ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 0 2637 1044758 1037986 2026-07-28T06:14:53Z Chenzeyan29 141880 1044758 wikitext text/x-wiki '''ကချင်လူမျိုး''' ({{lang-en|Kachin People}}) သို့မဟုတ် '''ဝမ်ပေါင်''' (Wunpong) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ယူနန်ပြည်နယ် နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] အရှေ့မြောက်ပိုင်းတို့တွင် နေထိုင်ကြသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား]] လူမျိုးစုကြီး ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုကြီး ၈ စုအနက် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ {{Infobox ethnic group | group = ကချင်လူမျိုး | native_name = Wunpong (ဝမ်ပေါင်) | image = [[File:Jingpo girl, Lisu girl and Rawang girl.jpg|300px]] | image_caption = ကချင်မျိုးနွယ်စုဝင် အမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံ | regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကချင်ပြည်နယ်]]<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြောက်ပိုင်း)<br />{{flag|China}} ([[Yunnan]])<br />{{flag|India}} ([[Arunachal Pradesh]], [[Assam]]) | population = ၁.၂ သန်း – ၁.၅ သန်း (ခန့်မှန်း) | langs = [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား|ဂျိန်းဖော]]၊ [[ဇိုင်ဝါးဘာသာစကား|ဇိုင်ဝါး]]၊ [[လော်ဝေါ်ဘာသာစကား|လော်ဝေါ်]]၊ [[လာချိဒ်ဘာသာစကား|လာချိဒ်]]၊ [[ရဝမ်ဘာသာစကား|ရဝမ်]] နှင့် [[လီဆူဘာသာစကား|လီဆူ]] | rels = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ယီလူမျိုး]]၊ အခြား [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်စုများ]] }} == မျိုးနွယ်စုများ == ကချင်လူမျိုးစုကြီး (သို့မဟုတ် ဝမ်ပေါင်အမျိုးသား) ခေါင်းစဉ်အောက်တွင် အဓိကအားဖြင့် သွေးချင်းမျိုးနွယ်စု (၆) စု ပါဝင်သည်ဟု ဘုံသတ်မှတ်ကြသည်: # [[ဂျိန်းဖော့လူမျိုး|ဂျိန်းဖော]] (Jinghpaw) # [[ဇိုင်ဝါးလူမျိုး|ဇိုင်ဝါး]] (Zaiwa) # [[လော်ဝေါ်လူမျိုး|လော်ဝေါ်]] (Lhaovo / Maru) # [[လာချိဒ်လူမျိုး|လာချိဒ်]] (Lachik) # [[ရဝမ်လူမျိုး|ရဝမ်]] (Rawang) # [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]] (Lisu) ကချင်မျိုးနွယ်စုများသည် [[တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်]] အရှေ့ဘက်ခြမ်းမှ မြစ်ဖျားခံကာ တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်ကြပြီး ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကားခွဲများ၊ စာပေနှင့် မိရိုးဖလာ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ထုံးစံများကို အသီးသီး ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။<ref name="vanDriem2001">van Driem, George (2001). ''Languages of the Himalayas: An Ethnolinguistic Handbook of the Greater Himalayan Region''. Brill. ISBN 978-9004120518.</ref> ၎င်းတို့၏ ဘုံယဉ်ကျေးမှုစုစည်းမှုမှာ [[မနောပွဲ]] (Manau Festival) ဖြစ်ပြီး ကချင်မျိုးနွယ်စုအားလုံး၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှု ပြယုဂ်အဖြစ် ကျင်းပကြသည်။ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှစ၍ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် အများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်လာကြသော်လည်း မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှုနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်သူများလည်း ရှိကြသည်။ == မျိုးရိုးဗီဇနှင့် လူမျိုးစုဆိုင်ရာ နောက်ခံ == မနုဿဗေဒနှင့် မော်လီကျူး ဗီဇဗေဒဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရ ကချင်မျိုးနွယ်စုများသည် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် မူလဘိုးဘေးများထံမှ ဆင်းသက်လာကြသူများဖြစ်ကြသော်လည်း မျိုးနွယ်စုအလိုက် Y-DNA (ဖခင်လိုင်း) နှင့် mtDNA (မိခင်လိုင်း) အမှတ်အသားများတွင် ကွဲပြားချက်များ ရှိကြသည်။<ref name="Li2015">Li, Ying, et al. (2015). "Genetic Structure of Tibeto-Burman Populations in Southwest China". ''Human Genetics'', 134(11-12), 1277–1285.</ref> === ဂျိန်းဖော့ (Jingpho) === ဂျိန်းဖော့တို့သည် ကချင်မျိုးနွယ်စုများအနက် လူဦးရေအများဆုံး အစုအဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ မျိုးရိုးဗီဇအရ တိဗက်-ဗမာနွယ်ရင်းများနှင့် အနီးစပ်ဆုံးတူညီပြီး Haplogroup O2a2b1a1 (M117)၊ D1a1a နှင့် C2b တို့ကို အဓိကတွေ့ရှိရသည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် တောင်တန်းဒေသများ၌ "ဒူးဝါး" (Duwa) ဟုခေါ်သော မိရိုးဖလာ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ဖြင့် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Wang2014">Wang, C. C., et al. (2014). "Genetic Affinities of the Jingpho, Zaiwa, and Lechi in Yunnan Province". ''American Journal of Physical Anthropology'', 155(4), 495–501.</ref><ref name="Sadan2013">Sadan, Mandy (2013). ''Being and Becoming Kachin: Histories Beyond the State in the Borderworlds of Burma''. Oxford University Press. ISBN 978-0197265550.</ref> === ဇိုင်ဝါး (Zaiwa) === ဇိုင်ဝါးတို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ Haplogroup O2a2b နှင့် D1a1a တို့ကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး တရုတ်နိုင်ငံ နယ်စပ်အနီးတွင် နေထိုင်ကြသော ဇိုင်ဝါးမျိုးနွယ်စုအချို့တွင် [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|ဟန်တရုတ်]] မျိုးဗီဇ ရောနှောမှု အနည်းငယ် ရှိသည်။ ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း အစောဆုံး အခြေချခဲ့ကြသူများထဲတွင် ပါဝင်သည်။<ref name="Wang2014" /> === လာချိဒ် (Lachik) === လာချိဒ်တို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ အခြားကချင်မျိုးနွယ်စုများနှင့် တူညီသော်လည်း [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] ကဲ့သို့သော လိုလို-ဗမာအုပ်စုဝင်များ (Lolo-Burmese) နှင့် မျိုးဗီဇရောနှောမှု ပိုမိုများပြားသည်ကို တွေ့ရသည်။<ref name="Wang2014" /> === လီဆူ (Lisu) === လီဆူတို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ Haplogroup D1a1a နှင့် O2a2b1a တို့ကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး လိုလို-ဗမာအုပ်စုဝင်များ (ဥပမာ - [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]) များနှင့်လည်း မျိုးရိုးဗီဇ ဆက်နွယ်မှု ရှိသည်။ အခြားကချင်မျိုးနွယ်စုများထက် ပိုမိုမြင့်မားသော တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချလေ့ရှိကြသည်။<ref name="Li2015" /> === ရဝမ် (Rawang) === ရဝမ်တို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ Haplogroups D1a1a1 နှင့် O2a2b1a တို့ကို အဓိကတွေ့ရှိရပြီး တိဗက်ပြည်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ဖျားရှိ ဒေသခံလူမျိုးစုများနှင့် ပိုမိုဆက်နွှယ်နေသည်။ ဘာသာဗေဒအရ "နူးဂစ်" (Nungish) အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="vanDriem2001" /> === လော်ဝေါ် (Lawngwaw / Maru) === လော်ဝေါ် (မရူ) လူမျိုးများသည် မျိုးရိုးဗီဇအရ ဗမာလူမျိုးများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော O1b1a မျိုးရိုးဗီဇလိုင်းများ ပါဝင်နေသည်။ သမိုင်းဦးကာလက လိုလို-ဗမာနွယ်စုများနှင့် ပိုမိုနီးစပ်ခဲ့သော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် ကချင်လူမျိုးစုကြီး၏ လူမှုယဉ်ကျေးမှု ဘုံလက္ခဏာများကို အတူတကွ ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။<ref name="Li2015" /><ref name="Sadan2013" /> == လူမှုအဖွဲ့အစည်းနှင့် အုပ်ချုပ်မှုစနစ် == ဂျိန်းဖောနှင့် ဇိုင်ဝါး အပါအဝင် ကချင်မျိုးနွယ်စုများတွင် မိရိုးဖလာ အစဉ်အလာအရ ထင်ရှားသော မျိုးရိုးအစုအဖွဲ့ကြီး (၅) ခု ရှိပြီး ထိုသူတို့မှာ: * မရစ် (Marip) * လထော် (Lahtaw) * လဖိုင် (Lahpai) * အင်ခွမ် (N'Hkum) * မရန် (Maran) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကျေးရွာအဆင့်တွင် "ဆလန်" (Salang / ပေါမှိုင်း) ဟုခေါ်သော ရွာလူကြီးများက အုပ်ချုပ်ပြီး၊ ကျေးရွာ အများအပြားကို "ဒူးဝါး" (Duwa) ဟုခေါ်သည့် မိရိုးဖလာ စော်ဘွား/အကြီးအကဲများက အုပ်ချုပ်ကြသည်။ == စာပေ၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် တူရိယာများ == ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ခရစ်ယာန် သာသနာပြု ဒေါက်တာ အိုလာ ဟန်းဆန် (Dr. Ola Hanson) အပါအဝင် သာသနာပြုများက လက်တင်အက္ခရာကို အခြေခံ၍ ကချင် (ဂျိန်းဖော) စာပေကို စနစ်တကျ တီထွင်ဖော်ထုတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>Hanson, Ola (1906). ''A Grammar of the Kachin Language''. American Baptist Mission Press.</ref> ကချင်မျိုးနွယ်စုတို့သည် ဘုံပွဲတော်များတွင် [[မောင်း (တူရိယာ)|မောင်း]] (Bau)၊ [[လင်းကွင်း]] (Shuksheng)၊ [[ဗုံရှည်]] (Htawng) နှင့် ပလွေအမျိုးမျိုး (Htu Ren, Pilang) တို့ကို အသုံးပြု၍ သီဆိုကခုန်ကြသည်။ ကချင်အမျိုးသားတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုတွင် ရိုးရာဓားနှင့် မောင်းသည် အလွန်အရေးပါသော အိမ်ထောင်ပစ္စည်းနှင့် လက်ထပ်မင်္ဂလာ လက်ဆောင်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>မင်းသုဝဏ် (၁၉၆၈)။ "နှင်းတောင်ပေါ်က ယဉ်ကျေးမှု"၊ ''ဒို့ကျောင်းသား''၊ အတွဲ ၄၊ အမှတ် ၆။</ref> == ထင်ရှားသော ကချင်လူမျိုးများ == * [[ဆမားဒူးဝါး ဆင်ဝါးနောင်]] - သမိုင်းဝင် [[ပင်လုံစာချုပ်]] လက်မှတ်ရေးထိုးရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ကချင်ခေါင်းဆောင်ကြီးနှင့် ဝန်ကြီး။ * [[ဦးဒိန်ရတန်]] - သမိုင်းဝင် ပင်လုံစာချုပ် လက်မှတ်ရေးထိုးရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ကချင်ခေါင်းဆောင်ကြီး။ * ဒိုင်ဖာ့ ဒူဝါ ဂမ် (ဗိုလ်နေမျိုးသိန်းပရာဇာ) - စစ်သူကြီး မဟာဗန္ဓုလနှင့်အတူ အာသံသို့ စစ်ချီခဲ့သည့် ကချင်ခေါင်းဆောင်။ * [[လဖိုင်ဆိုင်းရော်]] - မေတ္တာဖွံ့ဖြိုးရေးဖောင်ဒေးရှင်း တည်ထောင်သူနှင့် [[ရေမွန်မက်ဆေးဆေးဆု]] ရရှိသူ။ * [[အောင်လအန်ဆန်း]] - ONE Championship ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ MMA စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အားကစားသမား။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူမျိုးစုများ]] efswmp7o6xgbssxh0p044wnxghu2v83 1044772 1044758 2026-07-28T06:27:15Z Chenzeyan29 141880 1044772 wikitext text/x-wiki '''ကချင်လူမျိုး''' ({{lang-en|Kachin People}}) သို့မဟုတ် '''ဝမ်ပေါင်''' (Wunpong) များ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်းနှင့် အိမ်နီးချင်း [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ([[ယူနန်ပြည်နယ်]])၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] ([[အာရူနာချယ် ပရာဒေ့ရှ် ပြည်နယ်|အာရုဏာချယ်ပရာဒေရှ်ပြည်နယ်]]) နယ်စပ်ဒေသများတွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]] တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုများ ဖြစ်သည်။<ref name="vanDriem2001">van Driem, George (2001). ''Languages of the Himalayas: An Ethnolinguistic Handbook of the Greater Himalayan Region''. Brill. ISBN 978-9004120518.</ref> ကချင်လူမျိုးများသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ် [[ပင်လုံစာချုပ်]]တွင် အဓိကပါဝင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြပြီး [[ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်]]ကို အခြားတိုင်းရင်းသားများနှင့်အတူ ပူးပေါင်းတည်ထောင်ခဲ့သူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref>Sadan, Mandy (2013). ''Being and Becoming Kachin: Histories Beyond the State in the Borderworlds of Burma''. Oxford University Press. pp. 280–285. ISBN 978-0197265550.</ref> {{Infobox ethnic group | group = ကချင်လူမျိုး | native_name = Wunpong (ဝမ်ပေါင်) | image = [[File:Jingpo girl, Lisu girl and Rawang girl.jpg|300px]] | image_caption = ကချင်မျိုးနွယ်စုဝင် အမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံ | regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကချင်ပြည်နယ်]]<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြောက်ပိုင်း)<br />{{flag|China}} ([[ယူနန်]])<br />{{flag|India}} ([[အာရူနာချယ် ပရာဒေ့ရှ် ပြည်နယ်]], [[အာသံ]]) | population = ၁.၂ သန်း – ၁.၅ သန်း (ခန့်မှန်း) | langs = [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား|ဂျိန်းဖော]]၊ [[ဇိုင်ဝါးဘာသာစကား|ဇိုင်ဝါး]]၊ [[လော်ဝေါ်ဘာသာစကား|လော်ဝေါ်]]၊ [[လာချိဒ်ဘာသာစကား|လာချိဒ်]]၊ [[ရဝမ်ဘာသာစကား|ရဝမ်]] နှင့် [[လီဆူဘာသာစကား|လီဆူ]] | rels = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ယီလူမျိုး]]၊ အခြား [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်စုများ]] }} ကချင်မျိုးနွယ်စုများသည် [[တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်]] အရှေ့ဘက်ခြမ်းမှ မြစ်ဖျားခံကာ သမိုင်းဦးကာလကပင် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း မြစ်ဝှမ်းနှင့် တောင်တန်းဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Sadan2013">Sadan, Mandy (2013). ''Being and Becoming Kachin: Histories Beyond the State in the Borderworlds of Burma''. Oxford University Press. ISBN 978-0197265550.</ref> မျိုးနွယ်စုအသီးသီးတွင် ကိုယ်ပိုင် ဘာသာစကားခွဲများနှင့် ထူးခြားသော ဓလေ့ထုံးစံများ ရှိကြသော်လည်း၊ ဘုံသမိုင်းကြောင်း၊ မိရိုးဖလာ လူမှုအဖွဲ့အစည်း ဖွဲ့စည်းပုံများနှင့် အမျိုးသားရေး အမှတ်သင်္ကေတများဖြင့် ခိုင်မာစွာ ချိတ်ဆက်ထားသည်။အဓိက ဘုံယဉ်ကျေးမှု စုစည်းမှုမှာ [[မနောပွဲ]] (Manau) ဖြစ်ပြီး၊ စည်းလုံးညီညွတ်မှု၏ ပြယုဂ်အဖြစ် ကချင်ပြည်နယ်အနှံ့ ကျင်းပကြသည်။ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှစ၍ ခရစ်ယာန် သာသနာပြုများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် အများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်လာကြသော်လည်း မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှုနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်သူများလည်း ရှိကြသည်။<ref>Hanson, Ola (1913). ''The Kachins: Their Customs and Traditions''. American Baptist Mission Press.</ref> == မျိုးနွယ်စုများ == ကချင်လူမျိုးစုကြီး (သို့မဟုတ် ဝမ်ပေါင်အမျိုးသား) ခေါင်းစဉ်အောက်တွင် အဓိကအားဖြင့် သွေးချင်းမျိုးနွယ်စု (၆) စု ပါဝင်သည်ဟု ဘုံသတ်မှတ်ကြသည်: # [[ဂျိန်းဖော့လူမျိုး|ဂျိန်းဖော]] (Jinghpaw) # [[ဇိုင်ဝါးလူမျိုး|ဇိုင်ဝါး]] (Zaiwa) # [[လော်ဝေါ်လူမျိုး|လော်ဝေါ်]] (Lhaovo / Maru) # [[လာချိဒ်လူမျိုး|လာချိဒ်]] (Lachik) # [[ရဝမ်လူမျိုး|ရဝမ်]] (Rawang) # [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]] (Lisu) ကချင်မျိုးနွယ်စုများသည် [[တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်]] အရှေ့ဘက်ခြမ်းမှ မြစ်ဖျားခံကာ တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်ကြပြီး ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကားခွဲများ၊ စာပေနှင့် မိရိုးဖလာ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ထုံးစံများကို အသီးသီး ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။<ref name="vanDriem2001">van Driem, George (2001). ''Languages of the Himalayas: An Ethnolinguistic Handbook of the Greater Himalayan Region''. Brill. ISBN 978-9004120518.</ref> ၎င်းတို့၏ ဘုံယဉ်ကျေးမှုစုစည်းမှုမှာ [[မနောပွဲ]] (Manau Festival) ဖြစ်ပြီး ကချင်မျိုးနွယ်စုအားလုံး၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှု ပြယုဂ်အဖြစ် ကျင်းပကြသည်။ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှစ၍ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် အများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်လာကြသော်လည်း မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှုနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်သူများလည်း ရှိကြသည်။ == မျိုးရိုးဗီဇနှင့် လူမျိုးစုဆိုင်ရာ နောက်ခံ == မနုဿဗေဒနှင့် မော်လီကျူး ဗီဇဗေဒဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရ ကချင်မျိုးနွယ်စုများသည် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် မူလဘိုးဘေးများထံမှ ဆင်းသက်လာကြသူများဖြစ်ကြသော်လည်း မျိုးနွယ်စုအလိုက် Y-DNA (ဖခင်လိုင်း) နှင့် mtDNA (မိခင်လိုင်း) အမှတ်အသားများတွင် ကွဲပြားချက်များ ရှိကြသည်။<ref name="Li2015">Li, Ying, et al. (2015). "Genetic Structure of Tibeto-Burman Populations in Southwest China". ''Human Genetics'', 134(11-12), 1277–1285.</ref> === ဂျိန်းဖော့ (Jingpho) === ဂျိန်းဖော့တို့သည် ကချင်မျိုးနွယ်စုများအနက် လူဦးရေအများဆုံး အစုအဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ မျိုးရိုးဗီဇအရ တိဗက်-ဗမာနွယ်ရင်းများနှင့် အနီးစပ်ဆုံးတူညီပြီး Haplogroup O2a2b1a1 (M117)၊ D1a1a နှင့် C2b တို့ကို အဓိကတွေ့ရှိရသည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် တောင်တန်းဒေသများ၌ "ဒူးဝါး" (Duwa) ဟုခေါ်သော မိရိုးဖလာ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ဖြင့် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Wang2014">Wang, C. C., et al. (2014). "Genetic Affinities of the Jingpho, Zaiwa, and Lechi in Yunnan Province". ''American Journal of Physical Anthropology'', 155(4), 495–501.</ref><ref name="Sadan2013">Sadan, Mandy (2013). ''Being and Becoming Kachin: Histories Beyond the State in the Borderworlds of Burma''. Oxford University Press. ISBN 978-0197265550.</ref> === ဇိုင်ဝါး (Zaiwa) === ဇိုင်ဝါးတို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ Haplogroup O2a2b နှင့် D1a1a တို့ကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး တရုတ်နိုင်ငံ နယ်စပ်အနီးတွင် နေထိုင်ကြသော ဇိုင်ဝါးမျိုးနွယ်စုအချို့တွင် [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|ဟန်တရုတ်]] မျိုးဗီဇ ရောနှောမှု အနည်းငယ် ရှိသည်။ ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း အစောဆုံး အခြေချခဲ့ကြသူများထဲတွင် ပါဝင်သည်။<ref name="Wang2014" /> === လာချိဒ် (Lachik) === လာချိဒ်တို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ အခြားကချင်မျိုးနွယ်စုများနှင့် တူညီသော်လည်း [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] ကဲ့သို့သော လိုလို-ဗမာအုပ်စုဝင်များ (Lolo-Burmese) နှင့် မျိုးဗီဇရောနှောမှု ပိုမိုများပြားသည်ကို တွေ့ရသည်။<ref name="Wang2014" /> === လီဆူ (Lisu) === လီဆူတို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ Haplogroup D1a1a နှင့် O2a2b1a တို့ကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး လိုလို-ဗမာအုပ်စုဝင်များ (ဥပမာ - [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]) များနှင့်လည်း မျိုးရိုးဗီဇ ဆက်နွယ်မှု ရှိသည်။ အခြားကချင်မျိုးနွယ်စုများထက် ပိုမိုမြင့်မားသော တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချလေ့ရှိကြသည်။<ref name="Li2015" /> === ရဝမ် (Rawang) === ရဝမ်တို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ Haplogroups D1a1a1 နှင့် O2a2b1a တို့ကို အဓိကတွေ့ရှိရပြီး တိဗက်ပြည်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ဖျားရှိ ဒေသခံလူမျိုးစုများနှင့် ပိုမိုဆက်နွှယ်နေသည်။ ဘာသာဗေဒအရ "နူးဂစ်" (Nungish) အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="vanDriem2001" /> === လော်ဝေါ် (Lawngwaw / Maru) === လော်ဝေါ် (မရူ) လူမျိုးများသည် မျိုးရိုးဗီဇအရ ဗမာလူမျိုးများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော O1b1a မျိုးရိုးဗီဇလိုင်းများ ပါဝင်နေသည်။ သမိုင်းဦးကာလက လိုလို-ဗမာနွယ်စုများနှင့် ပိုမိုနီးစပ်ခဲ့သော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် ကချင်လူမျိုးစုကြီး၏ လူမှုယဉ်ကျေးမှု ဘုံလက္ခဏာများကို အတူတကွ ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။<ref name="Li2015" /><ref name="Sadan2013" /> == လူမှုအဖွဲ့အစည်းနှင့် အုပ်ချုပ်မှုစနစ် == ဂျိန်းဖောနှင့် ဇိုင်ဝါး အပါအဝင် ကချင်မျိုးနွယ်စုများတွင် မိရိုးဖလာ အစဉ်အလာအရ ထင်ရှားသော မျိုးရိုးအစုအဖွဲ့ကြီး (၅) ခု ရှိပြီး ထိုသူတို့မှာ: * မရစ် (Marip) * လထော် (Lahtaw) * လဖိုင် (Lahpai) * အင်ခွမ် (N'Hkum) * မရန် (Maran) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကျေးရွာအဆင့်တွင် "ဆလန်" (Salang / ပေါမှိုင်း) ဟုခေါ်သော ရွာလူကြီးများက အုပ်ချုပ်ပြီး၊ ကျေးရွာ အများအပြားကို "ဒူးဝါး" (Duwa) ဟုခေါ်သည့် မိရိုးဖလာ စော်ဘွား/အကြီးအကဲများက အုပ်ချုပ်ကြသည်။ == စာပေ၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် တူရိယာများ == ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ခရစ်ယာန် သာသနာပြု ဒေါက်တာ အိုလာ ဟန်းဆန် (Dr. Ola Hanson) အပါအဝင် သာသနာပြုများက လက်တင်အက္ခရာကို အခြေခံ၍ ကချင် (ဂျိန်းဖော) စာပေကို စနစ်တကျ တီထွင်ဖော်ထုတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>Hanson, Ola (1906). ''A Grammar of the Kachin Language''. American Baptist Mission Press.</ref> ကချင်မျိုးနွယ်စုတို့သည် ဘုံပွဲတော်များတွင် [[မောင်း (တူရိယာ)|မောင်း]] (Bau)၊ [[လင်းကွင်း]] (Shuksheng)၊ [[ဗုံရှည်]] (Htawng) နှင့် ပလွေအမျိုးမျိုး (Htu Ren, Pilang) တို့ကို အသုံးပြု၍ သီဆိုကခုန်ကြသည်။ ကချင်အမျိုးသားတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုတွင် ရိုးရာဓားနှင့် မောင်းသည် အလွန်အရေးပါသော အိမ်ထောင်ပစ္စည်းနှင့် လက်ထပ်မင်္ဂလာ လက်ဆောင်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>မင်းသုဝဏ် (၁၉၆၈)။ "နှင်းတောင်ပေါ်က ယဉ်ကျေးမှု"၊ ''ဒို့ကျောင်းသား''၊ အတွဲ ၄၊ အမှတ် ၆။</ref> == ထင်ရှားသော ကချင်လူမျိုးများ == * [[ဆမားဒူးဝါး ဆင်ဝါးနောင်]] - သမိုင်းဝင် [[ပင်လုံစာချုပ်]] လက်မှတ်ရေးထိုးရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ကချင်ခေါင်းဆောင်ကြီးနှင့် ဝန်ကြီး။ * [[ဦးဒိန်ရတန်]] - သမိုင်းဝင် ပင်လုံစာချုပ် လက်မှတ်ရေးထိုးရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ကချင်ခေါင်းဆောင်ကြီး။ * ဒိုင်ဖာ့ ဒူဝါ ဂမ် (ဗိုလ်နေမျိုးသိန်းပရာဇာ) - စစ်သူကြီး မဟာဗန္ဓုလနှင့်အတူ အာသံသို့ စစ်ချီခဲ့သည့် ကချင်ခေါင်းဆောင်။ * [[လဖိုင်ဆိုင်းရော်]] - မေတ္တာဖွံ့ဖြိုးရေးဖောင်ဒေးရှင်း တည်ထောင်သူနှင့် [[ရေမွန်မက်ဆေးဆေးဆု]] ရရှိသူ။ * [[အောင်လအန်ဆန်း]] - ONE Championship ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ MMA စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အားကစားသမား။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူမျိုးစုများ]] 0mw4626jlrov5fl8ku6gz0p35btijsc 1044774 1044772 2026-07-28T06:27:59Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1044774 wikitext text/x-wiki '''ကချင်လူမျိုး''' ({{lang-en|Kachin People}}) သို့မဟုတ် '''ဝမ်ပေါင်''' (Wunpong) များ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်းနှင့် အိမ်နီးချင်း [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ([[ယူနန်ပြည်နယ်]])၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] ([[အာရူနာချယ် ပရာဒေ့ရှ် ပြည်နယ်|အာရုဏာချယ်ပရာဒေရှ်ပြည်နယ်]]) နယ်စပ်ဒေသများတွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]] တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုများ ဖြစ်သည်။<ref name="vanDriem2001">van Driem, George (2001). ''Languages of the Himalayas: An Ethnolinguistic Handbook of the Greater Himalayan Region''. Brill. ISBN 978-9004120518.</ref> ကချင်လူမျိုးများသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ် [[ပင်လုံစာချုပ်]]တွင် အဓိကပါဝင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြပြီး [[ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်]]ကို အခြားတိုင်းရင်းသားများနှင့်အတူ ပူးပေါင်းတည်ထောင်ခဲ့သူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref>Sadan, Mandy (2013). ''Being and Becoming Kachin: Histories Beyond the State in the Borderworlds of Burma''. Oxford University Press. pp. 280–285. ISBN 978-0197265550.</ref> {{Infobox ethnic group | group = ကချင်လူမျိုး | native_name = Wunpong (ဝမ်ပေါင်) | image = [[File:Jingpo girl, Lisu girl and Rawang girl.jpg|300px]] | image_caption = ကချင်မျိုးနွယ်စုဝင် အမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံ | regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကချင်ပြည်နယ်]]<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြောက်ပိုင်း)<br />{{flag|China}} ([[ယူနန်]])<br />{{flag|India}} ([[အာရူနာချယ် ပရာဒေ့ရှ် ပြည်နယ်]], [[အာသံ]]) | population = ၁.၂ သန်း – ၁.၅ သန်း (ခန့်မှန်း) | langs = [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား|ဂျိန်းဖော]]၊ [[ဇိုင်ဝါးဘာသာစကား|ဇိုင်ဝါး]]၊ [[လော်ဝေါ်ဘာသာစကား|လော်ဝေါ်]]၊ [[လာချိဒ်ဘာသာစကား|လာချိဒ်]]၊ [[ရဝမ်ဘာသာစကား|ရဝမ်]] နှင့် [[လီဆူဘာသာစကား|လီဆူ]] | rels = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ယီလူမျိုး]]၊ အခြား [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်စုများ]] }} ကချင်မျိုးနွယ်စုများသည် [[တိဗက်|တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်]] အရှေ့ဘက်ခြမ်းမှ မြစ်ဖျားခံကာ သမိုင်းဦးကာလကပင် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း မြစ်ဝှမ်းနှင့် တောင်တန်းဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Sadan2013">Sadan, Mandy (2013). ''Being and Becoming Kachin: Histories Beyond the State in the Borderworlds of Burma''. Oxford University Press. ISBN 978-0197265550.</ref> မျိုးနွယ်စုအသီးသီးတွင် ကိုယ်ပိုင် ဘာသာစကားခွဲများနှင့် ထူးခြားသော ဓလေ့ထုံးစံများ ရှိကြသော်လည်း၊ ဘုံသမိုင်းကြောင်း၊ မိရိုးဖလာ လူမှုအဖွဲ့အစည်း ဖွဲ့စည်းပုံများနှင့် အမျိုးသားရေး အမှတ်သင်္ကေတများဖြင့် ခိုင်မာစွာ ချိတ်ဆက်ထားသည်။အဓိက ဘုံယဉ်ကျေးမှု စုစည်းမှုမှာ [[မနောပွဲ]] (Manau) ဖြစ်ပြီး၊ စည်းလုံးညီညွတ်မှု၏ ပြယုဂ်အဖြစ် ကချင်ပြည်နယ်အနှံ့ ကျင်းပကြသည်။ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှစ၍ ခရစ်ယာန် သာသနာပြုများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် အများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်လာကြသော်လည်း မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှုနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်သူများလည်း ရှိကြသည်။<ref>Hanson, Ola (1913). ''The Kachins: Their Customs and Traditions''. American Baptist Mission Press.</ref> == မျိုးနွယ်စုများ == ကချင်လူမျိုးစုကြီး (သို့မဟုတ် ဝမ်ပေါင်အမျိုးသား) ခေါင်းစဉ်အောက်တွင် အဓိကအားဖြင့် သွေးချင်းမျိုးနွယ်စု (၆) စု ပါဝင်သည်ဟု ဘုံသတ်မှတ်ကြသည်: # [[ဂျိန်းဖော့လူမျိုး|ဂျိန်းဖော]] (Jinghpaw) # [[ဇိုင်ဝါးလူမျိုး|ဇိုင်ဝါး]] (Zaiwa) # [[လော်ဝေါ်လူမျိုး|လော်ဝေါ်]] (Lhaovo / Maru) # [[လာချိဒ်လူမျိုး|လာချိဒ်]] (Lachik) # [[ရဝမ်လူမျိုး|ရဝမ်]] (Rawang) # [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]] (Lisu) ကချင်မျိုးနွယ်စုများသည် [[တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်]] အရှေ့ဘက်ခြမ်းမှ မြစ်ဖျားခံကာ တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်ကြပြီး ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကားခွဲများ၊ စာပေနှင့် မိရိုးဖလာ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ထုံးစံများကို အသီးသီး ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။<ref name="vanDriem2001">van Driem, George (2001). ''Languages of the Himalayas: An Ethnolinguistic Handbook of the Greater Himalayan Region''. Brill. ISBN 978-9004120518.</ref> ၎င်းတို့၏ ဘုံယဉ်ကျေးမှုစုစည်းမှုမှာ [[မနောပွဲ]] (Manau Festival) ဖြစ်ပြီး ကချင်မျိုးနွယ်စုအားလုံး၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှု ပြယုဂ်အဖြစ် ကျင်းပကြသည်။ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှစ၍ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် အများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်လာကြသော်လည်း မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှုနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်သူများလည်း ရှိကြသည်။ == မျိုးရိုးဗီဇနှင့် လူမျိုးစုဆိုင်ရာ နောက်ခံ == မနုဿဗေဒနှင့် မော်လီကျူး ဗီဇဗေဒဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရ ကချင်မျိုးနွယ်စုများသည် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် မူလဘိုးဘေးများထံမှ ဆင်းသက်လာကြသူများဖြစ်ကြသော်လည်း မျိုးနွယ်စုအလိုက် Y-DNA (ဖခင်လိုင်း) နှင့် mtDNA (မိခင်လိုင်း) အမှတ်အသားများတွင် ကွဲပြားချက်များ ရှိကြသည်။<ref name="Li2015">Li, Ying, et al. (2015). "Genetic Structure of Tibeto-Burman Populations in Southwest China". ''Human Genetics'', 134(11-12), 1277–1285.</ref> === ဂျိန်းဖော့ (Jingpho) === ဂျိန်းဖော့တို့သည် ကချင်မျိုးနွယ်စုများအနက် လူဦးရေအများဆုံး အစုအဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ မျိုးရိုးဗီဇအရ တိဗက်-ဗမာနွယ်ရင်းများနှင့် အနီးစပ်ဆုံးတူညီပြီး Haplogroup O2a2b1a1 (M117)၊ D1a1a နှင့် C2b တို့ကို အဓိကတွေ့ရှိရသည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် တောင်တန်းဒေသများ၌ "ဒူးဝါး" (Duwa) ဟုခေါ်သော မိရိုးဖလာ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ဖြင့် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Wang2014">Wang, C. C., et al. (2014). "Genetic Affinities of the Jingpho, Zaiwa, and Lechi in Yunnan Province". ''American Journal of Physical Anthropology'', 155(4), 495–501.</ref><ref name="Sadan2013">Sadan, Mandy (2013). ''Being and Becoming Kachin: Histories Beyond the State in the Borderworlds of Burma''. Oxford University Press. ISBN 978-0197265550.</ref> === ဇိုင်ဝါး (Zaiwa) === ဇိုင်ဝါးတို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ Haplogroup O2a2b နှင့် D1a1a တို့ကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး တရုတ်နိုင်ငံ နယ်စပ်အနီးတွင် နေထိုင်ကြသော ဇိုင်ဝါးမျိုးနွယ်စုအချို့တွင် [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|ဟန်တရုတ်]] မျိုးဗီဇ ရောနှောမှု အနည်းငယ် ရှိသည်။ ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း အစောဆုံး အခြေချခဲ့ကြသူများထဲတွင် ပါဝင်သည်။<ref name="Wang2014" /> === လာချိဒ် (Lachik) === လာချိဒ်တို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ အခြားကချင်မျိုးနွယ်စုများနှင့် တူညီသော်လည်း [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] ကဲ့သို့သော လိုလို-ဗမာအုပ်စုဝင်များ (Lolo-Burmese) နှင့် မျိုးဗီဇရောနှောမှု ပိုမိုများပြားသည်ကို တွေ့ရသည်။<ref name="Wang2014" /> === လီဆူ (Lisu) === လီဆူတို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ Haplogroup D1a1a နှင့် O2a2b1a တို့ကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး လိုလို-ဗမာအုပ်စုဝင်များ (ဥပမာ - [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]) များနှင့်လည်း မျိုးရိုးဗီဇ ဆက်နွယ်မှု ရှိသည်။ အခြားကချင်မျိုးနွယ်စုများထက် ပိုမိုမြင့်မားသော တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချလေ့ရှိကြသည်။<ref name="Li2015" /> === ရဝမ် (Rawang) === ရဝမ်တို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ Haplogroups D1a1a1 နှင့် O2a2b1a တို့ကို အဓိကတွေ့ရှိရပြီး တိဗက်ပြည်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ဖျားရှိ ဒေသခံလူမျိုးစုများနှင့် ပိုမိုဆက်နွှယ်နေသည်။ ဘာသာဗေဒအရ "နူးဂစ်" (Nungish) အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="vanDriem2001" /> === လော်ဝေါ် (Lawngwaw / Maru) === လော်ဝေါ် (မရူ) လူမျိုးများသည် မျိုးရိုးဗီဇအရ ဗမာလူမျိုးများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော O1b1a မျိုးရိုးဗီဇလိုင်းများ ပါဝင်နေသည်။ သမိုင်းဦးကာလက လိုလို-ဗမာနွယ်စုများနှင့် ပိုမိုနီးစပ်ခဲ့သော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် ကချင်လူမျိုးစုကြီး၏ လူမှုယဉ်ကျေးမှု ဘုံလက္ခဏာများကို အတူတကွ ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။<ref name="Li2015" /><ref name="Sadan2013" /> == လူမှုအဖွဲ့အစည်းနှင့် အုပ်ချုပ်မှုစနစ် == ဂျိန်းဖောနှင့် ဇိုင်ဝါး အပါအဝင် ကချင်မျိုးနွယ်စုများတွင် မိရိုးဖလာ အစဉ်အလာအရ ထင်ရှားသော မျိုးရိုးအစုအဖွဲ့ကြီး (၅) ခု ရှိပြီး ထိုသူတို့မှာ: * မရစ် (Marip) * လထော် (Lahtaw) * လဖိုင် (Lahpai) * အင်ခွမ် (N'Hkum) * မရန် (Maran) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကျေးရွာအဆင့်တွင် "ဆလန်" (Salang / ပေါမှိုင်း) ဟုခေါ်သော ရွာလူကြီးများက အုပ်ချုပ်ပြီး၊ ကျေးရွာ အများအပြားကို "ဒူးဝါး" (Duwa) ဟုခေါ်သည့် မိရိုးဖလာ စော်ဘွား/အကြီးအကဲများက အုပ်ချုပ်ကြသည်။ == စာပေ၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် တူရိယာများ == ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ခရစ်ယာန် သာသနာပြု ဒေါက်တာ အိုလာ ဟန်းဆန် (Dr. Ola Hanson) အပါအဝင် သာသနာပြုများက လက်တင်အက္ခရာကို အခြေခံ၍ ကချင် (ဂျိန်းဖော) စာပေကို စနစ်တကျ တီထွင်ဖော်ထုတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>Hanson, Ola (1906). ''A Grammar of the Kachin Language''. American Baptist Mission Press.</ref> ကချင်မျိုးနွယ်စုတို့သည် ဘုံပွဲတော်များတွင် [[မောင်း (တူရိယာ)|မောင်း]] (Bau)၊ [[လင်းကွင်း]] (Shuksheng)၊ [[ဗုံရှည်]] (Htawng) နှင့် ပလွေအမျိုးမျိုး (Htu Ren, Pilang) တို့ကို အသုံးပြု၍ သီဆိုကခုန်ကြသည်။ ကချင်အမျိုးသားတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုတွင် ရိုးရာဓားနှင့် မောင်းသည် အလွန်အရေးပါသော အိမ်ထောင်ပစ္စည်းနှင့် လက်ထပ်မင်္ဂလာ လက်ဆောင်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>မင်းသုဝဏ် (၁၉၆၈)။ "နှင်းတောင်ပေါ်က ယဉ်ကျေးမှု"၊ ''ဒို့ကျောင်းသား''၊ အတွဲ ၄၊ အမှတ် ၆။</ref> == ထင်ရှားသော ကချင်လူမျိုးများ == * [[ဆမားဒူးဝါး ဆင်ဝါးနောင်]] - သမိုင်းဝင် [[ပင်လုံစာချုပ်]] လက်မှတ်ရေးထိုးရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ကချင်ခေါင်းဆောင်ကြီးနှင့် ဝန်ကြီး။ * [[ဦးဒိန်ရတန်]] - သမိုင်းဝင် ပင်လုံစာချုပ် လက်မှတ်ရေးထိုးရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ကချင်ခေါင်းဆောင်ကြီး။ * ဒိုင်ဖာ့ ဒူဝါ ဂမ် (ဗိုလ်နေမျိုးသိန်းပရာဇာ) - စစ်သူကြီး မဟာဗန္ဓုလနှင့်အတူ အာသံသို့ စစ်ချီခဲ့သည့် ကချင်ခေါင်းဆောင်။ * [[လဖိုင်ဆိုင်းရော်]] - မေတ္တာဖွံ့ဖြိုးရေးဖောင်ဒေးရှင်း တည်ထောင်သူနှင့် [[ရေမွန်မက်ဆေးဆေးဆု]] ရရှိသူ။ * [[အောင်လအန်ဆန်း]] - ONE Championship ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ MMA စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အားကစားသမား။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူမျိုးစုများ]] gf8iju3hgxdjut9lqeqcomy02hnw00d 1044775 1044774 2026-07-28T06:28:39Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1044775 wikitext text/x-wiki '''ကချင်လူမျိုး''' ({{lang-en|Kachin People}}) သို့မဟုတ် '''ဝမ်ပေါင်''' (Wunpong) များ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်းနှင့် အိမ်နီးချင်း [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ([[ယူနန်ပြည်နယ်]])၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] ([[အာရူနာချယ် ပရာဒေ့ရှ် ပြည်နယ်|အာရုဏာချယ်ပရာဒေရှ်ပြည်နယ်]]) နယ်စပ်ဒေသများတွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]] တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုများ ဖြစ်သည်။<ref name="vanDriem2001">van Driem, George (2001). ''Languages of the Himalayas: An Ethnolinguistic Handbook of the Greater Himalayan Region''. Brill. ISBN 978-9004120518.</ref> ကချင်လူမျိုးများသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ် [[ပင်လုံစာချုပ်]]တွင် အဓိကပါဝင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြပြီး [[ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်]]ကို အခြားတိုင်းရင်းသားများနှင့်အတူ ပူးပေါင်းတည်ထောင်ခဲ့သူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref>Sadan, Mandy (2013). ''Being and Becoming Kachin: Histories Beyond the State in the Borderworlds of Burma''. Oxford University Press. pp. 280–285. ISBN 978-0197265550.</ref> {{Infobox ethnic group | group = ကချင်လူမျိုး | native_name = Wunpong (ဝမ်ပေါင်) | image = [[File:Jingpo girl, Lisu girl and Rawang girl.jpg|300px]] | image_caption = ကချင်မျိုးနွယ်စုဝင် အမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံ | regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကချင်ပြည်နယ်]]<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြောက်ပိုင်း)<br />{{flag|China}} ([[ယူနန်]])<br />{{flag|India}} ([[အာရူနာချယ် ပရာဒေ့ရှ် ပြည်နယ်]], [[အာသံ]]) | population = ၁.၂ သန်း – ၁.၅ သန်း (ခန့်မှန်း) | langs = [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား|ဂျိန်းဖော]]၊ [[ဇိုင်ဝါးဘာသာစကား|ဇိုင်ဝါး]]၊ [[လော်ဝေါ်ဘာသာစကား|လော်ဝေါ်]]၊ [[လာချိဒ်ဘာသာစကား|လာချိဒ်]]၊ [[ရဝမ်ဘာသာစကား|ရဝမ်]] နှင့် [[လီဆူဘာသာစကား|လီဆူ]] | rels = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ယီလူမျိုး]]၊ အခြား [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်စုများ]] }} ကချင်မျိုးနွယ်စုများသည် [[တိဗက်|တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်]] အရှေ့ဘက်ခြမ်းမှ မြစ်ဖျားခံကာ သမိုင်းဦးကာလကပင် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း မြစ်ဝှမ်းနှင့် တောင်တန်းဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Sadan2013">Sadan, Mandy (2013). ''Being and Becoming Kachin: Histories Beyond the State in the Borderworlds of Burma''. Oxford University Press. ISBN 978-0197265550.</ref> မျိုးနွယ်စုအသီးသီးတွင် ကိုယ်ပိုင် ဘာသာစကားခွဲများနှင့် ထူးခြားသော ဓလေ့ထုံးစံများ ရှိကြသော်လည်း၊ ဘုံသမိုင်းကြောင်း၊ မိရိုးဖလာ လူမှုအဖွဲ့အစည်း ဖွဲ့စည်းပုံများနှင့် အမျိုးသားရေး အမှတ်သင်္ကေတများဖြင့် ခိုင်မာစွာ ချိတ်ဆက်ထားသည်။အဓိက ဘုံယဉ်ကျေးမှု စုစည်းမှုမှာ [[မနောပွဲ]] (Manau) ဖြစ်ပြီး၊ စည်းလုံးညီညွတ်မှု၏ ပြယုဂ်အဖြစ် ကချင်ပြည်နယ်အနှံ့ ကျင်းပကြသည်။ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှစ၍ ခရစ်ယာန် သာသနာပြုများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် အများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်လာကြသော်လည်း မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှုနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်သူများလည်း ရှိကြသည်။<ref>Hanson, Ola (1913). ''The Kachins: Their Customs and Traditions''. American Baptist Mission Press.</ref> == မျိုးနွယ်စုများ == ကချင်လူမျိုးစုကြီး (သို့မဟုတ် ဝမ်ပေါင်အမျိုးသား) ခေါင်းစဉ်အောက်တွင် အဓိကအားဖြင့် သွေးချင်းမျိုးနွယ်စု (၆) စု ပါဝင်သည်ဟု ဘုံသတ်မှတ်ကြသည်: # [[ဂျိန်းဖော့လူမျိုး|ဂျိန်းဖော]] (Jinghpaw) # [[ဇိုင်ဝါးလူမျိုး|ဇိုင်ဝါး]] (Zaiwa) # [[လော်ဝေါ်လူမျိုး|လော်ဝေါ်]] (Lhaovo / Maru) # [[လာချိဒ်လူမျိုး|လာချိဒ်]] (Lachik) # [[ရဝမ်လူမျိုး|ရဝမ်]] (Rawang) # [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]] (Lisu) ကချင်မျိုးနွယ်စုများသည် [[တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်]] အရှေ့ဘက်ခြမ်းမှ မြစ်ဖျားခံကာ တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်ကြပြီး ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကားခွဲများ၊ စာပေနှင့် မိရိုးဖလာ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ထုံးစံများကို အသီးသီး ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။<ref name="vanDriem2001">van Driem, George (2001). ''Languages of the Himalayas: An Ethnolinguistic Handbook of the Greater Himalayan Region''. Brill. ISBN 978-9004120518.</ref> ၎င်းတို့၏ ဘုံယဉ်ကျေးမှုစုစည်းမှုမှာ [[မနောပွဲ]] (Manau Festival) ဖြစ်ပြီး ကချင်မျိုးနွယ်စုအားလုံး၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှု ပြယုဂ်အဖြစ် ကျင်းပကြသည်။ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှစ၍ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် အများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်လာကြသော်လည်း မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှုနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်သူများလည်း ရှိကြသည်။ == မျိုးရိုးဗီဇနှင့် လူမျိုးစုဆိုင်ရာ နောက်ခံ == မနုဿဗေဒနှင့် မော်လီကျူး ဗီဇဗေဒဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရ ကချင်မျိုးနွယ်စုများသည် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် မူလဘိုးဘေးများထံမှ ဆင်းသက်လာကြသူများဖြစ်ကြသော်လည်း မျိုးနွယ်စုအလိုက် Y-DNA (ဖခင်လိုင်း) နှင့် mtDNA (မိခင်လိုင်း) အမှတ်အသားများတွင် ကွဲပြားချက်များ ရှိကြသည်။<ref name="Li2015">Li, Ying, et al. (2015). "Genetic Structure of Tibeto-Burman Populations in Southwest China". ''Human Genetics'', 134(11-12), 1277–1285.</ref> === ဂျိန်းဖော့ (Jingpho) === ဂျိန်းဖော့တို့သည် ကချင်မျိုးနွယ်စုများအနက် လူဦးရေအများဆုံး အစုအဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ မျိုးရိုးဗီဇအရ တိဗက်-ဗမာနွယ်ရင်းများနှင့် အနီးစပ်ဆုံးတူညီပြီး Haplogroup O2a2b1a1 (M117)၊ D1a1a နှင့် C2b တို့ကို အဓိကတွေ့ရှိရသည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် တောင်တန်းဒေသများ၌ "ဒူးဝါး" (Duwa) ဟုခေါ်သော မိရိုးဖလာ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ဖြင့် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Wang2014">Wang, C. C., et al. (2014). "Genetic Affinities of the Jingpho, Zaiwa, and Lechi in Yunnan Province". ''American Journal of Physical Anthropology'', 155(4), 495–501.</ref><ref name="Sadan2013">Sadan, Mandy (2013). ''Being and Becoming Kachin: Histories Beyond the State in the Borderworlds of Burma''. Oxford University Press. ISBN 978-0197265550.</ref> === ဇိုင်ဝါး (Zaiwa) === ဇိုင်ဝါးတို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ Haplogroup O2a2b နှင့် D1a1a တို့ကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး တရုတ်နိုင်ငံ နယ်စပ်အနီးတွင် နေထိုင်ကြသော ဇိုင်ဝါးမျိုးနွယ်စုအချို့တွင် [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|ဟန်တရုတ်]] မျိုးဗီဇ ရောနှောမှု အနည်းငယ် ရှိသည်။ ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း အစောဆုံး အခြေချခဲ့ကြသူများထဲတွင် ပါဝင်သည်။<ref name="Wang2014" /> === လာချိဒ် (Lachik) === လာချိဒ်တို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ အခြားကချင်မျိုးနွယ်စုများနှင့် တူညီသော်လည်း [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] ကဲ့သို့သော လိုလို-ဗမာအုပ်စုဝင်များ (Lolo-Burmese) နှင့် မျိုးဗီဇရောနှောမှု ပိုမိုများပြားသည်ကို တွေ့ရသည်။<ref name="Wang2014" /> === လီဆူ (Lisu) === လီဆူတို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ Haplogroup D1a1a နှင့် O2a2b1a တို့ကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး လိုလို-ဗမာအုပ်စုဝင်များ (ဥပမာ - [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]) များနှင့်လည်း မျိုးရိုးဗီဇ ဆက်နွယ်မှု ရှိသည်။ အခြားကချင်မျိုးနွယ်စုများထက် ပိုမိုမြင့်မားသော တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချလေ့ရှိကြသည်။<ref name="Li2015" /> === ရဝမ် (Rawang) === ရဝမ်တို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ Haplogroups D1a1a1 နှင့် O2a2b1a တို့ကို အဓိကတွေ့ရှိရပြီး တိဗက်ပြည်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ဖျားရှိ ဒေသခံလူမျိုးစုများနှင့် ပိုမိုဆက်နွှယ်နေသည်။ ဘာသာဗေဒအရ "နူးဂစ်" (Nungish) အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="vanDriem2001" /> === လော်ဝေါ် (Lawngwaw / Maru) === လော်ဝေါ် (မရူ) လူမျိုးများသည် မျိုးရိုးဗီဇအရ ဗမာလူမျိုးများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော O1b1a မျိုးရိုးဗီဇလိုင်းများ ပါဝင်နေသည်။ သမိုင်းဦးကာလက လိုလို-ဗမာနွယ်စုများနှင့် ပိုမိုနီးစပ်ခဲ့သော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် ကချင်လူမျိုးစုကြီး၏ လူမှုယဉ်ကျေးမှု ဘုံလက္ခဏာများကို အတူတကွ ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။<ref name="Li2015" /><ref name="Sadan2013" /> == လူမှုအဖွဲ့အစည်းနှင့် အုပ်ချုပ်မှုစနစ် == ဂျိန်းဖောနှင့် ဇိုင်ဝါး အပါအဝင် ကချင်မျိုးနွယ်စုများတွင် မိရိုးဖလာ အစဉ်အလာအရ ထင်ရှားသော မျိုးရိုးအစုအဖွဲ့ကြီး (၅) ခု ရှိပြီး ထိုသူတို့မှာ: * မရစ် (Marip) * လထော် (Lahtaw) * လဖိုင် (Lahpai) * အင်ခွမ် (N'Hkum) * မရန် (Maran) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကျေးရွာအဆင့်တွင် "ဆလန်" (Salang / ပေါမှိုင်း) ဟုခေါ်သော ရွာလူကြီးများက အုပ်ချုပ်ပြီး၊ ကျေးရွာ အများအပြားကို "ဒူးဝါး" (Duwa) ဟုခေါ်သည့် မိရိုးဖလာ စော်ဘွား/အကြီးအကဲများက အုပ်ချုပ်ကြသည်။ == စာပေ၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် တူရိယာများ == ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ခရစ်ယာန် သာသနာပြု ဒေါက်တာ အိုလာ ဟန်းဆန် (Dr. Ola Hanson) အပါအဝင် သာသနာပြုများက လက်တင်အက္ခရာကို အခြေခံ၍ ကချင် (ဂျိန်းဖော) စာပေကို စနစ်တကျ တီထွင်ဖော်ထုတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>Hanson, Ola (1906). ''A Grammar of the Kachin Language''. American Baptist Mission Press.</ref> ကချင်မျိုးနွယ်စုတို့သည် ဘုံပွဲတော်များတွင် [[မောင်း (တူရိယာ)|မောင်း]] (Bau)၊ [[လင်းကွင်း]] (Shuksheng)၊ [[ဗုံရှည်]] (Htawng) နှင့် ပလွေအမျိုးမျိုး (Htu Ren, Pilang) တို့ကို အသုံးပြု၍ သီဆိုကခုန်ကြသည်။ ကချင်အမျိုးသားတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုတွင် ရိုးရာဓားနှင့် မောင်းသည် အလွန်အရေးပါသော အိမ်ထောင်ပစ္စည်းနှင့် လက်ထပ်မင်္ဂလာ လက်ဆောင်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>မင်းသုဝဏ် (၁၉၆၈)။ "နှင်းတောင်ပေါ်က ယဉ်ကျေးမှု"၊ ''ဒို့ကျောင်းသား''၊ အတွဲ ၄၊ အမှတ် ၆။</ref> == ထင်ရှားသော ကချင်လူမျိုးများ == * [[ဆမားဒူးဝါး ဆင်ဝါးနောင်]] - သမိုင်းဝင် [[ပင်လုံစာချုပ်]] လက်မှတ်ရေးထိုးရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ကချင်ခေါင်းဆောင်ကြီးနှင့် ဝန်ကြီး။ * [[ဦးဒိန်ရတန်]] - သမိုင်းဝင် ပင်လုံစာချုပ် လက်မှတ်ရေးထိုးရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ကချင်ခေါင်းဆောင်ကြီး။ * ဒိုင်ဖာ့ ဒူဝါ ဂမ် (ဗိုလ်နေမျိုးသိန်းပရာဇာ) - စစ်သူကြီး မဟာဗန္ဓုလနှင့်အတူ အာသံသို့ စစ်ချီခဲ့သည့် ကချင်ခေါင်းဆောင်။ * [[လဖိုင်ဆိုင်းရော်]] - မေတ္တာဖွံ့ဖြိုးရေးဖောင်ဒေးရှင်း တည်ထောင်သူနှင့် [[ရေမွန်မက်ဆေးဆေးဆု]] ရရှိသူ။ * [[အောင်လအန်ဆန်း]] - ONE Championship ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ MMA စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အားကစားသမား။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူမျိုးစုများ]] lwxulqagxbqtqz3867hoagoyvprqfz0 0 2766 1044812 1026025 2026-07-28T10:33:26Z Laitei 74257 1044812 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ချင်းပြည်နယ် | native_name = {{nobold|<small><br /> {{lang-mrh|Chin Râh}} <br/> Zogam ([[တီးတိန်ဘာသာစကား|တီးတိန်]]) <br /> Chinram ([[မီဇိုဘာသာစကား|မီဇို]])</small>}} | native_name_lang = | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | image_flag = Flag of Chin State.svg | flag_alt = | flag_size = 150px | image_skyline = Hakha, Myanmar.jpg | image_alt = | image_caption = မြို့တော် ဟားခါးမြို့ | image_size = 200px | nickname = | motto = | image_map = Chin State in Myanmar.svg | mapsize = 150px | map_alt = | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | pushpin_map = <!-- Burma --> | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|22|0|N|93|30|E|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = ဒေသ | subdivision_name1 = အနောက်ပိုင်း | established_title = ပြည်နယ်အဆင့် မသတ်မှတ်ခင် | established_date = ချင်းဝိသေသတိုင်းနှင့် ရခိုင်တိုင်းတို့၏ အစိတ်အပိုင်း | established_title1 = ပြည်နယ်အဆင့် သတ်မှတ်ခြင်း | established_date1 = ၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၄ | seat_type = မြို့တော် | seat = [[ဟားခါးမြို့]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] | leader_name = ဒေါက်တာ [[ဝုန်ဆွန်းထန်]] | leader_title1 = အစိုးရ | leader_name1 = [[ချင်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] | leader_title3 = တရားလွှတ်တော် | leader_name3 = [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = <ref name=cp>{{cite web | url=http://www.citypopulation.de/Myanmar.html | title=Union of Myanmar | accessdate=2009-04-10 | publisher=City Population}}</ref> | area_total_km2 = 36018.8 | area_rank = ၉ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ၄၇၈,၈၀၁ | population_as_of = ၂၀၁၄ | population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၄၇|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_rank = ၁၄ | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = Demographics | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = လူမျိုးများ | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +06:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = | website = <!-- [http://www.example.com example.com] --> | footnotes = | leader_title2 = ဥပဒေပြုလွှတ်တော် | leader_name2 = [[ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော်]] | demographics1_info1 = [[ချင်းလူမျိုး]]၊[[ဗမာလူမျိုး]] | demographics1_title2 = ကိုးကွယ်မှု | demographics1_info2 = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ၈၅.၄%<br> [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ၁၃%<br> [[:en:Pau Cin Hau|Laipian]] ၁.၁%<br> ရိုးရာ ၀.၄%<br> [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ၀.၁% | official_name = Chin State | blank1_name_sec1 = ဖြစ်ပေါ်လာပုံ | blank1_info_sec1 = တည်ထောင်ခြင်း *ချင်းပဒေသရာဇ်ခေတ် - ၁၈၈၉ မတိုင်ခင် *ချင်းတောင်ခရိုင် - ၁၈၈၉ - *ပင်လုံစာချုပ် လက်မှတ်ထိုးခြင်း - ၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၇ *ချင်းဝိသေသတိုင်းအက်ဥပဒေ - ၂၂ အောက်တိုဘာ ၁၉၄၈ *ချင်းဝိသေသတိုင်း - ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ - ၂ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၄ *ချင်းပြည်နယ် - ၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၄ }} '''ချင်းပြည်နယ်''' သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်အကျဆုံး [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ချင်းပြည်နယ်သည် အကျယ်အဝန်း {{convert|36019|km2|sqmi|sing=on}} ရှိပြီး တောင်ဘက်တွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]နှင့် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ မြောက်ဘက်တွင် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] [[မဏိပူရပြည်နယ်]]နှင့် အနောက်ဘက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]]တို့ဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ ပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ [[ဟားခါးမြို့]] ဖြစ်သည်။ ချင်းပြည်နယ်သည် တောင်တန်းထူထပ်မှုကြောင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲကာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖွံ့ဖြိုးမှု အနည်းဆုံးနေရာ ဖြစ်သည်။ == တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း == ချင်းပြည်နယ်သည် ၁၃,၉၀၇ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းသည်။ လူနေကျဲသော တောင်ပေါ်ဒေသဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင်တည်ရှိပြီး [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[မကွေးတိုင်း]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်း]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]နှင့်[[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]တို့ဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ ဒီဂရီ မှ ၂၄ ဒီဂရီ ၁၅မိနစ် အတွင်း၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၃ ဒီဂရီ ၁၅မိနစ် မှ ၉၄ ဒီဂရီ အတွင်း တည်ရှိသည်။ == ရာသီဥတု == တောင်ပေါ်ဒေသဖြစ်၍၊ ချမ်းမြသော ရာသီဥတုရှိသည်။ အပူဆုံးသောလမှာ ဧပြီ နှင့် မေလများဖြစ်ပြီး ပျှမ်းမျှအပူချိန်မှာ ၆၀ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက် မှ ၇၀ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက် သာရှိသည်။ အအေးဆုံးကာလများတွင် အပူချိန်မှာ ၃၉ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်မှ ရေခဲမှတ်အောက်ထိ ကျဆင်းတတ်သည်။ ပျှမ်းမျှ မိုးရေချိန်မှာ ၈၀ မှ ၁၀ဝ လက်မအတွင်းရှိပြီး အထူးသဖြင့်တောင်ပိုင်းဒေသများမှာ မိုးပိုများတက်ပါသည်။ ==အုပ်ချုပ်ရေး== === မြို့တော် === ချင်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ [[ဟားခါးမြို့]]ဖြစ်သည်။ === အုပ်ချုပ်ရေး === {{see also|ချင်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့}} ၂၀၁၁ခုနှစ်မှစတင်ကာ ချင်းပြည်နယ်ကို ဝန်ကြီးချုပ်အမှူးပြုသော ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ အုပ်ချုပ်သည်။၂၀၂၁ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုအပြီးတွင် ချင်းပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်​ရေး​ကောင်စီမှ အုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ === ဥပဒေပြုရေး === {{see also|ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော်}} ၂၀၁၁ခုနှစ်မှစတင်ကာ ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကို ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ၊ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းကာ စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ === တရားစီရင်ရေး === {{See also|ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်}} ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၂)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တိုင်းတရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံး (၄)ရုံး၊ မြို့နယ်တရားရုံး (၉)ရုံးရှိသည်။ ===ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာများ=== [[File:Chin state district map 2022.svg|thumb|ချင်းပြည်နယ်ရှိ ခရိုင်များ]]<br>{{legend|#E31A1C|ဟားခါးခရိုင်}} {{legend|#0000FF|ဖလမ်းခရိုင်}} {{legend|#33a02c|တီးတိန်ခရိုင်}} {{legend|#1f78b4|မင်းတပ်ခရိုင်}} {{legend|#b2df8a|မတူပီခရိုင်}} {{legend|#aca9aa|ပလက်ဝခရိုင်}} ===ခရိုင်ရှိမြို့နယ်များ=== {|class=wikitable ![[ဟားခါးခရိုင်]]<br>[[File:Hakha tsp in Hakha district.svg|100px]] |[[ဟားခါးမြို့နယ်]]{{•}}[[ထန်တလန်မြို့နယ်]] |- ![[ဖလမ်းခရိုင်]]<br>[[File:Falam district 2022.svg|100px]] |[[ဖလမ်းမြို့နယ်]] |- ![[တီးတိန်ခရိုင်]]<br>[[File:Tedim district.svg|100px]] |[[တီးတိန်မြို့နယ်]]{{•}}[[တွန်းဇံမြို့နယ်]] |- ![[မင်းတပ်ခရိုင်]]<br>[[File:Mindat tsp in Mindat district.svg|100px]] |[[မင်းတပ်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကန်ပက်လက်မြို့နယ်]] |- ![[မတူပီခရိုင်]]<br>[[File:Matupi district.svg|100px]] |[[မတူပီမြို့နယ်]] |- ![[ပလက်ဝခရိုင်]]<br>[[File:Paletwa district.svg|100px]] |[[ပလက်ဝမြို့နယ်]] |} ===မြို့​ပေါ်ရပ်ကွက်များ=== {| class="wikitable" |'''မြို့နယ်''' |'''မြို့''' |'''ရပ်ကွက်''' |- | rowspan="6" |ကန်ပက်လက်မြို့နယ် | rowspan="2" |ကန်ပက်လက်မြို့ |အမှတ် (၁) ရပ်ကွက် |- |အမှတ် (၂) ရပ်ကွက် |- | rowspan="4" |ကျင်ဒွေးမြို့ |ကျင်ဒွေးရပ်ကွက် |- |ထန်းကုန်းရပ်ကွက် |- |ဖုံးတွီကျင်းရပ်ကွက် |- |ဟုတ်ပုံကျင်းရပ်ကွက် |- | rowspan="4" |တွန်းဇန်မြို့နယ် | rowspan="2" |ကျီခါးမြို့ |အမှတ် (၁) ရပ်ကွက် |- |အမှတ် (၂) ရပ်ကွက် |- | rowspan="2" |တွန်းဇန်မြို့ |ခေါလိုင် / ဂိုးဇန်ရပ်ကွက် |- |ခေါဝုန် / လေးဆန်ရပ်ကွက် |- | rowspan="8" |တီးတိန်မြို့နယ် | rowspan="4" |ခိုင်ကမ်းမြို့ |အမှတ် (၁) ရပ်ကွက် |- |အမှတ် (၂) ရပ်ကွက် |- |အမှတ် (၃) ရပ်ကွက် |- |အမှတ် (၄) ရပ်ကွက် |- | rowspan="4" |တီးတိန်မြို့ |စကောလမ်းရပ်ကွက် |- |မြို့မရပ်ကွက် |- |လွယ်ဘွားလ်ရပ်ကွက် |- |လေးလုမ်းရပ်ကွက် |- | rowspan="5" |ထန်တလန်မြို့နယ် | rowspan="3" |ထန်တလန်မြို့ |အမှတ် (၁) ရပ်ကွက် |- |အမှတ် (၂) ရပ်ကွက် |- |အမှတ် (၃) ရပ်ကွက် |- | rowspan="2" |နှာဟရိန်မြို့ |အမှတ် (၁) ရပ်ကွက် |- |အမှတ် (၂) ရပ်ကွက် |- | rowspan="7" |ပလက်ဝမြို့နယ် | rowspan="3" |ဆမီးမြို့ |အမှတ် (၁) ရပ်ကွက် |- |အမှတ် (၂) ရပ်ကွက် |- |အမှတ် (၃) ရပ်ကွက် |- | rowspan="4" |ပလက်ဝမြို့ |ကင်ဝရပ်ကွက် |- |မြို့မရပ်ကွက် |- |ရွာမရပ်ကွက် |- |ရိက္ခာရပ်ကွက် |- | rowspan="14" |ဖလမ်းမြို့နယ် | rowspan="8" |ဖလမ်းမြို့ |ကျင်မွာလ်ရပ်ကွက် |- |ဇာလိုင်ရပ်ကွက် |- |တလန်လိုရပ်ကွက် |- |ဖာရ်ထောက်ရပ်ကွက် |- |ဗလိုင်ရပ်ကွက် |- |လိုင်ဇိုးရပ်ကွက် |- |လိုင်လွန်ရပ်ကွက် |- |လုံပီးရပ်ကွက် |- | rowspan="2" |ရိခေါ်ဒါရ်မြို့ |အမှတ် (၁) ရပ်ကွက် |- |အမှတ် (၂) ရပ်ကွက် |- | rowspan="4" |ဝေဘူလမြို့ |ကျန်ဘာရီရပ်ကွက် |- |မြို့မရပ်ကွက် |- |မွာလ်ဇောလ်ရပ်ကွက် |- |လုံးသပ်ရပ်ကွက် |- | rowspan="8" |မင်းတပ်မြို့နယ် | rowspan="4" |မကွီအိမ်နူးမြို့ |ကြုံလောင်းရပ်ကွက် |- |ထိန်ပြုံးရပ်ကွက် |- |ဗွီနူးရပ်ကွက် |- |မကွီအိမ်နူးရပ်ကွက် |- | rowspan="4" |မင်းတပ်မြို့ |စံပြရပ်ကွက် |- |ဘဝသစ်ရပ်ကွက် |- |အနောက်ရပ်ကွက် |- |အရှေ့ ပြင်ရပ်ကွက် |- | rowspan="10" |မတူပီမြို့နယ် | rowspan="4" |မတူပီမြို့ |ခွာဘွေးရပ်ကွက် |- |ငလားရပ်ကွက် |- |စိန်ဘောင်ရပ်ကွက် |- |လောင်ဗန်းရပ်ကွက် |- | rowspan="4" |ရေဇွာမြို့ |မြို့မရပ်ကွက် |- |မွာပီးရပ်ကွက် |- |လောင်းရဲရပ်ကွက် |- |အင်ရောရပ်ကွက် |- | rowspan="2" |လိုင်လင်းပီမြို့ |အမှတ် (၁) ရပ်ကွက် |- |အမှတ် (၂) ရပ်ကွက် |- | rowspan="10" |ဟားခါးမြို့နယ် | rowspan="2" |ဆူရ်ခွားမြို့ |ဆလုံပူးရပ်ကွက် |- |ဆိုင်လိုသာရ်ရပ်ကွက် |- | rowspan="8" |ဟားခါးမြို့ |ကျောဘုတ်ရပ်ကွက် |- |ဈေးသစ်ရပ်ကွက် |- |ဈေးဟောင်းရပ်ကွက် |- |ပြည်တော်သာရပ်ကွက် |- |မြို့သစ်ရပ်ကွက် |- |မြို့ဟောင်းရပ်ကွက် |- |ဟားခါးထာရ် (၁) ရပ်ကွက် |- |ဟားခါးထာရ် (၂) ရပ်ကွက် |} မြို့နယ်(၉)ခု၊ မြို့ (၁၈)မြို့၊ ရပ်ကွက် (၆၆)ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု (၄၆၄) အုပ်စု နှင့် ရွာပေါင်း (၁၃၄၇) ရွာ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.gad.gov.mm/my/content/%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8|title=တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စုနှင့် ကျေးရွာဦးရေ စာရင်းချုပ်|publisher=[[အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာန]]|accessdate=|archive-date=19 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220519155041/http://www.gad.gov.mm/my/content/%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8}}</ref> === အခြား မြို့ရွာများ === {{columns-list| * အိုက်ကား * စာလ်ထောင်(ဟာဆော်) * ရွာဗါး * [[ကျီခါး]] * လက်မေ * ထန်တလန် * ထုတ်လိုင် * ကန်ပက်လက် * လိုထော် * လုံလဲ * မတူပီ * ငဖိုင်းပီ * ပလက်ဝ * ပျဉ်ဝ * ဖို့ဝှိုက် * ရွာဖန်း * ဆမီး * ဆူရ်ခွား * တေဇန် * သိုင်းငင်း * [[တီးတိန်]] * [[တွန်းဇံ]] * ဝေဘူလ * ဆဘောင်း (ဆဘောင်းတယ်) * ရိဒ်ခေါဒါရ် * လုမ်ဘန် * ဆတ်တား * ဘွာလ်ခွါး * တာရွှန်း * လုမ်ပီး * လိုင်ဇိုး * ဖိုင်ဖူ အေ (ဖိုင်ဖား အေ) * ဖိုင်ဖူ ဘီ (ဖိုင်ဖား ဘီ) * [[ရေဇွာ]] * ဒင်လာအိုပါး (ဒင်လိုပါး) * ခပီး * လုံးရန် * ဟာအိုဆဲင် * လုံခင်း * ဘွာန်လုံး * လောက်လုံး * ရမ်ထလို * ဟရင်ထန်း * ပါရ်သဲ * ih * ရာရီတောင် * ပါရာ * ရှာအို * ခိလှုံ(ဆဘောင်းပီ) * ပထိန်တလန် *ရွှေလိုက်ဝ * ရှင်းလက်ဝ * မီးဇာ * မိတ်ဝ *Kapteel }} == လူဦးရေ == {{Historical populations |footnote = |source = ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း<ref name="census-2014"/> |၁၉၇၃ | 323,295 |၁၉၈၃ | 368,949 |၂၀၁၄ | 478,801 }} ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချင်းပြည်နယ်တွင် လူဦးရေ ၄.၇သိန်း နေထိုင်သည်။ ကယားပြည်နယ်ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် လူဦးရေ အနည်းဆုံးပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာတွင် လူဦးရေ (၁၃.၃)ဦးဖြစ်သည်။ လူ (၁၀၀)လျှင် (၇၉)ဦးမှာ ကျေးလက်တွင် နေထိုင်သည်။ == ပညာရေး == ၂၀၁၆ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလက ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော ဟားခါးကောလိပ်အား ၂၀၂၀ပြည့်နှစ်တွင် တက္ကသိုလ်အဆက့် မြှင့်တင်ခဲ့သဖြင့် ပြည်နယ်၏ ပထမဆုံးသော တက္ကသိုလ်ဖြစ်လာသည်။၂၀၁၇ခုနှစ်တွင် ဟားခါးပညာရေးကောလိပ်ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (ဟားခါး)လည်း တည်ရှိပြီး အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံ (ဟားခါး)ကိုလည်း တည်ဆောက်လျက်ရှိသည်။ == စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ == * ချင်းတောင်တန်းတွင် အမြင့်ဆုံးတောင်ထွဋ်ဖြစ်သော ဝိတိုရိယ (ခေါ်) [[နတ်မတောင်]] (ခေါ်) ခေါ်နူးစုမ်တောင်ထိပ် * [[အသည်းပုံ ရိဒ်ရေကန်]] (Rih Lake)<ref>D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.</ref> * မတူပီမြို့နယ် [[ဘုံတလာရေတံခွန်]] * ချင်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း [[ကနေဒီဆင်စခန်း]] * [[ကနေဒီတောင်]] *အွေကျီး တနောင်းရေအိုင် *Buanneel(ခေါ်) လင်မယားတောင် *Loseitla (ခေါ်) လုံးစိန်တောင် == ဆက်သွယ်ရေး == == စာပေ၊ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဓလေ့ == == ဒေသထွက်ကုန်များ == ချင်းပြည်နယ် ထွတ်ကုန် သီးနှံများမှာ ပြောင်းဖူး၊ပဲ == တွင်းထွက်များ == အောက်ပါတို့မှာ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရမှ တရားဝင်ကြေညာထားသော ချင်းပြည်နယ် ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ ဇယားဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- ! စဉ် !! အကြောင်းအရာ!! ရေတွက်ပုံ!! အရေအတွက် |- | ၁|| စိုက်ပျိုးမြေဧရိယာ|| ဧက|| ၃၃၁၉၅၃ |- | ၂|| ဆည်တမံ|| ခု|| ၁ |- | ၃|| ကြိုးဝိုင်းတော|| စတုရန်းမိုင်|| ၆၄၅.၁၀ |- | ၄|| ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော|| စတုရန်းမိုင်|| ၁၃၃၅.၂၀ |- | ၅|| ကားလမ်း|| မိုင်|| ၁၆၇၀ |- | ၆||ပေ ၁၈၀အထက် တံတား || စင်း|| ၅ |- | ၇|| စာတိုက်စခန်း|| ခု|| ၅၂ |- | ၈|| ကြေးနန်းရုံး|| ရုံး|| ၂၄ |- | ၉|| တယ်လီဖုန်းရုံး|| ရုံး|| ၃၀ |- | ၁၀|| မိုက္ကရိုဝေ့ဖ်စခန်း|| ခု|| ၆ |- | ၁၁|| ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ|| ရုံ|| ၁၀ |- | ၁၂|| တက္ကသိုလ်/ကောလိပ်|| ခု|| ၁ |- | ၁၃|| နည်းပညာတက္ကသိုလ်|| ခု|| ၁ |- | ၁၄|| ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်|| ခု|| ၁ |- | ၁၅|| ပညာရေးကောလိပ်||ခု||၁ |- | ၁၆|| အခြေခံပညာကျောင်း|| ကျောင်း|| ၁၁၈၃ |- | ၁၇|| စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်း|| ကျောင်း|| ၁ |- | ၁၈|| ဆေးရုံ|| ရုံ|| ၂၄ |} <ref>{{Cite web |title=Myanmar.com<!-- Bot generated title --> |url=http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Feb09.pdf |accessdate=11 February 2011 |archivedate=19 February 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090219045556/http://myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Feb09.pdf }}</ref> == ကိုးကား == <References /> *မြန်မာပြည်ဖွား [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ် {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ချင်းပြည်နယ် |North = [[မဏိပူရပြည်နယ်]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] |Northeast = |East = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] |Southeast = |South = [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] |Southwest = [[စစ်တကောင်းခရိုင်]]၊ [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]] |West = [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] |Northwest = }} {{ချင်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ]] [[Category:ချင်းပြည်နယ်| ]] {{Chin-geo-stub}} hc0ou6p6cgpzw40n1izicmf3alykuic 1044814 1044812 2026-07-28T10:35:41Z Laitei 74257 1044814 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ချင်းပြည်နယ် | native_name = {{nobold|<small><br /> {{Mara|{{lang-mrh|Chin Râh}}}} Zogam ([[တီးတိန်ဘာသာစကား|တီးတိန်]]) <br /> Chinram ([[မီဇိုဘာသာစကား|မီဇို]])</small>}} | native_name_lang = | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | image_flag = Flag of Chin State.svg | flag_alt = | flag_size = 150px | image_skyline = Hakha, Myanmar.jpg | image_alt = | image_caption = မြို့တော် ဟားခါးမြို့ | image_size = 200px | nickname = | motto = | image_map = Chin State in Myanmar.svg | mapsize = 150px | map_alt = | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | pushpin_map = <!-- Burma --> | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|22|0|N|93|30|E|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = ဒေသ | subdivision_name1 = အနောက်ပိုင်း | established_title = ပြည်နယ်အဆင့် မသတ်မှတ်ခင် | established_date = ချင်းဝိသေသတိုင်းနှင့် ရခိုင်တိုင်းတို့၏ အစိတ်အပိုင်း | established_title1 = ပြည်နယ်အဆင့် သတ်မှတ်ခြင်း | established_date1 = ၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၄ | seat_type = မြို့တော် | seat = [[ဟားခါးမြို့]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] | leader_name = ဒေါက်တာ [[ဝုန်ဆွန်းထန်]] | leader_title1 = အစိုးရ | leader_name1 = [[ချင်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] | leader_title3 = တရားလွှတ်တော် | leader_name3 = [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = <ref name=cp>{{cite web | url=http://www.citypopulation.de/Myanmar.html | title=Union of Myanmar | accessdate=2009-04-10 | publisher=City Population}}</ref> | area_total_km2 = 36018.8 | area_rank = ၉ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ၄၇၈,၈၀၁ | population_as_of = ၂၀၁၄ | population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၄၇|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_rank = ၁၄ | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = Demographics | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = လူမျိုးများ | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +06:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = | website = <!-- [http://www.example.com example.com] --> | footnotes = | leader_title2 = ဥပဒေပြုလွှတ်တော် | leader_name2 = [[ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော်]] | demographics1_info1 = [[ချင်းလူမျိုး]]၊[[ဗမာလူမျိုး]] | demographics1_title2 = ကိုးကွယ်မှု | demographics1_info2 = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ၈၅.၄%<br> [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ၁၃%<br> [[:en:Pau Cin Hau|Laipian]] ၁.၁%<br> ရိုးရာ ၀.၄%<br> [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ၀.၁% | official_name = Chin State | blank1_name_sec1 = ဖြစ်ပေါ်လာပုံ | blank1_info_sec1 = တည်ထောင်ခြင်း *ချင်းပဒေသရာဇ်ခေတ် - ၁၈၈၉ မတိုင်ခင် *ချင်းတောင်ခရိုင် - ၁၈၈၉ - *ပင်လုံစာချုပ် လက်မှတ်ထိုးခြင်း - ၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၇ *ချင်းဝိသေသတိုင်းအက်ဥပဒေ - ၂၂ အောက်တိုဘာ ၁၉၄၈ *ချင်းဝိသေသတိုင်း - ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ - ၂ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၄ *ချင်းပြည်နယ် - ၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၄ }} '''ချင်းပြည်နယ်''' သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်အကျဆုံး [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ချင်းပြည်နယ်သည် အကျယ်အဝန်း {{convert|36019|km2|sqmi|sing=on}} ရှိပြီး တောင်ဘက်တွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]နှင့် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ မြောက်ဘက်တွင် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] [[မဏိပူရပြည်နယ်]]နှင့် အနောက်ဘက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]]တို့ဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ ပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ [[ဟားခါးမြို့]] ဖြစ်သည်။ ချင်းပြည်နယ်သည် တောင်တန်းထူထပ်မှုကြောင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲကာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖွံ့ဖြိုးမှု အနည်းဆုံးနေရာ ဖြစ်သည်။ == တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း == ချင်းပြည်နယ်သည် ၁၃,၉၀၇ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းသည်။ လူနေကျဲသော တောင်ပေါ်ဒေသဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင်တည်ရှိပြီး [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[မကွေးတိုင်း]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်း]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]နှင့်[[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]တို့ဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ ဒီဂရီ မှ ၂၄ ဒီဂရီ ၁၅မိနစ် အတွင်း၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၃ ဒီဂရီ ၁၅မိနစ် မှ ၉၄ ဒီဂရီ အတွင်း တည်ရှိသည်။ == ရာသီဥတု == တောင်ပေါ်ဒေသဖြစ်၍၊ ချမ်းမြသော ရာသီဥတုရှိသည်။ အပူဆုံးသောလမှာ ဧပြီ နှင့် မေလများဖြစ်ပြီး ပျှမ်းမျှအပူချိန်မှာ ၆၀ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက် မှ ၇၀ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက် သာရှိသည်။ အအေးဆုံးကာလများတွင် အပူချိန်မှာ ၃၉ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်မှ ရေခဲမှတ်အောက်ထိ ကျဆင်းတတ်သည်။ ပျှမ်းမျှ မိုးရေချိန်မှာ ၈၀ မှ ၁၀ဝ လက်မအတွင်းရှိပြီး အထူးသဖြင့်တောင်ပိုင်းဒေသများမှာ မိုးပိုများတက်ပါသည်။ ==အုပ်ချုပ်ရေး== === မြို့တော် === ချင်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ [[ဟားခါးမြို့]]ဖြစ်သည်။ === အုပ်ချုပ်ရေး === {{see also|ချင်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့}} ၂၀၁၁ခုနှစ်မှစတင်ကာ ချင်းပြည်နယ်ကို ဝန်ကြီးချုပ်အမှူးပြုသော ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ အုပ်ချုပ်သည်။၂၀၂၁ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုအပြီးတွင် ချင်းပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်​ရေး​ကောင်စီမှ အုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ === ဥပဒေပြုရေး === {{see also|ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော်}} ၂၀၁၁ခုနှစ်မှစတင်ကာ ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကို ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ၊ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းကာ စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ === တရားစီရင်ရေး === {{See also|ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်}} ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၂)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တိုင်းတရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံး (၄)ရုံး၊ မြို့နယ်တရားရုံး (၉)ရုံးရှိသည်။ ===ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာများ=== [[File:Chin state district map 2022.svg|thumb|ချင်းပြည်နယ်ရှိ ခရိုင်များ]]<br>{{legend|#E31A1C|ဟားခါးခရိုင်}} {{legend|#0000FF|ဖလမ်းခရိုင်}} {{legend|#33a02c|တီးတိန်ခရိုင်}} {{legend|#1f78b4|မင်းတပ်ခရိုင်}} {{legend|#b2df8a|မတူပီခရိုင်}} {{legend|#aca9aa|ပလက်ဝခရိုင်}} ===ခရိုင်ရှိမြို့နယ်များ=== {|class=wikitable ![[ဟားခါးခရိုင်]]<br>[[File:Hakha tsp in Hakha district.svg|100px]] |[[ဟားခါးမြို့နယ်]]{{•}}[[ထန်တလန်မြို့နယ်]] |- ![[ဖလမ်းခရိုင်]]<br>[[File:Falam district 2022.svg|100px]] |[[ဖလမ်းမြို့နယ်]] |- ![[တီးတိန်ခရိုင်]]<br>[[File:Tedim district.svg|100px]] |[[တီးတိန်မြို့နယ်]]{{•}}[[တွန်းဇံမြို့နယ်]] |- ![[မင်းတပ်ခရိုင်]]<br>[[File:Mindat tsp in Mindat district.svg|100px]] |[[မင်းတပ်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကန်ပက်လက်မြို့နယ်]] |- ![[မတူပီခရိုင်]]<br>[[File:Matupi district.svg|100px]] |[[မတူပီမြို့နယ်]] |- ![[ပလက်ဝခရိုင်]]<br>[[File:Paletwa district.svg|100px]] |[[ပလက်ဝမြို့နယ်]] |} ===မြို့​ပေါ်ရပ်ကွက်များ=== {| class="wikitable" |'''မြို့နယ်''' |'''မြို့''' |'''ရပ်ကွက်''' |- | rowspan="6" |ကန်ပက်လက်မြို့နယ် | rowspan="2" |ကန်ပက်လက်မြို့ |အမှတ် (၁) ရပ်ကွက် |- |အမှတ် (၂) ရပ်ကွက် |- | rowspan="4" |ကျင်ဒွေးမြို့ |ကျင်ဒွေးရပ်ကွက် |- |ထန်းကုန်းရပ်ကွက် |- |ဖုံးတွီကျင်းရပ်ကွက် |- |ဟုတ်ပုံကျင်းရပ်ကွက် |- | rowspan="4" |တွန်းဇန်မြို့နယ် | rowspan="2" |ကျီခါးမြို့ |အမှတ် (၁) ရပ်ကွက် |- |အမှတ် (၂) ရပ်ကွက် |- | rowspan="2" |တွန်းဇန်မြို့ |ခေါလိုင် / ဂိုးဇန်ရပ်ကွက် |- |ခေါဝုန် / လေးဆန်ရပ်ကွက် |- | rowspan="8" |တီးတိန်မြို့နယ် | rowspan="4" |ခိုင်ကမ်းမြို့ |အမှတ် (၁) ရပ်ကွက် |- |အမှတ် (၂) ရပ်ကွက် |- |အမှတ် (၃) ရပ်ကွက် |- |အမှတ် (၄) ရပ်ကွက် |- | rowspan="4" |တီးတိန်မြို့ |စကောလမ်းရပ်ကွက် |- |မြို့မရပ်ကွက် |- |လွယ်ဘွားလ်ရပ်ကွက် |- |လေးလုမ်းရပ်ကွက် |- | rowspan="5" |ထန်တလန်မြို့နယ် | rowspan="3" |ထန်တလန်မြို့ |အမှတ် (၁) ရပ်ကွက် |- |အမှတ် (၂) ရပ်ကွက် |- |အမှတ် (၃) ရပ်ကွက် |- | rowspan="2" |နှာဟရိန်မြို့ |အမှတ် (၁) ရပ်ကွက် |- |အမှတ် (၂) ရပ်ကွက် |- | rowspan="7" |ပလက်ဝမြို့နယ် | rowspan="3" |ဆမီးမြို့ |အမှတ် (၁) ရပ်ကွက် |- |အမှတ် (၂) ရပ်ကွက် |- |အမှတ် (၃) ရပ်ကွက် |- | rowspan="4" |ပလက်ဝမြို့ |ကင်ဝရပ်ကွက် |- |မြို့မရပ်ကွက် |- |ရွာမရပ်ကွက် |- |ရိက္ခာရပ်ကွက် |- | rowspan="14" |ဖလမ်းမြို့နယ် | rowspan="8" |ဖလမ်းမြို့ |ကျင်မွာလ်ရပ်ကွက် |- |ဇာလိုင်ရပ်ကွက် |- |တလန်လိုရပ်ကွက် |- |ဖာရ်ထောက်ရပ်ကွက် |- |ဗလိုင်ရပ်ကွက် |- |လိုင်ဇိုးရပ်ကွက် |- |လိုင်လွန်ရပ်ကွက် |- |လုံပီးရပ်ကွက် |- | rowspan="2" |ရိခေါ်ဒါရ်မြို့ |အမှတ် (၁) ရပ်ကွက် |- |အမှတ် (၂) ရပ်ကွက် |- | rowspan="4" |ဝေဘူလမြို့ |ကျန်ဘာရီရပ်ကွက် |- |မြို့မရပ်ကွက် |- |မွာလ်ဇောလ်ရပ်ကွက် |- |လုံးသပ်ရပ်ကွက် |- | rowspan="8" |မင်းတပ်မြို့နယ် | rowspan="4" |မကွီအိမ်နူးမြို့ |ကြုံလောင်းရပ်ကွက် |- |ထိန်ပြုံးရပ်ကွက် |- |ဗွီနူးရပ်ကွက် |- |မကွီအိမ်နူးရပ်ကွက် |- | rowspan="4" |မင်းတပ်မြို့ |စံပြရပ်ကွက် |- |ဘဝသစ်ရပ်ကွက် |- |အနောက်ရပ်ကွက် |- |အရှေ့ ပြင်ရပ်ကွက် |- | rowspan="10" |မတူပီမြို့နယ် | rowspan="4" |မတူပီမြို့ |ခွာဘွေးရပ်ကွက် |- |ငလားရပ်ကွက် |- |စိန်ဘောင်ရပ်ကွက် |- |လောင်ဗန်းရပ်ကွက် |- | rowspan="4" |ရေဇွာမြို့ |မြို့မရပ်ကွက် |- |မွာပီးရပ်ကွက် |- |လောင်းရဲရပ်ကွက် |- |အင်ရောရပ်ကွက် |- | rowspan="2" |လိုင်လင်းပီမြို့ |အမှတ် (၁) ရပ်ကွက် |- |အမှတ် (၂) ရပ်ကွက် |- | rowspan="10" |ဟားခါးမြို့နယ် | rowspan="2" |ဆူရ်ခွားမြို့ |ဆလုံပူးရပ်ကွက် |- |ဆိုင်လိုသာရ်ရပ်ကွက် |- | rowspan="8" |ဟားခါးမြို့ |ကျောဘုတ်ရပ်ကွက် |- |ဈေးသစ်ရပ်ကွက် |- |ဈေးဟောင်းရပ်ကွက် |- |ပြည်တော်သာရပ်ကွက် |- |မြို့သစ်ရပ်ကွက် |- |မြို့ဟောင်းရပ်ကွက် |- |ဟားခါးထာရ် (၁) ရပ်ကွက် |- |ဟားခါးထာရ် (၂) ရပ်ကွက် |} မြို့နယ်(၉)ခု၊ မြို့ (၁၈)မြို့၊ ရပ်ကွက် (၆၆)ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု (၄၆၄) အုပ်စု နှင့် ရွာပေါင်း (၁၃၄၇) ရွာ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.gad.gov.mm/my/content/%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8|title=တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စုနှင့် ကျေးရွာဦးရေ စာရင်းချုပ်|publisher=[[အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာန]]|accessdate=|archive-date=19 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220519155041/http://www.gad.gov.mm/my/content/%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8}}</ref> === အခြား မြို့ရွာများ === {{columns-list| * အိုက်ကား * စာလ်ထောင်(ဟာဆော်) * ရွာဗါး * [[ကျီခါး]] * လက်မေ * ထန်တလန် * ထုတ်လိုင် * ကန်ပက်လက် * လိုထော် * လုံလဲ * မတူပီ * ငဖိုင်းပီ * ပလက်ဝ * ပျဉ်ဝ * ဖို့ဝှိုက် * ရွာဖန်း * ဆမီး * ဆူရ်ခွား * တေဇန် * သိုင်းငင်း * [[တီးတိန်]] * [[တွန်းဇံ]] * ဝေဘူလ * ဆဘောင်း (ဆဘောင်းတယ်) * ရိဒ်ခေါဒါရ် * လုမ်ဘန် * ဆတ်တား * ဘွာလ်ခွါး * တာရွှန်း * လုမ်ပီး * လိုင်ဇိုး * ဖိုင်ဖူ အေ (ဖိုင်ဖား အေ) * ဖိုင်ဖူ ဘီ (ဖိုင်ဖား ဘီ) * [[ရေဇွာ]] * ဒင်လာအိုပါး (ဒင်လိုပါး) * ခပီး * လုံးရန် * ဟာအိုဆဲင် * လုံခင်း * ဘွာန်လုံး * လောက်လုံး * ရမ်ထလို * ဟရင်ထန်း * ပါရ်သဲ * ih * ရာရီတောင် * ပါရာ * ရှာအို * ခိလှုံ(ဆဘောင်းပီ) * ပထိန်တလန် *ရွှေလိုက်ဝ * ရှင်းလက်ဝ * မီးဇာ * မိတ်ဝ *Kapteel }} == လူဦးရေ == {{Historical populations |footnote = |source = ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း<ref name="census-2014"/> |၁၉၇၃ | 323,295 |၁၉၈၃ | 368,949 |၂၀၁၄ | 478,801 }} ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချင်းပြည်နယ်တွင် လူဦးရေ ၄.၇သိန်း နေထိုင်သည်။ ကယားပြည်နယ်ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် လူဦးရေ အနည်းဆုံးပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာတွင် လူဦးရေ (၁၃.၃)ဦးဖြစ်သည်။ လူ (၁၀၀)လျှင် (၇၉)ဦးမှာ ကျေးလက်တွင် နေထိုင်သည်။ == ပညာရေး == ၂၀၁၆ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလက ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော ဟားခါးကောလိပ်အား ၂၀၂၀ပြည့်နှစ်တွင် တက္ကသိုလ်အဆက့် မြှင့်တင်ခဲ့သဖြင့် ပြည်နယ်၏ ပထမဆုံးသော တက္ကသိုလ်ဖြစ်လာသည်။၂၀၁၇ခုနှစ်တွင် ဟားခါးပညာရေးကောလိပ်ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (ဟားခါး)လည်း တည်ရှိပြီး အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံ (ဟားခါး)ကိုလည်း တည်ဆောက်လျက်ရှိသည်။ == စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ == * ချင်းတောင်တန်းတွင် အမြင့်ဆုံးတောင်ထွဋ်ဖြစ်သော ဝိတိုရိယ (ခေါ်) [[နတ်မတောင်]] (ခေါ်) ခေါ်နူးစုမ်တောင်ထိပ် * [[အသည်းပုံ ရိဒ်ရေကန်]] (Rih Lake)<ref>D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.</ref> * မတူပီမြို့နယ် [[ဘုံတလာရေတံခွန်]] * ချင်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း [[ကနေဒီဆင်စခန်း]] * [[ကနေဒီတောင်]] *အွေကျီး တနောင်းရေအိုင် *Buanneel(ခေါ်) လင်မယားတောင် *Loseitla (ခေါ်) လုံးစိန်တောင် == ဆက်သွယ်ရေး == == စာပေ၊ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဓလေ့ == == ဒေသထွက်ကုန်များ == ချင်းပြည်နယ် ထွတ်ကုန် သီးနှံများမှာ ပြောင်းဖူး၊ပဲ == တွင်းထွက်များ == အောက်ပါတို့မှာ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရမှ တရားဝင်ကြေညာထားသော ချင်းပြည်နယ် ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ ဇယားဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- ! စဉ် !! အကြောင်းအရာ!! ရေတွက်ပုံ!! အရေအတွက် |- | ၁|| စိုက်ပျိုးမြေဧရိယာ|| ဧက|| ၃၃၁၉၅၃ |- | ၂|| ဆည်တမံ|| ခု|| ၁ |- | ၃|| ကြိုးဝိုင်းတော|| စတုရန်းမိုင်|| ၆၄၅.၁၀ |- | ၄|| ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော|| စတုရန်းမိုင်|| ၁၃၃၅.၂၀ |- | ၅|| ကားလမ်း|| မိုင်|| ၁၆၇၀ |- | ၆||ပေ ၁၈၀အထက် တံတား || စင်း|| ၅ |- | ၇|| စာတိုက်စခန်း|| ခု|| ၅၂ |- | ၈|| ကြေးနန်းရုံး|| ရုံး|| ၂၄ |- | ၉|| တယ်လီဖုန်းရုံး|| ရုံး|| ၃၀ |- | ၁၀|| မိုက္ကရိုဝေ့ဖ်စခန်း|| ခု|| ၆ |- | ၁၁|| ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ|| ရုံ|| ၁၀ |- | ၁၂|| တက္ကသိုလ်/ကောလိပ်|| ခု|| ၁ |- | ၁၃|| နည်းပညာတက္ကသိုလ်|| ခု|| ၁ |- | ၁၄|| ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်|| ခု|| ၁ |- | ၁၅|| ပညာရေးကောလိပ်||ခု||၁ |- | ၁၆|| အခြေခံပညာကျောင်း|| ကျောင်း|| ၁၁၈၃ |- | ၁၇|| စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်း|| ကျောင်း|| ၁ |- | ၁၈|| ဆေးရုံ|| ရုံ|| ၂၄ |} <ref>{{Cite web |title=Myanmar.com<!