများ
| data16     = {{{chassis manufacturers|}}}
| label17    = အင်ဂျင်များ
| data17     = {{{engines|}}}
| label18    = အင်ဂျင်ထုတ်လုပ်သူများ
| data18     = {{{engine manufacturers|}}}
| label19    = တာယာတင်သွင်းသူများ
| data19     = {{{tyres|}}}
| label20    = တာယာတင်သွင်းသူများ
| data20     = {{{tires|}}}
| label21    = လက်ရှိချန်ပီယံများ
| data21     = {{{current_champions|}}}
| label22    = {{#switch:{{{name|}}}
  |ဖော်မြူလာ ဝမ်း | F1 = [[:en:List of Formula One World Drivers' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်မောင်း ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ]]
  |World Rally Championship | WRC = [[:en:List of World Rally Championship Drivers' champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်မောင်း ချန်ပီယံ]]
  |#default = {{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်မောင်း ချန်ပီယံ
  }}
| data22     = {{{champion driver|}}}
| label23    = {{#switch:{{{name|}}}
  |ဖော်မြူလာ ဝမ်း | F1 = [[:en:List of Formula One World Drivers' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်မောင်း ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ]]
  |World Rally Championship | WRC = [[:en:List of World Rally Championship Co-Drivers' champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} တွဲဖက်–ယာဉ်မောင်း ချန်ပီယံ]]
  |#default = {{#if:{{{folded|}}}|Last}} တွဲဖက်–ယာဉ်မောင်း ချန်ပီယံ
  }}
| data23     = {{{champion codriver|}}}
| label24    = {{#switch:{{{name|}}}
  |MotoGP World Championship | MotoGP = [[:en: List of 500cc/MotoGP World Riders' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်စီး ချန်ပီယံ]]
  |Moto2 World Championship | Moto2 = [[:en:List of 250cc/Moto2 World Riders' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်စီးချန်ပီယံ]]
  |Moto3 World Championship | Moto3 = [[:en:List of 125cc/Moto3 World Riders' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်စီးချန်ပီယံ]]
  |#default = {{#if:{{{folded|}}}|Last}} ဆိုင်ကယ်စီး ချန်ပီယံ
  }}
| data24     = {{{champion rider|}}}
| label25    = {{#switch:{{{name|}}}
  |ဖော်မြူလာ ဝမ်း | F1 = [[:en:List of Formula One World Constructors' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်တည်ဆောက်သူ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ]]
  |MotoGP World Championship | MotoGP = [[:en:List of Grand Prix motorcycle racing World Constructors' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်တည်ဆောက်သူ ချန်ပီယံ]]
  |Moto2 World Championship | Moto2 = [[:en:List of Grand Prix motorcycle racing World Constructors' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်တည်ဆောက်သူ ချန်ပီယံ]]
  |Moto3 World Championship | Moto3 = [[:en:List of Grand Prix motorcycle racing World Constructors' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်တည်ဆောက်သူ ချန်ပီယံ]]
  |#default = {{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်တည်ဆောက်သူ ချန်ပီယံ
  }}
| data25     = {{{constructor|}}}
| label26    = {{#switch:{{{name|}}}
  |ဖော်မြူလာ ဝမ်း | F1 = [[:en:List of Formula One World Constructors' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်တည်ဆောက်သူ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ]]
  |World Rally Championship | WRC = [[:en:List of World Rally Championship Manufacturers' champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်တည်ဆောက်သူ ချန်ပီယံ]]
  |#default = {{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်တည်ဆောက်သူ ချန်ပီယံ
  }}
| data26     = {{{manufacturer|}}}
| label27    = {{#switch:{{{name|}}}
  |MotoGP World Championship | MotoGP = [[:en:List of Grand Prix motorcycle racing World Teams' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ချန်ပီယံအသင်း]]
  |Moto2 World Championship | Moto2 = [[:en:List of Grand Prix motorcycle racing World Teams' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ချန်ပီယံအသင်း]]
  |Moto3 World Championship | Moto3 = [[:en:List of Grand Prix motorcycle racing World Teams' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ချန်ပီယံအသင်း]]
  |#default = {{#if:{{{folded|}}}|Last}} ချန်ပီယံအသင်း
  }}
| data27     = {{{champion team|}}}
| label28    = ဆုရရှိမှု အများဆုံး
| data28     = {{{most titles|}}}
| label29    = တရားဝင်ဝဘ်ဆိုက်
| data29     = {{{website|}}}
| header30   = {{{section1|}}}
| header31   = {{{section2|}}}
| header32   = {{{section3|}}}
| header33   = {{{section4|}}}
| header34   = {{{section5|}}}
| below      = {{#if:{{{current_season|}}}|[[File:Motorsport current event.svg|33px|]] ''[[:en:{{{current_season|}}}{{!}}လက်ရှိပြိုင်ပွဲရာသီ]]''}}
}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox motorsport championship with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox motorsport championship]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y| affiliations | alt | caption | category | champion codriver | champion driver | champion rider | champion team | chassis | chassis manufacturers | child | classes | constructor | constructors | country | country/region | current_champions | current_season | drivers | engine manufacturers | engines | folded | GT classes | image-size | imagesize | inaugural | inaugural2 | LMP classes | logo | manufacturer | manufacturers | most titles | name | pixels | region | riders | section | section1 | section2 | section3 | section4 | section5 | teams | tires | title | tyres | website }}&lt;noinclude&gt;{{template doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jjfphw3pd9a4pl5ig2syg79rzvx18bp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1043541</id>
      <parentid>1043540</parentid>
      <timestamp>2026-07-19T05:37:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pho Sai</username>
        <id>45037</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1043541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8241" sha1="17li0atqitmxese6f08n2ulj1h09srh" xml:space="preserve">{{Infobox
| bodyclass  = vcard
| child      = {{{section|{{{child|}}}}}}
| title      = {{{name|{{{title|&lt;includeonly&gt;{{PAGENAMEBASE}}&lt;/includeonly&gt; }}}}}}
| titleclass = fn
| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo|}}}|size={{{imagesize|{{{image-size|{{{pixels|}}}}}}}}}|alt={{{alt|{{{alt|}}}}}}|sizedefault=frameless}}
| caption    = {{{caption|}}}
| headerstyle= background:#dfdfdf
| label1     = {{Nowrap|ယှဉ်ပြိုင်မှု ကဏ္ဍ}}
| data1      = {{{category|}}}
| label2     = ကျင်းပသည့်နိုင်ငံ
| data2      = {{{country|{{{country/region|}}}}}}
| label3     = ကျင်းပရာဒေသ
| data3      = {{{region|}}}
| label4     = နှီးနွယ်အဖွဲ့အစည်း
| data4      = {{{affiliations|}}}
| label5     = ပထမဦးဆုံးပြိုင်ပွဲ
| data5      = {{{inaugural|{{{inaugural2|}}}}}}
| label6     = ပြိုင်ပွဲဖျက်သိမ်း
| data6      = {{{folded|}}}
| label7     = ပြိုင်ပွဲအတန်းအစား
| data7      = {{{classes|}}}
| label8     = Prototype တန်း
| data8      = {{{LMP classes|}}}
| label9     = GT တန်း
| data9      = {{{GT classes|}}}
| label10    = ပြိုင်ကားမောင်းသမားများ
| data10     = {{{drivers|}}}
| label11    = ပြိုင်ဘီးစီးသမားများ
| data11     = {{{riders|}}}
| label12    = ပြိုင်ပွဲဝင်အသင်းများ
| data12     = {{{teams|}}}
| label13    = ပြိုင်ယာဉ်တည်ဆောက်သူများ
| data13     = {{{constructors|}}}
| label14    = ပြိုင်ယာဉ်ထုတ်လုပ်သူများ
| data14     = {{{manufacturers|}}}
| label15    = ယာဉ်ကိုယ်ထည်များ
| data15     = {{{chassis|}}}
| label16    = ယာဉ်ကိုယ်ထည်ထုတ်လုပ်သူများ
| data16     = {{{chassis manufacturers|}}}
| label17    = အင်ဂျင်များ
| data17     = {{{engines|}}}
| label18    = အင်ဂျင်ထုတ်လုပ်သူများ
| data18     = {{{engine manufacturers|}}}
| label19    = တာယာတင်သွင်းသူများ
| data19     = {{{tyres|}}}
| label20    = တာယာတင်သွင်းသူများ
| data20     = {{{tires|}}}
| label21    = လက်ရှိချန်ပီယံများ
| data21     = {{{current_champions|}}}
| label22    = {{#switch:{{{name|}}}
  |ဖော်မြူလာ ဝမ်း | F1 = [[:en:List of Formula One World Drivers' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်မောင်း ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ]]
  |World Rally Championship | WRC = [[:en:List of World Rally Championship Drivers' champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်မောင်း ချန်ပီယံ]]
  |#default = {{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်မောင်းချန်ပီယံ
  }}
| data22     = {{{champion driver|}}}
| label23    = {{#switch:{{{name|}}}
  |ဖော်မြူလာ ဝမ်း | F1 = [[:en:List of Formula One World Drivers' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်မောင်း ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ]]
  |World Rally Championship | WRC = [[:en:List of World Rally Championship Co-Drivers' champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} တွဲဖက်–ယာဉ်မောင်း ချန်ပီယံ]]
  |#default = {{#if:{{{folded|}}}|Last}} တွဲဖက်–ယာဉ်မောင်း ချန်ပီယံ
  }}
| data23     = {{{champion codriver|}}}
| label24    = {{#switch:{{{name|}}}
  |MotoGP World Championship | MotoGP = [[:en: List of 500cc/MotoGP World Riders' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ဆိုင်ကယ်စီးချန်ပီယံ]]
  |Moto2 World Championship | Moto2 = [[:en:List of 250cc/Moto2 World Riders' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ဆိုင်ကယ်စီးချန်ပီယံ]]
  |Moto3 World Championship | Moto3 = [[:en:List of 125cc/Moto3 World Riders' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ဆိုင်ကယ်စီးချန်ပီယံ]]
  |#default = {{#if:{{{folded|}}}|Last}} ဆိုင်ကယ်စီး ချန်ပီယံ
  }}
| data24     = {{{champion rider|}}}
| label25    = {{#switch:{{{name|}}}
  |ဖော်မြူလာ ဝမ်း | F1 = [[:en:List of Formula One World Constructors' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်တည်ဆောက်မှု ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ]]
  |MotoGP World Championship | MotoGP = [[:en:List of Grand Prix motorcycle racing World Constructors' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်တည်ဆောက်မှု ချန်ပီယံ]]
  |Moto2 World Championship | Moto2 = [[:en:List of Grand Prix motorcycle racing World Constructors' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်တည်ဆောက်မှု ချန်ပီယံ]]
  |Moto3 World Championship | Moto3 = [[:en:List of Grand Prix motorcycle racing World Constructors' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်တည်ဆောက်မှု ချန်ပီယံ]]
  |#default = {{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်တည်ဆောက်မှု ချန်ပီယံ
  }}
| data25     = {{{constructor|}}}
| label26    = {{#switch:{{{name|}}}
  |ဖော်မြူလာ ဝမ်း | F1 = [[:en:List of Formula One World Constructors' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်တည်ဆောက်မှု ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ]]
  |World Rally Championship | WRC = [[:en:List of World Rally Championship Manufacturers' champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်တည်ဆောက်မှု ချန်ပီယံ]]
  |#default = {{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်တည်ဆောက်မှု ချန်ပီယံ
  }}
| data26     = {{{manufacturer|}}}
| label27    = {{#switch:{{{name|}}}
  |MotoGP World Championship | MotoGP = [[:en:List of Grand Prix motorcycle racing World Teams' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ချန်ပီယံအသင်း]]
  |Moto2 World Championship | Moto2 = [[:en:List of Grand Prix motorcycle racing World Teams' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ချန်ပီယံအသင်း]]
  |Moto3 World Championship | Moto3 = [[:en:List of Grand Prix motorcycle racing World Teams' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ချန်ပီယံအသင်း]]
  |#default = {{#if:{{{folded|}}}|Last}} ချန်ပီယံအသင်း
  }}
| data27     = {{{champion team|}}}
| label28    = ဆုရရှိမှုအများဆုံး
| data28     = {{{most titles|}}}
| label29    = တရားဝင်ဝဘ်ဆိုက်
| data29     = {{{website|}}}
| header30   = {{{section1|}}}
| header31   = {{{section2|}}}
| header32   = {{{section3|}}}
| header33   = {{{section4|}}}
| header34   = {{{section5|}}}
| below      = {{#if:{{{current_season|}}}|[[File:Motorsport current event.svg|33px|]] ''[[:en:{{{current_season|}}}{{!}}လက်ရှိပြိုင်ပွဲရာသီ]]''}}
}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox motorsport championship with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox motorsport championship]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y| affiliations | alt | caption | category | champion codriver | champion driver | champion rider | champion team | chassis | chassis manufacturers | child | classes | constructor | constructors | country | country/region | current_champions | current_season | drivers | engine manufacturers | engines | folded | GT classes | image-size | imagesize | inaugural | inaugural2 | LMP classes | logo | manufacturer | manufacturers | most titles | name | pixels | region | riders | section | section1 | section2 | section3 | section4 | section5 | teams | tires | title | tyres | website }}&lt;noinclude&gt;{{template doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>17li0atqitmxese6f08n2ulj1h09srh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တမ်းပလိတ်:Infobox motorsport championship/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>288807</id>
    <revision>
      <id>1043497</id>
      <parentid>1043486</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T12:50:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pho Sai</username>
        <id>45037</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1043497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10477" sha1="2ghcjsgmw3imfp21rb6ovtk6l3hl2xs" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
&lt;!-- ကဏ္ဍများကို အောက်ဆုံးရှိ ဖော်ပြပါနေရာတွင် ထည့်၍ အင်တာဝီကီလင့်များ (interwikis) ကို [[ဝီကီဒေတာ]] သုံး၍ ထည့်ပါ။) --&gt;