-- Bot generated title --> |url=http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Feb09.pdf |accessdate=11 February 2011 |archivedate=19 February 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090219045556/http://myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Feb09.pdf }}</ref> == ကိုးကား == <References /> *မြန်မာပြည်ဖွား [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ် {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ချင်းပြည်နယ် |North = [[မဏိပူရပြည်နယ်]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] |Northeast = |East = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] |Southeast = |South = [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] |Southwest = [[စစ်တကောင်းခရိုင်]]၊ [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]] |West = [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] |Northwest = }} {{ချင်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ]] [[Category:ချင်းပြည်နယ်| ]] {{Chin-geo-stub}} eqxzqzen37t3otxo8lih1av8ucaupil 0 2768 1044778 1003959 2026-07-28T06:46:55Z Mounglahmyint 146180 /* ရခိုင်ပြည်နယ်တံဆိပ် */ 1044778 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ရခိုင်ပြည်နယ် | native_name = | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | translit_lang1 = မြန်မာ | translit_lang1_type = [[ရခိုင်ဘာသာစကား|ရခိုင်]] | translit_lang1_info = {{lang|rki|အာရက္ခပြည်}} | image_flag = Flag of Rakhine.svg | flag_size = 150px | image_seal = Rakhinelogo.jpg | image_map = Rakhine State in Myanmar.svg | mapsize = 150px | map_caption = မြန်မာအနောက်ဖက် တည်နေရာ | pushpin_map = <!-- Myanmar --> | coordinates = {{coord|19|30|N|94|0|E|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}} | subdivision_type = | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = ဒေသ | subdivision_name1 = အနောက်ကမ်းရိုးတန်း | established_title = အချုပ်အာဏာပိုင်ဒေသ | established_date = ရခိုင်တိုင်း | established_title1 = ပြည်နယ်အဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခြင်း | established_date1 = ၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၄ | seat_type = မြို့တော် | seat = [[စစ်တွေမြို့]] | leader_party = | leader_title = ဝန်ကြီးချုပ် | leader_name = ​[[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ဦးထိန်လင်း]] | leader_title1 = အစိုးရ | leader_name1 = [[ရခိုင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] | leader_title3 = တရားလွှတ်တော် | leader_name3 = [[ရခိုင်ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_total_km2 = 36778.0 | area_rank = ၈ | population_total = ၃,၁၈၈,၈၀၇<ref name="census-2014">{{cite book|title=Census Report|publisher=Ministry of Immigration and Population|location=Naypyitaw|date=May 2015|series=The 2014 Myanmar Population and Housing Census|volume=2|page=17|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> | population_as_of = ၂၀၁၄ | population_density_km2 = auto | population_rank = ၈ | demographics_type1 = Demographics | demographics1_title1 = လူမျိုးများ | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +06:30 | website = {{url|rakhinestate.gov.mm}} | unemployment_rate = | leader_title2 = ဥပဒေပြုလွှတ်တော် | leader_name2 = [[ရခိုင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်]] | demographics1_info1 = [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]]၊[[ရိုဟင်ဂျာလူမျိုး|ရိုဟင်ဂျာ]]၊ [[ကမန်လူမျိုး|ကမန်]]၊ [[မြိုလူမျိုး|မြို]]၊ [[ခမီလူမျိုး|ခမီ]][[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]နှင့် [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]၊[[မရာမာကြီးလူမျိုး|မရာမာကြီး]] ဒိုင်းနက် ၊ သက်လူမျိုး နှ | demographics1_title2 = ကိုးကွယ်မှု | demographics1_info2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] နှင့် အခြား }} '''ရခိုင်ပြည်နယ်''' သည် [[ရခိုင်လူမျိုး]] တို့ အစဉ်တစ်စိုက်‌နေထိုင်သော ပြည်နယ်ဖြစ်ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ အနောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ == သမိုင်း​​ကြောင်း == ရှေးအခါက [[ရခိုင်မင်းဆက်|ရခိုင်ဘုရင်များ]] အုပ်စိုးရာ တိုင်းပြည်နိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့၏။ [[အေဒီ]] ၁၅ ရာစုမှ ၁၇ ရာစုအတွင်း ရှေးရခိုင်ဘုရင်များသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ [[စစ်တကောင်းမြို့|စစ်တကောင်း]]ဒေသနှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] တြိပူရဒေသတို့ကို လက်အောက်ခံ အဖြစ် သိမ်းသွင်းနိုင်ခဲ့သည်။ ရခိုင်ဘုရင်များ တန်ခိုး အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိစဉ် ရခိုင်ဘုရင့်နိုင်ငံ၏ အကျယ်အဝန်းသည် ယခု ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ ဒါကာမြို့တော်မှ ဧရာဝတီ ပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက် ကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်။ ရခိုင်လူမျိုးတို့၏ မူရင်း ရခိုင်ပြည် သည် ဘင်္ဂလားနယ်စပ် နတ်မြစ်ဝမှ [[မော်တင်စွန်းအငူ|မော်တင်စွန်း]] (ယခု ဧရာဝတီတိုင်းနယ်မြေ) အထိ ရှည်လျားသော ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသ ဖြစ်သည်။ ===ရခိုင်ပြည်နယ်အလံ=== {{main|ရခိုင်ပြည်နယ်အလံ}} [[File:Arakan flag.jpg|300px|thumbnail|right|ရခိုင်ပြည်နယ်အလံ]] #[[ရခိုင်ပြည်နယ်အလံ]]ကို ရှေးခေတ်ကပင် အသုံးပြုခဲ့သော အောင်လံ၏ အခြေခံအမှတ်အသားကို မူတည်ခဲ့သည်၊၊ #အောင်လံအတိုင်းအတာမှာ ခေတ်အဆက်ဆက်က အသုံးပြုခဲ့သော အောင်လံ၊ ကောင်းရှည်ရေအတွက်နှင့် အခုခေတ်ကိုက်ညီအောင် အသုံးပြုနိုင်ဖို့အတွက် မူလအတိုင်းအတာကိုမှီပြီး အချိုးအစားအလိုက် ပြုပြင်ခဲ့ကြသည်။ မူလအတိုင်းအတာ အချိုးအစားမှာ အလျား ကိုးတောင် အနံ ခြောက်တောင် ဖြစ်သည်။ #အောင်လံ၏ အရောင်အဆင်းကို မူလရောင်စုံအတိုင်း အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။ မူလရောင်စဉ် အဆင်းမှာ ဖြူရောင်ထက်ဝက်နှင့် အနီရောင်ထက်ဝက်ဖြစ်သည်။ အပေါ်ပိုင်းထက်ဝက်မှာ အဖြူရောင်ဖြစ်ပြီး အောက်ပိုင်းထက်ဝက်မှာ အနီရောင်ဖြစ်သည်။ #အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်မှာ အပေါ်ပိုင်းအဖြူရောင်သည် ရခိုင်အမျိုးသားတို့၏ ဖြူစင်ရေးစိတ်ဓာတ်ရှိခြင်း၊ အမျိုးသီလနှစ်ဌာနကို စောင့်ထိန်းခြင်း၊ ဖြူစင်ဖြောင့်မတ်ရေး စိတ်ရှိခြင်းနှင့် ဖြူစင်တည်ကြည်စောင့်ထိန်းအပ်ရေး ကိုယ်ကျင့်တရားရှိခြင်းများ ဖြစ်သည်။ အနီရောင်၏ သဘောမှာ ရဲရင့်တည်ကြည်ရေး သတ္တိနှင့် ခိုင်ခံ့တည်ကြည်ရေး ဇာတိသွေး၊ ဇာတိမာန် ရှိခြင်းများကို ဖော်ဆောင်သည်။ ===ရခိုင်ပြည်နယ်တံဆိပ်=== {{main|ရခိုင်ပြည်နယ် တံဆိပ်နှင့် အလံ}} <gallery> File:Arakan Coins 2.jpg|ဝေသာလီခေတ် ရခိုင်ဒင်္ဂါးများ </gallery> ရခိုင်လူမျိုးများ သုံးစွဲခဲ့သော ဝေသာလီခေတ် ရခိုင်ဒင်္ဂါး၏ ပန်းဖက်ပုံကို အခြေခံဖော်ပြထားသည်။ ဝေသာလီခေတ် ရခိုင်ဒင်္ဂါးကို သတ်မှတ်ဖော်ပြရခြင်းမှာ ရခိုင်လူမျိုးများ၏ ပေါ်လွင်ထင်ရှားရေး၊ အနုပညာ ဓနဥစ္စာ ကြွယ်ဝခြင်းနှင့် ရှေးပဝေသဏီကပင် ယဉ်ကျေးမှုထွန်းကားခဲ့ခြင်းကို ရည်ညွှန်းဖော်ထုတ်လို၍ ဖြစ်သည်။ ထိုဝေသာလီခေတ် ဒင်္ဂါးကို သဇင်ပန်းခွေ နှစ်ခက်ဖြင့် ခြံရံထားသည်။ ရခိုင်ပြည်နယ် တံဆိပ်၏ အပေါ်ထိပ်တွင် ကြယ်ဖြူတစ်ပွင့်၊ အောက်ဘက်တွင် "ရခိုင်ပြည်နယ်"ဟု ရေးသားဖော်ပြထားပြီး သဇင်ပန်းခွေနှစ်ခက်ဖြင့် ခြံရံထားသည်။ == တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း == ရခိုင်ပြည်နယ်‌သည် ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်းနှင့် [[ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်]]အကြား ကမ်းမြှောင်ဒေသတွင်တည်ရှိသည်။ ရှေးရခိုင်လူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များ ပေါများသော ဒေသလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနောက်ပိုင်းတွင်တည်ရှိပြီး [[ဧရာဝတီတိုင်း]]၊ [[ပဲခူးတိုင်း]]၊ [[မကွေးတိုင်း]]၊ [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]နှင့် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်တို့ဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၇ ဒီဂရီ ၃၀မိနစ် နှင့် ၂၁ ဒီဂရီ ၃၀မိနစ်ကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၂ ဒီဂရီ ၁၀မိနစ် နှင့် ၉၄ ဒီဂရီ ၂၀မိနစ်ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ဧရိယာ စုစုပေါင်း ၁၄,၂၀ဝ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းသည်။ == ပထဝီဝင်အနေအထား == === ​မြေမျက်နှာသွင်ပြင် === ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်းသည် ပေ၃၀၀၀မြင့်ကာ ကမ်းရိုးတန်းနှင့်အပြိုင် သွယ်တန်းလာပြီး တောင်ဘက်သို့ နိမ့်ဆင်းသွားသည်။ စွန်တောင်သည် ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ဖြစ်သည်။၆၅၂၇ပေ၊၁၉၈၉စတုရန်းမီတာခန့်မြင့်သည်။ နတ်မြစ်၊ မယူမြစ်၊ကုလားတန်မြစ်၊ လေးမြို့မြစ်တို့ စီးဆင်းနေသည်။ ဖရုံကာကျွန်း၊ ရမ်းဗြဲကျွန်း၊ မာန်အောင်ကျွန်းများနှင့် ကျွန်းငယ်များစွာ တည်ရှိသည်။ === ရာသီဥတု === ရခိုင်ပြည်နယ်သည် ကမ်းရိုးတန်းဒေသဖြစ်သောကြောင့် မုတ်သုံရာသီဥတုမျိုးရှိသည်။ အပူအအေးပြောင်းလဲမှုမပြင်းထန်ပေ။ ပျှမ်းမျှအပူချိန်မှာ အပူဆုံးဖြစ်သည့် မေလတွင် ၈၄° ဖာရင်ဟိုက် နှင့် အအေးဆုံးဖြစ်သည့် ဇန်နဝါရီလ ၇၀° ဖာရင်ဟိုက် ဖြစ်ကြသည်။ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဒေသဖြစ်ခြင်း၊ ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်းက မုတ်သုံမိုးများ ရွာသွန်းစေခြင်းတို့ကြောင့် မိုးများသည့် ဒေသဖြစ်သည်။ နှစ်စဉ်ပျှမ်းမျှ မိုးရေချိန်များမှာ သံတွဲမြို့တွင် ၂၂၁ လက်မ၊ ကျောက်ဖြုမြို့တွင် ၁၈၆ လက်မ၊ စစ်တွေမြို့တွင် ၂၀၃ လက်မ အသီးသီးရှိကြသည်။ ထို့ပြင် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည့် မုန်တိုင်းများဒဏ်များအဖြစ် နေအိမ်များ ပျက်စီးခြင်း နှင့် ရေကြီးခြင်းတို့ကိုလည်း မကြာခဏ ခံစားရတတ်သည်။ မုန်တိုင်းအများစုမှာ မိုးဦးနှင့် မိုးနှောင်းကာလများတွင် သာဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိပြီး တခါတရံတွင်သာ မိုးလယ်ကာလများတွင် တိုက်ခတ်လေ့ရှိသည်။ [[File:Sittwe, Burma.JPG|thumb|200px|စစ်တွေမြို့]] == အုပ်ချုပ်​ရေး == === မြို့တော် === ရခိုင်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ [[စစ်တွေမြို့]]ဖြစ်သည်။ === အုပ်ချုပ်ရေး === {{see also|ရခိုင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့}} ၂၀၁၁ခုနှစ်မှစတင်၍ ဝန်ကြီးချုပ်အမှူးပြုသော ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ အုပ်ချုပ်သည်။ === ဥပဒေပြုရေး === {{see also|ရခိုင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်}} ၂၀၁၁ခုနှစ်မှစတင်ကာ ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကို ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ၊ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းကာ စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ === တရားစီရင်ရေး === {{See also|ရခိုင်ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်}} ရခိုင်ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၂)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံး (၅)ရုံး၊ မြို့နယ်တရားရုံး (၁၇)ရုံးရှိသည်။ ===ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာများ=== ==== ခရိုင်များ ==== [[File:Rakhine state districts map 2022.svg|thumb|ရခိုင်ပြည်နယ်၏ ခရိုင်များ]] #[[စစ်တွေခရိုင်]] #[[မောင်တောခရိုင်]] #[[ကျောက်ဖြူခရိုင်]] #[[သံတွဲခရိုင်]] #[[မြောက်ဦးခရိုင်]] # [[အမ်းခရိုင်]] # [[တောင်ကုတ်ခရိုင်]] ====မြို့နယ်များ==== {|class=wikitable ![[စစ်တွေခရိုင်]] |[[စစ်တွေမြို့နယ်]]{{•}}[[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ပေါက်တောမြို့နယ်]]{{•}}[[ရသေ့တောင်မြို့နယ်]] |- ![[မောင်တောခရိုင်]] |[[မောင်တောမြို့နယ်]]{{•}}[[ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်]] |- ![[ကျောက်ဖြူခရိုင်]] |[[ကျောက်ဖြူမြို့နယ်]]{{•}}[[ရမ်းဗြဲမြို့နယ်]] |- ![[အမ်းခရိုင်]] |[[အမ်းမြို့နယ်]] |- ![[တောင်ကုတ်ခရိုင်]] |[[တောင်ကုတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မာန်အောင်မြို့နယ်]] |- ![[သံတွဲခရိုင်]] |[[သံတွဲမြို့နယ်]]{{•}}[[ဂွမြို့နယ်]] |- ![[မြောက်ဦးခရိုင်]] |[[မြောက်ဦးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျောက်တော်မြို့နယ်]]{{•}}[[မင်းပြားမြို့နယ်]]{{•}}[[မြေပုံမြို့နယ်]] |} '''မြို့များ''' မောင်တောမြို့နယ်တွင် မောင်တောမြို့၊ တောင်ပြိုလက်ဝဲမြို့၊ ခမောင်းဆိပ်မြို့နှင့် မြင်းလွှတ်မြို့တို့ ပါဝင် [[အမ်းမြို့နယ်]] ပါဝင်သော မြို့များမှာ အမ်းမြို့နှင့် တပ်တောင်မြို့တို့ ပါဝင် တောင်ကုတ်မြို့နယ်တွင် တောင်ကုတ်မြို့၊ မအီမြို့ နှင့် တန်းလွဲရာမမြို့တို့ ပါဝင်ပြီး ဂွမြို့နယ်တွင် ဂွမြို့နှင့် ကျိန္တလီမြို့တို့ ပါဝင်ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ခရိုင် (၇)ခု၊ မြို့နယ် (၁၇) မြို့နယ်၊ မြို့ (၂၆) မြို့၊ ရပ်ကွက် (၁၇၀)၊ ကျေးရွာအုပ်စု (၁၀၃၅)။ ရွာပေါင်း (၃၇၃၈) ရှိသည်။ <ref>နေပြည်တော် တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်များရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာ ဦးရေ စာရင်းချုပ် (၁၆. ၂. ၂၀၁၆)</ref> == လူဦးရေ == {{Historical populations |footnote = |source = ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း<ref name="census-2014"/> |၁၉၇၃ | 1,712,838 |၁၉၈၃ | 2,045,559 |၂၀၁၄ | 3,188,807 }} ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် လူဦးရေ ၃.၁သန်း နေထိုင်ကြသည်။ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် မဦးရေသည် ကျားဦးရေထက် အနည်းငယ် ပိုများသည်။ လူဦးရေသိပ်သည်းဆမှာ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာတွင် ၈၆.၇ဦးဖြစ်သည်။ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် လူ၁၀၀လျှင် ၈၃ဦးသည် ကျေးလက်တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ==ဘာသာတရား== ရခိုင်ပြည်နယ်တွင်အကြီးဆုံးဘာသာတရားသည်[[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]]ဖြစ်ပြီးရခိုင်ပြည်နယ်လူဦးရေ၏၉၀%ကိုးကွယ်သည်။အစ္စလာမ်၇%ထို့ပြင်[[ခရစ်ယာန်]]၁.၅%၊[[ဟိန္ဒူ]]၀.၅%၊[[နတ်ကိုးကွယ်]]၀.၁%၊[[ဘာသာမဲ့]]သို့မဟုတ် [[အခြား]]၁%တို့ကိုလည်းကိုးကွယ်ကြသည်။ရခိုင်ပြည်နယ်တွင်[[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]ကို [[ကမန်လူမျိုး]]တို့ကအဓိကကိုးကွယ်ကြသည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == ရခိုင်ပြည်နယ်၏ကုန်းလမ်းဆက်သွယ်ရေးမှာလွန်စွာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနောက်ကျသည်။ ကုန်းလမ်းဆက်သွယ်ရေးမှာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနောက်ကျ၍ လေကြောင်းလမ်းနှင့် ရေလမ်းတို့ကိုသာ အဓိကအားထားကြရသည်။ စစ်တွေ၊ သံတွဲ၊ ကျောက်ဖြူ၊ အမ်း နှင့် မာန်အောင် တို့တွင် လေယာဉ်ကွင်းရှိသည်။ စစ်တွေ-ရန်ကုန် ကားလမ်းမှာနှစ်လမ်းသွားကွန်ဂရစ်လမ်းကျဉ်းဖြစ်ပြီးမိုးရာသီရောက်လျှင်ကားဘီးများချော်သည်၊ ကျောက်ဖြူ-ရန်ကုန် ကားလမ်းမှာလည်းထိုနည်းတူဖြစ်သည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးသည် တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် အနည်းငယ်စီ တိုးတက်လာလျက် ရှိသည်ဆိုသော်လည်း တခြားပြည်နယ် တိုင်းဒေသကြီးနဲ့ယှဉ်လျှင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုလွန်စွာနောက်ကျနေဆဲဖြစ်သည်။ == စာပေ၊ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဓလေ့ == ===စာပေ=== ရခိုင် စာပေသည် ဓညဝတီခေတ် ([[အေဒီ]] တစ်ရာစု) ခန့်ကပင် စတင် ထွန်းကားခဲ့ကြောင်း၊ အထောက်အထားတွေ့ရသည်။ ဓညဝတီ မြို့ဟောင်းအနီးမှ တောင်ပေါက်ကြီးကျောက်စာတွင် အသောကခေတ်က အသုံးပြုခဲ့သော ဗြဟ္မီအရေးအသားဖြင့် ရေးထိုးထားသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ထို့အပြင် ဗြဟ္မီအက္ခရာ အရေးသား စာတန်းပါ ဗိုက်ပူဘုရား ကျောက်စာသည်လည်း ဓည၀တီခေတ် ရခိုင်စာပေ ထွန်းကားမှု၏ သက်သေ ပင် ဖြစ်သည်။ ဝေသာလီခေတ် (အေဒီ လေးရာစုမှ ဆယ်ရာစု) တွင် ရခိုင်စာပေ ထွန်းကားမှုသည် ကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်။ အေဒီ ခြောက်ရာစု ဂုပ္ပတ အက္ခရာ ဖြင့် ရေးထိုးထားသော ယေဓမ္မာ ရခိုင်ကျောက်စာများစွာကို ဤခေတ်တွင် တွေ့ရသည်။ ဝေသာလီခေတ်၏ အထင်ရှားဆုံး ကျောက်စာမှာ အေဒီ ၇၂၉ တွင် ရေးထိုးသော အာနန္ဒစန္ဒြမင်း ကျောက်စာဖြစ်သည်။ ထိုကျောက်စာတွင် ရခိုင် မင်းဆက်များကို ဂါထာ ၆၅ ဂါထာဖြင့် ရေးထိုးထားသည်။ ထိုသို့ မင်းစဉ်မင်းဆက်များကို အစအဆုံးမှတ်တမ်း တင်ထားသည့် ကျောက်စာမျိုးမှာ မြန်မာပြည်တွင်သာမက အိန္ဒိယပြည်တွင်ပါ အစောဆုံးဟု သိရသည်။ ဝေသာလီခေတ်တွင် ကျောက်စာများသာမက မော်ကွန်းလင်္ကာ၊ သျွှန်းလိုက်ရတု၊ စသည့် ရတုကဗျာများ ထွန်းကားခဲ့သည်။ အမတ်ကြီး မေဓပညာရေးသားသည့် မေဓပညာ မော်ကွန်းလင်္ကာမှာ ဝေသာလီခေတ် လက်ရာဟု ထင်ရှားသည်။ လေးမြို့ခေတ် (အေဒီ ၁၁ ရာစု ၁၅ ရာစု) တွင် ကျောက်စာအရေးအသားများများနှင့် အတူ ကဗျာစာပေများလည်း ထွန်းကားသည်။ ဗျည်း ၃၃ လုံးလင်္ကာမှာ လေးမြို့ခေတ်တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာစာပေတွင် ထင်ရှားသည့် လောကသာရပျို့ကို ရခိုင်သူမြတ်က လေးမြို့ခေတ်တွင် ရေးသားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ လေးမြို့ခေတ် ရခိုင်ကျောက်စာများအနက် လောင်းကြက်တောင်မော် ကျောက်စာနှင့် မဟာထီး မီးကျောင်းရုပ် ကျောက်စာတို့မှာ ထင်ရှားသည်။ လောင်းကြက်တောင်မောင် ကျောက်စာသည် အလျား ပေ ၃၀ ရှိပြီး မြန်မာပြည်တွင် အကြီးဆုံး ကျောက်စာ ဖြစ်သည်။ မြောက်ဦးခေတ်တွင် ရေးစပ်သီကုံးခဲ့သော ဘဒူမင်းညို၏ ရခိုင်မင်းသမီးဧချင်း၊ နန်းတွင်းမိညို၏ ကိုယ်ရည်သွေးရတုနှင့် စာဆို ဥက္ကာပျံ၏ ၁၂ လ ရာသီ ရတုတို့မှာ ထင်ရှားသည်။ မြောက်ဦးခေတ် ရခိုင်စာဆိုတော် ဥက္ကာပျံ၏- :အောက်အာကာဗွီ၊ ဝါယောထွီ၍ :ရီထက်ကားမြီ၊ မြီထက်လီနှင့် :ပထဝီဟု၊ ထူထု နှစ်သိန်း၊ :လေးသောင်းကိန်းထက်၊ ရံသိန်းစကြာ၀ဠာ :ညီစွာဝန်းလည်၊ ကျောက်တိတည်ကား ဟူသည့် မိုးဖွဲ့ရတုသည် ရခိုင်ဘာသာစကား၊ ရခိုင်သံ၊ ရခိုင်ကာရန် ဖြင့် ရေးဖွဲ့ထားသည့် ရခိုင်စာပေ ၏ အကောင်းဆုံး သာဓက ပြယုဂ် ဖြစ်သည်။ ===ယဉ်ကျေးမှု=== *[[မယိမ်တက်]] *[[ရခိုင်သမက်တက်]] === ရိုးရာဓလေ့ === *[[ရခိုင်ရိုးရာ ကျင်ကိုင်ပွဲ]] *[[ကုန်းပြိုင်လောင်းပြိုင်ပွဲ]] *[[သင်္ကြန်လ ရခိုင်ပြိုင်လောင်းပွဲ]] *[[ပန်းရထားဆွဲပွဲ]] *[[တလားပွဲတော်]] *[[ရခိုင်ရိုးရာနတ်ပွဲများ]] == ပညာ​ရေး == ===တက္ကသိုလ်နှင့် ကောလိပ်များ=== * [[စစ်တွေတက္ကသိုလ်]] * [[စစ်တွေနည်းပညာတက္ကသိုလ်]] * [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(စစ်တွေ)]] * [[ကျောက်ဖြူပညာရေးကောလိပ်|ကျောက်ဖြူပညာရေးဒီဂရီ]] * [[နည်းပညာတက္ကသိုလ် (ကျောက်ဖြူ)]] * [[အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ(သံတွဲ)]] * [[တောင်ကုတ်တက္ကသိုလ်]] *နည်းပညာကောလိပ်(တောင်ကုတ်)ဆောက်လုပ်ဆဲ *သူနာပြုတက္ကသိုလ်(တောင်ကုတ်)ဆောက်လုပ်ဆဲ *အစိုးရစိုက်ပျိုးရေးတက္ကသိုလ်(ဆောက်လုပ်ဆဲ) ==စီးပွား​ရေး == === ဒေသထွက်ကုန်များ === ရခိုင်ကမ်းလွန်တွင် သဘာဝ ဓာတ်ငွေ့ထွက်ပြီး [[Shell]]၊ [[Total]]၊ [[Daewoo]]၊ [[Woodside]] အစရှိသည် နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီများက လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။ <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.moee.gov.mm/mm/ignite/page/145 |access-date=6 September 2020 |archive-date=11 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311064826/https://moee.gov.mm/mm/ignite/page/145 }}</ref> ရခိုင်ပြည်နယ်သည် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး၏ စွမ်းအင်တူးဖော်ထုတ်လုပ်မှုမှရရှိသော အခွန်ဘဏ္ဍာငွေ၏ အရင်းအမြစ်ဖြစ်သော်လည်း ဆင်းရဲမွဲတေမှု နှုန်း ၄၁.၆ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ဒုတိယအဆင်းရဲဆုံးပြည်နယ်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://myanmar.mmtimes.com/news/141164.html |access-date=6 September 2020 |archive-date=19 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219151637/https://myanmar.mmtimes.com/news/141164.html }}</ref> ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးရေး၊ ပင်လယ်ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း နှင့် ဝါး၊ ဓနီ အစရှိသည့် သစ်တောထွက်ပစ္စည်းရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ငန်းများရှိသည်။ ဒေသထွက်ကုန်များကို အိမ်နီးချင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံ နှင့် မြန်မာနိုင်ငံအနှံ တင်ပို့ရောင်းချသည်။ === တွင်းထွက်=== ရခိုင်ကမ်းလွန်တွင် နာမည်ကျော် မြန်မာ့[[သဘာဝဓာတ်ငွေ့|သဘာဝဓာတ်ငွေ့သိုက်]]များ ရှိသည်။ ရမ်းဗြဲကျွန်းနှင့် မိုးစည်ကျွန်းတို့တွင် ရေနံအနည်းငယ်ထွက်သည်။ တောင်ကုတ်မြို့နယ် နေပူတောင်မှ စကျင်ကျောက် ထွက်သည်။ == စိတ်ဝင်စားဖွယ် နေရာများ == * [[မြောက်ဦးမြို့|မြောက်ဦးနန်းတော်ရာ နှင့် ဘုရားပုထိုးများ]] * [[ငပလီကမ်းခြေ|ငပလီကမ်းခြေ အပန်းဖြေစခန်း နှင့် ကမ်းသာယာကမ်းခြေ]] * [[ဦးရာဇ်တော်ဓာတ်စေတီ]] * [[ဓညဝတီမြို့ဟောင်း]]နှင့် [[ကျောက်တော်မဟာမုနိဘုရား]] * [[ဝေသာလီဘုရားကြီး]] နှင့် [[ဝေသာလီမြို့ဟောင်း]] * [[ဗျူးပွိုင့်ကမ်းခြေအပန်းဖြေစခန်း(စစ်တွေ)]] *မြေပုံမြို့နယ် အငူကမ်းခြေ *မြေငူကျွန်းရှိဆံတော်ရှင်စေတီနှင့် ကမ်းခြေ *လေးချမ်းတောင်(မီးပြတိုက်) *ငှက်ခေါင်းတောင် *ပန်းနံ့သာကျွန်း *မအီစက်တော်ရာ *ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ရှိဂူဝဘုရား *ပေါက်တောမြို့ရှိဘုရားကြီး၊တောင်းဖူး၊တောင်ညို *ပန်းထော် ကျွန်းရှိ ငှက်ဆင်တောင်ဘုရား *သံတွဲမြို့ရှိ ဆံတော်တောင်၊နံတော်တောင်၊အံတော် တောင်ဘုရားများ *သံတွဲ(ဇလွန်မြို့)ရှိနှစ်ဆူမြှောက်ဖြစ်သော ရွှေသားအတိဖြစ်တော်မူသော ဆရာတော်ဘုရားကြီးများ၏ မသေနိုင်သော ရုပ်ကလာပ်များ *တန်းလွဲရွာမမြို့ရှိ ပေါ်တော်မှု ရုပ်ပွားတော်မြတ် *တောင်ကုတ်မြို့နယ်ရှိ ပန်းမြောက်တောင်ဘုရား *တောင်ကုတ်မြို့နယ်ရှိ ကွင်းစမ်းရေတံခွန် *ကုလားရောင်ကမ်းခြေ *ခေါင်းလောင်းတူကမ်းခြေ *ပန်းတင်ကမ်းခြေ *မြပြင်ကမ်းခြေ === ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ကျွန်းများ=== *[[ဖရုံကာကျွန်းများ]] *[[ရမ်းဗြဲကျွန်း]] *[[မာန်အောင်ကျွန်း]] *[[ပန်းထော်ကျွန်း]] *[[စကုကျွန်း]] *[[ပဒင်းကျွန်း]] *ကုလရောင်ကျွန်း *ဖောင်းခါးကျွန်း *[[မကျည်းကျွန်း]] *ရဲကျွန်း *တိုက်ကျွန်း *[[ခရိုင်ကျွန်း]] *ပန်း‌ထော် ကျွန်း *သူဌေးကျွန်း *ပုလဲကျွန်း *လှံတပစ်ကျွန်း *အုန်းကျွန်း == ကိုးကား == {{reflist| <ref> ရခိုင်ပြည်နယ် ဖြစ်စဉ်သမိုင်း</ref> <ref>D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.</ref> <ref> http://mizzimaburmese.com/article/9015း</ref> }} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ရခိုင်ပြည်နယ် |North = [[ချင်းပြည်နယ်]] |Northeast = |East = [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] |Southeast = [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] |South = |Southwest = [[ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်]] |West = |Northwest = [[စစ်တကောင်းခရိုင်]]၊ [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]] }} <br /> {{ရခိုင်ပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ]] [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်| ]] r1ot08rg2yo17x4at7zfljg0ne7q2sn 0 3764 1044658 714028 2026-07-27T14:58:16Z MgC2002 131063 /* ထင်ရှားသောစာအုပ်များ */ 1044658 wikitext text/x-wiki '''ဦးရွှေအောင်'''သည် [[ပဲခူးတိုင်း]] [[ကဝမြို့နယ်]] [[ဖလေးရွာ]]တွင် အဖဦးစု အမိဒေါ်အုန်းရှင်တို့က ၁၉၂၈ ခု ဇွန်လ ၇ ရက်တွင် မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးရွှေအောင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် သက်ကြီးတက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ ဘုံဘေတက္ကသိုလ်မှ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ရေးဆိုင်ရာ စာအုပ်များကို ရေးသားပြုစု ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ဒီဇင်ဘာလ ၂၂ရက်တွင် [[ရန်ကုန်မြို့]] ၌ ကွယ်လွန်သည်။ <ref name="ချမ်းသာကို ရှာဖွေခြင်း">{{cite book|title= ချမ်းသာကို ရှာဖွေခြင်း |publisher=ရာပြည့်စာအုပ်တိုက်|location=|date=နိုဝင်ဘာလ၊ ၂၀၀၄|edition=စတုတ္ထအကြိမ်}}</ref> == ငယ်စဉ်ဘဝ == ၁၉၂၈ - ခု၊ ဇွန်လ (၇)၊ သောကြာနေ့တွင် ပဲခူးတိုင်း၊ ကဝမြို့ နယ်၊ ဖလေးရွာ၌ အဖလယ်သမားကြီး ဦးစု၊ အမိဒေါ်အုန်းရှင်တို့က မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်း (၅)ယောက်တွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးရွှေအောင် ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် မိဘနှစ်ပါးကွယ်လွန်ခဲ့သောကြောင့် အဘိုးအဘွားတို့နှင့် အတူနေခဲ့ရသည်။ <ref name="ချမ်းသာကို ရှာဖွေခြင်း"/> == ပညာရေး == ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် ဖလေးရွာအလယ်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ရှင်သာမဏေဝတ်သည်။ ထို့နောက် ပဲခူးမြို့ ဝိသုတာရာမကျောင်းတိုက်၌ ပညာဆက်လက်ဆည်းပူးသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ပဲခူးမြို့၊ ရွှေအိုးရွာနေ ဦးပိန်၊ ဒေါ်အုန်းပွင့် မိသားစုက ရဟန်းဒါယကာအဖြစ် ခံယူပြီး ရွှေအိုးဆရာတော် ဦးကေလာသကို ဥပဇ္ဈယ်ပြု၍ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသည်။ ရဟန်းဘွဲ့အမည်မှာ ဦးသုနန္ဒဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့ မင်းမနိုင်ကွက်သစ် သိပ္ပမဉ္စူကျောင်း၊ အလုံအောင်မင်္ဂလာတိုက်သစ်၊ ဗဟန်း ညောင်တုန်းကျောင်းတိုက်၊ မန္တလေးတောင်ပြင် ဘုရားကြီးတိုက်ဆရာတော် ဦးကြယ်ကျောင်းတိုက်တို့တွင် စာလိုက်သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် စေတီယင်္ဂဏ ဓမ္မာစရိယ၊ သကျသီဟ ဓမ္မာစရိယ (ဝဋံသကာ)၊ အစိုးရဓမ္မာစရိယ (သိရောမဏိ) စာမေးပွဲများ အောင်၍ ဘွဲ့များရရှိသည်။ ထို့နောက် ရန်ကုန်မြို့ အိမ်တော်ရာ ဓမ္မရံသီကျောင်းတွင် စာပေပို့ချရင်း အင်္ဂလိပ်စာလေ့လာသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]မှ ဥပစာတန်းအောင်သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ဖလေးရွာ အလယ်ကျောင်းနှင့် [[ပဲခူးမြို့]] မဟာဝိသုတာရာမကျောင်းတိုက်တို့တွင် ကျောင်းထိုင်သည်။ ၁၉၆၀ တွင် လူဝတ်လဲသည်။ ပြည်သူ့ထောက်ပံ့ရေးဌာန၏ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ဝန်ထမ်း အလုပ်ဖြင့် သက်ကြီး တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်ကာ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိသည်။<ref name="ချမ်းသာကို ရှာဖွေခြင်း" /> == သာသနာရေးဆောင်ရွက်မှု == ဗုဒ္ဓသာသနအဖွဲ့၏ လက်ထောက်အယ်ဒီတာ (၁၉၆၈) အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် ဗုဒ္ဓသာသနအဖွဲ့အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိ(၁) အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၇၁ တွင် [[ကိုလံဘိုစီမံကိန်း]] ပညာတော်သင်အဖြစ် အိန္ဒိယပြည်၊ ဘုံဘေတက္ကသိုလ်သို့ သွားရောက် ပညာဆည်းပူးပြီး မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (သက္ကတ)ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဒဿနိကဗေဒဌာန၏ ပြင်ပစာစစ်သူဖြစ်သည်။ ၁၉၈၀ နှစ်တွင် ''ရသစာပေ၏ရသ'' စာအုပ်ထွက်ရှိသည်။ သာသနာရေးဦးစီးဌာနတွင် လက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးမှူး (၁၉၈၁)၊ ဒုတိယ ညွှန်ကြားရေးမှူး (၁၉၈၂)၊ တွဲဖက်ညွှန်ကြားရေးမှူး (၁၉၈၆) တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် အတ္တဝါဒမှ အနတ္တဝါဒသို့ခရီးစဉ် စာအုပ်ထွက်ရှိသည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိ သာသနာ့တက္ကသိုလ် ဗဟိုအဖွဲ့ဝင်နှင့် ဗုဒ္ဓဂါယာဘုရားဖူးအဖွဲ့ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ခဲ့၏။ ထိုနှစ်မှာပင် ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့သို့ သာသနာရေးအထူးတာဝန်ဖြင့် သွားရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ဝန်ထမ်းဘဝမှာ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာမူ ပါဠိတော်အားလုံးကို ဒေဝနာဂရီအက္ခရာသို့ ပြန်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ပါဏိနိသိဒ္ဓန္တကော်မုဒီ - ပထမတွဲ (၁၉၈၉)၊ ထေရဝါဒအုတ်မြစ်နှင့် ဓမ္မပဒ - ယမကဝဂ် (၁၉၉၁) စာအုပ်များရေးသားထုတ်ဝေသည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ''သဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ'' (သာသနာပြု)ဘွဲ့ ချီးမြင့်ခံရသည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန အကြံပေးပညာရှင်များအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာတရားတော် - အခြေခံအဆင့် နှင့် အထက်တန်းအဆင့်ကျမ်းများ ပြုစုရေးသားရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ == နှစ်အလိုက် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် စာအုပ်များ== ဓမ္မပဒ (စိတ္တဝဂ်)၊ အမြင်များပြောင်းလဲခြင်းနှင့် အတွေးအမြင်စာစုများ၊ ဗုဒ္ဓ - လောကသားတို့၏ အနှိုင်းမဲ့ကျေးဇူးရှင် (ကိုယ်ကျင့်ဗုဒ္ဓဝင်) (၁၉၉၄) ဘဝအမြင်သစ်၊ ဗုဒ္ဓ (သို့မဟုတ်) အနှိုင်းမဲ့၊ ချမ်းသာကိုရှာဖွေခြင်း (၁၉၉၅) ကုသိုလ်နှင့် အကုသိုလ်၊ စာဖတ်သူများ၊ ဘဝအကျဉ်းသား၊ ဓမ္မပဒ (အပ္ပမာဒဝဂ်) (၁၉၉၆) ဗုဒ္ဓဝါဒပေါ်ထွန်းခြင်း၊ ဓမ္မပဒ (ပုပ္ဖဝဂ်) (၁၉၉၇) ဓမ္မပဒ (ဝဂ်လေးခုပေါင်းချုပ်) (၂၀၀၂) သံဃာ့ကျေးဇူး (၂၀၀၅) <ref name="ချမ်းသာကို ရှာဖွေခြင်း" /> == ထင်ရှားသောစာအုပ်များ == #''ဗုဒ္ဓ-လောကသားတို့၏ အနှိုင်းမဲ့ကျေးဇူးရှင်'' (ကိုယ်ကျင့် ဗုဒ္ဓဝင်) # ''အတ္တဝါဒမှ အနတ္တဝါဒသို့ ခရီးစဉ်'' #''ထေရဝါဒအုတ်မြစ်များအဖွင့်'' #''အမြင်များပြောင်းလဲခြင်း'' #''ချမ်းသာကိုရှာဖွေခြင်း'' #''စာဖတ်သူများ'' #''ရသစာပေ၏ ရသ'' #''ဘဝအမြင်သစ်'' #''ဘဝအကျဉ်းသား'' #''ဓမ္မပဒ'' (ဝဂ် ၄-ခုပေါင်းချုပ်) <ref name="ချမ်းသာကို ရှာဖွေခြင်း"/> #ပါဏိနီ သိဒ္ဓန္တ ကောမုဒီ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၂၈|၁၉၉၄}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] idod5zfo2n313510zjdxdgocqd08reu 0 5696 1044783 806630 2026-07-28T08:10:46Z Salai Rungtoi 22844 1044783 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = မင်းပြားမြို့ |native_name = |other_name = |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြို့တည်နေရာပြ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံ |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] |image_skyline = Minbya Mountain Pagoda.jpg |image_map = |map_caption = မင်းပြားမြို့တည်နေရာပြမြေပုံ |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံအမည်]] |subdivision_name = {{အလံ|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = [[File:Flag_of_Rakhine.svg| 23px]] [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မြောက်ဦးခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[မင်းပြားမြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[လတ္တီကျု]] |subdivision_name4 = (၂၀)ဒီဂရီ၊ (၂၂)မိနစ် |subdivision_type5 = [[လောင်ဂျီကျု]] |subdivision_name5 = (၉၃)ဒီဂရီ၊ (၁၆)မိနစ် |area_total_km2 = ||population = ၁၆၉,၂၀၈ <ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၀|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> |population_as_of = ၂၀၁၄ |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 20 |latm = 22 |lats = |longEW = E |longd = 93 |longm = 16 |longs = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = + ၆ နာရီ ၃၀ မိနစ် |website = }} '''မင်းပြားမြို့'''သည် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] [[မြောက်ဦးခရိုင်]]တွင် ပါဝင်သော [[မင်းပြားမြို့နယ်]]တို့၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။ မင်းပြားမြို့သည် [[စစ်တွေမြို့]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ၃၈ မိုင် အကွာတွင် လေးမြို့မြစ်ခွဲတစ်ခု၏ လက်ယာဘက်ကမ်းဘေးတွင် တည်ရှိသည်။ မင်းပြားမြို့နယ်သည် အနောက်ဘက်တွင် [[ပေါက်တောမြို့နယ်]]နှင့်လည်းကောင်း ၊ မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် မြောက်ဦးမြို့နယ်နှင့်လည်းကောင်း ၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ပလက်ဝမြို့နယ်|ပလက်၀မြို့နယ်]] ([[ချင်းပြည်နယ်]]) ၊ [[ကန်ပက်လက်မြို့နယ်]]([[ချင်းပြည်နယ်]])တို့နှင့်လည်းကောင်း ၊ အရှေ့ဘက်တွင် စေတုတ္တရာမြို့နယ် (မကွေးတိုင်းဒေသကြီး)နှင့်လည်းကောင်း ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် အမ်းမြို့နယ်နှင့်လည်းကောင်း ၊ တောင်ဘက်တွင် မြေပုံမြို့နယ်တို့နှင့်လည်း‌ကောင်း နယ်နမိတ်ချင်းထိစပ်လျက်ရှိသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == မင်းပြားမြို့၏ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၁၆၉,၂၀၈ ယောက် ဖြစ်သည်။ မင်းပြားမြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်း မှာ ၁,၆၂၃ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၍ မြို့နယ်တွင် ကျေးရွာပေါင်း ၁၃၆ ရွာရှိသည်။ မင်းပြားနယ်သည် မြေဩဇာကောင်းမွန်ထက်သန်သော ကျောထောက်နောက်ခံနယ်ရှိသည်။ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးကိုလုပ်ကိုင်သဖြင့် ဆန်စပါးထွက်သည်။ ကူးသန်းသွားလာရေးတွင် ရေလမ်းကို အားကိုးအားထားပြုရသည်။ စစ်တွေသို့ ရေကြောင်းဖြင့် သွားရသည်။ စစ်တွေ-ကျောက်ဖြူသွား သင်္ဘောများသည် မင်းပြားမြို့တွင် ဆိုက်ကပ်သည်။ မင်းပြားမြို့မှသည် မြောင်းဘွယ်မြို့၊ မြို့ဟောင်းမြို့၊ တိန်ညို၊ သရက်တပင်မြို့များကို ဖြတ်၍ ကျောက်တော်သို့ ပေါက်သော ကားလမ်းရှိသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)</ref> မင်းပြားမြို့၏နာမည် အဓိပ္ပာယ်မှာ မင်းက ဒီနေရာမှာ မြို့တည်ပါလို့ ပြခဲ့တဲ့အတွက်'''မင်းပြ''' လို့ခေါ်ထွင် ရာမှ '''မင်းပြား''' ဖြစ်သွားရခြင်း ဖြစ်သည်။ မင်းပြားမြို့သည် ဧရိယာအားဖြင့် မကျယ်ဝန်းသော်လည်း ဖွဲ့စည်းထားပုံမှာ အလွန် စည်းစနစ်ကျလှသည်။ မြို့၏အနေအထားသည် အရပ်လေးမျက်နှာ အလိုက်ဘဲ အရှေ့အရပ်ကို ရှေ့လှည့်ပြီးတော့ အရှေ့ အနောက် တောင် မြောက် တည်ရှိနေသည်။ မြို့သည် အရှေ့အနောက် ဧရိယာ ကျဉ်း၍ တောင်နှင့်မြောက်ကို အလျားရှည်ရှည် ရှိနေသည်။ မြို့၏အရှေ့ ဘက်တွင် မြို့မဈေးကြီးရှိသည်။ မြို့၏ အနောက်ဘက်ဆုံးတွင် ရိုးမတောင်စွယ်တန်းတစ်ခုမှာ တောင်နှင့်မြောက် သွယ်တန်းလျက်ရှိသည်။ ထိုတောင်တန်းသည် ဘုရားလောင်းကျီးမင်း ဘဝဖြစ်စဉ်က ကျင်လည်ခဲ့သောတောင်ဖြစ်သဖြင့် '''ကျီးတောင်''' ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ '''ကျိန်းတောင်''' ဖြစ်သွားလေသည်။ ကျိန်းတောင်ပေါ်တွင် စေတီ၊ ပုထိုးတွေ၊ ဗုဒ္ဓဝင်ပြခန်းများနှင့် ကြည်ညိုဖွယ်ရှိပြီး နှစ်စဉ် ဘုရားပွဲ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ တောင်ခြေရင်းတွင် ဘုန်းကြီးကျောင်းများ စီတန်းပြီး ရှိနေသည်။ တောင်ခြေတွင် တစ်မြို့လုံး၏ အသက်သွေးကြော ပမာအရေးကြီးလှသော မင်းကန်လို့ ခေါ်သည့် သောက်ရေကန်ကြီး တည်ရှိသည်။ === မြို့နာမည် ပြောင်းလဲခြင်း === ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မင်းပြားမြို့နှင့် [[ပေါက်တောမြို့]]တို့၏ အမည်များကို အာရက္ခပြည်သူ့တော်လှန်ရေးအစိုးရက သမိုင်းဝင်အမည်သစ်များဖြင့် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပြီး မြို့ဆိုင်းဘုတ်အသစ်များကို ၂၀၂၆ ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် စတင်စိုက်ထူခဲ့သည်။ အဆိုပါ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ချက်အရ မင်းပြားမြို့ကို “အဉ္စနပူရ” မြို့အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပေါက်တောမြို့ကို “ဝီရဌာနီ” မြို့အဖြစ်လည်းကောင်း သတ်မှတ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=မင်းပြားနှင့် ပေါက်တော မြို့အမည်များကို AA အမည်သစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ် |url=https://bur.mizzima.com/2026/07/28/97840 |url-status=live |access-date=28 July 2026 |website=Mizzima}}</ref> == ပညာရေး == မင်းပြားမြို့တွင် အခြေခံပညာရေး အထက်တန်း၊ အလယ်တန်း၊ မူလတန်းကျောင်းများ တည်ရှိသည်။ မင်းပြားမြို့တွင် နယ်စပ်ဒေသတိုင်းရင်းသားလူငယ်များဖွံ့ဖြိုးရေးသန်တန်းကျောင်း ရှိသည်။ == ကျန်းမာရေး == *မြို့နယ်ပြည်သူဆေးရုံ၊မင်းပြားမြို့ *တိုင်းရင်းဆေးရုံ == အားကစား == မင်းပြားမြို့တွင် မင်းပြားဘောလုံးအားကစားကွင်း ရှိပြီး ဘောလုံးအားကစားပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ == ထူးခြားချက် == မင်းပြားမြို့ရဲ့ ထူးခြားချက်တစ်ခုက မြို့ပေါ်ကို မြင်းမဝင်ရ၊ မြင်း မတက်ရဖြစ်သည်။ မြို့တော်ရှင်မ သဘောမကျဟု ဆိုသည်။ မြင်းတက်လျှင် မြင်းဝင်လျှင် မီးလောင်တတ်သည်ဟု အယူစွဲရှိကြသည်။ == ဆက်လက် ဖတ်ရှုရန် == * [[မင်းပြားမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] == ကိုးကား == <references/> {{ရခိုင်ပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] 6yu0gbw3iz33fn9thwpmujquheb1pis 0 6530 1044755 1026113 2026-07-28T03:55:20Z Danielsoe1122 146174 1044755 wikitext text/x-wiki {{Infobox military unit | unit_name = အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် | native_name = လပခ | image = Shoulder sleeve insignia of Central Command.svg | image_size = 216px | caption = အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တံဆိပ် | country = {{Flag|Myanmar}} | branch = {{Army|Myanmar}} | type = [[တပ်မတော် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ|တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] | specialization = နယ်မြေဒေသ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ စစ်ဆင်ရေး၊ နယ်မြေအတွင်းရှိ တပ်အားလုံး၏ ဦး/ရေး/ထောက်ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ စီမံပေးခြင်း၊ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခြင်း | nickname = ထင်းရှူးပင် (လပခ၏ ယခင်တံဆိပ်မှာ ထင်ရှူးပင်ဖြစ်သည်) | commander1 = ဗိုလ်မှူးချုပ်ဌေးအောင် | commander1_label = တိုင်းမှူး | commander2 = | commander2_label = | identification_symbol = [[Image:Mm-central-rmc.svg|border|200px]] | identification_symbol_label = အလံတော် }} '''အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်''' (အတိုကောက် '''လပခ''') သည် [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[အောင်မြေသာစံမြို့နယ်]]တွင် အခြေစိုက်သော [[တပ်မတော် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ|တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဓိက တာဝန်မှာ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းဒေသများဖြစ်သော မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီးတောင်ပိုင်းနှင့် ၎င်းတို့နှင့်ထိစပ်နေသော နေရာဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား အဓိကတာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသည်။ ထို့ပြင် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေအတွင်းရှိ ၎င်း၏လက်အောက်ခံ တပ်များနှင့် အခြားလက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်များ၏ စစ်ဦးစီး/ စစ်ရေး/ စစ်ထောက်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကိုပါ ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးခြင်းနှင့် အထက်ဌာနများမှ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များအား ထပ်ဆင့် ညွှန်ကြားပေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်းတို့ကိုပါ ဆောင်ရွက်ရသည်။ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ရုံးမှာ မန္တလေးမြို့၊ [[အောင်မြေသာစံမြို့နယ်]] [[မန္တလေး နန်းတော်|နန်းတွင်း]]တွင်တည်ရှိပြီး၊<ref>{{cite news|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/01/17/236590.html|title=နေပြည်တော် စစ်တိုင်းမှူး အပြောင်းအလဲ ဖြစ်|last=|date=|work=|language=|accessdate=}}</ref> လက်ရှိ အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ဌေး ဖြစ်သည်။ == သမိုင်း​ == ၁၉၆၁ခုနှစ်မတိုင်မီတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တောင်ပိုင်းတိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတိုင်းဟူ၍ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နှစ်ခုသာရှိခဲ့ရာမှ ၁၉၆၁ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် အနောက်မြောက်၊အလယ်ပိုင်း၊အရှေ့တောင်၊အနောက်တောင်၊အရှေ့ပိုင်းဟူ၍ ၅ခုအထိ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ စတင်ဖွဲ့စည်းစဉ်က အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှာ [[မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်|မင်္ဂလာဒုံ]]တွင် အခြေစိုက်သည်။ ပထမဆုံးတိုင်းမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ်[[စိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း|စိန်ဝင်း]]ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် [[တောင်ငူမြို့|တောင်ငူ]]သို့ ပြောင်း၍ အခြေစိုက်သည်။၁၉၈၈ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် မန္တလေးအခြေစိုက် [[အနောက်မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]အား ခွဲခြားကာ [[မုံရွာမြို့]]သို့ ပြောင်း၍ အခြေစိုက်သည်။ တောင်ငူအခြေစိုက် အလယ်ပိုင်းတိုင်းအား မန္တလေးသို့ ပြောင်း၍ အခြေစိုက်သည်။ တောင်ငူတွင် [[တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]ဟူ၍ အသစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ ပျဉ်းမနားဒေသအား [[နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]ဟူ၍ ခွဲထုတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://burmese-voanews-com.cdn.ampproject.org/v/s/burmese.voanews.com/amp/article-09-24-11-soldiers-talk079-130479973/1245668.html?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQHKAFQArABIA%3D%3D#aoh=16228819305559&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fburmese.voanews.com%2Fa%2Farticle-09-24-11-soldiers-talk079-130479973%2F1245668.html|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင်ကို နဝတဥက္ကဋ္ဌရာထူးကနေ ဖယ်ရှားခဲ့စဉ်က|last=|date=|work=|language=|accessdate=}}</ref><ref>{{cite book | title=အကွဲအပြဲနှင့် မသဲမကွဲမြန်မာပြည်| author=ကိုဝင်း(အမရပူရ)| work= | publisher= | year=| isbn=}}</ref><ref>{{cite book | title=တပ်မတော်ခေါင်းဆောင်များသမိုင်းအကျဉ်း (၁၉၄၁-၁၉၉၈) | author=မြဝင်း | work= | publisher= | year= | isbn=}}</ref> == ဖွဲ့စည်းပုံ == === စစ်ဗျူဟာများ === {{Expand section}} == တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နယ်မြေအတွင်းရှိ ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်များ == === [[အမှတ်(၈၈)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ်(၈၈)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]] === {{Main|အမှတ်(၈၈)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်}} === [[အမှတ် (၉၉) ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]] === {{Main|အမှတ် (၉၉) ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်}} === [[အမှတ်(၁၀၁)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ်(၁၀၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]] === {{Main|အမှတ်(၁၀၁)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်}} ==အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ== {{expand list}} အောက်ပါတို့မှာ အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော စစ်တိုင်းမှူးများဖြစ်သည်။ *ဗိုလ်မှူးကြီး သောင်းကြည် (ကြည်း - ၃၅၂၃) *ဗိုလ်မှူးချုပ် [[စိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း|စိန်ဝင်း]] (ကြည်း - ၃၅၂၅) *ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်ဦး (ကြည်း - ၃၆၅၁) (၁၉-၉-၁၉၆၄ မှ ၂၀-၄-၁၉၇၂) *ဗိုလ်မှူးကြီး ခင်အုန်း (ကြည်း - ၅၆၀၅) (၂၉-၄-၁၉၇၂ မှ ၈-၃-၁၉၇၄) *ဗိုလ်မှူးကြီး မျိုးအောင် (ကြည်း - ၅၅၈၁) *ဗိုလ်မှူးကြီး သန်းတင် (ကြည်း - ၅၆၀၃) (ဗသက - ၂) *ဗိုလ်မှူးကြီး ရန်နောင်စိုး (ကြည်း - ၆၂၂၀) (၁၈-၃-၁၉၇၅ မှ ၃၀-၉-၁၉၇၇) *ဗိုလ်မှူးကြီး ဝမ်းတင် (ကြည်း - ၆၁၃၈) (၃၀-၉-၁၉၇၇ မှ ၂၃-၃-၁၉၇၉) *ဗိုလ်မှူးချုပ် ဂျီတောင်ဇာခိုင် (ကြည်း - ၅၈၄၁) (၂၃-၃-၁၉၇၉ မှ ၂၂-၇-၁၉၈၃) *ဗိုလ်မှူးချုပ် ဘုန်းမြင့် (ကြည်း - ၆၆၆၂) (ဗသက - ၉) (၁၉၈၃ ခန့်အပ်) (၂၂-၇-၁၉၈၃ မှ ၄-၁၁-၁၉၈၅) *ဗိုလ်ချုပ် အေးသောင် (ကြည်း - ၇၀၃၄) (ဗသက - ၁၃) (၄-၁၁-၁၉၈၅ မှ ) *ဗိုလ်မှူးချုပ် [[ထွန်းကြည်]] (ကြည်း - ၇၈၆၄) (စတသ - ၁) *ဗိုလ်ချုပ် ကျော်သန်း (ကြည်း - ၈၄၅၈) (ဗသက - ၂၅) *ဗိုလ်ချုပ် ရဲမြင့် (ကြီး) (ကြည်း - ၁၀၃၁၀) (ဗသက - ၃၁) *ဗိုလ်ချုပ် [[ရဲမြင့် (ဝန်ကြီးချုပ်)|ရဲမြင့်]] (လေး) (ကြည်း - ၁၂၆၀၇) (စတသ - ၁၅) *ဗိုလ်ချုပ် ခင်​ဇော် (ကြည်း - ၁၃၂၄၂) (စတသ - ၁၆) *ဗိုလ်ချုပ် တင်ငွေ (ကြည်း - ၁၆၄၈၅) (စတသ - ၂၂) *ဗိုလ်ချုပ် [[ရဲအောင် (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ရဲအောင်]] (ကြည်း - ၁၆၇၂၉) (စတသ - ၂၃) *ဗိုလ်ချုပ် [[စိုးထွဋ်]] (ကြည်း - ၁၇၅၄၀) (ဗသက - ၆၄) *ဗိုလ်ချုပ် ဝင်းဗိုလ်ရှိန် (ကြည်း - ၁၈၂၉၆) (စတသ - ၂၅) *ဗိုလ်ချုပ် ကျော်စွာလင်း (ကြည်း - ၂၅၀၇၄) (စတသ - ၃၅) (လက်ရှိ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်) *ဗိုလ်ချုပ် [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]] (ကြည်း - ၂၈၁၁၉) (စတသ - ၃၈) (လက်ရှိ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ရေ၊လေ) *ဗိုလ်ချုပ် ကြည်ခိုင် <ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cpdmypd28epo?fbclid=IwAR0J8E8BMzgLlKKS8MQklRrVHFRgrx1KQ6CASD9v4lrzc-MYYEyF0Pj7oVY|title=နေပြည်တော်စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး အပါအဝင်တိုင်းမှူးတွေ အပြောင်းအလဲဖြစ်}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/53963/|title=လက်မရွံ့ မန်းတိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ်ကြည်ခိုင် နေပြည်တော်စစ်ကြောရေးရောက်|work=Myanmar Now|access-date=၁၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄|date=၂၇ ဇွန် ၂၀၂၄|archive-date=14 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914064456/https://myanmar-now.org/mm/news/53963/}}</ref> (ကြည်း - ၂၇၁၄၀) (စတသ - ၃၇) (ယခင် [[အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူး]]၊ ယခင် [[တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းအုပ်ကြီး) *ဗိုလ်ချုပ် အောင်ခိုင်ဝင်း (ကြည်း - ၂၅၉၅၇) (စတသ - ၃၆) (ယခင် [[တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|တြိဂံတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူး)<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2024/07/01/386175.html|title=ဗိုလ်ချုပ် အောင်ခိုင်ဝင်း ကို အလယ်ပိုင်းတိုင်းမှူးအဖြစ် ပြောင်းလဲခန့်|work=The Irrawaddy|access-date=၁၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄|date=၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}</ref> *ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ကိုထိုက် (ကြည်း - ၂၈၁၂၅) <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/60790|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်အတွင်း နယ်မြေတည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်ထားရှိမှုများအား စစ်ဆေး၊ နယ်မြေခံတပ်မတော်ဆေးရုံတွင် တက်ရောက်ဆေးကုသမှုခံယူလျက်ရှိသည့် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေများအား သွားရောက်ကြည့်ရှုအားပေး|work=MOI Myanmar|access-date=၁၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄|date=၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ }}</ref> (စတသ - ၃၈)<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/book-pdf/2023-02/Vol-76%2CNo-5.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၄/၂၀၂၃ စစ်မှုထမ်းကောင်းတံဆိပ်ချီးမြှင့်ခြင်း|work=မြန်မာနိုင်ငံတော်ပြန်တမ်း|access-date=၁၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄|date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၃}}</ref> *ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်မင်းလတ် (ယခင် ဗန်းမော်အခြေစိုက် အမှတ်(၂၁) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး )<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cddmrl0j83ro|title=ထိပ်တန်းစစ်ဘက်ရာထူးတွေ အပြောင်းအလဲဖြစ်|work=BBC|access-date=၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> *ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ဌေး (ယခင် စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီး) ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ]] == နောက်ထပ်ကြည့်ရန် == {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} 0fg6aplwqrv1mvvxn4alco13ygn2yrj 10 7127 1044660 758796 2026-07-27T16:16:58Z ~2026-41954-32 146160 1044660 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = ကုန်းဘောင်ခေတ် |title = [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] (အေဒီ ၁၇၅၂-၁၈၈၅) |listclass = hlist |state = {{{state|autocollapse}}} |group1 = မင်းမျိုးမင်းနွယ်များ |list1 = {{Navbox|child |evenodd = swap |group1 = ဘုရင်များ |list1 = *[[အလောင်းမင်းတရား]] *[[နောင်တော်ကြီးမင်း]] *[[ဆင်ဖြူရှင်မင်း|မြေဒူးမင်း]] *[[စဉ့်ကူးမင်း]] *[[ဖောင်းကားစား မောင်မောင်]] *[[ဘိုးတော်ဘုရား|ဘိုးတော်ဘုရား(ဗဒုံမင်း)]] *[[ဘကြီးတော်(စစ်ကိုင်းမင်း)]] *[[သာယာဝတီမင်း]] *[[ပုဂံမင်း]] *[[မင်းတုန်းမင်း]] *[[သီပေါမင်း]] |group2 = မိဖုရားများ |list2 = *[[စန္ဒာဒေဝီ မိဖုရားခေါင်ကြီး]] *[[ဆင်ဖြူရှင်မယ်]] *[[နန်းမတော်မယ်နု]] *[[နန်းမတော် မမြလေး]] *[[မင်းရွှေကျူ]] *[[စကြာဒေဝီ]] *[[ခင်သဲ (မြောက်နန်းမိဖုရား)]] *[[ဆင်ဖြူမရှင်]] *[[စိန်တုံးမိဖုရား]] *[[စားပွဲတောင်တိုက်စားမိဖုရား]] *[[ကျောက်တလုံးရွာစားမိဖုရား]] *[[ရွာပုလဲမိဖုရား]] *[[မိုင်းနောင်စုဖုရားကြီး]] *[[စုဖုရားလတ်]] |group3 = အိမ်ရှေ့မင်းသားများ |list3 = *[[ရွှေတောင်မင်း]] *[[ကနောင်မင်းသား]] |group4 = မင်းညီမင်းသားများ |list4 = *[[မြင်ကွန်းမင်းသား]] *[[မြင်းခုန်တိုင်မင်းသား]] *[[စကြာမင်းသား]] *[[အမြင့်မင်းသား]] *[[တပယ်မင်းသား]] *[[မောင်ရွှေအိုင် (ပြင်စည်မင်းသား)]] *[[မောင်နဂါး (ပြင်စည်မင်းသား)]] *[[မောင်မျိုးစစ် (ပြင်စည်မင်းသား)]] *[[ထိပ်တင်ပု (ပြင်စည်မင်းသား)]] *[[သတိုးမင်းရဲ (ပြင်စည်မင်းသား)]] |group5 = မင်းသမီးများ |list5 = *[[ကန္နီမြို့စားမင်းသမီး]] *[[လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင်]] *[[ပင်တိုင်စံမင်းသမီး]] *[[မြောင်လှမင်းသမီး]] *[[ပင်းထိပ်ခေါင်တင်]] *[[မိုးမိတ်ထိပ်ခေါင်တင်]] |group6 = အခြား |list6 = *[[မင်းတုန်းမင်း၏ မိဖုရားများနှင့် သားတော်၊ သမီးတော်များ စာရင်း]] }} |group2 = ပုဂ္ဂိုလ်များ |list2 = {{Navbox|child |evenodd = swap |group1 = ဆရာတော်ကြီးများ |list1 = *[[ဆရာတော်ဦးဗုဓ်]] *[[ဗန်းမော်ဆရာတော်]] *[[သင်္ဂဇာဆရာတော်]] *[[မောင်းထောင်ဆရာတော်များ]] *[[ခင်ကြီးဖျော်]] |group2 = စစ်သူကြီးများ |list2 = *[[မဟာနော်ရထာ]] *[[မဟာသီဟသူရ၊ ဗိုလ်မှူး|မဟာသီဟသူရ]] *[[မဟာဗန္ဓုလ]] *[[မြဝတီ ဝန်ကြီး ဦးစ]] *[[ဗိုလ်မြတ်ထွန်း]] |group3 = အမတ်များ |list3 = *[[ဦးပေါ်ဦး]] *[[ပခန်းမင်းကြီးဦးရန်ဝေး]] *[[ယင်းတောဝန်ကြီး ဦးရွှေတုတ်]] *[[တိုင်တားမင်းကြီး]] *[[ကောင်း၊ ဦး (ကင်းဝန်မင်းကြီး)|ကင်းဝန်မင်းကြီး]] *[[ယောမင်းကြီး ဦးဘိုးလှိုင်]] *[[လက်ဝဲနော်ရထာ]] *[[လက်ဝဲသုန္ဒရ]] *[[မင်းလက်ဝါး]] |group4 = စာဆိုတော်များ |list4 = *[[ပုည၊ ဦး (စလေ)|စလေဦးပုည]] *[[ဖေ၊ ဆရာ၊ အချုပ်တန်း|အချုပ်တန်းဆရာဖေ]] *[[ဖိုးသူတော်ဦးမင်း]] *[[မင်း၊ ဦး (စာဆိုတော်)|စာဆိုတော်ဦးမင်း]] *[[အေး၊ ဦး၊ တရားသူကြီး|မဟာအတုလမင်းကြီး]] *[[ကြင်ဥ၊ ဦး|ဦးကြင်ဥ]] *[[ကျည်းကန်ရှင်ကြီး‎]] *[[ဖေငယ်၊ မောင်၊ တောင်သမန်လယ်စား|တောင်သမန်လယ်စား ဦးဖေငယ်]] *[[ဒုတိယ နဝဒေး]] *[[ဩ၊ ဦး (စိန္တကျော်သူ)|စိန္ဒကျော်သူဦးဩ]] *[[တိုး၊ ဦး|ဦးတိုး]] *[[ကြော့၊ ဦး|ဦးကြော့]] *[[ကျော်လှ၊ ဦး(မောင်းထောင်)|မောင်းထောင် ဦးကျော်လှ]] *[[ကြီး၊ ဦး၊လွမ်းချင်း(သာဝတ္ထိ)၊ သာဝတ္ထိ ဦးကြီး ၊ သိမ်ဒါယိကာ(ဦးကြီး)၊လွမ်းချင်း ဦးကြီး(သာဝတ္ထိ) |ဦးကြီး]] *[[ယာ၊ ဦး|ဦးယာ]] *[[ဆောမြို့စား ဦးစီ]] *[[မယ်ခွေ]] |group5 = အခြား |list5 = *[[ကျုံးဝန်ဘုမ္မဇေယျ]] *[[မောင်မောင်တုတ်၊ ရနောင်|ရနောင်မောင်မောင်တုတ်]] *[[အယူတော်မင်္ဂလာ ဦးနိုး]] *[[ချစ်ညို (ခင်ဦးမြို့စား)|ဦးချစ်ညို]] *[[စားတော်ဝန်ဦးခဲ]] *[[စလင်းမင်းသားကြီးမောင်အို]] *[[ဒိုင်းခင်ခင်]] *[[ဘိုးဘိုးအောင်]] *[[ဆင်ခိုးမကလေး]] *[[မင်းဂျူအီ]] *[[မယ်ကောင်းစံ]] }} |group5 = အကြောင်းအရာများ |list5 = *[[တရုတ် - မြန်မာ စစ်ပွဲများ]] *[[ကောင်းတုံစာချုပ်]] *[[ပထမ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်]] *[[ရန္တပိုစာချုပ်]] *[[ဒုတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်]] *[[တတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်]] *[[ပါတော်မူခြင်း]] *[[ပဉ္စမအကြိမ် သင်္ဂါယနာတင်ခြင်း]] *[[မှန်နန်း ရာဇဝင်]] *[[ကုန်းဘောင်ဆက် မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး]] *[[ပြည်မင်းသားအရေးတော်ပုံ]] *[[မြင်ကွန်း မြင်းခုန်တိုင် အရေးအခင်း]] *[[ပန်းထိမ်းမင်းသား အရေးအခင်း]] *[[အိမ်ရှေ့မင်းထန်းတော]] *[[ရတနာပုံ စက်ရုံများ]] *[[သပြေတန်း ခံတပ်]] *[[စဉ့်ကူးမင်း ခေါင်းလောင်းတော်]] *[[သာယာဝတီမင်း ခေါင်းလောင်းတော်]] |group4 = ဒေသ |list4 = *[[ရွှေ]] *[[စစ်ကိုင်း]] *[[အင်းဝ]] *[[အမရပူရ]] *[[မန္တလေး]] |below ={{မြန်မာ ခေတ်များ‎}} }} <noinclude> {{collapsible option}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ တမ်းပလိတ်များ|{{PAGENAME}}]] </noinclude> gwk3vho67dn34ilvtngjytu2wwi6okb 0 7272 1044789 1043818 2026-07-28T09:49:11Z ~2026-39963-61 145736 /* တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ */ 1044789 wikitext text/x-wiki {{copyedit/doc}}<ref name=":0">ပြည်လှဖေနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သတင်း‌ောင်းပါး၊ ‌ောင်သက်ကြူ၊ ၁၉၉၄ ရွှေအမြူတေမဂ္ဂဇင်း။</ref>{{Infobox person|name=ပြည်လှဖေ|birth_date=၁၉၁၂|death_date={{death date and age | ၁၉၉၀ | ၃ | ၁၄ | ၁၉၁၂ | ၆ | ၂ | }}|birth_place=ပြည်မြို့၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား|birth_name=လှဖေ|citizenship=မြန်မာ|death_cause=ကင်ဆာ|death_place=လန်ဒန်မြို့|education=အင်ဂျင်နီယာ|ethnicity=ဗမာ|parents=ဦးခူး၊ ဒေါ်ကြင်စီ|resting_place=လန်ဒန်မြို့၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|years_active=၁၉၃၆-၁၉၄၇|occupation=ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ တယောအတီးသမား၊ တူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူ၊ တပ်မတော်အင်ဂျင်နီယာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး၊ ဝါဇီစက်ရုံမှူး၊ စက်မှုလယ်ယာအရာရှိ၊ ဒုတိယဝန်ကြီး၊|home_town=ပြည်မြို့|known_for=အဆိုတော်|nationality=မြန်မာ|native_name=လှဖေ|native_name_lang=မြန်မာ|residence=ရန်ကုန်|image=P HlaBay.jpg}} ပြည်လှဖေ (၁၉၁၂ - ၁၉၉၀) သည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ==ငယ်ဘဝ== မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်၊ ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။ ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။ အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။ ==အဆိုတော်ဘဝ== ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ စန္ဒရား အေဝမ်းခင်မောင်တို့နှင့်အတူ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကြိုက်သော အဆိုတော် ဖြစ်သည်။ သက်ဝေသီချင်း မှာလည်း ဗိုလ်ချုပ် နှင့် ဒေါ်ခင်ကြည် မင်္ဂလာဆောင် ဧည့်ခံနှင့် ဘိသိက်သီချင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ် မင်္ဂလာဆောင်ကို ၁၉၄၂ စက်တင်ဘာ ၆ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့က အလံပြဘုရားလမ်း တိရစ္ဆာန်ရုံအရှေ့ရှိ ဘီအိုင်အေ ဂျပန်ဆေးရုံကြီးတွင် ကျင်းပရာ ဆေးရုံအုပ်ကြီး ဒေါက်တာဘသန်းက သက်ဝေ သီချင်းကို သီဆို၍ သမီး ကစ်တီဘသန်းက စန္ဒရားတီးပေးခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်ကာ ပြည်သူကြိုက်သော၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြိုက်သော အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြိုက်သော ကဉ္စနာသီချင်း မှာ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း အကြိုက်ဆုံးသီချင်းဟုဆိုသည်။ <ref name=":0" /> ==ဓာတ်ပြားသီချင်းများ== # ကဉ္စန၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၀ ဇွန်လ # ခေတ်ပြောင်းချိန်၊ သဟာယဆရာတင်၊ # ချစ်ညွှတ်ကွင်း၊ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်ဗျူဟာ၊ အေဝမ်းဆရာညှာ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်မိုးစွေ၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၁ ဩဂုတ်လ # ချစ်မှာလား၊ သဟာယဆရာတင်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ နိုဝင်ဘာလ # ချစ်သဲစွဲ၊ စန်းသော်တာ၊ (မေရှင် နှင့်) # ဂုဏ်တော်ဖွင့်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]] ၊ ၁၉၃၉ ဇူလိုင်လ # ဂုဏ်မြင့်သူ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၃၉ နိုဝင်ဘာလ # ဇွဲ ၊ [[မြကလောင်]]၊ ၁၉၄၁ စက်တင်ဘာလ # နဂါးနိုင်မင်း၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]၊ ၁၉၄၀ ‌အောက်တိုဘာလ # နတ်သျှင်နောင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဧပြီလ # နန်းကေသီ၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဩဂုတ်လ # နွဲ့မျိုးစုံ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (တင်တင်အေး နှင့်)၊ ၁၉၃၉ ‌ေ အောက်တိုဘာလ # ပပဝင်းဝင်း၊ စိန်ဝေလျှံ၊ ၁၉၄၁ နိုဝင်ဘာလ # ဖုတ်သွင်းရထား၊ သဟာယဆရာတင်၊ ၁၉၄၁ ဇူလိုင်လ # မာနရှင် ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၄၁ ‌ ဖေ ဖော်ဝါရီလ # မေ့ပါနိုင် ၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဇွန်လ # မင်းမဟာဂီရိ၊ [[ဂျူဗလီစိန်]] # မောင့်အချစ်တော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ # မေတ္တာဂုဏ်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၀ ဒီဇင်ဘာလ # မိန်ရာသီ၊ ရန်နိုင်စိန်၊ (မေရှင် နှင့်) ၁၉၃၈ ဇူလိုင်လ # [[ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ]]၊ # ရှေးကုသိုလ်၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ဇန္နဝါရီလ # ရှေးရေစက်၊ ရွှေတိုင်ညွန့်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဇန္နဝါရီလ # ရှင်သီဝလိ၊[[ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်]]၊ ၁၉၄၀ မေလ # ရွှေတံငါ၊ [[စန်းသော်တာ]]၊ ၁၉၃၉ ဒီဇင်ဘာလ # သုဝဏ္ဏသျှံ၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၁ မတ်လ # သက်ဝေ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ‌မေလ # အောင်လံတော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ (တင်တင်အေး နှင့်) # ဣန္ဒာနွယ်၊ ဂျူဘလီစိန်၊ ==မင်းသားဘဝ== ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးစ ပြဇာတ်ခေတ် ဂျူဘလီဟောတွင် ဒါရိုက်တာ မောင်တင်မောင် စီစဉ်မှုဖြင့် စန္ဒကိန္နရီ ပြဇာတ်ကို အေးကြူ၊ မေရှင်၊ မေသစ် တို့နှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့ရာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း လာရောက်ကြည့်ရှု အားပေး ချီးကျူး ခဲ့သည်။ ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် နှင့် ကပ္ပလီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား နှစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း နှစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။ အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။ ==စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ်== စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။ မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။ မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။ သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။ မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။ မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။ အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။ စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။ ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။ သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။ လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။ မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။ နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။ မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။ ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။ စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ဝင်တေးများကို မင်းသားသိန်းဇော်က တေးစီးရီး သီဆိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ==တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ== ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။ နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။ ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ကာ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ ==ဘဝနိဂုံး== ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} * ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊ * စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊ * သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ် {{DEFAULTSORT:လှဖေ၊ ပြည်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ]] tjxifvuti9zvz5gp4ftmnsyhkxqjijo 1044790 1044789 2026-07-28T09:50:39Z ~2026-39963-61 145736 /* တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ */ 1044790 wikitext text/x-wiki {{copyedit/doc}}<ref name=":0">ပြည်လှဖေနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သတင်း‌ောင်းပါး၊ ‌ောင်သက်ကြူ၊ ၁၉၉၄ ရွှေအမြူတေမဂ္ဂဇင်း။</ref>{{Infobox person|name=ပြည်လှဖေ|birth_date=၁၉၁၂|death_date={{death date and age | ၁၉၉၀ | ၃ | ၁၄ | ၁၉၁၂ | ၆ | ၂ | }}|birth_place=ပြည်မြို့၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား|birth_name=လှဖေ|citizenship=မြန်မာ|death_cause=ကင်ဆာ|death_place=လန်ဒန်မြို့|education=အင်ဂျင်နီယာ|ethnicity=ဗမာ|parents=ဦးခူး၊ ဒေါ်ကြင်စီ|resting_place=လန်ဒန်မြို့၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|years_active=၁၉၃၆-၁၉၄၇|occupation=ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ တယောအတီးသမား၊ တူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူ၊ တပ်မတော်အင်ဂျင်နီယာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး၊ ဝါဇီစက်ရုံမှူး၊ စက်မှုလယ်ယာအရာရှိ၊ ဒုတိယဝန်ကြီး၊|home_town=ပြည်မြို့|known_for=အဆိုတော်|nationality=မြန်မာ|native_name=လှဖေ|native_name_lang=မြန်မာ|residence=ရန်ကုန်|image=P HlaBay.jpg}} ပြည်လှဖေ (၁၉၁၂ - ၁၉၉၀) သည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ==ငယ်ဘဝ== မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်၊ ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။ ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။ အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။ ==အဆိုတော်ဘဝ== ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ စန္ဒရား အေဝမ်းခင်မောင်တို့နှင့်အတူ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကြိုက်သော အဆိုတော် ဖြစ်သည်။ သက်ဝေသီချင်း မှာလည်း ဗိုလ်ချုပ် နှင့် ဒေါ်ခင်ကြည် မင်္ဂလာဆောင် ဧည့်ခံနှင့် ဘိသိက်သီချင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ် မင်္ဂလာဆောင်ကို ၁၉၄၂ စက်တင်ဘာ ၆ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့က အလံပြဘုရားလမ်း တိရစ္ဆာန်ရုံအရှေ့ရှိ ဘီအိုင်အေ ဂျပန်ဆေးရုံကြီးတွင် ကျင်းပရာ ဆေးရုံအုပ်ကြီး ဒေါက်တာဘသန်းက သက်ဝေ သီချင်းကို သီဆို၍ သမီး ကစ်တီဘသန်းက စန္ဒရားတီးပေးခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်ကာ ပြည်သူကြိုက်သော၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြိုက်သော အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြိုက်သော ကဉ္စနာသီချင်း မှာ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း အကြိုက်ဆုံးသီချင်းဟုဆိုသည်။ <ref name=":0" /> ==ဓာတ်ပြားသီချင်းများ== # ကဉ္စန၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၀ ဇွန်လ # ခေတ်ပြောင်းချိန်၊ သဟာယဆရာတင်၊ # ချစ်ညွှတ်ကွင်း၊ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်ဗျူဟာ၊ အေဝမ်းဆရာညှာ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်မိုးစွေ၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၁ ဩဂုတ်လ # ချစ်မှာလား၊ သဟာယဆရာတင်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ နိုဝင်ဘာလ # ချစ်သဲစွဲ၊ စန်းသော်တာ၊ (မေရှင် နှင့်) # ဂုဏ်တော်ဖွင့်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]] ၊ ၁၉၃၉ ဇူလိုင်လ # ဂုဏ်မြင့်သူ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၃၉ နိုဝင်ဘာလ # ဇွဲ ၊ [[မြကလောင်]]၊ ၁၉၄၁ စက်တင်ဘာလ # နဂါးနိုင်မင်း၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]၊ ၁၉၄၀ ‌အောက်တိုဘာလ # နတ်သျှင်နောင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဧပြီလ # နန်းကေသီ၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဩဂုတ်လ # နွဲ့မျိုးစုံ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (တင်တင်အေး နှင့်)၊ ၁၉၃၉ ‌ေ အောက်တိုဘာလ # ပပဝင်းဝင်း၊ စိန်ဝေလျှံ၊ ၁၉၄၁ နိုဝင်ဘာလ # ဖုတ်သွင်းရထား၊ သဟာယဆရာတင်၊ ၁၉၄၁ ဇူလိုင်လ # မာနရှင် ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၄၁ ‌ ဖေ ဖော်ဝါရီလ # မေ့ပါနိုင် ၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဇွန်လ # မင်းမဟာဂီရိ၊ [[ဂျူဗလီစိန်]] # မောင့်အချစ်တော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ # မေတ္တာဂုဏ်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၀ ဒီဇင်ဘာလ # မိန်ရာသီ၊ ရန်နိုင်စိန်၊ (မေရှင် နှင့်) ၁၉၃၈ ဇူလိုင်လ # [[ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ]]၊ # ရှေးကုသိုလ်၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ဇန္နဝါရီလ # ရှေးရေစက်၊ ရွှေတိုင်ညွန့်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဇန္နဝါရီလ # ရှင်သီဝလိ၊[[ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်]]၊ ၁၉၄၀ မေလ # ရွှေတံငါ၊ [[စန်းသော်တာ]]၊ ၁၉၃၉ ဒီဇင်ဘာလ # သုဝဏ္ဏသျှံ၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၁ မတ်လ # သက်ဝေ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ‌မေလ # အောင်လံတော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ (တင်တင်အေး နှင့်) # ဣန္ဒာနွယ်၊ ဂျူဘလီစိန်၊ ==မင်းသားဘဝ== ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးစ ပြဇာတ်ခေတ် ဂျူဘလီဟောတွင် ဒါရိုက်တာ မောင်တင်မောင် စီစဉ်မှုဖြင့် စန္ဒကိန္နရီ ပြဇာတ်ကို အေးကြူ၊ မေရှင်၊ မေသစ် တို့နှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့ရာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း လာရောက်ကြည့်ရှု အားပေး ချီးကျူး ခဲ့သည်။ ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် နှင့် ကပ္ပလီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား နှစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း နှစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။ အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။ ==စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ်== စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။ မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။ မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။ သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။ မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။ မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။ အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။ စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။ ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။ သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။ လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။ မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။ နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။ မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။ ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။ စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ဝင်တေးများကို မင်းသားသိန်းဇော်က တေးစီးရီး သီဆိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ==တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ== ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။ နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။ ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီး အငြိမ်းစားယူကာ ရန်ကုန်တွင်နေထိုင်ခဲ့သည်။ ==ဘဝနိဂုံး== ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} * ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊ * စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊ * သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ် {{DEFAULTSORT:လှဖေ၊ ပြည်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ]] njw7sofaeb9cv1v9wljaqm9zbt8rhh9 1044791 1044790 2026-07-28T09:51:40Z ~2026-39963-61 145736 /* အဆိုတော်ဘဝ */ 1044791 wikitext text/x-wiki {{copyedit/doc}}<ref name=":0">ပြည်လှဖေနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သတင်း‌ောင်းပါး၊ ‌ောင်သက်ကြူ၊ ၁၉၉၄ ရွှေအမြူတေမဂ္ဂဇင်း။</ref>{{Infobox person|name=ပြည်လှဖေ|birth_date=၁၉၁၂|death_date={{death date and age | ၁၉၉၀ | ၃ | ၁၄ | ၁၉၁၂ | ၆ | ၂ | }}|birth_place=ပြည်မြို့၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား|birth_name=လှဖေ|citizenship=မြန်မာ|death_cause=ကင်ဆာ|death_place=လန်ဒန်မြို့|education=အင်ဂျင်နီယာ|ethnicity=ဗမာ|parents=ဦးခူး၊ ဒေါ်ကြင်စီ|resting_place=လန်ဒန်မြို့၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|years_active=၁၉၃၆-၁၉၄၇|occupation=ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ တယောအတီးသမား၊ တူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူ၊ တပ်မတော်အင်ဂျင်နီယာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး၊ ဝါဇီစက်ရုံမှူး၊ စက်မှုလယ်ယာအရာရှိ၊ ဒုတိယဝန်ကြီး၊|home_town=ပြည်မြို့|known_for=အဆိုတော်|nationality=မြန်မာ|native_name=လှဖေ|native_name_lang=မြန်မာ|residence=ရန်ကုန်|image=P HlaBay.jpg}} ပြည်လှဖေ (၁၉၁၂ - ၁၉၉၀) သည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ==ငယ်ဘဝ== မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်၊ ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။ ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။ အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။ ==အဆိုတော်ဘဝ== ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းသံစုံတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ တီးဝိုင်းခေါင်းဆောင် စန္ဒရား အေဝမ်းခင်မောင်တို့နှင့်အတူ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကြိုက်သော အဆိုတော် ဖြစ်သည်။ သက်ဝေသီချင်း မှာလည်း ဗိုလ်ချုပ် နှင့် ဒေါ်ခင်ကြည် မင်္ဂလာဆောင် ဧည့်ခံနှင့် ဘိသိက်သီချင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ် မင်္ဂလာဆောင်ကို ၁၉၄၂ စက်တင်ဘာ ၆ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့က အလံပြဘုရားလမ်း တိရစ္ဆာန်ရုံအရှေ့ရှိ ဘီအိုင်အေ ဂျပန်ဆေးရုံကြီးတွင် ကျင်းပရာ ဆေးရုံအုပ်ကြီး ဒေါက်တာဘသန်းက သက်ဝေ သီချင်းကို သီဆို၍ သမီး ကစ်တီဘသန်းက စန္ဒရားတီးပေးခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်ကာ ပြည်သူကြိုက်သော၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြိုက်သော အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြိုက်သော ကဉ္စနာသီချင်း မှာ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း အကြိုက်ဆုံးသီချင်းဟုဆိုသည်။ <ref name=":0" /> ==ဓာတ်ပြားသီချင်းများ== # ကဉ္စန၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၀ ဇွန်လ # ခေတ်ပြောင်းချိန်၊ သဟာယဆရာတင်၊ # ချစ်ညွှတ်ကွင်း၊ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်ဗျူဟာ၊ အေဝမ်းဆရာညှာ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်မိုးစွေ၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၁ ဩဂုတ်လ # ချစ်မှာလား၊ သဟာယဆရာတင်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ နိုဝင်ဘာလ # ချစ်သဲစွဲ၊ စန်းသော်တာ၊ (မေရှင် နှင့်) # ဂုဏ်တော်ဖွင့်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]] ၊ ၁၉၃၉ ဇူလိုင်လ # ဂုဏ်မြင့်သူ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၃၉ နိုဝင်ဘာလ # ဇွဲ ၊ [[မြကလောင်]]၊ ၁၉၄၁ စက်တင်ဘာလ # နဂါးနိုင်မင်း၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]၊ ၁၉၄၀ ‌အောက်တိုဘာလ # နတ်သျှင်နောင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဧပြီလ # နန်းကေသီ၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဩဂုတ်လ # နွဲ့မျိုးစုံ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (တင်တင်အေး နှင့်)၊ ၁၉၃၉ ‌ေ အောက်တိုဘာလ # ပပဝင်းဝင်း၊ စိန်ဝေလျှံ၊ ၁၉၄၁ နိုဝင်ဘာလ # ဖုတ်သွင်းရထား၊ သဟာယဆရာတင်၊ ၁၉၄၁ ဇူလိုင်လ # မာနရှင် ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၄၁ ‌ ဖေ ဖော်ဝါရီလ # မေ့ပါနိုင် ၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဇွန်လ # မင်းမဟာဂီရိ၊ [[ဂျူဗလီစိန်]] # မောင့်အချစ်တော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ # မေတ္တာဂုဏ်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၀ ဒီဇင်ဘာလ # မိန်ရာသီ၊ ရန်နိုင်စိန်၊ (မေရှင် နှင့်) ၁၉၃၈ ဇူလိုင်လ # [[ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ]]၊ # ရှေးကုသိုလ်၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ဇန္နဝါရီလ # ရှေးရေစက်၊ ရွှေတိုင်ညွန့်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဇန္နဝါရီလ # ရှင်သီဝလိ၊[[ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်]]၊ ၁၉၄၀ မေလ # ရွှေတံငါ၊ [[စန်းသော်တာ]]၊ ၁၉၃၉ ဒီဇင်ဘာလ # သုဝဏ္ဏသျှံ၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၁ မတ်လ # သက်ဝေ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ‌မေလ # အောင်လံတော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ (တင်တင်အေး နှင့်) # ဣန္ဒာနွယ်၊ ဂျူဘလီစိန်၊ ==မင်းသားဘဝ== ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးစ ပြဇာတ်ခေတ် ဂျူဘလီဟောတွင် ဒါရိုက်တာ မောင်တင်မောင် စီစဉ်မှုဖြင့် စန္ဒကိန္နရီ ပြဇာတ်ကို အေးကြူ၊ မေရှင်၊ မေသစ် တို့နှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့ရာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း လာရောက်ကြည့်ရှု အားပေး ချီးကျူး ခဲ့သည်။ ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် နှင့် ကပ္ပလီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား နှစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း နှစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။ အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။ ==စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ်== စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။ မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။ မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။ သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။ မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။ မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။ အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။ စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။ ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။ သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။ လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။ မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။ နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။ မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။ ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။ စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ဝင်တေးများကို မင်းသားသိန်းဇော်က တေးစီးရီး သီဆိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ==တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ== ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။ နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။ ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီး အငြိမ်းစားယူကာ ရန်ကုန်တွင်နေထိုင်ခဲ့သည်။ ==ဘဝနိဂုံး== ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} * ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊ * စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊ * သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ် {{DEFAULTSORT:လှဖေ၊ ပြည်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ]] 9kxgdsc08tivpwgeac90w82s2vhxaod 1044792 1044791 2026-07-28T09:54:19Z ~2026-39963-61 145736 /* အဆိုတော်ဘဝ */ 1044792 wikitext text/x-wiki {{copyedit/doc}}<ref name=":0">ပြည်လှဖေနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သတင်း‌ောင်းပါး၊ ‌ောင်သက်ကြူ၊ ၁၉၉၄ ရွှေအမြူတေမဂ္ဂဇင်း။</ref>{{Infobox person|name=ပြည်လှဖေ|birth_date=၁၉၁၂|death_date={{death date and age | ၁၉၉၀ | ၃ | ၁၄ | ၁၉၁၂ | ၆ | ၂ | }}|birth_place=ပြည်မြို့၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား|birth_name=လှဖေ|citizenship=မြန်မာ|death_cause=ကင်ဆာ|death_place=လန်ဒန်မြို့|education=အင်ဂျင်နီယာ|ethnicity=ဗမာ|parents=ဦးခူး၊ ဒေါ်ကြင်စီ|resting_place=လန်ဒန်မြို့၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|years_active=၁၉၃၆-၁၉၄၇|occupation=ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ တယောအတီးသမား၊ တူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူ၊ တပ်မတော်အင်ဂျင်နီယာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး၊ ဝါဇီစက်ရုံမှူး၊ စက်မှုလယ်ယာအရာရှိ၊ ဒုတိယဝန်ကြီး၊|home_town=ပြည်မြို့|known_for=အဆိုတော်|nationality=မြန်မာ|native_name=လှဖေ|native_name_lang=မြန်မာ|residence=ရန်ကုန်|image=P HlaBay.jpg}} ပြည်လှဖေ (၁၉၁၂ - ၁၉၉၀) သည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ==ငယ်ဘဝ== မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်၊ ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။ ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။ အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။ ==အဆိုတော်ဘဝ== ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းသံစုံတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ တီးဝိုင်းခေါင်းဆောင် စန္ဒရား အေဝမ်းခင်မောင်တို့နှင့်အတူ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကြိုက်သော အဆိုတော် ဖြစ်သည်။ သက်ဝေသီချင်း မှာလည်း ဗိုလ်ချုပ် နှင့် ဒေါ်ခင်ကြည် မင်္ဂလာဆောင် ဧည့်ခံနှင့် ဘိသိက်သီချင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ် မင်္ဂလာဆောင်ကို ၁၉၄၂ စက်တင်ဘာ ၆ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့က အလံပြဘုရားလမ်း တိရစ္ဆာန်ရုံအရှေ့ရှိ ဘီအိုင်အေ ဂျပန်ဆေးရုံကြီးတွင် ကျင်းပရာ ဆေးရုံအုပ်ကြီး ဒေါက်တာဘသန်းက သက်ဝေ သီချင်းကို သီဆို၍ သမီး ကစ်တီဘသန်းက စန္ဒရားတီးပေးခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်ကာ ပြည်သူကြိုက်သော၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြိုက်သော အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြိုက်သော ကဉ္စနာသီချင်း မှာ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း အကြိုက်ဆုံးသီချင်းဟုဆိုသည်။ စစ်အတွင်း ရှေ့တန်းစခန်းတစ်နေရာတွင် နတ်သျှင်နောင် <ref name=":0" /> ==ဓာတ်ပြားသီချင်းများ== # ကဉ္စန၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၀ ဇွန်လ # ခေတ်ပြောင်းချိန်၊ သဟာယဆရာတင်၊ # ချစ်ညွှတ်ကွင်း၊ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်ဗျူဟာ၊ အေဝမ်းဆရာညှာ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်မိုးစွေ၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၁ ဩဂုတ်လ # ချစ်မှာလား၊ သဟာယဆရာတင်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ နိုဝင်ဘာလ # ချစ်သဲစွဲ၊ စန်းသော်တာ၊ (မေရှင် နှင့်) # ဂုဏ်တော်ဖွင့်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]] ၊ ၁၉၃၉ ဇူလိုင်လ # ဂုဏ်မြင့်သူ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၃၉ နိုဝင်ဘာလ # ဇွဲ ၊ [[မြကလောင်]]၊ ၁၉၄၁ စက်တင်ဘာလ # နဂါးနိုင်မင်း၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]၊ ၁၉၄၀ ‌အောက်တိုဘာလ # နတ်သျှင်နောင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဧပြီလ # နန်းကေသီ၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဩဂုတ်လ # နွဲ့မျိုးစုံ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (တင်တင်အေး နှင့်)၊ ၁၉၃၉ ‌ေ အောက်တိုဘာလ # ပပဝင်းဝင်း၊ စိန်ဝေလျှံ၊ ၁၉၄၁ နိုဝင်ဘာလ # ဖုတ်သွင်းရထား၊ သဟာယဆရာတင်၊ ၁၉၄၁ ဇူလိုင်လ # မာနရှင် ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၄၁ ‌ ဖေ ဖော်ဝါရီလ # မေ့ပါနိုင် ၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဇွန်လ # မင်းမဟာဂီရိ၊ [[ဂျူဗလီစိန်]] # မောင့်အချစ်တော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ # မေတ္တာဂုဏ်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၀ ဒီဇင်ဘာလ # မိန်ရာသီ၊ ရန်နိုင်စိန်၊ (မေရှင် နှင့်) ၁၉၃၈ ဇူလိုင်လ # [[ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ]]၊ # ရှေးကုသိုလ်၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ဇန္နဝါရီလ # ရှေးရေစက်၊ ရွှေတိုင်ညွန့်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဇန္နဝါရီလ # ရှင်သီဝလိ၊[[ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်]]၊ ၁၉၄၀ မေလ # ရွှေတံငါ၊ [[စန်းသော်တာ]]၊ ၁၉၃၉ ဒီဇင်ဘာလ # သုဝဏ္ဏသျှံ၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၁ မတ်လ # သက်ဝေ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ‌မေလ # အောင်လံတော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ (တင်တင်အေး နှင့်) # ဣန္ဒာနွယ်၊ ဂျူဘလီစိန်၊ ==မင်းသားဘဝ== ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးစ ပြဇာတ်ခေတ် ဂျူဘလီဟောတွင် ဒါရိုက်တာ မောင်တင်မောင် စီစဉ်မှုဖြင့် စန္ဒကိန္နရီ ပြဇာတ်ကို အေးကြူ၊ မေရှင်၊ မေသစ် တို့နှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့ရာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း လာရောက်ကြည့်ရှု အားပေး ချီးကျူး ခဲ့သည်။ ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် နှင့် ကပ္ပလီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား နှစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း နှစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။ အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။ ==စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ်== စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။ မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။ မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။ သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။ မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။ မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။ အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။ စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။ ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။ သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။ လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။ မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။ နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။ မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။ ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။ စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ဝင်တေးများကို မင်းသားသိန်းဇော်က တေးစီးရီး သီဆိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ==တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ== ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။ နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။ ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီး အငြိမ်းစားယူကာ ရန်ကုန်တွင်နေထိုင်ခဲ့သည်။ ==ဘဝနိဂုံး== ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} * ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊ * စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊ * သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ် {{DEFAULTSORT:လှဖေ၊ ပြည်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ]] m1pmr332dpfgg7p3fn2h8xelj5tlc13 1044793 1044792 2026-07-28T09:55:19Z ~2026-39963-61 145736 /* အဆိုတော်ဘဝ */ 1044793 wikitext text/x-wiki {{copyedit/doc}}<ref name=":0">ပြည်လှဖေနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း သတင်း‌ောင်းပါး၊ ‌ောင်သက်ကြူ၊ ၁၉၉၄ ရွှေအမြူတေမဂ္ဂဇင်း။</ref>{{Infobox person|name=ပြည်လှဖေ|birth_date=၁၉၁၂|death_date={{death date and age | ၁၉၉၀ | ၃ | ၁၄ | ၁၉၁၂ | ၆ | ၂ | }}|birth_place=ပြည်မြို့၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား|birth_name=လှဖေ|citizenship=မြန်မာ|death_cause=ကင်ဆာ|death_place=လန်ဒန်မြို့|education=အင်ဂျင်နီယာ|ethnicity=ဗမာ|parents=ဦးခူး၊ ဒေါ်ကြင်စီ|resting_place=လန်ဒန်မြို့၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|years_active=၁၉၃၆-၁၉၄၇|occupation=ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ တယောအတီးသမား၊ တူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူ၊ တပ်မတော်အင်ဂျင်နီယာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး၊ ဝါဇီစက်ရုံမှူး၊ စက်မှုလယ်ယာအရာရှိ၊ ဒုတိယဝန်ကြီး၊|home_town=ပြည်မြို့|known_for=အဆိုတော်|nationality=မြန်မာ|native_name=လှဖေ|native_name_lang=မြန်မာ|residence=ရန်ကုန်|image=P HlaBay.jpg}} ပြည်လှဖေ (၁၉၁၂ - ၁၉၉၀) သည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ==ငယ်ဘဝ== မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်၊ ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။ ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။ အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။ ==အဆိုတော်ဘဝ== ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းသံစုံတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ တီးဝိုင်းခေါင်းဆောင် စန္ဒရား အေဝမ်းခင်မောင်တို့နှင့်အတူ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကြိုက်သော အဆိုတော် ဖြစ်သည်။ သက်ဝေသီချင်း မှာလည်း ဗိုလ်ချုပ် နှင့် ဒေါ်ခင်ကြည် မင်္ဂလာဆောင် ဧည့်ခံနှင့် ဘိသိက်သီချင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ် မင်္ဂလာဆောင်ကို ၁၉၄၂ စက်တင်ဘာ ၆ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့က အလံပြဘုရားလမ်း တိရစ္ဆာန်ရုံအရှေ့ရှိ ဘီအိုင်အေ ဂျပန်ဆေးရုံကြီးတွင် ကျင်းပရာ ဆေးရုံအုပ်ကြီး ဒေါက်တာဘသန်းက သက်ဝေ သီချင်းကို သီဆို၍ သမီး ကစ်တီဘသန်းက စန္ဒရားတီးပေးခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်ကာ ပြည်သူကြိုက်သော၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြိုက်သော အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြိုက်သော ကဉ္စနာသီချင်း မှာ ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း အကြိုက်ဆုံးသီချင်းဟုဆိုသည်။ စစ်အတွင်း ရှေ့တန်းစခန်းတစ်နေရာတွင် ဗိုလ်ချုပ်ပါးစပ်မှ နတ်သျှင်နောင် သီချင်းဆိုဖူးသည်။ <ref name=":0" /> ==ဓာတ်ပြားသီချင်းများ== # ကဉ္စန၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၀ ဇွန်လ # ခေတ်ပြောင်းချိန်၊ သဟာယဆရာတင်၊ # ချစ်ညွှတ်ကွင်း၊ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်ဗျူဟာ၊ အေဝမ်းဆရာညှာ (မေရှင် နှင့်) # ချစ်မိုးစွေ၊ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ၁၉၄၁ ဩဂုတ်လ # ချစ်မှာလား၊ သဟာယဆရာတင်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ နိုဝင်ဘာလ # ချစ်သဲစွဲ၊ စန်းသော်တာ၊ (မေရှင် နှင့်) # ဂုဏ်တော်ဖွင့်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]] ၊ ၁၉၃၉ ဇူလိုင်လ # ဂုဏ်မြင့်သူ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၃၉ နိုဝင်ဘာလ # ဇွဲ ၊ [[မြကလောင်]]၊ ၁၉၄၁ စက်တင်ဘာလ # နဂါးနိုင်မင်း၊ [[ဂျူဗလီစိန်]]၊ ၁၉၄၀ ‌အောက်တိုဘာလ # နတ်သျှင်နောင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဧပြီလ # နန်းကေသီ၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဩဂုတ်လ # နွဲ့မျိုးစုံ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (တင်တင်အေး နှင့်)၊ ၁၉၃၉ ‌ေ အောက်တိုဘာလ # ပပဝင်းဝင်း၊ စိန်ဝေလျှံ၊ ၁၉၄၁ နိုဝင်ဘာလ # ဖုတ်သွင်းရထား၊ သဟာယဆရာတင်၊ ၁၉၄၁ ဇူလိုင်လ # မာနရှင် ၊ [[သဟာယ ဆရာတင်]]၊ ၁၉၄၁ ‌ ဖေ ဖော်ဝါရီလ # မေ့ပါနိုင် ၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ၁၉၄၁ ဇွန်လ # မင်းမဟာဂီရိ၊ [[ဂျူဗလီစိန်]] # မောင့်အချစ်တော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ # မေတ္တာဂုဏ်၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၀ ဒီဇင်ဘာလ # မိန်ရာသီ၊ ရန်နိုင်စိန်၊ (မေရှင် နှင့်) ၁၉၃၈ ဇူလိုင်လ # [[ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ]]၊ # ရှေးကုသိုလ်၊ ရွှေပြည်အေး၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ဇန္နဝါရီလ # ရှေးရေစက်၊ ရွှေတိုင်ညွန့်၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၀ ဇန္နဝါရီလ # ရှင်သီဝလိ၊[[ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်]]၊ ၁၉၄၀ မေလ # ရွှေတံငါ၊ [[စန်းသော်တာ]]၊ ၁၉၃၉ ဒီဇင်ဘာလ # သုဝဏ္ဏသျှံ၊ [[အေဝမ်းဆရာညှာ]]၊ ၁၉၄၁ မတ်လ # သက်ဝေ၊ မြို့မငြိမ်း၊ (မေရှင် နှင့်)၊ ၁၉၄၁ ‌မေလ # အောင်လံတော်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ (တင်တင်အေး နှင့်) # ဣန္ဒာနွယ်၊ ဂျူဘလီစိန်၊ ==မင်းသားဘဝ== ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးစ ပြဇာတ်ခေတ် ဂျူဘလီဟောတွင် ဒါရိုက်တာ မောင်တင်မောင် စီစဉ်မှုဖြင့် စန္ဒကိန္နရီ ပြဇာတ်ကို အေးကြူ၊ မေရှင်၊ မေသစ် တို့နှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့ရာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း လာရောက်ကြည့်ရှု အားပေး ချီးကျူး ခဲ့သည်။ ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် နှင့် ကပ္ပလီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား နှစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း နှစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။ အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။ ==စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ်== စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။ မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။ မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။ သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။ မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။ မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။ အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။ စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။ ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။ သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။ လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။ မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။ နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။ မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။ ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။ မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။ စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ဝင်တေးများကို မင်းသားသိန်းဇော်က တေးစီးရီး သီဆိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ==တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ== ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။ နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။ ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီး အငြိမ်းစားယူကာ ရန်ကုန်တွင်နေထိုင်ခဲ့သည်။ ==ဘဝနိဂုံး== ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} * ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊ * စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊ * သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ် {{DEFAULTSORT:လှဖေ၊ ပြည်}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ]] t8d5r80ypgudc77j5ecptvw8scf3f4b 0 7931 1044754 1028572 2026-07-28T03:50:27Z Danielsoe1122 146174 1044754 wikitext text/x-wiki {{Ref improve|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁}} {{Infobox military unit | unit_name = တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် | native_name = တပခ | image = Shoulder sleeve insignia of Southern Command.svg | image_size = 216px | caption = တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တံဆိပ် | country = {{Flag|Myanmar}} | branch = {{Army|Myanmar}} | type = [[တပ်မတော် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ|တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] | specialization = နယ်မြေဒေသ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ စစ်ဆင်ရေး၊ နယ်မြေအတွင်းရှိ တပ်အားလုံး၏ ဦး/ရေး/ထောက်ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ စီမံပေးခြင်း၊ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခြင်း | nickname = တောင်ငူသား၊ ကေတုမတီ | commander1 = ဗိုလ်ချုပ် စိုးကျော်ထက် (စတသ - ၄၁) | commander1_label = တိုင်းမှူး | identification_symbol = [[Image:Mm-southern-rmc.svg|border|200px]] | identification_symbol_label = အလံတော် |commander2=ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ခိုင်ချို|commander2_label=ဒုတိယတိုင်းမှူး}} '''တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်''' (အတိုကောက် '''တပခ''') သည် [[ကေတုမတီမြို့]]အခြေစိုက် [[တပ်မတော် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ|တပ်မတော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဓိက တာဝန်မှာ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကရင်ပြည်နယ် မြောက်ဘက်ခြမ်းဒေသများနှင့် ၎င်းနှင့်ထိစပ်နေသော နေရာဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား အဓိကတာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသည်။ ထို့ပြင် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေအတွင်းရှိ ၎င်း၏လက်အောက်ခံတပ်များနှင့် အခြားလက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်များ၏ စစ်ဦးစီး/ စစ်ရေး/ စစ်ထောက်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကိုပါ ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးခြင်းနှင့် အထက်ဌာနများမှ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များအား ထပ်ဆင့် ညွှန်ကြားပေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်းတို့ကိုပါ ဆောင်ရွက်ရသည်။ လက်ရှိ တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ''ဗိုလ်ချုပ် စိုးကျော်ထက်'' (စတသ - ၄၁) ဖြစ်သည်။ == သမိုင်း == ၁၉၄၈ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးချိန်တွင် [[တပ်မတော်]]၌ တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းဟူ၍ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် ၂ခုသာရှိခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က တောင်ပိုင်းတိုင်းမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် [[စောကြာဒိုး]]ဖြစ်သည်။၁၉၄၈ခုနှစ် ၄လပိုင်းတွင် စစ်ဦးစီးချုပ်ရုံး (စစ်ရုံး)ကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ထိုအချိန်တွင် တောင်ပိုင်းတိုင်းမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်သင်းဖြစ်သည်။၁၉၄၉ခုနှစ် ရောင်စုံသူပုန်ထကြွချိန်တွင် တောင်ပိုင်းတိုင်းမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် [[ကျော်ဇော၊ ဗိုလ်ချုပ်|ကျော်ဇော]]ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် ကူမင်တန်အရေးတွင် တောင်ပိုင်းမှ ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇောအား မြောက်ပိုင်းသို့ရွှေ့ကာ မြောက်ပိုင်းမှ ဗိုလ်မှူးချုပ် အေဒီဘလိတ်မှာ တောင်ပိုင်းရောက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ် အိမ်စောင့်အစိုးရဖွဲ့စည်းချိန်တွင် တောင်ပိုင်းတိုင်းမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ်[[အောင်ရွှေ]]ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၀ ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ရွှေကို ထုတ်ပယ်လိုက်ကာ ၎င်းနေရာတွင် ဗိုလ်မှူးချုပ် စိန်ဝင်းကို ခန့်ထားလိုက်သည်။ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၆၀|၁၉၆၀ ရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီး အာဏာပြန်လွှဲပြီးချိန်ဖြစ်သော ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်ကို အင်အားတိုးချဲ့သည့်အနေဖြင့် တောင်နှင့် မြောက် စစ်တိုင်း(၂)ခုအား [[အနောက်မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|နမခ]]၊ [[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|လပခ]]၊ [[အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|ရတခ]]၊ [[အနောက်တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|နတခ]]နှင့် [[အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|ရပခ]] ဟူ၍ စစ်တိုင်း(၅)ခုသို့ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် မန္တလေးအခြေစိုက် [[အနောက်မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]အား ခွဲခြားကာ [[မုံရွာမြို့]]သို့ ပြောင်း၍ အခြေစိုက်သည်။ တောင်ငူအခြေစိုက် အလယ်ပိုင်းတိုင်းအား မန္တလေးသို့ ပြောင်း၍ အခြေစိုက်သည်။[[တောင်ငူမြို့|တောင်ငူ]]တွင် [[တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]ဟူ၍ အသစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://burmese-voanews-com.cdn.ampproject.org/v/s/burmese.voanews.com/amp/article-09-24-11-soldiers-talk079-130479973/1245668.html?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQHKAFQArABIA%3D%3D#aoh=16228819305559&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fburmese.voanews.com%2Fa%2Farticle-09-24-11-soldiers-talk079-130479973%2F1245668.html|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင်ကို နဝတဥက္ကဋ္ဌရာထူးကနေ ဖယ်ရှားခဲ့စဉ်က|last=|date=|work=|language=|accessdate=}}</ref><ref>{{cite book | title=အကွဲအပြဲနှင့် မသဲမကွဲမြန်မာပြည်| author=ကိုဝင်း(အမရပူရ)| work= | publisher= | year=| isbn=}}</ref><ref>{{cite book | title=တပ်မတော်ခေါင်းဆောင်များသမိုင်းအကျဉ်း (၁၉၄၁-၁၉၉၈) | author=မြဝင်း | work= | publisher= | year= | isbn=}}</ref> == ဖွဲ့စည်းပုံ == === [[ဒေသကွပ်ကဲမှု စစ်ဌာနချုပ် (ပြည်)|ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(ပြည်)]] === {{Main|ဒေသကွပ်ကဲမှု စစ်ဌာနချုပ် (ပြည်)}} === အခြေချ စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့(ရွှေကျင်) === {{Expand section}} === အမှတ်(၁)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ === {{Expand section}} === အမှတ်(၂)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (လိပ်သို) === {{Expand section}} === အမှတ်(၃)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ === {{Expand section}} == တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နယ်မြေအတွင်းရှိ ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်များ == === [[အမှတ်(၆၆)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ်(၆၆)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]] === {{Main|အမှတ်(၆၆)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်}} === [[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်|အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]] === {{Main|အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်}} == တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးနှင့်ဒုတိုင်းမှုးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == {{Expand list}} *ဗိုလ်မှူးချုပ် စောကြာဒိုး (ကြည်း - ၅၁၀၇) (၂၂-၁၂-၁၉၄၇ မှ ၁၃-၄-၁၉၄၈) *ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်သင်း (ကြည်း - ၅၀၁၅) (၁၄-၄-၁၉၄၈ မှ ၅-၂-၁၉၄၉) *ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇော (ကြည်း - ၃၅၀၄) (၅-၂-၁၉၄၉ မှ ၇-၇-၁၉၅၃) *ဗိုလ်မှူးချုပ် ဒီအေဘလိတ် (ကြည်း - ၅၁၀၉) (၇-၇-၁၉၅၃ မှ ၂၅-၂-၁၉၅၉) *ဗိုလ်မှူးကြီး အောင်ရွှေ (ကြည်း - ၃၅၀၅) (၂၅-၂-၁၉၅၉ မှ ၁၅-၂-၁၉၆၁) *ဗိုလ်မှူးချုပ် စိန်ဝင်း (ကြည်း - ၃၅၂၅) (၁၅-၂-၁၉၆၁ မှ ၁၁-၁၀-၁၉၆၁) *ဗိုလ်ချုပ် အေးသောင် (ကြည်း - ၇၀၃၄) (ဗသက - ၁၃) *ဗိုလ်ချုပ် စိုးမြင့် (ကြည်း - ၈၆၄၂) (ဗသက - ၂၆) *ဗိုလ်ချုပ် တင်အေး (ကြည်း - ၁၁၂၃၆) (စတသ - ၉) *ဗိုလ်ချုပ် အောင်မင်း (ကြည်း - ၁၂၀၀၈) (စတသ - ၁၃) *ဗိုလ်ချုပ် ကိုကို (ကြည်း - ၁၄၂၃၅) (စတသ - ၁၉) *ဗိုလ်ချုပ် လှမင်း (ကြည်း - ၁၆၅၂၂) (စတသ - ၂၂) *ဗိုလ်မှူးချုပ် စိုးထွဋ်<ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docsMA2011/MA2011-02-09.pdf|title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၉.၂.၂၀၁၁)}}</ref> (ကြည်း - ၁၇၅၄၀) (ဗသက - ၆၄) *ဗိုလ်ချုပ် ညိုစော (ကြည်း - ၁၆၇၆၇) (စတသ - ၂၃) *ဗိုလ်ချုပ် အောင်ကျော်ဇော (ကြည်း - ၁၇၄၄၄) (စတသ - ၂၄) *ဗိုလ်ချုပ် မြတ်ကျော် (ကြည်း - ၁၈၉၅၉) *ဗိုလ်ချုပ် မျိုးဝင်း (ကြည်း - ၁၉၇၁၄) *ဗိုလ်ချုပ် ထိန်ဝင်း (ကြည်း - ၂၈၁၈၀) (စတသ - ၃၈) *ဗိုလ်မှူးချုပ် ကြည်သိုက်<ref>{{cite news|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/01/17/236590.html|title=နေပြည်တော် စစ်တိုင်းမှူး အပြောင်းအလဲ ဖြစ်|last=|date=|work=|language=|accessdate=}}</ref> (ကြည်း - ၂၉၄၀၇) (စတသ - ၃၉) *ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရ ဇော်လွင်စိုး <ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်တည်ငြိမ်ရေးနှင့် နယ်မြေအေးချမ်းသာယာရေးအတွက် စစ်ဆင်ရေးတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ရှေ့တန်းပြန် နိုင်ငံ့သားကောင်း တပ်မတော်သားများအား သောင်းသောင်းဖြဖြ ဂုဏ်ပြုကြိုဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81863 |access-date=2026-04-19 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>(စတသ - ၄၂) *ဗိုလ်ချုပ်စိုးကျော်ထက် (ယခင် နတခ တိုင်းမှူး)<ref>{{Cite web |title=နတခတိုင်းမှူး စိုးကျော်ထက် နေရာတွင် အစားထိုးခန့်အပ် |url=https://burmese.dvb.no/post/835670 |access-date=2026-04-30 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} == နောက်ထပ်ကြည့်ရန် == {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} [[ကဏ္ဍ:တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ]] sm8mace5up4ak0bslt0ntt4buo99mpk 4 9992 1044676 1043737 2026-07-27T18:48:45Z MediaWiki message delivery 21591 /* Tech News: 2026-31 */ အပိုင်းသစ် 1044676 wikitext text/x-wiki <noinclude> {{လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ခေါင်းစီး|နည်းပညာ|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်၏ '''နည်းပညာ''' အခန်းသည် '''ဝီကီပီးဒီးယား''' ''အကြောင်း'' နည်းပညာဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးရန် ဖြစ်သည်။ ဝီကီဆော့ဖ်ဝဲလ်အမှားများ သတင်းပို့ရန်နှင့် အင်္ဂါရပ်အသစ်များ တောင်းဆိုရန်များကို [[mw:Phabricator|Phabricator]] တွင် ပြုလုပ်ပါ ( [[mw:How to report a bug|ဆော့ဖ်ဝဲလ်အမှားများ သတင်းပို့နည်း]] ကို ကြည့်ပါ)။ <!-- All of the text for this top section is found at template:Villagepumppages --> မီဒီယာဝီကီ (MediaWiki) ဆိုင်ရာ အထွေထွေ မေးခွန်းများအတွက် [[mw:Project:Support desk|မီဒီယာဝီကီ အကူအညီ စားပွဲ]] သို့ သွားပါ။ |center=<div id="villagepumpfaq" style="padding-right: 30px; text-align: center; margin: 0 auto;">{{FAQ|see also=[[Wikipedia:FAQ/Technical]]|style=margin: 0 auto; width: 85%;|collapsed=yes}}</div> |3=WP:VPT|4=WP:VP/T|5=WP:TECHPUMP|6=WP:PUMPTECH}}<!-- -->__NEWSECTIONLINK__<!-- --> __TOC__ {{anchor|below_toc}} {{clear}}<!-- ကဏ္ဍကို စာမျက်နှာ အောက်ဆုံးသို့ ကျေးဇူးပြု၍ မရွှေ့ပါနှင့်။ စာမျက်နှာ မော်ကွန်းထိန်းသိမ်းရာတွင် ပါဝင်သွားနိုင်၍ ဖြစ်သည်။ -->[[<!-- OK -->Category:ဝီကီပီးဒီးယား လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]] </noinclude><!-- မေးခွန်းအသစ်များကို ကျေးဇူးပြု၍ စာမျက်နှာ အောက်ဆုံးတွင် ရေးသားပါ။ မေးခွန်းမေးမြန်းရန် အလွယ်ကူဆုံးနည်းလမ်းမှာ စာမျက်နှာအပေါ်ဖက်နားရှိ "ဆွေးနွေးချက်အသစ်" ကိုနှိပ်နိုင်ပါသည်။ --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၃၃၊ ၁၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၀:၂၉၊ ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၁:၁၇၊ ၂၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၇:၄၃၊ ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၃:၃၀၊ ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၁၆၊ ၁၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == Reference Previews – experiment == Hi, I’m Johannes from [[m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. Sorry for writing in English, please support us by providing a translation! Our team is currently working on [[:m:WMDE Technical Wishes/References|improvements to references]], e.g. [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]]. In 2021 we developed [[:m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]] in order to provide a MediaWiki feature to preview references when hovering over the footnote marker. Over the course of our current work we’ve noticed that using Reference Previews doesn’t seem to be intuitive for some readers and we would like to improve this. <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Problem === <div class="mw-collapsible-content"> In our usability tests, we repeatedly notice desktop readers – unaware of Reference Previews or how to use the feature – clicking on footnotes instead of hovering over them. Many are confused when they end up in the reference list and don’t know how to jump back to the text passage they were previously reading. Many readers seem unaware that both the ↑ arrow in the reference list and the ^{a b} (for re-used references) can be used to jump back. This makes jumping to the reference list rather unpleasant, especially in long articles. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Assumption === <div class="mw-collapsible-content"> We assume that most readers do not want to jump to the reference list, but rather want to click on the footnote to open Reference Previews, which provide them with the reference information for the text passage they have just read. At the same time, we believe that some readers – e.g. those who want to delve deeper into a topic rather than just quickly researching a piece of information – are still interested in conveniently accessing the reference list. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Idea === <div class="mw-collapsible-content"> We would like to try adjustments to Reference Previews in order to best meet the needs of different readers. Specifically, we want to prevent readers from accidentally ending up in the individual reference list; jumping there should be a conscious decision. When clicking on a footnote marker, we want to display Reference Previews instead of jumping to the reference list. The pop-up remains permanently visible until clicking on the "x" or anywhere outside the preview to close it. In addition Reference Previews will provide a link to jump to the reference in the reference list. <gallery heights="275" widths="250"> File:Reference Previews mock-up – current version.png|Reference Previews – current version File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed version when '''clicking on a footnote marker''' </gallery> When hovering over a footnote marker without clicking on it, we want to display a simplified version of Reference Previews – without the settings icon and the resulting empty space. When moving the mouse pointer over the pop-up, a note will appear indicating that you can click for further options. This will open the persistent version of Reference Previews with a link to allow users to jump to the reference in the reference list. <gallery heights="275" widths="250"> File:Reference Previews mock-up – hover-state.png|Proposed version when '''hovering over the footnote marker''' File:Reference Previews mock-up – hover-state and options.png|Proposed version when '''hovering over the Reference Preview''' File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed (persistent) version when '''clicking on the hover preview''' </gallery> By improving the usability of Reference Previews, we also hope to mitigate the issue that reference lists with a large number of (reused) references (or [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-references]]) can be confusing for some readers. In addition, the proposed version when hovering over a footnote marker is more compact than the current version. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Experiment === <div class="mw-collapsible-content"> We would like to test the proposed changes in an [[:en:A/B testing|A/B test]] on several wikis. We want to measure how many readers click on a footnote marker and then proceed to jump to the reference list using the proposed version of Reference Previews compared to readers who receive the current version of Reference Previews. In addition, we will measure how many readers in both groups access the reference list via the table of contents. This will give us data-based insights into how many clicks on the footnote unintentionally open the reference list and how many readers only want to use Reference Previews. We would like to run our experiment on the following Wikipedia language versions: de, pl, fr, sv, fa, hu, hi, my, tl, lv, fy, hr. 10% of readers will see our modified version of Reference Previews in order to obtain sufficient data. The experiment is expected to run for 1-2 weeks at the end of March. We'll restore the current version of Reference Previews for all readers until we have evaluated the experiment, discussed the results with the community, and decided on further steps. </div> </div> We look forward to your feedback [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|on our talk page]] – or just reply to this post! Once the experiment is ready to go, we will also provide a link that you can use to test the changes yourself. --[[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၁၃၊ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) :As indicated on our project page [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/References/Reference_Previews&diff=prev&oldid=30215686], we will only test the proposed change when ''clicking'' on a footnote. Reference Previews will remain ''unchanged when hovering'' over a footnote marker. Reasons for this were concerns that the proposed transition from hover to persistent preview could be disruptive or at least feel unusual when interacting with reference content in the hover preview (e.g. when clicking on links). [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၃၀၊ ၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၀၃၊ ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၇:၅၁၊ ၂ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၈:၅၂၊ ၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၃၅၊ ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]])</bdi> ၁၁:၁၅၊ ၁၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၆:၅၀၊ ၂၃ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၂၅၊ ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၀၉၊ ၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29905755 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၆:၁၈၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၅:၁၈၊ ၁၃ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၅:၀၀၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၈:၀၅၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၀:၄၃၊ ၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၉:၂၀၊ ၁၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၀:၂၁၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၁:၅၂၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> == Survey (proposed direction for Wishlist) == Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}. You are invited to voice your opinion on a new [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|community-proposed direction]] for the [[m:Community Wishlist|Community Wishlist]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၀၇၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:기나ㅏㄴ@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:%EA%B8%B0%EB%82%98%E3%85%8F%E3%84%B4/MassMessage&oldid=30604233 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၁:၀၈၊ ၁ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၂၁:၂၉၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၆:၄၈၊ ၁၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၃:၀၄၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to "Create account" and "Log in" actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220] * After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292] * An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> behaves when used to exclude results. Previously, using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prefix:</nowiki></code></bdi> without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346] '''Updates for technical contributors''' * Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၁:၄၇၊ ၂၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30744833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769] '''Updates for technical contributors''' * In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>src</nowiki></code></bdi> attribute and SVG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>srcset</nowiki></code></bdi> attribute. * The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၃:၅၆၊ ၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30773578 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis. * The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916] '''Updates for technical contributors''' * Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778] * To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၆:၁၀၊ ၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30804401 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation. '''Updates for technical contributors''' * On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, "media-limit-reached", will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၀၅:၄၅၊ ၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), templates (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), HTML and parser tags (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>), and magic words (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews. * The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Updates for technical contributors''' * After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * From now on, wikis can restrict editing in the "User" namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၁၈:၄၈၊ ၂၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 --> f43axg3zt6egmwwoh6h8irusxf5pjhj 0 10746 1044757 1043522 2026-07-28T05:38:01Z Zawzawaungthwin 100038 ကိုးကားချက်များ ထည့်သွင်း 1044757 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ဂီတလုလင် မောင်ကိုကို | image = [[File:Edd kkkm.jpg|thumb|အကယ်ဒမီများရှင် ဂီတလုလင်ဦးကိုကို]] | caption = ဂီတလုလင် မောင်ကိုကို (၁၉၂၈–၂၀၀၇) | birth_name = ကိုကို | birth_date = {{Birth date|1928|11|12}} | birth_place = [[ဘိုကလေးမြို့]]၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = {{Death date and age|2007|10|10|1928|11|12}} | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | occupation = [[တေးရေးဆရာ]]၊ [[ဂီတပညာရှင်]]၊ ပါမောက္ခ | years_active = ၁၉၃၉–၂၀၀၇ | notable_works = [[မှုံရွှေရည် (ရုပ်ရှင်)|မှုံရွှေရည်]]၊ မယ်သီတာလို မိန်းကလေး၊ တိုက်ပွဲခေါ်သံ၊ ဆန်ရေ | ဆုတံဆိပ်များ = [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု (ဂီတ)]] (၁၉၉၁၊ ၁၉၉၄၊ ၂၀၀၂)<br>လူမှုထူးချွန်-ပထမအဆင့် (၁၉၉၆)<br>ဝိဇ္ဇာပညာထူးချွန်-ပထမအဆင့် (၂၀၀၄)<br>ဂုဏ်ထူးဆောင် ဂီတပါရဂူဘွဲ့ (Doctor of Music) (၂၀၀၇) | ရင်သွေး = သား ၁ ယောက်၊ သမီး ၄ ယောက် | ပတ်သက်သူများ = [[ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်]] (အစ်ကို) }} '''ဂီတလုလင် မောင်ကိုကို''' (သို့မဟုတ်) '''ဦးကိုကို''' (၁၂ နိုဝင်ဘာ ၁၉၂၈ – ၁ဝ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇) သည် [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု]] (အကယ်ဒမီ) သုံးဆုရှင်၊ ဂုဏ်ထူးဆောင် ဂီတပါရဂူဘွဲ့ (Doctor of Music)ရ မြန်မာ့ဂီတပညာရှင်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ရိုးရာနှင့် ခေတ်ပေါ်တေးဂီတကို နိုင်ငံတကာသို့ စနစ်တကျ ဆင့်ပွားမိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည့်အပြင် ကိုယ်တိုင်ရေးစပ်သီကုံးခဲ့သော တေးသီချင်းပေါင်း တစ်သောင်းကျော်ဖြင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု ဂီတလောကကို အလုပ်အကျွေးပြုခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=‘မှုံရွှေရည်’ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား စကားဝိုင်းဆွေးနွေးပွဲ |url=https://myanmar.gov.mm/my/home/-/asset_publisher/wb7k6KEe39SK/content/id/45432953 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201012211629/https://myanmar.gov.mm/my/home/-/asset_publisher/wb7k6KEe39SK/content/id/45432953 |archive-date=12 October 2020 |website=မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရဝဘ်ဆိုက်}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဂီတလုလင် မောင်ကိုကိုအား ၁၉၂၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၁၂) ရက်နေ့တွင် [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဘိုကလေးမြို့]]၌ အဖ ဦးဘသင်နှင့် အမိ ဒေါ်ဖွားသိန်းတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ခြောက်ယောက်အနက် စတုတ္ထမြောက်သား ဖြစ်သည်။ ဒုတိယမြောက်အစ်ကိုဖြစ်သူ [[ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်]]သည်လည်း မြန်မာ့ဂီတနှင့် စာပေလောကတွင် ထူးချွန်ထက်မြက်သည့် ထင်ရှားသော အနုပညာရှင်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |last=Garfias |first=Robert |title=Tonal Structure in Burmese Music as Exemplified in the Piano Music of U Ko Ko |url=https://www.academia.edu/37164814/Tonal_Structure_in_Burmese_Music_as_Exemplified_in_the_Piano_Music_of_U_Ko_Ko}}</ref> ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ဂီတလုလင် မောင်ကိုကိုသည် ဂီတပညာရပ်များကို [[ရန်ကုန်မြို့]]၌ ဖွင့်လှစ်သော ပန်းချီနှင့် တူရိယာသင်တန်းကျောင်းတွင် စတင်ဆည်းပူးသင်ကြားခဲ့ပြီး အနုပညာလောကသို့ ခြေချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Burmese Spirit Mediumship {{!}} A collaborative online course unit with SUNY New Paltz and Gitameit Music Institute |url=https://hawksites.newpaltz.edu/natpwe/ |access-date=2026-07-28 |website=hawksites.newpaltz.edu}}</ref> == အနုပညာလှုပ်ရှားမှုနှင့် သမိုင်းကြောင်း == ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် [[မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား|အသံလွှင့်ခြင်း]] လုပ်ငန်းများနှင့် ကိုလံဘီယာ ဓာတ်ပြားသွင်းခြင်းလုပ်ငန်းများကို စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ်မှစ၍ ခေတ်စားခဲ့သော အသံတိတ် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများတွင် တီးဝိုင်းခေါင်းဆောင်အဖြစ် လိုက်လံတီးမှုတ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၄၅-၁၉၄၆ ခုနှစ်များတွင် ပြဇာတ်တီးဝိုင်းခေါင်းဆောင်အဖြစ် လည်းကောင်း၊ မြေပဒေသာပြဇာတ်၊ ပြည်ထောင်စုနေ့ အထိမ်းအမှတ်ပြဇာတ်၊ အလုပ်သမားနေ့ပြဇာတ်၊ တောင်သူလယ်သမားနေ့ပြဇာတ်နှင့် တပ်မတော်နေ့ပြဇာတ်များတွင် ဂီတဒါရိုက်တာ၊ တေးဂီတရေးစပ်သူအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2000 |title=Gita Lulin Maung Ko Ko - For Music Lover |url=https://www.discogs.com/release/22181710-Gita-Lulin-Maung-Ko-Ko-For-Music-Lover |access-date=2026-07-28 |language=en}}</ref> ၁၉၄၇ ခုနှစ်မှစတင်ကာ အသံထွက်ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများတွင် တေးဂီတမှူးနှင့် တီးဝိုင်းခေါင်းဆောင်အဖြစ် ရပ်တည်လှုပ်ရှားခဲ့ပြီး မိမိကိုယ်ပိုင် "ဂီတလုလင် တီးဝိုင်း" ကိုလည်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်၌ ဝင်းဝင်းပြဇာတ်အဖွဲ့တွင် တေးဂီတဒါရိုက်တာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သော ထင်ရှားသည့် မှုံရွှေရည် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတွင် ဂီတဒါရိုက်တာအဖြစ် ပါဝင်ကာ ဆန်းသစ်သော ဂီတလုပ်ကွက်များစွာဖြင့် ပံ့ပိုးပေးခဲ့သော်လည်း ထိုခေတ်ကာလမှာ ဂီတအတွက် အကယ်ဒမီဆု ပေးအပ်ခြင်းမရှိသေးသဖြင့် ဆုနှင့်လွဲချော်ခဲ့ရသည်။ ဆရာကြီးသည် ရုပ်ရှင်တေးဂီတအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော် ဆင်ဖိုနီတီးဝိုင်း (National Symphony Orchestra) ဖြစ်မြောက်ရေးအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်ချ ပျိုးထောင်ပေးခဲ့ကာ ဂီတဖွဲ့စည်းမှုများကို ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ဂီတကောင်စီ ဗဟိုတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၉ ခုနှစ်၌ "ဝဇီရာ ပြဇာတ်အဖွဲ့ကြီး" ကို ဦးဆောင် ဖွဲ့စည်း တင်ဆက်ခဲ့သည်။ == နိုင်ငံတကာ ဂီတလှုပ်ရှားမှုများနှင့် ပါမောက္ခဘဝ == ဆရာကြီး ဦးကိုကိုသည် မြန်မာ့ဂီတကို ကမ္ဘာကသိစေရန် စွမ်းစွမ်းတမံ ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ပေကျင်းမြို့၌ ကျင်းပသော တရုတ်-မြန်မာ နယ်နိမိတ် လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲသို့ ရုပ်ရှင်ပြဇာတ် အနုပညာရှင်များနှင့် ကာလပေါ်တေးဂီတအဖွဲ့ဝင်များကို ဦးဆောင်ကာ သွားရောက်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ဆက်လက်၍ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံရှိ Asian Cultural Council of New York၊ Northern Illinois University၊ University of Wisconsin-Madison၊ Illinois Wesleyan University၊ Kent State University (Ohio)၊ Wesleyan University၊ Yale University (Connecticut)၊ University of California, Berkeley နှင့် ကနေဒါနိုင်ငံ University de Montreal တို့တွင် ဧည့်ပါမောက္ခ (Visiting Professor) အဖြစ် ဖိတ်ကြားခံရပြီး မြန်မာ့ဂီတနှင့် တူရိယာများအကြောင်းကို ဘွဲ့လွန်နှင့် မဟာဘွဲ့လွန်သင်တန်းများတွင် ပို့ချသင်ကြားပေးခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၁၉၉၄ မှ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် အတွင်း မင်းကွန်းဆရာတော်ကြီး ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သော တိ-နိ အနုပညာရှင်အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်၍ မလေးရှား၊ စင်ကာပူနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံများသို့ သာသနာတော်ပြန့်ပွားရေးနှင့် ဗုဒ္ဓပူဇော်ပွဲများအတွက် သွားရောက်ခဲ့သလို၊ မြန်မာ-ဂျပန် နှစ်နိုင်ငံ ချစ်ကြည်ရေးအတွက် ဂျပန်နိုင်ငံသို့လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ဂျာကာတာမြို့၌ ကျင်းပသော နှစ် (၃၀) ပြည့် အာဆီယံဂီတပွဲတော်သို့ မြန်မာအနုပညာရှင်အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်၍လည်းကောင်း အသီးသီး သွားရောက်ခဲ့သည်။ ယင်းအပြင် အခြားနိုင်ငံများအနေဖြင့် ဂျာမနီနိုင်ငံ ကိုလုံးမြို့တက္ကသိုလ်တွင် မြန်မာ့ဂီတပညာရပ်များ ဟောပြောပို့ချ သရုပ်ပြခဲ့ပြီး ဂျာမန်အသံလွှင့်ဌာန D.W ရုပ်မြင်သံကြားတွင်လည်း ရိုက်ကူးထုတ်လွှင့်ခဲ့ကာ ဘာလင်မြို့နှင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံ၊ လန်ဒန်မြို့တို့တွင်ပါ မြန်မာ့ဂီတဆိုင်ရာ ဟောပြောသရုပ်ပြပွဲများကို အောင်မြင်စွာ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=The Burmese Musician U Ko Ko |url=https://www2.umbc.edu/eol/garfias/burma2.html |access-date=2026-07-28 |website=www2.umbc.edu}}</ref> == နိုင်ငံတော်တာဝန်များနှင့် စာပေလုပ်ငန်းများ == ဆရာကြီးသည် [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]၏ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်၊ [[ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန]] [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)|ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ်]]၏ ယဉ်ကျေးမှုကော်မတီဝင်၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး|မြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင် အစည်းအရုံး]]နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ ဂီတအစည်းအရုံး|မြန်မာနိုင်ငံ ဂီတ အစည်းအရုံး]]တို့၏ နာယကအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် [[မြန်မာ့ရုပ်မြင်သံကြား]]နှင့် အသံလွှင့်ဦးစီးဌာန၏ တေးဂီတစိစစ်ရေးအဖွဲ့ဝင်၊ ပြဇာတ်ကဇာတ်နှင့် စင်တင်အနုပညာရှင်များ စိစစ်ရေးအဖွဲ့ဝင်၊ ကျေးလက်တေးများ ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရေး ခေါင်းဆောင်၊ နှစ်စဉ်ကျင်းပသော ဆိုကရေးတီးပြိုင်ပွဲ၏ အတီးပြိုင်ပွဲဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်များကို နှောင်းခေတ်အထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ နေ့စဉ်ထုတ် သတင်းစာများနှင့် လစဉ်ထုတ် မဂ္ဂဇင်းများတွင်လည်း တေးဂီတနှင့် အငြိမ့်ပြဇာတ်ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများစွာ ရေးသားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဂီတလုလင် မောင်ကိုကို discography - RYM/Sonemic |url=https://rateyourmusic.com/artist/%E1%80%82%E1%80%AE%E1%80%90%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF |access-date=2026-07-28 |website=Rate Your Music |language=en}}</ref> == ဆုတံဆိပ်များနှင့် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ == {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; border-collapse: collapse; width: 100%;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 5px;" |နိုင်ငံတော်မှ ချီးမြှင့်ခဲ့သည့် ဆုတံဆိပ်များနှင့် ဘွဲ့များ |- style="background-color: #f2f2f2;" ! style="width: 8%;" |စဉ် ! style="width: 25%;" |ခုနှစ် ! style="width: 67%;" |ဆုတံဆိပ် / ဘွဲ့အမည် နှင့် အကြောင်းအရာ |- |၁ |၁၉၉၁ | colspan="1" style="text-align: left;" |''မယ်သီတာလို မိန်းကလေး'' ဇာတ်ကားဖြင့် [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|အကောင်းဆုံးတေးဂီတ ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] |- style="background-color: #f9f9f9;" |၂ |၁၉၉၄ | colspan="1" style="text-align: left;" |''တိုက်ပွဲခေါ်သံ'' ဇာတ်ကားဖြင့် [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|အကောင်းဆုံးတေးဂီတ ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] |- |၃ |၁၉၉၆ | colspan="1" style="text-align: left;" |''တိုက်ပွဲခေါ်သံ'' ဇာတ်ကားဖြင့် လူမှုထူးချွန်-ပထမအဆင့် |- style="background-color: #f9f9f9;" |၄ |၂ဝဝ၂ | colspan="1" style="text-align: left;" |''ဆန်ရေ'' ဇာတ်ကားဖြင့် [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|အကောင်းဆုံးတေးဂီတ ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] |- |၅ |၂ဝဝ၄ | colspan="1" style="text-align: left;" |ဝိဇ္ဇာပညာ ထူးချွန် (ပထမအဆင့်) |- style="background-color: #f9f9f9;" |၆ |၁၀ ဩဂုတ်၂ဝဝ၇ | colspan="1" style="text-align: left;" |[[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)|အမျိုးသား ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)]] ပညာရေးအဖွဲ့၏ ဂုဏ်ထူးဆောင် ဂီတပါရဂူဘွဲ့ |} * == ဘဝနိဂုံး == ဆရာကြီးသည် ဘဝနောက်ဆုံးအချိန်၌ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဂျပ်ဆင်ဘုရားကျောင်း [[စိန်ရတု]]အတွက် ခရစ်ယာန်ဓမ္မတေး ၁ဝ ပုဒ်ကို နောက်ဆုံးသီချင်းအဖြစ် ရေးစပ်ပေးခဲ့သည်။ ဗီဒီယိုဇာတ်ကားဖြစ်သော 'အရုဏ်တက်လေး ညဉ့်နက်လေ' အတွက် နောက်ခံတေးဂီတ တီးခတ်ပေးခဲ့ပြီး၊ မြန်မာ့အသံနှင့် ရုပ်မြင်သံကြားအတွက် အောင်ခြင်းရှစ်ပါးသီချင်းနှင့် မေတ္တာပို့တေးသီချင်းများ ရေးသားနေဆဲကာလ၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၁ဝ) ရက်နေ့တွင် [[ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး]]၌ ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် (၈ဝ) နှစ်ရှိပြီဖြစ်ပြီး သားတစ်ယောက်နှင့် သမီးလေးယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဂီတလုလင် မောင်ကိုကို ကွယ်လွန်ခြင်း ကိုးနှစ်ပြည့် အမှတ်တရအဖြစ် ထုတ်ဝေသည့် ‘ဂီတဝင်္ကပါထဲက ဂီတလုလင်’ စာအုပ်မိတ်ဆက်ပွဲပြုလုပ် |url=https://news-eleven.com/article/281214 |access-date=2026-07-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ဆရာကြီး၏ ဘဝကောက်နုတ်ချက် အမှတ်တရ စာစုတွင်– {{Quote|ဂီတမှာ သံစဉ်ရွေးချယ်မှု၊ ဟန်ချက် ရွေးချယ်မှု၊ တေးသွားရွေးချယ်မှု အဆင်ပြေမှ ဂီတဖန်တီးမှုတစ်ခု ဖြစ်မယ်၊ လူရယ်လို့ဖြစ်လာရင်လည်း အထက်ကလို ဘက်စုံကောင်းလာမှ ဘဝမှာ သာယာမှာပါ|ဂီတလုလင် မောင်ကိုကို}} ကွယ်လွန်ခြင်း (၉) နှစ်ပြည့် အမှတ်တရအဖြစ် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်တွင် M3 Food Center ၌ “ဂီတဝင်္ကပါထဲက ဂီတလုလင်” အမှတ်တရစာအုပ်နှင့် သီချင်း ၁၅ ပုဒ်ပါ စီဒီတစ်ချပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အဆိုပါစာအုပ်တွင် အစ်ကိုဖြစ်သူ [[ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်]] အပါအဝင် ချစ်ဦးညို၊ ရွှေနန်းတင်၊ ကိုမင်းနောင်၊ မာမာအေး၊ နွဲ့ယဉ်ဝင်း၊ ဆွေဇင်ထိုက်၊ ဦးကြည်စိုးထွန်း စသည့် ထင်ရှားသော အနုပညာရှင်ပေါင်း ၃၅ ဦးတို့၏ အမှတ်တရ စာစုများနှင့် ဓာတ်ပုံများ ပါဝင်စုစည်းထားရှိသည်။ == ကိုးကား == <references /> [[Category:၁၉၂၈ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:၂၀၀၇ ကွယ်လွန်သူများ]] [[Category:မြန်မာ ဂီတပညာရှင်များ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] [[Category:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ]] 5gaesnvvgmpwh8vn1zabij12d6gy27n 0 13782 1044678 799732 2026-07-27T19:17:20Z ကောင်းခန့်ကျော် 106432 1044678 wikitext text/x-wiki [[File:Min Kyawzwa Nat.jpg|thumb|မင်းကျော်စွာနတ်]] [[File:Offerings of alcohol to Burmese nat.jpg|thumb|Offerings of alcohol and liquor to U Min Kyawzwa.]] မင်းကျော်စွာနတ် (၉၆-၁၁၆)နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကျော်စွာ (၅) ဦးရှိနေသည်။ *ပုဂံ သိန်းခွန်၏ သား *ပုဂံ တရုတ်ပြေးမင်း၏ သား၊ * အလောင်းစည်သူမင်း (၄ရ၄-၅၂၉) ၏ အမတ်တစ်ဦး၊ ပုပ္ပါး အရက်သည်မ ရိုက်သတ်၍ အနိစ္စရောက်ခဲ့သူ ကျော်စွာ၊ * အင်းဝခေတ် ငါးစီးရှင်၏ သား ကျော်စွာ၊ * အင်းဝ ပထမ မင်းခေါင် (ခေါ်) မင်းဆွေ၏ သားကြီး မင်းရဲကျော်စွာ ဟူ၍၎င်း ဖြစ်သည်။ <ref>ဂီတစာဆို ယုဝစိုးမြင့် ရေး၊ ကူနီနန်းမှ ပခန်းကျော် နှင့် နတ်သမိုင်းစစ်တမ်းများ၊ ၁၉၈၇-ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ၊ စာ- ၁၂</ref> ပထမအဆို၌ အစ်ကိုစည်သူကသတ်၍ သေသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဒုတိယအဆို၌ ပုပ္ပါးသူအရက်သည် မဘို့မယ်နှင့်အကြောင်းပါသည်။ ကြက်၊ အရက်၊ ပွဲများနှင့်သာ ပျော်ပါးနေ၍ သေသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ တတိယအဆိုအရ မွန်တို့နှင့်တိုက်ရသော ဒလစစ်ပွဲတွင်ကျဆုံးသည်ဟူ၍လည်းကောင်း ဆိုလေသည်။ နတ်ရုပ်မှာမြင်းစီးလျှက် ယာလက်ကကြိမ်ကိုင်၍ ဝဲလက်ကမြင်းဇက်ကို ကိုင်ထားသည်။ သျှောင်ထုံးနှင့် ထုလုပ်ရသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) သုံးဆဲ့ခုနှစ်မင်း</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် ကိုကြီးကျော်ဟု လူသိများသည်။ == နတ်ချင်း == ရီဝေတဲ့ ရီဝေ၊ ထန်းရည်ဆို ကြက်ပေါင်ဆွဲ ဖေကျော်အသည်း...။ မနက်ဆို ရေအေး ညရေနွေး၊ သခင်ကျော် ငယ်ကမွေးတဲ့ကြက်ဖောင်းလေး လေး။ ==ရှင်းတမ်း== အမှတ်စဉ် (၁)မှ (၅)တွင် မည်သူသည် ပခန်းဦးမင်းကျော်အစစ်ဖြစ်ကြောင်း ရှာဖွေမှုကို ပုဂံခေတ်မှ စ၍ လေ့လာကြရပေမည်။ သုမုန္ဒရီမင်းသည် သာသနာသက္ကရာဇ် ၆၂၄ အားဒေါဒေါရသိကိန်းနှင့် ၂-ကြွင်းထားခဲ့သော ဖြိုခွင်းသက္ကရာဇ် ၂၉-နှစ်တွင် သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းသည် ပုဂံမင်းဆက်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့လေသည်။ [[သမုဒ္ဒရာဇ်မင်း]]နောက် မင်းဆက်အားဖြင့် (၃၈)ဆက်မြောက် [[ပုပ္ပါးစောရဟန်း]]လက်ထက်အရောက်တွင် ခ-ဆပဉ္စကိန်းအရ ၂-ကြွင်းထားပြီး သက္ကရာဇ်ဖြိုခဲ့ပြန်သည်။ ခရစ်သက္ကရာဇ်အားဖြင့် အေဒီ ၆၁၃-တွင် ပုပ္ပါးစောရဟန်း နန်းတက်ပြီး အေဒီ-၆၄၁-တွင် နန်းကျသည်ဟု ဆိုပါသည်။ မြန်မာကောဇာခေါ်သည့် ပုပ္ပါးစောရဟန်း၏ အသစ်သက္ကရာဇ် ၉၆-ခုနှစ်၊ မင်းဆက်အားဖြင့် (၈)ဆက်မြောက် သိင်္ဃမင်း၏သား [[သိန်းခွန်မင်း]] နန်းတက်ခဲ့သည်။ ဤ သိန်းခွန်မင်းနှင့် ရွှေကိုင်းမယ်တော်တို့မှ မွေးဖွားသော သားကြီးသည် ကိုကြီးကျော် (ခေါ်) ဦးမင်းကျော် ဖြစ်သည်ဟူသော စကားရပ်အား ရှင်းတမ်းပြုရန် လိုအပ်လာပေသည်။ သိန်းခွန်မင်းသည် ခရစ်အေဒီ ၇၃၄-ခုမှ ၇၄၄-အထိ နန်းစံခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသဖြင့် သာသနာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၆-နှင့် ကိုက်ညီနေပေသည်။ ထိုအချိန်ကို အင်းဝခေတ်တွင် ငါးထပ်ကြီးဘုရားဒါယကာမင်းလက်ထက်၌ (၃၇)မင်း နတ်ချင်းများကို အသစ်ပြန်ပြုလုပ်စေသဖြင့် ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာ၏ (၃၇)မင်း နတ်စာရင်းကို ရှာဖွေလေ့လာရပေသည်။ ထိုမှတဖန် မြဝတီမင်းကြီး ဦးစ ပြုစုခဲ့သည့် နတ်ချင်းသမိုင်းစုနှင့် နတ်ချော့တေးချင်းကို၎င်း၊ ပညာဝန် ဦးဖိုးကျား၏ နတ်သမိုင်း ကိုယ်တွေ့ဝတ္ထု အမှတ်(၅)၊ မဟာဂီတမေဒနီ ကျမ်းတို့နှင့် ညှိကြည့်ရလေသည်။ ဂီတသိပ္ပံစာအုပ်၊ စာမျက်နှာ (၄၀၉)မှ (၄၁၉)၌ သက္ကရာဇ် ၁၁၆၇-ခုနှစ်တွင် (၃၇)မင်း နတ်ချင်းများကို အိမ်ရှေ့မင်းသားမှ ဆိုင်းတော်တီး ငမြတ်သာနှင့် ငတရုတ်တို့အား စေခိုင်းခဲ့သော မှတ်တမ်းကို လေ့လာရာတွင် ဦးမင်းကျော် (သို့) ကိုကြီးကျော် အမည် မတွေ့ရပဲ မင်းကျော်စွာနတ်ဟုသာ တွေ့ရသဖြင့် ထိုမင်းကျော်စွာ နတ်ပင် ဦးမင်းကျော် ဖြစ်လေသည်ဟု သံသယဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။ သို့သော် ဦးမင်းကျော်နတ်သည် ပုဂံခေတ်တွင် ပေါ်ထွန်းသော နတ် ဟုတ်မဟုတ် သုတေသနပြုရန်အတွက် ဒေသန္တရ ဗဟုသုတနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရပြန်သည်။ ပခုက္ကူခရိုင် ရေစကြိုမြို့သို့သွားသော ကားလမ်းမကြီး ဘေးတွင် ပခန်းမြို့ တည်ရှိလေသည်။ ထိုပခန်းမြို့၌ နှစ်စဉ် ပခန်းနတ်ကြီးပွဲ တပေါင်းလဆန်း (၃)ရက်မှ လဆန်း(၅)ရက်နေ့အထိ ခမ်းနားကြီးကျယ်စွာ ကျင်းပစမြဲဖြစ်သည်။ နတ်ပွဲကျင်းပရာ ဂူနီကျေးရွာသည် ပခန်းမြို့အနီး၌ တည်ရှိပြီး ပုဂံမြို့နှင့် ခရီးကွာဝေးနေကြောင်း တွေ့ရှိရပေသည်။ သို့သော် ပါးစပ်ရာဇဝင်များ၌ ဦးမင်းကျော်သည် ပုဂံသိန်းခွန်မင်းနှင့် ရွှေကိုင်းမယ်တော်တို့မှ မွေးဖွားသည် ဟူ၍၎င်း၊ ပင်းယခေတ် ငါးစီးရှင်ကျော်စွာဟူ၍၎င်း အမျိုးမျိုး အဖုံဖုံ ယူဆထွက်ဆိုချက်များအား မြို့တည်နန်းတည် ကိန်းဂဏန်းများဖြင့် ချိန်ကိုက်ကြည့်ရန် လိုအပ်လာပြန်သည်။ <blockquote> *ကြာအိုးအံ ပုဂံတည် - ၂၁၁-ခုနှစ်၊ *သော်တာလ ပင်းယတည် - ၆၇၄-ခုနှစ်၊ တစ်စီးရှင်နှင့် ကျော်စွာတည် *သံတတိုင်း စစ်ကိုင်းတည် - ၆၇၇-ခုနှစ်၊ အသင်္ခယာစောယွန်းတည် *သုသုတန်း ပခန်းတည် - ၆၆၇-ခုနှစ်၊ *နှင်းကျသည် အင်းဝတည် - ၇၂၆-ခုနှစ်၊ သတိုးမင်းစောတည် *ဥဩအော်မည် ကုန်းဘောင်တည် - ၁၁၁၅-ခုနှစ်၊ ဦးအောင်ဇေယျတည် *အင်းအိုင်ဝိုက်လည် အမရပူရတည် - ၁၁၄၄-ခုနှစ်၊ ဘိုးတော်ဦးဝိုင်း (ဗဒုံမင်း)တည် *အဋ္ဌဧက ဒွေးဧက၊ သင်္ချာပြည့်စုံ ရတနာပုံ - ၁၂၁၈-ခုနှစ်၊ မင်းတုန်းမင်းတည် *အုတ်ကျစ်ကျော်အေး မန္တလေး - ၁၂၂၁-ခုနှစ်၊ မန္တလေး နန်းတက် * အင်ကြင်းကြာအုံ ရတနာပုံ ၁၂၂၁-ခုနှစ် လည်းမည်၏။ </blockquote> ဤမြို့နန်းတည် သက္ကရာဇ်များကို လေ့လာကြည့်ပါလျှင် ပခန်းဦးမင်းကျော် ပခန်းကိုးခန်းကျေင်း ဆောက်လုပ်သော ခုနှစ်မှာ <blockquote> * ထိန်ထိန်လျှမ်း ကိုးခန်းတည် - ၇၇၄-ခုနှစ် </blockquote>ဖြစ်နေ၍ ပုဂံတွင် ဖြစ်သည့် နတ်ဟူသော စကားနှင့် ဆက်စပ်၍မရ။ သိန်းခွန်မင်းသည် ၉၆-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သောကြောင့် ကိုကြီးကျော် ကိုးခန်းဆောက်သည့်ခုနှစ်မှာ ၇၇၄-ခုနှစ်တို့နှင့် နှစ်ပေါင်း ၆၇၈ ကွာခြားနေသဖြင့် လူတို့၏အသက်သည် ဤမျှလောက် မရှည်နိုင်ကြပေ။ ပုပ္ပါးစောရဟန်း သက္ကရာဇ် ၉၆-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော သိန်းခွန်မင်းသည် နန်းစံသက် ၁၀-နှစ်တွင် ၎င်း၏သားတော် ရွှေလောင်းမင်းသား နန်းတက်၏ဟု ဆိုသဖြင့် ရွှေလောင်းမင်းသည် သက္ကရာဇ် ၁၀၆-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်ကြောင်း တွေ့ရှိရ၍ ၎င်း၏ ညီတော်လေလားဟု တွေးချင်စရာ ဖြစ်လာပြန်လေသည်။ ပုဂံနန်းတက် နောက်ဆုံးမင်းဖြစ်သည့် တရုတ်ပြေးမင်း၏ သားတော် ကျော်စွာသည် သက္ကရာဇ် ၆၁၈-ခုနှစ်တွင် နန်းရသဖြင့် ကြည့်ပြန်လျှင်လည်း သိန်းခွန်းမင်း၏ နန်းတက်နှစ်သည်၁၂၇၆-ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး ကျော်စွာမင်းသည် ၁၈၂၉-ခုနှစ်တွင် ထီးနန်းစံသဖြင့် ၎င်းတို့နှစ်ဦး ၅၃၃-ခုနှစ် ကွာခြားနေသည်။ ခရစ်သက္ကရာဇ် အားဖြင့် သိန်းခိုမင်းသည် ၇၃၄-ခုနှစ်တွင် မင်းဖြစ်ပြီး ကျော်စွာမင်းသည် ၁၂၇၈-ခုနှစ်တွင် နန်းရ၍ နှစ်ပေါင်း ၅၄၄-နှစ် ကွာနေလေသည်။ မောင်းထောင်းဆရာတော်ကြီး ရေးသားသော သံချိုတွင် ငါးစီးရှင် ကျော်စွာနှင့် သား ကျော်စွာ ခန္ဓာကင်းစဉ်က ဆိုသည့်အချက်ကို ထောက်ရှုလျှင် ဦးမင်းကျော်သည် မည်သည့်မင်းဆက်မှ ကျော်စွာဖြစ်လေသနည်း။ ပုဂံသိန်းခွန်မင်း၏သား ‌ကျော်စွာ၊ တရုတ်ပြေးမင်း၏သား ကျော်စွာ၊ ပင်းယကျော်စွာတို့တွင် မည်သည်ကို အမှန်ကောက်ရမည်နည်း။ ==အတ္ထုပ္ပတ္တိ== == ကိုးကား == <references/> {{နတ်}} [[Category:နတ်]] [[Category:မြန်မာ့ ဓလေ့ထုံးစံ]] [[Category:အပြင် ၃၇ မင်း]] 8fjj89723eahv6gtr9t2u7fqk9kvq7e 0 16086 1044776 1030395 2026-07-28T06:37:00Z Chenzeyan29 141880 1044776 wikitext text/x-wiki '''ဂျိန်းဖော''' (သို့မဟုတ်) '''ဂျိန်ဖော့''' (Jinghpaw) တို့သည် [[ကချင်‌လူမျိုး|ကချင်လူမျိုးစုကြီး]] (Wunpawng) အတွင်း၌ လူဦးရေ အများဆုံးနှင့် စာပေ၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးမှု အကြီးမားဆုံး မျိုးနွယ်စု ဖြစ်သည်။ ဂျိန်းဖောတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားမှာ ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ဒေသတွင်း မျိုးနွယ်စုများအကြား ဆက်သွယ်ရာတွင် အဓိက အသုံးပြုသည့် ဘုံစကား ဖြစ်သည်။ {{Infobox ethnic group |group = ဂျိန်းဖောလူမျိုး |native_name = {{lang|kac|Jinghpo}}, {{lang|kac|Wunpong}}, {{lang|atb|Zaizo}} |image = [[File:Kachin jingpo lady with traditional dress.jpg|300px]] |image_caption = ဂျိန်းဖောအမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံ |region1 = {{flag|Myanmar}} |pop1 = ၁,၂၀၀,၀၀၀ – ၁,၅၀၀,၀၀၀ ခန့် |region2 = {{nbsp|2}}∟ {{flag|Kachin State}} |region3 = {{flag|China}} ([[ယူနန်]]) |pop3 = ၁၄၇,၈၂၈ (၂၀၁၀ စာရင်း) |region4 = {{flag|India}} ([[အရုဏာစလပဒေသပြည်နယ်]], [[အာသံ]]) |pop4 = ၇,၉၅၈ |langs = [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]]၊ [[မန်ဒရင်း(ဘာသာစကား)]] |rels = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |related = [[လော်ဝေါ်လူမျိုး]]၊ [[အဇီးလူမျိုး]]၊ [[လရှီလူမျိုး]] }} == အမည်ရင်းမြစ် == ဂျိန်းဖောတို့၏ ဝေါဟာရ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်အရ "ဂျိန်းဖော" ဆိုသည်မှာ ၎င်းတို့ ဘာသာစကားဖြင့် "လူ" သို့မဟုတ် "လူသား" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ၎င်းတို့ကိုယ်ကို "ဂျိန်းဖော မရှ" (Jinghpo Masha - ဂျိန်းဖောလူမျိုး) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ဂျိန်းဖောလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘွားများသည် [[တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်]] အရှေ့ဘက်စွန်း ဒေသများမှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ မိရိုးဖလာ နှုတ်ရာဇဝင်များအရ "မဂျွိုင်းရှင်ရာဘွန်" (Majoi Shingra Bum) ဟု ခေါ်ဆိုသော သဘာဝအတိုင်း တည်ရှိသည့် ပြန့်ပြူးသော တောင်ထိပ်/လွင်ပြင် ဒေသမှ တောင်ဘက်သို့ တရွေ့ရွေ့ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Leach1954">Leach, E. R. (1954). ''Political Systems of Highland Burma: A Study of Kachin Social Structure''. London School of Economics.</ref> ၁၅ ရာစုနှင့် ၁၆ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ဂျိန်းဖောတို့သည် ယနေ့ခေတ် [[ယူနန်ပြည်နယ်]] အနောက်ဘက်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ဖျားပိုင်းရှိ [[ဧရာဝတီမြစ်]] ဖျားခံရာ ဒေသများသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ၁၈ ရာစုအတွင်း၌ [[ဟူးကောင်းချိုင့်ဝှမ်း]] နှင့် [[တြိဂံနယ်မြေ]] (မေခနှင့် မေလိခမြစ်ကြား) ဒေသများသို့ ပျံ့နှံ့ အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>Lintner, B. (1997). ''The Kachin: Lords of Burma's Northern Frontier''. Teak House Books.</ref> သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ဂျိန်းဖော ခေါင်းဆောင်များနှင့် မြန်မာဘုရင်များသည် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အကျိုးတူ ဆက်ဆံရေး ရှိခဲ့ကြသည်။ ဂျိန်းဖောတို့သည် မြောက်ဘက် နယ်စပ် တောင်တန်းဒေသများကို စိုးမိုးထားသူများ ဖြစ်သဖြင့် မြန်မာဘုရင်များထံမှ "ကျော်ထင်"၊ "နော်ရထာ" စသည့် ဘွဲ့တံဆိပ်များ ပေးအပ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] [[ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားကြီး]] လက်ထက် [[တရုတ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ]]တွင် ကချင်/ဂျိန်းဖော စစ်သည်များသည် မြန်မာတပ်မတော်နှင့် ပူးပေါင်း၍ ကျူးကျော်စစ်ကို တွန်းလှန်ခဲ့ကြသည်။ ဂျိန်းဖော ဒေသမှ ထွက်ရှိသော ကျောက်စိမ်း၊ ရွှေနှင့် ဆင်စွယ်များကို အင်းဝနှင့် ရတနာပုံ နန်းတော်များသို့ ဆက်သခဲ့ကြပြီး၊ နန်းတော်မှလည်း ပိုးထည်နှင့် အခြားတန်ဖိုးကြီး ပစ္စည်းများကို ပြန်လည် ပေးသနားခဲ့ကြသည်။<ref name="Sadan2013">Sadan, M. (2013). ''Being and Becoming Kachin: Histories Beyond the State in the Borderworlds of Burma''. Oxford University Press.</ref> ဗြိတိသျှတို့ မြန်မာနိုင်ငံကို ကျူးကျော်စဉ်အတွင်း ဂျိန်းဖောတို့သည် မိမိတို့ နယ်မြေကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ခုခံကာကွယ်ခဲ့ကြသဖြင့် ၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့က "ကချင်တောင်တန်းဒေသများ စည်းမျဉ်း" (Kachin Hills Regulation) ကို ထုတ်ပြန်ကာ သီးခြား အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ဖြင့် ထားရှိခဲ့ရသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ ဂျိန်းဖော အများစုပါဝင်သော ကချင်စစ်သည်များသည် မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်း၍ [[ကချင်အဖွဲ့ ၁၀၁]] (Kachin Rangers) အမည်ဖြင့် အာရှ-ပစိဖိတ် စစ်မျက်နှာတွင် ပါဝင်တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့်အတူ [[ပင်လုံစာချုပ်]] ကို လက်မှတ်ရေးထိုးရာ၌ ကချင်ခေါင်းဆောင်များ ပါဝင်ခဲ့ကြပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[ကချင်ပြည်နယ်]] ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ === လူမှုအုပ်ချုပ်ရေးစနစ် === သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ဂျိန်းဖောတို့သည် လူမှုအုပ်ချုပ်ရေးစနစ် အဓိက နှစ်မျိုးကို ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်: # '''ဂွမ်ဆာစနစ် (Gumsa):''' နယ်စား၊ မိရိုးဖလာ စော်ဘွား (Duwa) များက အုပ်ချုပ်သည့် ပဒေသရာဇ်ဆန်သော စနစ် ဖြစ်သည်။ # '''ဂွမ်လာစနစ် (Gumlao):''' လူထုဗဟိုပြု၊ တန်းတူညီမျှမှုကို အခြေခံသည့် ဒီမိုကရေစီဆန်သော စနစ် ဖြစ်သည်။<ref name="Leach1954" /> == ပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု == ဂျိန်းဖောလူမျိုး အများစုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]အတွင်းရှိ မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်၊ မိုးညှင်း နှင့် ပူတာအိုခရိုင်တို့တွင် အဓိက နေထိုင်ကြသည်။ ထို့ပြင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်း (ကွတ်ခိုင်၊ မူဆယ်၊ နမ့်ခမ်း) ဒေသများတွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ အိမ်နီးချင်း [[တရုတ်နိုင်ငံ]] (ယူနန်ပြည်နယ်) တွင် "ဂျင်းဖို" (Jingpo) အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] (အာသံနှင့် အာရုဏာချယ်ပရာဒေရှ်) တွင် "ဆင်းဖို" (Singpho) အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း နေထိုင်ကြသည်။ === ထင်ရှားသော မျိုးရိုးအစုအဖွဲ့များ (Clans) === ဂျိန်းဖောလူမျိုးတို့၏ မိရိုးဖလာ လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွင် အဓိက မျိုးရိုးအမည် အစုအဖွဲ့ကြီး (၅) ခု ရှိသည်: * '''မရစ်''' (Marip) * '''လထော်''' (Lahtaw) * '''လဖိုင်''' (Lahpai) * '''အင်ခွမ်''' (N'Hkum) * '''မရန်''' (Maran) အဆိုပါ အုပ်စုကြီး (၅) ခုအပြင် ဒူလင်း (Dulang)၊ မဂေါင် (Magawng) စသည့် အခြား မျိုးရိုးခွဲများလည်း ရှိကြသည်။ == ဘာသာစကား == ဂျိန်းဖောဘာသာစကား (Jinghpo language) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်]] မိသားစု၏ တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင် ကချင်နွယ် (Kachinic / Jingphoish) ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ ဤဘာသာစကားသည် ကချင်မျိုးနွယ်စုများအကြား ဘုံစကား (Lingua Franca) ဖြစ်ပြီး၊ ဇိုင်ဝါး၊ လော်ဝေါ်နှင့် လာချိဒ် ဘာသာစကားများအပေါ် သိသာစွာ လွှမ်းမိုးထားသည်။ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် သာသနာပြု ဒေါက်တာ အိုလာ ဟန်းဆန် (Dr. Ola Hanson) က လက်တင်အက္ခရာကို အခြေခံ၍ ဂျိန်းဖောစာပေကို စနစ်တကျ တီထွင်ဖော်ထုတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>Hanson, Ola (1906). ''A Grammar of the Kachin Language''. American Baptist Mission Press.</ref> ဂျိန်းဖောလူမျိုးအများစုသည် မိခင်ဘာသာစကားအပြင် [[မြန်မာဘာသာစကား]]၊ [[ရှမ်းဘာသာစကား]] နှင့် [[မန်ဒရင်ဘာသာစကား]] (တရုတ်နိုင်ငံရှိ ဂျိန်းဖောများ) တို့ကိုလည်း ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုနိုင်ကြသည်။ [[File:景颇长刀_3208.jpg|thumb|ဂျိန်းဖောရိုးရာ ဝတ်စုံနှင့် ရိုးရာဓား (Hka-nap)]] == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု == ဂျိန်းဖောတို့၏ အဓိက ဘုံယဉ်ကျေးမှု ပွဲတော်မှာ [[မနောပွဲ]] (Manau Festival) ဖြစ်သည်။ မူလက နတ်ပူဇော်ပွဲအဖြစ် ကျင်းပခဲ့ကြသော်လည်း ယခုအခါ အမျိုးသားရေး စည်းလုံးညီညွတ်မှုနှင့် နှစ်သစ်ကူး အောင်ပွဲခံ ပွဲတော်အဖြစ် ကျင်းပကြသည်။ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုအနေဖြင့် ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှစ၍ ခရစ်ယာန် သာသနာပြုများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် အများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်လာကြပြီး မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်သူများနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များလည်း ရှိကြသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူမျိုးစုများ]] f1tzicwonv6al2h3xwh0xkihqm2wwzb 1044777 1044776 2026-07-28T06:37:38Z Chenzeyan29 141880 /* ဘာသာစကား */ 1044777 wikitext text/x-wiki '''ဂျိန်းဖော''' (သို့မဟုတ်) '''ဂျိန်ဖော့''' (Jinghpaw) တို့သည် [[ကချင်‌လူမျိုး|ကချင်လူမျိုးစုကြီး]] (Wunpawng) အတွင်း၌ လူဦးရေ အများဆုံးနှင့် စာပေ၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးမှု အကြီးမားဆုံး မျိုးနွယ်စု ဖြစ်သည်။ ဂျိန်းဖောတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားမှာ ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ဒေသတွင်း မျိုးနွယ်စုများအကြား ဆက်သွယ်ရာတွင် အဓိက အသုံးပြုသည့် ဘုံစကား ဖြစ်သည်။ {{Infobox ethnic group |group = ဂျိန်းဖောလူမျိုး |native_name = {{lang|kac|Jinghpo}}, {{lang|kac|Wunpong}}, {{lang|atb|Zaizo}} |image = [[File:Kachin jingpo lady with traditional dress.jpg|300px]] |image_caption = ဂျိန်းဖောအမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံ |region1 = {{flag|Myanmar}} |pop1 = ၁,၂၀၀,၀၀၀ – ၁,၅၀၀,၀၀၀ ခန့် |region2 = {{nbsp|2}}∟ {{flag|Kachin State}} |region3 = {{flag|China}} ([[ယူနန်]]) |pop3 = ၁၄၇,၈၂၈ (၂၀၁၀ စာရင်း) |region4 = {{flag|India}} ([[အရုဏာစလပဒေသပြည်နယ်]], [[အာသံ]]) |pop4 = ၇,၉၅၈ |langs = [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]]၊ [[မန်ဒရင်း(ဘာသာစကား)]] |rels = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |related = [[လော်ဝေါ်လူမျိုး]]၊ [[အဇီးလူမျိုး]]၊ [[လရှီလူမျိုး]] }} == အမည်ရင်းမြစ် == ဂျိန်းဖောတို့၏ ဝေါဟာရ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်အရ "ဂျိန်းဖော" ဆိုသည်မှာ ၎င်းတို့ ဘာသာစကားဖြင့် "လူ" သို့မဟုတ် "လူသား" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ၎င်းတို့ကိုယ်ကို "ဂျိန်းဖော မရှ" (Jinghpo Masha - ဂျိန်းဖောလူမျိုး) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ဂျိန်းဖောလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘွားများသည် [[တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်]] အရှေ့ဘက်စွန်း ဒေသများမှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ မိရိုးဖလာ နှုတ်ရာဇဝင်များအရ "မဂျွိုင်းရှင်ရာဘွန်" (Majoi Shingra Bum) ဟု ခေါ်ဆိုသော သဘာဝအတိုင်း တည်ရှိသည့် ပြန့်ပြူးသော တောင်ထိပ်/လွင်ပြင် ဒေသမှ တောင်ဘက်သို့ တရွေ့ရွေ့ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Leach1954">Leach, E. R. (1954). ''Political Systems of Highland Burma: A Study of Kachin Social Structure''. London School of Economics.</ref> ၁၅ ရာစုနှင့် ၁၆ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ဂျိန်းဖောတို့သည် ယနေ့ခေတ် [[ယူနန်ပြည်နယ်]] အနောက်ဘက်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ဖျားပိုင်းရှိ [[ဧရာဝတီမြစ်]] ဖျားခံရာ ဒေသများသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ၁၈ ရာစုအတွင်း၌ [[ဟူးကောင်းချိုင့်ဝှမ်း]] နှင့် [[တြိဂံနယ်မြေ]] (မေခနှင့် မေလိခမြစ်ကြား) ဒေသများသို့ ပျံ့နှံ့ အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>Lintner, B. (1997). ''The Kachin: Lords of Burma's Northern Frontier''. Teak House Books.</ref> သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ဂျိန်းဖော ခေါင်းဆောင်များနှင့် မြန်မာဘုရင်များသည် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အကျိုးတူ ဆက်ဆံရေး ရှိခဲ့ကြသည်။ ဂျိန်းဖောတို့သည် မြောက်ဘက် နယ်စပ် တောင်တန်းဒေသများကို စိုးမိုးထားသူများ ဖြစ်သဖြင့် မြန်မာဘုရင်များထံမှ "ကျော်ထင်"၊ "နော်ရထာ" စသည့် ဘွဲ့တံဆိပ်များ ပေးအပ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] [[ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားကြီး]] လက်ထက် [[တရုတ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ]]တွင် ကချင်/ဂျိန်းဖော စစ်သည်များသည် မြန်မာတပ်မတော်နှင့် ပူးပေါင်း၍ ကျူးကျော်စစ်ကို တွန်းလှန်ခဲ့ကြသည်။ ဂျိန်းဖော ဒေသမှ ထွက်ရှိသော ကျောက်စိမ်း၊ ရွှေနှင့် ဆင်စွယ်များကို အင်းဝနှင့် ရတနာပုံ နန်းတော်များသို့ ဆက်သခဲ့ကြပြီး၊ နန်းတော်မှလည်း ပိုးထည်နှင့် အခြားတန်ဖိုးကြီး ပစ္စည်းများကို ပြန်လည် ပေးသနားခဲ့ကြသည်။<ref name="Sadan2013">Sadan, M. (2013). ''Being and Becoming Kachin: Histories Beyond the State in the Borderworlds of Burma''. Oxford University Press.</ref> ဗြိတိသျှတို့ မြန်မာနိုင်ငံကို ကျူးကျော်စဉ်အတွင်း ဂျိန်းဖောတို့သည် မိမိတို့ နယ်မြေကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ခုခံကာကွယ်ခဲ့ကြသဖြင့် ၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့က "ကချင်တောင်တန်းဒေသများ စည်းမျဉ်း" (Kachin Hills Regulation) ကို ထုတ်ပြန်ကာ သီးခြား အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ဖြင့် ထားရှိခဲ့ရသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ ဂျိန်းဖော အများစုပါဝင်သော ကချင်စစ်သည်များသည် မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်း၍ [[ကချင်အဖွဲ့ ၁၀၁]] (Kachin Rangers) အမည်ဖြင့် အာရှ-ပစိဖိတ် စစ်မျက်နှာတွင် ပါဝင်တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့်အတူ [[ပင်လုံစာချုပ်]] ကို လက်မှတ်ရေးထိုးရာ၌ ကချင်ခေါင်းဆောင်များ ပါဝင်ခဲ့ကြပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[ကချင်ပြည်နယ်]] ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ === လူမှုအုပ်ချုပ်ရေးစနစ် === သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ဂျိန်းဖောတို့သည် လူမှုအုပ်ချုပ်ရေးစနစ် အဓိက နှစ်မျိုးကို ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်: # '''ဂွမ်ဆာစနစ် (Gumsa):''' နယ်စား၊ မိရိုးဖလာ စော်ဘွား (Duwa) များက အုပ်ချုပ်သည့် ပဒေသရာဇ်ဆန်သော စနစ် ဖြစ်သည်။ # '''ဂွမ်လာစနစ် (Gumlao):''' လူထုဗဟိုပြု၊ တန်းတူညီမျှမှုကို အခြေခံသည့် ဒီမိုကရေစီဆန်သော စနစ် ဖြစ်သည်။<ref name="Leach1954" /> == ပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု == ဂျိန်းဖောလူမျိုး အများစုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]အတွင်းရှိ မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်၊ မိုးညှင်း နှင့် ပူတာအိုခရိုင်တို့တွင် အဓိက နေထိုင်ကြသည်။ ထို့ပြင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်း (ကွတ်ခိုင်၊ မူဆယ်၊ နမ့်ခမ်း) ဒေသများတွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ အိမ်နီးချင်း [[တရုတ်နိုင်ငံ]] (ယူနန်ပြည်နယ်) တွင် "ဂျင်းဖို" (Jingpo) အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] (အာသံနှင့် အာရုဏာချယ်ပရာဒေရှ်) တွင် "ဆင်းဖို" (Singpho) အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း နေထိုင်ကြသည်။ === ထင်ရှားသော မျိုးရိုးအစုအဖွဲ့များ (Clans) === ဂျိန်းဖောလူမျိုးတို့၏ မိရိုးဖလာ လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွင် အဓိက မျိုးရိုးအမည် အစုအဖွဲ့ကြီး (၅) ခု ရှိသည်: * '''မရစ်''' (Marip) * '''လထော်''' (Lahtaw) * '''လဖိုင်''' (Lahpai) * '''အင်ခွမ်''' (N'Hkum) * '''မရန်''' (Maran) အဆိုပါ အုပ်စုကြီး (၅) ခုအပြင် ဒူလင်း (Dulang)၊ မဂေါင် (Magawng) စသည့် အခြား မျိုးရိုးခွဲများလည်း ရှိကြသည်။ == ဘာသာစကား == ဂျိန်းဖောဘာသာစကား (Jinghpo language) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်]] မိသားစု၏ တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင် ကချင်နွယ် (Kachinic / Jingphoish) ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ ဤဘာသာစကားသည် ကချင်မျိုးနွယ်စုများအကြား ဘုံစကား (Lingua Franca) ဖြစ်ပြီး၊ ဇိုင်ဝါး၊ လော်ဝေါ်နှင့် လာချိဒ် ဘာသာစကားများအပေါ် သိသာစွာ လွှမ်းမိုးထားသည်။ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် သာသနာပြု ဒေါက်တာ အိုလာ ဟန်းဆန် (Dr. Ola Hanson) က လက်တင်အက္ခရာကို အခြေခံ၍ ဂျိန်းဖောစာပေကို စနစ်တကျ တီထွင်ဖော်ထုတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>Hanson, Ola (1906). ''A Grammar of the Kachin Language''. American Baptist Mission Press.