{{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}}

ဤတမ်းပလိတ်အား ယာဉ်မောင်းအားကစားပြိုင်ပွဲများအတွက် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဥပမာ။ [[ဖော်မြူလာ ဝမ်း]]။

== အသုံးပြုပုံ ==
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow: auto&quot;&gt;
{{Infobox motorsport championship
| name              = 
| logo              = 
| image-size        = (optional; will default to 250px if left blank)
| caption           = 
| category          = [1]
| country           = 
| region            = 
| headquarters      = 
| inaugural         = 
| folded            = 
| classes           = [2]
| LMP classes       =
| GT classes        =
| drivers           = [3]
| riders            = [3]
| teams             = 
| constructors      = [4]
| affiliations      = [4]
| manufacturers     = [4]
| engines           = [4]
| tyres             = [4]
| tires             =
| current_champions =
| champion driver   = 
| champion codriver = [5]
| champion rider    = 
| champion team     = 
| manufacturer      = [6]
| constructor       = [6]
| tv partners       = [6]
| website           = &lt;!-- use {{URL}} --&gt;
| current_season    =
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

# e.g. [[Open wheel car|Single seaters]].
# e.g. LMP1, LMP2, GTE
# The total number of drivers/riders from the current or most recent entry list.
# List the current chassis, engine and tyre suppliers with line breaks. If the list is very long, just enter a number.
# If the co-driver gets a title.
# Normally only applicable to championships with separate titles for teams and manufacturers/constructors, such as the [[British Touring Car Championship|BTCC]].

==Categories==
*{{clc| Pages using infobox motorsport championship with unknown parameters}}

=== Additional sections ===
This infobox may be embedded within itself to create multiple sections, using the {{para|sectionX}} parameters.
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
| section1 = {{Infobox motorsport championship|child=yes
  | name = Section1 Heading
  ...
  }}
| section2 = {{Infobox motorsport championship|child=yes
  | name = Section2 Heading
  ...
  }}
| section3 = {{Infobox motorsport championship|child=yes
  | name = Section3 Heading
  ...
  }}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
For an example, see [[Grand Prix motorcycle racing]].

== TemplateData ==
{{TemplateData header}}
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;name&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;အမည်&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ပြိုင်ပွဲအမည်&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;Formula One, Moto GP&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		},
		&quot;logo&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;လိုဂို&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;လိုဂိုတံဆိပ်ပုံ&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;image-size&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ပုံအရွယ်အစား&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ပြသထားမည့် ပုံ၏အရွယ်အစား&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;200px&quot;,
			&quot;suggestedvalues&quot;: [
				&quot;200px&quot;
			]
		},
		&quot;caption&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ပုံစာသား&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ရုပ်ပုံ၏ အောက်ခြေဖော်ပြချက် စာသား&quot;
		},
		&quot;category&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ပြိုင်ပွဲအမျိုးအစား&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ယှဉ်ပြိုင်မှုအမျိုးအစား&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;အခန်းပွင့်ကား၊ တစ်ယောက်စီးကား၊ ဖော်မြူလာ ပြိုင်ကား&quot;
		},
		&quot;country&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;နိုင်ငံ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ပြိုင်ပွဲကျင်းပသည့် နိုင်ငံ&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;စပိန်၊ နိုင်ငံတကာ&quot;
		},
		&quot;region&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ဒေသ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ပြိုင်ပွဲကျင်းပရာ ဒေသ&quot;
		},
		&quot;inaugural&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ပထမဦးဆုံးပြိုင်ပွဲ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ပထမဦးဆုံး စတင်ကျင်းပခဲ့သည့် ပြိုင်ပွဲ&quot;
		},
		&quot;folded&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ဖျက်သိမ်း&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ပြိုင်ပွဲဖျက်သိမ်းခဲ့သည့် ရက်စွဲ&quot;
		},
		&quot;classes&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ပြိုင်ပွဲအတန်းအစား&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ယှဉ်ပြိုင်ရန် အဆင့်အတန်းသတ်မှတ်ချက်&quot;
		},
		&quot;LMP classes&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;LMP တန်း&quot;
		},
		&quot;GT classes&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;GT တန်း&quot;
		},
		&quot;manufacturers&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ပြိုင်ပွဲဝင်ယာဉ်ထုတ်လုပ်သူများ&quot;
		},
		&quot;tv partner&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;မိတ်ဖက် ရုပ်သံလိုင်း&quot;
		},
		&quot;drivers&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ပြိုင်ပွဲဝင် ယာဉ်မောင်းများ&quot;
		},
		&quot;riders&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ပြိုင်ပွဲဝင်ယာဉ်စီးနင်းသူများ&quot;
		},
		&quot;teams&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ပြိုင်ပွဲဝင်အသင်းများ&quot;
		},
		&quot;constructors&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ပြိုင်ပွဲဝင်ယာဉ်တည်ဆောက်သူများ&quot;
		},
		&quot;engines&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;အင်ဂျင်အမျိုးအစားများ&quot;
		},
		&quot;tyres&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;တာယာအမှတ်တံဆိပ်များ&quot;
		},
		&quot;tires&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;တာယာအမှတ်တံဆိပ်များ&quot;
		},
		&quot;current_champions&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;လက်ရှိချန်ပီယံများ&quot;
		},
		&quot;champion driver&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ယာဉ်မောင်း ချန်ပီယံ&quot;
		},
		&quot;champion codriver&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;တွဲဖက်ယာဉ်မောင်း ချန်ပီယံ&quot;
		},
		&quot;champion rider&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ဆိုင်ကယ်စီး ချန်ပီယံ&quot;
		},
		&quot;champion team&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ချန်ပီယံ အသင်း&quot;
		},
		&quot;manufacturer&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ချန်ပီယံ ယာဉ်ထုတ်လုပ်သူ&quot;
		},
		&quot;constructor&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ယာဉ်တည်ဆောက်မှု ချန်ပီယံ&quot;
		},
		&quot;website&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ဝဘ်ဆိုက်&quot;
		},
		&quot;current_season&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;လက်ရှိပြိုင်ပွဲရာသီ&quot;
		},
		&quot;section&quot;: {},
		&quot;child&quot;: {},
		&quot;title&quot;: {},
		&quot;imagesize&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ပုံအရွယ်အစား&quot;
		},
		&quot;pixels&quot;: {},
		&quot;alt&quot;: {},
		&quot;country/region&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;နိုင်ငံ/ဒေသ&quot;
		},
		&quot;affiliations&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;နှီးနွယ်အဖွဲ့အစည်း&quot;
		},
		&quot;inaugural2&quot;: {},
		&quot;chassis&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ယာဉ်ကိုယ်ထည်&quot;
		},
		&quot;chassis manufacturers&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ယာဉ်ကိုယ်ထည် ထုတ်လုပ်သူများ&quot;
		},
		&quot;engine manufacturers&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;အင်ဂျင်ထုတ်လုပ်သူများ&quot;
		},
		&quot;most titles&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ဆုရရှိမှု အများဆုံး&quot;
		},
		&quot;section1&quot;: {},
		&quot;section2&quot;: {},
		&quot;section3&quot;: {},
		&quot;section4&quot;: {},
		&quot;section5&quot;: {}
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;name&quot;,
		&quot;logo&quot;,
		&quot;image-size&quot;,
		&quot;caption&quot;,
		&quot;category&quot;,
		&quot;country&quot;,
		&quot;region&quot;,
		&quot;inaugural&quot;,
		&quot;folded&quot;,
		&quot;classes&quot;,
		&quot;LMP classes&quot;,
		&quot;GT classes&quot;,
		&quot;manufacturers&quot;,
		&quot;tv partner&quot;,
		&quot;drivers&quot;,
		&quot;riders&quot;,
		&quot;teams&quot;,
		&quot;constructors&quot;,
		&quot;engines&quot;,
		&quot;tyres&quot;,
		&quot;tires&quot;,
		&quot;current_champions&quot;,
		&quot;champion driver&quot;,
		&quot;champion codriver&quot;,
		&quot;champion rider&quot;,
		&quot;champion team&quot;,
		&quot;manufacturer&quot;,
		&quot;constructor&quot;,
		&quot;website&quot;,
		&quot;current_season&quot;,
		&quot;section&quot;,
		&quot;child&quot;,
		&quot;title&quot;,
		&quot;imagesize&quot;,
		&quot;pixels&quot;,
		&quot;alt&quot;,
		&quot;country/region&quot;,
		&quot;affiliations&quot;,
		&quot;inaugural2&quot;,
		&quot;chassis&quot;,
		&quot;chassis manufacturers&quot;,
		&quot;engine manufacturers&quot;,
		&quot;most titles&quot;,
		&quot;section1&quot;,
		&quot;section2&quot;,
		&quot;section3&quot;,
		&quot;section4&quot;,
		&quot;section5&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;