</ref> ဂျိန်းဖောလူမျိုးအများစုသည် မိခင်ဘာသာစကားအပြင် [[မြန်မာဘာသာစကား]]၊ [[ရှမ်းဘာသာစကား]] နှင့် [[မန်ဒရင်းဘာသာစကား|မန်ဒရင်ဘာသာစကား]] (တရုတ်နိုင်ငံရှိ ဂျိန်းဖောများ) တို့ကိုလည်း ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုနိုင်ကြသည်။ [[File:景颇长刀_3208.jpg|thumb|ဂျိန်းဖောရိုးရာ ဝတ်စုံနှင့် ရိုးရာဓား (Hka-nap)]] == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု == ဂျိန်းဖောတို့၏ အဓိက ဘုံယဉ်ကျေးမှု ပွဲတော်မှာ [[မနောပွဲ]] (Manau Festival) ဖြစ်သည်။ မူလက နတ်ပူဇော်ပွဲအဖြစ် ကျင်းပခဲ့ကြသော်လည်း ယခုအခါ အမျိုးသားရေး စည်းလုံးညီညွတ်မှုနှင့် နှစ်သစ်ကူး အောင်ပွဲခံ ပွဲတော်အဖြစ် ကျင်းပကြသည်။ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုအနေဖြင့် ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှစ၍ ခရစ်ယာန် သာသနာပြုများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် အများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်လာကြပြီး မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်သူများနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များလည်း ရှိကြသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူမျိုးစုများ]] ogsqatpaxqoh5m6c2h6cs4uu583oqe1 0 17462 1044662 1042607 2026-07-27T16:23:05Z Naingli 144794 1044662 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ကြည်ကြည်ဌေး | native_name = | native_name_lang = |honorific_prefix=ဝဏ္ဏကျော်ထင်<br/>အကယ်ဒမီ| image = | imagesize = 160px | caption = | birth_name = မသိန်းကြင်(ကျင်) | birth_date = {{birth date |1924|3|19|df=y}} | birth_place = ကျွဲသတ်ကျေးရွာ၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ [[ပဲခူးတိုင်း]]၊ [[ဗြိတိသျှဘားမား]] | death_date = {{death date and age|2000|3|4|1924|3|19|df=y}} | death_place = ရန်ကုန်မြို့၊ ရန်ကုန်တိုင်း | restingplace = | restingplacecoordinates = | othername = | occupation = မင်းသမီး၊ အဆိုတော်၊ ပြဇာတ်မင်းသမီး | yearsactive = | spouse = ဦးအောင်သိန်း | partner = | children = | parents = ဦးဖိုး(ဆိုး)ရင်၊ ဒေါ်အုံးကြွေ | religion = ဗုဒ္ဓဘာသာ | influences = | influenced = | website = | academyawards = | afiawards = | arielaward = | grammyawards = | iftaawards = | laurenceolivierawards = | naacpimageawards = | nationalfilmawards = ''ချစ်သက်ဝေ'' (၁၉၅၂)<br /> ''ချစ်ခွင့်မပြိုင်'' (၁၉၅၆)<br />''နုနုငယ်ငယ်'' (၁၉၇၀)<br /> ''လူဇော်'' (၁၉၇၈) | sagawards = | awards = [[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့]]တံဆိပ်၊ မြန်မာ့ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု }} '''ကြည်ကြည်ဌေး''' (၁၉၂၄ - ၂၀၀၀) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်း|မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်း]]တွင် ပထမဆုံး [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] (အကယ်ဒမီ) ရရှိခဲ့သည့် အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်၊ အဆိုတော်၊ ပြဇာတ်နှင့် ဇာတ်သဘင်၊ အေးရင်ကျူးမင်းသမီး၊ အငြိမ့်မင်းသမီး ဖြစ်သည်။ [[ဦးသုခ|ဒါရိုက်တာ ဦးသုခ]]က သရုပ်ဆောင်ကဝေ၊ ရိုက်ကူးရာတွင် ဒါရိုက်တာများ သင်ပြစရာမလိုသည့် ပါရမီရှင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ရသူ (၂) ဦးအနက် တစ်ဦး (ကြည်ကြည်ဌေးနှင့် မိုမို့မြင့်အောင်) အဖြစ် တင်စားခံရသော အနုပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝ == ကြည်ကြည်ဌေးကို [[၁၉၂၄]] ခုနှစ် မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးဖိုးရင် (ဦးဆိုးရင်) နှင့် အမိ ဒေါ်အုံးကြွေ တို့မှ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး|ပဲခူးတိုင်း]] သာယာဝတီခရိုင် ကျွဲသတ်ကျေးရွာ (အချို့က လက်ပတန်းဟုဆို) ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ တောင်သူမျိုးရိုး ဇာတိဖွားဖြစ်ပြီး မွေးချင်း ၅ ယောက်အနက် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။ ငယ်နာမည်မှာ မသိန်းကြင် (မမြကြင်) ဖြစ်၏။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အကယ်ဒမီ[[နွဲ့နွဲ့မူ]]၏ မိခင်ဖြစ်သူ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အကယ်ဒမီ ဒေါ်သိန်းရှင်နှင့် ညီအစ်မ အရင်း ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ် စာသင်ကြားချိန်၌ [[ဆရာစံ|သုပဏ္ဏကဂဠုန်ရာဇာဘွဲ့ခံ ဂဠုန်ဆရာစံ]]၏ တပည့်ထံတွင် စာသင်ကြားခဲ့သည်။ အဒေါ်ဖြစ်သူ ဇာတ်မင်းသမီးကြီး ဒေါ်စိန်ယုံထံမှ အနုပညာမျိုးရိုး ဆက်ခံကာ အသက် ၅ နှစ် အရွယ်မှစ၍ သီဆိုကပြခဲ့သည်။ == အနုပညာလောကသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း == ပြည်မြို့၊ [[ပန်းတောင်းမြို့နယ်|ပန်းတောင်း]] ငါးမျက်နှာဘုရားပွဲတွင် အသက် ၅ နှစ် အရွယ်မှ စတင်၍ ဇာတ်သဘင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ပြီး အဒေါ်ဖြစ်သူ၏ ဇာတ်ထဲတွင် "အောင်မြကြင် (အောင်မြဂျင်)" အမည်ဖြင့် အစ်မများနှင့်အတူ အပျိုတော် ၁၂ ခန်း စသည်တို့ကို ဝင်ရောက်ကပြခဲ့ရာ ပြည်မြို့နယ်တစ်ခွင် နာမည်ဂုဏ်သတင်း ကြီးခဲ့သည်။ လက်ရှိကနေသောဇာတ် ဖျက်သိမ်းလိုက်သောအခါ နယားပျံဆရာခ ဇာတ်သို့ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ယင်းဇာတ်ထဲတွင် မင်းသားကြီးရွှေ (ပခုက္ကူနယ် လက်ပံခြေပေါ်လာစဉ်) နှင့် တွဲဖက်၍ "အောက်ချင်းဖို၊ အောက်ချင်းမ" ပြဇာတ်ကို ကပြခဲ့သည်။ ထိုမှစ၍ "အောက်ချင်းမ" အမည်ဖြင့် ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ မိခင်ဖြစ်သူက အနုပညာအစွမ်းကို သိမြင်လာသောအခါ အောင်ဝိဇ္ဇာ ဇာတ်မင်းသားလေးနှင့် တွဲဖက်ကပြစေခဲ့သည်။ [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အပြီး ပြဇာတ်များ ပြန်လည်အသက်ဝင်လာချိန်တွင် ဒေါ်ကြည်အောင် တည်ထောင်သော ကျော်အုန်းလှိုင်ဇာတ်တွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီး ဖြစ်လာခဲ့ပြီး မင်းသား ကျော်အုန်းလှိုင်နှင့် ခေတ်သစ်ပြဇာတ် ကပြရာမှ "မာလာရီ" ဆိုသည့် နာမည်ဖြင့် ကျော်ကြားခဲ့သည်။ စာရေးဆရာမကြီး [[ဂျာနယ်ကျော်မမလေး]]က သူမ၏ အကြောင်းကို စာနာနားလည်စွာဖြင့် ''မာလာရီ'' အမည်ရှိ စာအုပ်ကို ရေးသားဖွဲ့နွဲ့ခဲ့သည်။ == ကြည်ကြည်ဌေး အမည်ဖြင့် ကျော်ကြားလာခြင်း == မသိန်းကျင်သည် ကာဌေးပြဇာတ်ရုံ၌ "ခင်မေကျင်" အမည်ဖြင့် ပြဇာတ်ဝင်ရောက်ကပြစဉ် ရုံမန်နေဂျာ ဦးလျောင်စိန်က မရွေးချယ်ဘဲ နှစ်သိမ့်ပြောဆို လွှတ်လိုက်၏။ ထိုသည်ကို ပွဲခွန်တော်အရာရှိပေါက်စ ကိုကျော်စိုး (နောင်တွင် ဒါရိုက်တာ ဘိတ်ကလာတဲ့ ငံပြာရည်) က မကျေမနပ်ဖြစ်ကာ မော်လီအလှပြင်ဆိုင် (ဆူးလေဘုရားလမ်း မီးသတ်ရှေ့) ၌ အလှပြင်စေပြီး ဦးလျောင်စိန်ထံ ပြန်ခေါ်သွားကာ အမည်ကိုလည်း "မြင့်မြင့်ဌေး" ဟု ပေးလိုက်သည်။ ဦးလျောင်စိန်လည်း မျက်စိလည်သွားကာ အောက်ချင်းမ ခင်မေကျင်ကို ပဏာမ ရွေးချယ်လက်ခံလိုက်သည်။ လက်တွေ့သရုပ်ဆောင် ရွေးချယ်သည့်နေ့၌ "ကြည်ကြည်ဌေး" ဟု အခမ်းအနားမှူးက ခေါ်လိုက်ရာ မြင့်မြင့်ဌေး အမည်ပြောင်းထားသော ခင်မေကျင်က သူ့ကိုခေါ်သည်ထင်ကာ စင်မြင့်ပေါ်သို့ တက်သွားခဲ့သည်။ (ထိုမှစ၍ အောက်ချင်းမ ခင်မေကျင်ကို မှည့်ခေါ်ထားသည့် မြင့်မြင့်ဌေး အမည်မှာ နောင်တွင် ပုဇွန်တောင် မြင့်မြင့်ဌေး / ပုဇွန်ထုပ်ကြီး မြင့်မြင့်ဌေး အမည်တွင်သူ ဖြစ်လာခဲ့သည်)။ ပြဇာတ်ဆရာ ဒါရိုက်တာ [[ဦးသုခ]] ကလည်း သူမ၏ အနုပညာဗီဇနှင့် အရည်အသွေးကို သိမြင်၍ ရဲရဲကြီး ရွေးချယ်ပေးခဲ့ပြီး "ချစ်ကုမ္ပဏီ" ပြဇာတ်တွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ကပြစေခဲ့ကာ နာမည်ကိုလည်း "ကြည်ကြည်ဌေး" ဟု ပြောင်းလဲပေးခဲ့သည်။ ထိုစဉ်မှစ၍ ကြည်ကြည်ဌေး အမည်ဖြင့် သေသည့်တိုင် ထင်ပေါ်ကျော်ဇောခဲ့သည်။ "စံပြမယား" ပြဇာတ်ကပြစဉ် ကာယဗလ ဦးရှိန် လာရောက်ကြည့်ရှုရာ ကြည်ကြည်ဌေး၏ အလွမ်းရေယာဉ်ကြော၌ မျောပါသွားပြီး ဆေးပြင်းလိပ်ပြုတ်ကျကာ ပုဆိုးမီးလောင်ပေါက် ခဲ့ရသည်။ ပြဇာတ်ဒါရိုက်တာ ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်က "ဇာတ်ကိုခွဲတာ၊ သေတာ ဇာတ်သိမ်းရင် ပရိသတ်က လက္ခမခံဘူး၊ မကြိုက်ကြဘူး။ ကြည်ကြည်ဌေးကျတော့ လက်ခံတယ်၊ ကြိုက်ကြတယ်" ဟု မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ == ရုပ်ရှင်နှင့် ဂီတနယ်ပယ် == ၁၉၄၉ ခုနှစ်မှစ၍ ပြဇာတ်မင်းသမီးအဖြစ် ကျော်ကြားခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် [[အေဝမ်းဖလင်း|အေဝမ်းရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး]]မှ တင်မြှောက်ပေးမှုဖြင့် ရုပ်ရှင်လောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ပထမဆုံးဇာတ်ကားမှာ ဒါရိုက်တာ [[အေဝမ်းဦးတင်မောင်]] ရိုက်ကူးသည့် ''[[ချစ်သက်ဝေ]]'' ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က မင်းသမီးကြေး ၈၀၀ ကျပ် ဖြစ်သော်လည်း ကုမ္ပဏီမှ သဘောကျသဖြင့် ၁၀၀၀ ကျပ်အထိ တိုးပေးခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းဇာတ်ကားများအတွက် ၂၅၀၀ ကျပ်အထိ တိုးမြှင့်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ထိုဇာတ်ကားဖြင့်ပင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု (အမျိုးသမီးပညာသည်ဆု) ကို ရရှိခဲ့သည်။ (ထိုစဉ်က အကယ်ဒမီဟု မခေါ်ဆိုသေးဘဲ အမျိုးသားပညာသည်ဆု၊ အမျိုးသမီးပညာသည်ဆု ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်)။ ကြည်ကြည်ဌေးသည် ၁၉၅၂ ဝန်းကျင်မှ ၁၉၈၆ ဝန်းကျင်အထိ အလွန် အောင်မြင်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် မာစီဒီး (Mercedes-Benz) ကားကို ပထမဆုံး ဝယ်ယူစီးနင်းနိုင်သူလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ အနုပညာလောကတွင် ကြည်ကြည်ဌေး မပါလျှင် မအောင်မြင်သလို၊ မင်းသားများကို ရွေးချယ်ခွင့်ရှိသော်လည်း မရိုက်သည့် မင်းသား မရှိသလောက် နည်းပါးခဲ့ကြောင်း အေဝမ်းရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးမှ သရုပ်ဆောင် ဒါရိုက်တာ ဦးသိန်းထွဋ်က ပြောကြားခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ပဒေသာဖလင်းမှ ထုတ်လုပ်ပြီး ဒါရိုက်တာ ဦးတင်ယု ရိုက်ကူးသည့် ''မန္တလေးနန်းတွင်းအရေးတော်ပုံ'' ဆေးရောင်စုံရုပ်ရှင်ကား၌ [[လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင်]] အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်ကားတွင် မင်းတုန်းမင်းအဖြစ် ဦးသိမ်းမောင်၊ စကြာဒေဝီ မိဖုရားခေါင်ကြီးအဖြစ် ဒေါ်သီတာခင်ထွေး၊ ကနောင်မင်းသားကြီးအဖြစ် ထွန်းဝေ၊ မြင်ကွန်း မြင်ခုန်တိုင် မင်းသားများအဖြစ် မြမောင်နှင့် ဒေဝ တို့ ပါဝင်ခဲ့ကြပြီး ကနောင်မင်းကို ဓားနှင့်ခုတ်သတ်သည့် အခန်းများပါဝင်ကာ ဆေးရောင်စုံကားဖြစ်သဖြင့် လူကြည့်များခဲ့သည်။ ခေါင်းဆောင်ရုပ်ရှင်မင်းသမီးအဖြစ် ''သတ္တိသွေး'' နှင့် ''တေးလုလင်'' ဇာတ်ကားများကို နောက်ဆုံးရိုက်ကူးခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် အမေခန်းမှ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ကြည်ကြည်ဌေးသည် ရုပ်ပျက်ဆင်းပျက် အခန်းများ ရိုက်ကူးရခြင်းကို သဘောကျသူဖြစ်ပြီး ရက်စက်သည့်အခန်းလုပ်လျှင် လူတကာဆဲချင်အောင်၊ လွမ်းရလျှင် ကြည့်သူတိုင်း မျက်ရည်ကျအောင်၊ ရယ်စရာလုပ်လျှင် ပါးစပ်ပိတ်မနေရအောင် လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသူ ဖြစ်သည်။ စာရေးဆရာကြီး [[သိန်းဖေမြင့်]]က "လမင်းသာချိန်၊ နွေကွယ်ချိန်" တေးသရုပ်ဖော် ပြဇာတ်၌ နောက်ခံတေးကို လုံးဝမဆိုဘဲ သရုပ်ဆောင်မှုပေါ် အာရုံစိုက်ခဲ့ပုံနှင့် သားလုပ်သူက တွန်းဖယ်လိုက်၍ လဲကျသွားသည့် အခန်းလေးကပင် ကြည်ကြည်ဌေး၏ မြင့်မားသည့် အနုပညာကို သက်သေထူခဲ့ကြောင်း ချီးကျူးခဲ့သည်။ ဒါရိုက်တာ အောင်မြင့်မြတ်ကလည်း "မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ပြဇာတ် ခေတ်ဦးမှသည် ယနေ့ထိ နှစ်ပေါင်း ၅၀ ကျော်တိုင်အောင် တစ်ခေတ်မှာ တစ်ယောက် ထွန်းတောက်သည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သော အနုပညာရှင်" ဟု ညွှန်းဆိုခဲ့သည်။ ကြည်ကြည်ဌေးသည် ရုပ်ရှင်ကားပေါင်း (၃ဝဝ) ကျော် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ သရုပ်ဆောင်ရုံတင်မကဘဲ အဆိုပညာ၌လည်း ထူးချွန်သဖြင့် နောက်ပိုင်းတွင် [[မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား]]၌ ဂီတအကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မေဒေးပွဲ၊ ပြည်ထောင်စုပွဲ၊ ရုပ်ရှင်ကောင်စီပွဲ၊ ဂီတကောင်စီပွဲ စသည့် ပဒေသာကပွဲများတွင်လည်း အခကြေးငွေ မဓါနမထားဘဲ ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ === ရရှိခဲ့သော အကယ်ဒမီဆုများ === * ၁၉၅၂ - ''[[ချစ်သက်ဝေ]]'' (အမျိုးသမီး ပညာသည်ဆု) * ၁၉၅၆ - ''[[ချစ်ခွင့်မပိုင်]]'' (အမျိုးသမီး ပညာသည်ဆု) - (ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်ဟောင်း ဦးသန့်က အကဲဖြတ်လူကြီးအဖြစ် ပါဝင်စဉ် "ချစ်ခွင့်မပိုင် ဇာတ်ကားတစ်ခုတည်း မကဘဲ ရတနာပုံ၊ အကျော်အမော် ဇာတ်ကားများတွင်လည်း အကယ်ဒမီ ရထိုက်သော်လည်း နှစ်စဉ်ဆက်တိုက် မပေးရသည့်အတွက် မပေးခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း" ချီးကျူးခဲ့သည်) * ၁၉၇၀ - ''[[နုနုငယ်ငယ်]]'' (အမျိုးသမီး ဇာတ်ပို့ဆု) * ၁၉၇၈ - ''[[လူဇော်]]'' (အမျိုးသမီး ဇာတ်ပို့ဆု) === ထင်ရှားသော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ === * ''[[ရတနာပုံ]]'' * ''[[ချစ်သက်ဝေ]]'' * ''[[ချစ်ခွင့်မပိုင်]]'' * ''[[စက္ကောမ]]'' * ''[[အကျော်အမော်]]'' * ''[[ပန်းပန်လျှက်ပါ]]'' * ''[[မိန်းမဘဝ]]'' * ''[[တစ်ပွင့်တည်း ပန်မယ်]]'' * ''[[တောကနှင်းမူ]]'' * ''[[စကားပြောသောအသဲနှလုံး]]'' * ''[[ချစ်ပင်ချစ်မိုး]]'' * ''[[သုယောနန္ဒီ]]'' * ''[[ဩော်ဂီတလုလင်]]'' * ''[[ဗိမ္မိသာရ]]'' * ''[[လူဇော်]]'' * ''[[နုနုငယ်ငယ်]]'' * ''[[သတ္တိသွေး]]'' * ''[[တေးလုလင်]]'' * ''[[မန္တလေးနန်းတွင်းအရေးတော်ပုံ]]'' === ထင်ရှားသော သီချင်းများ === * [[လေးနာရီ]] * [[ဗေဒါလမ်း]] * [[သက်ဆိုင်သူသို့]] * [[ပျိုလေးတို့ကောက်စိုက်ရာ]] * [[ချစ်ဆိပ်ရည်]] * [[ချစ်၍ရွာသောမိုး]] * [[ပန်းပန်လျက်ပါ]] == မိသားစုနှင့် ဘဝနိဂုံး == ငယ်ရွယ်စဉ် အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ်၌ပင် လေးမျက်နှာမြို့မှ မင်းသားကလေး အောင်ဝိဇ္ဇာနှင့် အိမ်ထောင်ကျကာ သမီးဖြစ်သူ လှလှဝင်းကို မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဘဝကံကြမ္မာကြောင့် ကွဲကွာခဲ့ရပြီး စလင်းကွင်းရုံပိုင်ရှင် ဇာတ်ကန်ထရိုက်တာ ဗိုလ်အောင်သိန်း နှင့် ဒုတိယအိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဦးအောင်သိန်းကြောင့် ဆင်းရဲသွားခဲ့ရပြီး ရုပ်ရှင်ရိုက်လျှင် ထုတ်လုပ်သူနှင့် ဒါရိုက်တာများက ဦးအောင်သိန်းအတွက် ဖဲဝိုင်းဆင်ပေးရကာ ဖဲဝိုင်းလုပ်မပေးပါက ရိုက်ကူးခွင့် မပေးခဲ့ပေ။ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကြည်ကြည်ဌေး၏ မိခင်ကြီး ကွယ်လွန်သောအခါ ဗိုလ်အောင်သိန်းသည် သံဝေဂရရှိကာ ကြည်ကြည်ဌေးအား ယုယကြင်နာခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်မှ သူမ၏ အနုပညာ ထူးချွန်ပြောင်မြောက်မှုအတွက် "[[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့]]" တံဆိပ်ကို ပေးအပ်ဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောက၏ စံထားလောက်သော အကယ်ဒမီလေးထပ်ကွမ်း ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဒေါ်ကြည်ကြည်ဌေးသည် သက္ကရာဇ် [[၂၀၀၀]] ပြည့်နှစ် မတ်လ ၄ ရက် စနေနေ့၌ [[ရန်ကုန်မြို့]]တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အသက် ၇၆ နှစ်ရှိပြီဖြစ်ပြီး သားသမီး ၄ ဦး (အချို့က မူကွဲအရ သားသမီး ၂ ဦး ဟုဆို)၊ မြေး ၆ ဦး (မူကွဲ ၃ ဦး) နှင့် မြစ် ၄ ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ကျိုက်ဝိုင်းဘုရားပွဲတွင် [[ရွှေဘ]] နှင့် ဒေါ်ကြည်ကြည်ဌေးတို့ ကပြခဲ့သော ပြဇာတ်အမည်မှာ "ယု" ဖြစ်သည်။ == ဂျာနယ်ကျော် မမလေး ရေးသော မာလာရီအတ္ထုပ္ပတ္တိ == မြန်မာနိုင်ငံမှာ ပထမဦးဆုံး မာစီဒီးကား ကို ဝယ်စီးနိုင်ခဲ့တဲ့ လေးထပ်ကွမ်း အကယ်ဒမီ ပိုင်ရှင် ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဘွဲ့ရ ရုပ်ရှင် မင်းသမီး တစ်ယောက် ဟာ အသက် (၅၀) ကျော်တဲ့အထိ အိမ်တွင်း အကြမ်းဖက်တာ ခံခဲ့ရတယ် ဆိုရင် ယုံပါမည်လား။ အဲ့ဒီအချိန်အခါ ကာလတုန်းက မြန်မာ့လူနေမှု အဖွဲ့အစည်းမှာ အိမ်ထောင်ဦးစီးက စိတ်မကျေနပ်ရင် မကျေနပ်သလို မိန်းမကို ရိုက်နှက်ခဲ့ကြတယ် ဆိုတာရော ယုံပါသလား။ မယုံရင် ဒီစာအုပ်ကို ဖတ်ကြည့်လိုက်ပါ။ ပိုပြီး ထဲထဲ ဝင်ဝင် သိချင်တယ်ဆိုရင်လည်း ဒီစာအုပ်ကို ဖတ်ကြည့်လိုက်ပါ။ ဆရာမကြီး ဂျာနယ်ကျော် မမလေးဟာ ဒီစာအုပ်ကို အမေ 'ဒေါ်ကြည်ကြည်ဌေး' ရဲ့ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အဖြစ် ရေးသား ခဲ့ပါတယ်။ 'ကြည်ကြည်ဌေး' လို့ ဖြစ်လာမယ့် မီးခဲလေး 'မသိန်းကျင်' ဟာ အသက် (၅) နှစ် အရွယ် က စလို့ ဇာတ်သဘင်လောက ကို ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ဒေါ်လေးဖြစ်သူရဲ့ ဇာတ်ထဲမှာ "အောင်မြကျင်" အဖြစ်၊ နယားပျံ ဆရာခ ဇာတ်ထဲမှာ မင်းသားကြီးရွှေနှင့် တွဲဖက်ပြီး အောက်ချင်းဖို၊ အောက်ချင်းမ ပြဇာတ် တို့ကို ကပြ ဖျော်ဖြေခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုနဲ့ အသက် (၁၅) နှစ်အရွယ်မှာ ပထမ ဦးဆုံး ရင်ခုန်သံတွေ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး... မင်းသား 'အောင်ဝိဇ္ဇာ' နဲ့ ချစ်ကြိုးသွယ်ခဲ့မိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲ့ဒီအချစ်ဦး ဟာ ယောက္ခမ အငြူစူခံရဖို့ ၊ လင်သားရဲ့ အရိုက်ခံရဖို့ပဲ ဖြစ်လာ ခဲ့ပြီး အိမ်ထောင်ဦး နဲ့ ကွဲခဲ့ရပါတယ်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အပြီး ပြဇာတ်များ ပြန်လည် အသက်ဝင်လာ ချိန်မှာတော့ 'မာလာရီ' ဆိုတဲ့ နာမည်နဲ့ ပြဇာတ်မင်းသမီး အဖြစ် ကပြခဲ့ပြီး သူပါတဲ့ ပြဇာတ် ရုံသွင်းတိုင်း လူကြိတ်ကြိတ် တိုးခဲ့ ပါတယ်။ ဒီလိုအောင်မြင်လာချိန်မှာတော့ ခါးက သေနတ်ကို ကြောက်ရတာကြောင့် မယားကြီး ငုတ်တုပ် ရှိတဲ့ 'ဗိုလ်အောင်သိန်း' ကို လက်ထပ်ခဲ့ရပါတယ်။ အဲ့ဒီနောက်ပိုင်း မှာတော့ 'ဗိုလ်အောင်သိန်း' ကပဲ သူ့ဘဝ အလုံးစုံကို စိုးမိုးခြယ်လှယ် ခဲ့ပါတယ်။ အဲ့ဒီနောက် (၁၉၅၂) ခုနှစ်မှာ ရုပ်ရှင်လောကကို ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ပထမဆုံး ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကား 'ချစ်သက်ဝေ' မှာပဲ ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုကို ရရှိ ခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုမျိုး အောင်မြင်ကျော်ကြား နေခဲ့တဲ့ အချိန် မှာလည်း 'ဒေါ်ကြည်ကြည်ဌေး' ဟာ အိမ်နဲ့ ရှုတင်ကလွဲလို့ ဘယ်မှ မသွားခဲ့ရပါဘူး။ ဒီလို တင်းကျပ်ချုပ်ခြယ် နှိပ်စက်တဲ့ ယောက်ျားကို သူမ ဘာလို့ မကွာရှင်းခဲ့တာပါလဲ...။ 'ဝဋ်ကြွေး...' တဲ့ "ငါ့သမီး ဒီဝဋ်ကြွေးက လွတ်ချင်ရင် သူလုပ်သမျှ အကုန်လုံး ခွင့်လွှတ်လိုက်" တဲ့လေ...။ အိမ်ရဲ့ အဓိက စီးပွားရေး မဏ္ဍိုင်ဖြစ်ပြီး တစ်လကို လင်ပေးတဲ့ ငွေ (၃၀၀) ပဲ သုံးခွင့်ရှိတဲ့ မိန်းမတစ်ယောက် ၊ ငါးပိရည် နဲ့ တို့စရာကိုပဲ မြိန်မြိန်ယှက်ယှက်စားတတ်တဲ့ နာမည်ကြီး မင်းသမီးတစ်ယောက် ၊ ယောက်ျားရဲ့ မယားကြီးသေတော့ ရှိုက်ကြီးတငင် ငိုခဲ့တဲ့ တတိယ မယားတစ်ယောက် ၊ လင်အပေါ် (၅၂၈) မေတ္တာ နဲ့ တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် နေပေးခဲ့တဲ့ မိန်းမသားတစ်ယောက် ... အဲ့ဒီလို ပုဂ္ဂိုလ်ကတော့ အနုပညာရှင် 'ဒေါ်ကြည်ကြည်ဌေး' ပါတဲ့...။ အတုယူစရာ ၊ သံဝေဂ ရစရာ ၊ ဘဝရဲ့ အကွေ့ အချိုး ပေါင်းများစွာ နဲ့ အနုပညာ... ဒါတွေကို ရောယှက်ခံစားရတဲ့ ဒီစာအုပ်ကို ဖတ်ပြီးတဲ့အခါ.... ကျွန်တော်ကတော့ ကန့်လန့်ကာ နောက်က ဝဋ်ကြွေး နဲ့ ပိတ်ကားနောက်ကွယ်က မျက်ရည် တွေ အကြောင်းကို သေသေချာချာ နားလည် သွားခဲ့ပါတယ်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{lifetime|၁၉၂၄|၂၀၀၀}} [[Category:ပထမ မြန်မာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ]] [[Category:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]] [[Category:မြန်မာ့ သဘင်ပညာရှင်များ]] [[Category:ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ရများ]] n9a46s7ef3ozn5lv3vy8bq6plcepasj 0 18796 1044624 963073 2026-07-27T12:47:13Z Dr Lotus Black 31011 1044624 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | နိုင်ငံအမည်အပြည့် = ဗင်နီဇွဲလား ဘိုလီဗေးရီးယန်း သမ္မတ နိုင်ငံ | အမည်_ရင်း = Bolivarian Republic of Venezuela <br /> República Bolivariana de Venezuela | ပုံ_အလံ = Flag of Venezuela (state).svg | ပုံ_တံဆိပ် = Coat of arms of Venezuela.svg | နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = ဘုရားသခင်နှင့် ဖက်ဒရေးရှင်း | နိုင်ငံတော်သီချင်း = Glory to the Brave People | ပုံ_နေရာ = VEN orthographic.svg | မြို့တော် = [[ကရာကတ်စ်မြို့]] | အကြီးဆုံးမြို့ = မြို့တော် | ဧရိယာ = ၃၅၃,၈၄၁စတုရန်းမိုင်(၉၁၆,၄၄၅km²) | ဧရိယာအဆင့် = ၃၃ | ဧရိယာရေရာခိုင်နှုန်း = ၀.၃၂ | စံတော်ချိန်ဇုန် = -၄.၅ | ရုံးသုံးဘာသာများ = [[စပိန်ဘာသာစကား|စပိန်]] | လူဦးရေ =၂၉,၁၀၅,၆၃၂(၂၀၀၉) | လူဦးရေအဆင့် = ၄၀ | လူဦးရေအထူ = ၃၀.၂/km² (၇၇/sq mi) | လူဦးရေအထူအဆင့် = ၁၇၃ | လူမျိုးများ = | ဘာသာတရားများ = | ပွဲများ = | အမျိုးအစား = ဖက်ဒရယ် ပါလီမန် ဖွဲ့စည်းပုံ သမ္မတအစိုးရ | ခေါင်းဆောင်_ရာထူး(၁) = သမ္မတ | ခေါင်းဆောင်_အမည်(၁) = [[:en:Delcy Rodríguez]] (ယာယီ){{efn|Following the 2026 United States strikes in Venezuela, in which president [[နီကိုးလပ်စ် မဒူရို|Nicolás Maduro]] was captured by and taken to the United States, Rodríguez was appointed acting president by order of the [[:en:Supreme Tribunal of Justice (Venezuela)|Supreme Tribunal of Justice]], having already served in a ''de facto'' capacity in the immediate aftermath of Maduro's capture.<ref>{{Cite web |title=Venezuela's Supreme Court orders Delcy Rodriguez become interim president |date=3 January 2026 |work=Reuters |access-date=3 January 2026 |url=https://www.reuters.com/world/americas/venezuelas-supreme-court-orders-delcy-rodriguez-become-interim-president-2026-01-04/ }}</ref><ref>{{Cite web|title=Venezuelan court directs Vice President Delcy Rodriguez to assume duties of acting president|url=https://www.cnn.com/world/live-news/venezuela-explosions-caracas-intl-hnk-01-03-26 |publisher=CNN |author=Laura Sharman and Mauricio Torres |date=4 January 2026}}</ref> Both Rodríguez and Maduro have asserted that the latter remains the legal officeholder.<ref>{{Cite news |date=3 January 2026 |title=Live Updates: U.S. Captures Venezuelan Leader, Trump Says |url=https://www.nytimes.com/live/2026/01/03/world/trump-united-states-strikes-venezuela |access-date=3 January 2026 |work=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=3 January 2026 |title=Maduro is Venezuela's only president, says VP Delcy Rodriguez |url=https://www.bbc.com/news/live/c5yqygxe41pt?post=asset%3A7a8418c7-e2e5-4e95-93d6-b4b7352b27b1#post |access-date=3 January 2026 |publisher=BBC News}}</ref><ref name="Guardian still president">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/jan/05/venezuela-live-updates-trump-us-interim-president-collaborate|title=Maduro: 'I am still president of my country' |date=5 January 2026 |website=The Guardian|quote=At one point, the captured leader said that he was "still president of my country"}}</ref> It has effectively been controlled by the U.S. Secretary of State Marco Rubio ever since the United States operation.<ref name="NYT 07112026">{{Cite news |last=Pager |first=Tyler |last2=Kurmanaev |first2=Anatoly |date=July 11, 2026 |title=How Marco Rubio Is Running Venezuela From Afar |url=https://www.nytimes.com/2026/07/11/us/politics/how-marco-rubio-runs-venezuela.html |access-date=July 12, 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331|quote=The secretary of state effectively controls Venezuela's finances, the distribution of its natural resources and its government. His grip on the country is a vivid manifestation of American power in the Trump era.}}</ref><ref name="Callaghan 01042026">{{Cite news|last=Callaghan|first=Louise|date=January 4, 2026|title=Who leads Venezuela now? Trump has picked his grudging puppet|work=The Times|url=https://www.thetimes.com/world/latin-america/article/delcy-rodriguez-venezuela-leader-maria-corina-machado-5b292xg3r|url-access=subscription|access-date=July 12, 2026|quote=After a life spent working to advance socialism and fighting US imperialism, Rodríguez, a former lawyer and diplomat, now appears to be being strong-armed by Trump into leading her country as an American puppet state, with the threat of full-scale military invasion if she does not co-operate.}}</ref>}} | ခေါင်းဆောင်_ရာထူး(၂) = ဒုသမ္မတ | ခေါင်းဆောင်_အမည်(၂) = | ထူထောင်ရေး_အမည်(၁) = လွတ်လပ်ရေး (စပိန်မှ) | ထူထောင်ရေး_ခုနှစ်(၁) = ဇူလိုင် ၅၊ ၁၈၁၁ | ထူထောင်ရေး_အမည်(၂) = လွတ်လပ်ရေး (ဂရန်းကိုလံဘီယာမှ) | ထူထောင်ရေး_ခုနှစ်(၂) = ဇန်နဝါရီ ၁၃၊ ၁၈၃၀ | ထူထောင်ရေး_အမည်(၃) = ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ | ထူထောင်ရေး_ခုနှစ်(၃) = ဒီဇင်ဘာ ၂၀၊ ၁၉၉၉ | GDP_PPP = ၄၈.၁၄၀ ဘီလီယံ | GDP_PPP_အဆင့် = | GDP_PPP_per_capita = US $၁၄,၃၄၂ | GDP_PPP_per_capita_အဆင့် = | HDI = ၀.၆၉၆ | HDI_change = decrease | HDI_ref = <ref name="HDI">{{cite web|format=PDF|url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Table1.pdf|title=Human Development Report 2010|year=2010|publisher=United Nations|accessdate=5 November 2010|archivedate=21 November 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101121150504/http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Table1.pdf}}</ref> | HDI_အဆင့် = ၇၅ | ဗဟိုဘဏ် = | ငွေ = ဗင်နီဇွဲလား ဘိုလီဗာ | အထိမ်းအမှတ်များ = | ISO 3166-1 = | cctld = .ve | calling_code = +၅၈ }} '''ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ''' (Bolivarian Republic of Venezuela) သည် [[တောင်အမေရိကတိုက်]]၏ မြောက်ဘက်အကျဆုံးသောနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ယင်းကို ဗင်နီဇွဲလားပြည်ထောင်စုသမ္မတနိုင်ငံဟု ခေါ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဂီယားနားနယ်များ]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ဘရာဇီးနိုင်ငံ]]၊ အနောက်ဘက်နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ]]တို့ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၉၂၈ မိုင်ကျယ်၍ တောင်မှမြောက် ၇၉၀ မိုင် ရှည်သည်။ ကမ်းရိုးတန်းသည် ၁၇၅၀ မိုင်ရှည်၍ တနိုင်ငံလုံး၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၃၅၂,၁၄၃ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်လျက် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ တဆခွဲနီးနီးရှိသည်။ တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများအနက် ဆဋ္ဌမအကြီးဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ဗင်နီဇွဲလားဟူသောအမည်မှာ စပိန်ဘာသာဖြင့် ဗင်းနစ်မြို့ကလေးဖြစ်သည်။ ၁၄၉၉ ခုတွင် စပိန်လူမျိုး အလွန်းဆိုသေအိုဇေဒါခေါင်းဆောင်သော စွန့်စားရှာဖွေသူ တစုသည် ယခု မာရာကိုင်းဗိုအိုင်အတွင်း ရေတိမ်ရာ၌ တိုင်များစိုက်၍ တဲအိမ်ခြေတံရှည်များဆောက်လုပ်ထားသော အင်ဒီးယန်းရွာကို တွေ့မြင်ရသောအခါ ဗင်းနစ်မြို့၏ ရှုခင်းနှင့်ဆင်ဆင်တူသဖြင့် ဗင်နီဇွဲလားဟု မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။ ယင်းမှ တနိုင်ငံလုံးကို ဗင်နီဇွဲလားဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြလေသည်။ တောင်အမေရိကတိုက် အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတလျှောက်တန်းလျက် ရှိသော [[အန်းဒီးတောင်တန်း]]ကြီးမှ တောင်တန်းခွဲကလေးများသည် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ အနောက်တောင်ဘက်၊ အလယ်ဖက်နှင့် မြောက်ဘက်တို့သို့ ဖြာထွက်လာလေသည်။ တောင်အမေရိကတိုက်၏ တတိယအကြီးဆုံးမြစ်ဖြစ်သော အောင်ရင်နိုးကိုးမြစ်နှင့် ယင်း၏ မြစ်လက်တက်ပေါင်း ၄၃၆ ခုတို့သည် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ အကျယ်အဝန်း၏ ၅ ပုံ ၄ ပုံ တွင် ပိုက်ကွန်ကြီးသဖွယ် ဖြန့်၍ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ အော်ရင်နိုးကိုးမြစ်သည် မိုင် ၁,၇၀၀ ခန့် ရှည်၍ ပွားတိုအယာကူချိမြို့တည်ရာ မြစ်ဝမှ မိုင် ၁,၀၀၀ ခန့်အထိ လှေသင်္ဘောများသွားလာနိုင်သည်။ အော်ရင်းနိုးကိုးမြစ်ဝှမ်းဒေသ၏ ထူးခြားချက်တရပ်မှာ အမေဇုန်မြစ်၊ နီးဂရိုးမြစ်တို့နှင့် အော်ရင်နိုးကိုးမြစ်ကို သဘာ၀တူးမြောင်းကြီးသဖွယ် ဆက်လျက်ရှိသော ကာဆီကွီးယားရေးမြစ်ပင် ဖြစ်သည်။ [[အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ]]မှ အော်ရင်နိုးကိုးမြစ်ကို ဆန်တက်လာသည့် သင်္ဘောများသည် ကာဆီကွီယားရေမှတဆင့် နီးဂရိုးမြစ်၊ ယင်းမှ အမေဇုန်မြစ်ကို စုန်ဆင်းကာ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာထဲသို့ ပြန်ထွက်နိုင်လေသည်။ ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံကို သဘာဝအားဖြင့် ၄ ပိုင်းခွဲခြားနိုင်သည်။ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဒေသ၊ တောင်တန်းဒေသ၊ ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသနှင့် အီလာနော့ခေါ် လွင်ပြင်ဒေသတို့ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဒေသတွင် ကမ်းရိုးလွန်ရှိ ကျွန်းကလေးများပါဝင်သည်။ စတုရန်းမိုင် ၂၀,၀၀၀ ကျော် ကျယ်ဝန်းသည်။ ပုလဲဖမ်းလုပ်ငန်း အများအပြား လုပ်ကိုင်သည်။ ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံထွက် ရေနံအများဆုံးထွက်ရာ ဒေသဖြစ်သည်။ ရာသီဥတုမှာ ပူ၍ စိုစွတ်သည်။ တောင်တန်းဒေသသည် ဗင်နီဇွဲလားမြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်မြောက်ပိုင်းရှိ အန်းဒီးတောင်တန်းမှ ဖြာထွက်သော တောင်တန်းများနှင့် မိုင်ပေါင်း ၅၀၀ ခန့် ကမ်းရိုးတန်းနှင့်ပြိုင်၍ တန်းဆင်းသွားသော တောင်တန်းများရှိရာ ဒေသ ဖြစ်သည်။ ယင်းဒေသသည် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ခန့် ကျယ်ဝန်း၍ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးလောက၏ အာရုံစူးစိုက်ရာ ဒေသဖြစ်သည်။ အော်ရင်နိုးကိုးမြစ်၏ လက်ျာဘက်ကမ်းမှ ဗင်နီဇွဲလား - ဘရာဇီးနိုင်ငံနယ်နိမိတ်အတွင်းရှိ ဂီယားနား ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသသည် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ တဝက်ခန့်ရှိသည်။ သစ်တောများအလွန်ထူထပ်၍ အချို့နေရာများသို့ ယခုတိုင် လူသူရောက်ပေါက်ခြင်း မရှိသေးချေ။ တွင်းထွက်သတ္တုများနှင့် အဖိုးတန်သစ်တောများရှိရာဒေသ ဖြစ်သည်။ လူနေအလွန်နည်း၍ အင်ဒီယန်း လူမျိုးများသာ ရှိသည်။ အီလာနော့လွင်ပြင်ဒေသသည် ကိုလံဘီယာနှင့် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံများ၏ နယ်စပ်မှ ကာရစ်ဘီယန်ပင်လယ်အထိ တောင်တန်းဒေသနှင့် ဂီယားနားကုန်းပြင်မြင့်ဒေသအကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ယင်းဒေသ၏ များစွာသောအပိုင်းသည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ ၆၅၀ သာမြင့်သော မြေနိမ့်ပိုင်းဖြစ်သည်။ မိုးရာသီတွင် ရေလွှမ်းမိုးသည်။ မြက်ခင်းပေါ၍ ကျွဲ၊ နွားမွေးမြူရာဒေသ ဖြစ်သည်။ ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံသည် အပူပိုင်းဇုန်တွင် လုံးလုံးကျရောက်နေသဖြင့် အပူပိုင်းရာသီဥတုရှိသည်။ သို့ရာတွင် မြေမျက်နှာပြင် အနိမ့်အမြင့်နှင့် တိုက်ခတ်သောလေကို လိုက်၍ ရာသီဥတုအပိုင်းကြီး ၃ ပိုင်းခွဲနိုင်သည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက်ပေ ၁၈၀၀ ခန့် မြင့်သော ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဒေသနှင့် အီလာနော့လွင်ပြင်ဒေသသည် အပူချိန်ဖာရင်ဟိုက် ၇၅ ဒီဂရီ မှ ၉၇ ဒီဂရီ အတွင်းရှိ၍ ပူအိုက်သည်။ ပေ ၁၈၀၀ မှ ၆၀၀၀ အထိမြင့်သော အန်းဒီးနှင့် ကမ်းရိုးတောင်တန်းဒေသသည် အပူချိန်ဖာရင်ဟိုက် ၅၀ ဒီဂရီ မှ ၇၅ ဒီဂရီအတွင်း ရှိသည်။ ကုန်သည်လေမှန်တိုက်ခတ်ရာဒေသဖြစ်သဖြင့် ရာသီဥတု သမမျှတသည်။ ထင်ရှားသော မြို့ကြီးများနှင့် လူနေအိမ်ခြေပေါများရာ အရောင်းအဝယ်ဖွံ့ဖြိုးရာဒေသဖြစ်သည်။ ပေ ၆၀၀၀ အထက်မြင့်သော ဒေသသည် အေးသောအပိုင်းဖြစ်၍ လူနေနည်းသည်။ ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံတွင် စိုစွတ်သော ရာသီဥတုနှင့် ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုဟူ၍ တနှစ်လျှင် ၂ မျိုးသာရှိသည်။ မေမှ နိုဝင်ဘာအတွင်း မိုးများစွာရွာသွန်းသည်။ ယင်းသည် ပူအိုက်စိုစွတ်သော ရာသီဖြစ်သည်။ ဒီဇင်ဘာမှ ဧပြီလအတွင်း ခြောက်သွေ့သော ရာသီဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်မှ တိုက်ခတ်သော ကုန်သည်လေမှန်ကြောင့် ရာသီဥတုမှ ပိုမိုမျှတသည်။ ယေဘူယျအားဖြင့်မူ ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ ရာသီဥတုသည် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်ကောင်းမွန်သော ရာသီဥတုဖြစ်သည်။ ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ လူဦးရေ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် လူဖြူများဖြစ်၍ ၆၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် လူဖြူနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးတို့မှ ပေါက်ဖွားသော ကပြားများဖြစ်သည်။ ကျန် ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် တိုင်းရင်းသား အင်ဒီးယန်းလူမျိုးများနှင့် နီဂရိုးလူမျိုးများ ဖြစ်သည်။ မြောက်နှင့် အနောက်မြောက်တောင်တန်းဒေသတွင် လူအများဆုံးနေထိုင်၍ ဂီယားနားကုန်းပြင်မြင့် ဒေသသည် လူနေအနည်းဆုံးဖြစ်သည်။ အများအားဖြင့် စပိန်ဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြ၍ ဘရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် ကျွဲနွားတိရစ္ဆာန် မွေးမြူခြင်းသည် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ အဓိကလုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ တနိုင်ငံလုံးရှိ လူဦးရေ၏ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် အသက်မွေးမြူကြသည်။ အထူးသဖြင့် မြောက်ပိုင်းတွင် စိုက်ပျိုးရေးကို ပိုမိုလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကာဖီပင်ကို အများဆုံးစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်၍ ကကေးအိုးသည် ဒုတိယအကြီးအကျယ်ဆုံး စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်ဖြစ်သည်။ သကြား၊ ပြောင်း၊ ပဲ၊ အုန်းနှင့် အပူပိုင်းဇုန် အသီးအနှံများကိုလည်း စိုက်ပျိုးကြသည်။ လွင်ပြင်ဒေသရှိ မြက်ခင်းများတွင် ကျွဲနွားတိရစ္ဆာန်များ မွေးမြူ၍ သားရေများကို တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။ သစ်တောဒေသမှလည်း ကြက်ပေါင်စေးနှင့် ဘယဆေးပင်များစွာ ထွက်သည်။ ယခုအခါ ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံတွင် စက်မှုလုပ်ငန်းများကို အစိုးရက ငွေကြေးအကူအညီဖြင့် အားပေးသောကြောင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးလာသော်လည်း နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ မကြာခဏပေါ်ပေါက်သောကြောင့် တိုးတက်သင့်သလောက် မတိုးတက်သေးချေ။ ချော့ကလက်၊ ဘိလပ်မြေ၊ ဘီယာ၊ စီးကရက်၊ ဖိနပ်၊ ဘယဆေး၊ ဖယောင်းတိုင်၊ မီးခြစ်၊ ဆပ်ပြာ၊ အထည်အလိပ်နှင့် အသားဘူးလုပ်ငန်း စသည့် လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ကြသည်<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၈ - (က) စာ ၁၁၉/၂၅၂</ref> ==မှတ်စု== {{Notelist}} == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ]] [[Category:ကာရစ်ဘီယံဒေသရှိ နိုင်ငံများ]] [[Category:တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]] [[Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]] sunnpcz7rxbds8mrsbgyjhr1suvfxu6 0 21014 1044784 820508 2026-07-28T08:11:38Z Salai Rungtoi 22844 /* ပေါက်တောမြို့ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်း */ 1044784 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = ပေါက်တောမြို့ |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = Myanmar |pushpin_map_caption = ပေါက်တော တည်နေရာ၊ မြန်မာ။ |pushpin_mapsize = 300 |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = [[ရခိုင်]] |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[စစ်တွေခရိုင်|စစ်တွေ]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = ပေါက်တောမြို့နယ်<ref>GAD, Feb 2011.</ref> |latNS = N |latd = 20.180984 |longEW = E |longd = 93.068169 |P-code = MMR012007701 }} '''ပေါက်တောမြို့'''သည် [[စစ်တွေခရိုင်]]၊ ပေါက်တောမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။ [[စစ်တွေမြို့]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ၁၅မိုင်ခန့် အကွာတွင် ရှိသော [[ကုလားတန်မြစ်]] ၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ မြို့နယ်သည် စတုရန်း ၄၉၆ မိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။မြို့၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၀.၁၄ မိုင်ခန့် ကျယ်ဝန်းသည်။ စစ်တွေမှ [[မင်းပြားမြို့]]သို့ သွားသော ရေလမ်း ကုန်းလမ်း နှစ်ခုလုံးပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်။ မြို့နယ်တစ်ဝန်းတွင် [[ဆန်စပါး]] စိုက်ပျိုးသည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် [[သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ လူဦးရေ ၂၉၅၆ ယောက်ခန့် ရှိသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၆)၊ စာမျက်နှာ (၄၁၂)</ref> [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]]နှင့် [[တပ်မတော်]]တို့အကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ပျက်ပြယ်ပြီးနောက် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်ကာလ]] ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ပေါက်တောမြို့အား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |author=Hein Htoo Zan |date=2023-11-16 |title=AA Captures Town in Rakhine, Prompting Bombardment by Myanmar Military |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-captures-town-in-rakhine-prompting-bombardment-by-myanmar-military.html |access-date=2023-11-16 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> တပ်မတော်က ရေကြောင်း၊ လေကြောင်းတို့မှ အပြင်းအထန် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ပြီး မြို့အား နောက်တစ်ရက်တွင် ပြန်လည်ရယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=17 November 2023 |title=Myanmar junta retakes town captured by AA near Rakhine capital |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-retakes-town-captured-by-aa-near-rakhine-capital/ |access-date=18 November 2023 |website=Myanmar Now}}</ref> သို့သော်လည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ပေါက်တောမြို့အား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=25 January 2024 |title=Arakan Army Captures Key Town From Junta in Myanmar’s Rakhine State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-captures-key-town-from-junta-in-myanmars-rakhine-state.html |website=The Irrawaddy}}</ref> ==မြို့သမိုင်းကြောင်း== ပေါက်တောမြို့သည် ရှေးရခိုင်ဘုရင်မင်းများလက်ထက်ကပင်တည်ရှိခဲ့သော မြို့တစ်မြို့မဟုတ်ပဲ အင်္ဂလိပ် ခေတ်ဦးပိုင်းအတွင်း ပေါ်ထွန်းလာသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ခရစ် (၁၇၈၄) ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ထီးနန်း အရေးနိမ့်ခဲ့ရပြီးနောက် ရခိုင်ပြည်အဝှမ်း စစ်ဒဏ်ကြောင့် ဖရိုဖရဲဖြစ်ကာ ရမ္မာ၀တီ ရမ်းဗြဲဇင်ချောင်းကျွန်းရွာတွင် နေထိုင်လျက်ရှိသော ရွာစားကြီး ဦးစံဖြူနှင့် မယားမိမလှတို့ မိသားစု တစ်ခုလုံးသည် တောင်ရင်းကျွန်းအရပ်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာကြသည်။ အဆိုပါမိသားစုတို့သည် ယခုပေါက်တောအနီး သရွဲကျွန်းရွာနားရှိ ဦးမြဖော်အောင်၏ ကျွဲနွားစားကျက်များဖြစ်သော ပေါက်တောကွင်းကို ရခိုင် ငွေသားဒင်္ဂါး (၃၅) ပြားဖြင့် ဝယ်ယူ၍ ရပ်ရွာတည်ထောင်သည်။ စားကျက်များ တစ်ကွင်းလုံးတွင် ပေါက်ရောက်လျက်ရှိသော ပေါက်ပင်ကြီးများကို ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းကာ ခရစ် (၁၇၈၇) ခုနှစ်တွင် ရပ်ရွာတည်ထောင်သည်။ ရပ်ရွာအမည်ကို ပေါက်ပင်ကြီးများ တည်ရှိရာကို အကြောင်းပြု၍၎င်း၊ သရွဲစားကျက်များကို အစွဲပြု၍၎င်း (သရွဲပေါက်တော) ဟု တွင်ခေါ်သည်။ ခရစ် (၁၈၂၄) ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ပြည်ကို အင်္ဂလိပ်တို့ကသိမ်းယူလိုက်သည့်အခါ သရွဲပေါက်တောရွာမှာလည်း ဗြိတိသျှတို့၏လက်အောက်အတွင်းသို့ ကျရောက်ရသည်။ ကျွန်းရွာတည်ရှိရာ၏အရပ်ဝန်းကျင်သည် သယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအရ ဆိပ်ကမ်းကျသောနေရာကောင်း တစ်ခုဖြစ်၍ နောင်တွင် စည်ကားလာခရာ ခရစ် (၁၈၉၀) ပြည့်နှစ်တွင် ဤကျွန်းရွာကို အင်္ဂလိပ်မင်းတို့က နယ်ပိုင်ရုံးစိုက် အုပ်ချုပ်ရာ မြို့တစ်မြို့အဖြစ် သတ်မှတ်၍ (ပေါက်တောမြို့) ဟူ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ === မြို့နာမည် ပြောင်းလဲခြင်း === ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ [[မင်းပြားမြို့]]နှင့် ပေါက်တောမြို့တို့၏ အမည်များကို အာရက္ခပြည်သူ့တော်လှန်ရေးအစိုးရက သမိုင်းဝင်အမည်သစ်များဖြင့် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပြီး မြို့ဆိုင်းဘုတ်အသစ်များကို ၂၀၂၆ ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် စတင်စိုက်ထူခဲ့သည်။ အဆိုပါ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ချက်အရ မင်းပြားမြို့ကို “အဉ္စနပူရ” မြို့အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပေါက်တောမြို့ကို “ဝီရဌာနီ” မြို့အဖြစ်လည်းကောင်း သတ်မှတ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2026/07/28/97840|title=မင်းပြားနှင့် ပေါက်တော မြို့အမည်များကို AA အမည်သစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်|access-date=28 July 2026|website=Mizzima|url-status=live}}</ref> ==တည်နေရာ၊ အကျယ်အဝန်းနှင့် လူဦးရေ== ပေါက်တောမြို့နယ်သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် (၂၀) ဒီဂရီ (၁၀) မိနစ် (၃၆) စက္ကန့်၊ အရှေ့လောင်ဂျီကျု (၉၃) ဒီဂရီ (၁၄) မိနစ် (၁၈) စက္ကန့် အကြား၌ တည်ရှိသည်။ မြို့နယ်၏မြောက်ဘက်တွင် မြောက်ဦးမြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်၊ အရှေ့ဘက်တွင် မြေပုံမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် စစ်တွေမြို့နယ်များနှင့် နယ်နမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ မြို့နယ်တခုလုံး၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၄၀၃.၇၄-စတုရန်းမိုင် ရှိသည်။ ရပ်ကွက် (၅) ရပ်ကွက်၊ ကျွန်းရွာအုပ်စု (၅၃) အုပ်စုနှင့် ကျွန်းရွာပေါင်း (၁၇၈) ရွာ ပါဝင်သည်။ ပေါက်တောမြို့ပေါ်၏အကျယ်အဝန်းသည် ၀.၆၈ စတုရန်း မိုင်ရှိသည်။ ၁၉၉၉- ခုနှစ် စာရင်းအရ ရပ်ကွက် (၅) ရပ်ကွက်၌ မြို့ပေါ်လူဦးရေ ၁၄,၀၉၄- ဦးနေထိုင်ပြီး ကျွန်းရွာ (၁၇၈) ရွာ၌ လူဦးရေ ၁၂၃,၉၁၆-ဦး နေထိုင်သည်။ တစ်မြို့နယ်လုံး၏ လူဦးရေ စုစုပေါင်းသည် ၁၃၈,၀၁၀-ဦး ဖြစ်သည်။ ==မြေမျက်နှာသွင်ပြင်နှင့် ရေဆင်း== ပေါက်တောမြို့နယ်သည် ပင်လယ်နှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိသော မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ရေ မျက်နှာပြင်၏ (၁၁) ပေအမြင့်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤမြို့နယ်၌ ဖရုံကာကျွန်း (၃) ကျွန်း၊ တောင်ရင်းကျွန်း၊ ပြားကျွန်း၊ ဝင်းကျွန်း၊ ပြည်စိုးကြီးကျွန်း (ပြည်သူကြီးကျွန်း)၊ သလွန်တောင်ကျွန်း၊ စိုင်းတုတ်ကျွန်း၊ နန်းတက်ကျွန်း၊ ငပြီကျွန်းဟူ၍ ကျွန်းကြီး (၁၁) ကျွန်းဖြင့် ပါဝင် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဖရုံကာကျွန်းသုံးကျွန်းနှင့် တောင်ရင်းကျွန်းမှအပ ကျန်သည့်ကျွန်းများမှာ မြေပြန့်လွင်ပြင် ကျွန်းများ ဖြစ်သည်။ ထိုကျွန်းများအကြားတွင် လှည့်ပတ်စီးဆင်းလျက်ရှိသောမြစ်ချောင်းများအနက် ပေါက်ဆိန်ကျမြစ်သည် တောင်ဘက် ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဝင်သည်။ မြို့နယ်၏ အလယ်ဗဟိုမှ စီးဆင်းနေသော ကျွဲကူးမြစ်မှာ မြောက်မှ တောင်အရပ်သို့ စီးဆင်းပြီး အနောက်တောင်ထောင့်အရပ်သို့ ကွေးညွတ်ကာ ဂစ္ဆပနဒီမြစ်၀နှင့် ပေါင်းဆုံလျှက် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်ထဲသို့ စီးဝင်သည်။ ==အုပ်ချုပ်ရေး== ပေါက်တောမြို့ကို ခရစ် (၁၈၉၀) ပြည့်နှစ်တွင် မြို့တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းလျှက် မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးကို စတင်သည်။ မြို့နယ်တစ်ခုလုံး၏ အုပ်ချုပ်သောစနစ်သည် ဗြိတိသျှအင်္ဂလိပ်မင်းတို့ အုပ်ချုပ်သောနည်းစနစ်ဖြစ်သည်။ ==စီးပွားရေး== ပေါက်တောမြို့နယ်၏ အဓိကစီးပွားရေးမှာ ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုပင်ဖြစ်သည်။ (၁၉၉၈-၉၉) ခုနှစ် စာရင်းအရ မိုးစပါးစိုက်ပျိုးမြေဧက (၇၄၂၈၀) ရှိသည်။ ယင်းအပြင်အချို့မြေနေရာများ၌ ရာသီအလိုက် ပဲတောင့်၊ မိုးနှမ်း၊ နေကြာ၊ ငရုတ်၊ ပဲအမျိုးမျိုးတို့ကိုလည်း စိုက်ပျိုးသည်။ ဒုတိယအနေဖြင့် ပေါက်တောမြို့နယ်သည် ပင်လယ်နှင့်နီးကပ်စွာတည်ရှိသဖြင့် ငါးပုဇွန်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းကို စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအဖြစ် လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။ (၂၀၀၀) ပြည့်နှစ် စာရင်းအရ ပေါက်တောမြို့နယ်၌ ပုဇွန်မွေးမြူရေးဧက (၁၇၁၁၂) ဧကရှိသည်။ ထို့အပြင် ဖရုံကာကျွန်း သုံးကျွန်း၌ ငါးဖမ်းစခန်းများဖွင့်လှစ်ပြီး ငါးများကို နိုင်ငံခြားသို့ပင် တင်ပို့ရောင်းချသည်။ တတိယအနေဖြင့် နေလှမ်းဆား ထုတ်လုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ (၁၉၉၇-၉၈) ခုနှစ်စာရင်းအရ မြို့နယ်တစ်ခုလုံး၌ နေလှမ်းဆားဧက (၇၃၈) ဧကရှိပြီး ဆားပိဿာချိန် သိန်းခြောက်ဆယ်ကျော် ထွက်ရှိကြောင်း သိရသည်။ ==ဘာသာရေး== ပေါက်တောမြို့နယ်အတွင်း နေထိုင်လျက်ရှိသော လူမျိုးအများစုမှာ [[ရခိုင်လူမျိုး]]များဖြစ်ပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များဖြစ်သည်။ ဤမြို့နယ်၌ ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင် ဆင်းထု (ဉာဏ်တော်အကြီး) (၁၆) ဆူ၊ စေတီပုထိုး (၂၁) ဆူနှင့် (၁၉၉၉) ခုနှစ်စာရင်းအရ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း (၁၇၃) ကျောင်း၊ သီလရှင်ကျောင်း (၃) ကျောင်း၊ ရဟန်းသံဃာပေါင်း (၇၈၂) ပါး၊ သီလရှင် (၄၅) ပါး ရှိကြောင်းသိရသည်။ အခြား ဘာသာဝင်များအဖြစ် ခရစ်ယာန်ဘုရား ရှိခိုးကျောင်းတစ်ကျောင်းနှင့် မူဆလင်ဗလီ (၂၈) ခုရှိသည်။ ထင်ရှားသော ဘုရားပုထိုးစေတီများမှာ မြေငူကျွန်း၌ ဆံတော်သျှင်စေတီ၊ ပေါက်တောမြို့၌ လိုင်ရိုးတော်ဓာတ်၊ တိလောက မာရဇိန်ခေါ် တောင်းဖူးဘုရားကြီး၊ တောင်ညိုဂူတွင်းဘုရားများနှင့် အလယ်ဖရုံကာကျွန်း အူမတော်ဓာတ်၊ သျှင်ထီးမစေတီ၊ မာလာတော်ဓာတ်တို့ ဖြစ်သည်။ အခြားသောကျွန်းများ၌လည်း ထင်ရှားသော တန်ခိုးကြီးဘုရားများ၊ ဓာတ်တော်များရှိပါသေးသည်။ ==ကျန်းမာရေး== ပေါက်တောမြို့သည် အင်္ဂလိပ်ခေတ်ဦးပိုင်းတွင် တည်ထောင်ခဲ့သော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သဖြင့် ကျန်းမာရေးနှင့် သက်ဆိုင်သော ဆေးခန်းကို ခေတ်ဦးပိုင်းတွင် မတွေ့ရပေ။ ယခင်ကအတိုင်း မြို့နယ်မှပြည်သူများမှာ ရခိုင်ဗိန္ဓောဆေးဆရာကြီးများထံ၌ ဆေးကုသမှုကို ခံယူကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ပေါက်တောမြို့ပေါ်၌ ဆေးခန်းငယ်တစ်ခုရှိလာသည်။ ထိုဆေးခန်းမှာ ယခု လ-၀-က ရုံးအနီးဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦးမှာ ဝါးတန်းလျား အုတ်မိုးဖြစ်သည်။ ကုသရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ကွန်ပေါင်တာ (ဆေးစပ်) တစ်ဦးနှင့် အလုပ်သမားတစ်ဦးသာ ရှိသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဆေးခန်းသည် အုတ်အဆောက်အဦးသို့ ပြောင်းလဲလာသည်။ ဆေးခန်း၌ ဆရာဝန်တစ်ဦး၊ ကွန်ပေါင်တာတစ်ဦး၊ အလုပ်သမား တစ်ဦးရှိလာသည်။ (၁၉၄၁) ခုနှစ်အရောက်တွင် စစ်တွေမြို့ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်လွှတ်တော်အမတ် ဝတ်လုံတော်ရ သူဌေးမင်းဦးရွှေသာမိသားစုတို့က မူလဆေးခန်း၏အောက်ဘက်တွင် အဆောင်သစ်တစ်ခုကို တိုးချဲ့ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည်။ (၁၉၈၅) ခုနှစ်တွင် ဆေးရုံသစ်ကို ယခု မ-ယ-ကရုံး၏ အရှိမြောက်ဘက် နေရာသစ်သို့ပြောင်း၍ မြို့နယ်မှအလှူငွေဖြင့် ကိုယ်ထူကိုယ်ထ တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ယခုအခါ ပေါက်တောမြို့ပေါ်၌ ကုတင် (၁၆) လုံးဆန့် ဆေးရုံတစ်ရုံ၊ မြို့နယ်၌ ကျန်းမာရေးဌာန (၅) ခု၊ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (ကျောက်တောင်)၊ မိခင်နှင့် ကလေးကျန်းမာရေးဌာန (၁) ခု တည်ရှိသည်၊ ထို့အပြင် ရဟန်းသံဃာတော်များအတွက် သီးသန့်ဆေးကုနိုင်စေရန် သံဃဆေးကုသဆောင် တစ်ဆောင်ကို ပေါက်တောမြို့မ ဆရာတော်ကြီး ဦးနာရဒကဦးဆောင်၍ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည်။ ယင်း၏အနီး၌ ကလေးသူငယ်များအတွက် ဆေးကုသဆောင် တစ်ဆောင်ကိုလည်း တိုးချဲ့ဆောက်လုပ်ဖြစ်သည်။ ==ပညာရေး== ပေါက်တောမြို့ပေါ်တွင် အင်္ဂလိပ်ခေတ်အတွင်းက စာသင်ကျောင်းတကျောင်းရှိခဲ့ကြောင်းကို စစ်တွေမြို့ ဂဇက်တီယာအရ သိရသည်။ ထိုစာသင်ကျောင်းမှာ မြို့ပေါ်၌တည်ရှိပြီး အလယ်တန်းပညာအဆင့်ထိ သင်ကြားနိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းနောက်ပိုင်းတွင် သဝင်ချောင်းရွာ၌လည်း အလယ်တန်းကျောင်းတစ်ကျောင်း တိုးချဲ့ ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။ အခြားနယ်ကျွန်းအရပ်များ၌ အစိုးရစာသင်ကျောင်းမရှိသဖြင့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း ပညာရေးကို အားထားခဲ့ရသည်။ ပေါက်တောမြို့၏ ပထမဦးဆုံး အလယ်တန်းကျောင်းတည်ရှိသော နေရာသည် ယခုပေါက်တောမြို့ အ-ထ-က ကျောင်းတည်ရှိနေရာဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်ကကျောင်းမှာ အုန်းမိုး၊ ဝါးခင်း၊ ဝါးထရံကာ အဆောက်အဦးဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် (၁၉၅၃) ခုနှစ်တွင် မူလကျောင်းဆောင်ကိုဖြိုဖျက်ပြီး အုတ်ဖြင့် နှစ်ထပ်ကျောင်းဆောင်ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ကျောင်းသစ် ဆောက်လုပ်စဉ်ကာလတွင် (ယခုပေါက်တောမြို့ ဧစေတီအရပ်) သို့ ခေတ္တရွေ့ပြောင်း၍ ဓမ္မာရုံ၌ ပညာသင်ကြားခဲ့ရသည်။ (၁၉၇၅) ခုနှစ်တွင် အလယ်တန်းကျောင်းမှ အထက်တန်းကျောင်းသို့ တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ယခုအခါပေါက်တောမြို့နယ်၌ အထက်တန်းကျောင်း (၈) ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း (၈) ကျောင်း၊ မူလတန်းကျောင်း (၁၃၇) ကျောင်းရှိသည်။ ==မြို့တွင်း တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများ== ပေါက်တောမြို့တွင်း တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများသည် ယခင်ကထက် တိုးတက်မှုရှိလာသည်။ ယခင်က လူသွားလမ်းများသည် ကျောက်ကြမ်းလမ်းများ ဖြစ်သည်။ မြို့တွင်းတည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများကို (၁၉၉၀-၉၁) ခုနှစ်တွင် အစိုးရအထောက်အပံ့ကျပ်ငွေ (၁၀) သိန်း၊ (၁၉၉၁-၉၂) ခုနှစ်တွင် (၂၃) သိန်း ခွင့်ပြုပေးရာ အဆိုပါငွေများဖြင့် ဦးဥတ္တမလမ်း ကွန်ကရစ်ခင်းလုပ်ငန်း၊ မင်းစောမွန်လမ်းအား ကွန်ကရစ်ခင်းလုပ်ငန်း၊ ဦးမြဝါလမ်းအား ရေနုတ်မြောင်းလုပ်ငန်းတို့ကို ပြုလုပ်သည်။ ထို့နောက် မြို့နယ်စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့မှ ခွင့်ပြုငွေများဖြင့် ကတ္တရာလမ်းခင်းရာ ဦးဥတ္တမလမ်း၌ ပေ (၂၈၀၀) ပေ။ မင်းစောမွန်လမ်း၌ (၉၁၀) ပေ၊ ဗိုလ်ချင်းပျံလမ်း၌ (၇၉၀) ပေ အသီးသီးကို ကတ္တရာခင်းနိုင်ခဲ့သည်။ ပေါက်တောမြို့သည် ယခင်က သောက်သုံးရေနှင့် ပတ်သက်၍ အခက်အခဲများစွာရှိသည်။ (၁၉၉၀) ပြည်နှစ်မှစ၍ လူထုလုပ်အား (၆.၅) သိန်း၊ အစိုးရမှထည့်ဝင်ငွေ (၁၅.၅) သိန်း ငွေကြေးဖြင့် တဖက်ပိတ်ဆည်ကြီးကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ (၁၉၉၅-၉၆) ခုနှစ်အရောက်တွင် အစိုးရမှ ခွင့်ပြုငွေသိန်း (၂၀) ဖြင့် ခြောက်လက်မအရွယ် ပီဗွီစီပိုက်လုံး (၄၀၀) ကိုဝယ်ယူ၍ ဆည်မှမြို့ထဲသို့ ရေပေးဝေရန် သွယ်တန်းခဲ့သည်။ နောက်ထပ်လိုအပ်သော (၃) လက်မခွဲအရွယ် ပိုက်လုံးများကို ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးစနစ်ဖြင့် ဝယ်ယူကာ နေအိမ်ခြံဝင်းထဲအရောက် သွယ်တန်းခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ရေဂါလံ (၂၀၀) ဝင်သော အုတ်ရေကန်ငယ် (၆) လုံးကိုလည်း မြို့နေရာအနှံ့ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} *ကျော်ဇောလှ၊ ရသေ့တောင်။ ။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲတိုးတက်မှုရှိသော ပေါက်တောမြို့နယ်၊ ပေါက်တောရွှေမြေ မဂ္ဂဇင်း (၁) *မြို့နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၏ ပေါက်တောမြို့နယ် အခြေခံအချက်အလက်များ (၁၉၉၉-ခုနှစ်) {{ရခိုင်ပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] c4bcg65dedf56dk1q1mgc673d6nyubb 0 23292 1044609 1044603 2026-07-27T12:18:04Z Dr Lotus Black 31011 1044609 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family |name = တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ |region = [[အရှေ့တောင်အာရှ]]၊ [[အရှေ့အာရှ]]၊ [[တောင်အာရှ]] |familycolor = Sino-Tibetan |protoname = ရှေးဦး တိဗက်-ဗမာ |iso5 = tbq |glotto = none |map = Lenguas tibeto-birmanas.png |mapcaption= တိဗက်-ဗမာနွယ်၏ ပင်မကိုင်းခွဲများ- {{col-begin}} {{col-3}} {{legend|#32CD32|[[တိဗက်ဘာသာစကားများ|တိဗက်နွယ်]]}} {{legend|#FFD700|[[ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ်]]}} {{legend|#FF0000|[[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ကရင်နွယ်]]}} {{legend|#FF4500|[[ရွန်ဘာသာစကားများ|ရွန် (Rung)]]}} {{col-3}} {{legend|#8B4513|[[တာနီဘာသာစကားများ|တာနီ]]}} {{legend|#800000|[[ချန်နွယ် ဘာသာစကားများ|ချန်နွယ် (Qiang)]]}} {{legend|#0000FF|[[ဘိုရို-ဂါရို ဘာသာစကားများ|ဘိုရို-ဂါရို]]}} {{legend|#1E90FF|[[ကွန်ညပ်ဘာသာစကားများ|ကွန်ညပ် (Konyak)]]}} {{col-3}} {{legend|#9400D3|[[နာဂနွယ် ဘာသာစကားများ|နာဂ]]}} {{legend|#FF69B4|[[ကသည်းဘာသာစကား|ကသည်း]]}} {{legend|#FF1493|[[ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ|ကူကီး-ချင်း-မီဇို]]}} {{col-end}} }} '''တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ''' (Tibeto-Burman languages) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် မိသားစု]]ကြီးအတွင်း [[တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများ]] မပါဝင်သည့် ကျန်ရှိသော ဘာသာစကားအစုအဖွဲ့အားလုံးကို စုပေါင်းခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤအုပ်စုတွင် [[တိဘက်လူမျိုးများ|တိဗက်ဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|ဗမာဘာသာစကား]] နှင့် [[နော့ဆူဘာသာစကား|ယီဘာသာစကား]] တို့ကဲ့သို့သော အဓိကဘာသာစကားများ ပါဝင်ပြီး [[ဘူတန်နိုင်ငံ]] နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] တို့၏ တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကားများသည်လည်း ဤအုပ်စုမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref name="Thurgood2003">Thurgood, G., & LaPolla, R. J. (2003). ''The Sino-Tibetan Languages''. Routledge.</ref> မိသားစုဝင် ဘာသာစကား အမျိုးကွဲပေါင်း ၄၀၀ ကျော်သည် အရှေ့အာရှ၊ တောင်အာရှ နှင့် အရှေ့တောင်အာရှရှိ ကုန်းမြင့်ဒေသများအပြင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေပြန့်လွင်ပြင်များတွင်ပါ ကျယ်ပြန့်စွာ ပြောဆိုကြသည်။ <ref name="Zhang2020">Zhang, H., et al. (2020). "Phylogenetic evidence for the origin and expansion of Sino-Tibetan languages". ''Nature'', 583(7817).</ref> အစဉ်အလာအရ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစုကြီး]]ကို [[တရုတ်နွယ်ဘာသာစကားများ|တရုတ်နွယ်]] (Sinitic) နှင့် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]] (Tibeto-Burman) ဟူ၍ ပင်မအုပ်စုကြီး နှစ်ခုအဖြစ် ရိုးရှင်းစွာ ခွဲခြားလေ့ ရှိခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း တရုတ်နွယ် မဟုတ်သော ဘာသာစကားများ၏ မူလအစ ရေဝေရေလဲကို အဆိုပါအယူအဆက တိကျစွာ မရှင်းပြနိုင်သည့်အတွက်၊ ယခုအခါ ပညာရှင်အများစုက ဤသို့ ပင်မအုပ်စု နှစ်ခုခွဲခြားခြင်းကို လက်မခံတော့ဘဲ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော သစ်ပင်ခက်မများသဖွယ် ခွဲဖြာထွက်သည့် နည်းလမ်းများဖြင့် ပြန်လည်ပြင်ဆင် လေ့လာနေကြသည်။<ref name="Sagart2019">Sagart, L., et al. (2019). "Dated language phylogenies shed light on the ancestry of Sino-Tibetan languages". ''PNAS'', 116(21), 10317–10322.</ref>တစ်ဖက်တွင်လည်း ခေတ်သစ် မော်လီကျူး ဗီဇဗေဒ အချက်အလက်များအရ ဖခင်ဘက်မှဆင်းသက်သော Y-DNA Haplogroup O3 (O2a2b1a1-M117) သည် တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကား မိသားစုဝင်များတွင် အများဆုံး တွေ့ရှိရသည့် ဘုံမျိုးရိုးဗီဇ ဖြစ်သည်။<ref name="Wang2021">Wang, C. C., et al. (2021). "Genomic insights into the formation of human populations in East Asia". ''Nature'', 591(7849), 413–419.</ref> ဤ DNA အထောက်အထားများသည် ရှေးဦး လူသားတို့၏ ရွှေ့ပြောင်းသွားလာမှုနှင့် အရှေ့အာရှ၊ အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသများ၌ အခြေချခဲ့သည့် သမိုင်းကြောင်းကို သိပ္ပံနည်းကျ ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ရာတွင် အဓိက သက်သေအဖြစ် ပါဝင်လျက်ရှိသည်။<ref name="Wang2021" /> == အုပ်စုသတ်မှတ်မှု == တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပြောဆိုသူဦးရေ ဒုတိယအများဆုံး ဘာသာစကားအုပ်စုဖြစ်ပြီး ပညာရှင်များက ၎င်းတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ဆက်နွှယ်မှုများကို ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ လေ့လာခဲ့ကြသည်။၁၉ ရာစုတွင် ဥရောပ ဘာသာဗေဒပညာရှင်များသည် အရှေ့တောင်အာရှ ဘာသာစကားများကို စတင်လေ့လာခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ်က ဘာသာစကားများကို ၎င်းတို့၏ '''ဖွဲ့စည်းပုံ (Structure)''' အပေါ် အခြေခံ၍ အုပ်စုဖွဲ့ခဲ့ကြသည်။ * '''Monosyllabic Theory:''' အစောပိုင်း ပညာရှင်များက စကားလုံး တစ်လုံးချင်း အသံထွက်သော (Monosyllabic) နှင့် အသံနိမ့်အသံမြင့် ရှိသော (Tonal) ဘာသာစကားများဖြစ်သည့် တရုတ်၊ ထိုင်း နှင့် ဗီယက်နမ် ဘာသာစကားများကို အုပ်စုတစ်ခုတည်းဟု မှားယွင်းစွာ ယူဆခဲ့ကြဖူးသည်။ ၁၉၂၀ ကျော်ကာလများတွင် ပြင်သစ်ပညာရှင် '''Jean Przyluski''' က "Sino-Tibetan" ဆိုသည့် အသုံးအနှုန်းကို စတင်သုံးစွဲခဲ့ပြီး ဤမိသားစုကို အဓိက အကိုင်းအခက် (၃) ခု ခွဲခြားခဲ့သည် - # '''Tibeto-Burman''' (တိဗက်-ဗမာ) # '''Chinese''' (တရုတ်) # '''Tai-Kadai''' (တိုင်-ကဒိုင်) - နောင်တွင် တိုင်''-''ကဒိုင်သည် သီးခြားမိသားစုဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၀ ဝန်းကျင်တွင် ပညာရှင် '''Paul Benedict''' က "Sino-Tibetan Philology" စီမံကိန်းဖြင့် ပိုမိုစနစ်တကျ ခွဲခြားခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အဓိက အောင်မြင်မှုမှာ - * '''တိုင်-ကဒိုင် (Tai-Kadai)''' နှင့် '''မြောင်-ယောင် (Hmong-Mien)''' ဘာသာစကားများသည် တရုတ်-တိဗက် မိသားစုဝင်များ မဟုတ်ကြောင်း ဖယ်ထုတ်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ * ၎င်းက တရုတ်-တိဗက် မိသားစုကို '''တရုတ်(Chinese)''' နှင့် '''တိဗက်-ကရင်(Tibeto-Karen)''' ဟူ၍ အဓိက အကိုင်းကြီး နှစ်ခု ခွဲခြားခဲ့ပြီး၊ဤအုပ်စုအောက်တွင် ဗမာဘာသာစကားကိုထားရှိခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် ဘာသာဗေဒတွင် '''James Matisoff''' က Sino-Tibetan Etymological Dictionary and Thesaurus (STEDT) စီမံကိန်းဖြင့် ရှေးဦးဘာသာစကား (Proto-Sino-Tibetan) ကို ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ခဲ့ရာမှ - * တရုတ်ဘာသာစကား (Sinitic) နှင့် တိဗက်-ဗမာ (Tibeto-Burman) တို့သည် တူညီသော ဘိုးဘွားဘာသာစကားတစ်ခုတည်းမှ ဆင်းသက်လာကြောင်း ခိုင်မာစွာ သက်သေပြခဲ့သည်။ ယခုအခါ ပညာရှင်အချို့ (ဥပမာ- George van Driem) က "Sino-Tibetan" အမည်အစား '''"Trans-Himalayan"'''ဟု ခေါ်ဆိုရန် အဆိုပြုကြသည်။ ဤယူဆချက်အရ တရုတ်ဘာသာစကားသည် သီးခြားအကိုင်းတစ်ခုမဟုတ်ဘဲ တိဗက်-ဗမာ အကိုင်းအခက်များထဲမှ တစ်ခုသာဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ လက်ရှိတွင် အများစုက တရုတ်-တိဗက် မိသားစုကို အောက်ပါအတိုင်း အခြေခံခွဲခြားထားသည် - {| class="wikitable" | valign="top" |'''အုပ်စုအမည်''' | valign="top" |'''အဓိကဘာသာစကားများ''' |- | valign="top" |'''Sinitic (တရုတ်နွယ်)''' | valign="top" |မန်ဒရင်း၊ ကန်တုံ၊ ဝူ စသည့် တရုတ်ဘာသာစကားစုများ |- | valign="top" |'''Tibeto-Burman (တိဗက်-ဗမာ)''' | valign="top" |ဗမာ၊ တိဗက်၊ ကရင်၊ ကချင် (ဂျိန်းဖော)၊ လီဆူ၊ နာဂ စသည်ဖြင့် |} == စတင်ရာဒေသ == '''တိဗက်–ဗမာနွယ်ဝင် လူမျိုးများ'''သည် တရုတ်–တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစု ၏ ပင်မအခြေခံ အစိတ်အပိုင်းကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤလူမျိုးစုအဖွဲ့အစည်းအတွင်း၌ [[ဗမာလူမျိုး|မြန်မာ (ဗမာ)]]၊ [[တိဘက်လူမျိုးများ|တိဗက်]]၊ [[နာဂလူမျိုး|နာဂ]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]] နှင့် [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]] လူမျိုးများအပြင် အခြားသော တိဗက်–ဗမာနွယ်ဝင် ဘာသာစကားပြော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများစွာ ပါဝင်ကြသည်။ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ သုတေသနပြုချက်များအရ တိဗက်–ဗမာနွယ်ဝင်တို့၏ မူလအစပြုရာ မွေးရပ်မြေ သည် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း ([[ယူနန်ပြည်နယ်]]၊ [[စီချွမ်|စီချွမ်ပြည်နယ်]])၊ [[တိဗက်|တိဘက်ကုန်းပြင်မြင့် မြောက်ပိုင်း]] နှင့် [[ဟိမဝန္တာ တောင်တန်း|ဟိမဝန္တာတောင်တန်းဒေသ]]များ ဖြစ်ကြောင်း အများစုက လက်ခံယူဆကြသည်။<ref>Van Driem, George (2001). ''Languages of the Himalayas: An Ethnolinguistic Handbook of the Greater Himalayan Region''. Leiden: Brill.</ref> ထိုဒေသများမှတစ်ဆင့် လူဦးရေရွှေ့ပြောင်းမှုများ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အဆင့်ဆင့် ခွဲဖြာထွက်လာခဲ့ရာမှ ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံအနောက်တောင်ပိုင်းနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းဒေသများအထိ ပျံ့နှံ့အခြေချလာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ {{Multiple image | align = center | direction = horizontal | width = 250 | image1 = The origin and spread of the Sino-Tibetan language family.png | alt1 = Sagart et al. ၏ မြေပုံ | caption1 = Sagart et al. (၂၀၁၉) ၏ မြောက်တရုတ် (မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်း) မွေးရပ်မြေ သီအိုရီမြေပုံ{{sfnp|Sagart|Jacques|Lai|Ryder|2019|pp=10319–10320}} | image2 = Homeland and dispersal of the Sino-Tibetan languages (2).svg | alt2 = van Driem ၏ မြေပုံ | caption2 = Van Driem (၂၀၀၅) ၏ ဆီချွမ်/ဟိမဝန္တာအခြေပြု မွေးရပ်မြေ သီအိုရီမြေပုံ{{sfnp|van Driem|2005|pp=94–97}} | image3 = Homeland and dispersal of the Sino-Tibetan languages.svg | alt3 = Blench ၏ မြေပုံ | caption3 = Blench (၂၀၀၉) ၏ အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်းအခြေပြု သီအိုရီမြေပုံ<ref>{{Cite web|last1=Blench|first1=Roger|last2=Post|first2=Mark|date=2010|title=NE Indian languages and the origin of Sino-Tibetan|url=https://www.rogerblench.info/Language/Sino-Tibetan/Blench%20ICSTLL42%20Chiang%20Mai%20paper.pdf|access-date=2021-10-28|website=rogerblench.info|page=20|archive-date=27 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250527064203/https://www.rogerblench.info/Language/Sino-Tibetan/Blench%20ICSTLL42%20Chiang%20Mai%20paper.pdf|url-status=dead}}</ref> }} == မျိုးရိုးဗီဇ == မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ မျိုးရိုးဗီဇ စစ်ဆေးချက်များအရ တိဗက်–ဗမာနွယ်ဝင် လူမျိုးများတွင် အချို့သော Haplogroup များ ထင်ရှားစွာ တွေ့ရှိရသည်။ ဖခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော မျိုးရိုးဗီဇလိုင်း (Y-Chromosome DNA) တွင် အဓိကအကျဆုံးတွေ့ရသည့် Haplogroup O-M175 သည် အရှေ့အာရှသား အများစုတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော ဗီဇလိုင်းဖြစ်ပြီး တိဗက်–ဗမာနွယ်ဝင် လူမျိုးများတွင်လည်း အမြင့်မားဆုံး ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် တည်ရှိနေသည်။<ref>Karmin, Monika et al. (2015). "A recent bottleneck of Y chromosome diversity coincides with a global change in culture". ''Genome Research'', 25(4), 459–466.</ref> တိဗက်–ဗမာနွယ်ဝင် လူမျိုးစုများအကြား မျိုးရိုးဗီဇအရ တူညီစွာ ချိတ်ဆက်နေသော ဘုံ Haplogroup (Shared Haplogroups) များသည် ၎င်းတို့၏ သမိုင်းမတင်မီခေတ် ကနဦးအစပြုရာ တူညီမှုနှင့် လူမျိုးစုအချင်းချင်း ရောနှောဆက်နွှယ်ခဲ့ပုံများကို ထင်ဟပ်နေစေသည်။<ref>Su, Bing et al. (2000). "Y-Chromosome Evidence for a Northward Migration of Modern Humans into East Asia during the Last Ice Age". ''American Journal of Human Genetics'', 65(6), 1718–1724.</ref> တိဗက်–ဗမာနွယ်ဝင် လူမျိုးစုအားလုံးနီးပါးကို တူညီစွာ ချိတ်ဆက်ပေးထားသည့် အဓိကအကျဆုံးသော ဖခင်ဘက်မှ ဘုံဗီဇလိုင်းမှာ Haplogroup O-M117 (O2a2b1a1-M117) ဖြစ်သည်။ ဤဗီဇလိုင်းသည် တိဘက်မြင့်တန်းတွင် နေထိုင်ကြသော တိဘက်လူမျိုးများ၊ မြေပြန့်နှင့် တောင်တန်းဒေသများရှိ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]၊ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]၊ [[ယီလူမျိုး|ယီ]] နှင့် [[နာဂလူမျိုး|နာဂ]] လူမျိုးများအကြားတွင် သိသာထင်ရှားစွာ ဗဟိုပြု၍ တူညီစွာ တွေ့ရှိရသည်။<ref>Li, Hui et al. (2008). "Paternal Heritage of Discovery: Y-chromosomal evidence of Han-Tibetan divergence". ''Annals of Human Genetics'', 72(2), 167–181.</ref> ဤဘုံဗီဇ တည်ရှိနေမှုက တိဗက်–ဗမာနွယ်ဝင် ဘာသာစကားပြော လူမျိုးများအားလုံးသည် သမိုင်းဦးခေတ် ကျောက်ခေတ်သစ် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး (အထူးသဖြင့် လူး၊ ဆတ် စိုက်ပျိုးမှု) တိုးတက်လာရာ မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်း သို့မဟုတ် တရုတ်ပြည် အနောက်တောင်ပိုင်းဒေသတွင် စုပေါင်းနေထိုင်ခဲ့ကြသည့် "ဘုံဘိုးဘွားလိုင်း" တစ်ခုတည်းမှ ဆင်းသက်ခွဲဖြာလာခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။ မိခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော ဗီဇလိုင်း (mtDNA) တွင်လည်း တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်တို့သည် Haplogroup M9a နှင့် G2a ဗီဇလိုင်းနှစ်ခုလုံးကို တွေ့ရပြီး တိဘက်လူမျိုးများနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ တိဗက်–ဗမာနွယ်ဝင် လူမျိုးစုများ (ဥပမာ- ဗမာနှင့် ကချင်) အကြားတွင် တူညီစွာ ဖြန့်ကြက်တည်ရှိနေသော ဘုံမိခင်မျိုးရိုးလိုင်းများ ဖြစ်ကြသည်။<ref>Wen, Bo et al. (2004). "Genetic evidence supports the Kazakh and Tibeto-Burman connection". ''Molecular Biology and Evolution'', 21(11), 2011–2019.</ref> မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ တိဗက်–ဗမာနွယ်ဝင် လူမျိုးများသည် မြောက်ဘက် ကုန်းပြင်မြင့်တွင် နေထိုင်ဆဲဖြစ်သော တိဘက်လူမျိုးများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အရှေ့တောင်အာရှ၏ မူလဗီဇများနှင့် ပိုမိုထိစပ်ချိတ်ဆက်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။ ၎င်းမှာ တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချလာသောအခါ ဒေသခံ မွန်-ခမာနွယ်ဝင်များ၊ တိုင်-ရှမ်းများနှင့် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ သွေးနှောရောယှက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းကို ၎င်းတို့၏ [[အော်တိုဆုမ်းမား DNA|အော်တိုဆုမ်းမား ဗီဇပုံစံများ]] (Autosomal DNA profiles) တွင် အထင်ရှားဆုံး တွေ့မြင်နိုင်ပါသည်။<ref>Kutanan, Wibhu et al. (2018). "Asymmetric maternal and paternal genetic histories of Tibeto-Burman speaking groups". ''Scientific Reports'', 8(1), 3281.</ref> === ဇီဝကမ္မနှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မျိုးဗီဇ ပြောင်းလဲမှုများ === တိဗက်–ဗမာနွယ်ဝင် လူမျိုးများသည် ကမ္ဘာ့အခြေအနေ အခက်ခဲဆုံးသော ကုန်းမြင့်ဒေသများနှင့် ရာသီဥတုများတွင် ရေရှည်ရှင်သန်နိုင်ရန်အတွက် ထူးခြားဆန်းပြားသော ရုပ်ပိုင်းနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မျိုးဗီဇပြောင်းလဲမှုများ (Genetic Adaptations) ကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။<ref>Simonson, T. S., et al. (2010). "Genetic evidence for high-altitude adaptation in Tibetans". ''Science'', 329(5987), 72–75.</ref> EPAS1 နှင့် EGLN1 ဗီဇများသည် တိဗက်–ဗမာနွယ်ဝင် (အထူးသဖြင့် တိဘက်လူမျိုးများ) တွင် ထင်ရှားဆုံးတွေ့ရသည့် ဗီဇပြောင်းလဲမှု ဖြစ်သည်။ သာမန်လူသားများ အောက်စီဂျင်နည်းပါးသော အရပ်သို့ ရောက်ပါက သွေးခဲခြင်း၊ လေဖြတ်ခြင်းနှင့် နှလုံးရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်သော်လည်း ဤဗီဇပြောင်းလဲမှုကြောင့် ၎င်းတို့သည် သွေးတွင်း ဟေမိုဂလိုဘင် (Hemoglobin) ပမာဏကို ပုံမှန်အတိုင်း ထိန်းညှိပေးကာ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးမရှိဘဲ ကျန်းမာစွာ အသက်ရှူ ရှင်သန်နိုင်သည်။<ref name="Yi2010">Yi, X., et al. (2010). "Sequencing of 50 human exomes reveals adaptation to high altitude". ''Science'', 329(5987), 75–78.</ref> သုတေသနများအရ ဤ EPAS1 ဗီဇသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းသောင်းချီက မျိုးသုဉ်းသွားခဲ့သည့် ရှေးဟောင်းလူသားမျိုးနွယ်စု '''ဒနီဆိုဗန် (Denisovans)''' ထံမှ သွေးနှောမှုမှတစ်ဆင့် ဆင်းသက်ရရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Huerta-Sánchez, E., et al. (2014). "Altitude adaptation in Tibetans caused by introgression of Denisovan-like DNA". ''Nature'', 512(7513), 194–197.</ref> တိဗက်–ဗမာနွယ်ဝင် လူမျိုးစုများတွင် ဖောလစ်အက်ဆစ် (Folic Acid) စုပ်ယူမှုနှင့် ဆဲလ်ဒီအန်အေ ပြုပြင်ခြင်းကို အားပေးသည့် MTHFR ဗီဇပြောင်းလဲမှုများ ထင်ရှားသည်။ ယင်းသည် တောင်မြင့်ဒေသများရှိ ပြင်းထန်သော နေရောင်ခြည် (UV Radiation) ဒဏ်ကြောင့် အရေပြားကင်ဆာ မဖြစ်ပွားအောင် ကာကွယ်ပေးသလို၊ ခန္ဓာကိုယ်၏ ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်ကို မြှင့်တင်ပေးခြင်းဖြင့် အအေးဒဏ်ကို အလွယ်တကူ ခံနိုင်ရည်ရှိစေသည်။<ref>Yang, J., et al. (2017). "High-altitude adaptation of Tibetan MTHFR gene polymorphisms". ''Scientific Reports'', 7, 41720.</ref> === စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် အာရုံကြောဆိုင်ရာ မျိုးဗီဇပြောင်းလဲမှုများ === မကြာသေးမီက ပြုလုပ်ခဲ့သော မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနများအရ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် လူမျိုးများ၏ သွေးလိုင်းတွင် ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြော ဆဲလ်များအကြား ဆက်သွယ်မှုကို အားကောင်းစေသည့် ဗီဇအပြောင်းအလဲအချို့ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ဆိုးရွားပြင်းထန်သော ပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေများအောက်တွင် စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းမှုနှင့် တုန်လှုပ်ခြောက်ခြားမှု (Anxiety and Depression) ကို ထိန်းချုပ်ပေးသည့် Neurotransmitter စနစ်ဆိုင်ရာ ဗီဇအပြောင်းအလဲများ ပါဝင်သည်။<ref>Zheng, W., et al. (2023). "Genome-wide evolutionary analysis reveals neurological and psychological adaptations in high-altitude populations". ''Molecular Biology and Evolution'', 40(5), msad098.</ref> ဤအာရုံကြောဆိုင်ရာ ဗီဇပြောင်းလဲမှုများသည် ၎င်းတို့အား သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များနှင့် ဖိအားဒဏ်များကို ရင်ဆိုင်ရာတွင် စိတ်ဓာတ်ကြံ့ခိုင်မှု (Mental Resilience) ကောင်းမွန်စေပြီး၊ ပတ်ဝန်းကျင်သစ်တွင် အလျင်အမြန် အသားကျ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်နိုင်စွမ်း ရှိသော အုပ်စုများအဖြစ် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စရိုက်လက္ခဏာကို ပုံဖော်ပေးခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref>Kutanan, W., et al. (2021). "The genetic and psychological matrix of Tibeto-Burman populations". ''Human Genetics'', 140(9), 1311–1326.</ref> == သဒ္ဒါအသုံးပြုပုံ == တိဗက်-ဗမာစကားများတွင် သဒ္ဒါပုံစံများသည် အခြား အာရှဘာသာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်သော်လည်း ထူးခြားမှုရှိသည်။ အများအားဖြင့် SOV (ကတ္တား–ကံ–ကြိယာ) စာကြောင်းဖွဲ့စည်းပုံကို အသုံးပြုကြသည်။ဥပမာ “ငါသူ့ကိုပြောတယ်” ဟူသောစာကြောင်းတွင် “ငါ”သည် ကတ္တားဖြစ်ပြီး “သူ”သည်ကံဖြစ်သည် “ပြောတယ်၊ပြောသည်”သည် ကြိယာဖြစ်သည်။ <ref>Bradley (1997); Matisoff (2003); Thurgood & LaPolla (2003)</ref> ဥပမာ အားဖြင့်မြန်မာဘာသာစကားတွင် "ငါ သစ်သီး စားတယ်။"၊ တိဗက်ဘာသာတွင် "Nga za za yin" (ငါ သစ်သီး စားသည်) ။ နာဂဘာသာများတွင်လည်း သဘောတူပုံစံတူသည်။ မြန်မာ – "ငါ၏ စာအုပ်"။ တိဗက် – "Nga’i deb" (ငါ၏ စာအုပ်)။ ကချင် – "Nga ai kaw" (ငါ၏ စာအုပ်)။ ==တိဗက်-ဗမာ အုပ်စုဝင်များ== [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် မိသားစု]]၏ အဓိက ဌာနခွဲတစ်ခုဖြစ်သော တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများကို အောက်ပါအတိုင်း အုပ်စုခွဲခြားနိုင်သည် - === အဓိက ဘာသာစကားအုပ်စုများ === * '''တိဗက်အုပ်စု (Tibetic):''' ** [[တိဗက်ဘာသာစကား]] (Amdo, Kham, Ü-Tsang) ** [[ဒရွန်ခါဘာသာစကား|Dzongkha]] (ဘူတန်နိုင်ငံသုံး) ** ဆစ်ခ်ကင်း (Sikkimese) နှင့် ရှဲပါ့ (Sherpa) * '''လိုလို-ဗမာအုပ်စု (Lolo-Burmese):''' ** [[ဗမာဘာသာစကား]] နှင့် ဗမာနွယ်ဝင်များ (အာချန်/မိုင်းသာ၊ လော်ဝေါ် သို့မဟုတ် မရူ) ** [[ယီဘာသာစကား|လိုလို (ယီ)]]၊ လီဆူ၊ နရှီး၊ အာခါ * '''ကရင်အုပ်စု (Karenic):''' ** [[စကောကရင်ဘာသာစကား|စကောကရင်]]၊ [[ပိုးကရင်ဘာသာစကား|ပိုးကရင်]] ** [[ကယားဘာသာစကား|ကယား (ကရင်နီ)]]၊ [[ပအိုဝ်းဘာသာစကား|ပအိုဝ်း]]၊ ကယန်း * '''ချင်း-ကူကီး-နာဂအုပ်စု (Kuki-Chin-Naga):''' ** [[ချင်းဘာသာစကား|ချင်း]] (တီးတိန်၊ ဟားခါး စသည်)၊ ကူကီး၊ ဇိုမီး ** [[နာဂဘာသာစကား|နာဂများ]] ** ကသည်း (Meitei) * '''ဆယ်လ်အုပ်စု (Sal):''' ** [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား|ဂျိန်းဖော (ကချင်)]] ** ဇိုင်ဝါး နှင့် လာချိဒ် (ယခင်က လိုလို-ဗမာအုပ်စုဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်) ** [[Luish အုပ်စု]]: သက်၊ ကတူး၊ Andro-Sengmai * '''နုံအုပ်စု (Nungish):''' ** [[ရဝမ်ဘာသာစကား|ရဝမ်]]၊ ထရုံ * '''Qiangic အုပ်စု:''' ** Qiang၊ Pumi၊ Muya၊ Ersu (စီချွမ်ကုန်းမြင့်ဒေသသုံး) * '''Tani အုပ်စု:''' ** Galo, Apatani, Nyishi (အာရုဏာချာပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်သုံး) * '''အခြား ဟိမဝန္တာဒေသစုများ:''' ** '''Bodic အုပ်စု:''' Tamang, Gurung, Magar, Thakali ** '''Kiranti အုပ်စု:''' Rai များ (Bantawa, Chamling စသည်)၊ Limbu ** '''Newaric:''' Newar (Nepal Bhasa), Baram ** '''အခြား:''' Lepcha, Dhimalic, Dhambojiya == ပြောဆိုသူဦးရေနှင့် အခြေအနေ == [[File:Lenguas tibeto-birmanas.png|thumb|right|300px|တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားများ ပြန့်နှံ့တည်ရှိပုံပြမြေပုံ]] "တိဗက်-ဗမာ" ဟူသော အမည်သည် ဤအုပ်စုအတွင်း ပြောဆိုသူ အများဆုံးဖြစ်သည့် ဗမာနှင့် တိဗက်ဘာသာစကားနှစ်ခုကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" ! ဘာသာစကား !! ပြောဆိုသူဦးရေ (ခန့်မှန်းခြေ) !! အဓိကတည်နေရာ |- | [[ဗမာဘာသာစကား]] || ၃၅ သန်းကျော် || [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |- | [[ယီဘာသာစကား|လိုလို (ယီ)]] || ၁၀ သန်းခန့် || တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း |- | [[တိဗက်ဘာသာစကား]] || ၈ သန်းကျော် || တိဗက်ကုန်းမြင့်ဒေသ |- | အခြားဘာသာစကားများ || ၈ သန်းခန့် || ဟိမဝန္တာနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ |- | '''စုစုပေါင်း''' || '''၆၁ သန်းခန့်''' || |} တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကား ပြောဆိုသူ စုစုပေါင်း ၆၁ သန်းနီးပါး ရှိသည့်အနက် [[ဗမာဘာသာစကား]] ပြောဆိုသူအရေအတွက်သည် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ဖြင့် အများဆုံး ဖြစ်သည်။ အခြားသော ဘာသာစကား အများစုမှာ လူနည်းစု အဖွဲ့အစည်းငယ်များအဖြစ်သာ တည်ရှိကြသည်။ == သမိုင်း == 18 ရာစုအတွင်းတွင် ကျယ်ပြန့်သော စာပေထုံးတမ်းစဉ်လာများရှိသည့် ဘာသာစကားနှစ်ခု ဖြစ်သည့် တိဗက်နှင့် ဗမာအကြား တူညီသည်ကို ပညာရှင်အများအပြား သတိပြုမိခဲ့ကြသည်။နောက်ရာစုနှစ်များတွင် Brian Houghton Hodgson သည် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းများနှင့် အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ ဘာသာစကားများအကြောင်း အချက်အလက်များစွာကို စုဆောင်းခဲ့ပြီး လေ့လာခဲ့ရာ အများစုမှာ တိဗက်နှင့် ဗမာ ဘာသာစကား တို့နှင့် ဆက်စပ်မှုများရှိကြောင်း သတိပြုမိလာခဲ့သည်။ {{Sfnp|Hodgson|1853}}အချို့သော အရှေ့တောင်အာရှကုန်းမြင့်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံအနောက်တောင်ပိုင်းရှိ ဆက်စပ်ဘာသာစကားများကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။"တိဗက်-ဗမာ" ဟူသောအမည်ကို 1856 ခုနှစ်တွင် ပညာရှင် James Logan မှ ပထမဆုံးအသုံးပြုခဲ့ပြီး၊ကရင်ဘာသာစကားများကိုလည်းထိုအဖွဲ့တွင်ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ {{Sfnp|Logan|1856}} {{Sfnp|Logan|1858}}Charles Forbes က မိသားစုသည် Max Muller 's Turanian ၏ Gangetic နှင့် Lohitic အကိုင်းအခက်များကို ပေါင်းစည်းခြင်းအဖြစ် ရှုမြင်သုံးသပ်ခဲ့ပြီး ဆီးမိုက် ၊ "အာရီယန်" ( [[အင်ဒို-ဥရောပနွယ် ဘာသာစကားများ|အင်ဒို-ဥရောပ]] ) နှင့် တရုတ်ဘာသာစကားများမှလွဲ၍ Eurasian ဘာသာစကားများအားလုံးပါဝင်သော ဧရာမမိသားစုကြီးဖြစ်သည်။ {{Sfnp|Forbes|1878}}''အိန္ဒိယဘာသာဗေဒစစ်တမ်း'' ၏ တတိယမြောက်အတွဲကို ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ တိဘက်-ဗမာဘာသာစကားများ အကြောင်းရှင်းလင်းထားသည်။ ဂျာမန်လူမျိုး ဘာသာဗေဒပညာရှင်၊ သမိုင်းပညာရှင်၊ လူမျိုးရေးဆရာ Julius Klaproth က ဗမာ၊ တိဗက်နှင့် တရုတ်အားလုံးတွင် တူညီသော အခြေခံ [[ဝေါဟာရ|ဝေါဟာရများကို]] မျှဝေကြသည်၊ သို့သော် [[ထိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်း]] ၊ [[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]] နှင့် [[ဗီယက်နမ်ဘာသာစကား|ဗီယက်နမ်တို့]] သည် အတော်လေး ကွဲပြားကြောင်း ၁၈၂၃ ခုနှစ်တွင် မှတ်ချက်ချခဲ့သည်။ {{Sfnp|van Driem|2001}}1883 ခုနှစ်တွင် Ernst Kuhn နှင့် 1896 ခုနှစ် ဂျာမန် ဘာသာဗေဒပညာရှင် August Conrady အပါအဝင် စာရေးဆရာအများအပြားသည် တိဗက်-ဗမာ နှင့် ထိုင်းတရုတ် ဟူ၍ ကိုင်းဆက်နှစ်ခုပါရှိသော "အင်ဒို-ချိုင်းနား" ဘာသာစကားမိသားစုကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ {{Sfnp|van Driem|2001}}[[တိုင်ဘာသာစကားများ|တိုင် ဘာသာစကားများကို]] တရုတ်နှင့် မျှဝေထားသော ဝေါဟာရနှင့် typological features များကို အခြေခံ၍ ထည့်သွင်းထားခဲ့ပြီးJean Przyluski သည် ''Sino-Tibétain'' (Sino-Tibetan) ဟူသော ဝေါဟာရကို Antoine Meillet နှင့် Marcel Cohen 's ''Les Langues du Monde'' တွင် 1924 ခုနှစ်တွင် အဖွဲ့၏အခန်းခေါင်းစဉ်အဖြစ် မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ {{Sfnp|Sapir|1925}} ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နောက်ပိုင်း အနောက်တိုင်းအကောင့်အများစုတွင် တိုင် ဘာသာစကားများကို တရုတ်-တိဗက်ဘာသာစကားများ တွင်မထည့်သွင်းကြတော့သော်လည်း တရုတ်ဘာသာဗေဒပညာရှင်အများအပြားက ၎င်းတို့ကို ထည့်သွင်းထားဆဲဖြစ်သည်။၁၉၇၇ခုနှစ် တွင် Li Fang-Kuei နှင့် Laurent Sagart တို့က တိုင်ဘာသာစကားများ နှင့် တရုတ်-တိဗက်ဘာသာစကားများ အကြား၌ regular sound correspondences မရှိကြောင်း ပြသသည်။၁၉၉၀ကျော်ခုနှစ်များတွင် တိုင်နှင့် တရုတ်စကားအကြား အခြေခံဝေါဟာရတူညီမှုများ မရှိကြောင်း၊ ဝေါဟာရတူမှုများသည် “loanwords” ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြထားသည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=818-16|title=Ethnologue Tai–Kadai family tree}}</ref>တိဗက်-ဗမာ နှင့် တရုတ်တို့ကြား ဆက်စပ်မှုကို ယခုအခါ ဘာသာဗေဒ ပညာရှင် အများစု က Roy Andrew Miller နှင့် Christopher Beckwith ကဲ့သို့သော လက်ခံထားသည်။ {{Sfnp|Miller|1974}} {{Sfnp|Beckwith|1996}} {{Sfnp|Beckwith|2002}}မကြာသေးမီက အငြင်းပွားမှုများသည် တရုတ်-တိဗက်ကို တရုတ်နှင့် တိဗက်-ဗမာ အုပ်စုခွဲများအဖြစ် အဆိုပြုထားခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ဒီခွဲခြားမှုစနစ်ဟာ Kuhn နဲ့ Conrady တို့က ပထမဦးဆုံးတင်ပြခဲ့တာဖြစ်ပြီး၊ နောက်ပိုင်းမှာလည်း Paul Benedict (1972) နဲ့ James Matisoff တို့က ထပ်မံကျယ်ပြန့်အောင်တိုက်ပွဲလုပ်ခဲ့ပေမဲ့ “Tibeto-Burman” ဆိုတဲ့အုပ်စုသည် သီးသန့်အုပ်စု တစ်ခုဖြစ်တယ်ဆိုတာကို သက်သေပြနိုင်ဖူးသေးတာ မရှိပါ။ {{Sfnp|Handel|2008}} == ခြုံငုံသုံးသပ်ချက် == တိဗက်-ဗမာဘာသာစကား အများစုသည် သွားလာရန်ခက်ခဲသော တောင်တန်းဒေသများတွင် ပြောဆိုကြသောကြောင့် ထိုဘာသာစကားများကို လေ့လာရာတွင် အခက်အခဲများရှိခဲ့သည်။ ထိုဘာသာစကားအများစုသည် အရေးအသားစနစ်မရှိကြသေးပါ။အခြားဘာသာစကားများနှင့်တိကျသောဆက်နွယ်မှုကို ဆုံးဖြတ်ရန်ထက် တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားကို ယေဘူယျအားဖြင့် ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် ပိုမိုလွယ်ကူသည်။ {{Sfnp|Handel|2008}}ဘာသာစကား အုပ်စုခွဲ ဒါဇင်ပေါင်းများစွာရှိပြီး ပြောဆိုသူသန်းပေါင်းများစွာရှိသောလည်း အချို့သော တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင်ဘာသာစကားများသည် ပျောက်ကွယ်သွားမည့် အန္တရာယ်နှင့်ရင်ဆိုင်ရမှုများရှိသည် {{Sfnp|van Driem|2011a}}။ဤအုပ်စုခွဲများကို ဤနေရာတွင် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ စစ်တမ်းကောက်ယူထားပါသည်။ === အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်း === [[File:Ethnolinguistic_map_of_Burma_1972_en.svg|right|thumb|[[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]] နိုင်ငံ၏ ဘာသာစကား မိသားစုများ]] တိဗက်-ဗမာဘာသာစကား၏ တောင်ဘက်အကျဆုံးအုပ်စုဖြစ်သော [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ကရင်ဘာသာစကား]]များကို မြန်မာ-ထိုင်းနယ်စပ် နှစ်ဖက်စလုံးတွင် လူသုံးသန်း နီးပါးပြောဆိုကြသည်။ ကရင်ဘာသာစကားသည် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ]] နှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ]] နှင့် ထိတွေ့မှုကြောင့် ရည်ညွှန်းထားသည့် ကတ္တား-ကြိယာ-ကံ စကားလုံးအစီအစဉ်ရှိခြင်းတွင် အခြားတိဗက်-ဗမာဘာသာစကားများ (Bai မှလွဲ၍) နှင့် ကွဲပြားသည်။ {{Sfnp|Thurgood|2003}} တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားအုပ်စု၏ အကျယ်ပြန့်ဆုံးသော ဘာသာစကားမှာ [[မြန်မာဘာသာစကား|ဗမာ]] ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏တရားဝင်ရုံးသုံးဘာသာစကားအဖြစ် စံသတ်မှတ်ကာ မြန်မာဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုသူပေါင်း ၃၂ သန်းကျော်ရှိပြီး ၁၂ ရာစုအစောပိုင်းကတည်းက စာပေအစဉ်အလာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဗမာဘာသာစကားသည် မြန်မာနှင့် ထိုင်း၊ လာအို၊ ဗီယက်နမ်၊ နှင့် [[တရုတ် အနောက်တောင်ပိုင်း|အနောက်တောင်တရုတ်]] ကုန်းမြင့်တို့တွင် ဘာသာစကား ၁၀၀ ခန့် ပြောဆိုသော ဘာသာစကား 100 ခန့် ပါဝင်သည့် [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]]တွင်ပါဝင်ပြီး အပြင်းအထန်လေ့လာပြီး ကောင်းစွာသတ်မှတ်ထားသော အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်သည် ။ အဓိကဘာသာစကားများတွင် [[လိုလိုနွယ် ဘာသာစကားများ]] ပါဝင်ပြီး အနောက်ဘက် [[စီချွမ်]] နှင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်]] မြောက်ပိုင်းတွင် ပြောဆိုသူ နှစ်သန်း၊ အာခါဘာသာစကား နှင့် ဟာနီဘာသာစကားများ ပါဝင်ပြီး ယူနန်တောင်ပိုင်း၊ မြန်မာအရှေ့ပိုင်း၊ လာအိုနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် ပြောဆိုသူ နှစ်သန်းနှင့် ယူနန်၊ မြန်မာမြောက်ပိုင်းနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ [[လီဆူဘာသာစကား|လီဆူ]] နှင့် လားဟူ တို့ဖြစ်သည်။ လိုလို အုပ်စုခွဲရှိ ဘာသာစကားအားလုံးသည် ဩစထြိုအေးရှားတစ်ဘာသာစကား၏ လွှမ်းမိုးမှုကို သိသိသာသာပြသသည်။ {{Sfnp|Thurgood|2003}}၁ ရာစုတွင် တရုတ်အက္ခရာဖြင့် ရေးထားသော [[ပိုင်လင်ဘာသာစကား|ပါလန်]] သီချင်းများသည် လိုလို-ဗမာဘာသာစကားမှ စကားလုံးများကို မှတ်တမ်းတင်ထားပုံရပြီး တရုတ်အစီအစဉ်ဖြင့် စီစဉ်သည်။ {{Sfnp|Coblin|1979}} [[File:Ethnolinguistic map of China 1983.png|thumb|right|Language families of China, with Tibeto-Burman in orange{{efn|Source: United States Central Intelligence Agency, 1983. The map shows the distribution of ethnolinguistic groups according to the historical majority ethnic groups by region. Note this is different from the current distribution due to ongoing internal migration and assimilation.}}]] တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်းရှိ တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားများသည် ကာလကြာရှည်စွာ တရုတ်၏ လွှမ်းမိုးမှု ကြီးမားသောကြောင့် ဆက်နွယ်မှုကို ဆုံးဖြတ်ရန် ခက်ခဲစေသည်။ ယူနန်ပြည်နယ်တွင် စကားပြောသူတစ်သန်းဖြင့် ဘိုင်ဘာသာစကား သည် အငြင်းပွားဖွယ်ဖြစ်ပြီး အလုပ်သမားအချို့က တရုတ်ဘာသာစကားများ၏ ညီမ ဘာသာစကားဖြစ်သည်ဟု အကြံပြုကြသည်။ ယူနန်မြောက်ပိုင်းရှိ နာဇီဘာသာစကားကို လိုလို-ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ တွင် ထည့်သွင်းလေ့ရှိသော်လည်း အခြားပညာရှင်များက ၎င်းကို အမျိုးအစားခွဲခြားမထားဘဲ ထားလိုကြသည်။ {{Sfnp|Thurgood|2003}} စီချွမ်ပြည်နယ် အနောက်မြောက်ပိုင်းရှိ တောင်ကုန်းများသည် ရှေးဟောင်းအင်္ဂါရပ်များစွာကို ထိန်းသိမ်းထားသည့် [[ချန်းဘာသာစကားအုပ်စု|Qiangic]] နှင့် Rgyalrongic ဘာသာစကားအုပ်စုငယ်များနေထိုင်ရာ နေရာဖြစ်သည်။ တိဘက်-ဗမာဘာသာစကားများတွင် ဟူနန်၊ ဟူဘေး၊ ကွေ့ကျိုးနှင့် ချုံကင်းနယ်နိမိတ်ရှိ ဝူလင်တောင်တန်းများ တွင် ပြောဆိုသော Tujia သည် အရှေ့ဘက်အကျဆုံးဘာသာစကားဖြစ်သည်။ ပျူနှင့်တန်ဂွတ်ကဲ့သို့ သမိုင်းဝင်ဘာသာစကားနှစ်ခုကိုလည်း တိဗက်-ဗမာဟု ယူဆကြသော်လည်း တိကျသောဆက်နွယ်မှုမှာ မသေချာပါ။ ပထမရာစုနှစ်များက မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ [[ပျူဘာသာစကား|ပျူဘာသာစကားကို]] ဂုပတ္တအက္ခရာ ပုံစံတစ်မျိုးဖြင့် ကမ္ပည်းစာများမှ လူသိများသည်။ ၁၂ ရာစု တရုတ်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းရှိ [[အနောက်ရှားနယ်|အနောက် Xia]] ၏ [[တန်ဂု ဘာသာစကား|တန်ဂွတ်ဘာသာစကားကို]] တရုတ် တန်ဂတ်အက္ခရာ ဖြင့် ရေးသားထားသော စာသားများစွာဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားသည်။ {{Sfnp|Thurgood|2003}} === တိဗက်နှင့် တောင်အာရှ === [[File:South_Asian_Language_Families.png|right|thumb|လိမ္မော်ရောင်ဖြင့် တိဗက်-ဗမာနှင့် တောင်အာရှ ဘာသာစကား မိသားစုများ]] Baltistan ၊ Ladakh ၊ [[နီပေါနိုင်ငံ]] ၊ [[ဆစ်ကင်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ဘူတန်နိုင်ငံ]] ရှိ တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့် နှင့် အိမ်နီးချင်းဒေသများတွင် လူပေါင်း ရှစ်သန်းကျော်သည် တိဗက်ဘာသာစကား များစွာကို ဆက်စပ်ပြောဆိုကြသည်။ 8 ရာစုမှစတင်ခဲ့သော Classical Tibetan တွင် ကျယ်ပြောလှသော စာပေတစ်ခုအဖြစ်ရှိခဲ့သည်။ တိဗက်ဘာသာစကားများကို အများအားဖြင့် Bodish အုပ်စုအဖြစ် ဘူတန်နှင့် [[အရုဏာစလပဒေသပြည်နယ်|အရုဏာရှယ်ပါရာဒေ့ရှ်]] တို့၏ သေးငယ်သော အရှေ့ Bodish ဘာသာစကားများ ဖြင့် အုပ်စုဖွဲ့ထားသည်။ ဟိမဝန္တာတောင်ဘက် တောင်စောင်းများတွင်လည်း တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကား အများအပြားကို ပြောဆိုကြသည်။ဖော်ထုတ်နိုင်သော အရွယ်အစားကြီးမားသောအုပ်စုများမှာ [[ဟိမာစလပဒေသပြည်နယ်|ဟိမာရှယ်ပရာဒေ့ရှ်]] နှင့် နီပေါနိုင်ငံတို့၏ အနောက်ဟိမဝန္တာဘာသာစကားများ ၊ Tamang တစ်သန်းရှိသော ဘာသာစကားများအပါအဝင် အနောက်နီပေါ၏ Tamangic ဘာသာစကားများ နှင့် နီပေါအရှေ့ပိုင်း Kiranti ဘာသာစကားများ ဖြစ်သည်။ကျန်အုပ်စုများသည် သေးငယ်ပြီး သီးခြားခွဲထားမှုများရှိသည်။နီပေါအလယ်ပိုင်းရှိ နေဝါရီ ဘာသာစကား (Nepal Bhasa) တွင် 12 ရာစုမှ စတင်ခဲ့သော စပီကာနှင့် စာပေပေါင်း တစ်သန်းရှိပြီး လူတစ်သန်းနီးပါးသည် Magaric ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုကြသော်လည်း ကျန်ဘာသာစကားများမှာ သေးငယ်သော စကားပြောအသိုင်းအဝိုင်းများရှိသည်။နီပေါရှိ အခြားအထီးကျန်များနှင့် အုပ်စုငယ်များမှာ Dura ၊ Raji-Raute ၊ Chepangic နှင့် Dhimalish တို့ဖြစ်သည်။Lepcha ကို နီပေါအရှေ့ပိုင်းမှ ဘူတန်အနောက်ဘက်အထိ ဒေသတစ်ခုတွင် ပြောဆိုကြသည်။ {{Sfnp|van Driem|2007}}ဘူတန်၏ဘာသာစကားအများစုမှာ Bodish ဖြစ်သော်လည်း၊ 'Ole ("Black Mountain Monpa")၊ Lhokpu နှင့် Gongduk နှင့် Tshangla ၏ပို၍ကျယ်ပြောသောအသိုက်အဝန်းကြီးသုံးခုလည်းရှိသည်။ {{Sfnp|van Driem|2011a}} တနိုင်းဘာသာစကားများ ကို အရုဏာရှယ်ပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ် ၏ တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားအများစုနှင့် တိဗက်၏ ကပ်လျက်ဒေသများ ပြောဆိုကြသည်။ {{Sfnp|Burling|2003}}အရုဏာရှယ်ပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ် ၏ ကျန်ရှိသော ဘာသာစကားများသည် Siangic ၊ Kho-Bwa (သို့မဟုတ် Kamengic)၊ Hruso ၊ Miju နှင့် Digaro ဘာသာစကားများ (သို့မဟုတ် Mishmic) အုပ်စုငယ်များမှ ကွဲပြားပါသည်။ {{Sfnp|Burling|2003}}ဤအုပ်စုများသည် တိဗက်-ဗမာ ဝေါဟာရအတော်လေးနည်းပါးကြပြီး၊ Bench နှင့် Post တို့သည် တရုတ်-တိဗက်တွင် ၎င်းတို့၏ပါဝင်မှုကို အငြင်းပွားကြသည်။ {{Sfnp|Blench|Post|2011}} ဘာသာစကားမျိုးစုံနှင့် အုပ်စုခွဲများကို မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းမှ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ဘက်အထိ ကုန်းမြင့်များတွင် တွေ့ရှိရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းသည် [[နမ်းဘာသာစကားအနွယ်များ|နုံဘာသာစကားများ]] အုပ်စုငယ်အပြင် Jingpho-Luish ဘာသာစကားများဖြစ်သည့် Jingpho-Luish ဘာသာစကားများ [[ကချင်ဘာသာစကား|နေထိုင်ရာ]] နေရာဖြစ်သည်။Brahmaputran သို့မဟုတ် [[ဆယ်လ်ဘာသာစကားများ|Sal ဘာသာစကားများတွင်]] အနည်းဆုံး [[ဘိုရို-ဂါရို ဘာသာစကားများ|Boro-Garo]] နှင့် Konyak ဘာသာစကားများ ပါဝင်ပြီး အိန္ဒိယပြည်နယ်များမှတဆင့် [[နာဂလန်ပြည်နယ်]] ၊ [[မေဃာလယပြည်နယ်]] နှင့် [[တြိပူရပြည်နယ်]] တို့ကို ဖြတ်၍ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းမှ ကျယ်ပြန့်သော ဒေသတွင် ပြောဆိုကြပြီး Jingpho-Luish အဖွဲ့တွင် ပါဝင်သည်ဟု ယူဆလေ့ရှိသည်။ {{Sfnp|Thurgood|2003}} {{Sfnp|Burling|2003}} [[နာဂလန်ပြည်နယ်|နာဂလန်း]] ၊ [[မဏိပူရပြည်နယ်|မဏိပူရ]] နှင့် မြန်မာနိုင်ငံအနောက်ဘက်ရှိ ကုန်းမြင့်ဒေသများသည် Ao ၊ Angami-Pochuri ၊ Tangkhulic နှင့် Zeme ဘာသာစကားအုပ်စုငယ်များအပြင် ကာဘီဘာသာစကား ဖြင့် နေထိုင်ကြသည်။ပြောဆိုသူ ၁.