==Example==
{{Infobox motorsport championship
| name            = ဖော်မြူလာ ဝမ်း
| logo            = Example.svg
| image-size      = 180px
| category        = [[Open wheel car|Single seater]]
| region          = Worldwide  
| inaugural       = [[1950 Formula One season|1950]]
| folded          = 
| drivers         = 24
| teams           = 12
| engines         = [[Cosworth]]{{·}}[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]{{·}}[[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]]{{·}}[[Renault F1|Renault]]
| tyres           = [[Pirelli]]
| champion driver = {{flag icon|GER}} [[Sebastian Vettel]]&lt;br /&gt;(&lt;small&gt;[[Red Bull Racing]]&lt;/small&gt;)
| constructor     = {{flag icon|AUT}} [[Red Bull Racing]]
| current_season  = 2011 Formula One season
| website         = {{URL|www.formula1.com}}
}}

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow: auto&quot;&gt;
{{Infobox motorsport championship
| name            = Formula One
| logo            = Example.svg
| image-size      = 180px
| category        = [[Open wheel car|Single seater]]
| region          = Worldwide    
| inaugural       = [[1950 Formula One season|1950]]
| folded          = 
| drivers         = 24
| teams           = 12
| engines         = [[Cosworth]]{{·}}[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]{{·}}[[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]]{{·}}[[Renault F1|Renault]]
| tyres           = [[Pirelli]]
| champion driver = {{flag icon|GER}} [[Sebastian Vettel]]&lt;br /&gt;(&lt;small&gt;[[Red Bull Racing]]&lt;/small&gt;)
| constructor     = {{flag icon|AUT}} [[Red Bull Racing]]
| current_season  = 2011 Formula One season
| website         = {{URL|www.formula1.com}}
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

&lt;includeonly&gt;{{Sandbox other||
&lt;!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --&gt;
[[ကဏ္ဍ:အားကစား infobox တမ်းပလိတ်များ|Motorsport championship]]
[[ကဏ္ဍ:ထည့်သွင်းနှစ်မြှုပ်ထားနိုင်သည့် တမ်းပလိတ်များ]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>2ghcjsgmw3imfp21rb6ovtk6l3hl2xs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1043542</id>
      <parentid>1043497</parentid>
      <timestamp>2026-07-19T06:13:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pho Sai</username>
        <id>45037</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1043542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12187" sha1="ipmfdlcnqv7aaqznvzay6ki8vfsy5yp" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
&lt;!-- ကဏ္ဍများကို အောက်ဆုံးရှိ ဖော်ပြပါနေရာတွင် ထည့်၍ အင်တာဝီကီလင့်များ (interwikis) ကို [[ဝီကီဒေတာ]] သုံး၍ ထည့်ပါ။) --&gt;

{{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}}

ဤတမ်းပလိတ်အား ယာဉ်မောင်းအားကစားပြိုင်ပွဲများအတွက် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဥပမာ။ [[ဖော်မြူလာ ဝမ်း]]။

== အသုံးပြုပုံ ==
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow: auto&quot;&gt;
{{Infobox motorsport championship
| name              = 
| logo              = 
| image-size        = (optional; will default to 250px if left blank)
| caption           = 
| category          = [1]
| country           = 
| region            = 
| headquarters      = 
| inaugural         = 
| folded            = 
| classes           = [2]
| LMP classes       =
| GT classes        =
| drivers           = [3]
| riders            = [3]
| teams             = 
| constructors      = [4]
| affiliations      = [4]
| manufacturers     = [4]
| engines           = [4]
| tyres             = [4]
| tires             =
| current_champions =
| champion driver   = 
| champion codriver = [5]
| champion rider    = 
| champion team     = 
| manufacturer      = [6]
| constructor       = [6]
| tv partners       = [6]
| website           = &lt;!-- use {{URL}} --&gt;
| current_season    =
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

# e.g. [[Open wheel car|Single seaters]].
# e.g. LMP1, LMP2, GTE
# The total number of drivers/riders from the current or most recent entry list.
# List the current chassis, engine and tyre suppliers with line breaks. If the list is very long, just enter a number.
# If the co-driver gets a title.
# Normally only applicable to championships with separate titles for teams and manufacturers/constructors, such as the [[British Touring Car Championship|BTCC]].

==Categories==
*{{clc| Pages using infobox motorsport championship with unknown parameters}}

=== Additional sections ===
This infobox may be embedded within itself to create multiple sections, using the {{para|sectionX}} parameters.
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
| section1 = {{Infobox motorsport championship|child=yes
  | name = Section1 Heading
  ...
  }}
| section2 = {{Infobox motorsport championship|child=yes
  | name = Section2 Heading
  ...
  }}
| section3 = {{Infobox motorsport championship|child=yes
  | name = Section3 Heading
  ...
  }}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
For an example, see [[Grand Prix motorcycle racing]].

== TemplateData ==
{{TemplateData header}}
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;name&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;အမည်&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ပြိုင်ပွဲအမည်&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;Formula One, Moto GP&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		},
		&quot;logo&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;လိုဂို&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;လိုဂိုတံဆိပ်ပုံ&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;image-size&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ပုံအရွယ်အစား&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ပြသထားမည့် ပုံ၏အရွယ်အစား&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;200px&quot;,
			&quot;suggestedvalues&quot;: [
				&quot;200px&quot;
			]
		},
		&quot;caption&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ပုံစာသား&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ရုပ်ပုံ၏ အောက်ခြေဖော်ပြချက် စာသား&quot;
		},
		&quot;category&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ပြိုင်ပွဲအမျိုးအစား&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ယှဉ်ပြိုင်မှုအမျိုးအစား&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;အခန်းပွင့်ကား၊ တစ်ယောက်စီးကား၊ ဖော်မြူလာ ပြိုင်ကား&quot;
		},
		&quot;country&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;နိုင်ငံ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ပြိုင်ပွဲကျင်းပသည့် နိုင်ငံ&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;စပိန်၊ နိုင်ငံတကာ&quot;
		},
		&quot;region&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ဒေသ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ပြိုင်ပွဲကျင်းပရာ ဒေသ&quot;
		},
		&quot;inaugural&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ပထမဦးဆုံးပြိုင်ပွဲ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ပထမဦးဆုံး စတင်ကျင်းပခဲ့သည့် ပြိုင်ပွဲ&quot;
		},
		&quot;folded&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ဖျက်သိမ်း&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ပြိုင်ပွဲဖျက်သိမ်းခဲ့သည့် ရက်စွဲ&quot;
		},
		&quot;classes&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ပြိုင်ပွဲအတန်းအစား&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ယှဉ်ပြိုင်ရန် အဆင့်အတန်းသတ်မှတ်ချက်&quot;
		},
		&quot;LMP classes&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;LMP တန်း&quot;
		},
		&quot;GT classes&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;GT တန်း&quot;
		},
		&quot;manufacturers&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ပြိုင်ယာဉ်ထုတ်လုပ်သူများ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ပြိုင်ပွဲဝင်ယာဉ်များ၏ ထုတ်လုပ်သူ&quot;
		},
		&quot;tv partner&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;မိတ်ဖက် ရုပ်သံလိုင်း&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;တရားဝင်ထုတ်လွှင့်ခွင့်ရရှိထားသည့် ရုပ်သံလိုင်း&quot;
		},
		&quot;drivers&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ပြိုင်ကားမောင်းသမားများ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ပြိုင်ပွဲဝင် ယာဉ်မောင်းသူများ&quot;
		},
		&quot;riders&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ပြိုင်ဘီးစီးသူများ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ပြိုင်ပွဲဝင် ပြိုင်ဘီးဆိုင်ကယ်စီးသူများ&quot;
		},
		&quot;teams&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ပြိုင်ပွဲဝင်အသင်းများ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သော အသင်းများ&quot;
		},
		&quot;constructors&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ပြိုင်ယာဉ်တည်ဆောက်သူများ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ပြိုင်ယာဉ်များ၏ တည်ဆောက်သူ&quot;
		},
		&quot;engines&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;အင်ဂျင်များ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ပြိုင်ယာဉ်များတွင် အသုံးပြုသည့် အင်ဂျင်&quot;
		},
		&quot;tyres&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;တာ​ယာတင်သွင်းသူများ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;ပြိုင်ပွဲတွင်အသုံးပြုသည့် တာယာအမှတ်တံဆိပ်&quot;
		},
		&quot;tires&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;တာယာတင်သွင်းသူများ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;တာယာအမှတ်တံဆိပ်&quot;
		},
		&quot;current_champions&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;လက်ရှိချန်ပီယံများ&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;လက်ရှိချန်ပီယံဆုရှင်များ&quot;
		},
		&quot;champion driver&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ကားမောင်းချန်ပီယံ&quot;,
            &quot;description&quot;: &quot;လက်ရှိချန်ပီယံဆုရှင်&quot;
		},
		&quot;champion codriver&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;တွဲဖက်-ကားမောင်း ချန်ပီယံ&quot;,
            &quot;description&quot;: &quot;လက်ရှိချန်ပီယံဆုရှင်&quot;
		},
		&quot;champion rider&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ဆိုင်ကယ်စီးချန်ပီယံ&quot;,
            &quot;description&quot;: &quot;လက်ရှိချန်ပီယံဆုရှင်&quot;
		},
		&quot;champion team&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ချန်ပီယံအသင်း&quot;,
            &quot;description&quot;: &quot;လက်ရှိချန်ပီယံဆုရှင်&quot;
		},
		&quot;manufacturer&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ယာဉ်ထုတ်လုပ်သူ ချန်ပီယံ&quot;,
            &quot;description&quot;: &quot;လက်ရှိချန်ပီယံဆုရှင်&quot;
        },
		&quot;constructor&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ယာဉ်တည်ဆောက်မှု ချန်ပီယံ&quot;,
            &quot;description&quot;: &quot;လက်ရှိချန်ပီယံဆုရှင်&quot;
		},
		&quot;website&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ဝဘ်ဆိုက်&quot;
		},
		&quot;current_season&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;လက်ရှိပြိုင်ပွဲရာသီ&quot;
		},
		&quot;section&quot;: {},
		&quot;child&quot;: {},
		&quot;title&quot;: {},
		&quot;imagesize&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ပုံအရွယ်အစား&quot;
		},
		&quot;pixels&quot;: {},
		&quot;alt&quot;: {},
		&quot;country/region&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;နိုင်ငံ/ဒေသ&quot;
		},
		&quot;affiliations&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;နှီးနွယ်အဖွဲ့အစည်း&quot;
		},
		&quot;inaugural2&quot;: {},
		&quot;chassis&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ယာဉ်ကိုယ်ထည်&quot;
		},
		&quot;chassis manufacturers&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ယာဉ်ကိုယ်ထည်ထုတ်လုပ်သူများ&quot;
		},
		&quot;engine manufacturers&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;အင်ဂျင်ထုတ်လုပ်သူများ&quot;
		},
		&quot;most titles&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ဆုရရှိမှုအများဆုံး&quot;,
            &quot;description&quot;: &quot;ချန်ပီယံဆုအများဆုံးရရှိထားသူ&quot;
		},
		&quot;section1&quot;: {},
		&quot;section2&quot;: {},
		&quot;section3&quot;: {},
		&quot;section4&quot;: {},
		&quot;section5&quot;: {}
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;name&quot;,
		&quot;logo&quot;,
		&quot;image-size&quot;,
		&quot;caption&quot;,
		&quot;category&quot;,
		&quot;country&quot;,
		&quot;region&quot;,
		&quot;inaugural&quot;,
		&quot;folded&quot;,
		&quot;classes&quot;,
		&quot;LMP classes&quot;,
		&quot;GT classes&quot;,
		&quot;manufacturers&quot;,
		&quot;tv partner&quot;,
		&quot;drivers&quot;,
		&quot;riders&quot;,
		&quot;teams&quot;,
		&quot;constructors&quot;,
		&quot;engines&quot;,
		&quot;tyres&quot;,
		&quot;tires&quot;,
		&quot;current_champions&quot;,
		&quot;champion driver&quot;,
		&quot;champion codriver&quot;,
		&quot;champion rider&quot;,
		&quot;champion team&quot;,
		&quot;manufacturer&quot;,
        &quot;constructor&quot;,
		&quot;website&quot;,
		&quot;current_season&quot;,
		&quot;section&quot;,
		&quot;child&quot;,
		&quot;title&quot;,
		&quot;imagesize&quot;,
		&quot;pixels&quot;,
		&quot;alt&quot;,
		&quot;country/region&quot;,
		&quot;affiliations&quot;,
		&quot;inaugural2&quot;,
		&quot;chassis&quot;,
		&quot;chassis manufacturers&quot;,
		&quot;engine manufacturers&quot;,
		&quot;most titles&quot;,
		&quot;section1&quot;,
		&quot;section2&quot;,
		&quot;section3&quot;,
		&quot;section4&quot;,
		&quot;section5&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;