၄ သန်းရှိသော မဏိပူရပြည်နယ်၏ အဓိကဘာသာစကားဖြစ်သော [[ကသည်းဘာသာစကား]] သည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် [[ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ|ကူကီးချင်းဘာသာစကား]] ၅၀ သို့မဟုတ် [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]] နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ [[ချင်းပြည်နယ်]] တို့တွင် ပြောဆိုနေကြပါသည်။ [[မြို(မရူစာ)ဘာသာစကား|မရူဘာသာစကားကို]] ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် မြန်မာကြား [[စစ်တကောင်းတောင်တန်းဒေသ|စစ်တကောင်းတောင်တန်းဒေသရှိ]] လူတစ်စုက ပြောဆိုကြသည်။ {{Sfnp|Thurgood|2003}} {{Sfnp|Burling|2003}} ==မှတ်စု== {{Notelist}} ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] [[ကဏ္ဍ:တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]] [[Category:ဘာသာစကား မိသားစုများ]] [[ကဏ္ဍ:တိဘက်၏ ဘာသာစကားများ]]] 84oexx0wmdq2uh5kz5yn4w7bstuj5hg 14 50739 1044813 366644 2026-07-28T10:35:27Z ~2026-41900-68 146192 /* */ သေချာကျက် 1044813 wikitext text/x-wiki {{Cat main|နေ့ထူးနေ့မြတ်များ}}သေချာကျက်ရန် [[Category:ဓလေ့ထုံးစံများ]] gq5twq6zslj9wg0fs1hv1e55vuv6dcr 0 51510 1044745 1044000 2026-07-28T00:42:50Z Dostojewskij 23962 ဖိုင်:NyoSaw.jpg 1044745 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific_prefix = |image = NyoSaw.jpg |caption = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ငြိမ်း) ညိုစော |office1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယ သမ္မတ (၁)]] |alongside1 = [[နန်းနီနီအေး]] နှင့်အတူ |president1 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] |term_start1 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |term_end1 = |predecessor1 = [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] |successor1 = |office2= [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် |constituency2= [[ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ်]] |termstart2= ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ |termend2 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |predecessor2= သူရ သက်ဆွေ <small>(၂၀၁၅-၂၀၂၁)</small> |successor2 = ''လစ်လပ်'' |office3=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]] | 1blankname3 = ယာယီသမ္မတ | 1namedata3 = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] |termstart3= ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |term_end3= ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |appointer3= [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] |predecessor3=[[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] |successor3 = ''ရာထူးဖျက်သိမ်း'' |office4=နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးနှင့် [[အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန]] <br> ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |termstart4=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |term_end4=၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |appointer4= [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] |predecessor4= ''ဝန်ကြီးဌာနစတင်'' |successor4 = ''ဌာနဖျက်သိမ်း'' |office5 =[[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] အဖွဲ့ဝင် | 1blankname5 = ဥက္ကဋ္ဌ | 1namedata5 = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] |term_start5 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | term_end5 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |predecessor5= ''ကော်မရှင်စတင်'' |office6 =[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]အဖွဲ့ဝင် | 1blankname6 = ဥက္ကဋ္ဌ | 1namedata6 = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] |term_start6 = ၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ | term_end6 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |predecessor6= ''ကောင်စီစတင်'' |successor6 = ''ကောင်စီဖျက်သိမ်း'' |office7 = [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၏ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၏ <br> အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်]] |term_start7 = ၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |term_end7 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | 1blankname7 = [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]] | 1namedata7= [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] |successor7 = ''ရာထူးဖျက်သိမ်း'' |predecessor7 = ''ရာထူးစတင်'' |office8 = [[မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း]] ဥက္ကဋ္ဌ |term_start8 = ၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၄ |term_end8 = ၂၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |office9 = [[စစ်ထောက်ချုပ်]] |term_start9 = ၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၄ |term_end9 = ၅ မေ ၂၀၂၀ |predessor9= [[ဝေလွင် (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဝေလွင်]] |successor9= [[ကျော်စွာလင်း]] | birth_date = | birth_place = | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | nationality = [[ဗမာ]] | ethnicity = | known_for = | occupation = | spouse = စမ်းစမ်းအေး <ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/04/17/53462|title=စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများ၏ ဇနီးများကို စစ်ခေါင်းဆောင်က သာသနာတော်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့ပေး|work=mizzima|access-date=၁၃ မေ ၂၀၂၅|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၅ }}</ref> | children = | alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] အမှတ်စဉ်(၂၃) | allegiance = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | branch = {{army|Myanmar}} | serviceyears = ၃၀ ဇွန် ၁၉၈၂ - ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | rank = {{flagicon image| 16. Myanmar Army GEN.svg}}ဗိုလ်ချုပ်ကြီး | unit = | commands = | battles = | awards = *[[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]] *[[စည်သူဘွဲ့]] (၂၀၂၁) *[[သရေစည်သူ|သရေစည်သူဘွဲ့]] (၂၀၂၃) * [[မဟာသရေစည်သူ]] (၂၀၂၆) |successor5=[[ကျော်စွာလင်း]]|military_blank1=ကိုယ်ပိုင်အမှတ်|military_data1=ကြည်း ၁၆၇၆၇|cabinet=[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁) |မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] (၂၀၂၃-၂၀၂၅) <br> [[ဦးညိုစောအစိုးရ]] (၂၀၂၅-လက်ရှိ)|party=ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|honorific prefix=ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ငြိမ်း) <Br> မဟာသရေစည်သူ၊ ဦး}} '''ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ငြိမ်း) ညိုစော''' သည် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး [[ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ်]] ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်မှ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၁)]] အဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသူဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ထိုရာထူးကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော ရွေးကောက်ခံ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81294 |access-date=2026-05-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၎င်းသည် ၁၃ဦးမြောက် မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] နှင့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်]] အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ယင်းမတိုင်မီက ၎င်းသည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] အဖွဲ့ဝင်နှင့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]]၏ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ အစည်းအဝေးကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81286 |access-date=2026-04-02 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> [[စစ်ထောက်ချုပ်]] ရာထူးအပြင် တပ်မတော်ပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် နိုင်ငံရေးရာထူးများတွင်ပါ တာဝန်ယူခဲ့ပြီး စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]၏ ယုံကြည်စိတ်ချရသူတစ်ဦးအဖြစ် ထင်ရှားသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/41024|title=အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း|work=Ministry of Information(Myanmar)|access-date=၅ ဇူလိုင်၂၀၂၃|date=၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c6pnp719nx5o|title=ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစော စစ်ခေါင်းဆောင်ရဲ့ အကြံပေးဖြစ်လာ|work=BBC Burmese|access-date=၅ ဇူလိုင်၂၀၂၃|date=၅ ဇူလိုင်၂၀၂၃}}</ref> == စစ်မှုထမ်းဘဝနှင့် အဓိကရာထူးများ == ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစောသည် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] အမှတ်စဉ် ၂၃ မှ ဆင်းသက်ခဲ့ပြီး နဝတအစိုးရလက်ထက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]]နှင့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]]တို့၏ လုံခြုံရေးကို တာဝန်ယူရသည့် အမှတ် ၃၀၃ ခြေမြန်တပ်ရင်း၏ တပ်ရင်းမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref name=":0" />ထိုတပ်ကို အကြမ်းဖက်နှိမ်နင်းရေးတပ်ဖွဲ့ ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ သူသည် အငြိမ်းစား ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]] နှင့် တစ်ပတ်စဉ်ထဲ ဖြစ်သည်။၁၉၈၂ ခုနှစ် မှစ၍ စစ်မှုထမ်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်ထိ [[တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]] နှင့် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] တို့တွင် ကျောင်းအုပ်ကြီးများ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၂ ခုနှစ်ထိ [[တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တွင် တိုင်းမှူး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၄ ခုနှစ်ထိ [[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တွင် တိုင်းမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း အဆင့်ဆင့်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလအထိ [[စစ်ထောက်ချုပ်]]အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ စစ်ထောက်ချုပ်သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အတွက် တိုက်လေယာဉ်နှင့် စစ်လက်နက်များ ဝယ်ယူရေးကအစ ကုန်ပစ္စည်းများ ဝယ်ယူရေးအထိ အဆုံးအဖြတ်ပေးရသည့် အဆင့်မြင့်ရာထူးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ === အခြားတာဝန်များ === ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစောသည် စစ်ထောက်ချုပ် ဖြစ်လာခဲ့ချိန်တွင် စစ်ထောက်ချုပ်လုပ်ငန်းများ၌ ပါဝင်သည့် စစ်တပ်ပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းစုကြီးများကို တာဝန်ယူကြီးကြပ်ခဲ့သည်။ဤတွင် စစ်ခေါင်းဆောင်မိသားစု၏ အကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်ပေးသူအဖြစ်လည်း စွပ်စွဲခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/39069/|title=ငွေရှာကောင်းသည့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးကို မင်းအောင်လှိုင် အကြံပေးခန့်|work=Myanmar Now|access-date=၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃}}</ref> * [[မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း]] (MEC): သူသည် စစ်ထောက်ချုပ်အဖြစ်မှ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာအခြားတာဝန်သို့ ပြောင်းရွှေ့ ခဲ့ရချိန် စစ်ထောက်ချုပ်များသာ ဦးဆောင်ရသည့် မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း (MEC)ကို လက်မလွှတ်ခဲ့ရဘဲ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆက်လက်တာဝန်ယူခဲ့ရသည်။မြန်မာစီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ၆-၂-၂၀၁၄ ရက်နေ့မှ ၂၅-၁-၂၀၂၆ ရက်နေ့အထိ ၁၂ နှစ် နီးပါး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.ohchr.org/sites/default/files/Documents/HRBodies/HRCouncil/FFM-Myanmar/EconomicInterestsMyanmarMilitary/Infographic1_Governance_Structure_of_MEHL_and_MEC.pdf|title=Governance Structure of MEHL and MEC|work=OHCHR|access-date=5 July 2023|date=August 2019}}</ref> * [[နိုင်ငံခြားသုံးငွေကြီးကြပ်မှုကော်မတီ]]: ၂၇-၅-၂၀၂၄ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံခြားသုံးငွေကြီးကြပ်မှုကော်မတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို ပေးအပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။[https://www.sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-09/Order%2037-2024.pdf]{{Dead link|date=July 2026 }} * အရအသုံးခန့်မှန်းခြေငွေစာရင်းများ ကြိုတင်စိစစ်ရေးကော်မတီ: ၂၄-၁၀-၂၀၂၃ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုနှင့် တိုင်းဒေသကြီး(သို့)ပြည်နယ်များ၏ အရအသုံးခန့်မှန်းခြေငွေစာရင်းများ ကြိုတင်စိစစ်ရေးကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ကို ပေးအပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ [https://www.npnewsmm.com/news/6566ee9ea11dfb3de92905c5] * ကန်သာယာဆေးရုံ: စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် မိသားစု၏ အရင်းအနှီးများစွာ ပါဝင်ပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော ကန်သာယာဆေးရုံကို တည်ဆောက်ပေးခဲ့သူမှာ ၎င်းဖြစ်ပြီး ယင်းဆေးရုံကို MEC က ပိုင်ဆိုင်သည်ဟု ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2022/08/16/253903.html|title=စစ်တပ်စီးပွားရေး ခေါင်းကိုင် ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးညိုစော|work=ဧရာဝတီသတင်းဌာန|access-date=၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၂}}</ref> * [[အင်းဝဘဏ်လီမိတက်|အင်းဝဘဏ်]]: စစ်တပ်ပိုင် အင်းဝဘဏ်၏ ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/content/နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ-တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်-ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး-2|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် မြန်မာနိုင်ငံဘဏ်များအသင်း နာယက၊ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် တာဝန်ရှိသူများ၊ ပုဂ္ဂလိကဘဏ်များမှ ဥက္ကဋ္ဌများ၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ၊ တာဝန်ရှိသူများနှင့်တွေ့ဆုံ|work=MWD Webportal|access-date=၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁}}</ref> * ရုရှားမှ ဆီဝယ်ယူရေး: ရုရှားနိုင်ငံမှ စက်သုံးဆီ ဝယ်ယူရေးကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.thechindwin.com/the-junta-chief-appoints-mehl-boss-lieutenant-general-nyo-saw-to-spearhead-organizing-committee-for-russian-oil-purchase-and-distribution/|title=The junta chief appoints MEHL boss Lieutenant General Nyo Saw to spearhead Organizing Committee for Russian Oil Purchase and Distribution|work=thechindwin|access-date=5 July 2023|date=16 August 2022|archive-date=26 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220926224331/https://www.thechindwin.com/the-junta-chief-appoints-mehl-boss-lieutenant-general-nyo-saw-to-spearhead-organizing-committee-for-russian-oil-purchase-and-distribution/}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://yangonmediagroup.com/index.php/myanmar/6918-2022-08-16-09-40-06|title=ရုရှားမှ စက်သုံးဆီဝယ်ယူရန် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးညိုစော ဦးဆောင်သည့် ဆီဝယ်ယူရေး ဦးဆောင်ကော်မတီဖွဲ့စည်း|work=Yangon Media Group|access-date=၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၂|archive-date=5 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230705092431/https://yangonmediagroup.com/index.php/myanmar/6918-2022-08-16-09-40-06}}</ref> * ၂၀၂၄ ခုနှစ် မေ ၂၇ ရက် တွင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် [[နိုင်ငံခြားသုံးငွေကြီးကြပ်မှုကော်မတီ]] ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-09/Order%2037-2024.pdf|title=နိုင်ငံခြားသုံးငွေကြီးကြပ်မှုကော်မတီပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း|work=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီရုံး|access-date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၇ မေ ၂၀၂၄}}{{Dead link|date=July 2026 }}</ref> == နိုင်ငံရေးရာထူးများနှင့် တာဝန်များ == ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစောသည် အောက်ပါနိုင်ငံရေးရာထူးများဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်- ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဆင့် သတ်မှတ်ထားသည့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၏ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်]] ရာထူးဖြင့် ခန့်အပ်ခံရသည်။<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cv2120gz0vvo|title=ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစော - စစ်ခေါင်းဆောင်ရဲ့ အကြံပေးအသစ်|work=BBC Burmese|access-date=၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။ ဘတ်ဂျက်စိစစ်ဖြတ်တောက်ရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ: စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ အယုံကြည်ရဆုံးသူဖြစ်လာပြီးနောက် နိုင်ငံတော်၏ ဘဏ္ဍာငွေခွဲဝေသုံးစွဲရေးတွင် အရေးပါသော ဘတ်ဂျက်စိစစ်ဖြတ်တောက်ရေးကော်မတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌရာထူးကို တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ယင်းရာထူးသည် ယခင်အစိုးရများလက်ထက်တွင် ဒုတိယသမ္မတများကသာ လုပ်ဆောင်ရသည့် တာဝန်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2024/01/05/378068.html|title=သရေစည်သူဘွဲ့ ရ စစ်ခေါင်းဆောင် လူယုံ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးညိုစော|accessdate=1 August 2025|publisher=The Irrawaddy}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အောင်လင်းဒွေး]]နှင့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]တို့နှင့်အတူ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ တပ်လက်ကိုင်မရှိဘဲ တပ်မတော်အရန်အင်အားထဲမှနေ၍ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်တိုးခဲ့သူအဖြစ် စာရင်းဝင်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvg5qnq7pq4t|title=စစ်ခေါင်းဆောင်ရဲ့ လူရင်း သုံးဦး ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတွေ ဖြစ်လာ|work=BBC Burmese|access-date=၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၄}}</ref> == နိုင်ငံရေးဘဝ == === နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] အစည်းအဝေးကို ခေါ်ယူကျင်းပခဲ့ပြီး အမိန့်အမှတ် ၂/၂၀၂၅ အားဖြင့် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ယာယီသမ္မတ (တာဝန်) ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ဤအစိုးရအဖွဲ့သစ်တွင် ၎င်းအား နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ပြီး ကြေညာချက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရာထူးအဆင့်အတန်းဖြင့် မဟုတ်ဘဲ "ဦးညိုစော" ဟူသော အမည်ဖြင့်သာ ဖော်ပြပါရှိသည်။ ဦးညိုစောသည် နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးအပြင် ဝန်ကြီးဌာနအသစ် ဖြစ်သော [[အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန]]၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး တာဝန်ကိုလည်း ပူးတွဲတာဝန်ယူသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/717272|title=ကာလုံအစည်းအဝေးခေါ်ယူပြီး ကြားကာလပြည်ထောင်စုအစိုးရ ဖွဲ့စည်း|publisher=DVB Burmese|accessdate=2025-7-15}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73050|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း|publisher=MOI|accessdate=2 August 2025}}</ref>ထို့အပြင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]အစား အသစ်ဖွဲ့စည်းလိုက်သော [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်၏]] အဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်သည်။ သူသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၆ ရက်တွင် ဆက်လက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် [[နိုင်ငံခြားသုံးငွေကြီးကြပ်မှုကော်မတီ]] ၏ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကိုပါ ရယူထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.mtnewstoday.com/?p=109315|title=နိုင်ငံခြားသုံးငွေကြီးကြပ်မှုကော်မတီအား နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဆောင်မှုဖြင့် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်း|work=Myanmar Transparency News|access-date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ }}</ref> === ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တရားဝင် နိုင်ငံခြား ခရီးစဉ်များ === * စုစုပေါင်းခရီးစဉ် (၂) ကြိမ် - {{အလံ|China}} (၁) ကြိမ်၊ {{အလံ|Turkmenistan}} (၁) ကြိမ်။ {| class="wikitable" style="width:100%;" !စဉ် !ရောက်ရှိသည့် နိုင်ငံများ !မြို့များ !ရက်စွဲ !အကြောင်းအရာ !မှတ်ချက် |- | ၁။ | {{အလံ|China}} | [[နန်းနင်မြို့|နန်နင်းမြို့]] | ၁၄ - ၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74916|title=နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးညိုစော ဦးဆောင်သည့် မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=17 Septemberf 2025}}</ref> | (၂၂) ကြိမ်မြောက် တရုတ်-အာဆီယံ ကုန်စည်ပြပွဲနှင့် တရုတ်-အာဆီယံ စီးပွားရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ထိပ်သီးဖိုရမ် တက်ရောက်ခြင်း။ |ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ်ဖြင့် ပထမဆုံးနိုင်ငံခြားခရီးစဉ် |- | ၂။ | {{အလံ|Turkmenistan}} | [[အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့]] | ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ | အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ယုံကြည်မှုနှစ်အထိမ်းအမှတ် နိုင်ငံတကာဖိုရမ်<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးညိုစော တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့၌ ကျင်းပသည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ယုံကြည်မှုနှစ် အထိမ်းအမှတ်နိုင်ငံတကာဖိုရမ်သို့ တက်ရောက်မိန့်ခွန်းပြောကြား {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/78001 |access-date=2026-05-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> | [[အီရန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတ|အီရန်သမ္မတ]] [[မာဆော့ ပါဇက်ရှ်ကီရမ်|မာဆော့ပါဇက်ရှ်ကီရမ်]] နှင့်ပါ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။ |} === ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု === [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် [[ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ်]] ပြည်သူ့လွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ခိုင်လုံသောမဲ အရေအတွက် စုစုပေါင်း ၁,၄၈၇ မဲ (စုစုပေါင်းမဲ၏ ၉၇.၅၇ ရာခိုင်နှုန်း) ဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ သူ၏ မဲဆန္ဒနယ်တွင် ပြိုင်ဘက်အဖြစ် ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီမှ ဦးဝင်းကျော်သူ တစ်ဦးတည်းသာ ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်း ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2581%2582%25E1%2581%2580%25E1%2581%2582%25E1%2581%2585-%25E1%2580%2581%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2594%25E1%2580%25BE%25E1%2580%2585%25E1%2580%25BA-%25E1%2580%2595%25E1%2580%25AB%25E1%2580%2590%25E1%2580%25AE%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AF%25-48 |access-date=2026-03-16 |website=myanmar.gov.mm |language=en-US |archive-date=17 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260517233126/https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2581%2582%25E1%2581%2580%25E1%2581%2582%25E1%2581%2585-%25E1%2580%2581%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2594%25E1%2580%25BE%25E1%2580%2585%25E1%2580%25BA-%25E1%2580%2595%25E1%2580%25AB%25E1%2580%2590%25E1%2580%25AE%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AF%25-48 |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%;" |+ '''၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် မဲရလဒ်အခြေအနေ''' |- !rowspan="2" style="width:5%;" | အနိုင်ရသူ !rowspan="2" style="width:20%;" | ကိုယ်စားလှယ်လောင်း !rowspan="2" style="width:25%;" | ပါတီ !colspan="3" | ထောက်ခံမဲ !rowspan="2" style="width:10%;" | မဲရာခိုင်နှုန်း |- ! style="width:10%;" | ဆန္ဒမဲ !! style="width:10%;" | ကြိုတင်မဲ !! style="width:10%;" | စုစုပေါင်း |- | [[ဖိုင်:Check mark.svg|15px]] | ဦးညိုစော | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | ၈၇၂ | ၆၁၅ | '''၁,၄၈၇''' | ၉၇.၅၇% |- | | ဦးဝင်းကျော်သူ | [[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] | ၃၃ | ၄ | ၃၇ | ၂.၄၃% |- ! colspan="3" | စုစုပေါင်း ! ၉၀၅ ! ၆၁၉ ! ၁,၅၂၄ ! ၁၀၀% |} === ဒုတိယသမ္မတ === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၃၁) ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့က ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည့် ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ အစည်းအဝေးကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81286 |access-date=2026-04-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {{main|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း}} ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] နိုင်ငံတော်သမ္မတ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲတွင် ရွေးကောက်ခံအမျိုးသား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့မှ နိုင်ငံတော်သမ္မတလောင်း ဦးညိုစောက ထောက်ခံမဲ ၁၂၆ မဲ ရရှိခဲ့သဖြင့် ဒုတိယသမ္မတ-၁ အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဒုတိယသမ္မတများအဖြစ် ဦးညိုစောနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ရွေးချယ်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81369|access-date=2026-04-04|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81373|access-date=2026-04-04|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစောသည် ဒေါ်စမ်းစမ်းအေးနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ဒေါ်စမ်းစမ်းအေးသည် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် [[မေသဉ္ဇာဦး]] ၏ အစ်မဖြစ်ပြီး ပြေးခုန်ပစ် အားကစားမယ်ဟောင်း တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/04/17/53462?fbclid=IwY2xjawMNKtpleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFuMHQxdkJMRFNhQlE4U29MAR4wRr-V9nWkrDOQRUg4z7tp2s9ULgDG28UDYcP57h76IIWR9kVeCxpyds9snA_aem_z5aNnYtQ-g1xI4fK2zvYUg|title=စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများ၏ ဇနီးများကို စစ်ခေါင်းဆောင်က သာသနာတော်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့ပေး|work=Mizzima Burmese|access-date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၅ }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2025-05/59-2025.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၅၉/၂၀၂၅|work=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီရုံး|access-date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၅|archive-date=30 April 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260430132701/https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2025-05/59-2025.pdf|url-status=dead}}</ref>ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစော၏ ဖခင်မှာ [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်|မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်]] အစိုးရလက်ထက် ကရင်ပြည်နယ်တွင် သစ်တောအရာရှိ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2024/01/05/378068.html|title=သရေစည်သူဘွဲ့ ရ စစ်ခေါင်းဆောင် လူယုံ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးညိုစော|work=The Irrawaddy|access-date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ }}</ref> == နိုင်ငံတကာပိတ်ဆို့မှုများ == ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစော၏ အမည်သည် [[ဥရောပ သမဂ္ဂ|ဥရောပသမဂ္ဂ]] (EU) ၏ ထပ်တိုးအရေးယူပိတ်ဆို့သည့် စာရင်းတွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ယင်းပိတ်ဆို့မှုတွင် ၎င်း၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ထိန်းချုပ်ခြင်း၊ စီးပွားရေးအရင်းအမြစ်များအား ပိတ်ပင်ခြင်းနှင့် ဥရောပဒေသအတွင်း ခရီးသွားလာခွင့် ပိတ်ပင်ခြင်းများ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-12-12 |title=EU Adds Myanmar Junta Chief’s Business Supremo to Sanctions List |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/eu-adds-myanmar-junta-chiefs-business-supremo-to-sanctions-list.html |access-date=2026-03-16 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၊ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၄/၂၀၁၆ အားဖြင့် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ဖြစ်သော ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့ ကိုချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ [https://data.opendevelopmentmekong.net/dataset/3ca3a1e3-b448-4c9a-b428-cf32d455055e/resource/155c187b-6893-4037-bacb-a6ca8676deb2/download/69-18.pdf] ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် စစ်ထောက်ချုပ်ရုံး၊ အရန်အင်အား ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစောကို နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်က [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ|ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့]] ဖြစ်သော “စည်သူဘွဲ့” ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ <ref name=":02">{{Cite journal|author=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ၊နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/book-pdf/2021-02/Vol-74,No-5.pdf|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂/၂၀၂၁)|pages=၂၅၉|language=မြန်မာဘာသာ|accessdate=၂၀၂၁-၀၉-၂၉|publisher=ပုံနှိပ်ရေးနှင့်ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာန၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်|date=၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်|format=PDF|journal=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ပြန်တမ်းစာစောင်|volume=အတွဲ(၇၄)|issue=အမှတ်(၅၁)}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၃ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်ရှိ [[မာရဝိဇယဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်|မာရဝိဇယဗုဒ္ဓ ရုပ်ပွားတော်]] တည်ထားကိုးကွယ်သည့်ကိစ္စတွင် ပါဝင်ကူညီခဲ့မှုနှင့် စပ်လျဉ်းပြီး [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]က ၎င်းအားနိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၂၅ /၂၀၂၃ အားဖြင့် ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့ဖြစ်သော [[သရေစည်သူ|သရေစည်သူဘွဲ့]] ပေးအပ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/23011|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၂၅ / ၂၀၂၃|work=cincdsmyanmar|access-date=၂၄ ဇူလိုင်၂၀၂၃|date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၇) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့ဖြစ်သော [[မဟာသရေစည်သူ]]ဘွဲ့နှင့် သုဓမ္မသင်္ဂဟဘွဲ့ဖြစ်သော [[မဟာသီရိသုဓမ္မ]]ဘွဲ့ကိုလည်း ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81785|access-date=2026-04-17|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}}{{မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}}{{မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ}} [[Category:၁၉၆၀ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဝင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] lb5c66od4ezd84wz6v4gyclnoyqtk3j 0 52195 1044685 867961 2026-07-27T20:06:02Z Naingli 144794 1044685 wikitext text/x-wiki [[File:Ein Daw Yar Pagoda-2.jpg|thumb|အိမ်တော်ရာဘုရား]] '''အိမ်တော်ရာဘုရား''' ဟူ၍ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၌ ထင်ရှားသော ဘုရားနှစ်ဆူ ရှိလေသည်။ တစ်ဆူသည် [[မန္တလေးမြို့]]၌ ရှိ၍ တစ်ဆူကား [[ရန်ကုန်မြို့]]၌ ရှိသည်။ နှစ်ဆူစလုံးကို သီရိသုဓမ္မ တိလောက ပဝရ မဟာရာဇာဓိရာဇာ တံဆိပ် နာမံခံယူတော်မူသော အမရပူရ စတုတ္ထနန်းစံ [[ပုဂံမင်း|ပုဂံမင်းတရား]] တည်ထား ကိုးကွယ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်။ မန္တလေးမြို့ရှိ အိမ်တော်ရာဘုရား (မဟာလောကရံသီ စေတီတော်) သည် မန္တလေးမြို့၊ [[ချမ်းအေးသာစံမြို့နယ်]]၊ သီရိဟေမာအရှေ့ရပ်ကွက်၊ (၈၉) လမ်း၊ (၂၇) လမ်း နှင့် (၂၈) လမ်းကြားတွင် တည်ရှိသည်။ == စေတီတော် သမိုင်းကြောင်း == မန္တလေးမြို့ရှိ အိမ်တော်ရာဘုရားသည် ပုဂံမင်း၊ မင်းသားဘဝက စံတော်မူခဲ့ဖူးသည့် မတဲရပ်ရှိ အိမ်တော်ရာတွင် တည်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ပုဂံမင်းသည် ၁၂ဝ၈ ခုနှစ် တပေါင်းလဆန်း ၁၃ ရက်နေ့တွင် ခမည်းတော် [[ရွှေဘိုမင်း]]၏ အရိုက်အရာတော်ကို ဆက်ခံစိုးစံတော်မူပြီးနောက် ပထဝီဇေယျကျော် ကိန်းရသော ဘူမိနက်သန် မြေကြန်လက္ခဏာ မဟာမင်္ဂလာအိမ်တော်ရာ၌ လောကမဏိစူဠာစေတီတော်နှင့်အတူ စေတီတည်မည်ဟု ရည်ရွယ်သည့်အတိုင်း ၁၂ဝ၉ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလတွင် စေတီ တည်ရန် မြေသနစ်စေသည်။ ထိုနှစ် နတ်တော် လဆန်း ၃ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့နံနက် တစ်ချက်တီးကျော် ၅ နာရီ ၂ ပါဒ် ၁၃ ဗီဇနာအချိန် ရွှေပန္နက် ငွေပန္နက် ချတော်မူသည်။ နေ့တစ်ချက်တီးကျော် ၆ နာရီ ၂ ပါဒ် ၁၃ ဗီဇနာအချိန်တွင် စည်ကြီးခရုသင်းကြွေးကြော်ခြင်းတို့ဖြင့် မှူးတော်မတ်တော် အပေါင်းတို့ကို ရွှေတူးရွင်း၊ ငွေတူးရွင်းကိုင်စေလျက် မြေသနစ်စေတော်မူသည်။ ၁၂ဝ၉ ခုနှစ် နတ်တော်လဆန်း ၁၁ ရက်နေ့တွင် ပုဂံမင်းသည် မိဖုရားခေါင်ကြီးနှင့်တကွ မင်းညီမင်းသား မင်းမိဖုရား၊ မှူးတော်မတ်တော် ဗိုလ်ပါရဲမက်အပေါင်းတို့ဖြင့် ခြံရံခင်းကျင်းထွက်စံတော်မူ၍ မင်းတရားကြီးကိုယ်တော်တိုင် ရွှေအုတ်၊ ငွေအုတ်၊ ကြေးနီအုတ်စသည်တို့ဖြင့် အုတ်မြစ်ပထမစ၍ ချတော်မူသည်။ ထိုနှစ် နှောင်းတန်ခူးလဆန်း ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပထမ ဌာပနာတိုက် ပြုလုပ်ပြီးပြေသည်ကို ဌာပနာသွင်းရန် [[သိဒ္ဓတ္ထမင်းသား]] ဖွားမြင်တော်မူသည်မှ ဘုရားအဖြစ်သို့ရောက်တော်မူ၍ ပရိနိဗ္ဗန်စံတော်မူသည့်နောက် သရီရဓာတ်တော်များကို ဒေါနပုဏ္ဏား ဝေငှသည့်တိုင် ရွှေကိုသွန်းလုပ်တော်မူသည့် အခန်းပေါင်း ၉၆ ခန်းနှင့်တကွ ရွှေသားဆင်းတုတော်၊ ငွေသားဆင်းတုတော်၊ မင်းမိဖုရားသားတော် သမီးတော်တို့က ဆက်သကြသည့် ရွှေဆင်းတု ငွေဆင်းတုအစုစု ဆူရေ ၁၂ဝဝ ကျော်ကို မှန်စီထမ်းစင်တွင်တင်၍ ထီးဖြူအုပ်မိုးပြီးမှ လေးဆယ်တော် ငါးဆယ်တော် သွေးသောက်သားတို့ ဗောင်းဝတ်လုံဆင်၍ ထမ်းစင်နှင့် ထမ်းလိုက်ရသည်။ မြတ်စွာဘုရား၏ သရီရမွေတော်ဓာတ်တော်များကို ရတနာပန်းတောင်းတွင်ထည့်၍ မှူးတော်မတ်တော်တို့ကပိုက်ကာ ဆင်ဖြူတော်ခြောက်စီးထက်၌ ထီးဖြူစိုက်လျက်တင်တော်မူသည်။ ထို့ပြင် ဘေးလောင်းတော် [[အမရပူရမြို့|အမရပူရ]] ပထမမြို့တည်နန်းတည် [[ဘိုးတော်ဘုရား|ဘိုးတော်မင်းတရား]]အရုပ်၊ ဘွားတော်မိဖုရားခေါင်ကြီးအရုပ်၊ ဘွားတော်မြောက်နန်းမိဖုရား အရုပ်၊ ဘိုးတော်အိမ်ရှေ့မင်းအရုပ်၊ ပုဂံမင်းနှစ်ပါးအရုပ်၊ ဘွားတော်အိမ်ရှေ့မိဖုရားအရုပ်၊ [[ဘကြီးတော်|ဘကြီးတော်]]ရတနာပူရ စတုတ္ထမြို့တည် နန်းတည် မင်းတရားအရုပ်၊ ခမည်းတော် အမရပူရ ဒုတိယမြို့တည်နန်းတည် မင်းတရားကြီးအရုပ်၊ မယ်တော်မိဖုရားခေါင်ကြီးအရုပ်၊ ဘဝရှင်မင်းတရားကြီးနှင့် နန်းမတော် မိဖုရားခေါင်ကြီးအရုပ်တို့ကို ထီးဖြူစိုက်ဆောက်သော ပေါင်းဝန်းတင်ဆင်တော်များ၌တင်၍ ဆိုင်ရာဝန်တို့က ဗောင်းနားဋောင်း ဝတ်လုံဆင်ယင်ကြပြီးလျှင် ခြံရံပိုက်မ လိုက်ကြရသည်။ ရွှေနန်းတော်မှ မတဲ မင်္ဂလာအိမ်တော်ရာအထိ ခရီးလမ်းစဉ်တစ်လျှောက် သဲဖြူခင်း ရာဇမတ်ကာ ငှက်ပျောပင်ရှင်၊ ကြံပင်ရှင်၊ တံခွန် ကုက္ကား မုလေးပွား စိုက်ဆောက်ထား၍ တိုင်းသူပြည်သားအပေါင်းတို့ကလည်း ပန်းနံ့သာ ပေါက်ပေါက် စသည်တို့ဖြင့် ထွက်၍ပူဇော်ကြသည်။ ၁၂ဝ၉ ခုနှစ် နှောင်းတန်ခူးလဆန်း ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဘဝရှင်မင်းတရားကြီးသည် မိဖုရား မင်းညီမင်းသား အစုံအလင်နှင့် မတဲ မင်္ဂလာအိမ်တော်ရာသို့ ထွက်တော်မူကာ သံဃာတော်များအား ပင့်ဖိတ်ဆွမ်းကပ် ရုပ်ပွားဆင်းတုများကို အနေကဇာတင်သည်။ ထို့နောက် မင်္ဂလာအခါတော်နှင့်အညီ အချိန်တော်စေ့ရောက်လျှင် မင်းတရားကြီးကိုယ်တိုင်လက်ဖြင့် ကိုင်၍ အရှေ့မျက်နှာ ဌာပနာတိုက်တွင် ဌာပနာသွင်းသည်။ နောက်ဌာပနာ ၁၂ တိုက်၌ အသီးသီးခွဲဝေစောင့်ရှိနေသည့် ဆရာတော် သံဃာတော်တို့ အနေအထားကျနအောင်သွင်းရသည်။ ထိုနောက် ဌာပနာသွင်းအခမ်းအနားများနှင့် ဤကုသိုလ်တော်ကို သားတော်အစဉ် မြစ်တော်အဆက် ပူဇော်ပြုပြင်ရစ်စေသတည်းဟု အဓိဋ္ဌာန်တော်မူသည့်စကားကို ရွှေပေတွင်ရေးသားသွင်းတော်မူသည်။ သာသနာပြုဆရာတော်ကလည်း နောင်သာသနာတော်တည်သမျှ ကာလပတ်လုံးမပျက်မစီးစေရ၊ စောင့်ရှောက်စေသတည်းဟု နတ်တို့ကိုတိုင်တန်း၍ အမျှဝေတော်မူသည့်စာကို ဌာပနာသွင်းပြီးအဆုံး၌ စေတီတော် ပတ်ဝန်းကျင် လေးမျက်နှာတို့၌ ဖတ်ရလေသည်။ ဌာပနာသွင်း အခါတော်နေ့ကိုရည်၍ ထောင်ကျနေသူ ၆ဝ ကိုလွတ်ငြိမ်းခွင့်ပေးသနားတော်မူသည်။ ပန်းတိမ်းမြို့ ပန်းဘဲမြို့စား ပန်းဘဲဝန် အတွင်းဝန် သတိုးမင်းကြီးမဟာမင်းလှကျော်သူအား စေတီတည်ရာ၌ ကြီးကြပ်စေသည်။ == စေတီတော် အတိုင်းအတာနှင့် ထီးတော်တင်လှူခြင်း == မတဲ မင်္ဂလာအိမ်တော်ရာတွင် ဖိနပ်တော် အချင်း သံတောင် ငါးဆယ့်ခြောက်တောင် နှစ်မိုက်၊ အရပ်တော် သံတောင် ခြောက်ဆယ့်တစ်တောင် နှစ်မိုက် ငါးသစ်ရှိသော စေတီတော်၊ မဟာရာမ်တံတိုင်း မီးတားနှစ်ထပ်နှင့်တကွ အုတ်ရိုးအင်္ဂတေ လုပ်ဆောင်ပြီးပြေသည်များကို မင်းတရားကြီးကိုယ်တိုင် ထွက်စံတော်မူ၍ ၁၂၁ဝ ပြည့်နှစ် တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်ကျော် ၆ ရက် ကြာသပတေးနေ့ နေ့ ၂ ချက်တီးကျော် အချိန်တွင် အမြောက်သံကြားအခါတော်နှင့် စက်ယန္တရားကြီးကျယ်စွာ တပ်ဆင်တော်မူ၍ ထီးတော် အရပ် ကိုးတောင်တစ်မိုက်၊ ထီးဝ လေးတောင်၊ ဘုံခုနစ်ဆင့်ရှိသော ထီးတော်ကို ကြီးကျယ်ခမ်းနားစွာ တင်လှူတော်မူသည်။ စေတီတော်ကိုလည်း '''မဟာလောကရံသီ''' (ဒဒမဟာလောကရံသီဒဒ) ဟု ဘွဲ့မည်တော် ကမ္ပည်းတပ်လေသည်။ စေတီတော် ပြီးမြောက်သည့် အထိမ်းအမှတ်ဖြင့် အကျဉ်းကျသူ ယောက်ျား မိန်းမ ၅၃ ယောက်ကို အကျဉ်းမှလွှတ်တော်မူသည်။ စကြာကတုံး (စကြာခေါင်တုံး) ခေါ် သူပုန်ငညို (သူပုန်ငညှာ) နှင့် ပုန်ကန်ရာပါသည့် လူ ၂၈ အိမ်ထောင်သား တို့ကိုလည်း ဘေးမဲ့ချမ်းသာပေး၍ လုပ်မြေ၊ နေမြေပေးတော်မူ ကာ ကျွန်သီးတော်အဖြစ် ရေစက်သွန်းချ လှူဒါန်းတော်မူလေသည်။ == စေတီရံများ == မဟာလောကရံသီ အိမ်တော်ရာစေတီ၏ မဟာရာမ် တံတိုင်းအတွင်းရှိ ထောင့်လေးထောင့်၌- #(၁) အလယ်နန်းတော် စလင်းမြို့စားမိဖုရား သီရိတိလောက အတုလရတနာဒေဝီ တည်သည့် စေတီတစ်ဆူ၊ #(၂) ခမည်းတော်မင်းတရားကြီး မိဖုရား စလေမြို့စားတည်သည့် စေတီတစ်ဆူ၊ #(၃) ငယ်ရွယ်တော်မူစဉ်က မင်းတရားကြီး၏ အထိန်းတော်ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော တောင်ပြုံးကြီးမြို့ ဟင်္သာတမြို့စားတည်သော စေတီတစ်ဆူ၊ #(၄) မင်္ဂလာအိမ်တော်ပါ ကျွန်တော်ရင်းဖြစ်သော ကျီဝန်၊ အတွင်းဝန် မင်းကြီး မဟာသက်တော်ရှည်တည်သော စေတီတစ်ဆူ ပေါင်း စေတီရံလေးဆူရှိသည်။ == ထင်ရှားသော တံတားများနှင့် ဝန်းကျင် သမိုင်း == === ဆင်မင်းတံတား (အိမ်တော်ရာ ဆင်တံတား) === အိမ်တော်ရာစေတီ အရှေ့ဘက်မုခ် အထွက်တွင် [[ရွှေတချောင်း]]မြောင်းကူး၍ တည်ဆောက်ထားသော ဆင်မင်း တံတားခေါ် အိမ်တော်ရာ ဆင်တံတားရှိသည်။ ယင်းတံတားကို ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက် ၁၁၆၈ ခုနှစ်က ဟံသာဝတီမြို့ တောင်နိဗ္ဗာန်ရွာ (နိဗ္ဗာန်ရွာ၏ အရှေ့ဘက် ကုန်းသာယာအမည်ရှိ တောတွင်း) မှ တွေ့ရှိရမိသော ကိုယ်အလုံး ဗိုင်းဝါဂွမ်းကဲ့သို့ ဖြူစင်နူးညံ့စွာသော "နိဗ္ဗာန ပစ္စယနာဂရာဇာ" ဘွဲ့ခံ ဆဒ္ဒါန်ဆင်မင်း၏ ငွေတော်နှင့် တည်လုပ်သောကြောင့် ဆင်မင်းတံတားဟုခေါ်သည်။ ထိုဆင်ဖြူတော်ကို ဘိုးတော်ဘုရားက ဟံသာဝတီမှ ခေတ္တစံရာ မင်းကွန်းသို့ တင်ဆောင်ခေါ်ယူခဲ့ပြီး အမရပူရတွင် ဆင်မင်းနန်းတော်ဆောက်ပေး၍ အထိန်းအသိမ်း အယုအယများနှင့် ထားခဲ့သည်။ ဆင်ကြီးအတွက် ရွှေအင်၊ ငွေအင်များအပြင် ဝိုင်းလက်ဖွဲ့သော ပစ္စည်းများလည်း အများအပြား ရှိခဲ့သည်။ ဆင်ကြီးသည် လူစကားနားလည်သဖြင့် လူအများအကျိုးအတွက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ နာမည်ကြီးလှသဖြင့် ပုဂံမင်းက အိမ်တော်ရာစေတီတော် တည်ထားပြီးနောက် ၁၂10 ခုနှစ်တွင် ဆင်မင်းပိုင် ငွေတော်များဖြင့် အုတ်တံတားကြီး တည်ဆောက်ကာ တံတားဦးတွင် အုတ်ဆင်ရုပ်ကြီး ၂ ရုပ် တည်ဆောက်ပြီး အလှူတော်ပြုလုပ်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆင်မင်း၏ ကောင်းမှုကုသိုလ်တော်ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားစေရန်၊ ယင်းအုတ်တံတား၏ အရှေ့ဘက်အဆင်းထိပ် ရွှေတချောင်းအနီးတွင် ဘေးဝဲယာနှစ်ဖက် ဆင်မင်း၏ပုံ အုတ်ခုံပြာသာဒ်အမိုးဖြင့် ခန့်ညားစွာ ပြုလုပ်တည်ထားသည်။ ထိုဆင်တံတားပေါ်တွင် ယခင်က မန္တလေးမြို့၏ နာမည်ကြီး "အိမ်တော်ရာထီး" များကို ထုတ်လုပ်ရောင်းချခဲ့ကြပြီး၊ ရဟန်းဆောင်း၊ လူဆောင်းသာမက မိန်းမပျိုကလေးများပါ နှစ်သက်စွာ ဆောင်းကြ၍ တစ်ပြည်လုံး ရောင်းချခဲ့ရသဖြင့် ထီးရိုးပြုလုပ်သော လုပ်ငန်းအစုအဝေးကြီး ရှိခဲ့ဖူးသောကြောင့် ယင်းနေရာကို "ထီးရိုးဝင်း" ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ === မိကျောင်းတံတား === ဘုရား၏ အနောက်ဘက်မှသည် တောင်ကိုလျှောက်၍ ယခု [[မဟာဝေယန်ဘုံသာ ကျောင်းတိုက်]]အနီး ရွှေတချောင်း မြောင်းကူးတံတားအထိ အုတ်တံတားကြီးတစ်ခုကို ၁၂၁၁ ခုနှစ် ပြာသိုလတွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့ဝန် မင်းရဲမင်းခေါင်ကျော်က ကုသိုလ်တော်ပွား တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ယင်းတံတားကြီး၏ ဝဲယာနှစ်ဖက်တံတိုင်းကို မိကျောင်း၏ကိုယ်သဏ္ဌန် ပြုလုပ်တည်ထားပြီးလျှင် မြောက်ဘက်တံတားအဆင်း ဝဲယာနှစ်ဖက် တံတားထိပ်ကို မိကျောင်း၏ဦးခေါင်းပုံသဏ္ဌန် ပြုလုပ်တည်ဆောက်ထားသည်ဖြစ်သောကြောင့် မိကျောင်းတံတားဟု တွင်သည်။ မိကျောင်းတံတား၏ တောင်ဘက်အဆုံး တံတားအဆင်းတွင် အုတ်ခုံခံ၍ ဝဲယာခြင်္သေ့ကြီးနှစ်စီး ပြုလုပ်ထားရာ အလွန်ပင် အချိုးအစားကျနသော ပန်းရံလက်ရာအဖြစ် ကျော်ကြားသည်။ ခြင်္သေ့ကြီးအနီးရှိရပ်ကွက်ကိုပင် "ခြင်္သေ့ဦးရပ်ကွက်" ဟု ခေါ်စမှတ်ပြုကြသည်။ == သကျမုနိ မဟူရာ ရုပ်ပွားတော် == အိမ်တော်ရာစေတီ စနေထောင့်တွင် သကျမုနိခေါ် ဉာဏ်တော် သုံးတောင်နှစ်မိုက်ရှိ မဟူရာ ရုပ်ပွားတော်မြတ် တစ်ဆူ ကိန်းဝပ်စံပယ်တော်မူလျက်ရှိသည်။ ယင်းရုပ်ပွားတော်သည် ဘကြီးတော်လက်ထက်တွင် မဇ္ဈိမဒေသ မဟာဗောဓိပင်အရပ်မှ ပင့်ဆောင်တော်မူခဲ့၍ [[အင်းဝမြို့|အင်းဝမြို့တော်]]တွင် တန်ဆောင်း ပြာသာဒ်နှင့် တင်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ရာမှ ရွှေဘိုမင်းလက်ထက်တွင် အမရပူရ ဇောင်းကလော ကန်ဦး ကုသိုလ်တော် လောကမုနိစူဠာ စေတီတော်သို့ ပင့်ဆောင်ကိုးကွယ်သည်။ ထိုမှတစ်ဖန် မန္တလေးပျက်ပြီးနောက် နှစ်နှစ်အရဖြစ်သော ၁၂၄၉ ခုနှစ်တွင် မိုးကောင်းတိုက်ဆရာတော်နှင့် အုတ်ဝန်သံတော်ဆင့် ဦးဖိုးကြီးတို့ မန္တလေးအိမ်တော်ရာဘုရားသို့ ပင့်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သကျမုနိဘုရားနှင့် ယှဉ်လျက် ပုံသဏ္ဌန်တူ စကျင်ကျောက်ဖြူကိုထုလုပ်ထားသော ရွှေဘိုမင်းကောင်းမှု သေလာမုနိ ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ လည်းရှိသည်။ == မီးဘေး၊ စစ်ဘေးနှင့် နောက်ပိုင်း ပြုပြင်မှုများ == အိမ်တော်ရာဘုရားသည် ရေမြေ့ရှင်ဘုရင်မင်းမြတ်၏ ကောင်းမှုကုသိုလ်တော် ဖြစ်သည့်အလျောက် မင်းညီ မင်းသား မှူးတော်မတ်တော် ကတော်မယားများမှစ၍ ကုသိုလ်တော်ပွား လှူဒါန်းကြသည်များသောကြောင့် မဟာရာမ်တံတိုင်းကြီးအတွင်း ရှေးမြန်မာ ဗိသုကာအကျော်အမော်တို့၏ လက်စွမ်းပြ ပြာသာဒ် တန်ဆောင်း ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံကြီးများ ပြည့်လျက်ရှိသည်။ သို့ရာတွင် ၁၂၇၂ ခုနှစ်က ကိုးတာရပ်ကွက်မှစ၍ လောင်ကျွမ်းသော ကိုးတာမီးကြောင့် မဟာရာမ်တံတိုင်းအတွင်း အဆောက်အအုံအတော်များများ မီးတွင်ပါသွားခဲ့သည်။ မီးလောင်ကျွမ်းပြီးနောက် အလှူရှင်များက ပြန်လည်ဆောက်လုပ် လှူဒါန်းခဲ့သော်လည်း [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်း ၁၃ဝ၄ ခုနှစ်တွင် ဗုံးကျသဖြင့် စေတီတော်မြတ်ကြီးနှင့် ထောင့်လေးထောင့် စေတီရံများ၊ ကျောက်စာများ မဟာရာမ်မှတစ်ပါး အဆောက်အအုံများ မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့ရလေသည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အလှူရှင်ဒါယကာ ဒါယိကာမတို့က ပြန်လည်ဆောက်လုပ် လှူဒါန်းကြသောကြောင့် ယခုအခါ ခေတ်မီပုံစနစ်တို့ဖြင့် တည်အပ်သော အဆောက်အအုံသစ်တို့ ပြည့်နှက်လျက်ရှိလေသည်။ == ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် == * [[အိမ်တော်ရာဘုရား (ရန်ကုန်မြို့)]] * [[အိမ်တော်ရာဘုရား (စစ်ကိုင်းမြို့)]] == ကိုးကား == <references/> * မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ}} [[Category:မန္တလေးမြို့ရှိ စေတီပုထိုးများ]] [[Category:မန္တလေး]] [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] 24f9uentbql0yjetxb8f71nkmdji2of 0 63799 1044710 1023836 2026-07-27T23:51:29Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဓာတ်ပုံပြခန်း */ 1044710 wikitext text/x-wiki {{Infobox public transit |name = {{rint|rail}} ရန်ကုန် မြို့ပတ် ရထား <br> {{en|Yangon Circular Railway}} |image = File:CAF YCR DEMU.jpg |alt = |imagesize = |owner = [[မြန်မာ့မီးရထား]] |locale = [[ရန်ကုန်မြို့]] |transit_type = Commuter rail |stations = ၃၉ |ridership = ၁၀၀,၀၀၀-၁၅၀,၀၀၀ |annual_ridership = |chief_executive = |headquarters = [[ရန်ကုန်မြို့]] |website = |callcentre = |began_operation = ၁၉၅၄ |ended_operation = |operator = |vehicles = ၂၁ |train_length = |headway = |system_length = {{convert|45.9|km|mi|abbr=on}} |notrack = ၂ |track_gauge = {{RailGauge|1000mm|lk=on}} |minimum_radius_of_curvature = <!-- {{convert|0|ft|0|in|mm|0}} --> |el = |average_speed = {{convert|15.3|km/h|mph|abbr=on}} |top_speed = <!-- {{convert|0|mph|km/h|abbr=on}} --> |osm_id = |map = {{infobox rdt|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းမြေပုံ|navbar=1}} |map_name = |map_state = show }} '''ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား'''သည် ရန်ကုန်မြို့ပြဧရိယာအတွင်း ပုံမှန်အလုပ်ဆင်းသူများအတွက် အားထားရာ မြို့တွင်းရထားလမ်းကွန်ယက်တစ်ခုဖြစ်သည်။  [[မြန်မာ့ မီးရထား]]၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် ဆောင်ရွက်နေပြီး {{Template:Convert|45.9|km|mi|sing=on}} ရှည်လျားကာ ၃၉ ဘူတာပါဝင်ပြီး ရန်ကုန်မြို့ဝန်းကျင် မြို့နယ်များကို ရန်ကုန်မြို့ပြဧရိယာနှင့် ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။ မြို့ပတ်ရထားသည် အကြိမ် ၂၀ ခန့်ပြေးဆွဲပြီး လက်မှတ် ၁၀၀,၀၀၀ မှ ၁၅၀,၀၀၀ ခန့် နေ့စဉ်ရောင်းချရသည်။<ref>{{Template:Cite journal|url=http://eversion.news-eleven.com/index.php?option=com_content&view=article&id=821|title=Inter-states and regions railroad tracks all heading to Nay Pyi Taw|work=Bi-Weekly Eleven|date=2010-10-15|volume=3|issue=30}}</ref><ref name="railway bazzar">{{Template:Cite news|url=http://www.irrawaddy.org/multimedia.php?art_id=10074|title=The Railway Bazaar|date=2008-01-30|author=Yeni|publisher=The Irrawaddy}}</ref><ref name="uncrd">{{Template:Cite journal|url=http://www.uncrd.or.jp/env/3rd-regional-est-forum/doc/23_Myanmar.pdf|title=Third Regional EST Forum: Presentation of Myanmar|publisher=Ministry of Transport, Myanmar|location=Singapore|date=17–19 March 2008}}</ref> မြို့ပတ်ရထား တစ်ပတ်ပြည့်စီးနင်းနိုင်ရန် အချိန် ၃ နာရီမျှ ကြာမြင့်ပြီး မြို့ပတ်ရထားစီးနင်းခြင်းဟာ ရန်ကုန်မြို့လူနေမှုဘဝကို အထင်းသားမြင်တွေ့နိုင်မည် နည်းလမ်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားကို ဝင်ငွေနည်းသူ စီးနင်းသူများ သိပ်သည်းစွာ အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဘတ်စ်ကားများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် မြို့ပတ်ရထားသည် ရန်ကုန်မြို့ ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးတွင် ဈေးအချိုဆုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဖြစ်သည်။<ref>{{Template:Cite news|url=http://www.mmtimes.com/2011/business/586/biz58604.html|title=Passengers hope privatisation brings better services|last=Shwe Gaung|first=Juliet|author2=Nay Lin Aung|date=1 August 2011|work=Myanmar Times|accessdate=13 September 2013}}</ref><ref name="mt">{{Template:Cite web|url=http://www.pp.u-tokyo.ac.jp/research/prp/documents/GraSPP-P-E-12-001.pdf|title=Yangon Circular Railway Development Project|last=Moe Thida|author2=Zhu Zhui|author3=Zhou Xiaojing|author4=Muhammad Halley Yudhistira|author5=Jeff Volinski|date=March 2012|work=raSPP Policy Research Paper E 1-2-001|publisher=University of Tokyo|accessdate=13 September 2013}}</ref> မြို့ပတ်ရထားပြေးဆွဲချိန်သည် နေ့စဉ် မနက် ၃ နာရီ ၄၅ မိနစ်မှ ည ၁၀ နာရီ ၁၅ မိနစ်အထိ ဖြစ်သည်။ မြို့ပတ်ရထားလတ်မှတ်တန်ဖိုးမှ ၁၅ မိုင်အတွင်း အကွာအဝေးကို ၂၀၀ [[မြန်မာကျပ်ငွေ|ကျပ်]] (~eighteen US cents)နှင့် ၁၅ မိုင်အထက်အကွာအဝေးကို ၄၀၀ ကျပ် (~37 US cents) ကျသင့်သည်။<ref>{{Template:Cite journal|url=http://www.news-eleven.com/index.php?option=com_content&view=article&id=6561:-rbe-&catid=43:2009-11-10-07-39-09&Itemid=111|title=13 Coaches from Japan Arrived for Yangon Circular Railway|work=Bi-Weekly Eleven|date=2011-01-04|language=Burmese}}</ref>ရထားလက်မှတ်များကို ပုံသေ ၁၀၀ ကျပ်ဖြင့် မြို့ပတ်ရထားလမ်းရှိ ဘူတာများအားလုံးတွင် ရောင်းချပေးသည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးတွင် စင်္ကြန်အမှတ် ၇ ရှိ စင်္ကြန်ပေါ်၌ လက်မှတ်ရောင်းသော ရုံငယ်တစ်ခု တည်ရှိပြီး အဆိုပါဘူတာရုံမှ မြို့ပတ်ရထားအတွက် လတ်မှတ်များကို ရောင်းချပေးသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းကို ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် ဗြိတိသျှတို့မှ ရန်ကုန် - ကြည့်မြင့်နိုင် - တညင်းကုန်း လမ်ပိုင်းအဖြစ် ပြေးဆွဲပေးခဲ့သည်။<ref>{{Template:Cite book|last=Codrington|first=Stephen|title=Planet Geography|publisher=Solid Star Press|date=2005|pages=568|isbn=9780957981935}}</ref> ဗြိတိသျှတို့မှ ရန်ကုန် - ပြည် ရထားလမ်းပိုင်း ဖွင့်လှစ်ပြီးနောက် ရန်ကုန် ဆင်ခြေဖုံး၌ ခရီးသည်ပို့ဆောင်ရေးအတွက် မဟုတ်ဘဲ ကုန်ရထားများအတွက် (၆)မိုင်အရှည်ရှိသော ကုန်းရထားလမ်းတိုအဖြစ် စတင်ဖောက်လုပ်ခဲ့ပြီး ၁၈၈၀ ခုနှစ် မတ်လ (၁)ရက်နေ့ ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ထို့မှ အရှည်(၃.၅) မိုင်ရှိသော ရန်ကုန် - ကြည့်မြင်တိုင်လမ်းပိုင်း အား ၁၈၈၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၀ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း ၊ အရှည် (၅.၅)မိုင်ရှိသော ကြည့်မြင့်တိုင် - အင်းစိန် လမ်းပိုင်းအား ၁၈၉၀ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၀ရက်နေ့လယ်းကောင်း ၊ အရှည် (၇.၉၂)မိုင်ရှိသော အင်းစိန် - လှော်ကားလမ်းပိုင်းအား ၁၉၀၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၃ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း အသီးသီး ဆက်လက် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ <ref>History of Indian Railways Pages 62</ref> [[ဖိုင်:Rangoon circular dmu trains at rangoon central station 1960.jpg|thumb|အနောက်ဂျာမနီနိုင်ငံ Talbot Co. မှထုတ်လုပ်သောဒီဇယ်တွဲဆိုင်းရထားအား ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားအဖြစ် ရန်ကုန်ဘူတာကြီး၌ ၁၉၆၀ခုနှစ်ဝန်းကျင် မြင်တွေ့ရစဉ်။]] ရန်ကုန်မြို့နှင့် ဆင်ခြေဖုံးအရှေ့ပိုင်းဒေသမျာရှိ ပြည်သူလူထုတို့ ဆက်သွယ်သွားလာရာ၌ လွယ်ကူ သက်သာစေရေးအတွက် မြို့ပတ် ရထားလမ်းကို ဆက်လက် ဖောက်လုပ်ရန် စီမံကိန်းတစ်ခုရှိခဲ့သော်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ရုတ်တရက်ဖြစ်ပွားလာ၍ အဆိုပါ စီမံကိန်းကို အကောင်အထည် မဖော်နိုင်ခဲ့ပေ။ ရပ်နားခဲ့ရသော ရန်ကုန်အရှေ့ပတ်ခြမ်း မြို့ပတ်ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရေး စီမံကိန်း ကို ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးစီးသည့် အိမ်စောင့် အစိုးရ လက်ထက်တွင် လုပ်ကိုင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၁၀) ရက်နေ့တွင် မြေသိမ်းယူခြင်း လုပ်ငန်းများကို စတင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ နောက်တစ်နေ့ ဒီဇင်ဘာလ (၁၁) ရက် နေ့တွင် တောရှင်းခြင်း၊ မြေတိုင်းထွာခြင်း၊ ပန္နက် ရိုက်ခြင်းစသည့်လုပ်ငန်းများကို ဆက်၍လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၅၀ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာလ (၂၂) ရက်နေ့မှစ၍ စက်အားကိုသုံးလျက် ဒညင်းကုန်းရှိ နိုင်ငံတော်အစိုးရအုတ်ကျွပ်စက်သံလမ်းဆုံးမှစတင်၍ ဖောက်လုပ်ခဲ့ပြီး တောရှင်းခြင်း၊ မြေဖို့၊ မြေပြို၊ မြေညှိ၊ တံတားတည်ဆောက်ခြင်း စသည့်လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ရသော လုပ်ငန်းဘက်ဆိုင်ရာ အပိုင်းနှင့် လမ်းခင်းခြင်း လုပ်ငန်းကိုလုပ်ကိုင်ရသော လမ်းခင်းဘက်ဆိုင်ရာ အပိုင်းဟူ၍ နှစ်ပိုင်းခွဲပြီး လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref name=":0">နှစ်တရာပြည့် မီးရထား (၁၈၇၇-၁၉၇၇) ၊ ၁၉၇၇ ၊ စာမျက်နှာ ၃၄</ref> ပထမအဆင့်အဖြစ် ဂေါက်ကွင်းဘူတာ မှ ပြည်လမ်း ကျိုက္ကလဲ့ဘူတာအထိ လမ်းပိုင်းကိုလုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ပထမအပတ်တွင် ပြည်လမ်းအထိ မြေညှိလုပ်ငန်း ပြီးဆုံးခဲ့သည်။ လုပ်ငန်းဆိုင်ရာပြီးဆုံးသွားသည့်အပိုင်းကို သံလမ်းခင်းခြင်းလုပ်ငန်းက ချက်ချင်းလိုက်၍လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့လုပ်ဆောင်ရာတွင် ယခင်လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်နည်းဖြစ်သော ရှေးဦးစွာ ဇလီဖားတုံးများ ခင်းပြီးမှ သံလမ်းကိုထပ်၍ ခင်းခြင်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ၊ သံလမ်းနှင့် ဇလီဖားကို တစ်ပြိုင်တည်းတပ်ဆင်ပြီးမှ ထိုတပ်ဆင်ပြီးသားလမ်းများကို စက်များဖြင့်လိုက်၍ခင်းသည့်နည်းကို အသုံးပြု၍ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယလမ်းပိုင်းမှာ မြင့်မားရှည်လျားသော မင်္ဂလာဒုံ ကျိုက္ကလဲကြား လမ်းကွေ့ အလျှား (၁၅၀ဝ)ပေရှိ တာဘောင်ကြီးကိုအမြင့် (၁၈) ပေအထိ မြေဖို့ပေးခြင်းဖြစ်သည်။ ဆက်လက်၍ ဂျိုးဖြူပိုက်နှင့် ပြည်လမ်း အကြား မြေဖို့လုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်ရာတွင် ၁၉၅၉ ခု၊ မတ်လပထမပတ်တွင် မြေဖို့လုပ်ငန်း များအားလုံး ပြီးစီးသွားခဲ့သည်။ သံလမ်းခင်းခြင်းလုပ်ငန်းပိုင်းမှာ ဒညင်းကုန်း ဘက်မှလည်းကောင်း၊ မင်္ဂလာဒုံဘက်မှ လည်းကောင်း နှစ်ပိုင်းခွဲ၍ လုပ်ဆောင်လာခဲ့ရာ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ ( ၁ ) ရက်နေ့ နေ့လယ် (၃) နာရီအချိန်တွင် အချင်းချင်း ဆုံမိကြလျှက် ရန်ကုန်မြို့ပါတ်မီးရထားလမ်းကြီးသည် အောင်မြင်စွာ ဖောက်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name=":0" /> မြို့ပါတ်ရထားလမ်းတခုလုံး၏ မိုင်ရှည် မှာ(၂၈) မိုင်ဖြစ်သည်။ ၎င်းအနက် တညင်းကုန်းရှိ နိုင်ငံတော်အစိုးရ အုတ်ကြွပ်စက်ရုံ အရှေ့မှနေ၍ မင်္ဂလာဒုံအထိလမ်းသစ်ကို ဖောက်လုပ်ပေးရသော မိုင်မှာ (၃.၇) မိုင် ဖြစ်ပေသည်။ မြို့ပတ်ရထားလမ်းတွင် အသစ်ဆောက်လုပ်သော ဘူတာရုံ(၄)ရုံ အပါအဝင် ဘူတာရုံ (၃၀) ရှိပြီး အသစ်ဖောက်လုပ်ခဲ့သော လမ်းပိုင်းတွင် တံတားသစ် (၁၇)စင်း နှင့် လူသွားဂုံးကျော်တံတား (၁၆)ခု ရှိသည်။ (၆)လအတွင်း အပြီးဖောက်လုပ်ခဲ့သော မြို့ပတ်ရထားလမ်း၏ စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ထိုခေတ်ကာလ ကျပ်ငွေ ၂,၀၅၄,၃၇၅ ဖြစ်သည်။ <ref name=":0" /> ခရီးဝေးရထားကြီးများနှင့် မြို့ပတ်ရထားများ အန္တရယ်ကင်းစွာ နှင့် တသီးတခြားစီ ခုတ်မောင်းနိုင်ရေးအတွက် မြို့ပတ်ဒွေးလမ်းများကို မလွှကုန်း မှ (၈.၇၅) မိုင်ရှိသော မင်္ဂလာဒုံ - ကန်တိုမင်သို့ မူလရှိသော တစ်လမ်းကို ဒွေးလမ်းအဖြစ် လည်းကောင်း၊ မင်္ဂလာဒုံ- ကန်တိုမင်မှ (၄.၂၅) မိုင်ရှိသော ဒညင်းကုန်းသို့ ဒွေးလမ်းအဖြစ်လည်းကောင်း ဖောက်လုပ်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ် မေလ(၁)ရက်နေ့မှ စတင်ခဲ့သော မြို့ပတ်ဒွေးလမ်းများ ဖောက်လုပ်ခြင်း လုပ်ငန်မှာ ၁၉၆၃ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၈) ရက်နေ့တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ အဆိုပါလုပ်ငန်းအတွက် ထိုခေတ်ကာလ ကျပ်ငွေ ၃,၃၅၀,၉၁၃ ကုန်ကျခဲ့သည်။ <ref name=":0" /> ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် [[ရထားပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]သည် ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းကို ပုဂ္ဂလိကပိုင် ပြုလုပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အစိုးရမှ ဦးစီးသောစနစ်သည်  အရှုံးပြနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားအတွက် အစိုးရမှ လစဉ်ကုန်ကျငွေ ၂၆၀ မီလီယံ ကျပ်ငွေ(US$325,000) ကုန်ကျပြီး ပြန်လည်ရရှိသော ဘဏ္ဍာငွေ  ၄၂ မီလီယံကျပ် (US$52,500) သာရှိသည်။<ref name="wkkl">{{Template:Cite news|url=http://www.mmtimes.com/2011/business/586/biz58603.html|title=Rail privatisation drive continues|last=Win Ko Ko Latt|author2=Su Hlaing Tun|date=1 August 2011|work=Myanmar Times|accessdate=13 September 2013}}</ref> မြို့ပတ်ရထားလတ်မှတ်သည် ဝန်ကြီးဌာန၏ ထောက်ပံ့ပေးမှုကြောင့် ဈေးနှုန်းချိုသာလျက်ရှိသည်။<ref>{{Template:Cite news|url=http://www.mmtimes.com/2011/business/585/biz58505.html|title=Yangon’s rail network to be privatised|date=25 July 2011|work=Myanmar Times|accessdate=13 September 2013}}</ref> [[ဖိုင်:New Passenger Information System in YCR.jpg|thumb|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတွင် အသုံးပြုသွားမည့် Passenger Information System အသစ်အား မြင်တွေ့ရစဉ်။ ]] ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင်  Japan International Cooperation Agency နှင့် [[ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ]]နှင့် ပူးပေါင်း၍ ဆောင်ရွက်သော မဟာရန်ကုန်ဒေသ ဖွံဖြိုးတိုးတက်ရေး master plan တွင် အများသုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးယာဉ်များအတွက် ထည့်သွင်းစဉ်းစားမည့်အချက်များ ပါဝင်သည်။<ref>{{Template:Cite news|url=http://www.mmtimes.com/index.php/special-features/162-wheels-2013/5814-waiting-for-the-train-upgrading-the-yangon-circle-line.html?start=1|title=Waiting for the train: upgrading the Yangon circle line|last=Mudditt|first=Jessica|date=25 March 2013|work=Myanmar Times|accessdate=13 September 2013}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ (၂၉)ရက်နေ့မှ စတင်ကာ ရန်ကုန်မြို့ပတ်လိုင်းနှင့် ရန်ကုန် - အင်းစိန်လိုင်းများတွင် DEMU တွဲဆိုင်းသစ် (၆)ဆိုင်းဖြင့် ပြောင်းလဲပြေးဆွဲခဲ့သည်။ ထိုပြင် ဒီဇယ်ဈေးမြင့်တက်လာမှုကြောင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ (၂၀) ရက်မှ စတင်ကာ လက်မှတ်ခနှုန်းထားများကို သုညမိုင်မှ မိုင် (၂ဝ) ခရီးအတွက် ယခင် (၂ဝဝ) ကျပ်အစား (၄ဝဝ) ကျပ်၊ မိုင် (၂ဝ) နှင့်အထက် မြို့တစ်ပတ်ခရီးအတွက် ယခင် (၃ဝဝ) ကျပ်အစား (၈ဝဝ) ကျပ်အဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားခရီးစဉ်တွင် DEMU တွဲဆိုင်းသစ်များဖြင့် ပြောင်းလဲပြေးဆွဲမည်|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%9B%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%95%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%91%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%9B%E1%80%AE/|work=Popular Myanmar|language=my}}</ref> ဘက်ထရီလျှပ်စစ်စက်ခေါင်း (Battery Electric Locomotive - BEL) များဖြင့် ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားများကို စတင်ပြေးဆွဲခြင်း ကို မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့မှစတင်၍ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းပိုင်း၌ ဘက်ထရီလျှပ်စစ်စက်ခေါင်း (၁) ခေါင်းကို လူစီးတွဲ (၄) တွဲနှင့် ဘရိတ်တွဲ (၁) တွဲ ချိတ်ဆက်အသုံးပြု၍ ရန်ကုန်-တိုးကြောင်ကလေး၊ ရန်ကုန်-အင်းစိန်နှင့် ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား ခရီးစဉ်များကို ပြေးဆွဲပေးမည် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်လမ်းပိုင်းတွင် ဘက်ထရီလျှပ်စစ်စက်ခေါင်းဖြင့် အစားထိုးပြေးဆွဲခြင်းကြောင့် တစ်ရက်လျှင် ဘဏ္ဍာငွေ ခြောက်သိန်းကျော် ခြိုးခြံချွေတာနိုင်သည့်အပြင် တစ်လအတွက် ကျပ်ငွေ ၁၈ သန်းကျော် ကုန်ကျစရိတ် သက်သာစေနိုင်ကာ တစ်ရက်လျှင် ဒီဇယ်ဆီ ၆၆ ဂါလံနှုန်းဖြင့် တစ်လအတွက် ဒီဇယ်ဆီ ၁၉၈၀ ဂါလံကို လျှော့ချသုံးစွဲနိုင်မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်မြို့ပတ်လမ်းပိုင်း၌ ဘက်ထရီလျှပ်စစ်စက်ခေါင်းအသုံးပြုပြီး မြို့ပတ် ရထားများ စတင်ပြေးဆွဲ |url=https://news-eleven.com/article/310729 |access-date=2026-04-05 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == ရထားတွဲဆိုင်းများ == လွတ်လပ်ရေးမရခင်လက်ထက်တွင် ရေနွေးငွေ့စက်ခေါင်းများဖြင့် ပြေးဆွဲပေးခဲ့ပြီး လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် မြန်မာ့မီးရထားဌာန(BR)မှ စွမ်းရည်ကျလာသော ကိုလိုနီခေတ်လက်ကျန် ကျန်ရေနွေးငွေ့စက်ခေါင်းများအစား ခေတ်မီ ဒီဇယ်စက်ခေါင်းသစ်မျာဖြင့် ပြောင်းလဲပြေးဆွဲခဲ့သည်။ ထို့အတွက် စက်ခေါင်းသစ်ဝယ်ယူခြင်းများကို ၁၉၅၇ ခုနှစ်ဝန်းကျင်မှစ၍ အသုတ်လိုက်ဝယ်ယူခဲ့ရာ ဒုတိယအသုတ်ဝယ်ယူမှုတွင် အနောက်ဂျာမဏီနိုင်ငံ Talbot Co.ထုတ်လုပ်သော အလျား ၁၈၉ပေ ၄လက်မ ၊ အနံ ၉ပေ ၃လက်မ ၊ အမြင့် ၁၁ပေ ၆လက်မ ၊ အလေးချိန် ၈၆.၂ တန် မြင်းကောင်ရေအား ၇၀၄ ရှိ သံလမ်းပြေးဒီဇယ်တွဲဆိုင်းရထား (DMU) ၈ စီးအား ငွေကျပ်တန်ဖိုး ၈,၈၅၀,၉၇ဝိ/ဖြင့်ဝယ်ယူပြီး ၁၉၅၉ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၉ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ပတ်လမ်းပိုင်းတွင် စတင်ပြေးဆွဲ၍လည်းကောင်း၊ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ Ganz_MAVAG Co.ထုတ်လုပ်သော အလျား ၁၈၇ပေ ၈လက်မ အလေးချိန် ၁၀၄.၃တန် မြင်းကောင်ရေအား ၅၆၀ ရှိသော သံလမ်းပြေးဒီဇယ်ရထားတွဲဆိုင်း (DMU) ၂ ဆိုင်းအား ငွေကျပ်တန်ဖိုး ၂,၅၇၃,၂၇ဝိ/ ဖြင့်လည်းကောင်းဝယ်ယူပြီး ၁၉၆၀ ဇွန်လပိုင်းမှစတင်ပြီး ခရီးတိုလော်ကယ်ရထားအဖြစ်ပြေးဆွဲခဲ့သည်။ <ref name=":0" /> [[ဖိုင်:Train in yangon Circular Railway.jpg|thumb|JR Central တွင်ပြေးဆွဲခဲ့သော Kiha 40 6309 ရထားအား မြင်တွေ့ရစဉ်။]] ရန်ကုန်မြို့ပတ်လမ်းပိုင်းမှာ တွဲဆိုင်း ၈ ဆိုင်းဖြင့်ပြေးဆွဲမှုမလုံလောက်တော့၍ အိမ်စောင့်အစိုးရလက်ထက် ၁၉၅၉ ခုနှစ် မြို့ပတ်ရထားလမ်း ဒညင်းကုန်း-မင်္ဂလာဒုံလမ်းပိုင်းသစ်ဖောက်လုပ်ပြီးနောက် တတိယအသုတ် ၄ စီးအား ငွေကျပ်တန်ဖိုး ၄,၄၅၉,၅၂ဝိ/ ဖြင့် ထပ်မံဝယ်ယူခဲ့ပြီး ၁၉၆၁ခုနှစ်မှ နိုဝင်ဘာလမှာ စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဝယ်ယူပြီး(DMU/DRC) သံလမ်းပြေးဒီဇယ်ရထားများပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများအတွက် အင်းစိန်တွင် သံလမ်းပြေးဒီဇယ်စက်ခေါင်းစက်ရုံ အားတည်ထောင်ပြီး ၁၉၆၅ စက်တင်ဘာလမှ စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ [[ဖိုင်:Circular train 34.jpg|thumb|သံလမ်းပြေးဒီဇယ်တွဲဆိုင်းရထား (DMU) များအား ရန်ကုန်မြို့ပတ်လူစီးတွဲများအဖြစ် ပြန်လည်တည်ဆောက် အသုံးပြုခဲ့သော တွဲဆိုင်းများ]] ယင်းကဲ့သို့စနစ်တကျစီမံဆောင်ရွက်ခဲ့သော်လည်း အခြေအနေအကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် တွဲဆိုင်းသစ်၊ အပိုပစ္စည်းစသည်တို့ ထပ်မံဖြည့်တင်းဝယ်ယူပေးနိုင်ခြင်းမရှိတော့ဘဲ သက်တမ်းကုန်ဖျက်သိမ်းလိုက်ရပြီး အဆိုပါရထားကိုယ်ထည်များကို ရန်ကုန်မြို့ပတ်လူစီးတွဲများအဖြစ် ပြန်လည်တည်ဆောင်ခဲ့ကာ ၂၀၁၅ခုနှစ်အထိအသုံးပြုခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ခုနှစ်နောင်းပိုင်းတွင် အဆိုပါတွဲဆိုင်းများအစား ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှစတင်၍ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အသုံးပြုခြင်း ရပ်နားခဲ့သော ဒီဇယ်ကားများဖြစ်သော Kiha 40 Series၊ JR Tokai Kiha 40 Series နှင့် Kiha 11 ဖြင့် ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းများတွင် တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲပြေးဆွဲလာခဲ့သည်။ [[ဖိုင်:20160814 fomer JR train Yangon Circular Railway 0228.jpg|thumb|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းပိုင်းတွေ ပြေးဆွဲနေသော ဂျပန်နိုင်ငံမှ KiHa 11 ဒီဇယ်ကားရထားဟောင်းများအား ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် မြင်တွေ့ရစဉ်။]] [[ဖိုင်:VideoCapture 20240211-174419.jpg|thumb|မစ်ဆူဘီရှီမှ အစိတ်အပိုင်းများအား စပိန်နိုင်ငံရှိ CAF တွင် တပ်ဆင်ထုတ်လုပ်ထားသော DEMU ရထားသစ်။]] ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းပိုင်း အဆင့်မြင့်တင်ခြင်း လုပ်ငန်းများ ပြီးစီးပြီနောက်ပိုင်း ပြေးဆွဲရန်အတွက် ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဂျပန်နိုင်ငံမှ မစ်ဆူဘီရှီ နှင့် စပိန်နိုင်ငံရှိ CAF တို့မှ ဒီဇယ်လျှပ်စစ်ကားခြောက်စီးပါ ဒီဇယ်လျှပ်စစ်စွမ်းအင်သုံး ရထား (DEMU) ၁၁ စီးကိုဝယ်ယူရန်အတွက် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=2020-12-08T16:24:00|title=Myanma Railways orders two train fleets|url=https://www.railwaygazette.com/traction-and-rolling-stock/myanma-railways-orders-two-train-fleets/57980.article|access-date=2020-12-11|website=Railway Gazette International|language=en}}</ref> == ဘူတာရုံများ == ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားကွန်ယက်တွင် ဘူတာရုံ ၃၉ ခု ပါဝင်ပြီး ရန်ကုန်မြို့၏ ဒေသအသီးသီးနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။  မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း အစသည် [[ရန်ကုန် ဘူတာကြီး|ရန်ကုန်ဘူတာကြီး]]မှ [[ရန်ကုန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]]အနီး မင်္ဂလာဒုံဘူတာအထိဖြစ်သည်။ ထိုမှတဆင့် [[အင်းစိန်မြို့နယ်|အင်းစိန်]]မှ အနောက်ဘက်သို့ ဥက္ကလာပမှ အရှေ့ဘက်သို့ ဆက်လက်မောင်းနှင်သည်။ အဓိကဘူတာရုံများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-<ref name="minami">{{Template:Cite web|url=http://www.minamitours.com/yangon_circular.htm|title=Yangon Circular Railways Schedule|publisher=Minami Tours|accessdate=2009-01-18}}</ref> * [[ရန်ကုန် ဘူတာကြီး|ရန်ကုန်ဘူတာကြီး]] * [[ဒဂုံတက္ကသိုလ်ဘူတာ]] * [[တညင်းကုန်းဘူတာ]] * [[လှော်ကားဘူတာ]] * [[အင်းစိန်ဘူတာ]] * [[မင်္ဂလာဒုံဘူတာ]] * [[အုတ်ဖိုစုဘူတာ]] * [[ပုရွက်ဆိတ်ကုန်းဘူတာ]] * [[သီလဝါဘူတာ]] * [[တိုးကြောင်ကလေးဘူတာ]] * [[ရွာသာကြီးဘူတာ]] * [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဘူတာ]] == ဓာတ်ပုံပြခန်း == <gallery> ဖိုင်:Yangon Central railway station 12.jpg|[[ရန်ကုန် ဘူတာကြီး|ဘူတာကြီး (ရန်ကုန်)]] ဖိုင်:YANGON CIRCULAR RAILWAY YANGON MYANMAR JAN 2013 (8528287964).jpg|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း (၂၀၁၃ ဇန်နဝါရီ) ဖိုင်:Yangon Circular Railway.png|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းမြေပုံ ဖိုင်:Yangon Circular Railway Map in Train.JPG|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းမြေပုံ ဖိုင်:Yangon Circular Railway and Suburban Rail.png|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းမြေပုံ ဖိုင်:Yangon Circular Railway Timetable 2014-12-01 small.jpg|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားအချိန်ဇယား (၀၁-၁၂-၂၀၁၄) ဖိုင်:Yangon Circular Train Ticket.jpg|မြို့ပတ်ရထားလက်မှတ် ဖြတ်ပိုင်း ဖိုင်:Kyeemyindaing Station.jpg|ကြည့်မြင်တိုင် ဘူတာ ဖိုင်:Hlawga Station.jpg|လှော်ကားဘူတာ (၂၀၂၃ခုနှစ်) ဖိုင်:New Circular Train from CAF 03.jpg|စပိန်နိုင်ငံ CAF မှထုတ်လုပ်သော ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားသစ် </gallery> == ကိုးကား == {{Reflist|2}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} {{မြန်မာ့မီးရထား}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရထားလမ်းများ]] pw7bl4srn029micnqrit7485p3r5xd7 0 63804 1044725 948113 2026-07-28T00:07:18Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044725 wikitext text/x-wiki [[File:Circular train 14.jpg|thumb|တညင်းကုန်းဘူတာ]] '''တညင်းကုန်းဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။<ref name=minami>{{cite web | url=http://www.minamitours.com/yangon_circular.htm | title=ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားအချိန်ဇယား | publisher=Minami Tours | accessdate=၂၀၀၉-၀၇-၃၀ | archivedate=23 July 2008 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080723225823/http://www.minamitours.com/yangon_circular.htm }}</ref> ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၂၁ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၁၉ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|16.933042754011257| 96.09382091113032|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-ပြည် ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} nc3mrys6fwd0lhyqyukzknq2oudfvj9 0 63807 1044729 948108 2026-07-28T00:11:06Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044729 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=အင်းစိန်ဘူတာ | style= | type= | image=Circular_train_10.jpg | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= {{coord|16.88501953481128| 96.10727207798665|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''အင်းစိန်ဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name=minami>{{cite web | url=http://www.minamitours.com/yangon_circular.htm | title=ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားအချိန်ဇယား | publisher=Minami Tours | accessdate=၂၀၀၉-၀၇-၃၀ | archivedate=23 July 2008 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080723225823/http://www.minamitours.com/yangon_circular.htm }}</ref> ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် (၁၇) ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် (၂၃) ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း (၃၈) ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-ပြည် ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} dvklzpx6hfq71348fts1pkhdg79nsx3 0 63808 1044721 814558 2026-07-28T00:03:19Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044721 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=မင်္ဂလာဒုံဘူတာ | style= | type= | image= | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= {{coord|16.930755137041487| 96.14478161655538|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''မင်္ဂလာဒုံဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း]]တွင်ပါရှိသော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။<ref name=minami>{{cite web | url=http://www.minamitours.com/yangon_circular.htm | title=ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားအချိန်ဇယား | publisher=Minami Tours | accessdate=၂၀၀၉-၀၇-၃၀ | archivedate=23 July 2008 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080723225823/http://www.minamitours.com/yangon_circular.htm }}</ref> ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၂၅ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၁၅ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} rijlztmwazfh8suq0utx72a8zfkxhvh 0 63810 1044718 814554 2026-07-28T00:00:21Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044718 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=ပုရွက်ဆိတ်ကုန်းဘူတာ | style= | type= | image= | image_size=200 | image_caption={{coord|16.90064184128673| 96.15029025042021|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''ပုရွက်ဆိတ်ကုန်းဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။<ref name=minami>{{cite web | url=http://www.minamitours.com/yangon_circular.htm | title=ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားအချိန်ဇယား | publisher=Minami Tours | accessdate=၂၀၀၉-၀၇-၃၀ | archivedate=23 July 2008 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080723225823/http://www.minamitours.com/yangon_circular.htm }}</ref> ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၂၈ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၁၂ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} mv6eaaq9kdr5nhoex2yhrtxdm102wv8 0 68015 1044682 489650 2026-07-27T19:53:59Z Naingli 144794 1044682 wikitext text/x-wiki {{infobox shopping mall |name = ​ဈေးချို​တော် |native_name = |image = Around Mandalay 08.jpg |caption = |location = ၈၄လမ်းနှင့် ၂၆ဘီလမ်း​ထောင့် |coordinates = {{coord|21.9826|96.0771|format=dms|type:landmark_region:MM|display=inline,title}} |opening_date = ၁၈၆၀ |manager = |developer = |architects = |building_costs = |number_of_stores = |number_of_anchors = |floor_area = |floors = ၄ |parking = |website = }} [[ဖိုင်:Zegyo Clock Tower Mandalay.jpg|thumb|[[မန္တလေးမြို့]]၏ ပြယုဂ်တစ်ခုဖြစ်သော [[ဈေးချို နာရီစင်]]]] '''ဈေးချိုတော်'''သည် [[မန္တလေးမြို့]]တွင် တည်ရှိပြီး သက်တမ်းအရင့်ဆုံးနှင့် အကြီးမားဆုံး ဈေးကြီးဖြစ်သည်။<ref>မန္တလေးမဂ္ဂဇင်း၊ ၁၉၉၀-ပြည့်နှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ</ref> ဈေးချိုတော်သည် မန္တလေး၏ အသည်းနှလုံး၊ စီးပွားရေး၏ အတက်အကျ ပြဒါးတိုင်နှင့် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးဆိုင်ရာ ပြဒါးတိုင်လည်း ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == === မူလ ဈေးကြိုတော်နှင့် သမိုင်းနောက်ခံ === ဈေးချိုတော်၏ မူလအစသည် [[အင်းဝမြို့|အင်းဝ]]နှင့် [[အမရပူရမြို့|အမရပူရ]] ခေတ်များကတည်းက ပါဝင်ခဲ့သော "ဈေးကြို" အရပ်ဖြစ်သည်။ သက္ကရာဇ် ၁၇၈၃ ခုနှစ်က မြို့တော်ကို အင်းဝမှ အမရပူရသို့ ပြောင်းစဉ်ကတည်းက အင်းဝ၏ ရပ်ကွက် ၁၆ ကွက်တွင် ပါဝင်သော ဈေးကြိုအရပ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ အမရပူရ၏ မူလ ၄၈ ရပ်ကွက်တွင်လည်း ဈေးကြိုအရပ် (အမရပူရ လမ်းငါးခွ၏ အနောက်ဘက်) ရှိခဲ့သည်။ ၁၈၅၆ ခုနှစ် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၁၈) တွင် [[မင်းတုန်းမင်း]]က [[မန္တလေးရတနာပုံ မြို့သစ်]] တည်ထောင်ရန် အမိန့်တော်ချမှတ်စဉ်ကတည်းက ဈေးချိုတော်ကို ပန္နက်ပုံစံတွင် စနစ်တကျ ထည့်သွင်း နေရာချခဲ့သည်။ မန္တလေးမြို့ မတည်မီအချိန်က ရေးဆွဲခဲ့သည့် (၄၃"x၇၈") အရွယ် "ဈေးကြိုတော်ပုံဘုရား" ပုရပိုက်ကို ပညာရှင်များ လေ့လာခဲ့ဖူးသည်။ ဧရာဝတီမြစ်လမ်း အပါအဝင် ရှမ်းပြည်နယ်မှ နွားဝန်တင်လမ်း၊ လှည်းလမ်းများမှတစ်ဆင့် ရောက်ရှိလာသော ကုန်စည်များသည် ဤအရပ်သို့ စုဝေးရောက်ရှိလာကြပြီး ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားရန် စောင့်ကြိုနားခိုကြရာမှ "ဈေးကြို" ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် "ဈေးချိုတော်" ဟု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မူလမန္တလေး ဈေးကြိုတော်၏ နေရာသည် ယခု ငါးပိတန်းလက်ကြား (ဈေးချိုတော်တိုက်တန်းကြီး၏ အရှေ့ဘက်၊ ၂၆ ဘီလမ်း/အာဇာနည်လမ်း နှင့် ၂၇ လမ်း/ဘာဘူတန်း ကြား၊ ၈၃ လမ်းနှင့် ၈၄ လမ်းကြား) ဖြစ်သည်။ အလယ်ဗဟို၌ ဈေးရုံများနှင့် ပန်းဥယျာဉ်များ ရှိခဲ့သည်။ သင်္ကန်းတန်း၊ ပဲပုတ္တန်းနှင့် ဈေးကြိုကို ကူးသောတံတားမှာ "သံတံတား" ဖြစ်ပြီး ငါးသည်၊ ဝက်သားသည်များ ရှိခဲ့သည်။ အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို [[အင်္ဂလိပ်]]တို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ကုလားဝန်မင်း "မူလာအီစမန်" အား အခွန်ကောက်အဖြစ် ခန့်ထားခဲ့၍ "ကုလားဝန်မင်းဈေး" သို့မဟုတ် "မူလာအီစမန်ဈေး" ဟုလည်း ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ === မီးဘေးများနှင့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်း === ရတနာပုံခေတ် မူလဈေးကြိုတော်မှာ သစ်၊ ဝါးတို့ဖြင့်သာ တည်ဆောက်ထားသဖြင့် မီးဘေးအကြိမ်ကြိမ် သင့်ခဲ့သည်။ * '''၁၈၇၆ ခုနှစ်:''' (သက္ကရာဇ် ၁၂၃၆ ခုနှစ် ကဆုန်ပြည့်ကျော် ၃ ရက် မီးလောင်ပြီးနောက်) ၁၂၃၈ ခုနှစ် ပြာသိုလဆန်း ၁၄ ရက် (၁၈၇၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၈ ရက်) ညတွင် ဈေးချိုတော်သစ် တည်ဆောက်ရန် အုတ် ၁၄ ဖိုဖုတ်ရန် အမိန့်တော်ခံ၍ ရွှေတိုက်အတွင်းဝန် တောင်ခွင်မြို့စား၊ ရွှေပြည်ဝန် ဝက်မစွပ်မြို့စားတို့ထံ စာချုပ်ချုပ်ဆို ကုန်ကျငွေတောင်းခံကာ ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ * '''၁၈၉၇ ခုနှစ်:''' သက္ကရာဇ် ၁၂၅၈ ခုနှစ် နှောင်းတန်ခူးလဆန်း ၅ ရက် (၁၈၉၇ ခုနှစ် ဧပြီ ၆ ရက်) တွင် မီးထပ်မံလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။ * '''၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်:''' ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့တွင် မီးဘေးသင့်ခဲ့သည်။ * '''၁၉၀၂ ခုနှစ်:''' ဧပြီလ ၁၂ ရက် (သက္ကရာဇ် ၁၂၆၃ ခုနှစ် တန်ခူးလဆန်း ၅ ရက်) တွင် သစ်သားဈေးချိုတော်ကြီး မီးအကြီးအကျယ် လောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။ === ကိုလိုနီခေတ် ၁၂ ရုံ ဈေးချိုတော်ကြီး === ၁၉၀၂ ခုနှစ် မီးလောင်ပြီးနောက် မန္တလေးမြူနီစီပယ်မှ ၁၉၀၃ ခုနှစ်တွင် အုတ်ကာ သွတ်မိုးဖြင့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ မြူနီစီပယ် ပထမဆုံး အတွင်းရေးမှူး၊ မင်းမျိုးမင်းနွယ်လည်းဖြစ်သူ [[အီတလီနိုင်ငံ|အီတလီ]]လူမျိုး ဗိသုကာ ကောင့်ကာဒါရီ (Count Caldaryi) က [[အီတလီ]]ပြည် [[မီလန်မြို့]]ရှိ ဈေးပုံစံကို အခြေခံ၍ ပုံစံထုတ် တာဝန်ယူ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၀၃ ခုနှစ် (ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၅ ခုနှစ်) တွင် "အုတ်၊ ကာ၊ သွပ်၊ မိုး" ဟူသော နေ့နာမ်အတိုင်း ၁၂ ရုံပါဝင်သော ဈေးချိုတော်ကြီးကို စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ တည်ဆောက်နေစဉ် ဆိုင်များ တည်ခင်းရန် အငှားချထားမည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် အမျိုးအစားအလိုက် ရုံအလိုက် ခွဲခြားရောင်းချရန် မြန်မာ၊ အင်္ဂလိပ် နှစ်ဘာသာဖြင့် ကြော်ငြာစာ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ==== ကြော်ငြာစာ အပြည့်အစုံ ==== <blockquote> "မြူနီစီပယ် ကော်မတီက ဈေးချိုတော် ဆောက်လုပ်ပြီးစီးသည့် အခါတွင် ဆိုင်များတည်ခင်းရန် အတွက် အငှားချထားလိမ့်မည့်ပြင် အဆောက်အအုံ တစ်စုံတစ်ခုတွင် ဖြစ်စေ၊ ဆောက်အအုံ တစ်စုံတစ်ခု၏ အတွင်းတွင် ဖြစ်စေ (သို့မဟုတ်) ဈေးနယ်နိမိတ်အတွင်း နေရာတစ်စုံတစ်ခုတွင် ဖြစ်စေ၊ ရောင်းချရန် ကုန်ပစ္စည်းများကို အချိန်ကာလအားလျော်စွာ အမျိုးအစားခွဲခြား သတ်မှတ်လိမ့်မည်။ ကော်မတီက စာဖြင့်ရေးသားပေးသည့် အခွင့်အမိန့် မရရှိဘဲ (သို့မဟုတ်) ထိုသို့သော အခွင့်အမိန့်ပေးရန် အာဏာလွှဲထားသည့် ကော်မတီ၏ အရာရှိ တစ်စုံတစ်ဦးက စာဖြင့်ရေးသားပေးသည့် အခွင့်အမိန့် မရရှိဘဲ ထိုသို့သတ်မှတ်ထားသည့် ကုန်ပစ္စည်းများမှအပ အခြားကုန်ပစ္စည်းများကို ထိုသို့သော အဆောက်အအုံတွင် ဖြစ်စေ၊ အဆောက်အအုံ၏ အပိုင်းတွင်ဖြစ်စေ (သို့မဟုတ်) နေရာတွင်ဖြစ်စေ ရောင်းချခြင်း (သို့မဟုတ်) ရောင်းချရန် တည်ခင်းထားခြင်း မပြုရ။" <br/><br/> "The Municipal Committee will, on the Zegyo Bazaar being completed, let tenants into occupation, and will from time to time classify the class of goods to be sold in any building or part of any building or any place within the Bazaar Limit, and no other then such class of goods, shall be sold or exposed for sale in such building or part of the building or place, except with the written permission of the Committee, or of any officer of the Committee to whom power to give such premission is delegated." </blockquote> ==== ၁၂ ရုံ ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် အမျိုးအစား သတ်မှတ်ချက်များ ==== ၁၂ ရုံ ဈေးချိုတော်ကြီးသည် ၂၆ ဘီလမ်း (အာဇာနည်လမ်း) မှ တောင်ဘက် ၂၈ လမ်း (သံဖြူတန်း) အထိ ပေ ၁၅၀၀ နီးပါး ရှည်ပြီး၊ အရှေ့အနောက် ၈၄ လမ်းအထိ ပေ ၆၀၀ နီးပါး ကျယ်ဝန်းသည်။ တောင်မြောက် အလျားလိုက်ရှိသော ရုံကြီး ၃ ရုံတွဲပြီး ကြားတွင် မလွယ်ပေါက်၊ ထို့နောက် အလယ်၌ ကျယ်ဝန်းသော အလယ်ပေါက်ကြီး ရှိကာ တောင်ဘက်တွင်လည်း ၆ ရုံတွဲ ရှိသည်။ ရုံများကို A မှ L အထိ နာမည်ပေးထားသည်။ တစ်ရုံလျှင် ကြားတန်းများမပါဘဲ ဆိုင်ခန်းပေါင်း ၁၆၀ စီ ပါဝင်ပြီး ၁၂ ရုံစလုံးတွင် ဆိုင်ခန်းပေါင်း ၂၀၀၀ နီးပါး ရှိသည်။ ဆိုင်ခန်းများမှာ အခန်း၊ အကာ၊ အကန့် မရှိဘဲ ပွင့်လင်းမြင်သာကာ ရုံအတွင်း မီးသတ်ရေကန်များ စနစ်တကျ ထည့်သွင်းထားသည်။ * '''A-ရုံ:''' ကောက်ပဲသီးနှံ၊ ပဲမျိုး၊ ဂျုံမှုန့်။ (အဆောက်အအုံ အကန့်မရှိသော Hall ပုံစံဖြစ်ပြီး ပဲအိတ်၊ ဆန်အိတ်များ စီထားသည့်ရုံ) * '''B-ရုံ:''' ဟင်းသီးဟင်းရွက် (အစို-အခြောက်) နှင့် A-ရုံတွင် ပိုလျှံသော ကောက်ပဲသီးနှံ၊ ပဲမျိုးနှင့် ဂျုံမှုန့်များ။ * '''C-ရုံ:''' စာရေးကိရိယာ၊ စာအုပ်များ၊ မြန်မာဖိနပ်များ၊ ထီးများ၊ ချည်ထည်၊ သိုးမွှေးနှင့် ပိုးထည်များ။ * '''D-ရုံ:''' လက်ဖက်စို၊ လက်ဖက်ခြောက်၊ နှမ်းဆီ၊ ပဲဆီ၊ ကြာဆံ၊ အချိုအချဉ်၊ မုန့်ပဲသရေစာ၊ ဟင်းလျာအမွှေးအကြိုင်၊ သကြား၊ ထန်းလျက်၊ ကွမ်းသီး၊ အသီးခြောက်၊ ဆပ်ပြာ၊ ဖယောင်းတိုင်၊ မီးချစ်၊ သနပ်ခါး။ * '''E-ရုံ:''' * '''F-ရုံ:''' * '''G-ရုံ:''' * '''H-ရုံ:''' * '''I-ရုံ:''' * '''J-ရုံ:''' * '''K-ရုံ:''' * '''L-ရုံ:''' <ref>မန္တလေးနေ့စဉ်။ ၆-၉-၂၀၁၈။ စာ-၄</ref> == မလွန်ဈေး == မလွန်ဈေးသည် မန္တလေးမြို့တည်စဉ်ကတည်းက အနောက်ပြင်၌ စနစ်တကျ တည်ဆောက်ခဲ့သော လက်ကားပွဲရုံ ဈေးကြီးဖြစ်သည်။ ယခု ၃၁ လမ်းနှင့် ၃၄ လမ်းကြား (တောင်မြောက် ပေ ၂၀၀၀ နီးပါး) နှင့် ၈၅ လမ်းမှ ၈၆ လမ်းကြား (အရှေ့အနောက် ပေ ၆၀၀ နီးပါး) တည်ရှိသည်။ ရေလမ်းမှ လာသော ကုန်စည်များအတွက် [[ဧရာဝတီမြစ်]]၊ တောင်ပေါ်ကုန်များအတွက် [[ရှမ်းပြည်နယ်|ရှမ်းကုန်သည်]]များ စတည်းချရာ ရှမ်းပွဲရပ်၊ ဒေးဝန်းရပ်၊ ကွမ်းနှင့် အသီးအနှံများအတွက် [[ရွှေတချောင်း]] မြောင်းတို့နှင့် နီးကပ်သည်။ မလွန်ဈေးတွင် ကုန်ပစ္စည်းအလိုက် လမ်းခြား၍ စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားသည် - * ၃၁ လမ်း (မြောက်ယွန်းတန်း) နှင့် ၃၂ လမ်း (တောင်ယွန်းတန်း) ကြား - အိုးတန်း၊ ခဲလန်တန်း၊ ငါးတန်း၊ ထန်းလျက်တန်း၊ ထုံးတန်း။ * ၃၂ လမ်း နှင့် ၃၃ လမ်း (ကျောက်စိမ်းတန်း) ကြား - ကြက်သွန်တန်း၊ ချင်းတန်း၊ ငါးပိတန်း၊ ဆားတန်း၊ ကွမ်းသီးတန်း။ * ၃၃ လမ်း နှင့် ၃၄ လမ်း (ညောင်ဇင်တန်း) ကြား - နီပါးတန်း၊ ပွတ်တန်း၊ ဆေးရိုးဝင်း။ == ဈေးချို နာရီစင်နှင့် အခြားနာရီစင်များ နှိုင်းယှဉ်ချက် == === ဈေးချို နာရီစင် === [[ဈေးချို နာရီစင်]]ကို [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ|ဗြိတိသျှ]] [[ဗိတိုရိယဘုရင်မ|ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီး]] နန်းသက် ၆၀ ပြည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ၁၉၀၉ ခုနှစ်တွင် ဆောက်လုပ်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဗိသုကာအင်ဂျင်နီယာမှာ [[သီပေါမင်း]]လက်ထက် နန်းမြင့်မျှော်စင်ကို ပုံစံထုတ်ခဲ့သူ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]]လူမျိုး ဘွန်ဗီလိန်း (Bonvillain) ဖြစ်သည်။ နာရီစင်သည် အုတ် ၄ ထပ်၊ ဘုံ ၇ ဆင့် ပြာသာဒ် ပေါက်ထားပြီး မြန်မာ့ပန်းပု အမွှမ်းပန်းများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်။ အရပ်လေးမျက်နှာတွင် [[အင်္ဂလန်]]ထုတ် သံပတ်ပေး၊ ရောမဂဏန်း ဒိုင်ခွက်ပါ နာရီကြီးနှင့် ကြေးခေါင်းလောင်း ပါရှိသည်။ နာရီဆရာကြီး ဆရာခင်က ထိန်းသိမ်းခဲ့ဖူးသည်။ ၁၉၈၀ ဝန်းကျင်တွင် ရှေးဟောင်း သံပတ်ပေး နာရီကြီးအား ဖြုတ်ချ၍ ဘက်ထရီသုံး ခေတ်ပေါ် လျှပ်စစ် သံစုံဂျပန်နာရီဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။ === မစိုးရိမ် နာရီစင် === [[မစိုးရိမ်တိုက်ဟောင်း]] ကျောင်းဝင်းအတွင်း တည်ရှိပြီး ဈေးချိုနာရီစင်နှင့် ပုံစံတူ အုတ် ၄ ထပ် အဆောက်အအုံ ဖြစ်သော်လည်း ပြာသာဒ်တွင် အုတ်အင်္ဂတေ ပန်းတော့လက်ရာ ဖြစ်သည်။ နာရီခေါင်းလောင်းတွင် "J.SMITH, SONS, CLERK, NWEEL, LONDON, 1915" ဟုလည်းကောင်း၊ ဒိုင်ခွက်တွင် "P.ORR. SONS. MADRAS, RANGOON" ဟုလည်းကောင်း ကမ္ပည်းပါရှိသဖြင့် ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ဈေးချိုနာရီစင်ထက် ၆ နှစ် နောက်ကျသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက် ငလျင်တွင် ပြိုကျပျက်စီးခဲ့သဖြင့် ပုံစံတူ အသစ်ပြန်လည် တည်ဆောက်လျက်ရှိသည်။ === ပြင်ဦးလွင် Purcell Tower === [[ပြင်ဦးလွင်မြို့|မေမြို့]] (ပြင်ဦးလွင်) တွင် တည်ရှိပြီး [[ဂျော့ချ်ဘုရင် (ပဉ္စမမြောက်)|ပဉ္စမမြောက် ဂျော့ဘုရင်]]၏ နန်းစံသက် ၂၅ နှစ်မြောက် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ၁၉၃၆ ခုနှစ်က တည်ဆောက်ခဲ့သော သမိုင်းဝင် နာရီစင် ဖြစ်သည်။ == ဈေးချိုတော် ဝန်းကျင် ရပ်ကွက်များနှင့် အဆောက်အအုံများ == ဈေးချိုတော်ကို ဗဟိုပြု၍ မြောက်မှ တောင် (၂၅ လမ်းမှ လမ်း ၃၀ အထိ)၊ အရှေ့မှ အနောက် (၈၃ လမ်းမှ ၈၈ လမ်းအထိ) သည် ဈေးရပ်ကွက်ကြီး ဖြစ်သည်။ * '''တိုက်တန်းကြီးနှင့် မြို့တော်ခန်းမများ:''' ဈေးချိုတော် အရှေ့ဘက် ၈၄ လမ်း (ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း) ကို မျက်နှာပြု၍ ၂၆ ဘီလမ်းနှင့် ၂၈ လမ်းကြားတွင် တိုက်တန်းကြီး တည်ရှိသည်။ ၂၆ ဘီလမ်း၊ ၈၄ လမ်းနှင့် ရွှေတချောင်းကြားရှိ တိုက်တန်းလေးကို ၁၉၇၀ ဝန်းကျင်တွင် ဖျက်ပြီး မြို့တော်ခန်းမ (၂) နှင့် (၃) ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ခန်းမ (၃) နေရာ၌ ရတနာပုံဘဏ် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ * '''အနောက်ဘက် ဈေးတန်းများ:''' တောင်ဘက် ၆ ရုံတွဲ အနောက်ဘက်တွင် ပန်းတန်း၊ ထိုးမုန့်တန်း၊ သံဖြူတန်းလေး၊ မုန့်စုံတန်းတို့ တည်ရှိပြီး၊ မြောက်ဘက် ခြောက်ရုံတွဲ အနောက်ဘက်တွင် ငှက်ပျောတန်း၊ မွေ့ရာတန်း၊ လင်းရောင်ခြည်ဈေးတန်း၊ အောင်ဈေးတန်းတို့ ရှိသည်။ * '''သံဖြူတန်းကြီးနှင့် အိုးတန်းကြီး:''' ၂၈ လမ်း (၈၄ လမ်းနှင့် ၈၅ လမ်းကြား) ကို သံဖြူတန်းကြီး ဟုခေါ်ပြီး သံသေတ္တာများ ရောင်းချသည်။ ဦးခင်မောင်၏ ရွှေဥဒေါင်း သံသေတ္တာဆိုင်၊ စာရေးဆရာ [[ရွှေပြည်ဦးဘတင်]]၏ တိုက်နှင့် [[မြို့မအသင်း|မြို့မဒိုးတီး]] [[ဦးလှဒင်]] တို့ တည်ရှိခဲ့သည်။ ၂၈ လမ်း (၈၅ လမ်းနှင့် ရွှေတချောင်းကြား) မှာ အိုးတန်းကြီး ဖြစ်သည်။ * '''ထီးတိုင်နှင့် ဆင်ကြီးနှစ်ကောင်:''' ၂၈ လမ်းနှင့် ၂၉ လမ်းကြားတွင် ထီးတိုင် ရှိသည်။ ၈၆ လမ်းပေါ်တွင် ၁၂၁၀ ခုနှစ်က ပုဂံမင်း တည်ဆောက်ခဲ့သော အုတ်တံတားထိပ်၌ "နိဗ္ဗာနပစ္စယနာဂဆဒ္ဒန်ဆင်မင်း" အရုပ်ကြီးနှစ်ကောင်ရှိ၍ "ဆင်ကြီးနှစ်ကောင်" ဟု ခေါ်သည်။ ထိုနေရာတွင် နာမည်ကျော် အိမ်တော်ရာထီးများ ထုတ်လုပ်ခဲ့သဖြင့် ထီးရိုးဝင်း ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၃၀ ဝန်းကျင်က ပွဲစားကြီး ဦးသန့်အိမ်တွင် ပွဲစားကုန်သည် စက်ပိုင်များ၏ ကထိန်တော်အသင်းကြီး စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ * '''မန်းသီရိဈေးနှင့် သေတ္တာဝင်း:''' မြောက်ဘက် ၂၅ လမ်းနှင့် ၂၆ ဘီလမ်းကြားတွင် မန်းသီရိဈေး (ယခင် ပင်လယ်ငါးနှင့် အသားငါးဈေး) တည်ရှိသည်။ ၂၇ လမ်းနှင့် ၂၈ လမ်းကြား၊ ၈၃ လမ်းနှင့် အရှေ့ဘက်တွင် ဆောက်လုပ်ရေး ကုန်မာ၊ လျှပ်စစ်ပစ္စည်း ဆိုင်ကြီးများနှင့် သေတ္တာဝင်း ရှိခဲ့သည်။ == ဈေးချို ကထိန် ယဉ်ကျေးမှု == [[တန်ဆောင်မုန်းလ]]ဆန်း ၇ ရက်နှင့် ၁၃ ရက်နေ့များတွင် "ဈေးချိုကထိန်" ကို အကြီးအကျယ် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ နေ့ခင်းပိုင်းတွင် ဆိုင်ခန်းများမှနေ၍ [[မြို့မ တူရိယာ အသင်း|မြို့မအသင်း]]၊ နာမည်ကျော် အငြိမ့်များ (သစ်လွင်၊ ရတနာပုံ၊ လမင်းတရာ၊ ရွှေရတနာ၊ အောင်မြေအေး၊ မြို့တော် စသည်)၊ မန္တလေးသိန်းဇော်နှင့် Shell တီးဝိုင်း စသည်တို့ဖြင့် ဧည့်ခံဖျော်ဖြေကြသည်။ ၁၉၈၀ မှ ၁၉၈၇ ကာလများတွင် ရန်ကုန်မှ နာမည်ကျော် အဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသမီးများနှင့် စတီရီယိုဝိုင်းများ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀ဝ ပြည့်နှစ် ဝန်းကျင်တွင် စတီရီယိုဝိုင်းများနှင့် ကာရာအိုကေ အဆိုတော်များဖြင့် လမ်းများပေါ်တွင် စင်ထိုးဖျော်ဖြေသည့် ခေတ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ဈေးချိုကထိန်များသည် မူလက [[စစ်ကိုင်းတောင်]]ရိုးရှိ "ဈေးချိုချောင်" နှင့် ကျောင်းတိုက်များသို့ လှူဒန်းကြရာမှ နောက်ပိုင်းတွင် မော်လမြိုင်၊ အင်းလေး၊ စက်စဲ၊ ကျိုက်ထီးရိုး၊ ငပလီ၊ အင်းတော်ကြီး အပြင် မဲဆောက်၊ ချင်းမိုင် အထိ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ == ခေတ်သစ် အဆင့်မြင့် ဈေးချိုတော်နှင့် သဘာဝအန္တရာယ် == ၁၉၀၃ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော အုတ်ကာသွပ်မိုး ၁၂ ရုံ ဈေးချိုတော်ကြီးသည် ၁၉၀၉ မှ ၁၉၉၁ ခုနှစ်အထိ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ပင် ဘေးမသင့်ဘဲ သက်တမ်း ၉၀ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် (၁၉၉၁ ခုနှစ်) တွင် ဖျက်သိမ်းကာ ခေတ်မီ အဆင့်မြင့် ဈေးချိုတော်အဖြစ် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ === ၂၀၂၅ ငလျင်ဒဏ် ထိခိုက်မှု === ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော ရစ်ခ်တာစကေး ၇.၇ အဆင့်ရှိ အင်အားပြင်း [[ငလျင်]]ကြောင့် အဆင့်မြင့်ဈေးချိုတော်၏ မြောက်ဘက် လေးထပ်တိုက်တန်းကြီး ထိခိုက်မှုအချို့ရှိခဲ့ပြီး၊ တောင်ဘက် လေးထပ်တိုက်တန်းကြီး၏ တောင်ဘက်ခြမ်း အစိတ်အပိုင်းများ ပြိုကျပျက်စီးခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရေးနှင့် ဖျက်သိမ်းရေးဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင် စစ်အင်ဂျင်နီယာအဖွဲ့နှင့် ဧပြီလ ၃ ရက်နှင့် ၇ ရက်နေ့များတွင် စစ်ဆေးခဲ့ရာ တောင်/မြောက် တိုက်တန်းကြီးများကို အနီရောင်အဆင့် သတ်မှတ်၍ ဖျက်သိမ်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် အဆင့်မြင့်ဈေးချိုတော် ပင်မအဆောက်အအုံကြီး (Main Structure) မှာ ထိခိုက်မှုမရှိဘဲ ကြံ့ခိုင်မှု ကောင်းမွန်သဖြင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[မလွန်ဈေး]] * [[ဈေးချို နာရီစင်]] * [[မန္တလေးမြို့]] * [[အိမ်တော်ရာဘုရား]] == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးမြို့]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဈေးများ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ အဆောက်အအုံများနှင့် တည်ဆောက်မှုများ]] tcs432k4sx75ngpjuho513o55jcs6wh 1044683 1044682 2026-07-27T19:54:29Z Naingli 144794 1044683 wikitext text/x-wiki {{infobox shopping mall |name = ​ဈေးချို​တော် |native_name = |image = Around Mandalay 08.jpg |caption = |location = ၈၄လမ်းနှင့် ၂၆ဘီလမ်း​ထောင့် |coordinates = {{coord|21.9826|96.0771|format=dms|type:landmark_region:MM|display=inline,title}} |opening_date = ၁၈၆၀ |manager = |developer = |architects = |building_costs = |number_of_stores = |number_of_anchors = |floor_area = |floors = ၄ |parking = |website = }} '''ဈေးချိုတော်'''သည် [[မန္တလေးမြို့]]တွင် တည်ရှိပြီး သက်တမ်းအရင့်ဆုံးနှင့် အကြီးမားဆုံး ဈေးကြီးဖြစ်သည်။<ref>မန္တလေးမဂ္ဂဇင်း၊ ၁၉၉၀-ပြည့်နှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ</ref> ဈေးချိုတော်သည် မန္တလေး၏ အသည်းနှလုံး၊ စီးပွားရေး၏ အတက်အကျ ပြဒါးတိုင်နှင့် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးဆိုင်ရာ ပြဒါးတိုင်လည်း ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == === မူလ ဈေးကြိုတော်နှင့် သမိုင်းနောက်ခံ === ဈေးချိုတော်၏ မူလအစသည် [[အင်းဝမြို့|အင်းဝ]]နှင့် [[အမရပူရမြို့|အမရပူရ]] ခေတ်များကတည်းက ပါဝင်ခဲ့သော "ဈေးကြို" အရပ်ဖြစ်သည်။ သက္ကရာဇ် ၁၇၈၃ ခုနှစ်က မြို့တော်ကို အင်းဝမှ အမရပူရသို့ ပြောင်းစဉ်ကတည်းက အင်းဝ၏ ရပ်ကွက် ၁၆ ကွက်တွင် ပါဝင်သော ဈေးကြိုအရပ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ အမရပူရ၏ မူလ ၄၈ ရပ်ကွက်တွင်လည်း ဈေးကြိုအရပ် (အမရပူရ လမ်းငါးခွ၏ အနောက်ဘက်) ရှိခဲ့သည်။ ၁၈၅၆ ခုနှစ် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၁၈) တွင် [[မင်းတုန်းမင်း]]က [[မန္တလေးရတနာပုံ မြို့သစ်]] တည်ထောင်ရန် အမိန့်တော်ချမှတ်စဉ်ကတည်းက ဈေးချိုတော်ကို ပန္နက်ပုံစံတွင် စနစ်တကျ ထည့်သွင်း နေရာချခဲ့သည်။ မန္တလေးမြို့ မတည်မီအချိန်က ရေးဆွဲခဲ့သည့် (၄၃"x၇၈") အရွယ် "ဈေးကြိုတော်ပုံဘုရား" ပုရပိုက်ကို ပညာရှင်များ လေ့လာခဲ့ဖူးသည်။ ဧရာဝတီမြစ်လမ်း အပါအဝင် ရှမ်းပြည်နယ်မှ နွားဝန်တင်လမ်း၊ လှည်းလမ်းများမှတစ်ဆင့် ရောက်ရှိလာသော ကုန်စည်များသည် ဤအရပ်သို့ စုဝေးရောက်ရှိလာကြပြီး ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားရန် စောင့်ကြိုနားခိုကြရာမှ "ဈေးကြို" ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် "ဈေးချိုတော်" ဟု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မူလမန္တလေး ဈေးကြိုတော်၏ နေရာသည် ယခု ငါးပိတန်းလက်ကြား (ဈေးချိုတော်တိုက်တန်းကြီး၏ အရှေ့ဘက်၊ ၂၆ ဘီလမ်း/အာဇာနည်လမ်း နှင့် ၂၇ လမ်း/ဘာဘူတန်း ကြား၊ ၈၃ လမ်းနှင့် ၈၄ လမ်းကြား) ဖြစ်သည်။ အလယ်ဗဟို၌ ဈေးရုံများနှင့် ပန်းဥယျာဉ်များ ရှိခဲ့သည်။ သင်္ကန်းတန်း၊ ပဲပုတ္တန်းနှင့် ဈေးကြိုကို ကူးသောတံတားမှာ "သံတံတား" ဖြစ်ပြီး ငါးသည်၊ ဝက်သားသည်များ ရှိခဲ့သည်။ အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို [[အင်္ဂလိပ်]]တို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ကုလားဝန်မင်း "မူလာအီစမန်" အား အခွန်ကောက်အဖြစ် ခန့်ထားခဲ့၍ "ကုလားဝန်မင်းဈေး" သို့မဟုတ် "မူလာအီစမန်ဈေး" ဟုလည်း ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ === မီးဘေးများနှင့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်း === ရတနာပုံခေတ် မူလဈေးကြိုတော်မှာ သစ်၊ ဝါးတို့ဖြင့်သာ တည်ဆောက်ထားသဖြင့် မီးဘေးအကြိမ်ကြိမ် သင့်ခဲ့သည်။ * '''၁၈၇၆ ခုနှစ်:''' (သက္ကရာဇ် ၁၂၃၆ ခုနှစ် ကဆုန်ပြည့်ကျော် ၃ ရက် မီးလောင်ပြီးနောက်) ၁၂၃၈ ခုနှစ် ပြာသိုလဆန်း ၁၄ ရက် (၁၈၇၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၈ ရက်) ညတွင် ဈေးချိုတော်သစ် တည်ဆောက်ရန် အုတ် ၁၄ ဖိုဖုတ်ရန် အမိန့်တော်ခံ၍ ရွှေတိုက်အတွင်းဝန် တောင်ခွင်မြို့စား၊ ရွှေပြည်ဝန် ဝက်မစွပ်မြို့စားတို့ထံ စာချုပ်ချုပ်ဆို ကုန်ကျငွေတောင်းခံကာ ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ * '''၁၈၉၇ ခုနှစ်:''' သက္ကရာဇ် ၁၂၅၈ ခုနှစ် နှောင်းတန်ခူးလဆန်း ၅ ရက် (၁၈၉၇ ခုနှစ် ဧပြီ ၆ ရက်) တွင် မီးထပ်မံလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။ * '''၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်:''' ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့တွင် မီးဘေးသင့်ခဲ့သည်။ * '''၁၉၀၂ ခုနှစ်:''' ဧပြီလ ၁၂ ရက် (သက္ကရာဇ် ၁၂၆၃ ခုနှစ် တန်ခူးလဆန်း ၅ ရက်) တွင် သစ်သားဈေးချိုတော်ကြီး မီးအကြီးအကျယ် လောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။ === ကိုလိုနီခေတ် ၁၂ ရုံ ဈေးချိုတော်ကြီး === ၁၉၀၂ ခုနှစ် မီးလောင်ပြီးနောက် မန္တလေးမြူနီစီပယ်မှ ၁၉၀၃ ခုနှစ်တွင် အုတ်ကာ သွတ်မိုးဖြင့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ မြူနီစီပယ် ပထမဆုံး အတွင်းရေးမှူး၊ မင်းမျိုးမင်းနွယ်လည်းဖြစ်သူ [[အီတလီနိုင်ငံ|အီတလီ]]လူမျိုး ဗိသုကာ ကောင့်ကာဒါရီ (Count Caldaryi) က [[အီတလီ]]ပြည် [[မီလန်မြို့]]ရှိ ဈေးပုံစံကို အခြေခံ၍ ပုံစံထုတ် တာဝန်ယူ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၀၃ ခုနှစ် (ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၅ ခုနှစ်) တွင် "အုတ်၊ ကာ၊ သွပ်၊ မိုး" ဟူသော နေ့နာမ်အတိုင်း ၁၂ ရုံပါဝင်သော ဈေးချိုတော်ကြီးကို စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ တည်ဆောက်နေစဉ် ဆိုင်များ တည်ခင်းရန် အငှားချထားမည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် အမျိုးအစားအလိုက် ရုံအလိုက် ခွဲခြားရောင်းချရန် မြန်မာ၊ အင်္ဂလိပ် နှစ်ဘာသာဖြင့် ကြော်ငြာစာ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ==== ကြော်ငြာစာ အပြည့်အစုံ ==== <blockquote> "မြူနီစီပယ် ကော်မတီက ဈေးချိုတော် ဆောက်လုပ်ပြီးစီးသည့် အခါတွင် ဆိုင်များတည်ခင်းရန် အတွက် အငှားချထားလိမ့်မည့်ပြင် အဆောက်အအုံ တစ်စုံတစ်ခုတွင် ဖြစ်စေ၊ ဆောက်အအုံ တစ်စုံတစ်ခု၏ အတွင်းတွင် ဖြစ်စေ (သို့မဟုတ်) ဈေးနယ်နိမိတ်အတွင်း နေရာတစ်စုံတစ်ခုတွင် ဖြစ်စေ၊ ရောင်းချရန် ကုန်ပစ္စည်းများကို အချိန်ကာလအားလျော်စွာ အမျိုးအစားခွဲခြား သတ်မှတ်လိမ့်မည်။ ကော်မတီက စာဖြင့်ရေးသားပေးသည့် အခွင့်အမိန့် မရရှိဘဲ (သို့မဟုတ်) ထိုသို့သော အခွင့်အမိန့်ပေးရန် အာဏာလွှဲထားသည့် ကော်မတီ၏ အရာရှိ တစ်စုံတစ်ဦးက စာဖြင့်ရေးသားပေးသည့် အခွင့်အမိန့် မရရှိဘဲ ထိုသို့သတ်မှတ်ထားသည့် ကုန်ပစ္စည်းများမှအပ အခြားကုန်ပစ္စည်းများကို ထိုသို့သော အဆောက်အအုံတွင် ဖြစ်စေ၊ အဆောက်အအုံ၏ အပိုင်းတွင်ဖြစ်စေ (သို့မဟုတ်) နေရာတွင်ဖြစ်စေ ရောင်းချခြင်း (သို့မဟုတ်) ရောင်းချရန် တည်ခင်းထားခြင်း မပြုရ။" <br/><br/> "The Municipal Committee will, on the Zegyo Bazaar being completed, let tenants into occupation, and will from time to time classify the class of goods to be sold in any building or part of any building or any place within the Bazaar Limit, and no other then such class of goods, shall be sold or exposed for sale in such building or part of the building or place, except with the written permission of the Committee, or of any officer of the Committee to whom power to give such premission is delegated." </blockquote> ==== ၁၂ ရုံ ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် အမျိုးအစား သတ်မှတ်ချက်များ ==== ၁၂ ရုံ ဈေးချိုတော်ကြီးသည် ၂၆ ဘီလမ်း (အာဇာနည်လမ်း) မှ တောင်ဘက် ၂၈ လမ်း (သံဖြူတန်း) အထိ ပေ ၁၅၀၀ နီးပါး ရှည်ပြီး၊ အရှေ့အနောက် ၈၄ လမ်းအထိ ပေ ၆၀၀ နီးပါး ကျယ်ဝန်းသည်။ တောင်မြောက် အလျားလိုက်ရှိသော ရုံကြီး ၃ ရုံတွဲပြီး ကြားတွင် မလွယ်ပေါက်၊ ထို့နောက် အလယ်၌ ကျယ်ဝန်းသော အလယ်ပေါက်ကြီး ရှိကာ တောင်ဘက်တွင်လည်း ၆ ရုံတွဲ ရှိသည်။ ရုံများကို A မှ L အထိ နာမည်ပေးထားသည်။ တစ်ရုံလျှင် ကြားတန်းများမပါဘဲ ဆိုင်ခန်းပေါင်း ၁၆၀ စီ ပါဝင်ပြီး ၁၂ ရုံစလုံးတွင် ဆိုင်ခန်းပေါင်း ၂၀၀၀ နီးပါး ရှိသည်။ ဆိုင်ခန်းများမှာ အခန်း၊ အကာ၊ အကန့် မရှိဘဲ ပွင့်လင်းမြင်သာကာ ရုံအတွင်း မီးသတ်ရေကန်များ စနစ်တကျ ထည့်သွင်းထားသည်။ * '''A-ရုံ:''' ကောက်ပဲသီးနှံ၊ ပဲမျိုး၊ ဂျုံမှုန့်။ (အဆောက်အအုံ အကန့်မရှိသော Hall ပုံစံဖြစ်ပြီး ပဲအိတ်၊ ဆန်အိတ်များ စီထားသည့်ရုံ) * '''B-ရုံ:''' ဟင်းသီးဟင်းရွက် (အစို-အခြောက်) နှင့် A-ရုံတွင် ပိုလျှံသော ကောက်ပဲသီးနှံ၊ ပဲမျိုးနှင့် ဂျုံမှုန့်များ။ * '''C-ရုံ:''' စာရေးကိရိယာ၊ စာအုပ်များ၊ မြန်မာဖိနပ်များ၊ ထီးများ၊ ချည်ထည်၊ သိုးမွှေးနှင့် ပိုးထည်များ။ * '''D-ရုံ:''' လက်ဖက်စို၊ လက်ဖက်ခြောက်၊ နှမ်းဆီ၊ ပဲဆီ၊ ကြာဆံ၊ အချိုအချဉ်၊ မုန့်ပဲသရေစာ၊ ဟင်းလျာအမွှေးအကြိုင်၊ သကြား၊ ထန်းလျက်၊ ကွမ်းသီး၊ အသီးခြောက်၊ ဆပ်ပြာ၊ ဖယောင်းတိုင်၊ မီးချစ်၊ သနပ်ခါး။ * '''E-ရုံ:''' * '''F-ရုံ:''' * '''G-ရုံ:''' * '''H-ရုံ:''' * '''I-ရုံ:''' * '''J-ရုံ:''' * '''K-ရုံ:''' * '''L-ရုံ:''' <ref>မန္တလေးနေ့စဉ်။ ၆-၉-၂၀၁၈။ စာ-၄</ref> == မလွန်ဈေး == မလွန်ဈေးသည် မန္တလေးမြို့တည်စဉ်ကတည်းက အနောက်ပြင်၌ စနစ်တကျ တည်ဆောက်ခဲ့သော လက်ကားပွဲရုံ ဈေးကြီးဖြစ်သည်။ ယခု ၃၁ လမ်းနှင့် ၃၄ လမ်းကြား (တောင်မြောက် ပေ ၂၀၀၀ နီးပါး) နှင့် ၈၅ လမ်းမှ ၈၆ လမ်းကြား (အရှေ့အနောက် ပေ ၆၀၀ နီးပါး) တည်ရှိသည်။ ရေလမ်းမှ လာသော ကုန်စည်များအတွက် [[ဧရာဝတီမြစ်]]၊ တောင်ပေါ်ကုန်များအတွက် [[ရှမ်းပြည်နယ်|ရှမ်းကုန်သည်]]များ စတည်းချရာ ရှမ်းပွဲရပ်၊ ဒေးဝန်းရပ်၊ ကွမ်းနှင့် အသီးအနှံများအတွက် [[ရွှေတချောင်း]] မြောင်းတို့နှင့် နီးကပ်သည်။ မလွန်ဈေးတွင် ကုန်ပစ္စည်းအလိုက် လမ်းခြား၍ စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားသည် - * ၃၁ လမ်း (မြောက်ယွန်းတန်း) နှင့် ၃၂ လမ်း (တောင်ယွန်းတန်း) ကြား - အိုးတန်း၊ ခဲလန်တန်း၊ ငါးတန်း၊ ထန်းလျက်တန်း၊ ထုံးတန်း။ * ၃၂ လမ်း နှင့် ၃၃ လမ်း (ကျောက်စိမ်းတန်း) ကြား - ကြက်သွန်တန်း၊ ချင်းတန်း၊ ငါးပိတန်း၊ ဆားတန်း၊ ကွမ်းသီးတန်း။ * ၃၃ လမ်း နှင့် ၃၄ လမ်း (ညောင်ဇင်တန်း) ကြား - နီပါးတန်း၊ ပွတ်တန်း၊ ဆေးရိုးဝင်း။ == ဈေးချို နာရီစင်နှင့် အခြားနာရီစင်များ နှိုင်းယှဉ်ချက် == === ဈေးချို နာရီစင် === [[ဈေးချို နာရီစင်]]ကို [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ|ဗြိတိသျှ]] [[ဗိတိုရိယဘုရင်မ|ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီး]] နန်းသက် ၆၀ ပြည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ၁၉၀၉ ခုနှစ်တွင် ဆောက်လုပ်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဗိသုကာအင်ဂျင်နီယာမှာ [[သီပေါမင်း]]လက်ထက် နန်းမြင့်မျှော်စင်ကို ပုံစံထုတ်ခဲ့သူ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]]လူမျိုး ဘွန်ဗီလိန်း (Bonvillain) ဖြစ်သည်။ နာရီစင်သည် အုတ် ၄ ထပ်၊ ဘုံ ၇ ဆင့် ပြာသာဒ် ပေါက်ထားပြီး မြန်မာ့ပန်းပု အမွှမ်းပန်းများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်။ အရပ်လေးမျက်နှာတွင် [[အင်္ဂလန်]]ထုတ် သံပတ်ပေး၊ ရောမဂဏန်း ဒိုင်ခွက်ပါ နာရီကြီးနှင့် ကြေးခေါင်းလောင်း ပါရှိသည်။ နာရီဆရာကြီး ဆရာခင်က ထိန်းသိမ်းခဲ့ဖူးသည်။ ၁၉၈၀ ဝန်းကျင်တွင် ရှေးဟောင်း သံပတ်ပေး နာရီကြီးအား ဖြုတ်ချ၍ ဘက်ထရီသုံး ခေတ်ပေါ် လျှပ်စစ် သံစုံဂျပန်နာရီဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။ === မစိုးရိမ် နာရီစင် === [[မစိုးရိမ်တိုက်ဟောင်း]] ကျောင်းဝင်းအတွင်း တည်ရှိပြီး ဈေးချိုနာရီစင်နှင့် ပုံစံတူ အုတ် ၄ ထပ် အဆောက်အအုံ ဖြစ်သော်လည်း ပြာသာဒ်တွင် အုတ်အင်္ဂတေ ပန်းတော့လက်ရာ ဖြစ်သည်။ နာရီခေါင်းလောင်းတွင် "J.SMITH, SONS, CLERK, NWEEL, LONDON, 1915" ဟုလည်းကောင်း၊ ဒိုင်ခွက်တွင် "P.ORR. SONS. MADRAS, RANGOON" ဟုလည်းကောင်း ကမ္ပည်းပါရှိသဖြင့် ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ဈေးချိုနာရီစင်ထက် ၆ နှစ် နောက်ကျသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက် ငလျင်တွင် ပြိုကျပျက်စီးခဲ့သဖြင့် ပုံစံတူ အသစ်ပြန်လည် တည်ဆောက်လျက်ရှိသည်။ === ပြင်ဦးလွင် Purcell Tower === [[ပြင်ဦးလွင်မြို့|မေမြို့]] (ပြင်ဦးလွင်) တွင် တည်ရှိပြီး [[ဂျော့ချ်ဘုရင် (ပဉ္စမမြောက်)|ပဉ္စမမြောက် ဂျော့ဘုရင်]]၏ နန်းစံသက် ၂၅ နှစ်မြောက် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ၁၉၃၆ ခုနှစ်က တည်ဆောက်ခဲ့သော သမိုင်းဝင် နာရီစင် ဖြစ်သည်။ == ဈေးချိုတော် ဝန်းကျင် ရပ်ကွက်များနှင့် အဆောက်အအုံများ == ဈေးချိုတော်ကို ဗဟိုပြု၍ မြောက်မှ တောင် (၂၅ လမ်းမှ လမ်း ၃၀ အထိ)၊ အရှေ့မှ အနောက် (၈၃ လမ်းမှ ၈၈ လမ်းအထိ) သည် ဈေးရပ်ကွက်ကြီး ဖြစ်သည်။ * '''တိုက်တန်းကြီးနှင့် မြို့တော်ခန်းမများ:''' ဈေးချိုတော် အရှေ့ဘက် ၈၄ လမ်း (ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း) ကို မျက်နှာပြု၍ ၂၆ ဘီလမ်းနှင့် ၂၈ လမ်းကြားတွင် တိုက်တန်းကြီး တည်ရှိသည်။ ၂၆ ဘီလမ်း၊ ၈၄ လမ်းနှင့် ရွှေတချောင်းကြားရှိ တိုက်တန်းလေးကို ၁၉၇၀ ဝန်းကျင်တွင် ဖျက်ပြီး မြို့တော်ခန်းမ (၂) နှင့် (၃) ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ခန်းမ (၃) နေရာ၌ ရတနာပုံဘဏ် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ * '''အနောက်ဘက် ဈေးတန်းများ:''' တောင်ဘက် ၆ ရုံတွဲ အနောက်ဘက်တွင် ပန်းတန်း၊ ထိုးမုန့်တန်း၊ သံဖြူတန်းလေး၊ မုန့်စုံတန်းတို့ တည်ရှိပြီး၊ မြောက်ဘက် ခြောက်ရုံတွဲ အနောက်ဘက်တွင် ငှက်ပျောတန်း၊ မွေ့ရာတန်း၊ လင်းရောင်ခြည်ဈေးတန်း၊ အောင်ဈေးတန်းတို့ ရှိသည်။ * '''သံဖြူတန်းကြီးနှင့် အိုးတန်းကြီး:''' ၂၈ လမ်း (၈၄ လမ်းနှင့် ၈၅ လမ်းကြား) ကို သံဖြူတန်းကြီး ဟုခေါ်ပြီး သံသေတ္တာများ ရောင်းချသည်။ ဦးခင်မောင်၏ ရွှေဥဒေါင်း သံသေတ္တာဆိုင်၊ စာရေးဆရာ [[ရွှေပြည်ဦးဘတင်]]၏ တိုက်နှင့် [[မြို့မအသင်း|မြို့မဒိုးတီး]] [[ဦးလှဒင်]] တို့ တည်ရှိခဲ့သည်။ ၂၈ လမ်း (၈၅ လမ်းနှင့် ရွှေတချောင်းကြား) မှာ အိုးတန်းကြီး ဖြစ်သည်။ * '''ထီးတိုင်နှင့် ဆင်ကြီးနှစ်ကောင်:''' ၂၈ လမ်းနှင့် ၂၉ လမ်းကြားတွင် ထီးတိုင် ရှိသည်။ ၈၆ လမ်းပေါ်တွင် ၁၂၁၀ ခုနှစ်က ပုဂံမင်း တည်ဆောက်ခဲ့သော အုတ်တံတားထိပ်၌ "နိဗ္ဗာနပစ္စယနာဂဆဒ္ဒန်ဆင်မင်း" အရုပ်ကြီးနှစ်ကောင်ရှိ၍ "ဆင်ကြီးနှစ်ကောင်" ဟု ခေါ်သည်။ ထိုနေရာတွင် နာမည်ကျော် အိမ်တော်ရာထီးများ ထုတ်လုပ်ခဲ့သဖြင့် ထီးရိုးဝင်း ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၃၀ ဝန်းကျင်က ပွဲစားကြီး ဦးသန့်အိမ်တွင် ပွဲစားကုန်သည် စက်ပိုင်များ၏ ကထိန်တော်အသင်းကြီး စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ * '''မန်းသီရိဈေးနှင့် သေတ္တာဝင်း:''' မြောက်ဘက် ၂၅ လမ်းနှင့် ၂၆ ဘီလမ်းကြားတွင် မန်းသီရိဈေး (ယခင် ပင်လယ်ငါးနှင့် အသားငါးဈေး) တည်ရှိသည်။ ၂၇ လမ်းနှင့် ၂၈ လမ်းကြား၊ ၈၃ လမ်းနှင့် အရှေ့ဘက်တွင် ဆောက်လုပ်ရေး ကုန်မာ၊ လျှပ်စစ်ပစ္စည်း ဆိုင်ကြီးများနှင့် သေတ္တာဝင်း ရှိခဲ့သည်။ == ဈေးချို ကထိန် ယဉ်ကျေးမှု == [[တန်ဆောင်မုန်းလ]]ဆန်း ၇ ရက်နှင့် ၁၃ ရက်နေ့များတွင် "ဈေးချိုကထိန်" ကို အကြီးအကျယ် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ နေ့ခင်းပိုင်းတွင် ဆိုင်ခန်းများမှနေ၍ [[မြို့မ တူရိယာ အသင်း|မြို့မအသင်း]]၊ နာမည်ကျော် အငြိမ့်များ (သစ်လွင်၊ ရတနာပုံ၊ လမင်းတရာ၊ ရွှေရတနာ၊ အောင်မြေအေး၊ မြို့တော် စသည်)၊ မန္တလေးသိန်းဇော်နှင့် Shell တီးဝိုင်း စသည်တို့ဖြင့် ဧည့်ခံဖျော်ဖြေကြသည်။ ၁၉၈၀ မှ ၁၉၈၇ ကာလများတွင် ရန်ကုန်မှ နာမည်ကျော် အဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသမီးများနှင့် စတီရီယိုဝိုင်းများ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀ဝ ပြည့်နှစ် ဝန်းကျင်တွင် စတီရီယိုဝိုင်းများနှင့် ကာရာအိုကေ အဆိုတော်များဖြင့် လမ်းများပေါ်တွင် စင်ထိုးဖျော်ဖြေသည့် ခေတ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ဈေးချိုကထိန်များသည် မူလက [[စစ်ကိုင်းတောင်]]ရိုးရှိ "ဈေးချိုချောင်" နှင့် ကျောင်းတိုက်များသို့ လှူဒန်းကြရာမှ နောက်ပိုင်းတွင် မော်လမြိုင်၊ အင်းလေး၊ စက်စဲ၊ ကျိုက်ထီးရိုး၊ ငပလီ၊ အင်းတော်ကြီး အပြင် မဲဆောက်၊ ချင်းမိုင် အထိ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ == ခေတ်သစ် အဆင့်မြင့် ဈေးချိုတော်နှင့် သဘာဝအန္တရာယ် == ၁၉၀၃ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော အုတ်ကာသွပ်မိုး ၁၂ ရုံ ဈေးချိုတော်ကြီးသည် ၁၉၀၉ မှ ၁၉၉၁ ခုနှစ်အထိ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ပင် ဘေးမသင့်ဘဲ သက်တမ်း ၉၀ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် (၁၉၉၁ ခုနှစ်) တွင် ဖျက်သိမ်းကာ ခေတ်မီ အဆင့်မြင့် ဈေးချိုတော်အဖြစ် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ === ၂၀၂၅ ငလျင်ဒဏ် ထိခိုက်မှု === ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော ရစ်ခ်တာစကေး ၇.၇ အဆင့်ရှိ အင်အားပြင်း [[ငလျင်]]ကြောင့် အဆင့်မြင့်ဈေးချိုတော်၏ မြောက်ဘက် လေးထပ်တိုက်တန်းကြီး ထိခိုက်မှုအချို့ရှိခဲ့ပြီး၊ တောင်ဘက် လေးထပ်တိုက်တန်းကြီး၏ တောင်ဘက်ခြမ်း အစိတ်အပိုင်းများ ပြိုကျပျက်စီးခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရေးနှင့် ဖျက်သိမ်းရေးဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင် စစ်အင်ဂျင်နီယာအဖွဲ့နှင့် ဧပြီလ ၃ ရက်နှင့် ၇ ရက်နေ့များတွင် စစ်ဆေးခဲ့ရာ တောင်/မြောက် တိုက်တန်းကြီးများကို အနီရောင်အဆင့် သတ်မှတ်၍ ဖျက်သိမ်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် အဆင့်မြင့်ဈေးချိုတော် ပင်မအဆောက်အအုံကြီး (Main Structure) မှာ ထိခိုက်မှုမရှိဘဲ ကြံ့ခိုင်မှု ကောင်းမွန်သဖြင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[မလွန်ဈေး]] * [[ဈေးချို နာရီစင်]] * [[မန္တလေးမြို့]] * [[အိမ်တော်ရာဘုရား]] == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးမြို့]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဈေးများ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ အဆောက်အအုံများနှင့် တည်ဆောက်မှုများ]] eatdye6eg4tsrn8y1r97ebsfei0v4lg 0 76589 1044741 948099 2026-07-28T00:20:40Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044741 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=ကြည့်မြင်တိုင်ဘူတာ | style= | type= | image= Kyimyindaing railway station, Yangon.jpg | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= {{coord|16.806529152901312| 96.12675723183087|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''ကြည့်မြင်တိုင်ဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၈ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၃၂ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-ပြည် ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} dcff70o3nijccf560ny35k8r3hsfthw 0 76698 1044744 948089 2026-07-28T00:25:03Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044744 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=ဘုရားလမ်းဘူတာ | style= | type= | image= Pha Yar Lann Station, Yangon 20170611.jpg | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= {{coord|16.781353764237604| 96.15383586180205|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''ဘုရားလမ်းဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၂ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၃၈ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-ပြည် ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} 8lref7lxuxacxmlznubabpqic7rvida 0 76780 1044743 948093 2026-07-28T00:23:24Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044743 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=ရှမ်းလမ်းဘူတာ | style= | type= | image= Yangon Circle Line (29210921258).jpg | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= {{coord|16.786419931704476| 96.13455638900531|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''ရှမ်းလမ်းဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၅ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၃၅ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-ပြည် ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} orse3oz4n3d9yr0nv9ngfcl13lebsha 0 76781 1044742 948097 2026-07-28T00:22:32Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044742 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=အလုံလမ်းဘူတာ | style= | type= | image= Ahlone_Road_Station.jpg | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= {{coord|16.790536909862507| 96.1310122079213|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= o | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''အလုံလမ်းဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၆ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၃၄ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-ပြည် ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} q3ky5onwlgbjtsca7bejh13odc4pq7w 0 76783 1044740 948100 2026-07-28T00:19:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044740 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=ဟံသာဝတီဘူတာ | style= | type= | image= | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= {{coord|16.817032754692935| 96.12628669768131|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''ဟံသာဝတီဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၉ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၃၁ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-ပြည် ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} nqxfovavta4iftrkc5xi3np9v4b9kl7 0 76784 1044711 814562 2026-07-27T23:53:29Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044711 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=တာမွေဘူတာ | style= | type= | image= တာမွေဘူတာ.jpg | image_size=200 | image_caption= တာမွေဘူတာ | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= {{coord|16.821216223222166| 96.1790728404782|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''တာမွေဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၃၅ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၅ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} i9lktyftttoobynwbjisiix4r12f9j0 0 76785 1044712 814547 2026-07-27T23:54:19Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044712 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=ဘောက်ထော်ဘူတာ | style= | type= | image= | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= {{coord|16.82963036023884| 96.17614897812268|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''ဘောက်ထော်ဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၃၄ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၆ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} su3niv6m938uysdwchonxgb0h84wk1u 0 76786 1044713 814524 2026-07-27T23:55:22Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044713 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=ကန်ဘဲ့ဘူတာ | style= | type= | image= | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= {{coord|16.843451088055975| 96.16900618156036|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''ကန်ဘဲ့ဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၃၃ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၇ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} mkpoohz8fdlbdo2l1mcckozk6j05d5u 0 76787 1044714 814555 2026-07-27T23:56:19Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044714 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=ပါရမီဘူတာ | style= | type= | image= Parami Station.jpg | image_size=200 | image_caption= ပါရမီဘူတာ | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= {{coord|16.85092100449985| 96.16505882011444|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''ပါရမီဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၃၂ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၈ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> File:Parami Station, Yangon.jpg </gallery> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} o210mg5yncvdysvc1sy3waktqe1vplr 0 76788 1044715 814553 2026-07-27T23:57:36Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044715 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=ရေကူးဘူတာ | style= | type= | image= | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= {{coord|16.863811335539474| 96.1587845128082|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''ရေကူးဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၃၁ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၉ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} 2gi9mvv5a4ymc5q4wwjwzg6ue4cl8sf 0 76789 1044716 814529 2026-07-27T23:58:41Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044716 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=တံတားကလေးဘူတာ | style= | type= | image=Circular train 32.jpg | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= {{coord|16.878438885487505| 96.15546524058587|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''တံတားကလေးဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၃၀ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၁၀ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} m9uhozkwf54pes10qpyngx1hsha6b5e 0 76790 1044717 814566 2026-07-27T23:59:35Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044717 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=ကျောက်ရေတွင်းဘူတာ | style= | type= | image= | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= {{coord|16.889862174462806| 96.15295558610258|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''ကျောက်ရေတွင်းဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၂၉ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၁၁ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} ramov2jpr3wsibpsvwgqwpqmfqejda9 0 76791 1044719 814564 2026-07-28T00:01:08Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044719 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=ဥက္ကလာပဘူတာ | style= | type= | image= | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= {{coord|16.9070606596413| 96.14796443216608|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''ဥက္ကလာပဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၂၇ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၁၃ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} 5tdlj4xmwh9iz4r2i3tvay8b1pdhxjl 0 76792 1044720 814526 2026-07-28T00:02:00Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044720 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=ဝေဘာဂီဘူတာ | style= | type= | image= | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= {{coord|16.921505721726202| 96.14732561400861|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''ဝေဘာဂီဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၂၆ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၁၄ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း (၃၈) ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} in0rw702nxusisnj7ddveku4d6slnjo 0 76794 1044722 814532 2026-07-28T00:04:13Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044722 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=မင်္ဂလာဒုံဈေးဘူတာ | style= | type= | image=Circular train 25.jpg | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= {{coord|16.937128684538017| 96.13838636692562|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''မင်္ဂလာဒုံဈေးဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၂၄ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၁၆ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} 6a0ee2l2hsdl12613scys3jxxgbxfit 0 76795 1044723 814525 2026-07-28T00:05:20Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044723 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=ကျိုက္ကလဲ့ဘူတာ | style= | type= | image=Circular train 22.jpg | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= {{coord|16.94076168973669| 96.12741872872053|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''ကျိုက္ကလဲ့ဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၂၃ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၁၇ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} jby1u2yppgluuwz9ro9iqiw72whtafn 0 76796 1044724 814531 2026-07-28T00:06:11Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044724 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=ဂေါက်ကွင်းဘူတာ | style= | type= | image=Circular_train_21.jpg | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= {{coord|16.935426113246965| 96.1045866048372|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''ဂေါက်ကွင်းဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၂၂ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၁၈ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} gt8fvy9893fqencaq5y3zmt9f2kjq26 0 76797 1044726 948112 2026-07-28T00:08:17Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044726 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=အောင်ဆန်းမြို့ဘူတာ | style= | type= | image= | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= {{coord|16.9150744179913| 96.09286279824877|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''အောင်ဆန်းမြို့ဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၂၀ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၂၀ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-ပြည် ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} Ρ 15wi9xcnl2l2qib5jvjf2crnad5h54e 0 76798 1044727 948111 2026-07-28T00:08:52Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044727 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=ဖော့ကန်ဘူတာ | style= | type= | image=Circular_train_12.jpg | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= {{coord|16.90759556819468| 96.09273976691823|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''ဖော့ကန်ဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၁၉ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၂၁ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-ပြည် ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} ac0dnytgrpo6qwu5x697baca4sml42g 0 76799 1044728 948110 2026-07-28T00:10:02Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044728 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=ရွာမဘူတာ | style= | type= | image= | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= {{coord|16.89800224584201| 96.09889698500922|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''ရွာမဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၁၈ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၂၂ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-ပြည် ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} rxcqrdmts8s07ms1b2xzn5gotloer37 0 76800 1044730 948107 2026-07-28T00:11:58Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044730 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=ကြို့ကုန်းဘူတာ | style= | type= | image=Gyo Gone Station.jpg | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= {{coord|16.874521503205994| 96.11092300701866|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''ကြို့ကုန်းဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၁၆ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၂၄ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-ပြည် ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} 118rc4642i3r5832qm55lkt3qwysspp 0 76801 1044731 948106 2026-07-28T00:12:58Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044731 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=သမိုင်းမြို့သစ်ဘူတာ | style= | type= | image=The Yangon Circular Railway (14886247637).jpg | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= {{coord|16.866918100589032| 96.11302463282631|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''သမိုင်းမြို့သစ်ဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၁၅ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၂၅ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-ပြည် ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} bwwp15ipy59xwkk114433wuueso905o 0 76802 1044732 948105 2026-07-28T00:14:06Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044732 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=သမိုင်းဘူတာ | style= | type= | image= | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= {{coord|16.860876339299534| 96.11478638496241|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''သမိုင်းဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၁၄ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၂၆ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-ပြည် ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} 4prmedidc2q2t58bytv7xtvty3uyyvy 0 76803 1044733 948104 2026-07-28T00:14:46Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044733 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=အုတ်ကျင်းဘူတာ | style= | type= | image= | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= {{coord|16.854883897323802| 96.11636060884973|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''အုတ်ကျင်းဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၁၃ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၂၇ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-ပြည် ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} 7hdyrmzp6mk81a9l01bsp87q35wlwsf 0 76804 1044734 948103 2026-07-28T00:15:24Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044734 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=သီရိမြိုင်ဘူတာ | style= | type= | image= | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= {{coord|16.849259186715624| 96.11773169549024|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''သီရိမြိုင်ဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၁၂ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၂၈ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-ပြည် ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} fvdvy6t05eb03x05vxsyeb4urypedpr 0 76805 1044735 948102 2026-07-28T00:16:10Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044735 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=ကမာရွတ်ဘူတာ | style= | type= | image= | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= {{coord|16.84026568790164| 96.12008367495542|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''ကမာရွတ်ဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၁၁ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၂၉ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-ပြည် ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} 93btkcgc01dwus4gtga3cdz0p6r64uj 0 76806 1044736 959824 2026-07-28T00:18:01Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/~2026-14218|~2026-14218]] ([[User talk:~2026-14218|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/959824|959824]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1044736 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=လှည်းတန်းဘူတာ | style= | type= | image= | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''လှည်းတန်းဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ လမ်း96 မိနစ်၊ စာသင်ကျောင်း၊ သေ နတ် စတင်ရေတွက်သော် ၁၀ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၃၀ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-ပြည် ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} 2yc5cnw39icuiru8x4hwn2scabdp1xk 1044737 1044736 2026-07-28T00:18:05Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044737 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=လှည်းတန်းဘူတာ | style= | type= | image= | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''လှည်းတန်းဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ လမ်း 666777 မိနစ်၊ စာသင်ကျောင်း၊ကားလမ်း၊မြစ်ချောင်း ကျွန်တော် ရေ သောက် ချင် တယ်၊ ငါ့ ကို ပိုက်စံပေးပါလား လုပ်ပါ ခေါက်ဆွဲ ပြိုတ်စားချင်တယ်၊ နှစ်သစ်မှာပြောရွင်ပါစေ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-ပြည် ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} spbrgtargo5yjp6lnexeqzfq1cxzlbr 1044738 1044737 2026-07-28T00:18:36Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044738 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=လှည်းတန်းဘူတာ | style= | type= | image= | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''လှည်းတန်းဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-ပြည် ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} 5dyye62t5k42a4b0di85u5wpd4bttb7 1044739 1044738 2026-07-28T00:19:03Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044739 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=လှည်းတန်းဘူတာ | style= | type= | image= | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= {{coord|16.82416553949425| 96.12490966833313|format=dms|region:MM|display=inline,title}} | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''လှည်းတန်းဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-ပြည် ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} sna718ea7f7js6yzst30l2p52apj9a1 0 77311 1044680 954104 2026-07-27T19:30:44Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1044680 wikitext text/x-wiki {{Sky|12|35|39.8|+|12|33|23|50000000}} {{Galaxybox begin | name = [[Messier object|Messier]] 89<ref name="tonryetal2001"> {{cite journal | author=J. L. Tonry | display-authors=4 | author2=A. Dressler | author3=J. P. Blakeslee | author4=E. A. Ajhar | author5=A. B. Fletcher | author6=G. A. Luppino | author7=M. R. Metzger | author8=C. B. Moore | date=2001 | title=The SBF Survey of Galaxy Distances. IV. SBF Magnitudes, Colors, and Distances | url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2001-01-10_546_2/page/680 | journal=Astrophysical Journal | volume=546 | issue=2 | pages=681–693 | bibcode=2001ApJ...546..681T | doi=10.1086/318301 |arxiv = astro-ph/0011223 }}</ref> }} {{Galaxybox image | image = [[Image:Messier 089 Hubble WikiSky.jpg|300px]] | caption = Messier 89 by [[ဟာဘယ် အာကာသ တယ်လီစကုပ်|Hubble Space Telescope]]. | credit = }} {{Galaxybox observe | epoch = [[Epoch (astronomy)#Julian years and J2000|J2000]] | constell = [[ဗာဂိုး (ကြယ်စုတန်း)|ဗာဂိုး]] | ra = {{RA|12|35|39.8}}<ref name="ned"> {{cite web | title=NASA/IPAC Extragalactic Database | work=Results for NGC 4552 | url=http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/objsearch?objname=m89&extend=no&hconst=73&omegam=0.27&omegav=0.73&corr_z=1&out_csys=Equatorial&out_equinox=J2000.0&obj_sort=RA+or+Longitude&of=pre_text&zv_breaker=30000.0&list_limit=5&img_stamp=YES | accessdate=2006-10-24 }}</ref> | dec = {{DEC|+12|33|23}}<ref name="ned" /> | appdim_v = 5.1 × 4.7 [[Minute of arc|moa]]<ref name="ned" /> | appmag_v = 10.73<ref name="ned" /> }} {{Galaxybox character | g_type = E,<ref name="ned" /> [[LINER]],<ref name="ned" /> [[Seyfert galaxy|H_IISy2]]<ref name="ned" /> }} {{Galaxybox astrometry | h_radial_v = 340 | hrv_err = 4<ref name="ned" /> | z = 0.001134 | z_err = 0.000014<ref name="ned" /> | gal_v = 290 | gv_err = 5<ref name="ned" /> | g_dist = 50 | dist_err = 3 }} {{Galaxybox catalog | names = [[New General Catalogue|NGC]] 4552,<ref name="ned" /> [[Uppsala General Catalogue|UGC]] 7760,<ref name="ned" /> [[Principal Galaxies Catalogue|PGC]] 41968<ref name="ned" /> }} {{Galaxybox reference | Simbad = M89 Search M89 }} {{Galaxybox end}} '''Messier 89''' ('''NGC 4552''') သည် [[ဗာဂိုး (ကြယ်စုတန်း)|ဗာဂိုး]] [[ကြယ်စုတန်း]]မှ [[ဘဲဥပုံစံ ဂလက်ဆီ]]ဖြစ်ပြီး ဂလက်ဆီ ကတ်သလောက်စာရင်းတွင် Areola Virginis ဟုခေါ်သည်။<ref>{{cite web|last1=Bodifee|first1=Gerard|title=Catalogue of One Thousand Named Galaxies|url=http://www.bodifee.be/wp-content/uploads/2015/08/2_CMG.pdf|accessdate=21 May 2017}}</ref> ယင်းအား ချားလ် မာဆီးယားဆိုသူက ၁၇၈၁ မတ်လ ၁၈ တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး [[Virgo Cluster]] ၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။<ref>[http://messier.seds.org/m/m089.html Elliptical Galaxy M89 @ SEDS Messier pages]</ref> ကမ္ဘာမြေမှ လေ့လာသော် အဝိုင်းပုံစံ မြင်ရသော်လည်း M89 သည် တကယ်တမ်းမူ ဘဲဥပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်သည်။ အနီးအနားရှိ ဓာတ်ငွေ့များသည် [[အလင်းနှစ်]] ၁၅၀၀၀၀ ထိ ထိုးထွက်နေသည်။ ယင်းက ညွန်ပြနေသည်မှာ ဂလက်ဆီသည် တချိန်က [[ကွေဆာ]] သို့မဟုတ် ရေဒီယို ဂလက်ဆီ ဖြစ်ခဲ့ဟန်တူ၏။<ref>{{Cite web |url=http://www.seasky.org/astronomy/astronomy_messier_81to90.html |title=Messier Objects 81-90 @ Sea and Sky |access-date=9 June 2017 |archive-date=16 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100616192103/http://seasky.org/astronomy/astronomy_messier_81to90.html |url-status=dead }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့် == * [http://messier.seds.org/m/m089.html SEDS: Messier Object 89] * {{WikiSky}} [[Category:ဘဲဥပုံစံ ဂယ်လက်ဆီများ|Messier 089]] [[Category:ဗာဂိုး (ကြယ်စုတန်း)|Messier 089]] {{galaxy-stub}} ew68b2tsz6m035zto172byip8xf07je 0 105911 1044695 1023848 2026-07-27T23:32:01Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1044695 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ခမဲအိုခဘူတာ | native_name = 亀岡駅 | native_name_lang = ja | type = | image = Kameoka Station ekisha.JPG | alt = | caption = ခမဲအိုခဘူတာ, ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ | other_name = | style = JR West | address = Tanisuji-1-1 Oiwakechō, Kameoka-shi, Kyoto-fu 621-0804 | country = Japan | coordinates = {{coord|35|0|59.88|N|135|34|56.85|E|display=title,inline|region:JP_type:railwaystation}} | owned = [[File:JR_logo_(west).svg|16px]] [[West Japan Railway Company]] | operator = [[File:JR_logo_(west).svg|16px]] [[West Japan Railway Company]] | line = [[File:JRW kinki-E.svg|15px]] [[Sagano Line]] ([[San'in Main Line]]) | distance = {{convert|20.2|km|mile|abbr=on}} from {{STN|Kyoto}} | platforms = 2 island platforms | tracks = 4 | connections = {{Plainlist| * Bus stop }} | structure = Ground level | code = {{RouteBox|JR-E11||#9370db}} | disabled = Yes | status = Staffed (''[[Midori no Madoguchi]]'') | website = {{Official|1=http://www.jr-odekake.net/eki/top.php?id=0630702}} | opened = {{Start date|1899|08|15|df=y}} | closed = | former = | passengers = 8749 daily | pass_year = FY2019 | map_type = Japan Kyoto Prefecture#Japan | map_dot_label = Kameoka Station | services = {{Adjacent stations|system=JR West |line1=Sagano|left1=Namikawa|note-mid1={{SLL|Rapid|Orange}}|right1=Saga-Arashiyama|| |line2=Sagano|left2=Namikawa||note-mid2={{SLL|Local}}|right2=Umahori|note-right2= }} }} ''' ခမဲအိုခဘူတာ ''' (亀岡駅'' ခမဲအိုခ - အဲခိ '') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုစီရင်စု]]၊ [[ခမဲအိုခမြို့၊ ကျိုတို|ခမဲအိုခမြို့]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဘူတာကို West Japan Railway Company (JR West) က စီမံခန့်ခွဲလျက်ရှိသည်။ ==ရထားလိုင်းများ== ခမဲအိုခဘူတာသည် ဆန်းအင်းလိုင်း (ဆဂနိုလိုင်း) တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခရီးဆုံးဘူတာဖြစ်သည့် ကျိုတိုဘူတာမှ ၂၀.၂ ကီလိုမီတာ (၁၂.၆ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာရုံ၏ မြေအောက်ထပ်တွင် ပလက်ဖောင်းနှစ်ခါပါရှိသည်။ ထိုပလက်ဖောင်းနှင့် ဘူတာရုံအဆောက်အဦကို ဓာတ်လှေကားဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ဘူတာတွင် “မိဒိုရိနော့မဒိုဂုချိ” လက်မှတ်အရောင်းဌာန ရှိသည်။ ဘူတာ၏ တောင်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်မှ ဘူတာသို့ ဝင်ရောက်နိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.jr-odekake.net/eki/premises.php?id=0630702|title=亀岡駅 構内図|accessdate=November 2, 2013}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> ===ပလက်ဖောင်းများ=== {{ja-rail-line|pfn=1, 2|first=2|nidx= [[File:JRW kinki-E.svg|15px]] San'in Main Line|dir=for {{STN|Kyoto}}}} {{ja-rail-line|pfn=3, 4|first=3|nidx= [[File:JRW kinki-E.svg|15px]] San'in Main Line|dir= for {{STN|Sonobe}} and {{STN|Fukuchiyama}}}} ==သမိုင်းကြောင်း== ကျိုတိုမြို့ရထားလမ်းကြောင်းကို ဆဂမှ ဆိုနိုဘဲ အထိ တိုးချဲ့မှုများလုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၈၉၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ခမဲအိုခဘူတာကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်အမျိုးသားရထားလိုင်း (JNR) သည် ချုပ်ကိုင်ထားမှုများကို ပုဂ္ဂလိကသို့ လွှဲပြောင်းမှုများ လုပ်ဆောင်သည့်အခါတွင် ဤဘူတာသည် West Japan Railway Company ၏ စီမံခန့်ခွဲမှုအောက်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ လက်ရှိဘူတာရုံအဆောက်အဦသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။<ref>{{teishajo|II|299-300}}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ဘူတာအမှတ်သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး JR-E11 ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=20 July 2016 |title=近畿エリアの12路線 のべ300駅に「駅ナンバー」を導入します！ |trans-title="Station numbers" will be introduced at a total of 300 stations on 12 lines in the Kinki area! |url=https://www.westjr.co.jp/press/article/2016/07/page_8973.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116010608/https://www.westjr.co.jp/press/article/2016/07/page_8973.html |archive-date=16 November 2022 |access-date=30 December 2022 |website=westjr.co.jp |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 July 2016 |title=「駅ナンバー」一覧表 |trans-title="Station number" list |url=https://www.westjr.co.jp/press/article/items/160720_01_ekinumber.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116010610/https://www.westjr.co.jp/press/article/items/160720_01_ekinumber.pdf |archive-date=16 November 2022 |access-date=30 December 2022 |website=westjr.co.jp |language=ja}}</ref> ==ခရီးသည်အချက်အလက်== ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ဘူတာကို နေ့စဉ်အသုံးပြုသည့် ပျမ်းမျှခရီးသည်အရေအတွက်သည် ၈၇၄၉ ဦးရှိခဲ့သည်။<ref name="Kameoka2019 stats">{{cite web|url=https://www.city.kameoka.kyoto.jp/soshiki/14/2602.html|script-title=ja:亀岡市統計書 |trans-title= Kameoka City Statistical Yearbook|year= 2021|publisher= Kameoka City|location= Japan|language= Japanese|archiveurl= |archivedate= |accessdate= 11 August 2021}}</ref> ==အနီးဝန်းကျင်နေရာ== * ခမဲအိုခမြို့တော်ခန်း * ခမဲအိုခမြို့စာကြည့်တိုက် * ကျိုတိုစီရင်စုခမဲအိုခအထက်တန်းကျောင်း * ခမဲအိုခအထက်တန်းကျောင်း၊ ခမဲအိုခမြို့ * ခမဲအိုခမြူနီစီပယ်မူလတန်းကျောင်း * ခမဲအိုခမြူနီစီပယ်ဂျောဆိုင်းမူလတန်းကျောင်း * [[ဆန်းဂဘောလုံးကွင်း (Kyocera)]] ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category-inline}} * [http://www.jr-odekake.net/eki/top.php?id=0630702 Station Official Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191202125108/https://www.jr-odekake.net/eki/top.php?id=0630702 |date=2 December 2019 }} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] svhqhc43kyvgxnghv1ddfbxuuakq36x 0 108292 1044690 664480 2026-07-27T23:09:36Z Dostojewskij 23962 ဖိုင် 1044690 wikitext text/x-wiki {{Infobox badminton player | headercolor = lightblue | name = သက်ထားသူဇာ | image = Thet Htar Thuzar.jpg | imagesize = | caption = | birth_name = | fullname = | nickname = | nationality = {{MYA}} | residence = | birth_date = {{birth date and age|1999|3|15|df=yes}}<ref name=THT>{{cite news|url=https://bwfbadminton.com/player/62385/thet-htar-thuzar/ranking-history/|title=Thet Htar Thuzar|last=|first=|author2=|date= |publisher=[[:en:Badminton World Federation|BWF]]|accessdate=}}</ref> | birth_place = ရန်ကုန်မြို့ | death_date = | death_place = | height = ၁၅၈ စင်တီမီတာ | weight = ၅၈ ကီလိုဂရမ် | website = | country = {{MYA}} | sport = ကြက်တောင်ရိုက် | years_active = | handedness = ညာ | coach = | event = အမျိုးသမီး တစ်ဦးချင်း | highest_ranking = | date_of_highest_ranking = | current_ranking = ၆၄ | date_of_current_ranking =၃၀ မတ် ၂၀၂၁ }} '''သက်ထားသူဇာ''' (၁၅ မတ် ၁၉၉၉ မွေးဖွား) သည် မြန်မာ့အားကစားသမား ကြက်တောင်မယ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။<ref name="bwf">{{cite web |title=Players: Thet Htar Thuzar |url=https://bwfbadminton.com/player/62385/thet-htar-thuzar|website=bwfbadminton.com |publisher=[[Badminton World Federation]] |accessdate=11 July 2019}}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ် နှစ်ကုန်ပိုင်းမှစ၍ နိုင်ငံတကာအားကစားပြိုင်ပွဲများတွင် အောင်မြင်မှုများ ဆက်တိုက်ရရှိလာခဲ့သူဖြစ်သည်။ <br /> ==ပညာရေးနှင့် မိသားစု== ဖခင် ဦးထွန်းထွန်းဇော်နှင့် မိခင် ဒေါ်ဝင်းပပထွန်းတို့၏ တစ်ဦးတည်းသောသမီးဖြစ်သည်။ Myanmar Imperial Universityမှ BA. Honsဘွဲ့ရရှိထားသည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာလည်း ကြက်တောင်အားကစားသမားဟောင်းများဖြစ်ကြသည်။ ဖခင်ဖြစ်သူမှာ မြန်မာပြည်တံခွန်စိုက် [[ကြက်တောင်ရိုက်ခြင်း|ကြက်တောင်ရိုက်]]ချန်ပီယံဆုကို လေးကြိမ်ဆွတ်ခူးခဲ့သူဖြစ်သည်။<ref>မင်္ဂလာမောင်မယ် ရုပ်စုံ၊ အတွဲ(၃၁)၊ အမှတ်-၅၊ (၂၀၁၉ခုနှစ် မေလ) </ref> ==အားကစားလောက== အသက် ၇ နှစ်အရွယ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူမှာ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]သို့သွား၍ ကြက်တောင်နည်းပြအဖြစ် လုပ်ကိုင်ရာ အတူလိုက်ပါသွားပြီး ထိုစဉ်မှပင် စတင်ကစားခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံဘုရင်မင်းမြတ်က ပေးအပ်သော ဂုဏ်ထူးဆောင်ဆု ၆ ဆုအထိ ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိကာ ထိုနှစ်တွင်ပင် လက်ရွေးစင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ [[အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ]]တွင် သုံးကြိမ်ပါဝင် ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် သူမ၏ကမ္ဘာ့အဆင့်သတ်မှတ်ချက်မှာ ၆၄ ဖြစ်သည်။<ref name="THT"/> == အောင်မြင်မှုများ == === BWF International Challenge/Series === ''အမျိုးသမီး တစ်ဦးချင်း'' {| class="sortable wikitable" style="font-size: 90%;" ! ခုနှစ် ! ပြိုင်ပွဲ ! ပြိုင်ဘက် ! ရမှတ် ! ရလဒ် |- style="background:#D5D5D5" | align="center" | ၂၀၁၉ | align="left" | Hellas Open | align="left" | {{flagicon|MAS}} Kisona Selvaduray | align="left" | 14–21, 9–21 | style="text-align:left; background:white" | {{silver2}} '''ဒုတိယ''' |- |- style="background:#D5D5D5" | align="center" | ၂၀၁၉ | align="left" | Cote d'Ivoire International | align="left" | {{flagicon|IND}} Sri Krishna Priya Kudaravalli | align="left" | 21–17, 21–13 | style="text-align:left; background:white" | {{gold1}} '''အနိုင်ရရှိ''' |- |- style="background:#D5D5D5" | align="center" | ၂၀၁၉ | align="left" | Benin International | align="left" | {{flagicon|PER}} Daniela Macias | align="left" | 17–21, 21–18, 21–14 | style="text-align:left; background:white" | {{gold1}} '''အနိုင်ရရှိ''' |- |- style="background:#D5D5D5" | align="center" | ၂၀၁၉ | align="left" | Mauritius International | align="left" | {{flagicon|FIN}} Airi Mikkelä | align="left" | 21–10, 21–19 | style="text-align:left; background:white" | {{gold1}} '''အနိုင်ရရှိ''' |- |- style="background:#E9E9E9" | align="center" | ၂၀၁၉ | align="left" | Kenya International | align="left" | {{flagicon|JOR}} Domou Amro | align="left" | 21–10, 21–10 | style="text-align:left; background:white" | {{gold1}} '''အနိုင်ရရှိ''' |- |- style="background:#D5D5D5" | align="center" | ၂၀၁၉ | align="left" | Uganda International | align="left" | {{flagicon|JOR}} Domou Amro | align="left" | 21–14, 21–12 | style="text-align:left; background:white" | {{gold1}} '''အနိုင်ရရှိ''' |- |- style="background:#D5D5D5" | align="center" | ၂၀၁၈ | align="left" | Nepal International | align="left" | {{flagicon|THA}} Chananchida Jucharoen | align="left" | 18–21, 21–10, 17–21 | style="text-align:left; background:white" | {{silver2}} '''ဒုတိယ''' |- |- style="background:#D5D5D5" | align="center" | ၂၀၁၈ | align="left" | Egypt International | align="left" | {{flagicon|BLR}} Alesia Zaitsava | align="left" | Walkover | style="text-align:left; background:white" | {{gold1}} '''အနိုင်ရရှိ''' |- |} : {{Color box|#D8CEF6|border=darkgray}} BWF International Challenge tournament : {{Color box|#D5D5D5|border=darkgray}} BWF International Series tournament : {{Color box|#E9E9E9|border=darkgray}} BWF Future Series tournament ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:မြန်မာ အားကစားသမားများ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အားကစားသမားများ]] [[Category:၁၉၉၉ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] lpfnhqo7xd3bikn3v1hvtwpy84u9cs9 0 108696 1044656 714595 2026-07-27T13:26:38Z ~2026-39679-11 145612 /* */ 1044656 wikitext text/x-wiki '''ဦးစီ''' (၁၂၀၀ ခန့်) သည် [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]တွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် စာဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။<ref name="GanDaWin">{{cite book |title=ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ် |author= လှသမိန် |publisher= ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက် |location = ရန်ကုန် |date = ၁၉၆၁ |pages= ၂၅၁ }}</ref> ဖြိုးသက်နိုင်နှင့်ရင်းနှီးသောမိတ်‌ေဆွဖြစ်သည်။ ==ဘဝ== ဦးစီသည် [[ဘကြီးတော်]]လက်ထက်တွင် ရွှေတိုက်အတွင်းဝန်ရာထူးဖြင့် ထမ်းရွက်ရသည့် ရွှေတိုက်အတွင်းဝန် ဦးသာ၏ သားဖြစ်သည်။ ဦးစီသည် ဘကြီးတော်ဘုရား [[သာယာဝတီမင်း]]နှင့် [[ပုဂံမင်း]]တို့လက်ထက်တွင် ဗြဲတိုက်သံတော်ဆင့်ရာထူးဖြင့် ထမ်းရွက်ခဲ့ရသည်။ [[မင်းတုန်းမင်း]]လက်ထက်တွင် သံတော်ဆင့်အရာ၊ လယ်ဝန်အရာတို့ဖြင့် ထမ်းရွက်ခဲ့ရ၍ [[စဉ့်ကူးမြို့]]နှင့် [[ဆောမြို့]]များကို စားခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ဆောမြို့စားဟု တွင်ခဲ့သည်။<ref name="GanDaWin"/> ==စာပေများ ပြုစုခြင်း== ဦးစီသည် အောက်ပါစာပေများကို ပြုစုခဲ့သည်။ # တေးထပ်များ၊ # လေးချိုးများ၊ # ဗုံကြီးသံများ၊ # ဟန်ချင်းများ။<ref name="GanDaWin"/> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:စီ၊ ဦး}} [[Category:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] tslf1ifbx8nv07gcvuadybuwxvkjtlt 1044748 1044656 2026-07-28T02:29:01Z Loka Luther 136317 /* */ 1044748 wikitext text/x-wiki '''ဦးစီ''' (၁၂၀၀ ခန့်) သည် [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]တွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် စာဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။<ref name="GanDaWin">{{cite book |title=ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ် |author= လှသမိန် |publisher= ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက် |location = ရန်ကုန် |date = ၁၉၆၁ |pages= ၂၅၁ }}</ref> ==ဘဝ== ဦးစီသည် [[ဘကြီးတော်]]လက်ထက်တွင် ရွှေတိုက်အတွင်းဝန်ရာထူးဖြင့် ထမ်းရွက်ရသည့် ရွှေတိုက်အတွင်းဝန် ဦးသာ၏ သားဖြစ်သည်။ ဦးစီသည် ဘကြီးတော်ဘုရား [[သာယာဝတီမင်း]]နှင့် [[ပုဂံမင်း]]တို့လက်ထက်တွင် ဗြဲတိုက်သံတော်ဆင့်ရာထူးဖြင့် ထမ်းရွက်ခဲ့ရသည်။ [[မင်းတုန်းမင်း]]လက်ထက်တွင် သံတော်ဆင့်အရာ၊ လယ်ဝန်အရာတို့ဖြင့် ထမ်းရွက်ခဲ့ရ၍ [[စဉ့်ကူးမြို့]]နှင့် [[ဆောမြို့]]များကို စားခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ဆောမြို့စားဟု တွင်ခဲ့သည်။<ref name="GanDaWin"/> ==စာပေများ ပြုစုခြင်း== ဦးစီသည် အောက်ပါစာပေများကို ပြုစုခဲ့သည်။ # တေးထပ်များ၊ # လေးချိုးများ၊ # ဗုံကြီးသံများ၊ # ဟန်ချင်းများ။<ref name="GanDaWin"/> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:စီ၊ ဦး}} [[Category:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] rkepowov9fbbdnuvquah50u8jlfo2o3 0 120557 1044675 485894 2026-07-27T18:36:29Z Myanmar Wik 103978 လင့်ခ်များပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1044675 wikitext text/x-wiki '''အောင်သူ'''(သံတူကြောင်းကွဲ) *[[အောင်သူ၊ ဦး]](၁၉၆၆ မွေးဖွား), တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် *[[အောင်သူ (ဝန်ကြီး)]](၁၉၅၅ မွေးဖွား), စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဌာန *[[အောင်သူ (ဘောလုံးသမား)]](၁၉၉၆ မွေးဖွား), မြန်မာဘောလုံးသမား *[[အောင်သူ (အဆိုတော်)]] (၁၉၆၀ မွေးဖွား),မြန်မာသံစဉ် ဂန္ထဝင်အဆိုတော်တစ်ဦး {{သံတူကြောင်းကွဲ}} [[Category:သံတူကြောင်းကွဲ]] s03w7keqyp2w1xyje5a41gsbwsvwebx 0 130657 1044808 1023130 2026-07-28T10:28:35Z Laitei 74257 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1044808 wikitext text/x-wiki {{Mara Notice}} {{Infobox language | name = မရာ | nativename = Mara (Tlosai) | pronunciation = {{IPA-bodia|m̥ara|}} | states = [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]], [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | ethnicity = [[မရာလူမျိုး]] | speakers = ၄၀၀,၀၀၀ ခန့် | date = ၁၉၉၄–၂၀၁၁ | ref = e18 | familycolor = တရုတ်-တိဗက်နွယ် | fam2 = [[ကူကီး-ချင်း ဘာသာစကားများ|ကူကီး-ချင်း]] | fam3 = [[မရစ်ဘာသာစကားများ|မရစ်]] | dia1 = တလို့ဆိုင် ဆိုက်ဟား | dia2 = တလို့ဆိုင် ဆိုင်ကွတ် | dia3 = တလို့ဆိုင် တိုကလို | dia4 = တလို့ဆိုင် ကီယာဆင် | script = [[လက်တင်ဘာသာစကား|လက်တင်]] | minority = {{flag|India}} ([[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]]) | iso3 = mrh | glotto = mara1382 | glottorefname = Mara }} '''မရာဘာသာစကား''' ({{lang-en|Mara language}}, {{lang-mrh|Mara reih}}) သည် များသောအားဖြင့် ချင်းမ်တွီးပီး ခရိုင်၊ အရှေ့ပိုင်း မီဇိုရမ်၊ အိန္ဒိယ တလို့ဆိုင်မျိုးနွယ်စုများ၏ ရွာများ (ရွာပေါင်း - ၃၀) များနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၌ နေထိုင်ကြသော အချို့သော မရာရွာများတွင် နေထိုင်ကြသော [[မရာလူမျိုး]]များပြောဆိုသော ဖြစ်သည်။ Mara (Tlosais) ဘာသာစကားများသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ် - တိဘက်ဘာသာစကားမိသားစု၏]] ကူကီချင်း ဌာနခွဲ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ]]တွင် ဖြစ်သည်။ ဘာသာစကားများ၏ပြောဆိုသူများကိုလည်း Mara (Tlosais) ဟုလည်းလူသိများသည်။ Mara သည် Mara [[မရာလဲန်း|ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင်ကောင်စီ]] ၏ ကျောင်းသင်ရိုးညွှန်းတမ်းတွင်အသိအမှတ်ပြုထားသော ဘာသာစကားဖြစ်သည်။ Mara သည် MADC ကျောင်းပညာရေးဘုတ်အဖွဲ့အောက်ရှိ Class VII (အလယ်တန်းကျောင်း) အထိ ကျောင်းအားလုံး၏ မသင်မနေရဘာသာရပ် ဖြစ်သည်။ == လူမှု ပထဝီဝင် == * လူ ဦး ရေ - အိန္ဒိယ၊ ဆိုက်ဟား ခရိုင်တွင် ၅၆၅၇၄ ဦး(၂၀၁၁)၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၃၇၀၀၀ (၂၀၀၇) ။ * ဒေသ - ဆိုက်ဟား ခရိုင်၊ မီဇိုရမ် (အိန္ဒိယ)၊ အိန္ဒိယ - မြန်မာနယ်စပ် * အခြားအမည်များ - လခဲ၊ မာရာ၊ မရာမ်၊ မီရာ၊ ဇွန်၊ ရှဲန်းဒူး၊ ခေါ်ဆိုင်၊ ခေဲန်း။ * ဘာသာစကားများ - တိလို့ဆိုင်၊ စီးဇိုး (ကျပိ / ဆဘောင် / ငဖိုင်)၊ လှိုင်ပွန်း(ဗဟာပီး၊ လိုင်လင်း နှင့် ဟေမန်)၊ လောင်ဗော်(နိုရှို နှင့် နိုတလဲ)၊ လို့ကျိမ်၊ ဇိုဖေ(အနှိုင်းဗောင်တု၊ ဘွီးပတ် နှင့် အဆာ/လေသာ့)၊ ဆက်ထန်(ခွာပိ/ဆိုင်ထန်)၊လေင်တူ(အော်ဆတ်/ကနှုတ်) နှင့် ဆာ့သ် * မျိုးနွယ်စု - [[ဇိုဖေဘာသာစကား|ဇိုဖေ]]၊ ဇိုတူ၊ လေင်တူ၊ ဆက်ထန်၊ တလို့ဆိုင်၊ လှိုင်ပွန် နှင့် ဟော်ထိုင် မာရာအက္ခရာ (စာလုံးကြီးများ) - A, AW, Y, B, CH, D, E, F, H, NG, K, L, M, N, NG, O, Ô, P, R, S, T, U, V, Z မရာ အက္ခရာ (အက္ခရာများသေးများ) - a, aw, y, b, ch, d, e, f, h, i, k, l, m, n, ng, o, ô, p, r, s, t, u, v, z မရာ သရများ - a, {{Mara|â}}, aw, y, e, i, o, ô, u မရာ သရတွဲများ - ao, yu, ai, ei, ia, ie, ua == သဒ္ဒါ == === အများကိန်း === နာမ်၏ အများကိန်းကို အောက်ပါပေးထားသော စကားလုံးများထဲမှ တစ်ခုကို သက်ဆိုင်ရာ နာမ်ပုဒ် တစ်နောက်၌ ဆက်ခြင်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ * ''zy'' ( ဇီ) * ''zydua'' ( ''ဇီ-ဒွာ့)'' * ''nawh (‌နော်)'' * ''sahlao (ဆလွှန်'' ) လက်သည်းကွင်း အတွင်းမှ စကားလုံးများသည် နိုင်ငံခြားသားစာရေးဆရာ အန်အီး ပယ်ရီ (NE Parry) (၁၉၃၇)က အသံကိုသူ၏နားလည်သဘောပေါက်မှုနှင့်အညီရေးသားခဲ့သည့် စကားလုံးများ ဖြစ်သည်။ ယခုမူ မရာ တွင်သူတို့၏ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာများရှိပြီးမှန်ကန်သောအသုံးပြုမှုကိုထိုနေရာတွင်ထားရှိသည်။ === မရာဘာသာဖြင့် စစ်ဆေးမေးမြန်းခြင်း စကားလုံးများ === '''အဘယ်သို့''' : {{Mara|Khâpa?}}, {{Mara|Khâpa e?}}, {{Mara|Khâpa maw?}} '''ဘယ်မှာလဲ''' : {{Mara|Khataih lâ?}}, Khataih liata? '''ဘယ်လို''' : kheihta, kheihawhta, Khatluta, Kheihta maw? '''ဘယ်လောက်လဲ''' : Khazie, Khazie e? '''ဘယ်လောက်ကြာ''' : {{Mara|Kha châ e?}}, {{Mara|Kha châ maw?}} '''ဘယ်အချိန်မှာ :''' Khatita, khatita e?, {{Mara|Khâpa nota}}, nota, tita, nahta, ta, စကားဆက်။ thlaita, khati nota '''အဘယ်ကြောင့်''' : Khazia, Khazia e, Khazia maw, {{Mara|Khâpa vâta}} '''အဘယ်ကြောင့် မဟုတ်တာလဲ''' : {{Mara|Khazia a châ aw vei?, Khâpa vâta a châ aw vei?}} '''ဘယ်ဟာ''' : Kheihawhpa, Kheihawhpa he?, Kheihawhpa e?, Kheihawhpa maw, ahy he maw? '''ဘယ်သူ့ဟာ''' : Kheihawhpa, Kheihawhpa he?, Kheihawhpa e?, Kheihawhpa maw?, ahy eih maw? '''သူငယ်ချင်း''' : Viasa '''အမျိုးသားသူငယ်ချင်း''' : Viasapaw '''အမျိုးသမီးမိတ်ဆွေ :''' Viasanô '''လမ်းလျှောက် / သွား :''' Sie (Phei ta Sie) '''ပြေး :''' {{Mara|Râ, arâ}} '''အိပ်စက်ခြင်း:''' Amô, Azia, Apazawh, Amôpa, Aziapa, Apazawhpa '''ကြည့်ပါ :''' Moh, hmô '''ထိုင် :''' {{Mara|tyuh, a tyuh, â tyuh}} '''မတ်တတ်ရပ်''' : {{Mara|Duah, a duah, â duah}} '''ခုန်''' : Cho, a cho, a pathluah '''ကန်''' : Cho, chhie, chapie '''စား''' : Nie '''သောက်''' : Doh === ပုဂ္ဂလနာမ်စား (Personal Pronouns) === {| class="wikitable" ! ပုဂ္ဂိုလ် !! အနည်းကိန်း (Singular) !! အများကိန်း (Plural) |- | ပထမပုဂ္ဂိုလ် (1st Person) | {{Mara|keima}} (သို့) {{Mara|kei}} (ငါ) | {{Mara|eima}} (ငါတို့၊ ကျွန်ုပ်တို့) |- | ဒုတိယပုဂ္ဂိုလ် (2nd Person) | {{Mara|nâma}} (သို့) {{Mara|nâ}} (သင်၊ မင်း) | {{Mara|nâmo}} (သင်တို့) |- | တတိယပုဂ္ဂိုလ် (3rd Person) | {{Mara|ano}} (သို့) {{Mara|ama}} / {{Mara|a}} (သူ၊ ၎င်း) | {{Mara|âmo}} (သူတို့) |} === ပိုင်ဆိုင်မှုပြ နာမ်စား (Possessive Pronouns) === {| class="wikitable" ! မရာဘာသာစကား (Mara) ! မြန်မာအဓိပ္ပာယ် ! မှတ်ချက် |- | {{Mara|keima eih}}, {{Mara|kei eih}} | ကျွန်ုပ်၏အရာ (ကျွန်ုပ်၏ဟာ) | အနည်းကိန်း |- | {{Mara|nâma eih}}, {{Mara|na eih}} | သင်၏အရာ (မင်းရဲ့ဟာ) | အနည်းကိန်း |- | {{Mara|ama eih}}, {{Mara|a eih}} | သူ၏အရာ၊ သူမ၏အရာ၊ ၎င်း၏အရာ | အနည်းကိန်း |- | {{Mara|keimo eih}} | ကျွန်ုပ်တို့၏အရာ (ကျွန်ုပ်တို့၏ဟာ) | အများကိန်း |- | {{Mara|ahyrai}} | မည်သူမဆို | |- | {{Mara|ahy tlyma}} | တစ်စုံတစ်ယောက် | |- | {{Mara|atlâhpi}} | အချို့ ... အခြားသူများ | |- | {{Mara|a hropa}} | အခြား၊ အခြားသူများ | |- | {{Mara|ama zydua ta}} | အားလုံး | |} ==ကိုးကား== {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်များ == *[https://mara-people.web.app/ The Mara people] * Marasaw.com [http://www.marasaw.com/?m=1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210507103020/https://www.marasaw.com/?m=1 |date=7 May 2021 }} * Maraland ။ [https://web.archive.org/web/20091207044315/http://www.maraland.net/ ''လူများစကားပြောမာရာဘာသာစကား၏အိမ်''] * Marareih.org [https://marareih.org/ ''MLP ဝဘ်ဆိုဒ်''] * [[iarchive:agrammaranddict00savigoog|Lakher ဘာသာစကား၏သဒ္ဒါနှင့်အဘိဓာန် (၁၉၀၈)]] ( အင်တာနက်မော်ကွန်းတိုက် တွင်စကင်ဖတ်စစ်ဆေးထားသောစာအုပ်) {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ}} {{နာဂဘာသာစကားများ}} [[ကဏ္ဍ:ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] i245cx529t3r6oanu1hcu1r7wastww5 0 140702 1044753 1023898 2026-07-28T03:43:53Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1044753 wikitext text/x-wiki [[File:Kim_Ji-Soo_in_2020_Dior_(4).png|220x124px|thumb|right|alt=.