==Example==
{{Infobox motorsport championship
| name            = ဖော်မြူလာ ဝမ်း
| logo            = Example.svg
| image-size      = 180px
| category        = [[Open wheel car|Single seater]]
| region          = Worldwide  
| inaugural       = [[1950 Formula One season|1950]]
| folded          = 
| drivers         = 24
| teams           = 12
| engines         = [[Cosworth]]{{·}}[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]{{·}}[[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]]{{·}}[[Renault F1|Renault]]
| tyres           = [[Pirelli]]
| champion driver = {{flag icon|GER}} [[Sebastian Vettel]]&lt;br /&gt;(&lt;small&gt;[[Red Bull Racing]]&lt;/small&gt;)
| constructor     = {{flag icon|AUT}} [[Red Bull Racing]]
| current_season  = 2011 Formula One season
| website         = {{URL|www.formula1.com}}
}}

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow: auto&quot;&gt;
{{Infobox motorsport championship
| name            = Formula One
| logo            = Example.svg
| image-size      = 180px
| category        = [[Open wheel car|Single seater]]
| region          = Worldwide    
| inaugural       = [[1950 Formula One season|1950]]
| folded          = 
| drivers         = 24
| teams           = 12
| engines         = [[Cosworth]]{{·}}[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]{{·}}[[Mercedes-Benz High Performance Engines|Mercedes]]{{·}}[[Renault F1|Renault]]
| tyres           = [[Pirelli]]
| champion driver = {{flag icon|GER}} [[Sebastian Vettel]]&lt;br /&gt;(&lt;small&gt;[[Red Bull Racing]]&lt;/small&gt;)
| constructor     = {{flag icon|AUT}} [[Red Bull Racing]]
| current_season  = 2011 Formula One season
| website         = {{URL|www.formula1.com}}
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

&lt;includeonly&gt;{{Sandbox other||
&lt;!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --&gt;
[[ကဏ္ဍ:အားကစား infobox တမ်းပလိတ်များ|Motorsport championship]]
[[ကဏ္ဍ:ထည့်သွင်းနှစ်မြှုပ်ထားနိုင်သည့် တမ်းပလိတ်များ]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>ipmfdlcnqv7aaqznvzay6ki8vfsy5yp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အီနွေဆိုင်းညူ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>289218</id>
    <revision>
      <id>1043547</id>
      <parentid>1043254</parentid>
      <timestamp>2026-07-19T10:06:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hills Son</username>
        <id>138461</id>
      </contributor>
      <comment>/* ပညာရေး */</comment>
      <origin>1043547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18073" sha1="nz4pnqtp4s36lskoy1nnd4pri9xsuf0" xml:space="preserve">{{notability|person}}
{{primary sources}}

{{Infobox person|name=အီနွေဆိုင်းညူ|native_name=Anui Sainyiu|native_name_lang=en|other_names=ဦးအီနွေ (ANUI), ဒေါက်တာအီနွေဆိုင်းညူ|birth_date=၂၈ ဇူလိုင် ၁၉၈၃|birth_place=လဟယ်မြို့၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံ|nationality=မြန်မာ|education=B.A. (History), M.Ed., Ph.D.|alma_mater=မန္တလေးတက္ကသိုလ်၊ မဟီဒေါတက္ကသိုလ်|occupation=နိုင်ငံရေးသမား၊ စာပေပညာရှင်၊ သုတေသီ|known_for=လိုင်းနောင်ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုထိန်းသိမ်းရေး}}'''အီနွေဆိုင်းညူ''' (အင်္ဂလိပ်: '''Anui Sainyiu'''; တရားဝင်မှတ်တမ်းများတွင် '''ANUI''' သို့မဟုတ် '''ဦးအီနွေ''' ဟုလည်း ဖော်ပြထားသည်) သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ နိုင်ငံရေးသမား၊ စာပေပညာရှင်နှင့် သုတေသီတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လိုင်းနောင် (Lainong) နာဂလူမျိုးတို့၏ ဘာသာစကား၊ စာပေ၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာအမွေအနှစ်များ ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite journal |title=တစ်ဦးတည်းဖြစ်ပါကြောင်း |journal=မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ |volume=၆၅ |issue=၀၀၅ |pages=၂၆}}&lt;/ref&gt;

အီနွေဆိုင်းညူသည် လိုင်းနောင်ဘာသာစကား မှတ်တမ်းတင်ခြင်း၊ စာပေဖွံ့ဖြိုးရေး၊ တိုင်းရင်းသားပညာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ သုတေသနလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Anui |year=2021 |title=Ethnic Content Integration and Local Curriculum in Myanmar |journal=Austrian Journal of South-East Asian Studies |volume=14 |issue=2 |pages=155–172 |doi=10.14764/10.ASEAS-0060 |last2=Arphattananon |first2=Thithimadee}}&lt;/ref&gt; အီနွေဆိုင်းညူသည် လိုင်းနောင် (Lainong) ဘာသာစကားပြောသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ Northern Naga ဘာသာစကားများဆိုင်ရာ သုတေသနများတွင် ဘာသာစကားအတိုင်ပင်ခံ (language consultant) အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite thesis|last=van Dam|first=Kellen Parker|title=The Tone System of Tangsa-Nocte and Related Northern Naga Varieties|type=PhD dissertation|year=2018|publisher=La Trobe University|pages=301–304}}&lt;/ref&gt; '''အီနွေဆိုင်းညူ''' (Anui Sainyiu) သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ စာပေပညာရှင်၊ သုတေသီနှင့် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လိုင်းနောင် (Lainong) ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်သူဖြစ်ပြီး၊ မီဒီယာများတွင် နာဂစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပညာရှင်တစ်ဦးအဖြစ် ဖော်ပြခံထားရသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |date=... |title=... |publisher=Mizzima}}&lt;/ref&gt;

== ငယ်ဘဝ ==
အီနွေဆိုင်းညူကို ၁၉၈၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ လဟယ်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။

== ပညာရေး ==
အီနွေဆိုင်းညူသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်မှ သမိုင်းဘာသာဖြင့် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (B.A. in History) ရရှိခဲ့သည်။

ထို့နောက် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ မဟီဒေါတက္ကသိုလ် (Mahidol University) တွင် ပညာဆက်လက်သင်ယူခဲ့ပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ပညာရေးမဟာဘွဲ့ (Master of Education, M.Ed.) ကို ရရှိခဲ့သည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် မဟီဒေါတက္ကသိုလ်မှ ဗဟုယဉ်ကျေးမှုဗေဒဖြင့် ပါရဂူဘွဲ့ (Doctor of Philosophy, Ph.D. in Multicultural Studies) ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်း၏ Ph.D. ဘွဲ့ရရှိမှုကို မဟီဒေါတက္ကသိုလ်၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဘွဲ့နှင်းသဘင် အီလက်ထရွန်းနစ်မှတ်တမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Mahidol University Graduation Ceremony 2021 e-Book |url=https://egraduation.mahidol.ac.th/e-book2021/ |publisher=Mahidol University |page=53}}&lt;/ref&gt;

== အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း ==


အီနွေဆိုင်းညူသည် လိုင်းနောင်ဘာသာစကား၊ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ၎င်း၏ ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကြောင့် မီဒီယာများတွင် နာဂစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုပညာရှင်အဖြစ် ဖော်ပြခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;

၎င်းသည် လိုင်းနောင်ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုထိန်းသိမ်းရေးအစီအစဉ်များ၊ စာတတ်မြောက်ရေးလုပ်ငန်းများနှင့် ဒေသခံသမိုင်း၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းတင်သုတေသနလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

== လဟယ်အကယ်ဒမီ ==
အီနွေဆိုင်းညူသည် ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် လဟယ်အကယ်ဒမီ (Lahe Academy) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။

လဟယ်အကယ်ဒမီသည် လိုင်းနောင်ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုထိန်းသိမ်းရေး၊ စာတတ်မြောက်ရေး၊ ပညာပေးရေးနှင့် သုတေသနလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။

အကယ်ဒမီ၏ လုပ်ငန်းများတွင် လိုင်းနောင်ဘာသာစကား သင်ကြားရေး၊ ဘာသာစကားမှတ်တမ်းတင်ရေးနှင့် ဒေသခံယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို မှတ်တမ်းပြုစုရေးတို့ ပါဝင်သည်။

== ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုလုပ်ငန်း ==
အီနွေဆိုင်းညူသည် လိုင်းနောင် (Lainong) ဘာသာစကား၊ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းတင်ခြင်းနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

၎င်းသည် လိုင်းနောင်ဘာသာစကား၏ စာရေးနည်းစနစ် ဖွံ့ဖြိုးရေး၊ ဘာသာစကားမှတ်တမ်းတင်ရေး၊ သင်ကြားရေးပစ္စည်းများ ပြုစုရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Sainyiu |first=Anui |year=2022 |title=Lainong: A Threatened Language in Myanmar |journal=Ogmios |publisher=Foundation for Endangered Languages |issue=74}}&lt;/ref&gt;

အီနွေဆိုင်းညူသည် လိုင်းနောင်–မြန်မာ–အင်္ဂလိပ် သုံးဘာသာအဘိဓာန်နှင့် ဘာသာစကားသင်ကြားရေးဆိုင်ရာ စာအုပ်များကို ပြုစုရေးသားခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ''Lainong Lexical Order: Definition and Meaning'' အမည်ရှိ လိုင်းနောင်ဘာသာစကား အဘိဓာန်ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။

၎င်း၏ စာပေလုပ်ငန်းများတွင် လိုင်းနောင်ဘာသာစကား၊ ရိုးရာပုံပြင်များ၊ သီချင်းများနှင့် ဒေသခံယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းများ ပါဝင်သည်။