|ကင်မ်ဂျီဆူး]]{{Infobox musical artist|Name=ဂျီဆူး|image=20190106 (NEWSEN) 블랙핑크(BLACKPINK), 수줍은 많은 소녀지만 돋보이는 아름다운 미모 (Golden Disc Awards 2019) (6).jpg|caption=၂၀၁၉ခုနှစ် Golden Discဆုပေးပွဲတွင် ဂျီဆူးကို တွေ့ရစဉ်|Birth_name=ကင်မ် ဂျီဆူး|birth_date={{birth date and age|1995|1|3}}|birth_place=ဂန်ပို၊ ဂျောင်ဂျီခရိုင်၊ တောင်ကိုရီးယား|Occupation={{hlist|အဆိုတော်|သရုပ်ဆောင်}}|Years_active=၂၀၁၄–လက်ရှိ|Background=solo_singer|Origin=[[ဆိုးလ်မြို့]]၊ တောင်ကိုရီးယား|Genre={{hlist|[[ကေပေါ့ပ် ဂီတ]]|[[ဟစ်ဟော့ ဂီတ]]}}|Label={{hlist|YG|Interscope<ref>{{cite news|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8481273/blackpink-interscope-records-umg-global-deal-yg-entertainment|title=BLACKPINK Sign With Interscope Records & UMG in Global Partnership With YG Entertainment: Exclusive|work=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=October 22, 2018|access-date=November 23, 2018|last=Herman|first=Tamar}}</ref> }}|Associated_acts={{hlist|[[ဘလက်ပင့်]]|YG Family}}|module={{Infobox Korean name|child=yes | title = [[Korean name]] | hangul = {{linktext|김지수}} | hanja = {{linktext|金|智|秀}} | rr = Gim Ji-su | mr = Kim Chisu }}|Partner=|Spouse=ရိုဇယ်}}'''ကင်မ်ဂျီဆူး''' ({{Korean|hangul=김지수}}; ၁၉၉၅ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃ရက်နေ့ဖွား) သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသူ အဆိုတော်၊ သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး သူမ၏ စတိတ်စင်အမည်ဖြစ်သော '''ဂျီဆူး''' ဟု ပို၍လူသိများသည်။ သူမ၏ အနုပညာခရီးကို ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် YG Entertainment လက်အောက်ရှိ [[ဘလက်ပင့်|ဘလက်ပင့်ခ်]] မိန်းကလေးအဆိုတော်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ စတင်ခဲ့သည်။ သူမ၏ မိခင်ဘာသာစကားဖြစ်သော ကိုရီးယားအပြင် ဂျပန်၊ တရုတ်နှင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားများကိုလည်း ပြောဆိုနိုင်သည်။<ref name="BoF">{{Cite web|url=https://www.businessoffashion.com/community/people/jisoo?collections=19&nationalities=115&offset=1|title=Jisoo|date=September 30, 2019|access-date=3 September 2020|archive-date=3 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200203220730/https://www.businessoffashion.com/community/people/jisoo?collections=19&nationalities=115&offset=1}}</ref><ref name="time" /> == အတ္ထုပ္ပတ္တိ == === ငယ်ဘဝ === ကင်မ်ဂျီဆူးကို ၁၉၉၅ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃ရက်နေ့တွင် ဂန်ပိုမြို့၊ ဂျောင်ဂျီခရိုင်၊ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူမတွင် မွေးချင်း အကိုတစ်ယောက်နှင့် အမတစ်ယောက်ရှိသည်။<ref>{{Cite news|url=https://blackpinkupdate.com/blackpink-jisoo-was-spotted-at-her-brother-wedding-party/|title=BLACKPINK Members Spotted at Jisoo’s Brother Wedding Party|date=May 11, 2019|accessdate=3 September 2020|archivedate=18 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210418013823/https://blackpinkupdate.com/blackpink-jisoo-was-spotted-at-her-brother-wedding-party/}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.allkpop.com/article/2019/05/blackpink-members-join-jisoo-in-celebrating-the-marriage-of-her-older-brother|title=BLACKPINK members join Jisoo in celebrating the marriage of her older brother|date=May 13, 2019}}</ref> ဂျီဆူးသည် အထက်တန်းပညာအဆင့်အတွက် ဆိုးလ်ဖျော်ဖြေရေးအနုပညာကျောင်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ === ပွဲဦးမထွက်မီ အနုပညာသက်တမ်းအစနှင့် ဘလက်ပင့်ခ်အဖွဲ့ဝင်ဘဝ === ၂၀၁၁ခုနှစ်တွင် သူမသည် YG Entertainment တွင် အသံစစ်ဆေးမှုအောင်မြင်ပြီး သင်တန်းသားအဖြစ် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် ဂျီဆူး သည် KBS2 ရုပ်သံလိုင်းမှ ထုတ်လွှင့်သည့် ဇာတ်လမ်းတွဲဖြစ်သော''The Producers'' တွင် 2NE1 အဖွဲ့မှ ဆန်ဒါရာ ပါခ့်၊ Winner အဖွဲ့မှ ကန်ဆောင်ယွန်း တို့နှင့်အတူ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အဆိုတော်အဖြစ် ပွဲဦးမထွက်မီ၌ပင် ဂျီဆူးသည် သရုပ်ဆောင် လီမင်ဟို နှင့်အတူ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော Samsonite ကြော်ငြာ အပါအဝင် Smart Uniform၊ LG Electronics၊ Nikon စသည်တို့နှင့် ကြော်ငြာအမြောက်အမြား ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ဂျီဆူး သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် [[ဘလက်ပင့်|ဘလက်ပင့်ခ်]]၏အဖွဲ့ဝင်လေးဦးထဲတွင် စတင်ပါဝင်လာခဲ့ပြီး အဖွဲ့ထဲတွင် အသက်အကြီးဆုံးလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="time">[https://time.com/5562946/blackpink-k-pop-everything-to-know/ "Everything to Know About K-Pop Group BLACKPINK"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190604145305/http://time.com/5562946/blackpink-k-pop-everything-to-know/ |date=4 June 2019 }} ''[[Time (magazine)|Time]]''. April 3, 2019.</ref> === တစ်ကိုယ်တော် အနုပညာလှုပ်ရှားမှုများ === ၂၀၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက်မှ ၂၀၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၄ ရက်အထိ ဂျီဆူးသည် GOT7 အဖွဲ့မှ ဂျင်ယောင်း၊ NCT အဖွဲ့မှ ဒိုယောင်း တို့နှင့်အတူ တေးဂီတအစီအစဉ် ''Inkigayo'' တွင် အစီအစဉ်တင်ဆက်သူ အဖြစ်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။<ref name="MC">{{Cite web|title=블랙핑크 지수 "'인기가요' MC 하차, 블랙핑크로 돌아오겠다" 소감|url=http://www.osen.co.kr/article/G1110827645|accessdate=May 29, 2019|language=ko|date=February 4, 2018}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃ ရက်တွင် တောင်ကိုရီးယားရုပ်သံလိုင်းတစ်ခုဖြစ်သော tvN ၏ ''Arthdal Chronicles'' ဇာတ်လမ်းတွဲ အခန်းအနည်းငယ်တွင် ဂျီဆူး ပါဝင်မည်ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.eonline.com/ap/news/1048406/blackpink-s-jisoo-2pm-s-nichkhun-are-confirmed-to-appear-on-arthdal-chronicles|title=BLACKPINK's Jisoo & 2PM's Nichkhun Are Confirmed To Appear On Arthdal Chronicles|date=June 11, 2019}}</ref> သူမ၏ပထမဦးဆုံးခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ်ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သောJTBC Romance စီးရီး Snowdrop သည်လည်းအောင်မြင်မှုများရရှိခဲ့သည်။[[File:Kim_Ji-soo_at_Jimmy_Choo_Event_on_January_09,_2020_(4).jpg|220x124px|thumb|right|alt=.|ဂျီဆူး]]<ref name="a">{{Cite web|url=https://entertain.naver.com/read?oid=108&aid=0002887618|title=블랙핑크 지수, '설강화' 여주인공..'SKY캐슬' 제작진 조우[공식]|date=August 18, 2020}}</ref> == အခြားလုပ်ဆောင်ချက်များ == === Endorsements === ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ဂျီဆူးနှင့် [[ရိုဆဲ]]တို့သည် တောင်ကိုရီးယားအလှကုန်အမှတ်တံဆိပ် ''Kiss Me'' အတွက် မော်ဒယ်များဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web|url=http://pop.heraldcorp.com/view.php?ud=201809270949120680534_1|title=블랙핑크 지수X로제, 메이크업 브랜드 모델 발탁..트렌디 매력UP|date=September 27, 2018}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ တွင် ဂျီဆူးသည် [[ဒီအော်|ဒီအော]] အလှကုန်အမှတ်တံဆိပ်၏ "Dior Beauty" Local Ambassador ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.stardailynews.co.kr/news/articleView.html?idxno=261677|title='블랙핑크' 지수, 디올 뷰티 로컬 앰버서더로 발탁|date=December 18, 2019}}</ref> ၂၀၂၀၊ ဇူလိုင်လတွင် ဂျီဆူးသည် ဒီအော်၏ အလှကုန်ပစ္စည်းကြော်ငြာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.elle.co.kr/article/47453|title=디올의 뮤즈 지수, 청량한 여름을 닮은|date=July 3, 2020}}</ref> === Impact and influence === Gallup Korea ကုမ္ပဏီ၏ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အတွက် ဂီတဆိုင်ရာ နှစ်စဉ်စစ်တမ်းတွင် ဂျီဆူးသည် မဲ ၄.၈ ရာခိုင်နှုန်းရရှိပြီး တောင်ကိုရီးယားတွင် ဆယ်ယောက်မြောက် ထင်ပေါ်‌ကျော်ကြားသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="gallup2018">{{Cite web|url=http://www.gallup.co.kr/gallupdb/reportContent.asp?seqNo=974|title=2018년 올해를 빛낸 가수와 가요 - 최근 12년간 추이 포함|date=November 30, 2018|language=ko}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://entertainment.mb.com.ph/2018/12/26/gallup-korea-names-favorite-singers-songs-in-2018|title=Gallup Korea names favorite singers, songs in 2018|date=December 26, 2018|accessdate=May 29, 2019|archive-date=30 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430193958/https://entertainment.mb.com.ph/2018/12/26/gallup-korea-names-favorite-singers-songs-in-2018/}}</ref> ၂၀၁၉ ဧပြီလတွင် သူမသည် [[အင်စတာဂရမ်|Instagram]] ပေါရှိ ကေပေါ့ပ် အဆိုတော်များအနက် ဆယ်ယောက်မြောက် Follower အများဆုံးဖြစ်ပြီး Followers ၁၂.၈ သန်း ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/blackpinks-lisa-most-followed-k-pop-idol-on-instagram|title=Blackpink's Lisa most followed K-pop idol on Instagram|date=April 17, 2019|accessdate=May 29, 2019|archive-date=28 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190528232303/https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/blackpinks-lisa-most-followed-k-pop-idol-on-instagram|url-status=dead}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ဂျီဆူး သည် တောင်ကိုရီးယား စစ်မှုထမ်းဥပဒေအရ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် စစ်သားများမှ ကောက်ယူသော နာမည်ကျော် ကေပေါ့ပ်အမျိုးသမီးများစာရင်းတွင်လည်း အဆင့်(၆)နေရာတွင် ရရှိခဲ့သည်။<ref name="soldiers">{{Cite web|title=Sana de Twice es elegida la cantante más popular por los soldados de Corea del Sur|url=https://larepublica.pe/cultura-asiatica/2019/11/09/sana-minatozaki-de-twice-es-escogida-la-idol-de-k-pop-favorita-de-los-soldados-de-corea-del-sur/|accessdate=June 13, 2020|language=Spanish|date=November 10, 2019}}</ref> ဂျီဆူး သည် ၂၀၂၀ ခုနှစ်၏ ပထမငါးလအတွက် အလှကုန်ကမ္ဘာတွင် ဦးဆောင်နေသည့် ထိပ်တန်းအကျော်အမော်ဆယ်ဦးနှင့် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိသူစာရင်း တွင်ပါဝင်ခဲ့သည်။ "Bible of Fashion" အမည်ဖြင့် ဖက်ရှင်လုပ်ငန်းကုန်သွယ်မှုလုပ်ဆောင်နေသော ဂျာနယ်ဖြစ်သည့် ''Women's Wear Daily'' မှ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဂျီဆူးသည် ပိုစ့်တစ်ခုချင်းစီအတွက် လူအများကြားရောက်ရှိမှုတွင် ဦးဆောင်နေပြီး ရီဟားနား နှင့် ကိုင်လီဂျန်နာတို့က ဂျီဆူး၏နောက်တွင် ရပ်တည်နေသည်။<ref name="WWD">{{Cite web|url=https://wwd.com/business-news/media/beauty-celebs-influencers-keep-engaging-better-than-brands-on-social-media-1203663314/|title=Beauty Celebs, Influencers Keep Engaging Better Than Brands on Social Media|date=June 30, 2020|accessdate=July 8, 2020}}</ref> သူမသည် ထိုစာရင်းတွင်ပါဝင်သည့် တစ်ဦးတည်းသောအာရှသူ ဖြစ်သည်။<ref name="oicanadian">{{Cite web|url=https://oicanadian.com/beauty-kylie-jenner-and-rihanna-are-the-biggest-influencers|title=Beauty, Kylie Jenner, and Rihanna are the biggest influencers|date=July 6, 2020|accessdate=July 8, 2020|archivedate=9 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109154321/https://oicanadian.com/beauty-kylie-jenner-and-rihanna-are-the-biggest-influencers}}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လတွင် ဂျီဆူးသည် [[ဘလက်ပင့်|ဘလက်ပင့်ခ်]] ၏ Comeback သီချင်းဖြစ်သော “How You Like That” ၏ Teaser မှ သူမ၏အလှအပကြောင့် နာမည်ကျော်ခဲ့သေးသည်။ ဆယ်လီများ၊ အထူးသဖြင့် တောင်ကိုရီးယား၊ တရုတ်၊ ဂျပန်၊ ထိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံများတွင် ဂျီဆူး ကိုယ်တိုင်ဖန်တီးထားသော “Two-bow" ဆံပင်စတိုင် နှင့် မိတ်ကပ်ကို ပြန်လည်ဖန်တီးမှုများ ခေတ်စားခဲ့သည်။ လူမှုကွန်ရက်ဝက်ဘ်ဆိုက်များတွင်လည်း ပျံ့နှံ့သွားပြီး လူအများမှ ပုံစံတူ တုပလိုက်လုပ်ခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ Trend သည် နွေဦးရာသီတလျှောက်လုံး ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။<ref name="kenh14">{{Cite web|url=https://m.kenh14.vn/black-pink-vua-ra-mv-chi-em-da-thi-nhau-lam-toc-giong-jisoo-nhuom-toc-nhu-jennie-ai-cung-xinh-chat-phat-hon-20200627153352738.chn|title=Black Pink vừa ra MV, chị em đã thi nhau làm tóc giống Jisoo, nhuộm tóc như Jennie, ai cũng xinh chất phát hờn|date=June 27, 2020}}</ref> ၂၀၂၀၊ ဇူလိုင်လတွင် ဂျီဆူးသည် ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း ဘောလုံးသမား [[ခရစ်စတီးယားနို ရော်နယ်လ်ဒို|စီရော်နယ်ဒို]] နှင့်အတူ ဂျာမန်အားကစားကုန်ပစ္စည်းအမှတ်တံဆိပ် Adidas အား အကြီးမားဆုံးရောင်းအားမြှင့်တင်ပေးသူတစ်ဦးအဖြစ် ဖော်ပြခံခဲ့ရသည်။<ref name="W&V">{{Cite web|url=https://www.wuv.de/Archiv/Nike-ist-die-weltweit-sichtbarste-Twitter-Marke|title=Nike ist die weltweit sichtbarste Twitter-Marke|date=July 16, 2020|access-date=17 June 2025|archive-date=17 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250617110146/https://www.wuv.de/Archiv/Nike-ist-die-weltweit-sichtbarste-Twitter-Marke|url-status=dead}}</ref> == Filmography == === တီဗီရှိုးများ === {| class="wikitable" |+ !နှစ် !ရုပ်သံလိုင်း !အစီအစဉ် !နေရာ !ကိုးကားချက် |- |၂၀၁၇–၂၀၁၈ | align="center" |SBS |''Inkigayo'' |အစီအစဉ်တင်ဆက်သူ |<ref name="MC" /> |- |} === ဇာတ်လမ်းတွဲများ === {| class="wikitable" !Year !Title !Role !Network !Notes !Ref. |- |၂၀၁၅ |''The Producers'' | rowspan="2" |ကိုယ်ပိုင်အမည်ဖြင့် |KBS2 | rowspan="3" |ဧည့်သည်သရုပ်ဆောင် |<ref name="Cameo">{{Cite news}}</ref> |- |၂၀၁၇ |''Part-Time Idols'' |SBS | |- |၂၀၁၉ |''Arthdal Chronicles'' |ဆဲနာရယ် |tvN, Netflix | |- |{{TBA}} |''Snowdrop'' |{{TBA}} |JTBC |ခေါင်းဆောင်မင်းသမီး |<ref name="a" /> |} === ဂီတ ဗီဒီယိုများ === {| class="wikitable" !Year !Title !Artist !Ref. |- | rowspan="2" |၂၀၁၄ |"Spoiler + Happen Ending" |Epik High | |- |"I'm Different" |Hi Suhyun ft. Bobby | |} == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်များ == * [http://www.blackpinkofficial.com/ Blackpink ၏တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုက်] * [https://www.instagram.com/sooyaaa__/ ဂျီဆူး] at Instagram [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၅ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] twg98xan8goipklo6xtcne9p55fh374 0 201883 1044707 834202 2026-07-27T23:44:51Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1044707 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | name = ခိယောမိဇုကျောင်းတော် | native_name = {{lang|ja|清水寺}} | image = Kiyomizu.jpg | alt = 250px | caption = | map_type = | map_size = | map_alt = | map_caption = | location = ၁-၂၉၄၊ ဟိဂရှိယာမရပ်ကွက်၊ ကျိုတို၊ ကျိုတိုစီရင်စုနယ် | coordinates = | religious_affiliation = Kita-Hossō | deity = Senju-Kannon (Sahasrabhuja Ārya Avalokiteśvara) | country = [[ဂျပန်]] | functional_status = | website = {{URL|www.kiyomizudera.or.jp}} | founded_by = ဆခနိုအုအဲနို တမုရမရို (တိုခုဂဝအိအဲမိဆု ပြန်လည်ပြင်ဆင်) | year_completed = ၇၇၈}} {{infobox Chinese |pic=Kiyomizu-dera (Chinese characters).svg |piccap="Kiyomizu-dera" in ''[[kanji]]'' |picupright=0.45 |kanji=清水寺 |hiragana=きよみずでら |romaji=Kiyomizu-dera }} '''ခိယောမိဇုကျောင်းတော်''' (清水寺, ခိယောမိဇုဒဲရ)သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုမြို့အရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယခင်က ဤကျောင်းတော်ကို '''အိုတိုဝဆန်းခိယောမိဇုကျောင်းတော် (音羽山清水寺)''' ဟု သိကြသည်။ ဤကျောင်းတော်သည် ယူနက်စကိုကမ္ဘာအမွေအနှစ်နေရာဖြစ်သည့် တိုကျိုရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင်အဆောက်အဦး (ကျိုတို၊ အုဂျိနှင့် အိုဆုမြို့များ)တွင် ပါဝင်သည်။ ခိယောမိဇုအမည်ဖြင့် ရှိမနဲစီရင်စု၊ ယစုဂိမြို့တွင် နောက်ထပ်ကျောင်းတော်တစ်ခု ရှိသေးသည်။ ထိုကျောင်းတော်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ အနောက်ပိုင်းရှိ Chūgoku 33 Kannon Pilgrimage ၏ ကျောင်းတော် ၃၃ ခုတွင် ပါဝင်သည်။ ဤကျောင်းတော်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်း နိချိရန်း (Nichiren) နှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။ ခိယောမိဇုကျောင်းတော်သည် လက်ရှိအချိန်တွင် တစ်ပိုင်းတစ်စဖောက်ထွင်းမြင်နိုင်ရသည့် ငြမ်းစင်များဖြင့် ကာရံထားသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် အိုလံပစ်အတွက် ပြင်ဆင်ခြင်း လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်နေခြင်း ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်း== ခိယောမိဇုကျောင်းတော်ကို ဟဲအိအန်ခေတ် (Heian) က ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။<ref>Ponsonby-Fane (1956), p. 111.</ref> ၇၇၈ ခုနှစ်တွင် ဆခနိုအုအဲနိုတမုရမရို (Sakanoue no Tamuramaro) က ကျောင်းတော်ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။<ref>Graham (2007), p. 37</ref> လက်ရှိအချိန် မြင်ရသည့် ကျောင်းတော်သည် တိုခုဂဝအိအဲမိဆု (Tokugawa Iemitsu) ၏ လမ်းညွှန်မိန့်ကြားမှုဖြင့် ၁၆၃၃ ခုနှစ်က ပြင်ဆင်ခဲ့သည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်တစ်ခုလုံးကို တည်ဆောက်ရာတွင် သံကို အသုံးပြုထားမှု လုံးဝမရှိပေ။ ကျောင်းတော်၏ အမည်သည် အနီးအနားရှိ ရေတံခွန်၏ အမည်ကို စွဲ၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ခိယောမိဇုဆိုသည်မှာ “သန့်ရှင်းသည့်ရေ” သို့မဟုတ် “စင်ကြယ်သည့်ရေ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref name="PacificFriend">{{cite web|url=http://www.pacificfriend.ca/html/kiyomizu_temple.html|title=Kiyomizu Temple|access-date=2008-12-18|date=2007-04-07|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090403175600/http://www.pacificfriend.ca/html/kiyomizu_temple.html|archive-date=2009-04-03|accessdate=20 January 2021|archivedate=3 April 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090403175600/http://www.pacificfriend.ca/html/kiyomizu_temple.html}}</ref><ref name="SacredDestinations" /> ဤကျောင်းတော်သည် နာရခေတ် (Nara) ကာလက လွှမ်းမိုးမှုရှိသည့် ဟော့ဆိုး (Hossō) နှင့် ဆက်စပ်မှုရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=Kiyomizu-deploy |url=http://kyoto.asanoxn.com/places/higashiyama_mid/kiyomizudera.htm |access-date=20 January 2021 |archive-date=15 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171115083443/http://kyoto.asanoxn.com/places/higashiyama_mid/kiyomizudera.htm }}</ref><ref>Graham (2007), p. 32</ref> ==လက်ရှိကာလ== ကျောင်းတော်၏ အဓိကခန်းမတွင် ကြီးမားသည့် ဝရန်တာတစ်ခု ရှိပြီး ရှည်လျားသည့် တိုင်များဖြင့် ထောက်ပံ့ထားသည်။ ထိုဝရံထာမှနေ၍ မြို့၏ လှပသည့် မြင်ကွင်းများနှင့် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများကို ကြည့်ရှုခံစားနိုင်သည်။ ဝရံတာများနှင့် အဓိကခန်းမများသည် အဲဒိခေတ်ကာအတွင်း တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ဘုရားဖူးသူ များစွာဝင်ဆံ့သည်။<ref>Graham 2007, p. 80</ref> ကျောင်းတော်တွင် “ခိယောမိဇု၌ ခုန်ဆင်းခြင်း” ဟူသည့် ဖော်ပြသည့် စကားရပ်သည် ထင်ရှားသည်။ ၎င်းသည် အဲဒိုခေတ်ကာလ အလေ့အကျင့်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး လူတစ်ဦးတစ်ယောက်သည် ၁၃ မီတာ (၄၃ ပေ) အမြင့်ရှိသည့် ခုံမှ ခုန်ချရခြ်ငး ဖြစ်သည်။ အဲဒိုခေတ်ကာလက ထိုကဲ့သို့ ခုန်ချမှုများ ၂၃၄ ကြိမ် ရှိခဲ့ပြီး ၈၅.၄ ရာခိုင်နှုန်းသည် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ အလေ့အကျင့်ကို ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် တားမြစ်ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref name="SacredDestinations" /> The practice was prohibited in 1872.<ref name="SacredDestinations" /><ref name="SacredDestinations">{{cite web|url=http://www.sacred-destinations.com/japan/kyoto-kiyomizudera.htm|title=Kiyomizudera, Kyoto|access-date=2008-12-18|archive-date=12 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090912172631/http://www.sacred-destinations.com/japan/kyoto-kiyomizudera.htm|url-status=dead}}</ref> အဆောက်အဦးအဓိကခန်းမ၏ အောက်ခြေတွင် အိုတဝရေတံခွန် တည်ရှိသည်။ ရေတံခွန်မှ ရေလမ်းကြောင်း သုံးခုသည် ကန်တစ်ခုအတွင်း စီးဝင်နေသည်။ လေ့လာသူများသည် ရေကိုရယူသောက်သုံးနိုင်ပြီး ထိုရေကိုသောက်သုံးပါက ဆန္ဒများပြည့်ဝသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ကျောင်းတော်ပရဝုဏ်နေရာတွင် အခြားများစွာသော ဗိမာန်ကျောင်းတော်များစွာ ပါဝင်သည်။ ထိုအများထဲမှ ဂျိရှုဗိမာန်ကျောင်းတော် (Jishu) ကျောင်းတော် အိုးခုနိနုရှိ (Ōkuninushi) အချစ်နတ်ဘုရားကို ရည်စူးထားသည့် နတ်ကွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဗိမာန်တွင် ၁၀ မီတာ (၃၀ ပေ) ရှိသည့် ကျောက်တုံးများစီထားသည့် လမ်းရှိပြီး ထိုလမ်းကို လေ့လာသူများက အဆုံးထိတိုင်အောင်မျက်စိမှိတ်လမ်းလျှောက်ကာ ကြိုးစားလျှောက်ကြသည်။ အဆုံးထိတိုင် အောင်မြင်အောင် လျှောက်နိုင်သူသည် အချစ်စစ်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ <ref name="PacificFriend" /><ref name=".japanvisitor">{{Cite web|url=http://www.japanvisitor.com/index.php?cID=357&pID=309|title=japanvisitor.com|access-date=2010-08-21}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.jishujinja.or.jp/koiuranai/ |title=恋占いの石 |access-date=2020-08-03}}</ref> ကျောင်းတော်တွင် အဆောင်များ၊ အမွှေးတိုင်များနှင့် အိုမိခုဂျိ (ကံကြမ္မာစာရွက်) များကို ရရှိနိုင်သည်။ ကျောင်းတော်သည် ပွဲတော်များဖြင့် ထင်ရှားသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ နွေရာသီကာလ အိုဘွန်းပွဲတော်နှင့် နှစ်သစ်ကူးအချိန်များတွင် အထူးသဖြင့် ထင်ရှားသည်။ မြေပြင်တွင် နေရာများတည်ဆောက်ကာ ရိုးကာအားလပ်ရက်စားစရာများနှင့် အမှတ်တရလက်ဆောင်များ ရောင်းချခြင်းများလည်း ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.kyoto.travel/place_to_go/kiyomizudera_temple.html |title=Kiyomizu-dera Temple |access-date=2008-12-20 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081210031004/http://www.kyoto.travel/place_to_go/kiyomizudera_temple.html |archive-date=December 10, 2008 |accessdate=20 January 2021 |archivedate=10 December 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081210031004/http://www.kyoto.travel/place_to_go/kiyomizudera_temple.html }}</ref> ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ခိယောမိဇုကျောင်းတော်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အံ့ဩဖွယ်နေရာသစ် ၇ ခု၏ နောက်ဆုံးပိတ် ၂၁ ခုစာရင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် အရွေးချယ်ခံရသည့် နေရာ ၇ ခုစာရင်းတွင်မူ မပါဝင်ခဲ့ပေ။<ref>{{cite web |url=http://www.new7wonders.com/classic/en/n7w/finalists/ |title=The Finalists for The Official New 7 Wonders of the World |access-date=2009-06-01 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090601172918/http://www.new7wonders.com/classic/en/n7w/finalists/ |archive-date=2009-06-01 |accessdate=20 January 2021 |archivedate=1 June 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090601172918/http://www.new7wonders.com/classic/en/n7w/finalists/ }}</ref> ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> Kiyomizu-dera, Kyoto, November 2016 -01.jpg|ဆောင်းဦးရာသီတွင် မြင်ရသည့် ခိယောမိဇုကျောင်းတော် Kiyomizu-dera, Kyoto, November 2016 -02.jpg|ဆောင်းဦးရာသီတွင် မြင်ရသည့် ခိယောမိဇုကျောင်းတော် Kiyomizudera Snow.JPG|ဆောင်းရာသီတွင် မြင်ရသည့် ခိယောမိဇုကျောင်းတော် Nio-mon, Kiyomizu-dera Temple, Kyoto, West view 20190416 1.jpg|နိအိုးမွန် (ဒေဝဂိတ်) Kiyomizu-dera, Kyoto, November 2016 -04.jpg|ဆောင်းဦးရာသီတွင် မြင်ရသည့် ဘုရား Kyoto-Kiyomizu Temple-2.JPG|ဘုရား၏ အနောက်ဘက်နှင့် အနီးနားရှိ အဆောက်အဦ မြင်ကွင်း 03-05-JPN074.jpg|Ksitigarbha (or Jizō) en masse ရုပ်တုများ Kiyomizu0800.jpg|''Otowa-no-taki'', the waterfall where visitors drink for health, longevity, and success in studies JishuJinja0090.jpg|''[[Torii]]'' of ''Jishu-[[Shinto shrine|jinja]]'', a matchmaking shrine Kiyomizu-dera, Illuminated.JPG|Kiyomizu-dera, Illuminated Kiyomizu-dera, Kyoto, November 2016 -05.jpg|Kiyomizu-dera, Illuminated Kiyomizu-dera, Kyoto, November 2016 -06.jpg|Kiyomizu-dera, Illuminated Kiyomizu-dera, Kyoto, November 2016 -07.jpg|Kiyomizu-dera, Illuminated Kiyomizu-dera 2013-10-24 (11035923746).jpg Smok w Kiyomizudera.JPG Kaisan-do Kyo-do Sanju-no-to.jpg Kiyomizudera-Niomon-2017-Luka-Peternel.jpg|View of Kyoto and Niōmon from Kiyomizu-dera Kiyomizu-dera Buddhist Temple Kyoto.jpg|Kiyomizu-dera waterfall File:ခိယောမိဇုကျောင်းတော်မှ မြင်ရသည့် ကျိုတိုမြို့မြင်ကွင်း.jpg|ခိယောမိဇုကျောင်းတော်မှ မြင်ရသည့် ကျိုတိုမြို့မြင်ကွင်း File:Kiyomizudera အဝင်လမ်းနေရာ.jpg|အဝင်လမ်းနေရာ </gallery> ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons}} *[http://japanwallpaper.flowersentence.com/?eid=1351302 Information and Photograph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190609051617/http://japanwallpaper.flowersentence.com/?eid=1351302 |date=9 June 2019 }} {{in lang|en}} *[https://web.archive.org/web/20081210031004/http://www.kyoto.travel/place_to_go/kiyomizudera_temple.html Kiyomizu-dera Temple at Official Kyoto Travel Guide] *[http://www.kiyomizudera.or.jp Kiyomizu-dera Temple home page] {{in lang|ja}} *[http://www.taleofgenji.org/kiyomizu.html Photos and details of Kiyomizu-dera as a pilgrimage destination] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]] ct33c5mjqcuglb4chaa9l09iy68zmif 10 205074 1044669 845842 2026-07-27T17:32:07Z Dr Lotus Black 31011 1044669 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = မြန်မာနိုင်ငံရှိ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ |title = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] |image = [[File:Power Plants in Myanmar.svg|120px]] |state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist |above = |group1 = ရေအားလျှပ်စစ် |list1 = {{Navbox|child |group1 = ကချင် |list1 = *[[တာပိန် (၁) ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ|တာပိန် (၁)]] *[[ချီဖွေငယ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ|ချီဖွေငယ်]] |group2 =ကယား |list2 = * [[ဘီလူးချောင်း လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ (လောပိတ)|ဘီလူးချောင်း အမှတ်(၁)၊ အမှတ်(၂)၊ အမှတ်(၃)]] |group3=ရှမ်း |list3= *[[မြို့ကြီး တာတမံ|မြို့ကြီး]] *[[ဇော်ဂျီ (၁) တာတမံ|ဇော်ဂျီ (၁)]] *[[ဇော်ဂျီ (၂) တာတမံ|ဇော်ဂျီ (၂)]] *[[ကျိုင်းတောင်း ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ|ကျိုင်းတောင်း]] *[[ကျိုင်းခမ်း တာတမံ|ကျိုင်းခမ်း]] *[[ရွှေလီ ၁ တာတမံ|ရွှေလီ (၁)]] |group4=စစ်ကိုင်း |list4= *[[ရာဇဂြိုဟ် တာတမံ|ရာဇဂြိုဟ်]] *[[သဖန်းဆိပ် တာတမံ|သဖန်းဆိပ်]] |group5=မန္တလေး+နေပြည်တော် |list5= *[[ဆည်တော်ကြီး တာတမံ|ဆည်တော်ကြီး]] *[[ရဲရွာ တာတမံ|ရဲရွာ]] *[[ကင်းတား တာတမံ|ကင်းတား]] *[[အောက်ပေါင်းလောင်း တာတမံ|ပေါင်းလောင်း]] *[[အပေါ်ပေါင်းလောင်း တာတမံ|အထက်ပေါင်းလောင်း]] *[[နန်ချို တာတမံ|နန်ချို]] |group6=မကွေး |list6= *[[မြစ်သာ တာတမံ|မြစ်သာ]] *[[ကြီးအုံကြီးဝ တာတမံ|ကြီးအုံကြီးဝ]] *[[မုန်းချောင်း တာတမံ|မုန်းချောင်း]] |group7=ပဲခူး |list7= *[[ဇောင်းတူ တာတမံ|ဇောင်းတူ]] *[[ရဲနွယ် တာတမံ|ရဲနွယ်]] *[[ခပေါင်း တာတမံ|ခပေါင်း]] *[[ရွှေကျင် တာတမံ|ရွှေကျင်]] *[[ကွန်းချောင်း တာတမံ|ကွန်းချောင်း]] *[[သောက်ရေခပ် (၂) တာတမံ|သောက်ရေခပ် (၂)]] *[[ဖြူးချောင်း တာတမံ|ဖြူးချောင်း]] }} |group2 = ကျောက်မီးသွေး |list2 = {{Navbox|child |group1 = ရှမ်း |list1 = * [[တီကျစ် ကျောက်မီးသွေးသုံး ရေနွေးငွေ့ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ|တီကျစ်]] }} |group3 = နေရောင်ခြည်စွမ်းအင် |list3 = {{Navbox|child |group1 = မကွေး,မန္တလေး |list1 = * [[မင်းဘူး နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်သုံး ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ|မင်းဘူး]] * [[သပြေဝ ရောင်ခြည်စွမ်းအင်သုံး ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ|သပြေဝ-၁]] }} }}<noinclude> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ တမ်းပလိတ်များ]] </noinclude> mdxiqpy66425ep87hrdjjz39ydu7gba 1044746 1044669 2026-07-28T01:10:45Z Dr Lotus Black 31011 1044746 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = မြန်မာနိုင်ငံရှိ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ |title = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] |image = [[File:Power Plants in Myanmar.svg|120px]] |state = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist |above = |group1 = ရေအားလျှပ်စစ် |list1 = {{Navbox|child |group1 = ကချင် |list1 = *[[တာပိန် (၁) ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ|တာပိန် (၁)]] *[[ချီဖွေငယ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ|ချီဖွေငယ်]] |group2 =ကယား |list2 = * [[ဘီလူးချောင်း လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ (လောပိတ)|ဘီလူးချောင်း အမှတ်(၁)၊ အမှတ်(၂)၊ အမှတ်(၃)]] |group3=ရှမ်း |list3= *[[မြို့ကြီး တာတမံ|မြို့ကြီး]] *[[ဇော်ဂျီ (၁) တာတမံ|ဇော်ဂျီ (၁)]] *[[ဇော်ဂျီ (၂) တာတမံ|ဇော်ဂျီ (၂)]] *[[ကျိုင်းတောင်း ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ|ကျိုင်းတောင်း]] *[[ကျိုင်းခမ်း တာတမံ|ကျိုင်းခမ်း]] *[[ရွှေလီ ၁ တာတမံ|ရွှေလီ (၁)]] |group4=စစ်ကိုင်း |list4= *[[ရာဇဂြိုဟ် တာတမံ|ရာဇဂြိုဟ်]] *[[သဖန်းဆိပ် တာတမံ|သဖန်းဆိပ်]] |group5=မန္တလေး+နေပြည်တော် |list5= *[[ဆည်တော်ကြီး တာတမံ|ဆည်တော်ကြီး]] *[[ရဲရွာ တာတမံ|ရဲရွာ]] *[[ကင်းတား တာတမံ|ကင်းတား]] *[[အောက်ပေါင်းလောင်း တာတမံ|ပေါင်းလောင်း]] *[[အပေါ်ပေါင်းလောင်း တာတမံ|အထက်ပေါင်းလောင်း]] *[[နန်ချို တာတမံ|နန်ချို]] |group6=မကွေး |list6= *[[မြစ်သာ တာတမံ|မြစ်သာ]] *[[ကြီးအုံကြီးဝ တာတမံ|ကြီးအုံကြီးဝ]] *[[မုန်းချောင်း တာတမံ|မုန်းချောင်း]] |group7=ပဲခူး |list7= *[[ဇောင်းတူ တာတမံ|ဇောင်းတူ]] *[[ရဲနွယ် တာတမံ|ရဲနွယ်]] *[[ခပေါင်း တာတမံ|ခပေါင်း]] *[[ရွှေကျင် တာတမံ|ရွှေကျင်]] *[[ကွန်းချောင်း တာတမံ|ကွန်းချောင်း]] *[[သောက်ရေခပ် (၂) တာတမံ|သောက်ရေခပ် (၂)]] *[[ဖြူးချောင်း တာတမံ|ဖြူးချောင်း]] }} |group2 = ကျောက်မီးသွေး |list2 = {{Navbox|child |group1 = ရှမ်း |list1 = * [[တီကျစ် ကျောက်မီးသွေးသုံး ရေနွေးငွေ့ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ|တီကျစ်]] }} |group3 = နေရောင်ခြည်စွမ်းအင် |list3 = {{Navbox|child |group1 = မကွေး,မန္တလေး |list1 = * [[မင်းဘူး နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်သုံး ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ|မင်းဘူး]] * [[သပြေဝ နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်သုံး ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ|သပြေဝ-၁]] }} }}<noinclude> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ တမ်းပလိတ်များ]] </noinclude> h3rzmcqcejj9duxxo2b3mktipyo4duu 0 206240 1044689 1041955 2026-07-27T22:36:34Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1044689 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] <br>[[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့|ဇေယျကျော်ထင်]] <br>[[သရေစည်သူ]] | name = ကျော်စွာလင်း | image = | caption = | office1 = {{Armed forces|Myanmar}} | title1 = {{flagicon image|Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg}} [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] |leader1= သမ္မတ [[ မင်းအောင်လှိုင်]] | term_start1 = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | term_end1 = | predecessor1 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] | successor1 = | office2 = {{Army|Myanmar}} | title2 = {{flagicon image|Commander in Chief (Army) flag of Myanmar.svg}} [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] | termstart2 = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | termend2 = | predecessor2 = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c6266rdr3d2t|title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)ဖြစ်လာ|work=ဘီဘီစီ|access-date=၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၄ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> | successor2 = | office3 = [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]]<br>အဖွဲ့ဝင် | leader3 = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် | term_start3 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | term_end3 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | predecessor3 = ''ကော်မရှင်စတင်'' | successor3 = ''ကော်မရှင်ဖျက်သိမ်း'' | office4 = [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]] | term_start4 = ၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ | term_end4 = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | predecessor4 = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်အေး]] | successor4 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]] | office5 = တပ်မတော်စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ကြည်း) | predecessor5 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးမြင့်ထွန်း|မိုးမြင့်ထွန်း]] | successor5 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သန်းထိုက်]] | term_start5 = စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ | term_end5 = ၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ | office6 = စစ်ထောက်ချုပ် | term_start6 = ၂၀၂၀ | term_end6 = ၂၀၂၃ | predecessor6 = [[ညိုစော]] | successor6 = [[ဇော်ဟိန်း]] {{small|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး}} | birth_date = {{birth year and age|1971}} | nationality = မြန်မာ | spouse = ဒေါက်တာ နန်းကူးကူ | alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ်]] | allegiance = {{flag|Myanmar}} | branch = {{army|Myanmar}} | rank = [[File:Tatmadaw_General_Insignia_01.png|15px]] [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] | awards = *[[သရေစည်သူ|သရေစည်သူဘွဲ့]] (၂၀၂၃) | military_blank1=ကိုယ်ပိုင်အမှတ် |military_data1=ကြည်း ၂၅၀၇၄}} ဗိုလ်ချုပ်ကြီး '''ကျော်စွာလင်း''' (၁၉၇၁ ခုနှစ်ဖွား) သည် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ထိပ်သီးအရာရှိကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] နှင့် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] ရာထူးကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်နေသူဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c89x0414ge0o|title=ညှိကွပ်အပါအဝင် စစ်ဗိုလ်ချုပ်တချို့ အပြောင်းအလဲဖြစ်|work=BBC Burmese|access-date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄|date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ }}</ref> ၎င်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ယင်းမတိုင်မီက သူသည် [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|တပ်မတော်ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]]၊ တပ်မတော်စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ် (ကြည်း) နှင့် [[စစ်ထောက်ချုပ်]] တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=စထွန်းအောင် |date=2026-03-30 |title=မှန်းဆထားကြသည့်အတိုင်း အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင် သမ္မတလောင်း ဖြစ်လာ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73680/ |access-date=2026-03-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဗိုလိချုပ်ကြီးကျော်စွာလင်းကို ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ် (၃၅) ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းတွင် တက်ရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ == စစ်မှုထမ်းဘဝ == ကျော်စွာလင်းသည် အရာရှိငယ်ဘဝတွင် နဝတခေတ် ဒု စစ်ခေါင်းဆောင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]] ၏ ကိုယ်ရေးအရာရှိအဖြစ်လည်းကောင်း၊ စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူးတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သူ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးမြင့်ထွန်း]] ၏ လက်အောက်တို့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။ သူသည် စစ်ရုံးချုပ်တွင် ဗိုလ်ကြီးတာဝန်၊နေပြည်တော် ပျဉ်းမနားအနီးရှိ ခမရ (၄၁၁)၏ တပ်ရင်းမှူး၊ တြိဂံတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် လက်အောက်ရှိ တာချီလိတ်မြို့နယ်တွင် ဗျူဟာမှူး၊ အမှတ် (၆) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် ၏ ဌာနချုပ်မှူး (တပ်မမှူး)၊ နေပြည်တော် စစ်ရုံးချုပ်တွင် စစ်ဦးစီးဗိုလ်မှူးချုပ် စသည့်တာဝန်များ အသီးသီးထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။၂၀၁၈ ခုနှစ်မတိုင်မီကာလများတွင် သူသည် မိုးမြင့်ထွန်း နှင့် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]တွင် အတူတကွ အလုပ်လုပ်ခဲ့ဖူးသည်။<ref name="auto1">{{Cite web |url=https://www.cpg-online.de/asia-in-review-sea-myanmar-2019-2020/ |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=4 June 2021 |archive-date=27 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210527085438/https://www.cpg-online.de/asia-in-review-sea-myanmar-2019-2020/ |url-status=dead }}</ref> ကျော်စွာလင်းသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်ဘဝဖြင့် မန္တလေးမြို့တွင် အခြေစိုက်သော [[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]တွင် တိုင်းမှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသောအခါတွင် လူသိများ ထင်ရှားလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/min-aung-hlaing-reshuffles-senior-military-ranks-ahead-of-election/|title=Min Aung Hlaing reshuffles senior military ranks ahead of election|date=19 May 2020}}</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ် မေလတွင် တပ်မတော်၌ အသက်အငယ်ဆုံးသော ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရပြီး အနားယူခဲ့သူ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညိုစော]]၏ ဆက်ခံသူအဖြစ် [[စစ်ထောက်ချုပ်]]တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>https://www.researchgate.net/publication/341601125_INFAMOUS_MYANMAR_MILITARY_SKIP_GENERATION_MONOPOLY_MAY2020</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/younger-myanmar-military-officers-promoted-key-roles-reshuffle.html|title=Younger Myanmar Military Officers Promoted to Key Roles in Reshuffle|date=11 May 2020|website=The Irrawaddy}}</ref> ကျော်စွာလင်းသည် [[မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း|မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း]] အား ဦးဆောင်သူဖြစ်ခဲ့ပြီး [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်|မြန်မာ့ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်]]အား ကူညီထောက်ပံ့ပေးသည်။<ref>{{Cite web|url=https://progressivevoicemyanmar.org/2020/06/17/systemic-conflict-of-interest-in-myanmar-military-allows-for-serious-corruption/|title=Systemic Conflict of Interest in Myanmar Military Allows for Serious Corruption|date=17 June 2020|website=Progressive Voice}}</ref> ထို့ပြင် သူသည် တပ်မတော်၏ ဘဏ္ဍာငွေ များကို စီမံခန့်ခွဲရသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ထိုဘဏ္ဍာငွေသည် ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှစ၍ နိုင်ငံတော်ဘဏ္ဍာငွေအားလုံး၏ ၁၃ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းအကြားရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-corporate-conflicts-of-interest-inflame-myanmars-civil-wars-rights-group-says|title=Military-Corporate conflicts of interest ‘inflame’ Myanmar’s civil wars, rights group says|website=Myanmar NOW}}</ref> တပ်မတော် စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ကြည်း) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးမြင့်ထွန်း]] အရေးယူခံရပြီးနောက် ၎င်း၏ နေရာအား ဆက်ခံရသည်။ဒုဗိုလ်ဘဝမှ ဗိုလ်ချုပ် ဖြစ်သည်အထိ စစ်တပ်ထဲတွင် ရုပ်ရှင်မင်းသားကဲ့သို့ နေထိုင်ခဲ့ရသူအဖြစ်လည်း ကျော်ကြားသကဲ့သို့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် နှင့် နီးကပ်သည့် ဆက်ဆံရေးရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2023/11/06/376091.html|title=မင်းအောင်လှိုင် အလိုကျ ဒု ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်စွာလင်း|work=The Irrawaddy|access-date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄|date=၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်တွင် သူ့ကို မြန်မာ့တပ်မတော်မှ နံပါတ်(၃) အဆင့်ရှိ အရာရှိကြီးတစ်ဦးအဖြစ်ရာထူးတိုးကာ ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး ဖြစ်လာသည်။၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃၁ ရက် တွင် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်ပါ တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်နေ့တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] ထံမှ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်၏ အဆောင်အယောင်ဓားနှင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး၏ အလံတို့ကို လွှဲပြောင်းရယူ လက်ခံခဲ့ပြီး၊ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) ရာထူးကိုလည်း တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81254 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၂/၂၀၂၁) ဖြင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတဦးဝင်းမြင့်က ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်စွာလင်းကို စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ဖြစ်သော [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]]ကို ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။<ref name=":0">{{Cite journal|author=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ၊နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/book-pdf/2021-02/Vol-74,No-5.pdf|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂/၂၀၂၁)|pages=၂၅၉|language=မြန်မာဘာသာ|accessdate=၂၀၂၁-၀၉-၂၉|publisher=ပုံနှိပ်ရေးနှင့်ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာန၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်|date=၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်|format=PDF|journal=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ပြန်တမ်းစာစောင်|volume=အတွဲ(၇၄)|issue=အမှတ်(၅၁)}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၃ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်ရှိ [[မာရဝိဇယဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်|မာရဝိဇယဗုဒ္ဓ ရုပ်ပွားတော်]] တည်ထားကိုးကွယ်သည့်ကိစ္စတွင် ပါဝင်ကူညီခဲ့မှုနှင့် စပ်လျဉ်းပြီး [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]] မင်းအောင်လှိုင်က ၎င်းအားနိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၂၅ /၂၀၂၃ အားဖြင့် ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့ဖြစ်သော [[သရေစည်သူ|သရေစည်သူဘွဲ့]] ပေးအပ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/23011|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၂၅ / ၂၀၂၃|work=cincdsmyanmar|access-date=၂၄ ဇူလိုင်၂၀၂၃|date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] [[ကဏ္ဍ:ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] {{lifetime|၁၉၇၁|}} 0wvgy367qwyoqj8rhsi4yi7smrtpee9 0 214628 1044612 953060 2026-07-27T12:26:12Z Dr Lotus Black 31011 1044612 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ဟုခဒ အဲအိမိ|native_name=深田えいみ|native_name_lang=ja|image=Kindai Mahjong Swimsuit Festival (April 28, 2024)051899.jpg|birth_name=|birth_date={{Birth date and age|1998|03|10}}|birth_place=|death_date=|death_place=|spouse=|height={{height|m=1.58}}|weight={{weight|kg=47.5}}|blood_type=A|measurement={{measurement|87.8|63.5|91.1}}|cup=F|alias=အမာမီကိုကိုရို (ကောင်းကင်သို့သောနှလုံးသား)|number_of_films={{flatlist | * အမာမီကိုကိုရို အမည်ဖြင့် ၁၄ * အီမီဖူကာဒါ အမည်ဖြင့် ၂၁၀ (၂၀၂၁ ခု၊ ဇူလိုင်လအထိစာရင်း) }}|years_active=၂၀၁၇-ယနေ့ထိ|website=|signature=Fukadaeimi signature.png}} '''ဟုခဒ အဲအိမိ'''({{lang-ja|深田えいみ}}; ၁၉၉၈ မတ် ၁၈ ~ ) သည် [[ဂျပန်လူမျိုး|ဂျပန်နိုင်ငံသူ]] လိင်ဖျော်ဖြေရေး မင်းသမီးနှင့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင် ဖြစ်သည်။ ၄၄ စီမံခန့်ခွဲမှုလုပ်ငန်းတွင် အဆိုတော်အဖြစ် လေ့ကျင့်ဖူးသူ ဖြစ်သည်။<ref>"ငါးခု[http://management.ffgh.jp/深田えいみ/ 深田えいみ]{{Dead link|date=February 2023 }}". 44 Management.</ref> == ငယ်ဘဝ == ၁၉၉၈ ခု၊ မတ်လ ၁၈ ရက်တွင် တိုချီဂီစီရင်စု၌ မွေးသည်။ == အနုပညာခရီး == ၂၀၁၆ခုတွင် တိုကျိုသို့ ဘဝသစ်ရှာရန် ရောက်လာသည်။ ၄၄ စီမံခန့်ခွဲမှုလုပ်ငန်းမှ စင်တင်သည့် ရဲရင့်သောမိန်းမစစ်သည်များ (B Girl Warrior Go Fig'er) တွင် အစိမ်းရောင်ဝတ် အမာမီကိုကိုရို (天海こころ) အဖြစ် ပါဝင်ရသည်။ <ref name=":0">"[https://www.cyzo.com/2017/04/post_31851_entry.html マイナス25kgのダイエットに成功した元地下アイドル！　清純派の18歳・天海こころがAVデビュー]" (Japanese). ''Daily Cyzo'' . 2017-04-04.</ref> ယင်းအဖွဲ့မှ ၃ လသာ လှုပ်ရှားပြီး အဖွဲ့ပျက်သွား၏။ အဖွဲ့မရှိသည်နောက် မဂ္ဂဇင်းတခုအတွက် အဖော်အချွတ်ကိုယ်ဟန်ပြမယ်အဖြစ် ဓာတ်ပုံအရိုက်ခံသည်။ နောက် တီဘီအက်ရုပ်သံလိုင်းရှိ အစီအစဉ်တခုတွင် သတင်းတင်ဆက်သူအဖြစ် ပါဝင်ရ၏။ ၂၀၁၇ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အဆိုတော်ဘဝ ပွဲထွက်အမည် အမာမီကိုကိုရိုကို သုံးကာ သူ့ လိင်ဖျော်ဖြေရေးဇာတ်ကား ထွက်လာသည်။ <ref name=":0" /> ၂၀၁၇ ခု၊ မေလမှစ၍ မင်းသမီးအလုပ်မှ ၆ လမျှ နားသည်။ ထိုကာလတွင် ပလပ်စတစ်ဆာဂျရီလုပ်သည့်အပြင် ရင်သားတုလည်း ထည့်ခဲ့၏။ <ref>"[https://tw.news.yahoo.com/根本兩個人-揭av女優整形前長這樣-161004528.html 根本兩個人！揭AV女優整形前長這樣]". 三立新聞網. 2019-03-25.</ref> နှောင်းပိုင်းတွင်ထုတ်သော ကိုယ်တိုင်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ၌ မျက်နှာရှိ အစက်အပျောက်များကို ဖယ်ရှားရန် ပလပ်စတစ်ဆာဂျရီလုပ်လိုသည့်အတွက် ထိုလိင်ဖျော်ဖြေရေးဇာတ်ကားကို လက်ခံခဲ့ကြောင်း ဆိုထားသည်။ <ref>ツイッタランドの大喜利お姉さん 深田えいみの秘密. 2020-10-28. ISBN: 978-4065217436</ref> ၂၀၁၈ ခု၊ နိုဝင်ဘာလတွင် အီမီဖူကာဒါ ဟူသောအမည်ဖြင့် နောက်တကြိမ် ပွဲထွက်သည်။ ၂၀၁၉ မှစ၍ မိမိသရုပ်ဆောင်မည့် ဇာတ်ညွှန်းကို ကိုယ်တိုင်ရေးကာ တလတကားနှုန်းထွက်အောင် စီမံ၏။ <ref>講談社『FRYDAY』2020年11/20号35頁『深田えいみ・異色のセクシー女優が本誌編集部に降臨「もし私がFRIDAY編集部でAVを作るなら……」』</ref> == ပြင်ပလင့်များ == {{commons}} * {{twitter|fukada0318}} * {{instagram|eimi0318}} * {{youtube|UCRUdyowhXEQhoNT7uNEvGJA}} * {{tiktok|fukada0318}} == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Lifetime|၁၉၉၈}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံသား လိင်ဖျော်ဖြေရေးမင်းသမီးများ]] 0t3n6jy72gxepjit4zlyxeto9r9lo85 3 257572 1044670 830672 2026-07-27T17:48:41Z Mfield 138184 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Kartveli1920]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mftkww]] သို့ Mfieldက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Kartveli1920|Kartveli1920]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Mftkww|Mftkww]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 830672 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Kartveli1920 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၁၊ ၉ မေ ၂၀၂၄ (UTC) 47aygi3phq1cl1xh0yto9xfmlhhkllj 0 260182 1044818 883938 2026-07-28T10:52:07Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ: များ ထည့်သွင်းခြင်း 1044818 wikitext text/x-wiki {{sidebar|image= {{Photomontage | photo1a = 7.Bangladesh quota reform movement 2024.jpg | photo2a = 2024 Bangladesh Quota Reform Movement.jpg | photo2b = 3.Bangladesh quota reform movement 2024.jpg | position = center | size = 250 | color = #F5F5F5 | border = 0 | color_border = white | spacing = 3 | foot_montage = ဆန္ဒပြပုံအချို့ }}}} '''၂၀၂၄ ခုနှစ် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ကိုတာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လှုပ်ရှားမှု<ref>{{Cite web|url=https://quotamovementbangladesh.com/|title=2024 Quota Reform Movement|date=17 July 2024|website=Quota Movement Bangladesh|access-date=17 July 2024|archive-date=30 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240830215644/https://quotamovementbangladesh.com/}}</ref>'''သည် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]တွင် အစိုးရဆန့်ကျင်ရေး{{efn|<ref name="Will consider talks if nine demands met"/><ref>{{Cite news |last=Shih |first=Gerry |date=2024-07-19 |title=Bangladesh imposes curfew after dozens killed in anti-government protests |url=https://www.washingtonpost.com/world/2024/07/19/bangladesh-demonstrations-police-hasina/ |access-date=2024-07-24 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286 |archive-date=20 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720085158/https://www.washingtonpost.com/world/2024/07/19/bangladesh-demonstrations-police-hasina/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |title=Drenched in blood - how Bangladesh protests turned deadly |url=https://www.bbc.com/news/articles/c4ng5v03gd4o |access-date=2024-07-24 |publisher=BBC |date=24 July 2024 |language=en-GB |archive-date=4 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804023456/https://www.bbc.com/news/articles/c4ng5v03gd4o |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-07-19 |title=Bangladesh wakes to TV, internet blackout as deadly protests spike |url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20240719-deadly-clashes-between-police-and-students-during-protests-in-bangladesh |access-date=2024-07-24 |publisher=France 24 |language=en |archive-date=24 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240724110442/https://www.france24.com/en/asia-pacific/20240719-deadly-clashes-between-police-and-students-during-protests-in-bangladesh |url-status=live}}</ref>}}နှင့် ဒီမိုကရေစီလိုလားသော ဆန္ဒပြပွဲများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများက ဦးဆောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အစပိုင်းတွင် အစိုးရအလုပ်ခေါ်ယူမှုအတွက် ကိုတာအခြေခံစနစ်များကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရန် အာရုံစိုက်ခဲ့သော်လည်း၊ ဆန္ဒပြသူများနှင့် အရပ်သားများ၊ အများစုမှာ ကျောင်းသားများဖြစ်ကြသည့် ဇူလိုင်လူသတ်ပွဲကို ကျူးလွန်ခဲ့သောအခါတွင် အများအမြင်၌ အာဏာရှင်ဆန်သည်ဟု ယူဆရသော အစိုးရကို ဆန့်ကျင်သည့် လှုပ်ရှားမှုအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ {{efn|<ref name="The Wire">{{Cite news |title=A Faux Pas by Bangladesh's PM Has Morphed a Small Protest Into a Nationwide Movement |url=https://thewire.in/south-asia/faux-pas-sheikh-hasina-morphed-small-protest-nationwide-movement |access-date=2024-07-22 |work=The Wire |language=en |archive-date=22 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240722122553/https://thewire.in/south-asia/faux-pas-sheikh-hasina-morphed-small-protest-nationwide-movement |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Hasnat |first1=Saif |date=11 July 2024 |title=Tens of Thousands of Students Protest Job Quotas in Bangladesh's Streets |url=https://www.nytimes.com/2024/07/11/world/asia/bandladesh-student-protests-job-quotas.html |url-access= |access-date=15 July 2024 |work=[[The New York Times]] |archive-date=15 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240715023641/https://www.nytimes.com/2024/07/11/world/asia/bandladesh-student-protests-job-quotas.html |url-status=live}}</ref><ref>{{cite magazine |last1=Hasan |first1=Mubashar |last2=Ruud |first2=Arild Engelsen |date=15 July 2024 |title=Why is the Bangladesh Government Unable to Quell Ongoing Students Protests? |url=https://thediplomat.com/2024/07/why-is-the-bangladesh-government-unable-to-quell-ongoing-students-protests/ |access-date=16 July 2024 |magazine=[[The Diplomat (magazine)|The Diplomat]] |archive-date=16 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240716020906/https://thediplomat.com/2024/07/why-is-the-bangladesh-government-unable-to-quell-ongoing-students-protests/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=8 July 2024 |title=Bangladeshi protesters demand end to civil service job quotas |url=https://www.thehindu.com/news/international/bangladeshi-protesters-demand-end-to-civil-service-job-quotas/article68380404.ece |access-date=17 July 2024 |work=[[The Hindu]] |language=en-IN |archive-date=17 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240717083343/https://www.thehindu.com/news/international/bangladeshi-protesters-demand-end-to-civil-service-job-quotas/article68380404.ece |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine |title=The Quota Reform Protest In Bangladesh Is Much More Than It Seems |url=https://thediplomat.com/2024/07/the-quota-reform-protest-in-bangladesh-is-much-more-than-it-seems/ |access-date=2024-07-21 |magazine=The Diplomat |language=en-US |archive-date=21 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240721064705/https://thediplomat.com/2024/07/the-quota-reform-protest-in-bangladesh-is-much-more-than-it-seems/ |url-status=live}}</ref>}} ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှုအဖြစ် စတင်ခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ''ဇူလိုင်တော်လှန်ရေး''ဟု သိကြသည့် အပြည့်အဝပြည်သူ့အုံကြွမှုအဖြစ် တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြပွဲသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ကိုတာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လှုပ်ရှားမှုအပေါ် တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အစိုးရ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပယ်ဖျက်ကာ လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲဝင်သူများ၏ သားစဉ်မြေးဆက်များအတွက် ၃၀% ကိုတာ ပြန်လည်သတ်မှတ်ရန် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် တရားရုံးချုပ်က အမိန့်ချခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကျောင်းသားများသည် အရည်အချင်းအပေါ် အခြေခံ၍ အခွင့်အလမ်းများ ကန့်သတ်ခံရသည်ဟု ခံစားခဲ့ရသည်။ အစိုးရ၏ အကြမ်းဖက်တုံ့ပြန်မှုများနှင့် ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်သော အစိုးရအပေါ် လူထုမကျေနပ်မှုများ တိုးလာခြင်းကြောင့် ဆန္ဒပြပွဲသည် တစ်နိုင်ငံလုံးသို့ လျင်မြန်စွာ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ အစိုးရ၏ ကြာရှည်စီးပွားရေးကျဆင်းမှုကို စီမံခန့်ခွဲနိုင်ခြင်းမရှိခြင်း၊ ခြစားမှုများနှင့် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများ အများအပြားရှိနေကြောင်း သတင်းများထွက်ပေါ်ခြင်း၊ နှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ စတင်ရန် ဒီမိုကရေစီနည်းလမ်းများ မရှိခြင်းစသည့် အခြားလက်ရှိပြဿနာများစွာကြောင့် အခြေအနေမှာ ပိုမိုရှုပ်ထွေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite magazine|last=Lu|first=Christina|date=2024-08-07|title=What's Behind Bangladesh's Student Protests?|url=https://foreignpolicy.com/2024/07/18/bangladesh-student-protests-quota-system/|access-date=2024-08-03|magazine=Foreign Policy|language=en-US|archive-date=4 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240804023456/https://foreignpolicy.com/2024/07/18/bangladesh-student-protests-quota-system/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|date=2024-07-10|title=Is the system rigged against meritocracy?|url=https://www.thedailystar.net/opinion/editorial/news/the-system-rigged-against-meritocracy-3653471|access-date=2024-08-03|work=The Daily Star|language=en|archive-date=16 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240716063251/https://www.thedailystar.net/opinion/editorial/news/the-system-rigged-against-meritocracy-3653471|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last1=Ahmed|first1=Redwan|last2=Ellis-Petersen|first2=Hannah|date=2024-07-26|title=Bangladesh student protests turn into 'mass movement against a dictator'|url=https://www.theguardian.com/world/article/2024/jul/26/bangladesh-student-protests-mass-movement-against-dictator|access-date=2024-08-03|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|archive-date=4 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240804023457/https://www.theguardian.com/world/article/2024/jul/26/bangladesh-student-protests-mass-movement-against-dictator|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite magazine|author=Charlie Campbell|date=2023-11-02|title=Sheikh Hasina and the Future of Democracy in Bangladesh|url=https://time.com/6330463/bangladesh-sheikh-hasina-wazed-profile/|access-date=2024-08-03|magazine=Time|language=en|archive-date=4 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240104145458/https://time.com/6330463/bangladesh-sheikh-hasina-wazed-profile/|url-status=live}}</ref> အစိုးရသည် ဆန္ဒပြပွဲများကို နှိမ်နင်းရန် ပညာရေးအဖွဲ့အစည်းများအားလုံးကို ပိတ်ပစ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ ကျောင်းသားအဖွဲ့ဖြစ်သော Chhatra League ကို အာဝါမီလိဂ်ပါတီ၏ အခြားအဖွဲ့ခွဲများနှင့်အတူ ဖြန့်ကျက်ချထားခဲ့သည်။ ဤအဖွဲ့များသည် ဆန္ဒပြသူများကို သေနတ်နှင့် ချွန်ထက်သောလက်နက်များ အသုံးပြု၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ {{efn|<ref>{{Cite news |url=https://www.prothomalo.com/bangladesh/district/671x6o5ojl |script-title=bn:সিলেটে কোটা আন্দোলনকারীদের ওপর ছাত্রলীগের সশস্ত্র হামলা, আহত ১০ |work=Prothom Alo |date=16 July 2024 |access-date=2 August 2024 |language=bn |archive-date=2 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240802074039/https://www.prothomalo.com/bangladesh/district/671x6o5ojl |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.rtvonline.com/country/283055 |script-title=bn:চট্টগ্রামে শিক্ষার্থীদের ওপর গুলি চালানো দুজনের পরিচয় মিলেছে |publisher=[[RTV (Bangladeshi TV channel)|RTV]] |date=17 July 2024 |access-date=2 August 2024 |language=bn |archive-url=https://web.archive.org/web/20240802073304/https://www.rtvonline.com/country/283055 |archive-date=2 August 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.jagonews24.com/m/campus/news/956395 |script-title=bn:শাবিপ্রবির ছাত্রলীগ নেতাদের রুম থেকে বিপুল পরিমাণ অস্ত্র উদ্ধার |work=[[Jago News 24]] |date=18 July 2024 |access-date=2 August 2024 |language=bn |archive-url=https://web.archive.org/web/20240802072901/https://www.jagonews24.com/m/campus/news/956395 |archive-date=2 August 2024 |url-status=live}}</ref>}}ထို့နောက် အစိုးရသည် ရဲတပ်ဖွဲ့၊ RAB (အမြန်တုံ့ပြန်တပ်ရင်း)၊ BGB (နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့) နှင့် အခြားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များကို ချထားခဲ့ပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ပစ်သတ်ခွင့်ရှိသော ညမထွက်ရအမိန့်ကို ကြေညာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အစိုးရ၏ အမိန့်ဖြင့် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် အင်တာနက်နှင့် မိုဘိုင်းလ်ဖုန်း ချိတ်ဆက်မှုများ မကြုံစဖူး ဖြတ်တောက်ခဲ့ရာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သည် ကမ္ဘာ့အခြားနိုင်ငံများနှင့် ထိတွေ့မှုမှ လုံးဝပြတ်တောက်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အစိုးရသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရှိ လူမှုမီဒီယာများကိုပါ ပိတ်ဆို့ခဲ့သည်။ {{efn|<ref>{{Cite news |date=2024-07-19 |title=Bangladesh to impose curfew, deploy army as protests widen, communications disrupted |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/communications-disrupted-bangladesh-amid-student-protests-2024-07-19/ |work=Reuters}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Ramachandran |first=Naman |date=2024-07-19 |title=Bangladesh Internet in 'Total Shutdown' Amid Student Protests and Dozens of Deaths: 'Things Are Really Turning Bad' |url=https://variety.com/2024/politics/news/bangladesh-internet-shutdown-student-protests-deaths-1236078025/ |access-date=2024-07-20 |magazine=Variety |language=en-US |archive-date=20 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720215015/https://variety.com/2024/politics/news/bangladesh-internet-shutdown-student-protests-deaths-1236078025/ |url-status=live}}</ref><ref name="Correspondent-2024b">{{Cite news |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/social-media-limits-indefinitely-3662216%26ved%3D2ahUKEwjk3_GklsSHAxUA4zgGHYo2CtUQFnoECBQQAQ%26usg%3DAOvVaw0wK2wJiTBu-eaFkH8u_qwm |title=Social media off-limits indefinitely |work=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]] |date=26 July 2024 |access-date=26 July 2024 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726094240/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/social-media-limits-indefinitely-3662216?amp |archive-date=26 July 2024 |url-status=dead}}</ref>}}အစိုးရတပ်ဖွဲ့များသည် မြို့တော် ဒါကာ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို ပိတ်ဆို့ကာ ရပ်ကွက်လိုက် ဝင်ရောက်ရှာဖွေမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ဆန္ဒပြပွဲနှင့် ဆက်နွှယ်သည်ဟု သံသယရှိသူများကို ကျပန်း ဖမ်းဆီးခဲ့ရာ မြို့နေလူထုကြားတွင် ကြောက်ရွံ့မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|date=2024-07-28|title=Block raids unnerve city residents|url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/block-raids-unnerve-city-residents-3663396|access-date=2025-01-08|work=The Daily Star|language=en}}</ref>ဩဂုတ်လ ၂ ရက်နေ့အထိ သေဆုံးသူ ၂၁၅ ဦး၊ ဒဏ်ရာရသူ ၂၀,၀၀၀ ကျော်နှင့် ဖမ်းဆီးခံရသူ ၁၁,၀၀၀ ကျော် ရှိခဲ့သည်။ တရားဝင်မဟုတ်သော သေဆုံးသူဦးရေမှာ ၃၀၀ မှ ၅၀၀ အကြား ရှိခဲ့သည်။ [[ယူနီဆက်(ဖ်)|ယူနီဆက်]] (UNICEF) က ဇူလိုင်လ ဆန္ဒပြပွဲများအတွင်း ကလေးသူငယ် ၃၂ ဦး အနည်းဆုံး သေဆုံးခဲ့ပြီး များစွာသော ကလေးများ ဒဏ်ရာရခြင်းနှင့် ထိန်းသိမ်းခံရခြင်းများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ရဲတပ်ဖွဲ့၏ ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ဆေးရုံများမှ မီဒီယာသို့ သတင်းအချက်အလက် မျှဝေခြင်းကို အစိုးရက ကန့်သတ်ထားကြောင်း၊ ဆေးရုံ CCTV မှတ်တမ်းများကို သိမ်းဆည်းခဲ့ကြောင်း၊ နှင့် သေနတ်ဒဏ်ရာဖြင့် သေဆုံးသူ အများအပြားကို မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း ဖော်ထုတ်ခြင်းမရှိဘဲ မြှုပ်နှံခဲ့ကြောင်း သတင်းများအရ သေဆုံးသူအရေအတွက် အတိအကျကို ဆုံးဖြတ်ရန် ခက်ခဲခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|date=2024-07-29|title=6,703 injured received treatment in 31 Dhaka hospitals|url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/95y8qmme68|access-date=2024-08-03|work=[[Prothom Alo]]|language=en|archive-date=3 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240803054158/https://en.prothomalo.com/bangladesh/95y8qmme68|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|date=2024-07-25|title=21 bodies buried as unclaimed|url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/bb6vucjel7|access-date=2024-08-03|work=[[Prothom Alo]]|language=en|archive-date=26 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240726034644/https://en.prothomalo.com/bangladesh/bb6vucjel7|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|title=21 unclaimed bodies buried, all found bullet-ridden|url=https://www.observerbd.com/news.php?id=482208|access-date=2024-08-03|work=The Daily Observer|archive-date=4 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240804023459/https://www.observerbd.com/news.php?id=482208|url-status=live}}</ref> ဝန်ကြီးချုပ် [[ရှိတ်ဟာဆီနာ]] ဦးဆောင်သော အာဝါမီလိဂ်အစိုးရက နိုင်ငံရေးပြိုင်ဘက်များက ဆန္ဒပြပွဲကို အသုံးချခဲ့သည်ဟု အကြံပြုခဲ့သည်။ ညမထွက်ရအမိန့် ကန့်သတ်ချက်များရှိသော်လည်း အကြမ်းဖက်မှုအတွက် တာဝန်ခံမှု၊ အစိုးရ၏ ကျောင်းသားအဖွဲ့ Chhatra League ကို ပိတ်ပင်ရန်နှင့် ဝန်ကြီးချုပ် ဟာဆီနာ၏ နုတ်ထွက်ရေးအပါအဝင် အစိုးရအရာရှိအချို့၏ နုတ်ထွက်ရေးတို့ကို တောင်းဆိုမှုများ တိုးချဲ့လာသည်နှင့်အမျှ လှုပ်ရှားမှုသည် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အစိုးရ၏ ပြည်သူလူထုအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုများ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုမှုကြောင့် ကျောင်းသားဆန္ဒပြပွဲသည် အာဏာဖီဆန်ရေးလှုပ်ရှားမှုဟု လူသိများသော ပြည်သူ့အုံကြွမှုအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။{{efn|<ref>{{Cite news |date=2024-08-02 |title=Bangladesh student protests become 'people's uprising' after brutal crackdown |url=https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3272919/bangladesh-student-protests-become-peoples-uprising-after-brutal-government-crackdown |access-date=2024-08-03 |work=South China Morning Post |language=en |archive-date=4 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804024017/https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3272919/bangladesh-student-protests-become-peoples-uprising-after-brutal-government-crackdown |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-08-04 |title=One demand now |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/one-demand-now-3668981 |access-date=2024-08-03 |work=The Daily Star |language=en |archive-date=3 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803193141/https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/one-demand-now-3668981 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |title=Anti-Discrimination Student Movement announces one-point demand |url=https://unb.com.bd/category/Bangladesh/anti-discrimination-student-movement-announces-one-point-demand/140255 |access-date=2024-08-03 |work=UNB |archive-date=4 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804024011/https://unb.com.bd/category/Bangladesh/anti-discrimination-student-movement-announces-one-point-demand/140255 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |title=Students renew Bangladesh protests, call for PM Hasina's resignation |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/8/3/students-renew-bangladesh-protests-call-for-nationwide-civil-disobedience |access-date=2024-08-03 |publisher=Al Jazeera |language=en |archive-date=3 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803161055/https://www.aljazeera.com/news/2024/8/3/students-renew-bangladesh-protests-call-for-nationwide-civil-disobedience |url-status=live}}</ref>}} == မှတ်စု == {{Notelist}} == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ခုနှစ် ဆန္ဒပြပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများ]] 2f13e1uvkhphhmgj0pz0a81ifywll1t 828 266112 1044804 891604 2026-07-28T10:24:25Z Laitei 74257 Changed Burmese language name from "မရာ ချင်း" to "မရာ" to match the ISO 639-3 reference name adopted in SIL Change Request 2025-034 (effective 2026-07-15). 1044804 Scribunto text/plain -- File-Date: 2025-01-21 local active = { ["aa"] = {"Afar"}, ["ab"] = {"Abkhazian"}, ["ae"] = {"Avestan"}, ["af"] = {"Afrikaans"}, ["ak"] = {"Akan"}, ["am"] = {"Amharic"}, ["an"] = {"Aragonese"}, ["ar"] = {"အာရပ်", "Arabic"}, ["as"] = {"အာသံ", "Assamese"}, ["av"] = {"Avaric"}, ["ay"] = {"Aymara"}, ["az"] = {"အဇာဘိုင်ဂျာနီ", "Azerbaijani"}, ["ba"] = {"Bashkir"}, ["be"] = {"Belarusian"}, ["bg"] = {"ဘူဂေးရီးယား","Bulgarian"}, ["bh"] = {"Bihari languages"}, ["bi"] = {"Bislama"}, ["bm"] = {"Bambara"}, ["bn"] = {"ဘင်္ဂါလီ", "Bengali", "Bangla"}, ["bo"] = {"တိဘက်", "Tibetan"}, ["br"] = {"ဘရီတန်", "Breton"}, ["bs"] = {"ဘော့စနီးယား", "Bosnian"}, ["ca"] = {"ကတ်တလန်", "Catalan", "Valencian"}, ["ce"] = {"Chechen"}, ["ch"] = {"Chamorro"}, ["co"] = {"Corsican"}, ["cr"] = {"Cree"}, ["cs"] = {"ချက်","Czech"}, ["cu"] = {"Church Slavic", "Church Slavonic", "Old Bulgarian", "Old Church Slavonic", "Old Slavonic"}, ["cv"] = {"Chuvash"}, ["cy"] = {"ဝေလ", "Welsh"}, ["da"] = {"ဒိန်းမတ်", "Danish"}, ["de"] = {"ဂျာမန်", "German"}, ["dv"] = {"Dhivehi", "Divehi", "Maldivian"}, ["dz"] = {"Dzongkha"}, ["ee"] = {"Ewe"}, ["el"] = {"Modern Greek (1453-)"}, ["en"] = {"အင်္ဂလိပ်", "English"}, ["eo"] = {"အက်စပါရန်တို"}, ["es"] = {"စပိန်", "Spanish", "Castilian"}, ["et"] = {"အက်စတိုးနီးယား", "Estonian"}, ["eu"] = {"Basque"}, ["fa"] = {"ပါရှန်း", "Persian"}, ["ff"] = {"Fulah"}, ["fi"] = {"ဖင်လန်", "Finnish"}, ["fj"] = {"ဖီဂျီ", "Fijian"}, ["fo"] = {"Faroese"}, ["fr"] = {"ပြင်သစ်", "French"}, ["fy"] = {"Western Frisian"}, ["ga"] = {"အိုင်းရစ်", "Irish"}, ["gd"] = {"Scottish Gaelic", "Gaelic"}, ["gl"] = {"Galician"}, ["gn"] = {"Guarani"}, ["gu"] = {"Gujarati"}, ["gv"] = {"Manx"}, ["ha"] = {"Hausa"}, ["he"] = {"ဟီဘရူး", "Hebrew"}, ["hi"] = {"ဟင်ဒီ", "Hindi"}, ["ho"] = {"Hiri Motu"}, ["hr"] = {"ခရိုအေးရှား", "Croatian"}, ["ht"] = {"ဟေတီ", "Haitian", "Haitian Creole"}, ["hu"] = {"ဟန်ဂေရီ", "Hungarian"}, ["hy"] = {"အာမေးနီးယား", "Armenian"}, ["hz"] = {"Herero"}, ["ia"] = {"Interlingua (International Auxiliary Language Association)"}, ["id"] = {"အင်ဒိုနီးရှား", "Indonesian"}, ["ie"] = {"Interlingue", "Occidental"}, ["ig"] = {"Igbo"}, ["ii"] = {"နော့ဆူ", "Sichuan Yi", "Nuosu"}, ["ik"] = {"Inupiaq"}, ["io"] = {"Ido"}, ["is"] = {"အိုက်စလန်", "Icelandic"}, ["it"] = {"အီတလီ", "Italian"}, ["iu"] = {"Inuktitut"}, ["ja"] = {"ဂျပန်", "Japanese"}, ["jv"] = {"ဂျာဗား", "Javanese"}, ["ka"] = {"ဂျော်ဂျီယာ", "Georgian"}, ["kg"] = {"Kongo"}, ["ki"] = {"Kikuyu", "Gikuyu"}, ["kj"] = {"Kuanyama", "Kwanyama"}, ["kk"] = {"ကာဇက်", "Kazakh"}, ["kl"] = {"Kalaallisut", "Greenlandic"}, ["km"] = {"ခမာ", "Khmer", "Central Khmer"}, ["kn"] = {"Kannada"}, ["ko"] = {"ကိုရီးယား", "Korean"}, ["kr"] = {"Kanuri"}, ["ks"] = {"Kashmiri"}, ["ku"] = {"Kurdish"}, ["kv"] = {"Komi"}, ["kw"] = {"Cornish"}, ["ky"] = {"ကာဂျစ်", "Kirghiz", "Kyrgyz"}, ["la"] = {"လက်တင်", "Latin"}, ["lb"] = {"လူဇင်ဘတ်", "Luxembourgish", "Letzeburgesch"}, ["lg"] = {"Ganda", "Luganda"}, ["li"] = {"Limburgan", "Limburger", "Limburgish"}, ["ln"] = {"Lingala"}, ["lo"] = {"လာအို", "Lao"}, ["lt"] = {"လစ်သူရေးနီးယား", "Lithuanian"}, ["lu"] = {"Luba-Katanga"}, ["lv"] = {"Latvian"}, ["mg"] = {"Malagasy"}, ["mh"] = {"Marshallese"}, ["mi"] = {"Maori"}, ["mk"] = {"မက်စီဒိုးနီးယား", "Macedonian"}, ["ml"] = {"Malayalam"}, ["mn"] = {"မွန်ဂိုးလီးယား", "Mongolian"}, ["mr"] = {"မာရသီ", "Marathi"}, ["ms"] = {"မလေး", "Malay (macrolanguage)"}, ["mt"] = {"မောတီးစ်", "Maltese"}, ["my"] = {"မြန်မာ", "ဗမာ", "Burmese"}, ["na"] = {"နအူရူး", "Nauru"}, ["nb"] = {"Norwegian Bokmål"}, ["nd"] = {"North Ndebele"}, ["ne"] = {"နီပေါ", "Nepali (macrolanguage)"}, ["ng"] = {"Ndonga"}, ["nl"] = {"ဒတ်ချ်", "Dutch", "Flemish"}, ["nn"] = {"Norwegian Nynorsk"}, ["no"] = {"နော်ဝေး", "Norwegian"}, ["nr"] = {"South Ndebele"}, ["nv"] = {"Navajo", "Navaho"}, ["ny"] = {"Nyanja", "Chewa", "Chichewa"}, ["oc"] = {"Occitan (post 1500)"}, ["oj"] = {"Ojibwa"}, ["om"] = {"Oromo"}, ["or"] = {"Oriya (macrolanguage)", "Odia (macrolanguage)"}, ["os"] = {"Ossetian", "Ossetic"}, ["pa"] = {"ပန်ချာပီ", "Panjabi", "Punjabi"}, ["pi"] = {"ပါဠိ", "Pali"}, ["pl"] = {"ပိုလန်", "Polish"}, ["ps"] = {"ပက်ရှတွန်း", "Pushto", "Pashto"}, ["pt"] = {"ပေါ်တူဂီ", "Portuguese"}, ["qu"] = {"Quechua"}, ["rm"] = {"Romansh"}, ["rn"] = {"Rundi"}, ["ro"] = {"ရိုမေးနီးယား", "Romanian", "Moldavian", "Moldovan"}, ["ru"] = {"ရုရှား", "Russian"}, ["rw"] = {"Kinyarwanda"}, ["sa"] = {"သင်္သကရိုက်", "Sanskrit"}, ["sc"] = {"Sardinian"}, ["sd"] = {"Sindhi"}, ["se"] = {"Northern Sami"}, ["sg"] = {"Sango"}, ["sh"] = {"Serbo-Croatian"}, ["si"] = {"သီဟိုဠ်", "Sinhala", "Sinhalese"}, ["sk"] = {"Slovak"}, ["sl"] = {"ဆလိုဗေးနီးယား", "Slovenian"}, ["sm"] = {"ဆမိုးအား", "Samoan"}, ["sn"] = {"Shona"}, ["so"] = {"ဆိုမာလီ", "Somali"}, ["sq"] = {"အယ်လ်ဘေးနီးယား", "Albanian"}, ["sr"] = {"ဆားဘီးယား", "Serbian"}, ["ss"] = {"Swati"}, ["st"] = {"Southern Sotho"}, ["su"] = {"ဆူဒန်", "Sundanese"}, ["sv"] = {"ဆွီဒင်", "Swedish"}, ["sw"] = {"Swahili (macrolanguage)"}, ["ta"] = {"တမီးလ်", "Tamil"}, ["te"] = {"Telugu"}, ["tg"] = {"တာဂျစ်", "Tajik"}, ["th"] = {"ထိုင်း", "Thai"}, ["ti"] = {"Tigrinya"}, ["tk"] = {"Turkmen"}, ["tl"] = {"တဂ္ဂလော့", "Tagalog"}, ["tn"] = {"Tswana"}, ["to"] = {"Tonga (Tonga Islands)"}, ["tr"] = {"တူရကီ", "Turkish"}, ["ts"] = {"Tsonga"}, ["tt"] = {"တာတာ", "Tatar"}, ["tw"] = {"Twi"}, ["ty"] = {"Tahitian"}, ["ug"] = {"ဝီဂါ", "Uighur", "Uyghur"}, ["uk"] = {"ယူကရိန်း", "Ukrainian"}, ["ur"] = {"အူရဒူ", "Urdu"}, ["uz"] = {"Uzbek"}, ["ve"] = {"Venda"}, ["vi"] = {"ဗီယက်နမ်", "Vietnamese"}, ["vo"] = {"Volapük"}, ["wa"] = {"Walloon"}, ["wo"] = {"Wolof"}, ["xh"] = {"Xhosa"}, ["yi"] = {"Yiddish"}, ["yo"] = {"Yoruba"}, ["za"] = {"ကျွမ့်", "Zhuang", "Chuang"}, ["zh"] = {"တရုတ်", "Chinese"}, ["zu"] = {"ဇူးလူး", "Zulu"}, ["aaa"] = {"Ghotuo"}, ["aab"] = {"Alumu-Tesu"}, ["aac"] = {"Ari"}, ["aad"] = {"Amal"}, ["aae"] = {"Arbëreshë Albanian"}, ["aaf"] = {"Aranadan"}, ["aag"] = {"Ambrak"}, ["aah"] = {"Abu' Arapesh"}, ["aai"] = {"Arifama-Miniafia"}, ["aak"] = {"Ankave"}, ["aal"] = {"Afade"}, ["aan"] = {"Anambé"}, ["aao"] = {"Algerian Saharan Arabic"}, ["aap"] = {"Pará Arára"}, ["aaq"] = {"Eastern Abnaki"}, ["aas"] = {"Aasáx"}, ["aat"] = {"Arvanitika Albanian"}, ["aau"] = {"Abau"}, ["aav"] = {"Austro-Asiatic languages"}, ["aaw"] = {"Solong"}, ["aax"] = {"Mandobo Atas"}, ["aaz"] = {"Amarasi"}, ["aba"] = {"Abé"}, ["abb"] = {"Bankon"}, ["abc"] = {"Ambala Ayta"}, ["abd"] = {"Manide"}, ["abe"] = {"Western Abnaki"}, ["abf"] = {"Abai Sungai"}, ["abg"] = {"Abaga"}, ["abh"] = {"တာဂျစ်အာရပ်", "Tajiki Arabic"}, ["abi"] = {"Abidji"}, ["abj"] = {"Aka-Bea"}, ["abl"] = {"Lampung Nyo"}, ["abm"] = {"Abanyom"}, ["abn"] = {"Abua"}, ["abo"] = {"Abon"}, ["abp"] = {"Abellen Ayta"}, ["abq"] = {"Abaza"}, ["abr"] = {"Abron"}, ["abs"] = {"Ambonese Malay"}, ["abt"] = {"Ambulas"}, ["abu"] = {"Abure"}, ["abv"] = {"Baharna Arabic"}, ["abw"] = {"Pal"}, ["abx"] = {"Inabaknon"}, ["aby"] = {"Aneme Wake"}, ["abz"] = {"Abui"}, ["aca"] = {"Achagua"}, ["acb"] = {"Áncá"}, ["acd"] = {"Gikyode"}, ["ace"] = {"Achinese"}, ["acf"] = {"Saint Lucian Creole French"}, ["ach"] = {"Acoli"}, ["aci"] = {"Aka-Cari"}, ["ack"] = {"Aka-Kora"}, ["acl"] = {"Akar-Bale"}, ["acm"] = {"Mesopotamian Arabic"}, ["acn"] = {"အာချန်", "Achang"}, ["acp"] = {"Eastern Acipa"}, ["acq"] = {"Ta'izzi-Adeni Arabic"}, ["acr"] = {"Achi"}, ["acs"] = {"Acroá"}, ["act"] = {"Achterhoeks"}, ["acu"] = {"Achuar-Shiwiar"}, ["acv"] = {"Achumawi"}, ["acw"] = {"Hijazi Arabic"}, ["acx"] = {"Omani Arabic"}, ["acy"] = {"Cypriot Arabic"}, ["acz"] = {"Acheron"}, ["ada"] = {"Adangme"}, ["adb"] = {"Atauran"}, ["add"] = {"Lidzonka", "Dzodinka"}, ["ade"] = {"Adele"}, ["adf"] = {"Dhofari Arabic"}, ["adg"] = {"Andegerebinha"}, ["adh"] = {"Adhola"}, ["adi"] = {"Adi"}, ["adj"] = {"Adioukrou"}, ["adl"] = {"Galo"}, ["adn"] = {"Adang"}, ["ado"] = {"Abu"}, ["adq"] = {"Adangbe"}, ["adr"] = {"Adonara"}, ["ads"] = {"Adamorobe Sign Language"}, ["adt"] = {"Adnyamathanha"}, ["adu"] = {"Aduge"}, ["adw"] = {"Amundava"}, ["adx"] = {"Amdo Tibetan"}, ["ady"] = {"Adyghe", "Adygei"}, ["adz"] = {"Adzera"}, ["aea"] = {"Areba"}, ["aeb"] = {"Tunisian Arabic"}, ["aec"] = {"Saidi Arabic"}, ["aed"] = {"Argentine Sign Language"}, ["aee"] = {"Northeast Pashai", "Northeast Pashayi"}, ["aek"] = {"Haeke"}, ["ael"] = {"Ambele"}, ["aem"] = {"Arem"}, ["aen"] = {"Armenian Sign Language"}, ["aeq"] = {"Aer"}, ["aer"] = {"Eastern Arrernte"}, ["aes"] = {"Alsea"}, ["aeu"] = {"Akeu"}, ["aew"] = {"Ambakich"}, ["aey"] = {"Amele"}, ["aez"] = {"Aeka"}, ["afa"] = {"Afro-Asiatic languages"}, ["afb"] = {"Gulf Arabic"}, ["afd"] = {"Andai"}, ["afe"] = {"Putukwam"}, ["afg"] = {"Afghan Sign Language"}, ["afh"] = {"Afrihili"}, ["afi"] = {"Akrukay", "Chini"}, ["afk"] = {"Nanubae"}, ["afn"] = {"Defaka"}, ["afo"] = {"Eloyi"}, ["afp"] = {"Tapei"}, ["afs"] = {"Afro-Seminole Creole"}, ["aft"] = {"Afitti"}, ["afu"] = {"Awutu"}, ["afz"] = {"Obokuitai"}, ["aga"] = {"Aguano"}, ["agb"] = {"Legbo"}, ["agc"] = {"Agatu"}, ["agd"] = {"Agarabi"}, ["age"] = {"Angal"}, ["agf"] = {"Arguni"}, ["agg"] = {"Angor"}, ["agh"] = {"Ngelima"}, ["agi"] = {"Agariya"}, ["agj"] = {"Argobba"}, ["agk"] = {"Isarog Agta"}, ["agl"] = {"Fembe"}, ["agm"] = {"Angaataha"}, ["agn"] = {"Agutaynen"}, ["ago"] = {"Tainae"}, ["agq"] = {"Aghem"}, ["agr"] = {"Aguaruna"}, ["ags"] = {"Esimbi"}, ["agt"] = {"Central Cagayan Agta"}, ["agu"] = {"Aguacateco"}, ["agv"] = {"Remontado Dumagat"}, ["agw"] = {"Kahua"}, ["agx"] = {"Aghul"}, ["agy"] = {"Southern Alta"}, ["agz"] = {"Mt. Iriga Agta"}, ["aha"] = {"Ahanta"}, ["ahb"] = {"Axamb"}, ["ahg"] = {"Qimant"}, ["ahh"] = {"Aghu"}, ["ahi"] = {"Tiagbamrin Aizi"}, ["ahk"] = {"Akha"}, ["ahl"] = {"Igo"}, ["ahm"] = {"Mobumrin Aizi"}, ["ahn"] = {"Àhàn"}, ["aho"] = {"အာဟုမ်", "Ahom"}, ["ahp"] = {"Aproumu Aizi"}, ["ahr"] = {"Ahirani"}, ["ahs"] = {"Ashe"}, ["aht"] = {"Ahtena"}, ["aia"] = {"Arosi"}, ["aib"] = {"Ainu (China)"}, ["aic"] = {"Ainbai"}, ["aid"] = {"Alngith"}, ["aie"] = {"Amara"}, ["aif"] = {"Agi"}, ["aig"] = {"Antigua and Barbuda Creole English"}, ["aih"] = {"Ai-Cham"}, ["aii"] = {"Assyrian Neo-Aramaic"}, ["aij"] = {"Lishanid Noshan"}, ["aik"] = {"Ake"}, ["ail"] = {"Aimele"}, ["aim"] = {"Aimol"}, ["ain"] = {"Ainu (Japan)"}, ["aio"] = {"Aiton"}, ["aip"] = {"Burumakok"}, ["aiq"] = {"Aimaq"}, ["air"] = {"Airoran"}, ["ait"] = {"Arikem"}, ["aiw"] = {"Aari"}, ["aix"] = {"Aighon"}, ["aiy"] = {"Ali"}, ["aja"] = {"Aja (South Sudan)"}, ["ajg"] = {"Aja (Benin)"}, ["aji"] = {"Ajië"}, ["ajn"] = {"Andajin"}, ["ajs"] = {"Algerian Jewish Sign Language"}, ["aju"] = {"Judeo-Moroccan Arabic"}, ["ajw"] = {"Ajawa"}, ["ajz"] = {"Amri Karbi"}, ["akb"] = {"Batak Angkola"}, ["akc"] = {"Mpur"}, ["akd"] = {"Ukpet-Ehom"}, ["ake"] = {"Akawaio"}, ["akf"] = {"Akpa"}, ["akg"] = {"Anakalangu"}, ["akh"] = {"Angal