အီနွေဆိုင်းညူသည် လိုင်းနောင် (Lainong) ဘာသာစကား၊ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် လိုင်းနောင်ဘာသာစကားပြောသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး Northern Naga ဘာသာစကားများဆိုင်ရာ သုတေသနများတွင် ဘာသာစကားအတိုင်ပင်ခံအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite thesis|last=van Dam|first=Kellen Parker|title=The Tone System of Tangsa-Nocte and Related Northern Naga Varieties|type=PhD dissertation|year=2018|pages=301–304}}&lt;/ref&gt;

လိုင်းနောင်စာပေဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများတွင် ဘာသာစကားအရင်းအမြစ်များ၊ ဘာသာစကားလမ်းညွှန်စာအုပ်များနှင့် အခြားသင်ကြားရေးဆိုင်ရာ စာပေများ ဖွံ့ဖြိုးထုတ်ဝေရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite thesis|last=van Dam|first=Kellen Parker|title=The Tone System of Tangsa-Nocte and Related Northern Naga Varieties|year=2018|pages=301–304}}&lt;/ref&gt;

== ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့အစည်းများတွင် ပါဝင်မှု ==
အီနွေဆိုင်းညူသည် လိုင်းနောင်စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကော်မတီ၏ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့တွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ လိုင်းနောင်စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများတွင် အီနွေဆိုင်းညူသည် ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ လိုင်းနောင်ဘာသာစကားဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်များ ဖွံ့ဖြိုးထုတ်ဝေရေးလုပ်ငန်းများနှင့် ဆက်စပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite thesis|last=van Dam|first=Kellen Parker|title=The Tone System of Tangsa-Nocte and Related Northern Naga Varieties|type=PhD dissertation|year=2018|pages=301–304}}&lt;/ref&gt;

ထို့အပြင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး နာဂရိုးရာစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကော်မတီတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။

== သုတေသန ==
အီနွေဆိုင်းညူ၏ သုတေသနလုပ်ငန်းများသည် တိုင်းရင်းသားဘာသာစကားများ၊ ပညာရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များနှင့် ရိုးရာဂေဟဗေဒအသိပညာ (Traditional Ecological Knowledge) ဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများကို အဓိကထားသည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော ''Ethnic Content Integration and Local Curriculum in Myanmar'' သုတေသနစာတမ်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တိုင်းရင်းသားအကြောင်းအရာများကို ဒေသဆိုင်ရာသင်ရိုးညွှန်းတမ်းများတွင် ပေါင်းစည်းရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို လေ့လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Anui |year=2021 |title=Ethnic Content Integration and Local Curriculum in Myanmar |journal=Austrian Journal of South-East Asian Studies |volume=14 |issue=2 |pages=155–172 |doi=10.14764/10.ASEAS-0060 |last2=Arphattananon |first2=Thithimadee}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော ''The Effects of Remoteness and Forest Cover on Bird Knowledge in Two Language Communities of Myanmar'' သုတေသနစာတမ်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘာသာစကားအသိုင်းအဝိုင်းများအတွင်း ငှက်နှင့်ပတ်သက်သော ဒေသခံအသိပညာကို လေ့လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Sainyiu |first=Anui |year=2025 |title=The Effects of Remoteness and Forest Cover on Bird Knowledge in Two Language Communities of Myanmar |journal=Journal of Ethnobiology |doi=10.1177/02780771251368557}}&lt;/ref&gt;

== ထုတ်ဝေမှုများ ==

* Anui; Arphattananon, Thithimadee (2021). &quot;Ethnic Content Integration and Local Curriculum in Myanmar&quot;. ''Austrian Journal of South-East Asian Studies''. 14 (2): 155–172. doi:10.14764/10.ASEAS-0060.

* Sainyiu, Anui (2022). ''Lainong: A Threatened Language in Myanmar''. ''Ogmios''. Issue 74. Foundation for Endangered Languages.

* Sainyiu, Anui (2022). ''Lainong Lexical Order: Definition and Meaning''.

* Sainyiu, Anui (2025). &quot;The Effects of Remoteness and Forest Cover on Bird Knowledge in Two Language Communities of Myanmar&quot;. ''Journal of Ethnobiology''. doi:10.1177/02780771251368557.

== နိုင်ငံရေး ==
အီနွေဆိုင်းညူသည် နာဂဒေသ ဖွံ့ဖြိုးရေး၊ တိုင်းရင်းသားရေးရာနှင့် နယ်စပ်ဒေသဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များနှင့် ပတ်သက်၍ သုံးသပ်ရေးသားသူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၉ ရက် |title=နာဂအမျိုးသားပါတီ ရွေးကောက်ပွဲနိုင်သော်လည်း ဦးစီးအဖွဲ့ဥက္ကဌနေရာကို ကြံ့ဖွံ့ရရှိသွား |url=bur.mizzima.com}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၀ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် နာဂအမျိုးသားပါတီ (Naga National Party) ကိုယ်စားပြု၍ အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်တွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ သတင်း |url=https://news-eleven.com/article/196713 |work=Eleven Media Group}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကားချက်များ ==
{{Reflist}}

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==

* Mahidol University Graduation e-Book 2021
* Foundation for Endangered Languages
* Endangered Languages Project</text>
      <sha1>nz4pnqtp4s36lskoy1nnd4pri9xsuf0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကွန်ပျူတာ အင်ဂျင်နီယာပညာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>289344</id>
    <revision>
      <id>1043506</id>
      <parentid>1043460</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T16:25:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1043506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7468" sha1="7e0wynpppfnk3vexn1t9sj6rpac6g8c" xml:space="preserve">
{{Infobox occupation|employment_field=Science, technology, engineering, industry, military, exploration|type=[[အင်ဂျင်နီယာ နည်းပညာ]]|official_names=Computer engineer|competencies=Technical knowledge, hardware design, software design, advanced mathematics, systems design, abstract thinking, analytical thinking|activity_sector=Electronics, telecommunications, signal processing, computer hardware, software}}'''ကွန်ပျူတာအင်ဂျင်နီယာပညာ''' (CE, CoE, CpE သို့မဟုတ် CompE) သည် ကွန်ပျူတာ ဟာ့ဒ်ဝဲ (Hardware) နှင့် ဆော့ဖ်ဝဲ (Software) များ တီထွင်ဖန်တီးမှုကို အထူးပြုသည့် အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=IEEE Computer Society |author-link=IEEE Computer Society |date=15 December 2016 |title=Computer Engineering Curricula 2016: CE2016: Curriculum Guidelines for Undergraduate Degree Programs in Computer Engineering |url=https://www.acm.org/binaries/content/assets/education/ce2016-final-report.pdf |author2=ACM |author-link2=Association for Computing Machinery |doi=10.1145/3025098 |doi-broken-date=July 1, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=IEEE Computer Society |author-link=IEEE Computer Society |date=December 12, 2004 |title=Computer Engineering 2004: Curriculum Guidelines for Undergraduate Degree Programs in Computer Engineering |url=https://www.acm.org/binaries/content/assets/education/curricula-recommendations/ce-final-report.pdf |author2=ACM |author-link2=Association for Computing Machinery |page=iii |quote=Computer System engineering has traditionally been viewed as a combination of both electronic engineering (EE) and computer science (CS). |access-date=December 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190612130313/https://www.acm.org/education/education/curric_vols/CE-Final-Report.pdf |archive-date=June 12, 2019}}&lt;/ref&gt;

ဤပညာရပ်သည် [[လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်|လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာပညာ]] (Electrical Engineering)၊ [[အီလက်ထရွန်းနစ် အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်|အီလက်ထရွန်နစ်အင်ဂျင်နီယာပညာ]] (Electronics Engineering) နှင့် [[ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာ|ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ]] (Computer Science) စသည့် နယ်ပယ်အသီးသီးကို စနစ်တကျ ပေါင်းစပ်ထားသည်။ အချို့သော တက္ကသိုလ်များတွင် ဤဘာသာရပ်ကို &quot;လျှပ်စစ်နှင့် ကွန်ပျူတာအင်ဂျင်နီယာပညာ&quot; သို့မဟုတ် &quot;ကွန်ပျူတာသိပ္ပံနှင့် အင်ဂျင်နီယာပညာ&quot; ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။

ကွန်ပျူတာအင်ဂျင်နီယာများအနေဖြင့် ဟာ့ဒ်ဝဲနှင့် ဆော့ဖ်ဝဲ အပြန်အလှန်ချိတ်ဆက် အလုပ်လုပ်ပုံ၊ ဆော့ဖ်ဝဲပုံစံရေးဆွဲခြင်း (Software Design) နှင့် ဆော့ဖ်ဝဲအင်ဂျင်နီယာအတတ်ပညာရပ်များကို မဖြစ်မနေ လေ့လာသင်ယူရသည်။ ၎င်းအပြင် လျှပ်စစ်သံလိုက်ဓာတ် (Electromagnetism)၊ [[ဉာဏ်ရည်တု|ဉာဏ်ရည်တုနည်းပညာ]] (AI)၊ ရိုဘော့တစ်စ် (Robotics)၊ ကွန်ပျူတာကွန်ရက်များ၊ ကွန်ပျူတာတည်ဆောက်ပုံဗိသုကာ (Computer Architecture) နှင့် မောင်းနှင်မှုစနစ် (Operating Systems) စသည့် နယ်ပယ်ပေါင်းစုံကို လွှမ်းခြုံထားသည်။ 

၎င်းတို့သည် တစ်လုံးချင်းစီအလိုက် အလုပ်လုပ်သော မိုက်ခရိုကွန်ထရိုလာ (Microcontroller)၊ မိုက်ခရိုပရိုဆက်ဆာ (Microprocessor) များ၊ တစ်ကိုယ်ရည်သုံးကွန်ပျူတာများနှင့် စူပါကွန်ပျူတာများ ပုံစံထုတ်ခြင်းမှသည် ပတ်လမ်းဒီဇိုင်း (Circuit Design) ရေးဆွဲခြင်းအထိ ကွန်ပျူတာ၏ ဟာ့ဒ်ဝဲနှင့် ဆော့ဖ်ဝဲကဏ္ဍ အတော်များများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ဤအင်ဂျင်နီယာပညာရပ်သည် ကွန်ပျူတာစနစ်များ မည်သို့အလုပ်လုပ်သည်ဆိုသည့် အချက်ကိုသာမက ၎င်းတို့ကို ပိုမိုကြီးမားသော စနစ်ကြီးတစ်ခုလုံးအတွင်းသို့ မည်သို့ပေါင်းစပ်ထည့်သွင်းရမည်ဆိုသည့် အချက်အပေါ်တွင်လည်း အဓိကအာရုံစိုက်လုပ်ဆောင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Trinity College Dublin |title=What is Computer System Engineering |url=http://www.tcd.ie/Engineering/about/what_is_eng/computer_eng_intro.html |access-date=April 21, 2006}} &quot;Computer engineers need not only to understand how computer systems themselves work but also how they integrate into the larger picture. Consider the car. A modern car contains many separate computer systems for controlling such things as the engine timing, the brakes, and the airbags. To be able to design and implement such a car, the computer engineer needs a broad theoretical understanding of all these various subsystems &amp; how they interact.&lt;/ref&gt;
[[ဖိုင်:STM32F100C4T6B-HD.jpg|thumb|STM32 မိုက်ခရိုကွန်ထရိုလာတစ်ခု၏ အတွင်းပိုင်းတည်ဆောက်ပုံ (Die shot) ပြကွက်ဖြစ်သည်။ ဤချစ်ပ် (Chip) ပြားကို ကွန်ပျူတာအင်ဂျင်နီယာများက ကိုယ်တိုင်ပုံစံထုတ် ဒီဇိုင်းဆွဲထားခြင်းဖြစ်ပြီး အခြားသော စနစ်များကို တည်ဆောက်ဖန်တီးရန်အတွက်လည်း ပြန်လည်အသုံးပြုကြသည်။]]

=== ကိုးကားချက်များ ===

[[ကဏ္ဍ:အင်ဂျင်နီယာပညာများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကွန်ပျူတာ အင်ဂျင်နီယာပညာ]]
[[ကဏ္ဍ:ကွန်ပျူတာ]]</text>
      <sha1>7e0wynpppfnk3vexn1t9sj6rpac6g8c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-40370-47</title>
    <ns>3</ns>
    <id>289359</id>
    <revision>
      <id>1043499</id>
      <timestamp>2026-07-18T13:24:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1043499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8549" sha1="obf2nr8c2k7k0kd26elmj7hgmrxiwzm" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-40370-47 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၃:၂၄၊ ၁၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>obf2nr8c2k7k0kd26elmj7hgmrxiwzm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပင်လယ်ပြင် စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှု (၂၀၂၀)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>289360</id>
    <revision>
      <id>1043500</id>
      <timestamp>2026-07-18T14:18:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <comment>ပင်လယ်ပြင် စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှု (၂၀၂၀)(လေ့ကျင့်ခန်း-ဗန္ဓုလ) (အင်္ဂလိပ်: Fleet Exercise-2020) သည် တပ်မတော် (ရေ) မှ ကြီးမှူး၍ မြန်မာ့ရေပိုင်နက် ပင်လယ်ပြင်အတွင်း</comment>
      <origin>1043500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13517" sha1="ctnrufnvhv8995xk7555psjqi5v7pqi" xml:space="preserve">{{Infobox military operation
| name           = ပင်လယ်ပြင် စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှု (၂၀၂၀)&lt;br&gt; (Fleet Exercise-2020)
| partof         = [[တပ်မတော် (ရေ)|တပ်မတော်(ရေ)]] စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုများ
| image          = 
| caption        = 
| type           = ပင်လယ်ပြင် လက်တွေ့လေ့ကျင့်ခန်း (Fleet Exercise-2020) လေ့ကျင့်မှု
| location       = မြန်မာ့ရေပိုင်နက် ပင်လယ်ပြင်&lt;br&gt;&lt;br&gt;'''ကွပ်ကဲသူများ -'''&lt;br&gt;[[File:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|22px|border]] [[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;'''ပါဝင်သည့် တပ်ဖွဲ့များ -'''&lt;br&gt;[[File:Emblem of the Myanmar Navy.svg|22px|border]] [[တပ်မတော် (ရေ)]]&lt;br&gt;[[File:Emblem of the Myanmar Air force.svg|22px|border]] [[တပ်မတော် (လေ)]]
| date           = ၁၂-၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀ &lt;br&gt;&lt;br&gt;'''အခြေအနေ -'''&lt;br&gt;အောင်မြင်စွာ ပြီးမြောက်&lt;br&gt;&lt;br&gt;'''လေ့ကျင့်မှု ရလဒ် -'''&lt;br&gt;ရေငုပ်သင်္ဘော ([[ရေငုပ်သင်္ဘောစစ်ရေယာဉ် မင်းရဲသိင်္ခသူ|မင်းရဲသိင်္ခသူ]]) ပထမဆုံးအကြိမ် ပါဝင်လေ့ကျင့်ခဲ့သည့် ရေအောက်စစ်ဆင်ရေး
}}
'''ပင်လယ်ပြင် စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှု (၂၀၂၀)(လေ့ကျင့်ခန်း-ဗန္ဓုလ)''' ({{lang-en|'''Fleet Exercise-2020'''}}) သည် [[တပ်မတော် (ရေ)]] မှ ကြီးမှူး၍ မြန်မာ့ရေပိုင်နက် ပင်လယ်ပြင်အတွင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည့် နှစ်စဉ်စစ်ရေးလေ့ကျင့်ခန်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ပထမဦးဆုံးသော တိုက်ခိုက်ရေး [[ရေငုပ်သင်္ဘောစစ်ရေယာဉ် မင်းရဲသိင်္ခသူ|ရေငုပ်သင်္ဘောစစ်ရေယာဉ် ''မင်းရဲသိင်္ခသူ'']] စတင်ပါဝင်ခဲ့သည့် ပထမဦးဆုံး သမိုင်းဝင် စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=The Irrawaddy News |date=2020-10-15 |title=ရေငုပ်သင်္ဘော မင်းရဲသိင်္ခသူ ပထမဆုံး စစ်ရေးလေ့ကျင့် (ရုပ်/သံ) |url=https://www.youtube.com/watch?v=mtENcRYR3I8 |access-date=2026-07-18}}&lt;/ref&gt;

== နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း ==
{{main|ရေငုပ်သင်္ဘောစစ်ရေယာဉ် မင်းရဲသိင်္ခသူ}}
မြန်မာ့တပ်မတော်(ရေ)သည် နှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက ရေငုပ်သင်္ဘောပိုင်ဆိုင်ရန် အိပ်မက်မက်ခဲ့ကြသော်လည်း အခက်အခဲအမျိုးမျိုးကြောင့် အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ ယခုလေ့ကျင့်ခန်းတွင် ပါဝင်သည့် စစ်ရေယာဉ်-မင်းရဲသိင်္ခသူမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှတစ်ဆင့် ဝယ်ယူထားသည့် ရုရှားလုပ် Kilo အမျိုးအစား ဒီဇယ်-လျှပ်စစ်စွမ်းအင်သုံး တိုက်ခိုက်ရေး ရေငုပ်သင်္ဘောဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |last=ငြိမ်းဆွေ |date=0001-11-30 |title=တပ်မတော်က ပထမဆုံးသော ရေငုပ်င်္ဘောကို ထုတ်ဖော်ပြသ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/4726/ |access-date=2026-07-18 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ရေငုပ်စစ်သင်္ဘော မင်းရဲသိင်္ခသူပါဝင်သည့် ပင်လယ်ပြင်စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုပြုလုပ် (ဓာတ်ပုံ) |url=https://burmese.dvb.no/post/416974 |access-date=2026-07-18 |website=DVB Burmese |language=my}}&lt;/ref&gt;

== လေ့ကျင့်ခန်း အစီအစဉ်များနှင့် နည်းဗျူဟာများ ==
၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့မှ ၁၅ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သော ဤစစ်ရေးလေ့ကျင့်ခန်းတွင် စစ်ရေယာဉ် ၁၂ စီး ပါဝင်ခဲ့သည်။လေ့ကျင့်မှုကာလအတွင်း အီလက်ထရောနစ် စစ်ဆင်ရေး လေ့ကျင့်ခန်းများ၊ စစ်ရေယာဉ်များ သတ်မှတ်ပုံစံဖြင့် ချီတက်ခြင်းနှင့် ရန်သူ့ရေငုပ်သင်္ဘောရန်အား ကာကွယ်ခြင်း၊ ရှာဖွေတိုက်ခိုက်ခြင်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဝေဟင်မှ ဝင်ရောက်လာမည့် ရန်သူ့လေယာဉ်နှင့် ဒုံးပျံများအား လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေး လက်နက်များဖြင့် ပစ်ခတ်ချေမှုန်းခြင်း၊ ရန်သူ့ရေပြင်သွား စစ်ရေယာဉ်များအား ရေပြင်ပစ်ဒုံးပျံများနှင့် အမြောက်လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခြင်းများကိုလည်း လေ့ကျင့်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ရေငုပ်သင်္ဘောနှင့် ရေပြင်သွား စစ်ရေယာဉ်များ ပူးပေါင်းစစ်ဆင်သည့် လေ့ကျင့်ခန်းများကိုလည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=ပင်လယ်ပြင်စစ်ရေးလေ့ကျင့်ခန်း (Fleet Exercise-2020) အား တပ်မတော်(ရေ)မှ ကျင်းပပြုလုပ် |url=https://www.myawady.net.mm/content/နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေး-စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုများမှ-တပ်မတော်ရေ-မှ-တိုက်ခိုက်ရေး-ရေငုပ်သင်္ဘော |access-date=18 July 2026 |publisher=Myawady Webportal}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တပ်မတော်က တိုက်ခိုက်ရေး ရေငုပ်သင်္ဘော မင်းရဲသိင်္ခသူ အားထုတ်ဖော်ပြသ |url=https://news-eleven.com/article/195568 |access-date=2026-07-18 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;

တပ်မတော်(လေ)မှ ရဟတ်ယာဉ်များကလည်း ကင်းထောက်ခြင်း၊ စစ်ရေယာဉ်-မုတ္တမနှင့် စစ်ရေယာဉ်-အောင်ဇေယျတို့အကြား Cross Deck Landing ဆင်းသက်ခြင်း စသည့်လေ့ကျင့်မှုများတွင် ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့ပြီး ဝေဟင်မှ ရေပြင်ထောက်လှမ်းရေး စွမ်းရည်မြင့်မားစေရေး လေ့ကျင့်မှုများကို အောင်မြင်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။ စစ်ရေယာဉ်-မင်းရဲသိင်္ခသူမှာလည်း လေ့ကျင့်ခန်းမတိုင်မီ ရေအောက်သို့ ငုပ်လျှိုးလေ့ကျင့်ခြင်း အကြိမ်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး [[အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ]]အတွင်း ဆိုနာဖြင့် ထောက်လှမ်း၍ တော်ပီဒိုပစ်ခတ်ခြင်းကို အောင်မြင်စွာ လေ့ကျင့်ဆောင်ရွက်ထားပြီး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ပထမဆုံးသော ရေငုပ်သင်္ဘောပါဝင်တဲ့ တပ်မတော် (ရေ) Fleet Exercise-2020 လေ့ကျင့်ခန်းပြုလုပ် – Nowadays News |url=https://nowadays-news.com/archives/5870 |access-date=2026-07-18 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

ပင်လယ်ပြင် လက်တွေ့လေ့ကျင့်ခန်း (Fleet Exercise-2020)ကို ဦးစီးလေ့ကျင့်ခဲ့သည့်  တာဝန်ရေတပ်မမှူးမှာ  ဗိုလ်မှူးချုပ် [[ဇွဲဝင်းမြင့်]] ဖြစ်သည်။၎င်းသည် နောင်တွင်  ၁၆ဦးမြောက် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]] အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-01-08 |title=ဇန်နဝါရီ ၈ ရက်ထိပ်တန်းသတင်းများ - ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာကုန်းကို သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ပြီလို့ ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c51zl7x0q0xo |access-date=2026-07-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

== လေ့ကျင့်ရေးနှင့် မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာ အရေးပါမှု ==
[[တပ်မတော်သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့]]က ရေငုပ်သင်္ဘောတစ်စီး ပိုင်ဆိုင်ရန်မှာ သင်္ဘောတန်ဖိုးထက် လေ့ကျင့်ရေး (Training) အတွက် နှစ်ပေါင်းများစွာ အချိန်ယူရပြီး ကုန်ကျစရိတ်မှာလည်း ပိုမိုမြင့်မားကြောင်း ဆိုခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-12-29 |title=၂၀၂၀ အတွင်း ထူးခြားတဲ့ သတင်းဖြစ်ရပ်များ-အပိုင်း ၂ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-55415476 |access-date=2026-07-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

== တက်ရောက်ခဲ့သည့် အရာရှိကြီးများ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
|- style=&quot;background:#efefef; font-weight:bold; text-align:center;&quot;
! အရာရှိကြီး
! ရာထူး
|-
| [[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်]]
| [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
|-
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]
| [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] နှင့် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]]
|-
| [[တင်အောင်စန်း|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အောင်စန်း]]
| [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]]
|-
| [[မောင်မောင်ကျော်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်ကျော်]]
| [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]]
|}
== ကိုးကား ==
{{Reflist}} 
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ဖြစ်ရပ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာတပ်မတော်၏ စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုများ]]</text>
      <sha1>ctnrufnvhv8995xk7555psjqi5v7pqi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-40260-76</title>
    <ns>3</ns>
    <id>289361</id>
    <revision>
      <id>1043503</id>
      <timestamp>2026-07-18T15:24:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1043503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8549" sha1="htecbqvq7lsj0dci7hq4cyhm0tezqex" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-40260-76 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၅:၂၄၊ ၁၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>htecbqvq7lsj0dci7hq4cyhm0tezqex</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mgthinhykezaw</title>
    <ns>3</ns>
    <id>289362</id>
    <revision>
      <id>1043505</id>
      <timestamp>2026-07-18T16:24:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1043505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8543" sha1="qr4csx6ia8cxjj2jt6yb6kjynkc57xu" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Mgthinhykezaw ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၆:၂၄၊ ၁၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>qr4csx6ia8cxjj2jt6yb6kjynkc57xu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-40426-11</title>
    <ns>3</ns>
    <id>289363</id>
    <revision>
      <id>1043509</id>
      <timestamp>2026-07-18T17:24:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1043509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8549" sha1="k4smoq9w6ccmc5alq9kzwxuxc4enbhm" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-40426-11 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၇:၂၄၊ ၁၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>k4smoq9w6ccmc5alq9kzwxuxc4enbhm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ဘဝအဲဆာန် ဗ်ှေမွဲရ</title>
    <ns>3</ns>
    <id>289364</id>
    <revision>
      <id>1043513</id>
      <timestamp>2026-07-18T19:24:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1043513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8579" sha1="ksj1x28p2t2mpjifwtx1buxr9clffic" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ဘဝအဲဆာန် ဗ်ှေမွဲရ ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၉:၂၄၊ ၁၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>ksj1x28p2t2mpjifwtx1buxr9clffic</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျက်ဖာဆင်စင်တာ (မန္တလေး)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>289365</id>
    <revision>
      <id>1043532</id>
      <timestamp>2026-07-19T03:10:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <comment>'''ဂျက်ဖာဆင်စင်တာ (မန္တလေး)''' ({{lang-en|'''Jefferson Center Mandalay'''}}) သည် [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[ချမ်းအေးသာစံမြို့နယ်]]၊ ၂၆ လမ်းနှင့် ၇၁ လမ်းထောင့်တွင် တည်ရှိသည်။</comment>
      <origin>1043532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12763" sha1="j5uifdwy5liyqjwr0gvyl3ds5xuk94r" xml:space="preserve">
{{Infobox building
| name                = ဂျက်ဖာဆင်စင်တာ
| native_name         = Jefferson Center
| image               = Jefferson Center Mandalay.jpg
| caption             = မန္တလေးမြို့ရှိ ဂျက်ဖာဆင်စင်တာ၏ လက်ရှိမြင်ကွင်း
| location            = [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[ချမ်းအေးသာစံမြို့နယ်]]
| coordinates         = {{coord|21.9774|N|96.0955|E|display=inline,title}}
| built               = နှစ် ၁၀၀ ကျော်
| opened              = {{start date and age|1953|11|5}}
| renovation          = ၂၀၂၅-၂၀၂၆
| owner               = [[အမေရိကန်သံရုံး (ရန်ကုန်)|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသံရုံး(မြန်မာ)]]
}}
'''ဂျက်ဖာဆင်စင်တာ (မန္တလေး)''' ({{lang-en|'''Jefferson Center Mandalay'''}}) သည် [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[ချမ်းအေးသာစံမြို့နယ်]]၊ ၂၆ လမ်းနှင့် ၇၁ လမ်းထောင့်တွင် တည်ရှိသည်။ အဆိုပါစင်တာသည် [[အမေရိကန်သံရုံး (ရန်ကုန်)|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသံရုံး(ရန်ကုန်)]] ၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် ဖွင့်လှစ်ထားပြီး၊အဆိုပါ စင်တာအဆောက်အအုံသည် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] နှင့် [[အထက်မြန်မာပြည်]] အကြား ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ အရေးပါသော ပေါင်းကူးတံတားတစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းအတွက် အမေရိကန်သံရုံးနှင့် အာရှဖောင်ဒေးရှင်းတို့က စာအုပ်လှူဒါန်းပွဲ မန္တလေးမြို့ ဂျက်ဖာဆန်စင်တာတွင် ကျင်းပ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/mnmaaniungngnathkpiungattk-ameriknsnrunnng-aaarpheaangderngttiuk-caaaupluudnpai-mnttlemiu |access-date=2026-07-19 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}&lt;/ref&gt;

== ရည်ရွယ်ချက် ==
လူငယ်ခေါင်းဆောင်များ၊ ပညာရှင်များနှင့် ကျောင်းသူကျောင်းသားများအတွက် ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများ ပြုလုပ်ရန် ဘေးကင်းလုံခြုံပြီး ခေတ်မီသော ရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ဖြည့်ဆည်းပေးရန် ရည်ရွယ်ထားသည်ဟု အမေရိကန်သံရုံး(ရန်ကုန်)က ထုတ်ပြန်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=အမေရိကန်သံရုံးနှင့် အာရှဖောင်ဒေးရှင်းတို့ ပူးပေါင်း၍ စာအုပ် ၉၁၉၈ အုပ် လှူဒါန်း |url=http://www.mdn.gov.mm/my/ameriknsnrunnng-aaarpheaangderngttiu-puupengr-caaaup-9198-aup-luudn |access-date=2026-07-19 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}&lt;/ref&gt;

== သမိုင်းကြောင်း ==
[[File:Mandalay - Consulate Office Building, Principal Officer-Consulate General Residence - DPLA - d0c516e7fa033bfba2241daac5a4cbc4.jpg|thumb|right|၃၀၀px|မန္တလေးမြို့ရှိ အမေရိကန်ကောင်စစ်ဝန်ရုံးနှင့် ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်နေအိမ် (၁၉၅၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်)။]]
ဂျက်ဖာဆင်စင်တာ (မန္တလေး) သည် (၃) ဧကကျော် ကျယ်ဝန်းသော ဝင်းခြံအတွင်း တည်ရှိပြီး [[မန္တလေး နန်းတော်|မန္တလေးနန်းတော်ဟောင်း]] ၏ တောင်ဘက် ကျုံးဝန်းရံထားသော နယ်မြေတွင် တည်ရှိသည်။ နှစ် (၁၀၀) ကျော် သက်တမ်းရှိသော ဤသမိုင်းဝင် အဆောက်အအုံကို ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်သံရုံး၏ ပိုင်ဆိုင်မှုအဖြစ် ရောက်ရှိခဲ့သည်။ယခင် ၁၉၀၀ပြည့်နှစ် အစောပိုင်းကာလများက အမေရိကန်ကောင်စစ်ဝန်ရုံးနှင့် ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်နေအိမ် အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;SOW_Renovation&quot;&gt;{{cite web |date=2025-08-01 |title=Statement of Work: Stucco Replacement and Repair for Jefferson Center |url=https://mm.usembassy.gov/wp-content/uploads/sites/13/2025/08/19BM8025Q0032-Jefferson-Center_SOW_stucco-replacement-final.pdf |access-date=2026-07-19 |publisher=U.S. Embassy in Burma |language=en |format=PDF}}&lt;/ref&gt;

== ဂျက်ဖာဆင်စင်တာဖြစ်လာပုံ ==
ဂျက်ဖာဆင်စင်တာ (မန္တလေး)တည်ရှိရာ  ဝင်းခြံဧရိယာ၏ ထက်ဝက်ခန့်မှာ ပိုင်ဆိုင်ခွင့်အပြည့်အဝရှိသော မြေ (freehold) ဖြစ်ပြီး ကျန်အပိုင်းမှာ ၂၀၄၀ ပြည့်နှစ်ကုန်အထိ ငှားရမ်းခွင့်ရှိသော မြေ (leasehold) ဖြစ်သည်။ ဂျက်ဖာဆင်စင်တာ (JCM) အဖြစ် မပြောင်းလဲမီကာလများတွင် ကောင်စစ်ဝန်ရုံး၊ ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်နေအိမ်၊ ဧည့်သည်တော်များတည်းခိုရာအိမ်နှင့် ဂျက်ဖာဆင်စာဖတ်ခန်း (Jefferson Reading Room) အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်အတွင်း အဆောက်အအုံကို ပုံမှန်အသုံးပြုခြင်းမရှိဘဲ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားခဲ့သည်။နောက်ပိုင်းတွင် ဂျက်ဖာဆင်စင်တာ (မန္တလေး) အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။ JCM ကို [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှု|COVID ကပ်ရောဂါ]]ကြောင့် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် တွင် ပိတ်ထားခဲ့ရပြီး၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်စဉ်နောက်ပိုင်းတွင်လည်း ဆက်လက်ပိတ်ထားခဲ့ရာမှ ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင်မှ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မန္တလေးမြို့ ပတ်ဝန်းကျင်တွင်ရှိသည့် မတူကွဲပြားမှု ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ခြင်း အကြောင်းအရာ ဓာတ်ပုံပြပွဲ ပြုလုပ် |url=https://news-eleven.com/news/1951 |access-date=2026-07-19 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော [[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်|ငလျင်ကြီး]]ကြောင့် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများ ရှိခဲ့ရာ အမေရိကန်သံရုံး (ရန်ကုန်) နှင့် နိုင်ငံရပ်ခြားရှိ အမေရိကန်အစိုးရပိုင် အဆောက်အအုံများဆိုင်ရာဌာန (OBO) လက်အောက်ရှိ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်ထိန်းသိမ်းရေးဌာန (CH) တို့၏ ကြီးကြပ်မှုဖြင့် ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-04-30 |title=Jefferson Centre reopens in Mandalay, strengthening US-Upper Myanmar ties - Global New Light Of Myanmar |url=https://www.gnlm.com.mm/jefferson-center-reopens-in-mandalay-as-a-vital-bridge-between-the-us-and-upper-myanmar/ |access-date=2026-07-19 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်သံရုံး၏ သံရုံးအကြီးအကဲ ဒေါက်ဂ်ဆောန်နစ်ခ်က အထူးဧည့်ခံပွဲ ကျင်းပ၍ တရားဝင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Jefferson Center reopens in Mandalay |url=https://world.thaipbs.or.th/detail/jefferson-center-reopens-in-mandalay/61208 |access-date=2026-07-19 |website=world.thaipbs.or.th |language=en}}&lt;/ref&gt;

== အဆောက်အအုံပုံစံ ==
ဤသမိုင်းဝင် အဆောက်အအုံသည် ကျွန်းသစ်သားဘောင်ကို အပြင်ဘက်တွင် ပေါ်လွင်စေပြီး အုတ်ဖြင့် နံရံကွက်များ ဖြည့်စွက်ဆောက်လုပ်ထားသည့် ပုံစံဖြစ်သည်။ ယခင်က အသုံးပြုခဲ့သော ဘိလပ်မြေ (Portland cement) အခြေခံ အင်္ဂတေများသည် ရှေးဟောင်းအုတ်နံရံများနှင့် မကိုက်ညီခြင်းနှင့် လေဝင်လေထွက်နည်းသော ဆေးသုတ်ခြင်းများကြောင့် အဆောက်အအုံ ယိုယွင်းပျက်စီးလာခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ပြုပြင်မွမ်းမံရာတွင် ဒေသခံအစိုးရ၏ သတ်မှတ်ချက်များ သို့မဟုတ် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး၏ ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် ပြန်လည်ပြုပြင်မွမ်းမံရေးဆိုင်ရာ စံသတ်မှတ်ချက်များအနက် ပိုမိုတင်းကျပ်သော စည်းမျဉ်းများကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;USEmbassy&quot;&gt;{{cite web |date=2026-06-25 |title=U.S. Mission Burma marks America’s 250th anniversary with Independence Day celebration in Mandalay |url=https://mm.usembassy.gov/media-note-u-s-mission-burma-marks-americas-250th-anniversary-with-independence-day-celebration-in-mandalay/ |access-date=2026-07-19 |publisher=U.S. Embassy in Burma |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist}} 
[[ကဏ္ဍ:မန္တလေးမြို့ရှိ အဆောက်အအုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ–အမေရိကန် ဆက်ဆံရေး]]</text>
      <sha1>j5uifdwy5liyqjwr0gvyl3ds5xuk94r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:မြန်မာ–အမေရိကန် ဆက်ဆံရေး</title>
    <ns>14</ns>
    <id>289366</id>
    <revision>
      <id>1043533</id>
      <timestamp>2026-07-19T03:14:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <comment>ကဏ္ဍ:မြန်မာ–အမေရိကန် ဆက်ဆံရေး</comment>
      <origin>1043533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="297" sha1="gyzq37l88x5lmjt0jg2xm143d4fv8on" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး|မြန်မာ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး|အမေရိကန်]]</text>
      <sha1>gyzq37l88x5lmjt0jg2xm143d4fv8on</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/၂၀၂၆ ဇူလိုင် ၁၉</title>
    <ns>100</ns>
    <id>289367</id>
    <revision>
      <id>1043539</id>
      <timestamp>2026-07-19T05:04:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salai Rungtoi</username>
        <id>22844</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{Current events|year=2026|month=07|day=19|content=  &lt;!-- All news items below this line --&gt;    &lt;!-- All news items above this line --&gt;}}&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1043539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="137" sha1="f7qmuluvxxu5prbbix9ffizxgltjrzi" xml:space="preserve">{{Current events|year=2026|month=07|day=19|content=

&lt;!-- All news items below this line --&gt;


&lt;!-- All news items above this line --&gt;}}</text>
      <sha1>f7qmuluvxxu5prbbix9ffizxgltjrzi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-40268-16</title>
    <ns>3</ns>
    <id>289368</id>
    <revision>
      <id>1043545</id>
      <timestamp>2026-07-19T08:25:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1043545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8549" sha1="kn8ar9tjaqs4ow5ft3xrjygmcwt1ut2" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-40268-16 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၈:၂၅၊ ၁၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>kn8ar9tjaqs4ow5ft3xrjygmcwt1ut2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး</title>
    <ns>14</ns>
    <id>289369</id>
    <revision>
      <id>1043549</id>
      <timestamp>2026-07-19T10:15:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <comment>ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး</comment>
      <origin>1043549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="308" sha1="1madsruuc9apsobo7gs5lyyllgq5g0b" xml:space="preserve">{{Commons cat|Bilateral relations of the United States}}

[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး]]
[[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး]]</text>
      <sha1>1madsruuc9apsobo7gs5lyyllgq5g0b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:أيوب</title>
    <ns>3</ns>
    <id>289370</id>
    <redirect title="အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:جيمي" />
    <revision>
      <id>1043551</id>
      <timestamp>2026-07-19T10:38:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neriah</username>
        <id>91445</id>
      </contributor>
      <comment>[[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:أيوب]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:جيمي]] သို့ Neriahက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ &quot;[[Special:CentralAuth/أيوب|أيوب]]&quot; ကို &quot;[[Special:CentralAuth/جيمي|جيمي]]&quot; သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း</comment>
      <origin>1043551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90" sha1="felii4ssaitz8nr93hacnawohx2k87i" xml:space="preserve">#REDIRECT [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:جيمي]]</text>
      <sha1>felii4ssaitz8nr93hacnawohx2k87i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yankee</title>
    <ns>0</ns>
    <id>289371</id>
    <revision>
      <id>1043552</id>
      <timestamp>2026-07-19T11:27:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thureinminnoo</username>
        <id>25564</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the opening section from the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1364109138|Yankee]]&quot;</comment>
      <origin>1043552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7982" sha1="g7t3f91ugpnzcgf9ze9sq3ca53m8ij1" xml:space="preserve">Yankee ဆိုသည့် စကားလုံးနှင့် ၎င်း၏ အတိုကောက်ပုံစံဖြစ်သော Yank တို့တွင်  [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ]] ပြည်သူများကို ရည်ညွှန်းသည့်၊ အချင်းချင်း ဆက်စပ်နေသော အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် အများအပြား ရှိပါသည်။ ၎င်းတို့၏ ကွဲပြားသော အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များသည် အသုံးပြုသည့် အကြောင်းအရာအပေါ် မူတည်ပြီး နယူးအင်္ဂလန်(New England) ဒေသခံများ ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အရှေ့မြောက်ပိုင်း ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မြောက်ပိုင်း သို့မဟုတ် ယေဘုယျအားဖြင့် အမေရိကန်မှ လူများကို ရည်ညွှန်းနိုင်သည်။ [[အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ|အိုင်ယာလန်]]၊ [[အီတလီနိုင်ငံ|အီတလီ]]၊ [[ပိုလန်နိုင်ငံ|ပိုလန်]]နှင့် အခြားဥရောပဒေသများမှ အမေရိကန်အရှေ့မြောက်ပိုင်းသို့ ရှေးဦးစွာ ပြောင်းရွှေ့အခြေချလာသူ အများအပြားသည် နယူးအင်္ဂလန် (New England) ဒေသရှိ အင်္ဂလိပ်အနွယ်ဖွား အခြေချနေထိုင်သူများကို ရည်ညွှန်းရန် 'Yankees' ဟူသော စကားလုံးကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&quot;

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ပြင်ပတွင်မူ 'Yank' ဟူသော စကားလုံးကို [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်နိုင်ငံ]]မှ လူပုဂ္ဂိုလ် သို့မဟုတ် အရာဝတ္ထုများကို ရည်ညွှန်းရန် အလွတ်သဘော သုံးနှုန်းကြသည်။ ဤစကားလုံးသည် [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ဗြိတိန်]]၊ [[အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ|အိုင်ယာလန်]]၊ [[တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ|တောင်အာဖရိက]]၊ [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ|အော်စတြေးလျ]]နှင့် [[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ]]တို့တွင် အထူးရေပန်းစားပြီး ၎င်းနိုင်ငံများ၌ တစ်ခါတစ်ရံ မနှစ်လိုဖွယ် အနုတ်လက္ခဏာဆောင်သော သဘောဖြင့် ဖြစ်စေ၊ တစ်ခါတစ်ရံ ချစ်ခင်စနိုးဖြင့် ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် ရင်းနှီးဖော်ရွေသော သဘောဖြင့် ဖြစ်စေ အခြေအနေအမျိုးမျိုးပေါ် မူတည်၍ သုံးနှုန်းကြသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Cambridge Advanced Learner's Dictionary Online |url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/british/yank_2#yank_2__3 |publisher=Cambridge University Press}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite conference|url=https://catalogue.nla.gov.au/Record/7857184|title=250, 100, 280 class railcars of the South Australian Railways|date=2012|pages=3{{nbhyph}}390&lt;!--A non-breaking hyphen is used here because the numerals do not represent a range of pages but one page numbered with four digits and a hyphen.--&gt;|location=Adelaide}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် 'Yankee' ဟူသော စကားလုံးသည် မြောက်ပိုင်းသားအားလုံးကို ရည်ညွှန်းသည့် လှောင်ပြောင်ကဲ့ရဲ့သော အသုံးအနှုန်းဖြစ်ပြီး [[အမေရိကန် ပြည်တွင်းစစ်|အမေရိကန်ပြည်တွင်းစစ်]]အတွင်းက တောင်ပိုင်းကွန်ဖက်ဒရိတ် (Confederates) များသည် မြောက်ပိုင်းပြည်ထောင်စု (Union) စစ်တပ်မှ စစ်သည်များကို ယေဘုယျအားဖြင့် ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုရန် ဤစကားလုံးကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၏ အခြားသော ဒေသများတွင်မူ ဤစကားလုံးသည် အရှေ့မြောက်ပိုင်းဒေသမှ လူများ သို့မဟုတ် မည်သည့်နေရာတွင်မဆို နေထိုင်ကြသည့် နယူးအင်္ဂလန် (New England) ကိုလိုနီခေတ် အခြေချနေထိုင်သူများ၏ မျိုးဆက်များကဲ့သို့ နယူးအင်္ဂလန် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဆက်နွှယ်မှုရှိသူများကို အဓိက ရည်ညွှန်းပါသည်။ &lt;ref name=&quot;ruth&quot;&gt;{{Cite journal |last=Ruth Schell |year=1963 |title=Swamp Yankee |journal=American Speech |volume=38 |issue=2 |pages=121–123 |doi=10.2307/453288 |jstor=453288}}&lt;/ref&gt; ၎င်းစကားလုံး၏ အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်မှုသည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် ပထဝီဝင်ဒေသဆိုင်ရာထက် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာနှင့် ပိုမို သက်ဆိုင်နေတတ်ပြီး၊ နယူးအင်္ဂလန် (New England) ဒေသ ပြင်ပသို့ သွားရောက်အခြေချချိန်တွင် ၎င်းတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုကို တစ်ပါတည်း ယူဆောင်သွားခဲ့ကြသော ကွန်ဂရီဂေးရှင်းနယ်လစ် (Congregationalists) များ၏ ကယ်လ်ဗင်နစ် ပျူရီတန် ခရစ်ယာန် (Calvinist Puritan Christian) ယုံကြည်မှုများနှင့် ရိုးရာဓလေ့များကို ပိုမို အလေးပေး ရည်ညွှန်းလေ့ရှိပါသည်။ နယူးအင်္ဂလန် အရှေ့ပိုင်းဒေသသုံး အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား၏ ဒေသိယစကား (Dialect) ကို 'Yankee' သို့မဟုတ် 'Yankee ဒေသိယစကား' ဟု ခေါ်ဆိုပါသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Robert Hendrickson |year=2000 |title=The Facts on File Dictionary of American Regionalisms |url=https://books.google.com/books?id=yXY0yQnvmmUC&amp;pg=PA326 |publisher=Infobase |isbn=9781438129921 |page=326}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>g7t3f91ugpnzcgf9ze9sq3ca53m8ij1</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>