Heneng"}, ["aki"] = {"Aiome"}, ["akj"] = {"Aka-Jeru"}, ["akk"] = {"Akkadian"}, ["akl"] = {"Aklanon"}, ["akm"] = {"Aka-Bo"}, ["ako"] = {"Akurio"}, ["akp"] = {"Siwu"}, ["akq"] = {"Ak"}, ["akr"] = {"Araki"}, ["aks"] = {"Akaselem"}, ["akt"] = {"Akolet"}, ["aku"] = {"Akum"}, ["akv"] = {"Akhvakh"}, ["akw"] = {"Akwa"}, ["akx"] = {"Aka-Kede"}, ["aky"] = {"Aka-Kol"}, ["akz"] = {"Alabama"}, ["ala"] = {"Alago"}, ["alc"] = {"Qawasqar"}, ["ald"] = {"Alladian"}, ["ale"] = {"Aleut"}, ["alf"] = {"Alege"}, ["alg"] = {"Algonquian languages"}, ["alh"] = {"Alawa"}, ["ali"] = {"Amaimon"}, ["alj"] = {"Alangan"}, ["alk"] = {"Alak"}, ["all"] = {"Allar"}, ["alm"] = {"Amblong"}, ["aln"] = {"Gheg Albanian"}, ["alo"] = {"Larike-Wakasihu"}, ["alp"] = {"Alune"}, ["alq"] = {"Algonquin"}, ["alr"] = {"Alutor"}, ["als"] = {"Tosk Albanian"}, ["alt"] = {"Southern Altai"}, ["alu"] = {"'Are'are"}, ["alv"] = {"Atlantic-Congo languages"}, ["alw"] = {"Alaba-K’abeena", "Wanbasana"}, ["alx"] = {"Amol"}, ["aly"] = {"Alyawarr"}, ["alz"] = {"Alur"}, ["ama"] = {"Amanayé"}, ["amb"] = {"Ambo"}, ["amc"] = {"Amahuaca"}, ["ame"] = {"Yanesha'"}, ["amf"] = {"Hamer-Banna"}, ["amg"] = {"Amurdak"}, ["ami"] = {"Amis"}, ["amj"] = {"Amdang"}, ["amk"] = {"Ambai"}, ["aml"] = {"War-Jaintia"}, ["amm"] = {"Ama (Papua New Guinea)"}, ["amn"] = {"Amanab"}, ["amo"] = {"Amo"}, ["amp"] = {"Alamblak"}, ["amq"] = {"Amahai"}, ["amr"] = {"Amarakaeri"}, ["ams"] = {"Southern Amami-Oshima"}, ["amt"] = {"Amto"}, ["amu"] = {"Guerrero Amuzgo"}, ["amv"] = {"Ambelau"}, ["amw"] = {"Western Neo-Aramaic"}, ["amx"] = {"Anmatyerre"}, ["amy"] = {"Ami"}, ["amz"] = {"Atampaya"}, ["ana"] = {"Andaqui"}, ["anb"] = {"Andoa"}, ["anc"] = {"Ngas"}, ["and"] = {"Ansus"}, ["ane"] = {"Xârâcùù"}, ["anf"] = {"Animere"}, ["ang"] = {"Old English (ca. 450-1100)"}, ["anh"] = {"Nend"}, ["ani"] = {"Andi"}, ["anj"] = {"Anor"}, ["ank"] = {"Goemai"}, ["anl"] = {"Anu-Hkongso Chin"}, ["anm"] = {"Anal"}, ["ann"] = {"Obolo"}, ["ano"] = {"Andoque"}, ["anp"] = {"Angika"}, ["anq"] = {"Jarawa (India)"}, ["anr"] = {"Andh"}, ["ans"] = {"Anserma"}, ["ant"] = {"Antakarinya", "Antikarinya"}, ["anu"] = {"Anuak"}, ["anv"] = {"Denya"}, ["anw"] = {"Anaang"}, ["anx"] = {"Andra-Hus"}, ["any"] = {"Anyin"}, ["anz"] = {"Anem"}, ["aoa"] = {"Angolar"}, ["aob"] = {"Abom"}, ["aoc"] = {"Pemon"}, ["aod"] = {"Andarum"}, ["aoe"] = {"Angal Enen"}, ["aof"] = {"Bragat"}, ["aog"] = {"Angoram"}, ["aoi"] = {"Anindilyakwa"}, ["aoj"] = {"Mufian"}, ["aok"] = {"Arhö"}, ["aol"] = {"Alor"}, ["aom"] = {"Ömie"}, ["aon"] = {"Bumbita Arapesh"}, ["aor"] = {"Aore"}, ["aos"] = {"Taikat"}, ["aot"] = {"Atong (India)", "A'tong"}, ["aou"] = {"A'ou"}, ["aox"] = {"Atorada"}, ["aoz"] = {"Uab Meto"}, ["apa"] = {"Apache languages"}, ["apb"] = {"Sa'a"}, ["apc"] = {"Levantine Arabic"}, ["apd"] = {"Sudanese Arabic"}, ["ape"] = {"Bukiyip"}, ["apf"] = {"Pahanan Agta"}, ["apg"] = {"Ampanang"}, ["aph"] = {"Athpariya"}, ["api"] = {"Apiaká"}, ["apj"] = {"Jicarilla Apache"}, ["apk"] = {"Kiowa Apache"}, ["apl"] = {"Lipan Apache"}, ["apm"] = {"Mescalero-Chiricahua Apache"}, ["apn"] = {"Apinayé"}, ["apo"] = {"Ambul"}, ["app"] = {"Apma"}, ["apq"] = {"A-Pucikwar"}, ["apr"] = {"Arop-Lokep"}, ["aps"] = {"Arop-Sissano"}, ["apt"] = {"Apatani"}, ["apu"] = {"Apurinã"}, ["apv"] = {"Alapmunte"}, ["apw"] = {"Western Apache"}, ["apx"] = {"Aputai"}, ["apy"] = {"Apalaí"}, ["apz"] = {"Safeyoka"}, ["aqa"] = {"Alacalufan languages"}, ["aqc"] = {"Archi"}, ["aqd"] = {"Ampari Dogon"}, ["aqg"] = {"Arigidi"}, ["aqk"] = {"Aninka"}, ["aql"] = {"Algic languages"}, ["aqm"] = {"Atohwaim"}, ["aqn"] = {"Northern Alta"}, ["aqp"] = {"Atakapa"}, ["aqr"] = {"Arhâ"}, ["aqt"] = {"Angaité"}, ["aqz"] = {"Akuntsu"}, ["arb"] = {"Standard Arabic"}, ["arc"] = {"Official Aramaic (700-300 BCE)", "Imperial Aramaic (700-300 BCE)"}, ["ard"] = {"Arabana"}, ["are"] = {"Western Arrarnta"}, ["arh"] = {"Arhuaco"}, ["ari"] = {"Arikara"}, ["arj"] = {"Arapaso"}, ["ark"] = {"Arikapú"}, ["arl"] = {"Arabela"}, ["arn"] = {"Mapudungun", "Mapuche"}, ["aro"] = {"Araona"}, ["arp"] = {"Arapaho"}, ["arq"] = {"Algerian Arabic"}, ["arr"] = {"Karo (Brazil)"}, ["ars"] = {"Najdi Arabic"}, ["art"] = {"Artificial languages"}, ["aru"] = {"Aruá (Amazonas State)", "Arawá"}, ["arv"] = {"Arbore"}, ["arw"] = {"Arawak"}, ["arx"] = {"Aruá (Rodonia State)"}, ["ary"] = {"Moroccan Arabic"}, ["arz"] = {"Egyptian Arabic"}, ["asa"] = {"Asu (Tanzania)"}, ["asb"] = {"Assiniboine"}, ["asc"] = {"Casuarina Coast Asmat"}, ["ase"] = {"American Sign Language"}, ["asf"] = {"Auslan", "Australian Sign Language"}, ["asg"] = {"Cishingini"}, ["ash"] = {"Abishira"}, ["asi"] = {"Buruwai"}, ["asj"] = {"Sari"}, ["ask"] = {"Ashkun"}, ["asl"] = {"Asilulu"}, ["asn"] = {"Xingú Asuriní"}, ["aso"] = {"Dano"}, ["asp"] = {"Algerian Sign Language"}, ["asq"] = {"Austrian Sign Language"}, ["asr"] = {"Asuri"}, ["ass"] = {"Ipulo"}, ["ast"] = {"Asturian", "Asturleonese", "Bable", "Leonese"}, ["asu"] = {"Tocantins Asurini"}, ["asv"] = {"Asoa"}, ["asw"] = {"Australian Aborigines Sign Language"}, ["asx"] = {"Muratayak"}, ["asy"] = {"Yaosakor Asmat"}, ["asz"] = {"As"}, ["ata"] = {"Pele-Ata"}, ["atb"] = {"Zaiwa"}, ["atc"] = {"Atsahuaca"}, ["atd"] = {"Ata Manobo"}, ["ate"] = {"Atemble"}, ["atg"] = {"Ivbie North-Okpela-Arhe"}, ["ath"] = {"Athapascan languages"}, ["ati"] = {"Attié"}, ["atj"] = {"Atikamekw"}, ["atk"] = {"Ati"}, ["atl"] = {"Mt. Iraya Agta"}, ["atm"] = {"Ata"}, ["atn"] = {"Ashtiani"}, ["ato"] = {"Atong (Cameroon)"}, ["atp"] = {"Pudtol Atta"}, ["atq"] = {"Aralle-Tabulahan"}, ["atr"] = {"Waimiri-Atroari"}, ["ats"] = {"Gros Ventre"}, ["att"] = {"Pamplona Atta"}, ["atu"] = {"Reel"}, ["atv"] = {"Northern Altai"}, ["atw"] = {"Atsugewi"}, ["atx"] = {"Arutani"}, ["aty"] = {"Aneityum"}, ["atz"] = {"Arta"}, ["aua"] = {"Asumboa"}, ["aub"] = {"Alugu"}, ["auc"] = {"Waorani"}, ["aud"] = {"Anuta"}, ["auf"] = {"Arauan languages"}, ["aug"] = {"Aguna"}, ["auh"] = {"Aushi"}, ["aui"] = {"Anuki"}, ["auj"] = {"Awjilah"}, ["auk"] = {"Heyo"}, ["aul"] = {"Aulua"}, ["aum"] = {"Asu (Nigeria)"}, ["aun"] = {"Molmo One"}, ["auo"] = {"Auyokawa"}, ["aup"] = {"Makayam"}, ["auq"] = {"Anus", "Korur"}, ["aur"] = {"Aruek"}, ["aus"] = {"Australian languages"}, ["aut"] = {"Austral"}, ["auu"] = {"Auye"}, ["auw"] = {"Awyi"}, ["aux"] = {"Aurá"}, ["auy"] = {"Awiyaana"}, ["auz"] = {"Uzbeki Arabic"}, ["avb"] = {"Avau"}, ["avd"] = {"Alviri-Vidari"}, ["avi"] = {"Avikam"}, ["avk"] = {"Kotava"}, ["avl"] = {"Eastern Egyptian Bedawi Arabic"}, ["avm"] = {"Angkamuthi"}, ["avn"] = {"Avatime"}, ["avo"] = {"Agavotaguerra"}, ["avs"] = {"Aushiri"}, ["avt"] = {"Au"}, ["avu"] = {"Avokaya"}, ["avv"] = {"Avá-Canoeiro"}, ["awa"] = {"Awadhi"}, ["awb"] = {"Awa (Papua New Guinea)"}, ["awc"] = {"Cicipu"}, ["awd"] = {"Arawakan languages"}, ["awe"] = {"Awetí"}, ["awg"] = {"Anguthimri"}, ["awh"] = {"Awbono"}, ["awi"] = {"Aekyom"}, ["awk"] = {"Awabakal"}, ["awm"] = {"Arawum"}, ["awn"] = {"Awngi"}, ["awo"] = {"Awak"}, ["awr"] = {"Awera"}, ["aws"] = {"South Awyu"}, ["awt"] = {"Araweté"}, ["awu"] = {"Central Awyu"}, ["awv"] = {"Jair Awyu"}, ["aww"] = {"Awun"}, ["awx"] = {"Awara"}, ["awy"] = {"Edera Awyu"}, ["axb"] = {"Abipon"}, ["axe"] = {"Ayerrerenge"}, ["axg"] = {"Mato Grosso Arára"}, ["axk"] = {"Yaka (Central African Republic)"}, ["axl"] = {"Lower Southern Aranda"}, ["axm"] = {"Middle Armenian"}, ["axx"] = {"Xârâgurè"}, ["aya"] = {"Awar"}, ["ayb"] = {"Ayizo Gbe"}, ["ayc"] = {"Southern Aymara"}, ["ayd"] = {"Ayabadhu"}, ["aye"] = {"Ayere"}, ["ayg"] = {"Ginyanga"}, ["ayh"] = {"Hadrami Arabic"}, ["ayi"] = {"Leyigha"}, ["ayk"] = {"Akuku"}, ["ayl"] = {"Libyan Arabic"}, ["ayn"] = {"Sanaani Arabic"}, ["ayo"] = {"Ayoreo"}, ["ayp"] = {"North Mesopotamian Arabic"}, ["ayq"] = {"Ayi (Papua New Guinea)"}, ["ayr"] = {"Central Aymara"}, ["ays"] = {"Sorsogon Ayta"}, ["ayt"] = {"Magbukun Ayta"}, ["ayu"] = {"Ayu"}, ["ayz"] = {"Mai Brat"}, ["aza"] = {"Azha"}, ["azb"] = {"တောင်အဇာဘိုင်ဂျာနီ", "South Azerbaijani"}, ["azc"] = {"Uto-Aztecan languages"}, ["azd"] = {"Eastern Durango Nahuatl"}, ["azg"] = {"San Pedro Amuzgos Amuzgo"}, ["azj"] = {"မြောက်အဇာဘိုင်ဂျာနီ", "North Azerbaijani"}, ["azm"] = {"Ipalapa Amuzgo"}, ["azn"] = {"Western Durango Nahuatl"}, ["azo"] = {"Awing"}, ["azt"] = {"Faire Atta"}, ["azz"] = {"Highland Puebla Nahuatl"}, ["baa"] = {"Babatana"}, ["bab"] = {"Bainouk-Gunyuño"}, ["bac"] = {"Badui"}, ["bad"] = {"Banda languages"}, ["bae"] = {"Baré"}, ["baf"] = {"Nubaca"}, ["bag"] = {"Tuki"}, ["bah"] = {"Bahamas Creole English"}, ["bai"] = {"Bamileke languages"}, ["baj"] = {"Barakai"}, ["bal"] = {"Baluchi"}, ["ban"] = {"Balinese"}, ["bao"] = {"Waimaha"}, ["bap"] = {"Bantawa"}, ["bar"] = {"Bavarian"}, ["bas"] = {"Basa (Cameroon)"}, ["bat"] = {"Baltic languages"}, ["bau"] = {"Bada (Nigeria)"}, ["bav"] = {"Vengo"}, ["baw"] = {"Bambili-Bambui"}, ["bax"] = {"Bamun"}, ["bay"] = {"Batuley"}, ["bba"] = {"Baatonum"}, ["bbb"] = {"Barai"}, ["bbc"] = {"Batak Toba"}, ["bbd"] = {"Bau"}, ["bbe"] = {"Bangba"}, ["bbf"] = {"Baibai"}, ["bbg"] = {"Barama"}, ["bbh"] = {"Bugan"}, ["bbi"] = {"Barombi"}, ["bbj"] = {"Ghomálá'"}, ["bbk"] = {"Babanki"}, ["bbl"] = {"Bats"}, ["bbm"] = {"Babango"}, ["bbn"] = {"Uneapa"}, ["bbo"] = {"Northern Bobo Madaré", "Konabéré"}, ["bbp"] = {"West Central Banda"}, ["bbq"] = {"Bamali"}, ["bbr"] = {"Girawa"}, ["bbs"] = {"Bakpinka"}, ["bbt"] = {"Mburku"}, ["bbu"] = {"Kulung (Nigeria)"}, ["bbv"] = {"Karnai"}, ["bbw"] = {"Baba"}, ["bbx"] = {"Bubia"}, ["bby"] = {"Befang"}, ["bca"] = {"Central Bai"}, ["bcb"] = {"Bainouk-Samik"}, ["bcc"] = {"Southern Balochi"}, ["bcd"] = {"North Babar"}, ["bce"] = {"Bamenyam"}, ["bcf"] = {"Bamu"}, ["bcg"] = {"Baga Pokur"}, ["bch"] = {"Bariai"}, ["bci"] = {"Baoulé"}, ["bcj"] = {"Bardi"}, ["bck"] = {"Bunuba"}, ["bcl"] = {"Central Bikol"}, ["bcm"] = {"Bannoni"}, ["bcn"] = {"Bali (Nigeria)"}, ["bco"] = {"Kaluli"}, ["bcp"] = {"Bali (Democratic Republic of Congo)"}, ["bcq"] = {"Bench"}, ["bcr"] = {"Babine"}, ["bcs"] = {"Kohumono"}, ["bct"] = {"Bendi"}, ["bcu"] = {"Awad Bing"}, ["bcv"] = {"Shoo-Minda-Nye"}, ["bcw"] = {"Bana"}, ["bcy"] = {"Bacama"}, ["bcz"] = {"Bainouk-Gunyaamolo"}, ["bda"] = {"Bayot"}, ["bdb"] = {"Basap"}, ["bdc"] = {"Emberá-Baudó"}, ["bdd"] = {"Bunama"}, ["bde"] = {"Bade"}, ["bdf"] = {"Biage"}, ["bdg"] = {"Bonggi"}, ["bdh"] = {"Baka (South Sudan)"}, ["bdi"] = {"Burun"}, ["bdj"] = {"Bai (South Sudan)", "Bai"}, ["bdk"] = {"Budukh"}, ["bdl"] = {"Indonesian Bajau"}, ["bdm"] = {"Buduma"}, ["bdn"] = {"Baldemu"}, ["bdo"] = {"Morom"}, ["bdp"] = {"Bende"}, ["bdq"] = {"Bahnar"}, ["bdr"] = {"West Coast Bajau"}, ["bds"] = {"Burunge"}, ["bdt"] = {"Bokoto"}, ["bdu"] = {"Oroko"}, ["bdv"] = {"Bodo Parja"}, ["bdw"] = {"Baham"}, ["bdx"] = {"Budong-Budong"}, ["bdy"] = {"Bandjalang"}, ["bdz"] = {"Badeshi"}, ["bea"] = {"Beaver"}, ["beb"] = {"Bebele"}, ["bec"] = {"Iceve-Maci"}, ["bed"] = {"Bedoanas"}, ["bee"] = {"Byangsi"}, ["bef"] = {"Benabena"}, ["beg"] = {"Belait"}, ["beh"] = {"Biali"}, ["bei"] = {"Bekati'"}, ["bej"] = {"Beja", "Bedawiyet"}, ["bek"] = {"Bebeli"}, ["bem"] = {"Bemba (Zambia)"}, ["beo"] = {"Beami"}, ["bep"] = {"Besoa"}, ["beq"] = {"Beembe"}, ["ber"] = {"ဘာဘာဘာသာစကားများ", "Berber languages"}, ["bes"] = {"Besme"}, ["bet"] = {"Guiberoua Béte"}, ["beu"] = {"Blagar"}, ["bev"] = {"Daloa Bété"}, ["bew"] = {"Betawi"}, ["bex"] = {"Jur Modo"}, ["bey"] = {"Beli (Papua New Guinea)"}, ["bez"] = {"Bena (Tanzania)"}, ["bfa"] = {"Bari"}, ["bfb"] = {"Pauri Bareli"}, ["bfc"] = {"Panyi Bai", "Northern Bai"}, ["bfd"] = {"Bafut"}, ["bfe"] = {"Betaf", "Tena"}, ["bff"] = {"Bofi"}, ["bfg"] = {"Busang Kayan"}, ["bfh"] = {"Blafe"}, ["bfi"] = {"British Sign Language"}, ["bfj"] = {"Bafanji"}, ["bfk"] = {"Ban Khor Sign Language"}, ["bfl"] = {"Banda-Ndélé"}, ["bfm"] = {"Mmen"}, ["bfn"] = {"Bunak"}, ["bfo"] = {"Malba Birifor"}, ["bfp"] = {"Beba"}, ["bfq"] = {"Badaga"}, ["bfr"] = {"Bazigar"}, ["bfs"] = {"Southern Bai"}, ["bft"] = {"Balti"}, ["bfu"] = {"Gahri"}, ["bfw"] = {"Bondo"}, ["bfx"] = {"Bantayanon"}, ["bfy"] = {"Bagheli"}, ["bfz"] = {"Mahasu Pahari"}, ["bga"] = {"Gwamhi-Wuri"}, ["bgb"] = {"Bobongko"}, ["bgc"] = {"Haryanvi"}, ["bgd"] = {"Rathwi Bareli"}, ["bge"] = {"Bauria"}, ["bgf"] = {"Bangandu"}, ["bgg"] = {"Bugun"}, ["bgi"] = {"Giangan"}, ["bgj"] = {"Bangolan"}, ["bgk"] = {"Bit", "Buxinhua"}, ["bgl"] = {"Bo (Laos)"}, ["bgn"] = {"Western Balochi"}, ["bgo"] = {"Baga Koga"}, ["bgp"] = {"Eastern Balochi"}, ["bgq"] = {"Bagri"}, ["bgr"] = {"Bawm Chin"}, ["bgs"] = {"Tagabawa"}, ["bgt"] = {"Bughotu"}, ["bgu"] = {"Mbongno"}, ["bgv"] = {"Warkay-Bipim"}, ["bgw"] = {"Bhatri"}, ["bgx"] = {"Balkan Gagauz Turkish"}, ["bgy"] = {"Benggoi"}, ["bgz"] = {"Banggai"}, ["bha"] = {"Bharia"}, ["bhb"] = {"Bhili"}, ["bhc"] = {"Biga"}, ["bhd"] = {"Bhadrawahi"}, ["bhe"] = {"Bhaya"}, ["bhf"] = {"Odiai"}, ["bhg"] = {"Binandere"}, ["bhh"] = {"Bukharic"}, ["bhi"] = {"Bhilali"}, ["bhj"] = {"Bahing"}, ["bhl"] = {"Bimin"}, ["bhm"] = {"Bathari"}, ["bhn"] = {"Bohtan Neo-Aramaic"}, ["bho"] = {"Bhojpuri"}, ["bhp"] = {"Bima"}, ["bhq"] = {"Tukang Besi South"}, ["bhr"] = {"Bara Malagasy"}, ["bhs"] = {"Buwal"}, ["bht"] = {"Bhattiyali"}, ["bhu"] = {"Bhunjia"}, ["bhv"] = {"Bahau"}, ["bhw"] = {"Biak"}, ["bhx"] = {"Bhalay"}, ["bhy"] = {"Bhele"}, ["bhz"] = {"Bada (Indonesia)"}, ["bia"] = {"Badimaya"}, ["bib"] = {"Bissa", "Bisa"}, ["bid"] = {"Bidiyo"}, ["bie"] = {"Bepour"}, ["bif"] = {"Biafada"}, ["big"] = {"Biangai"}, ["bik"] = {"Bikol"}, ["bil"] = {"Bile"}, ["bim"] = {"Bimoba"}, ["bin"] = {"Bini", "Edo"}, ["bio"] = {"Nai"}, ["bip"] = {"Bila"}, ["biq"] = {"Bipi"}, ["bir"] = {"Bisorio"}, ["bit"] = {"Berinomo"}, ["biu"] = {"Biete"}, ["biv"] = {"Southern Birifor"}, ["biw"] = {"Kol (Cameroon)"}, ["bix"] = {"Bijori"}, ["biy"] = {"Birhor"}, ["biz"] = {"Baloi"}, ["bja"] = {"Budza"}, ["bjb"] = {"Banggarla"}, ["bjc"] = {"Bariji"}, ["bje"] = {"Biao-Jiao Mien"}, ["bjf"] = {"Barzani Jewish Neo-Aramaic"}, ["bjg"] = {"Bidyogo"}, ["bjh"] = {"Bahinemo"}, ["bji"] = {"Burji"}, ["bjj"] = {"Kanauji"}, ["bjk"] = {"Barok"}, ["bjl"] = {"Bulu (Papua New Guinea)"}, ["bjm"] = {"Bajelani"}, ["bjn"] = {"Banjar"}, ["bjo"] = {"Mid-Southern Banda"}, ["bjp"] = {"Fanamaket"}, ["bjr"] = {"Binumarien"}, ["bjs"] = {"Bajan"}, ["bjt"] = {"Balanta-Ganja"}, ["bju"] = {"Busuu"}, ["bjv"] = {"Bedjond"}, ["bjw"] = {"Bakwé"}, ["bjx"] = {"Banao Itneg"}, ["bjy"] = {"Bayali"}, ["bjz"] = {"Baruga"}, ["bka"] = {"Kyak"}, ["bkc"] = {"Baka (Cameroon)"}, ["bkd"] = {"Binukid", "Talaandig"}, ["bkf"] = {"Beeke"}, ["bkg"] = {"Buraka"}, ["bkh"] = {"Bakoko"}, ["bki"] = {"Baki"}, ["bkj"] = {"Pande"}, ["bkk"] = {"Brokskat"}, ["bkl"] = {"Berik"}, ["bkm"] = {"Kom (Cameroon)"}, ["bkn"] = {"Bukitan"}, ["bko"] = {"Kwa'"}, ["bkp"] = {"Boko (Democratic Republic of Congo)"}, ["bkq"] = {"Bakairí"}, ["bkr"] = {"Bakumpai"}, ["bks"] = {"Northern Sorsoganon"}, ["bkt"] = {"Boloki"}, ["bku"] = {"Buhid"}, ["bkv"] = {"Bekwarra"}, ["bkw"] = {"Bekwel"}, ["bkx"] = {"Baikeno"}, ["bky"] = {"Bokyi"}, ["bkz"] = {"Bungku"}, ["bla"] = {"Siksika"}, ["blb"] = {"Bilua"}, ["blc"] = {"Bella Coola"}, ["bld"] = {"Bolango"}, ["ble"] = {"Balanta-Kentohe"}, ["blf"] = {"Buol"}, ["blh"] = {"Kuwaa"}, ["bli"] = {"Bolia"}, ["blj"] = {"Bolongan"}, ["blk"] = {"ပအိုဝ်း", "Pa'o Karen", "Pa'O"}, ["bll"] = {"Biloxi"}, ["blm"] = {"Beli (South Sudan)"}, ["bln"] = {"Southern Catanduanes Bikol"}, ["blo"] = {"Anii"}, ["blp"] = {"Blablanga"}, ["blq"] = {"Baluan-Pam"}, ["blr"] = {"Blang"}, ["bls"] = {"Balaesang"}, ["blt"] = {"Tai Dam"}, ["blv"] = {"Kibala", "Bolo"}, ["blw"] = {"Balangao"}, ["blx"] = {"Mag-Indi Ayta"}, ["bly"] = {"Notre"}, ["blz"] = {"Balantak"}, ["bma"] = {"Lame"}, ["bmb"] = {"Bembe"}, ["bmc"] = {"Biem"}, ["bmd"] = {"Baga Manduri"}, ["bme"] = {"Limassa"}, ["bmf"] = {"Bom-Kim"}, ["bmg"] = {"Bamwe"}, ["bmh"] = {"Kein"}, ["bmi"] = {"Bagirmi"}, ["bmj"] = {"Bote-Majhi"}, ["bmk"] = {"Ghayavi"}, ["bml"] = {"Bomboli"}, ["bmm"] = {"Northern Betsimisaraka Malagasy"}, ["bmn"] = {"Bina (Papua New Guinea)"}, ["bmo"] = {"Bambalang"}, ["bmp"] = {"Bulgebi"}, ["bmq"] = {"Bomu"}, ["bmr"] = {"Muinane"}, ["bms"] = {"Bilma Kanuri"}, ["bmt"] = {"Biao Mon"}, ["bmu"] = {"Somba-Siawari"}, ["bmv"] = {"Bum"}, ["bmw"] = {"Bomwali"}, ["bmx"] = {"Baimak"}, ["bmz"] = {"Baramu"}, ["bna"] = {"Bonerate"}, ["bnb"] = {"Bookan"}, ["bnc"] = {"Bontok"}, ["bnd"] = {"Banda (Indonesia)"}, ["bne"] = {"Bintauna"}, ["bnf"] = {"Masiwang"}, ["bng"] = {"Benga"}, ["bni"] = {"Bangi"}, ["bnj"] = {"Eastern Tawbuid"}, ["bnk"] = {"Bierebo"}, ["bnl"] = {"Boon"}, ["bnm"] = {"Batanga"}, ["bnn"] = {"Bunun"}, ["bno"] = {"Bantoanon"}, ["bnp"] = {"Bola"}, ["bnq"] = {"Bantik"}, ["bnr"] = {"Butmas-Tur"}, ["bns"] = {"Bundeli"}, ["bnt"] = {"Bantu languages"}, ["bnu"] = {"Bentong"}, ["bnv"] = {"Bonerif", "Beneraf", "Edwas"}, ["bnw"] = {"Bisis"}, ["bnx"] = {"Bangubangu"}, ["bny"] = {"Bintulu"}, ["bnz"] = {"Beezen"}, ["boa"] = {"Bora"}, ["bob"] = {"Aweer"}, ["boe"] = {"Mundabli"}, ["bof"] = {"Bolon"}, ["bog"] = {"Bamako Sign Language"}, ["boh"] = {"Boma"}, ["boi"] = {"Barbareño"}, ["boj"] = {"Anjam"}, ["bok"] = {"Bonjo"}, ["bol"] = {"Bole"}, ["bom"] = {"Berom"}, ["bon"] = {"Bine"}, ["boo"] = {"Tiemacèwè Bozo"}, ["bop"] = {"Bonkiman"}, ["boq"] = {"Bogaya"}, ["bor"] = {"Borôro"}, ["bot"] = {"Bongo"}, ["bou"] = {"Bondei"}, ["bov"] = {"Tuwuli"}, ["bow"] = {"Rema"}, ["box"] = {"Buamu"}, ["boy"] = {"Bodo (Central African Republic)"}, ["boz"] = {"Tiéyaxo Bozo"}, ["bpa"] = {"Daakaka"}, ["bpc"] = {"Mbuk"}, ["bpd"] = {"Banda-Banda"}, ["bpe"] = {"Bauni"}, ["bpg"] = {"Bonggo"}, ["bph"] = {"Botlikh"}, ["bpi"] = {"Bagupi"}, ["bpj"] = {"Binji"}, ["bpk"] = {"Orowe", "'Ôrôê"}, ["bpl"] = {"Broome Pearling Lugger Pidgin"}, ["bpm"] = {"Biyom"}, ["bpn"] = {"Dzao Min"}, ["bpo"] = {"Anasi"}, ["bpp"] = {"Kaure"}, ["bpq"] = {"Banda Malay"}, ["bpr"] = {"Koronadal Blaan"}, ["bps"] = {"Sarangani Blaan"}, ["bpt"] = {"Barrow Point"}, ["bpu"] = {"Bongu"}, ["bpv"] = {"Bian Marind"}, ["bpw"] = {"Bo (Papua New Guinea)"}, ["bpx"] = {"Palya Bareli"}, ["bpy"] = {"Bishnupriya"}, ["bpz"] = {"Bilba"}, ["bqa"] = {"Tchumbuli"}, ["bqb"] = {"Bagusa"}, ["bqc"] = {"Boko (Benin)", "Boo"}, ["bqd"] = {"Bung"}, ["bqf"] = {"Baga Kaloum"}, ["bqg"] = {"Bago-Kusuntu"}, ["bqh"] = {"Baima"}, ["bqi"] = {"Bakhtiari"}, ["bqj"] = {"Bandial"}, ["bqk"] = {"Banda-Mbrès"}, ["bql"] = {"Karian", "Bilakura"}, ["bqm"] = {"Wumboko"}, ["bqn"] = {"Bulgarian Sign Language"}, ["bqo"] = {"Balo"}, ["bqp"] = {"Busa"}, ["bqq"] = {"Biritai"}, ["bqr"] = {"Burusu"}, ["bqs"] = {"Bosngun"}, ["bqt"] = {"Bamukumbit"}, ["bqu"] = {"Boguru"}, ["bqv"] = {"Koro Wachi", "Begbere-Ejar"}, ["bqw"] = {"Buru (Nigeria)"}, ["bqx"] = {"Baangi"}, ["bqy"] = {"Bengkala Sign Language"}, ["bqz"] = {"Bakaka"}, ["bra"] = {"Braj"}, ["brb"] = {"Brao", "Lave"}, ["brc"] = {"Berbice Creole Dutch"}, ["brd"] = {"Baraamu"}, ["brf"] = {"Bira"}, ["brg"] = {"Baure"}, ["brh"] = {"Brahui"}, ["bri"] = {"Mokpwe"}, ["brj"] = {"Bieria"}, ["brk"] = {"Birked"}, ["brl"] = {"Birwa"}, ["brm"] = {"Barambu"}, ["brn"] = {"Boruca"}, ["bro"] = {"Brokkat"}, ["brp"] = {"Barapasi"}, ["brq"] = {"Breri"}, ["brr"] = {"Birao"}, ["brs"] = {"Baras"}, ["brt"] = {"Bitare"}, ["bru"] = {"Eastern Bru"}, ["brv"] = {"Western Bru"}, ["brw"] = {"Bellari"}, ["brx"] = {"Bodo (India)"}, ["bry"] = {"Burui"}, ["brz"] = {"Bilbil"}, ["bsa"] = {"Abinomn"}, ["bsb"] = {"Brunei Bisaya"}, ["bsc"] = {"Bassari", "Oniyan"}, ["bse"] = {"Wushi"}, ["bsf"] = {"Bauchi"}, ["bsg"] = {"Bashkardi"}, ["bsh"] = {"Kati"}, ["bsi"] = {"Bassossi"}, ["bsj"] = {"Bangwinji"}, ["bsk"] = {"Burushaski"}, ["bsl"] = {"Basa-Gumna"}, ["bsm"] = {"Busami"}, ["bsn"] = {"Barasana-Eduria"}, ["bso"] = {"Buso"}, ["bsp"] = {"Baga Sitemu"}, ["bsq"] = {"Bassa"}, ["bsr"] = {"Bassa-Kontagora"}, ["bss"] = {"Akoose"}, ["bst"] = {"Basketo"}, ["bsu"] = {"Bahonsuai"}, ["bsv"] = {"Baga Sobané"}, ["bsw"] = {"Baiso"}, ["bsx"] = {"Yangkam"}, ["bsy"] = {"Sabah Bisaya"}, ["bta"] = {"Bata"}, ["btc"] = {"Bati (Cameroon)"}, ["btd"] = {"Batak Dairi"}, ["bte"] = {"Gamo-Ningi"}, ["btf"] = {"Birgit"}, ["btg"] = {"Gagnoa Bété"}, ["bth"] = {"Biatah Bidayuh"}, ["bti"] = {"Burate"}, ["btj"] = {"Bacanese Malay"}, ["btk"] = {"Batak languages"}, ["btm"] = {"Batak Mandailing"}, ["btn"] = {"Ratagnon"}, ["bto"] = {"Rinconada Bikol"}, ["btp"] = {"Budibud"}, ["btq"] = {"Batek"}, ["btr"] = {"Baetora"}, ["bts"] = {"Batak Simalungun"}, ["btt"] = {"Bete-Bendi"}, ["btu"] = {"Batu"}, ["btv"] = {"Bateri"}, ["btw"] = {"Butuanon"}, ["btx"] = {"Batak Karo"}, ["bty"] = {"Bobot"}, ["btz"] = {"Batak Alas-Kluet"}, ["bua"] = {"Buriat"}, ["bub"] = {"Bua"}, ["buc"] = {"Bushi"}, ["bud"] = {"Ntcham"}, ["bue"] = {"Beothuk"}, ["buf"] = {"Bushoong"}, ["bug"] = {"Buginese"}, ["buh"] = {"Younuo Bunu"}, ["bui"] = {"Bongili"}, ["buj"] = {"Basa-Gurmana"}, ["buk"] = {"Bugawac"}, ["bum"] = {"Bulu (Cameroon)"}, ["bun"] = {"Sherbro"}, ["buo"] = {"Terei"}, ["bup"] = {"Busoa"}, ["buq"] = {"Brem"}, ["bus"] = {"Bokobaru"}, ["but"] = {"Bungain"}, ["buu"] = {"Budu"}, ["buv"] = {"Bun"}, ["buw"] = {"Bubi"}, ["bux"] = {"Boghom"}, ["buy"] = {"Bullom So"}, ["buz"] = {"Bukwen"}, ["bva"] = {"Barein"}, ["bvb"] = {"Bube"}, ["bvc"] = {"Baelelea"}, ["bvd"] = {"Baeggu"}, ["bve"] = {"Berau Malay"}, ["bvf"] = {"Boor"}, ["bvg"] = {"Bonkeng"}, ["bvh"] = {"Bure"}, ["bvi"] = {"Belanda Viri"}, ["bvj"] = {"Baan"}, ["bvk"] = {"Bukat"}, ["bvl"] = {"Bolivian Sign Language"}, ["bvm"] = {"Bamunka"}, ["bvn"] = {"Buna"}, ["bvo"] = {"Bolgo"}, ["bvp"] = {"Bumang"}, ["bvq"] = {"Birri"}, ["bvr"] = {"Burarra"}, ["bvt"] = {"Bati (Indonesia)"}, ["bvu"] = {"Bukit Malay"}, ["bvv"] = {"Baniva"}, ["bvw"] = {"Boga"}, ["bvx"] = {"Dibole"}, ["bvy"] = {"Baybayanon"}, ["bvz"] = {"Bauzi"}, ["bwa"] = {"Bwatoo"}, ["bwb"] = {"Namosi-Naitasiri-Serua"}, ["bwc"] = {"Bwile"}, ["bwd"] = {"Bwaidoka"}, ["bwe"] = {"ဘွဲကရင်", "Bwe Karen"}, ["bwf"] = {"Boselewa"}, ["bwg"] = {"Barwe"}, ["bwh"] = {"Bishuo"}, ["bwi"] = {"Baniwa"}, ["bwj"] = {"Láá Láá Bwamu"}, ["bwk"] = {"Bauwaki"}, ["bwl"] = {"Bwela"}, ["bwm"] = {"Biwat"}, ["bwn"] = {"Wunai Bunu"}, ["bwo"] = {"Boro (Ethiopia)", "Borna (Ethiopia)"}, ["bwp"] = {"Mandobo Bawah"}, ["bwq"] = {"Southern Bobo Madaré"}, ["bwr"] = {"Bura-Pabir"}, ["bws"] = {"Bomboma"}, ["bwt"] = {"Bafaw-Balong"}, ["bwu"] = {"Buli (Ghana)"}, ["bww"] = {"Bwa"}, ["bwx"] = {"Bu-Nao Bunu"}, ["bwy"] = {"Cwi Bwamu"}, ["bwz"] = {"Bwisi"}, ["bxa"] = {"Tairaha"}, ["bxb"] = {"Belanda Bor"}, ["bxc"] = {"Molengue"}, ["bxd"] = {"Pela"}, ["bxe"] = {"Birale"}, ["bxf"] = {"Bilur", "Minigir"}, ["bxg"] = {"Bangala"}, ["bxh"] = {"Buhutu"}, ["bxi"] = {"Pirlatapa"}, ["bxj"] = {"Bayungu"}, ["bxk"] = {"Bukusu", "Lubukusu"}, ["bxl"] = {"Jalkunan"}, ["bxm"] = {"Mongolia Buriat"}, ["bxn"] = {"Burduna"}, ["bxo"] = {"Barikanchi"}, ["bxp"] = {"Bebil"}, ["bxq"] = {"Beele"}, ["bxr"] = {"Russia Buriat"}, ["bxs"] = {"Busam"}, ["bxu"] = {"China Buriat"}, ["bxv"] = {"Berakou"}, ["bxw"] = {"Bankagooma"}, ["bxz"] = {"Binahari"}, ["bya"] = {"Batak"}, ["byb"] = {"Bikya"}, ["byc"] = {"Ubaghara"}, ["byd"] = {"Benyadu'"}, ["bye"] = {"Pouye"}, ["byf"] = {"Bete"}, ["byg"] = {"Baygo"}, ["byh"] = {"Bhujel"}, ["byi"] = {"Buyu"}, ["byj"] = {"Bina (Nigeria)"}, ["byk"] = {"Biao"}, ["byl"] = {"Bayono"}, ["bym"] = {"Bidjara"}, ["byn"] = {"Bilin", "Blin"}, ["byo"] = {"Biyo"}, ["byp"] = {"Bumaji"}, ["byq"] = {"Basay"}, ["byr"] = {"Baruya", "Yipma"}, ["bys"] = {"Burak"}, ["byt"] = {"Berti"}, ["byv"] = {"Medumba"}, ["byw"] = {"Belhariya"}, ["byx"] = {"Qaqet"}, ["byz"] = {"Banaro"}, ["bza"] = {"Bandi"}, ["bzb"] = {"Andio"}, ["bzc"] = {"Southern Betsimisaraka Malagasy"}, ["bzd"] = {"Bribri"}, ["bze"] = {"Jenaama Bozo"}, ["bzf"] = {"Boikin"}, ["bzg"] = {"Babuza"}, ["bzh"] = {"Mapos Buang"}, ["bzi"] = {"Bisu"}, ["bzj"] = {"Belize Kriol English"}, ["bzk"] = {"Nicaragua Creole English"}, ["bzl"] = {"Boano (Sulawesi)"}, ["bzm"] = {"Bolondo"}, ["bzn"] = {"Boano (Maluku)"}, ["bzo"] = {"Bozaba"}, ["bzp"] = {"Kemberano"}, ["bzq"] = {"Buli (Indonesia)"}, ["bzr"] = {"Biri"}, ["bzs"] = {"Brazilian Sign Language"}, ["bzt"] = {"Brithenig"}, ["bzu"] = {"Burmeso"}, ["bzv"] = {"Naami"}, ["bzw"] = {"Basa (Nigeria)"}, ["bzx"] = {"Kɛlɛngaxo Bozo"}, ["bzy"] = {"Obanliku"}, ["bzz"] = {"Evant"}, ["caa"] = {"Chortí"}, ["cab"] = {"Garifuna"}, ["cac"] = {"Chuj"}, ["cad"] = {"Caddo"}, ["cae"] = {"Lehar", "Laalaa"}, ["caf"] = {"Southern Carrier"}, ["cag"] = {"Nivaclé"}, ["cah"] = {"Cahuarano"}, ["cai"] = {"Central American Indian languages"}, ["caj"] = {"Chané"}, ["cak"] = {"Kaqchikel", "Cakchiquel"}, ["cal"] = {"Carolinian"}, ["cam"] = {"Cemuhî"}, ["can"] = {"Chambri"}, ["cao"] = {"Chácobo"}, ["cap"] = {"Chipaya"}, ["caq"] = {"Car Nicobarese"}, ["car"] = {"Galibi Carib"}, ["cas"] = {"Tsimané"}, ["cau"] = {"Caucasian languages"}, ["cav"] = {"Cavineña"}, ["caw"] = {"Callawalla"}, ["cax"] = {"Chiquitano"}, ["cay"] = {"Cayuga"}, ["caz"] = {"Canichana"}, ["cba"] = {"Chibchan languages"}, ["cbb"] = {"Cabiyarí"}, ["cbc"] = {"Carapana"}, ["cbd"] = {"Carijona"}, ["cbg"] = {"Chimila"}, ["cbi"] = {"Chachi"}, ["cbj"] = {"Ede Cabe"}, ["cbk"] = {"Chavacano"}, ["cbl"] = {"ရှို", "Bualkhaw Chin"}, ["cbn"] = {"Nyahkur"}, ["cbo"] = {"Izora"}, ["cbq"] = {"Tsucuba", "Cuba"}, ["cbr"] = {"Cashibo-Cacataibo"}, ["cbs"] = {"Cashinahua"}, ["cbt"] = {"Chayahuita"}, ["cbu"] = {"Candoshi-Shapra"}, ["cbv"] = {"Cacua"}, ["cbw"] = {"Kinabalian"}, ["cby"] = {"Carabayo"}, ["ccc"] = {"Chamicuro"}, ["ccd"] = {"Cafundo Creole"}, ["cce"] = {"Chopi"}, ["ccg"] = {"Samba Daka"}, ["cch"] = {"Atsam"}, ["ccj"] = {"Kasanga"}, ["ccl"] = {"Cutchi-Swahili"}, ["ccm"] = {"Malaccan Creole Malay"}, ["ccn"] = {"North Caucasian languages"}, ["cco"] = {"Comaltepec Chinantec"}, ["ccp"] = {"သက္ကမ", "Chakma"}, ["ccr"] = {"Cacaopera"}, ["ccs"] = {"South Caucasian languages"}, ["cda"] = {"Choni"}, ["cdc"] = {"Chadic languages"}, ["cdd"] = {"Caddoan languages"}, ["cde"] = {"Chenchu"}, ["cdf"] = {"Chiru"}, ["cdh"] = {"Chambeali"}, ["cdi"] = {"Chodri"}, ["cdj"] = {"Churahi"}, ["cdm"] = {"Chepang"}, ["cdn"] = {"Chaudangsi"}, ["cdo"] = {"Min Dong Chinese"}, ["cdr"] = {"Cinda-Regi-Tiyal"}, ["cds"] = {"Chadian Sign Language"}, ["cdy"] = {"Chadong"}, ["cdz"] = {"Koda"}, ["cea"] = {"Lower Chehalis"}, ["ceb"] = {"Cebuano"}, ["ceg"] = {"Chamacoco"}, ["cek"] = {"အရှေ့ခူမီး", "Eastern Khumi Chin"}, ["cel"] = {"Celtic languages"}, ["cen"] = {"Cen"}, ["cet"] = {"Centúúm"}, ["cey"] = {"Ekai Chin"}, ["cfa"] = {"Dijim-Bwilim"}, ["cfd"] = {"Cara"}, ["cfg"] = {"Como Karim"}, ["cfm"] = {"ဖလမ်း", "Falam Chin"}, ["cga"] = {"Changriwa"}, ["cgc"] = {"Kagayanen"}, ["cgg"] = {"Chiga"}, ["cgk"] = {"Chocangacakha"}, ["chb"] = {"Chibcha"}, ["chc"] = {"Catawba"}, ["chd"] = {"Highland Oaxaca Chontal"}, ["chf"] = {"Tabasco Chontal"}, ["chg"] = {"ချာဂတိုင်", "Chagatai"}, ["chh"] = {"Chinook"}, ["chj"] = {"Ojitlán Chinantec"}, ["chk"] = {"Chuukese"}, ["chl"] = {"Cahuilla"}, ["chm"] = {"Mari (Russia)"}, ["chn"] = {"Chinook jargon"}, ["cho"] = {"Choctaw"}, ["chp"] = {"Chipewyan", "Dene Suline"}, ["chq"] = {"Quiotepec Chinantec"}, ["chr"] = {"Cherokee"}, ["cht"] = {"Cholón"}, ["chw"] = {"Chuwabu"}, ["chx"] = {"Chantyal"}, ["chy"] = {"Cheyenne"}, ["chz"] = {"Ozumacín Chinantec"}, ["cia"] = {"Cia-Cia"}, ["cib"] = {"Ci Gbe"}, ["cic"] = {"Chickasaw"}, ["cid"] = {"Chimariko"}, ["cie"] = {"Cineni"}, ["cih"] = {"Chinali"}, ["cik"] = {"Chitkuli Kinnauri"}, ["cim"] = {"Cimbrian"}, ["cin"] = {"Cinta Larga"}, ["cip"] = {"Chiapanec"}, ["cir"] = {"Tiri", "Haméa", "Méa"}, ["ciw"] = {"Chippewa"}, ["ciy"] = {"Chaima"}, ["cja"] = {"Western Cham"}, ["cje"] = {"Chru"}, ["cjh"] = {"Upper Chehalis"}, ["cji"] = {"Chamalal"}, ["cjk"] = {"Chokwe"}, ["cjm"] = {"Eastern Cham"}, ["cjn"] = {"Chenapian"}, ["cjo"] = {"Ashéninka Pajonal"}, ["cjp"] = {"Cabécar"}, ["cjs"] = {"Shor"}, ["cjv"] = {"Chuave"}, ["cjy"] = {"Jinyu Chinese"}, ["ckb"] = {"Central Kurdish"}, ["ckh"] = {"Chak"}, ["ckl"] = {"Cibak"}, ["ckm"] = {"Chakavian"}, ["ckn"] = {"Kaang Chin"}, ["cko"] = {"Anufo"}, ["ckq"] = {"Kajakse"}, ["ckr"] = {"Kairak"}, ["cks"] = {"Tayo"}, ["ckt"] = {"Chukot"}, ["cku"] = {"Koasati"}, ["ckv"] = {"Kavalan"}, ["ckx"] = {"Caka"}, ["cky"] = {"Cakfem-Mushere"}, ["ckz"] = {"Cakchiquel-Quiché Mixed Language"}, ["cla"] = {"Ron"}, ["clc"] = {"Chilcotin"}, ["cld"] = {"Chaldean Neo-Aramaic"}, ["cle"] = {"Lealao Chinantec"}, ["clh"] = {"Chilisso"}, ["cli"] = {"Chakali"}, ["clj"] = {"လိုင်းတူ", "Laitu Chin"}, ["clk"] = {"Idu-Mishmi"}, ["cll"] = {"Chala"}, ["clm"] = {"Clallam"}, ["clo"] = {"Lowland Oaxaca Chontal"}, ["cls"] = {"Classical Sanskrit"}, ["clt"] = {"လောက်သူ", "Lautu Chin"}, ["clu"] = {"Caluyanun"}, ["clw"] = {"Chulym"}, ["cly"] = {"Eastern Highland Chatino"}, ["cma"] = {"Maa"}, ["cmc"] = {"Chamic languages"}, ["cme"] = {"Cerma"}, ["cmg"] = {"Classical Mongolian"}, ["cmi"] = {"Emberá-Chamí"}, ["cml"] = {"Campalagian"}, ["cmm"] = {"Michigamea"}, ["cmn"] = {"Mandarin Chinese"}, ["cmo"] = {"Central Mnong"}, ["cmr"] = {"မြို(ခမိ)", "Mro-Khimi Chin"}, ["cms"] = {"Messapic"}, ["cmt"] = {"Camtho"}, ["cna"] = {"Changthang"}, ["cnb"] = {"Chinbon Chin"}, ["cnc"] = {"Côông"}, ["cng"] = {"Northern Qiang"}, ["cnh"] = {"Hakha Chin", "Haka Chin"}, ["cni"] = {"Asháninka"}, ["cnk"] = {"ခူမီး", "Khumi Chin"}, ["cnl"] = {"Lalana Chinantec"}, ["cno"] = {"Con"}, ["cnp"] = {"Northern Ping Chinese", "Northern Pinghua"}, ["cnq"] = {"Chung"}, ["cnr"] = {"Montenegrin"}, ["cns"] = {"Central Asmat"}, ["cnt"] = {"Tepetotutla Chinantec"}, ["cnu"] = {"Chenoua"}, ["cnw"] = {"Ngawn Chin"}, ["cnx"] = {"Middle Cornish"}, ["coa"] = {"Cocos Islands Malay"}, ["cob"] = {"Chicomuceltec"}, ["coc"] = {"Cocopa"}, ["cod"] = {"Cocama-Cocamilla"}, ["coe"] = {"Koreguaje"}, ["cof"] = {"Colorado"}, ["cog"] = {"Chong"}, ["coh"] = {"Chonyi-Dzihana-Kauma", "Chichonyi-Chidzihana-Chikauma"}, ["coj"] = {"Cochimi"}, ["cok"] = {"Santa Teresa Cora"}, ["col"] = {"Columbia-Wenatchi"}, ["com"] = {"Comanche"}, ["con"] = {"Cofán"}, ["coo"] = {"Comox"}, ["cop"] = {"Coptic"}, ["coq"] = {"Coquille"}, ["cot"] = {"Caquinte"}, ["cou"] = {"Wamey"}, ["cov"] = {"Cao Miao"}, ["cow"] = {"Cowlitz"}, ["cox"] = {"Nanti"}, ["coz"] = {"Chochotec"}, ["cpa"] = {"Palantla Chinantec"}, ["cpb"] = {"Ucayali-Yurúa Ashéninka"}, ["cpc"] = {"Ajyíninka Apurucayali"}, ["cpe"] = {"English-based creoles and pidgins"}, ["cpf"] = {"French-based creoles and pidgins"}, ["cpg"] = {"Cappadocian Greek"}, ["cpi"] = {"Chinese Pidgin English"}, ["cpn"] = {"Cherepon"}, ["cpo"] = {"Kpeego"}, ["cpp"] = {"Portuguese-based creoles and pidgins"}, ["cps"] = {"Capiznon"}, ["cpu"] = {"Pichis Ashéninka"}, ["cpx"] = {"Pu-Xian Chinese"}, ["cpy"] = {"South Ucayali Ashéninka"}, ["cqd"] = {"Chuanqiandian Cluster Miao"}, ["cra"] = {"Chara"}, ["crb"] = {"Island Carib"}, ["crc"] = {"Lonwolwol"}, ["crd"] = {"Coeur d'Alene"}, ["crf"] = {"Caramanta"}, ["crg"] = {"Michif"}, ["crh"] = {"Crimean Tatar", "Crimean Turkish"}, ["cri"] = {"Sãotomense"}, ["crj"] = {"Southern East Cree"}, ["crk"] = {"Plains Cree"}, ["crl"] = {"Northern East Cree"}, ["crm"] = {"Moose Cree"}, ["crn"] = {"El Nayar Cora"}, ["cro"] = {"Crow"}, ["crp"] = {"Creoles and pidgins"}, ["crq"] = {"Iyo'wujwa Chorote"}, ["crr"] = {"Carolina Algonquian"}, ["crs"] = {"Seselwa Creole French"}, ["crt"] = {"Iyojwa'ja Chorote"}, ["crv"] = {"Chaura"}, ["crw"] = {"Chrau"}, ["crx"] = {"Carrier"}, ["cry"] = {"Cori"}, ["crz"] = {"Cruzeño"}, ["csa"] = {"Chiltepec Chinantec"}, ["csb"] = {"Kashubian"}, ["csc"] = {"Catalan Sign Language", "Lengua de señas catalana", "Llengua de Signes Catalana"}, ["csd"] = {"Chiangmai Sign Language"}, ["cse"] = {"Czech Sign Language"}, ["csf"] = {"Cuba Sign Language"}, ["csg"] = {"Chilean Sign Language"}, ["csh"] = {"အရှိုချင်း", "Asho Chin"}, ["csi"] = {"Coast Miwok"}, ["csj"] = {"ဆောင်လိုင်း", "Songlai Chin"}, ["csk"] = {"Jola-Kasa"}, ["csl"] = {"Chinese Sign Language"}, ["csm"] = {"Central Sierra Miwok"}, ["csn"] = {"Colombian Sign Language"}, ["cso"] = {"Sochiapam Chinantec", "Sochiapan Chinantec"}, ["csp"] = {"Southern Ping Chinese", "Southern Pinghua"}, ["csq"] = {"Croatia Sign Language"}, ["csr"] = {"Costa Rican Sign Language"}, ["css"] = {"Southern Ohlone"}, ["cst"] = {"Northern Ohlone"}, ["csu"] = {"Central Sudanic languages"}, ["csv"] = {"ဆုမ်းတူ", "Sumtu Chin"}, ["csw"] = {"Swampy Cree"}, ["csx"] = {"Cambodian Sign Language"}, ["csy"] = {"စီးယင်း", "Siyin Chin"}, ["csz"] = {"Coos"}, ["cta"] = {"Tataltepec Chatino"}, ["ctc"] = {"Chetco"}, ["ctd"] = {"Tedim Chin"}, ["cte"] = {"Tepinapa Chinantec"}, ["ctg"] = {"စစ်တကောင်း"}, ["cth"] = {"ထိုက်ဖုမ်း", "Thaiphum Chin"}, ["ctl"] = {"Tlacoatzintepec Chinantec"}, ["ctm"] = {"Chitimacha"}, ["ctn"] = {"Chhintange"}, ["cto"] = {"Emberá-Catío"}, ["ctp"] = {"Western Highland Chatino"}, ["cts"] = {"Northern Catanduanes Bikol"}, ["ctt"] = {"Wayanad Chetti"}, ["ctu"] = {"Chol"}, ["cty"] = {"Moundadan Chetty"}, ["ctz"] = {"Zacatepec Chatino"}, ["cua"] = {"Cua"}, ["cub"] = {"Cubeo"}, ["cuc"] = {"Usila Chinantec"}, ["cuh"] = {"Chuka", "Gichuka"}, ["cui"] = {"Cuiba"}, ["cuj"] = {"Mashco Piro"}, ["cuk"] = {"San Blas Kuna"}, ["cul"] = {"Culina", "Kulina"}, ["cuo"] = {"Cumanagoto"}, ["cup"] = {"Cupeño"}, ["cuq"] = {"Cun"}, ["cur"] = {"Chhulung"}, ["cus"] = {"Cushitic languages"}, ["cut"] = {"Teutila Cuicatec"}, ["cuu"] = {"Tai Ya"}, ["cuv"] = {"Cuvok"}, ["cuw"] = {"Chukwa"}, ["cux"] = {"Tepeuxila Cuicatec"}, ["cuy"] = {"Cuitlatec"}, ["cvg"] = {"Chug"}, ["cvn"] = {"Valle Nacional Chinantec"}, ["cwa"] = {"Kabwa"}, ["cwb"] = {"Maindo"}, ["cwd"] = {"Woods Cree"}, ["cwe"] = {"Kwere"}, ["cwg"] = {"Chewong", "Cheq Wong"}, ["cwt"] = {"Kuwaataay"}, ["cxh"] = {"Cha'ari"}, ["cya"] = {"Nopala Chatino"}, ["cyb"] = {"Cayubaba"}, ["cyo"] = {"Cuyonon"}, ["czh"] = {"Huizhou Chinese"}, ["czk"] = {"Knaanic"}, ["czn"] = {"Zenzontepec Chatino"}, ["czo"] = {"Min Zhong Chinese"}, ["czt"] = {"ဇိုတုန်", "Zotung Chin"}, ["daa"] = {"Dangaléat"}, ["dac"] = {"Dambi"}, ["dad"] = {"Marik"}, ["dae"] = {"Duupa"}, ["dag"] = {"Dagbani"}, ["dah"] = {"Gwahatike"}, ["dai"] = {"Day"}, ["daj"] = {"Dar Fur Daju"}, ["dak"] = {"Dakota"}, ["dal"] = {"Dahalo"}, ["dam"] = {"Damakawa"}, ["dao"] = {"ဒိုင်", "Daai Chin"}, ["daq"] = {"Dandami Maria"}, ["dar"] = {"Dargwa"}, ["das"] = {"Daho-Doo"}, ["dau"] = {"Dar Sila Daju"}, ["dav"] = {"Taita", "Dawida"}, ["daw"] = {"Davawenyo"}, ["dax"] = {"Dayi"}, ["day"] = {"Land Dayak languages"}, ["daz"] = {"Moi-Wadea", "Dao"}, ["dba"] = {"Bangime"}, ["dbb"] = {"Deno"}, ["dbd"] = {"Dadiya"}, ["dbe"] = {"Dabe"}, ["dbf"] = {"Edopi"}, ["dbg"] = {"Dogul Dom Dogon"}, ["dbi"] = {"Doka"}, ["dbj"] = {"Ida'an"}, ["dbl"] = {"Dyirbal"}, ["dbm"] = {"Duguri"}, ["dbn"] = {"Duriankere"}, ["dbo"] = {"Dulbu"}, ["dbp"] = {"Duwai"}, ["dbq"] = {"Daba"}, ["dbr"] = {"Dabarre"}, ["dbt"] = {"Ben Tey Dogon"}, ["dbu"] = {"Bondum Dom Dogon"}, ["dbv"] = {"Dungu"}, ["dbw"] = {"Bankan Tey Dogon"}, ["dby"] = {"Dibiyaso"}, ["dcc"] = {"Deccan"}, ["dcr"] = {"Negerhollands"}, ["dda"] = {"Dadi Dadi"}, ["ddd"] = {"Dongotono"}, ["dde"] = {"Doondo"}, ["ddg"] = {"Fataluku"}, ["ddi"] = {"West Goodenough"}, ["ddj"] = {"Jaru"}, ["ddn"] = {"Dendi (Benin)"}, ["ddo"] = {"Dido"}, ["ddr"] = {"Dhudhuroa"}, ["dds"] = {"Donno So Dogon"}, ["ddw"] = {"Dawera-Daweloor"}, ["dec"] = {"Dagik"}, ["ded"] = {"Dedua"}, ["dee"] = {"Dewoin"}, ["def"] = {"Dezfuli"}, ["deg"] = {"Degema"}, ["deh"] = {"Dehwari"}, ["dei"] = {"Demisa"}, ["del"] = {"Delaware"}, ["dem"] = {"Dem"}, ["den"] = {"Slave (Athapascan)"}, ["dep"] = {"Pidgin Delaware"}, ["deq"] = {"Dendi (Central African Republic)"}, ["der"] = {"Deori"}, ["des"] = {"Desano"}, ["dev"] = {"Domung"}, ["dez"] = {"Dengese"}, ["dga"] = {"Southern Dagaare"}, ["dgb"] = {"Bunoge Dogon"}, ["dgc"] = {"Casiguran Dumagat Agta"}, ["dgd"] = {"Dagaari Dioula"}, ["dge"] = {"Degenan"}, ["dgg"] = {"Doga"}, ["dgh"] = {"Dghwede"}, ["dgi"] = {"Northern Dagara"}, ["dgk"] = {"Dagba"}, ["dgl"] = {"Andaandi", "Dongolawi"}, ["dgn"] = {"Dagoman"}, ["dgo"] = {"Dogri (individual language)"}, ["dgr"] = {"Tlicho", "Dogrib", "Tłı̨chǫ"}, ["dgs"] = {"Dogoso"}, ["dgt"] = {"Ndra'ngith"}, ["dgw"] = {"Daungwurrung"}, ["dgx"] = {"Doghoro"}, ["dgz"] = {"Daga"}, ["dhd"] = {"Dhundari"}, ["dhg"] = {"Dhangu-Djangu", "Dhangu", "Djangu"}, ["dhi"] = {"Dhimal"}, ["dhl"] = {"Dhalandji"}, ["dhm"] = {"Zemba"}, ["dhn"] = {"Dhanki"}, ["dho"] = {"Dhodia"}, ["dhr"] = {"Dhargari"}, ["dhs"] = {"Dhaiso"}, ["dhu"] = {"Dhurga"}, ["dhv"] = {"Dehu", "Drehu"}, ["dhw"] = {"Dhanwar (Nepal)"}, ["dhx"] = {"Dhungaloo"}, ["dia"] = {"Dia"}, ["dib"] = {"South Central Dinka"}, ["dic"] = {"Lakota Dida"}, ["did"] = {"Didinga"}, ["dif"] = {"Dieri", "Diyari"}, ["dig"] = {"Digo", "Chidigo"}, ["dih"] = {"Kumiai"}, ["dii"] = {"Dimbong"}, ["dij"] = {"Dai"}, ["dik"] = {"Southwestern Dinka"}, ["dil"] = {"Dilling"}, ["dim"] = {"Dime"}, ["din"] = {"Dinka"}, ["dio"] = {"Dibo"}, ["dip"] = {"Northeastern Dinka"}, ["diq"] = {"Dimli (individual language)"}, ["dir"] = {"Dirim"}, ["dis"] = {"Dimasa"}, ["diu"] = {"Diriku"}, ["diw"] = {"Northwestern Dinka"}, ["dix"] = {"Dixon Reef"}, ["diy"] = {"Diuwe"}, ["diz"] = {"Ding"}, ["dja"] = {"Djadjawurrung"}, ["djb"] = {"Djinba"}, ["djc"] = {"Dar Daju Daju"}, ["djd"] = {"Djamindjung", "Ngaliwurru"}, ["dje"] = {"Zarma"}, ["djf"] = {"Djangun"}, ["dji"] = {"Djinang"}, ["djj"] = {"Djeebbana"}, ["djk"] = {"Eastern Maroon Creole", "Businenge Tongo", "Nenge"}, ["djm"] = {"Jamsay Dogon"}, ["djn"] = {"Jawoyn", "Djauan"}, ["djo"] = {"Jangkang"}, ["djr"] = {"Djambarrpuyngu"}, ["dju"] = {"Kapriman"}, ["djw"] = {"Djawi"}, ["dka"] = {"Dakpakha"}, ["dkg"] = {"Kadung"}, ["dkk"] = {"Dakka"}, ["dkr"] = {"Kuijau"}, ["dks"] = {"Southeastern Dinka"}, ["dkx"] = {"Mazagway"}, ["dlg"] = {"Dolgan"}, ["dlk"] = {"Dahalik"}, ["dlm"] = {"Dalmatian"}, ["dln"] = {"Darlong"}, ["dma"] = {"Duma"}, ["dmb"] = {"Mombo Dogon"}, ["dmc"] = {"Gavak"}, ["dmd"] = {"Madhi Madhi"}, ["dme"] = {"Dugwor"}, ["dmf"] = {"Medefaidrin"}, ["dmg"] = {"Upper Kinabatangan"}, ["dmk"] = {"Domaaki"}, ["dml"] = {"Dameli"}, ["dmm"] = {"Dama"}, ["dmn"] = {"Mande languages"}, ["dmo"] = {"Kemedzung"}, ["dmr"] = {"East Damar"}, ["dms"] = {"Dampelas"}, ["dmu"] = {"Dubu", "Tebi"}, ["dmv"] = {"Dumpas"}, ["dmw"] = {"Mudburra"}, ["dmx"] = {"Dema"}, ["dmy"] = {"Demta", "Sowari"}, ["dna"] = {"Upper Grand Valley Dani"}, ["dnd"] = {"Daonda"}, ["dne"] = {"Ndendeule"}, ["dng"] = {"Dungan"}, ["dni"] = {"Lower Grand Valley Dani"}, ["dnj"] = {"Dan"}, ["dnk"] = {"Dengka"}, ["dnn"] = {"Dzùùngoo"}, ["dno"] = {"Ndrulo", "Northern Lendu"}, ["dnr"] = {"Danaru"}, ["dnt"] = {"Mid Grand Valley Dani"}, ["dnu"] = {"Danau"}, ["dnv"] = {"ဓနု", "Danu"}, ["dnw"] = {"Western Dani"}, ["dny"] = {"Dení"}, ["doa"] = {"Dom"}, ["dob"] = {"Dobu"}, ["doc"] = {"Northern Dong"}, ["doe"] = {"Doe"}, ["dof"] = {"Domu"}, ["doh"] = {"Dong"}, ["doi"] = {"Dogri (macrolanguage)"}, ["dok"] = {"Dondo"}, ["dol"] = {"Doso"}, ["don"] = {"Toura (Papua New Guinea)"}, ["doo"] = {"Dongo"}, ["dop"] = {"Lukpa"}, ["doq"] = {"Dominican Sign Language"}, ["dor"] = {"Dori'o"}, ["dos"] = {"Dogosé"}, ["dot"] = {"Dass"}, ["dov"] = {"Dombe"}, ["dow"] = {"Doyayo"}, ["dox"] = {"Bussa"}, ["doy"] = {"Dompo"}, ["doz"] = {"Dorze"}, ["dpp"] = {"Papar"}, ["dra"] = {"Dravidian languages"}, ["drb"] = {"Dair"}, ["drc"] = {"Minderico"}, ["drd"] = {"Darmiya"}, ["dre"] = {"Dolpo"}, ["drg"] = {"Rungus"}, ["dri"] = {"C'Lela"}, ["drl"] = {"Paakantyi"}, ["drn"] = {"West Damar"}, ["dro"] = {"Daro-Matu Melanau"}, ["drq"] = {"Dura"}, ["drs"] = {"Gedeo"}, ["drt"] = {"Drents"}, ["dru"] = {"Rukai"}, ["dry"] = {"Darai"}, ["dsb"] = {"Lower Sorbian"}, ["dse"] = {"Dutch Sign Language"}, ["dsh"] = {"Daasanach"}, ["dsi"] = {"Disa"}, ["dsk"] = {"Dokshi"}, ["dsl"] = {"Danish Sign Language"}, ["dsn"] = {"Dusner"}, ["dso"] = {"Desiya"}, ["dsq"] = {"Tadaksahak"}, ["dsz"] = {"Mardin Sign Language"}, ["dta"] = {"Daur"}, ["dtb"] = {"Labuk-Kinabatangan Kadazan"}, ["dtd"] = {"Ditidaht"}, ["dth"] = {"Adithinngithigh"}, ["dti"] = {"Ana Tinga Dogon"}, ["dtk"] = {"Tene Kan Dogon"}, ["dtm"] = {"Tomo Kan Dogon"}, ["dtn"] = {"Daatsʼíin"}, ["dto"] = {"Tommo So Dogon"}, ["dtp"] = {"Kadazan Dusun", "Central Dusun"}, ["dtr"] = {"Lotud"}, ["dts"] = {"Toro So Dogon"}, ["dtt"] = {"Toro Tegu Dogon"}, ["dtu"] = {"Tebul Ure Dogon"}, ["dty"] = {"Dotyali"}, ["dua"] = {"Duala"}, ["dub"] = {"Dubli"}, ["duc"] = {"Duna"}, ["due"] = {"Umiray Dumaget Agta"}, ["duf"] = {"Dumbea", "Drubea"}, ["dug"] = {"Duruma", "Chiduruma"}, ["duh"] = {"Dungra Bhil"}, ["dui"] = {"Dumun"}, ["duk"] = {"Uyajitaya"}, ["dul"] = {"Alabat Island Agta"}, ["dum"] = {"Middle Dutch (ca. 1050-1350)"}, ["dun"] = {"Dusun Deyah"}, ["duo"] = {"Dupaninan Agta"}, ["dup"] = {"Duano"}, ["duq"] = {"Dusun Malang"}, ["dur"] = {"Dii"}, ["dus"] = {"Dumi"}, ["duu"] = {"Drung"}, ["duv"] = {"Duvle"}, ["duw"] = {"Dusun Witu"}, ["dux"] = {"Duungooma"}, ["duy"] = {"Dicamay Agta"}, ["duz"] = {"Duli-Gey"}, ["dva"] = {"Duau"}, ["dwa"] = {"Diri"}, ["dwk"] = {"Dawik Kui"}, ["dwr"] = {"Dawro"}, ["dws"] = {"Dutton World Speedwords"}, ["dwu"] = {"Dhuwal"}, ["dww"] = {"Dawawa"}, ["dwy"] = {"Dhuwaya"}, ["dwz"] = {"Dewas Rai"}, ["dya"] = {"Dyan"}, ["dyb"] = {"Dyaberdyaber"}, ["dyd"] = {"Dyugun"}, ["dyg"] = {"Villa Viciosa Agta"}, ["dyi"] = {"Djimini Senoufo"}, ["dym"] = {"Yanda Dom Dogon"}, ["dyn"] = {"Dyangadi", "Dhanggatti"}, ["dyo"] = {"Jola-Fonyi"}, ["dyr"] = {"Dyarim"}, ["dyu"] = {"Dyula"}, ["dyy"] = {"Djabugay", "Dyaabugay"}, ["dza"] = {"Tunzu"}, ["dzd"] = {"Daza"}, ["dze"] = {"Djiwarli"}, ["dzg"] = {"Dazaga"}, ["dzl"] = {"Dzalakha"}, ["dzn"] = {"Dzando"}, ["eaa"] = {"Karenggapa"}, ["ebc"] = {"Beginci"}, ["ebg"] = {"Ebughu"}, ["ebk"] = {"Eastern Bontok"}, ["ebo"] = {"Teke-Ebo"}, ["ebr"] = {"Ebrié"}, ["ebu"] = {"Embu", "Kiembu"}, ["ecr"] = {"Eteocretan"}, ["ecs"] = {"Ecuadorian Sign Language"}, ["ecy"] = {"Eteocypriot"}, ["eee"] = {"E"}, ["efa"] = {"Efai"}, ["efe"] = {"Efe"}, ["efi"] = {"Efik"}, ["ega"] = {"Ega"}, ["egl"] = {"Emilian"}, ["egm"] = {"Benamanga"}, ["ego"] = {"Eggon"}, ["egx"] = {"Egyptian languages"}, ["egy"] = {"Egyptian (Ancient)"}, ["ehs"] = {"Miyakubo Sign Language"}, ["ehu"] = {"Ehueun"}, ["eip"] = {"Eipomek"}, ["eit"] = {"Eitiep"}, ["eiv"] = {"Askopan"}, ["eja"] = {"Ejamat"}, ["eka"] = {"Ekajuk"}, ["eke"] = {"Ekit"}, ["ekg"] = {"Ekari"}, ["eki"] = {"Eki"}, ["ekk"] = {"Standard Estonian"}, ["ekl"] = {"Kol (Bangladesh)", "Kol"}, ["ekm"] = {"Elip"}, ["eko"] = {"Koti"}, ["ekp"] = {"Ekpeye"}, ["ekr"] = {"Yace"}, ["eky"] = {"Eastern Kayah"}, ["ele"] = {"Elepi"}, ["elh"] = {"El Hugeirat"}, ["eli"] = {"Nding"}, ["elk"] = {"Elkei"}, ["elm"] = {"Eleme"}, ["elo"] = {"El Molo"}, ["elu"] = {"Elu"}, ["elx"] = {"Elamite"}, ["ema"] = {"Emai-Iuleha-Ora"}, ["emb"] = {"Embaloh"}, ["eme"] = {"Emerillon"}, ["emg"] = {"Eastern Meohang"}, ["emi"] = {"Mussau-Emira"}, ["emk"] = {"Eastern Maninkakan"}, ["emm"] = {"Mamulique"}, ["emn"] = {"Eman"}, ["emp"] = {"Northern Emberá"}, ["emq"] = {"Eastern Minyag"}, ["ems"] = {"Pacific Gulf Yupik"}, ["emu"] = {"Eastern Muria"}, ["emw"] = {"Emplawas"}, ["emx"] = {"Erromintxela"}, ["emy"] = {"Epigraphic Mayan"}, ["emz"] = {"Mbessa"}, ["ena"] = {"Apali"}, ["enb"] = {"Markweeta"}, ["enc"] = {"En"}, ["end"] = {"Ende"}, ["enf"] = {"Forest Enets"}, ["enh"] = {"Tundra Enets"}, ["enl"] = {"Enlhet"}, ["enm"] = {"Middle English (1100-1500)"}, ["enn"] = {"Engenni"}, ["eno"] = {"Enggano"}, ["enq"] = {"Enga"}, ["enr"] = {"Emumu", "Emem"}, ["enu"] = {"Enu"}, ["env"] = {"Enwan (Edo State)"}, ["enw"] = {"Enwan (Akwa Ibom State)"}, ["enx"] = {"Enxet"}, ["eot"] = {"Beti (Côte d'Ivoire)"}, ["epi"] = {"Epie"}, ["era"] = {"Eravallan"}, ["erg"] = {"Sie"}, ["erh"] = {"Eruwa"}, ["eri"] = {"Ogea"}, ["erk"] = {"South Efate"}, ["ero"] = {"Horpa"}, ["err"] = {"Erre"}, ["ers"] = {"Ersu"}, ["ert"] = {"Eritai"}, ["erw"] = {"Erokwanas"}, ["ese"] = {"Ese Ejja"}, ["esg"] = {"Aheri Gondi"}, ["esh"] = {"Eshtehardi"}, ["esi"] = {"North Alaskan Inupiatun"}, ["esk"] = {"Northwest Alaska Inupiatun"}, ["esl"] = {"Egypt Sign Language"}, ["esm"] = {"Esuma"}, ["esn"] = {"Salvadoran Sign Language"}, ["eso"] = {"Estonian Sign Language"}, ["esq"] = {"Esselen"}, ["ess"] = {"Central Siberian Yupik"}, ["esu"] = {"Central Yupik"}, ["esx"] = {"Eskimo-Aleut languages"}, ["esy"] = {"Eskayan"}, ["etb"] = {"Etebi"}, ["etc"] = {"Etchemin"}, ["eth"] = {"Ethiopian Sign Language"}, ["etn"] = {"Eton (Vanuatu)"}, ["eto"] = {"Eton (Cameroon)"}, ["etr"] = {"Edolo"}, ["ets"] = {"Yekhee"}, ["ett"] = {"Etruscan"}, ["etu"] = {"Ejagham"}, ["etx"] = {"Eten"}, ["etz"] = {"Semimi"}, ["eud"] = {"Eudeve"}, ["euq"] = {"Basque (family)"}, ["eve"] = {"Even"}, ["evh"] = {"Uvbie"}, ["evn"] = {"Evenki"}, ["ewo"] = {"Ewondo"}, ["ext"] = {"Extremaduran"}, ["eya"] = {"Eyak"}, ["eyo"] = {"Keiyo"}, ["eza"] = {"Ezaa"}, ["eze"] = {"Uzekwe"}, ["faa"] = {"Fasu"}, ["fab"] = {"Fa d'Ambu"}, ["fad"] = {"Wagi"}, ["faf"] = {"Fagani"}, ["fag"] = {"Finongan"}, ["fah"] = {"Baissa Fali"}, ["fai"] = {"Faiwol"}, ["faj"] = {"Faita"}, ["fak"] = {"Fang (Cameroon)"}, ["fal"] = {"South Fali"}, ["fam"] = {"Fam"}, ["fan"] = {"Fang (Equatorial Guinea)"}, ["fap"] = {"Paloor"}, ["far"] = {"Fataleka"}, ["fat"] = {"Fanti"}, ["fau"] = {"Fayu"}, ["fax"] = {"Fala"}, ["fay"] = {"Southwestern Fars"}, ["faz"] = {"Northwestern Fars"}, ["fbl"] = {"West Albay Bikol"}, ["fcs"] = {"Quebec Sign Language"}, ["fer"] = {"Feroge"}, ["ffi"] = {"Foia Foia"}, ["ffm"] = {"Maasina Fulfulde"}, ["fgr"] = {"Fongoro"}, ["fia"] = {"Nobiin"}, ["fie"] = {"Fyer"}, ["fif"] = {"Faifi"}, ["fil"] = {"Filipino", "Pilipino"}, ["fip"] = {"Fipa"}, ["fir"] = {"Firan"}, ["fit"] = {"Tornedalen Finnish", "Meänkieli"}, ["fiu"] = {"Finno-Ugrian languages"}, ["fiw"] = {"Fiwaga"}, ["fkk"] = {"Kirya-Konzəl"}, ["fkv"] = {"Kven Finnish"}, ["fla"] = {"Kalispel-Pend d'Oreille"}, ["flh"] = {"Foau"}, ["fli"] = {"Fali"}, ["fll"] = {"North Fali"}, ["fln"] = {"Flinders Island"}, ["flr"] = {"Fuliiru"}, ["fly"] = {"Flaaitaal", "Tsotsitaal"}, ["fmp"] = {"Fe'fe'"}, ["fmu"] = {"Far Western Muria"}, ["fnb"] = {"Fanbak"}, ["fng"] = {"Fanagalo"}, ["fni"] = {"Fania"}, ["fod"] = {"Foodo"}, ["foi"] = {"Foi"}, ["fom"] = {"Foma"}, ["fon"] = {"Fon"}, ["for"] = {"Fore"}, ["fos"] = {"Siraya"}, ["fox"] = {"Formosan languages"}, ["fpe"] = {"Fernando Po Creole English"}, ["fqs"] = {"Fas"}, ["frc"] = {"Cajun French"}, ["frd"] = {"Fordata"}, ["frk"] = {"Frankish"}, ["frm"] = {"Middle French (ca. 1400-1600)"}, ["fro"] = {"Old French (842-ca. 1400)"}, ["frp"] = {"Arpitan", "Francoprovençal"}, ["frq"] = {"Forak"}, ["frr"] = {"Northern Frisian"}, ["frs"] = {"Eastern Frisian"}, ["frt"] = {"Fortsenal"}, ["fse"] = {"Finnish Sign Language"}, ["fsl"] = {"French Sign Language"}, ["fss"] = {"Finland-Swedish Sign Language", "finlandssvenskt teckenspråk", "suomenruotsalainen viittomakieli"}, ["fub"] = {"Adamawa Fulfulde"}, ["fuc"] = {"Pulaar"}, ["fud"] = {"East Futuna"}, ["fue"] = {"Borgu Fulfulde"}, ["fuf"] = {"Pular"}, ["fuh"] = {"Western Niger Fulfulde"}, ["fui"] = {"Bagirmi Fulfulde"}, ["fuj"] = {"Ko"}, ["fum"] = {"Fum"}, ["fun"] = {"Fulniô"}, ["fuq"] = {"Central-Eastern Niger Fulfulde"}, ["fur"] = {"Friulian"}, ["fut"] = {"Futuna-Aniwa"}, ["fuu"] = {"Furu"}, ["fuv"] = {"Nigerian Fulfulde"}, ["fuy"] = {"Fuyug"}, ["fvr"] = {"Fur"}, ["fwa"] = {"Fwâi"}, ["fwe"] = {"Fwe"}, ["gaa"] = {"Ga"}, ["gab"] = {"Gabri"}, ["gac"] = {"Mixed Great Andamanese"}, ["gad"] = {"Gaddang"}, ["gae"] = {"Guarequena"}, ["gaf"] = {"Gende"}, ["gag"] = {"Gagauz"}, ["gah"] = {"Alekano"}, ["gai"] = {"Borei"}, ["gaj"] = {"Gadsup"}, ["gak"] = {"Gamkonora"}, ["gal"] = {"Galolen"}, ["gam"] = {"Kandawo"}, ["gan"] = {"Gan Chinese"}, ["gao"] = {"Gants"}, ["gap"] = {"Gal"}, ["gaq"] = {"Gata'"}, ["gar"] = {"Galeya"}, ["gas"] = {"Adiwasi Garasia"}, ["gat"] = {"Kenati"}, ["gau"] = {"Mudhili Gadaba"}, ["gaw"] = {"Nobonob"}, ["gax"] = {"Borana-Arsi-Guji Oromo"}, ["gay"] = {"Gayo"}, ["gaz"] = {"West Central Oromo"}, ["gba"] = {"Gbaya (Central African Republic)"}, ["gbb"] = {"Kaytetye"}, ["gbd"] = {"Karajarri"}, ["gbe"] = {"Niksek"}, ["gbf"] = {"Gaikundi"}, ["gbg"] = {"Gbanziri"}, ["gbh"] = {"Defi Gbe"}, ["gbi"] = {"Galela"}, ["gbj"] = {"Bodo Gadaba"}, ["gbk"] = {"Gaddi"}, ["gbl"] = {"Gamit"}, ["gbm"] = {"Garhwali"}, ["gbn"] = {"Mo'da"}, ["gbo"] = {"Northern Grebo"}, ["gbp"] = {"Gbaya-Bossangoa"}, ["gbq"] = {"Gbaya-Bozoum"}, ["gbr"] = {"Gbagyi"}, ["gbs"] = {"Gbesi Gbe"}, ["gbu"] = {"Gagadu"}, ["gbv"] = {"Gbanu"}, ["gbw"] = {"Gabi-Gabi"}, ["gbx"] = {"Eastern Xwla Gbe"}, ["gby"] = {"Gbari"}, ["gbz"] = {"Zoroastrian Dari"}, ["gcc"] = {"Mali"}, ["gcd"] = {"Ganggalida"}, ["gce"] = {"Galice"}, ["gcf"] = {"Guadeloupean Creole French"}, ["gcl"] = {"Grenadian Creole English"}, ["gcn"] = {"Gaina"}, ["gcr"] = {"Guianese Creole French"}, ["gct"] = {"Colonia Tovar German"}, ["gda"] = {"Gade Lohar"}, ["gdb"] = {"Pottangi Ollar Gadaba"}, ["gdc"] = {"Gugu Badhun"}, ["gdd"] = {"Gedaged"}, ["gde"] = {"Gude"}, ["gdf"] = {"Guduf-Gava"}, ["gdg"] = {"Ga'dang"}, ["gdh"] = {"Gadjerawang", "Gajirrabeng"}, ["gdi"] = {"Gundi"}, ["gdj"] = {"Gurdjar"}, ["gdk"] = {"Gadang"}, ["gdl"] = {"Dirasha"}, ["gdm"] = {"Laal"}, ["gdn"] = {"Umanakaina"}, ["gdo"] = {"Ghodoberi"}, ["gdq"] = {"Mehri"}, ["gdr"] = {"Wipi"}, ["gds"] = {"Ghandruk Sign Language"}, ["gdt"] = {"Kungardutyi"}, ["gdu"] = {"Gudu"}, ["gdx"] = {"Godwari"}, ["gea"] = {"Geruma"}, ["geb"] = {"Kire"}, ["gec"] = {"Gboloo Grebo"}, ["ged"] = {"Gade"}, ["gef"] = {"Gerai"}, ["geg"] = {"Gengle"}, ["geh"] = {"Hutterite German", "Hutterisch"}, ["gei"] = {"Gebe"}, ["gej"] = {"Gen"}, ["gek"] = {"Ywom"}, ["gel"] = {"ut-Ma'in"}, ["gem"] = {"Germanic languages"}, ["geq"] = {"Geme"}, ["ges"] = {"Geser-Gorom"}, ["gev"] = {"Eviya"}, ["gew"] = {"Gera"}, ["gex"] = {"Garre"}, ["gey"] = {"Enya"}, ["gez"] = {"Geez"}, ["gfk"] = {"Patpatar"}, ["gft"] = {"Gafat"}, ["gga"] = {"Gao"}, ["ggb"] = {"Gbii"}, ["ggd"] = {"Gugadj"}, ["gge"] = {"Gurr-goni"}, ["ggg"] = {"Gurgula"}, ["ggk"] = {"Kungarakany"}, ["ggl"] = {"Ganglau"}, ["ggt"] = {"Gitua"}, ["ggu"] = {"Gagu", "Gban"}, ["ggw"] = {"Gogodala"}, ["gha"] = {"Ghadamès"}, ["ghc"] = {"Hiberno-Scottish Gaelic"}, ["ghe"] = {"Southern Ghale"}, ["ghh"] = {"Northern Ghale"}, ["ghk"] = {"ဂေခို", "Geko Karen"}, ["ghl"] = {"Ghulfan"}, ["ghn"] = {"Ghanongga"}, ["gho"] = {"Ghomara"}, ["ghr"] = {"Ghera"}, ["ghs"] = {"Guhu-Samane"}, ["ght"] = {"Kuke", "Kutang Ghale"}, ["gia"] = {"Kija"}, ["gib"] = {"Gibanawa"}, ["gic"] = {"Gail"}, ["gid"] = {"Gidar"}, ["gie"] = {"Gaɓogbo", "Guébie"}, ["gig"] = {"Goaria"}, ["gih"] = {"Githabul"}, ["gii"] = {"Girirra"}, ["gil"] = {"Gilbertese"}, ["gim"] = {"Gimi (Eastern Highlands)"}, ["gin"] = {"Hinukh"}, ["gip"] = {"Gimi (West New Britain)"}, ["giq"] = {"Green Gelao"}, ["gir"] = {"Red Gelao"}, ["gis"] = {"North Giziga"}, ["git"] = {"Gitxsan"}, ["giu"] = {"Mulao"}, ["giw"] = {"White Gelao"}, ["gix"] = {"Gilima"}, ["giy"] = {"Giyug"}, ["giz"] = {"South Giziga"}, ["gjk"] = {"Kachi Koli"}, ["gjm"] = {"Gunditjmara"}, ["gjn"] = {"Gonja"}, ["gjr"] = {"Gurindji Kriol"}, ["gju"] = {"Gujari"}, ["gka"] = {"Guya"}, ["gkd"] = {"Magɨ (Madang Province)"}, ["gke"] = {"Ndai"}, ["gkn"] = {"Gokana"}, ["gko"] = {"Kok-Nar"}, ["gkp"] = {"Guinea Kpelle"}, ["gku"] = {"ǂUngkue"}, ["glb"] = {"Belning"}, ["glc"] = {"Bon Gula"}, ["gld"] = {"Nanai"}, ["glh"] = {"Northwest Pashai", "Northwest Pashayi"}, ["glj"] = {"Gula Iro"}, ["glk"] = {"Gilaki"}, ["gll"] = {"Garlali"}, ["glo"] = {"Galambu"}, ["glr"] = {"Glaro-Twabo"}, ["glu"] = {"Gula (Chad)"}, ["glw"] = {"Glavda"}, ["gly"] = {"Gule"}, ["gma"] = {"Gambera"}, ["gmb"] = {"Gula'alaa"}, ["gmd"] = {"Mághdì"}, ["gme"] = {"East Germanic languages"}, ["gmg"] = {"Magɨyi"}, ["gmh"] = {"Middle High German (ca. 1050-1500)"}, ["gml"] = {"Middle Low German"}, ["gmm"] = {"Gbaya-Mbodomo"}, ["gmn"] = {"Gimnime"}, ["gmq"] = {"North Germanic languages"}, ["gmr"] = {"Mirning", "Mirniny"}, ["gmu"] = {"Gumalu"}, ["gmv"] = {"Gamo"}, ["gmw"] = {"West Germanic languages"}, ["gmx"] = {"Magoma"}, ["gmy"] = {"Mycenaean Greek"}, ["gmz"] = {"Mgbolizhia"}, ["gna"] = {"Kaansa"}, ["gnb"] = {"Gangte"}, ["gnc"] = {"Guanche"}, ["gnd"] = {"Zulgo-Gemzek"}, ["gne"] = {"Ganang"}, ["gng"] = {"Ngangam"}, ["gnh"] = {"Lere"}, ["gni"] = {"Gooniyandi"}, ["gnj"] = {"Ngen"}, ["gnk"] = {"ǁGana"}, ["gnl"] = {"Gangulu"}, ["gnm"] = {"Ginuman"}, ["gnn"] = {"Gumatj"}, ["gno"] = {"Northern Gondi"}, ["gnq"] = {"Gana"}, ["gnr"] = {"Gureng Gureng"}, ["gnt"] = {"Guntai"}, ["gnu"] = {"Gnau"}, ["gnw"] = {"Western Bolivian Guaraní"}, ["gnz"] = {"Ganzi"}, ["goa"] = {"Guro"}, ["gob"] = {"Playero"}, ["goc"] = {"Gorakor"}, ["god"] = {"Godié"}, ["goe"] = {"Gongduk"}, ["gof"] = {"Gofa"}, ["gog"] = {"Gogo"}, ["goh"] = {"Old High German (ca. 750-1050)"}, ["goi"] = {"Gobasi"}, ["goj"] = {"Gowlan"}, ["gok"] = {"Gowli"}, ["gol"] = {"Gola"}, ["gom"] = {"Goan Konkani"}, ["gon"] = {"Gondi"}, ["goo"] = {"Gone Dau"}, ["gop"] = {"Yeretuar"}, ["goq"] = {"Gorap"}, ["gor"] = {"Gorontalo"}, ["gos"] = {"Gronings"}, ["got"] = {"Gothic"}, ["gou"] = {"Gavar"}, ["gov"] = {"Goo"}, ["gow"] = {"Gorowa"}, ["gox"] = {"Gobu"}, ["goy"] = {"Goundo"}, ["goz"] = {"Gozarkhani"}, ["gpa"] = {"Gupa-Abawa"}, ["gpe"] = {"Ghanaian Pidgin English"}, ["gpn"] = {"Taiap"}, ["gqa"] = {"Ga'anda"}, ["gqi"] = {"Guiqiong"}, ["gqn"] = {"Guana (Brazil)"}, ["gqr"] = {"Gor"}, ["gqu"] = {"Qau"}, ["gra"] = {"Rajput Garasia"}, ["grb"] = {"Grebo"}, ["grc"] = {"ရှေးဟောင်းဂရိ", "Ancient Greek (to 1453)"}, ["grd"] = {"Guruntum-Mbaaru"}, ["grg"] = {"Madi"}, ["grh"] = {"Gbiri-Niragu"}, ["gri"] = {"Ghari"}, ["grj"] = {"Southern Grebo"}, ["grk"] = {"Greek languages"}, ["grm"] = {"Kota Marudu Talantang"}, ["gro"] = {"Groma"}, ["grq"] = {"Gorovu"}, ["grr"] = {"Taznatit"}, ["grs"] = {"Gresi"}, ["grt"] = {"Garo"}, ["gru"] = {"Kistane"}, ["grv"] = {"Central Grebo"}, ["grw"] = {"Gweda"}, ["grx"] = {"Guriaso"}, ["gry"] = {"Barclayville Grebo"}, ["grz"] = {"Guramalum"}, ["gse"] = {"Ghanaian Sign Language"}, ["gsg"] = {"German Sign Language"}, ["gsl"] = {"Gusilay"}, ["gsm"] = {"Guatemalan Sign Language"}, ["gsn"] = {"Nema", "Gusan"}, ["gso"] = {"Southwest Gbaya"}, ["gsp"] = {"Wasembo"}, ["gss"] = {"Greek Sign Language"}, ["gsw"] = {"Swiss German", "Alemannic", "Alsatian"}, ["gta"] = {"Guató"}, ["gtu"] = {"Aghu-Tharnggala"}, ["gua"] = {"Shiki"}, ["gub"] = {"Guajajára"}, ["guc"] = {"Wayuu"}, ["gud"] = {"Yocoboué Dida"}, ["gue"] = {"Gurindji"}, ["guf"] = {"Gupapuyngu"}, ["gug"] = {"Paraguayan Guaraní"}, ["guh"] = {"Guahibo"}, ["gui"] = {"Eastern Bolivian Guaraní"}, ["guk"] = {"Gumuz"}, ["gul"] = {"Sea Island Creole English"}, ["gum"] = {"Guambiano"}, ["gun"] = {"Mbyá Guaraní"}, ["guo"] = {"Guayabero"}, ["gup"] = {"Gunwinggu"}, ["guq"] = {"Aché"}, ["gur"] = {"Farefare"}, ["gus"] = {"Guinean Sign Language"}, ["gut"] = {"Maléku Jaíka"}, ["guu"] = {"Yanomamö"}, ["guw"] = {"Gun"}, ["gux"] = {"Gourmanchéma"}, ["guz"] = {"Gusii", "Ekegusii"}, ["gva"] = {"Guana (Paraguay)"}, ["gvc"] = {"Guanano"}, ["gve"] = {"Duwet"}, ["gvf"] = {"Golin"}, ["gvj"] = {"Guajá"}, ["gvl"] = {"Gulay"}, ["gvm"] = {"Gurmana"}, ["gvn"] = {"Kuku-Yalanji"}, ["gvo"] = {"Gavião Do Jiparaná"}, ["gvp"] = {"Pará Gavião"}, ["gvr"] = {"Gurung"}, ["gvs"] = {"Gumawana"}, ["gvy"] = {"Guyani"}, ["gwa"] = {"Mbato"}, ["gwb"] = {"Gwa"}, ["gwc"] = {"Gawri", "Kalami"}, ["gwd"] = {"Gawwada"}, ["gwe"] = {"Gweno"}, ["gwf"] = {"Gowro"}, ["gwg"] = {"Moo"}, ["gwi"] = {"Gwichʼin"}, ["gwj"] = {"ǀGwi"}, ["gwm"] = {"Awngthim"}, ["gwn"] = {"Gwandara"}, ["gwr"] = {"Gwere"}, ["gwt"] = {"Gawar-Bati"}, ["gwu"] = {"Guwamu"}, ["gww"] = {"Kwini"}, ["gwx"] = {"Gua"}, ["gxx"] = {"Wè Southern"}, ["gya"] = {"Northwest Gbaya"}, ["gyb"] = {"Garus"}, ["gyd"] = {"Kayardild"}, ["gye"] = {"Gyem"}, ["gyf"] = {"Gungabula"}, ["gyg"] = {"Gbayi"}, ["gyi"] = {"Gyele"}, ["gyl"] = {"Gayil"}, ["gym"] = {"Ngäbere"}, ["gyn"] = {"Guyanese Creole English"}, ["gyo"] = {"Gyalsumdo"}, ["gyr"] = {"Guarayu"}, ["gyy"] = {"Gunya"}, ["gyz"] = {"Geji", "Gyaazi"}, ["gza"] = {"Ganza"}, ["gzi"] = {"Gazi"}, ["gzn"] = {"Gane"}, ["haa"] = {"Han"}, ["hab"] = {"Hanoi Sign Language"}, ["hac"] = {"Gurani"}, ["had"] = {"Hatam"}, ["hae"] = {"Eastern Oromo"}, ["haf"] = {"Haiphong Sign Language"}, ["hag"] = {"Hanga"}, ["hah"] = {"Hahon"}, ["hai"] = {"Haida"}, ["haj"] = {"Hajong"}, ["hak"] = {"Hakka Chinese"}, ["hal"] = {"Halang"}, ["ham"] = {"Hewa"}, ["han"] = {"Hangaza"}, ["hao"] = {"Hakö"}, ["hap"] = {"Hupla"}, ["haq"] = {"Ha"}, ["har"] = {"Harari"}, ["has"] = {"Haisla"}, ["hav"] = {"Havu"}, ["haw"] = {"Hawaiian"}, ["hax"] = {"Southern Haida"}, ["hay"] = {"Haya"}, ["haz"] = {"Hazaragi"}, ["hba"] = {"Hamba"}, ["hbb"] = {"Huba"}, ["hbn"] = {"Heiban"}, ["hbo"] = {"Ancient Hebrew"}, ["hbu"] = {"Habu"}, ["hca"] = {"Andaman Creole Hindi"}, ["hch"] = {"Huichol"}, ["hdn"] = {"Northern Haida"}, ["hds"] = {"Honduras Sign Language"}, ["hdy"] = {"Hadiyya"}, ["hea"] = {"Northern Qiandong Miao"}, ["hed"] = {"Herdé"}, ["heg"] = {"Helong"}, ["heh"] = {"Hehe"}, ["hei"] = {"Heiltsuk"}, ["hem"] = {"Hemba"}, ["hgm"] = {"Haiǁom"}, ["hgw"] = {"Haigwai"}, ["hhi"] = {"Hoia Hoia"}, ["hhr"] = {"Kerak"}, ["hhy"] = {"Hoyahoya"}, ["hia"] = {"Lamang"}, ["hib"] = {"Hibito"}, ["hid"] = {"Hidatsa"}, ["hif"] = {"Fiji Hindi"}, ["hig"] = {"Kamwe"}, ["hih"] = {"Pamosu"}, ["hii"] = {"Hinduri"}, ["hij"] = {"Hijuk"}, ["hik"] = {"Seit-Kaitetu"}, ["hil"] = {"Hiligaynon"}, ["him"] = {"Himachali languages", "Western Pahari languages"}, ["hio"] = {"Tsoa"}, ["hir"] = {"Himarimã"}, ["hit"] = {"Hittite"}, ["hiw"] = {"Hiw"}, ["hix"] = {"Hixkaryána"}, ["hji"] = {"Haji"}, ["hka"] = {"Kahe"}, ["hke"] = {"Hunde"}, ["hkh"] = {"Khah", "Poguli"}, ["hkk"] = {"Hunjara-Kaina Ke"}, ["hkn"] = {"Mel-Khaonh"}, ["hks"] = {"Hong Kong Sign Language", "Heung Kong Sau Yue"}, ["hla"] = {"Halia"}, ["hlb"] = {"Halbi"}, ["hld"] = {"Halang Doan"}, ["hle"] = {"Hlersu"}, ["hlt"] = {"Matu Chin"}, ["hlu"] = {"Hieroglyphic Luwian"}, ["hma"] = {"Southern Mashan Hmong", "Southern Mashan Miao"}, ["hmb"] = {"Humburi Senni Songhay"}, ["hmc"] = {"Central Huishui Hmong", "Central Huishui Miao"}, ["hmd"] = {"Large Flowery Miao", "A-hmaos", "Da-Hua Miao"}, ["hme"] = {"Eastern Huishui Hmong", "Eastern Huishui Miao"}, ["hmf"] = {"Hmong Don"}, ["hmg"] = {"Southwestern Guiyang Hmong"}, ["hmh"] = {"Southwestern Huishui Hmong", "Southwestern Huishui Miao"}, ["hmi"] = {"Northern Huishui Hmong", "Northern Huishui Miao"}, ["hmj"] = {"Ge", "Gejia"}, ["hmk"] = {"Maek"}, ["hml"] = {"Luopohe Hmong", "Luopohe Miao"}, ["hmm"] = {"Central Mashan Hmong", "Central Mashan Miao"}, ["hmn"] = {"Hmong", "Mong"}, ["hmp"] = {"Northern Mashan Hmong", "Northern Mashan Miao"}, ["hmq"] = {"Eastern Qiandong Miao"}, ["hmr"] = {"Hmar"}, ["hms"] = {"Southern Qiandong Miao"}, ["hmt"] = {"Hamtai"}, ["hmu"] = {"Hamap"}, ["hmv"] = {"Hmong Dô"}, ["hmw"] = {"Western Mashan Hmong", "Western Mashan Miao"}, ["hmx"] = {"Hmong-Mien languages"}, ["hmy"] = {"Southern Guiyang Hmong", "Southern Guiyang Miao"}, ["hmz"] = {"Hmong Shua", "Sinicized Miao"}, ["hna"] = {"Mina (Cameroon)"}, ["hnd"] = {"Southern Hindko"}, ["hne"] = {"Chhattisgarhi"}, ["hng"] = {"Hungu"}, ["hnh"] = {"ǁAni"}, ["hni"] = {"Hani"}, ["hnj"] = {"Hmong Njua", "Mong Leng", "Mong Njua"}, ["hnm"] = {"Hainanese"}, ["hnn"] = {"Hanunoo"}, ["hno"] = {"Northern Hindko"}, ["hns"] = {"Caribbean Hindustani"}, ["hnu"] = {"Hung"}, ["hoa"] = {"Hoava"}, ["hob"] = {"Mari (Madang Province)"}, ["hoc"] = {"Ho"}, ["hod"] = {"Holma"}, ["hoe"] = {"Horom"}, ["hoh"] = {"Hobyót"}, ["hoi"] = {"Holikachuk"}, ["hoj"] = {"Hadothi", "Haroti"}, ["hok"] = {"Hokan languages"}, ["hol"] = {"Holu"}, ["hom"] = {"Homa"}, ["hoo"] = {"Holoholo"}, ["hop"] = {"Hopi"}, ["hor"] = {"Horo"}, ["hos"] = {"Ho Chi Minh City Sign Language"}, ["hot"] = {"Hote", "Malê"}, ["hov"] = {"Hovongan"}, ["how"] = {"Honi"}, ["hoy"] = {"Holiya"}, ["hoz"] = {"Hozo"}, ["hpo"] = {"ဖွန်း", "Hpon"}, ["hps"] = {"Hawai'i Sign Language (HSL)", "Hawai'i Pidgin Sign Language"}, ["hra"] = {"Hrangkhol"}, ["hrc"] = {"Niwer Mil"}, ["hre"] = {"Hre"}, ["hrk"] = {"Haruku"}, ["hrm"] = {"Horned Miao"}, ["hro"] = {"Haroi"}, ["hrp"] = {"Nhirrpi"}, ["hrt"] = {"Hértevin"}, ["hru"] = {"Hruso"}, ["hrw"] = {"Warwar Feni"}, ["hrx"] = {"Hunsrik"}, ["hrz"] = {"Harzani"}, ["hsb"] = {"Upper Sorbian"}, ["hsh"] = {"Hungarian Sign Language"}, ["hsl"] = {"Hausa Sign Language"}, ["hsn"] = {"Xiang Chinese"}, ["hss"] = {"Harsusi"}, ["hti"] = {"Hoti"}, ["hto"] = {"Minica Huitoto"}, ["hts"] = {"Hadza"}, ["htu"] = {"Hitu"}, ["htx"] = {"Middle Hittite"}, ["hub"] = {"Huambisa"}, ["huc"] = {"ǂHua", "ǂʼAmkhoe"}, ["hud"] = {"Huaulu"}, ["hue"] = {"San Francisco Del Mar Huave"}, ["huf"] = {"Humene"}, ["hug"] = {"Huachipaeri"}, ["huh"] = {"Huilliche"}, ["hui"] = {"Huli"}, ["huj"] = {"Northern Guiyang Hmong", "Northern Guiyang Miao"}, ["huk"] = {"Hulung"}, ["hul"] = {"Hula"}, ["hum"] = {"Hungana"}, ["huo"] = {"Hu"}, ["hup"] = {"Hupa"}, ["huq"] = {"Tsat"}, ["hur"] = {"Halkomelem"}, ["hus"] = {"Huastec"}, ["hut"] = {"Humla"}, ["huu"] = {"Murui Huitoto"}, ["huv"] = {"San Mateo Del Mar Huave"}, ["huw"] = {"Hukumina"}, ["hux"] = {"Nüpode Huitoto"}, ["huy"] = {"Hulaulá"}, ["huz"] = {"Hunzib"}, ["hvc"] = {"Haitian Vodoun Culture Language"}, ["hve"] = {"San Dionisio Del Mar Huave"}, ["hvk"] = {"Haveke"}, ["hvn"] = {"Sabu"}, ["hvv"] = {"Santa María Del Mar Huave"}, ["hwa"] = {"Wané"}, ["hwc"] = {"Hawai'i Creole English", "Hawai'i Pidgin"}, ["hwo"] = {"Hwana"}, ["hya"] = {"Hya"}, ["hyw"] = {"Western Armenian"}, ["hyx"] = {"Armenian (family)"}, ["iai"] = {"Iaai"}, ["ian"] = {"Iatmul"}, ["iar"] = {"Purari"}, ["iba"] = {"Iban"}, ["ibb"] = {"Ibibio"}, ["ibd"] = {"Iwaidja"}, ["ibe"] = {"Akpes"}, ["ibg"] = {"Ibanag"}, ["ibh"] = {"Bih"}, ["ibl"] = {"Ibaloi"}, ["ibm"] = {"Agoi"}, ["ibn"] = {"Ibino"}, ["ibr"] = {"Ibuoro"}, ["ibu"] = {"Ibu"}, ["iby"] = {"Ibani"}, ["ica"] = {"Ede Ica"}, ["ich"] = {"Etkywan"}, ["icl"] = {"Icelandic Sign Language"}, ["icr"] = {"Islander Creole English"}, ["ida"] = {"Idakho-Isukha-Tiriki", "Luidakho-Luisukha-Lutirichi"}, ["idb"] = {"Indo-Portuguese"}, ["idc"] = {"Idon", "Ajiya"}, ["idd"] = {"Ede Idaca"}, ["ide"] = {"Idere"}, ["idi"] = {"Idi"}, ["idr"] = {"Indri"}, ["ids"] = {"Idesa"}, ["idt"] = {"Idaté"}, ["idu"] = {"Idoma"}, ["ifa"] = {"Amganad Ifugao"}, ["ifb"] = {"Batad Ifugao", "Ayangan Ifugao"}, ["ife"] = {"Ifè"}, ["iff"] = {"Ifo"}, ["ifk"] = {"Tuwali Ifugao"}, ["ifm"] = {"Teke-Fuumu"}, ["ifu"] = {"Mayoyao Ifugao"}, ["ify"] = {"Keley-I Kallahan"}, ["igb"] = {"Ebira"}, ["ige"] = {"Igede"}, ["igg"] = {"Igana"}, ["igl"] = {"Igala"}, ["igm"] = {"Kanggape"}, ["ign"] = {"Ignaciano"}, ["igo"] = {"Isebe"}, ["igs"] = {"Interglossa"}, ["igw"] = {"Igwe"}, ["ihb"] = {"Iha Based Pidgin"}, ["ihi"] = {"Ihievbe"}, ["ihp"] = {"Iha"}, ["ihw"] = {"Bidhawal"}, ["iin"] = {"Thiin"}, ["iir"] = {"Indo-Iranian languages"}, ["ijc"] = {"Izon"}, ["ije"] = {"Biseni"}, ["ijj"] = {"Ede Ije"}, ["ijn"] = {"Kalabari"}, ["ijo"] = {"Ijo languages"}, ["ijs"] = {"Southeast Ijo"}, ["ike"] = {"Eastern Canadian Inuktitut"}, ["ikh"] = {"Ikhin-Arokho"}, ["iki"] = {"Iko"}, ["ikk"] = {"Ika"}, ["ikl"] = {"Ikulu"}, ["iko"] = {"Olulumo-Ikom"}, ["ikp"] = {"Ikpeshi"}, ["ikr"] = {"Ikaranggal"}, ["iks"] = {"Inuit Sign Language"}, ["ikt"] = {"Inuinnaqtun", "Western Canadian Inuktitut"}, ["ikv"] = {"Iku-Gora-Ankwa"}, ["ikw"] = {"Ikwere"}, ["ikx"] = {"Ik"}, ["ikz"] = {"Ikizu"}, ["ila"] = {"Ile Ape"}, ["ilb"] = {"Ila"}, ["ilg"] = {"Garig-Ilgar"}, ["ili"] = {"Ili Turki"}, ["ilk"] = {"Ilongot"}, ["ilm"] = {"Iranun (Malaysia)"}, ["ilo"] = {"Iloko"}, ["ilp"] = {"Iranun (Philippines)"}, ["ils"] = {"International Sign"}, ["ilu"] = {"Ili'uun"}, ["ilv"] = {"Ilue"}, ["ima"] = {"Mala Malasar"}, ["imi"] = {"Anamgura"}, ["iml"] = {"Miluk"}, ["imn"] = {"Imonda"}, ["imo"] = {"Imbongu"}, ["imr"] = {"Imroing"}, ["ims"] = {"Marsian"}, ["imt"] = {"Imotong"}, ["imy"] = {"Milyan"}, ["inb"] = {"Inga"}, ["inc"] = {"Indic languages"}, ["ine"] = {"Indo-European languages"}, ["ing"] = {"Degexit'an"}, ["inh"] = {"Ingush"}, ["inj"] = {"Jungle Inga"}, ["inl"] = {"Indonesian Sign Language"}, ["inm"] = {"Minaean"}, ["inn"] = {"Isinai"}, ["ino"] = {"Inoke-Yate"}, ["inp"] = {"Iñapari"}, ["ins"] = {"Indian Sign Language"}, ["int"] = {"Intha"}, ["inz"] = {"Ineseño"}, ["ior"] = {"Inor"}, ["iou"] = {"Tuma-Irumu"}, ["iow"] = {"Iowa-Oto"}, ["ipi"] = {"Ipili"}, ["ipo"] = {"Ipiko"}, ["iqu"] = {"Iquito"}, ["iqw"] = {"Ikwo"}, ["ira"] = {"Iranian languages"}, ["ire"] = {"Iresim"}, ["irh"] = {"Irarutu"}, ["iri"] = {"Rigwe", "Irigwe"}, ["irk"] = {"Iraqw"}, ["irn"] = {"Irántxe"}, ["iro"] = {"Iroquoian languages"}, ["irr"] = {"Ir"}, ["iru"] = {"Irula"}, ["irx"] = {"Kamberau"}, ["iry"] = {"Iraya"}, ["isa"] = {"Isabi"}, ["isc"] = {"Isconahua"}, ["isd"] = {"Isnag"}, ["ise"] = {"Italian Sign Language"}, ["isg"] = {"Irish Sign Language"}, ["ish"] = {"Esan"}, ["isi"] = {"Nkem-Nkum"}, ["isk"] = {"Ishkashimi"}, ["ism"] = {"Masimasi"}, ["isn"] = {"Isanzu"}, ["iso"] = {"Isoko"}, ["isr"] = {"Israeli Sign Language"}, ["ist"] = {"Istriot"}, ["isu"] = {"Isu (Menchum Division)"}, ["isv"] = {"Interslavic"}, ["itb"] = {"Binongan Itneg"}, ["itc"] = {"Italic languages"}, ["itd"] = {"Southern Tidung"}, ["ite"] = {"Itene"}, ["iti"] = {"Inlaod Itneg"}, ["itk"] = {"Judeo-Italian"}, ["itl"] = {"Itelmen"}, ["itm"] = {"Itu Mbon Uzo"}, ["ito"] = {"Itonama"}, ["itr"] = {"Iteri"}, ["its"] = {"Isekiri"}, ["itt"] = {"Maeng Itneg"}, ["itv"] = {"Itawit"}, ["itw"] = {"Ito"}, ["itx"] = {"Itik"}, ["ity"] = {"Moyadan Itneg"}, ["itz"] = {"Itzá"}, ["ium"] = {"Iu Mien"}, ["ivb"] = {"Ibatan"}, ["ivv"] = {"Ivatan"}, ["iwk"] = {"I-Wak"}, ["iwm"] = {"Iwam"}, ["iwo"] = {"Iwur"}, ["iws"] = {"Sepik Iwam"}, ["ixc"] = {"Ixcatec"}, ["ixl"] = {"Ixil"}, ["iya"] = {"Iyayu"}, ["iyo"] = {"Mesaka"}, ["iyx"] = {"Yaka (Congo)"}, ["izh"] = {"Ingrian"}, ["izm"] = {"Kizamani"}, ["izr"] = {"Izere"}, ["izz"] = {"Izii"}, ["jaa"] = {"Jamamadí"}, ["jab"] = {"Hyam"}, ["jac"] = {"Popti'", "Jakalteko"}, ["jad"] = {"Jahanka"}, ["jae"] = {"Yabem"}, ["jaf"] = {"Jara"}, ["jah"] = {"Jah Hut"}, ["jaj"] = {"Zazao"}, ["jak"] = {"Jakun"}, ["jal"] = {"Yalahatan"}, ["jam"] = {"Jamaican Creole English"}, ["jan"] = {"Jandai"}, ["jao"] = {"Yanyuwa"}, ["jaq"] = {"Yaqay"}, ["jas"] = {"New Caledonian Javanese"}, ["jat"] = {"Jakati"}, ["jau"] = {"Yaur"}, ["jax"] = {"Jambi Malay"}, ["jay"] = {"Yan-nhangu", "Nhangu"}, ["jaz"] = {"Jawe"}, ["jbe"] = {"Judeo-Berber"}, ["jbi"] = {"Badjiri"}, ["jbj"] = {"Arandai"}, ["jbk"] = {"Barikewa"}, ["jbm"] = {"Bijim"}, ["jbn"] = {"Nafusi"}, ["jbo"] = {"Lojban"}, ["jbr"] = {"Jofotek-Bromnya"}, ["jbt"] = {"Jabutí"}, ["jbu"] = {"Jukun Takum"}, ["jbw"] = {"Yawijibaya"}, ["jcs"] = {"Jamaican Country Sign Language"}, ["jct"] = {"Krymchak"}, ["jda"] = {"Jad"}, ["jdg"] = {"Jadgali"}, ["jdt"] = {"Judeo-Tat"}, ["jeb"] = {"Jebero"}, ["jee"] = {"Jerung"}, ["jeh"] = {"Jeh"}, ["jei"] = {"Yei"}, ["jek"] = {"Jeri Kuo"}, ["jel"] = {"Yelmek"}, ["jen"] = {"Dza"}, ["jer"] = {"Jere"}, ["jet"] = {"Manem"}, ["jeu"] = {"Jonkor Bourmataguil"}, ["jgb"] = {"Ngbee"}, ["jge"] = {"Judeo-Georgian"}, ["jgk"] = {"Gwak"}, ["jgo"] = {"Ngomba"}, ["jhi"] = {"Jehai"}, ["jhs"] = {"Jhankot Sign Language"}, ["jia"] = {"Jina"}, ["jib"] = {"Jibu"}, ["jic"] = {"Tol"}, ["jid"] = {"Bu (Kaduna State)"}, ["jie"] = {"Jilbe"}, ["jig"] = {"Jingulu", "Djingili"}, ["jih"] = {"sTodsde", "Shangzhai"}, ["jii"] = {"Jiiddu"}, ["jil"] = {"Jilim"}, ["jim"] = {"Jimi (Cameroon)"}, ["jio"] = {"Jiamao"}, ["jiq"] = {"Guanyinqiao", "Lavrung"}, ["jit"] = {"Jita"}, ["jiu"] = {"Youle Jinuo"}, ["jiv"] = {"Shuar"}, ["jiy"] = {"Buyuan Jinuo"}, ["jje"] = {"Jejueo"}, ["jjr"] = {"Bankal"}, ["jka"] = {"Kaera"}, ["jkm"] = {"မိုးပွ", "Mobwa Karen"}, ["jko"] = {"Kubo"}, ["jkp"] = {"ပကူး", "Paku Karen"}, ["jkr"] = {"Koro (India)"}, ["jks"] = {"Amami Koniya Sign Language"}, ["jku"] = {"Labir"}, ["jle"] = {"Ngile"}, ["jls"] = {"Jamaican Sign Language"}, ["jma"] = {"Dima"}, ["jmb"] = {"Zumbun"}, ["jmc"] = {"Machame"}, ["jmd"] = {"Yamdena"}, ["jmi"] = {"Jimi (Nigeria)"}, ["jml"] = {"Jumli"}, ["jmn"] = {"Makuri Naga"}, ["jmr"] = {"Kamara"}, ["jms"] = {"Mashi (Nigeria)"}, ["jmw"] = {"Mouwase"}, ["jmx"] = {"Western Juxtlahuaca Mixtec"}, ["jna"] = {"Jangshung"}, ["jnd"] = {"Jandavra"}, ["jng"] = {"Yangman"}, ["jni"] = {"Janji"}, ["jnj"] = {"Yemsa"}, ["jnl"] = {"Rawat"}, ["jns"] = {"Jaunsari"}, ["job"] = {"Joba"}, ["jod"] = {"Wojenaka"}, ["jog"] = {"Jogi"}, ["jor"] = {"Jorá"}, ["jos"] = {"Jordanian Sign Language"}, ["jow"] = {"Jowulu"}, ["jpa"] = {"Jewish Palestinian Aramaic"}, ["jpr"] = {"Judeo-Persian"}, ["jpx"] = {"Japanese (family)"}, ["jqr"] = {"Jaqaru"}, ["jra"] = {"Jarai"}, ["jrb"] = {"Judeo-Arabic"}, ["jrr"] = {"Jiru"}, ["jrt"] = {"Jakattoe"}, ["jru"] = {"Japrería"}, ["jsl"] = {"Japanese Sign Language"}, ["jua"] = {"Júma"}, ["jub"] = {"Wannu"}, ["juc"] = {"Jurchen"}, ["jud"] = {"Worodougou"}, ["juh"] = {"Hõne"}, ["jui"] = {"Ngadjuri"}, ["juk"] = {"Wapan"}, ["jul"] = {"Jirel"}, ["jum"] = {"Jumjum"}, ["jun"] = {"Juang"}, ["juo"] = {"Jiba"}, ["jup"] = {"Hupdë"}, ["jur"] = {"Jurúna"}, ["jus"] = {"Jumla Sign Language"}, ["jut"] = {"Jutish"}, ["juu"] = {"Ju"}, ["juw"] = {"Wãpha"}, ["juy"] = {"Juray"}, ["jvd"] = {"Javindo"}, ["jvn"] = {"Caribbean Javanese"}, ["jwi"] = {"Jwira-Pepesa"}, ["jya"] = {"Jiarong"}, ["jye"] = {"Judeo-Yemeni Arabic"}, ["jyy"] = {"Jaya"}, ["kaa"] = {"Kara-Kalpak", "Karakalpak"}, ["kab"] = {"Kabyle"}, ["kac"] = {"ကချင်", "Kachin", "Jingpho"}, ["kad"] = {"Adara"}, ["kae"] = {"Ketangalan"}, ["kaf"] = {"Katso"}, ["kag"] = {"Kajaman"}, ["kah"] = {"Kara (Central African Republic)"}, ["kai"] = {"Karekare"}, ["kaj"] = {"Jju"}, ["kak"] = {"Kalanguya", "Kayapa Kallahan"}, ["kam"] = {"Kamba (Kenya)"}, ["kao"] = {"Xaasongaxango"}, ["kap"] = {"Bezhta"}, ["kaq"] = {"Capanahua"}, ["kar"] = {"ကရင်ဘာသာစကားများ", "Karen languages"}, ["kav"] = {"Katukína"}, ["kaw"] = {"Kawi"}, ["kax"] = {"Kao"}, ["kay"] = {"Kamayurá"}, ["kba"] = {"Kalarko"}, ["kbb"] = {"Kaxuiâna"}, ["kbc"] = {"Kadiwéu"}, ["kbd"] = {"Kabardian"}, ["kbe"] = {"Kanju"}, ["kbg"] = {"Khamba"}, ["kbh"] = {"Camsá"}, ["kbi"] = {"Kaptiau"}, ["kbj"] = {"Kari"}, ["kbk"] = {"Grass Koiari"}, ["kbl"] = {"Kanembu"}, ["kbm"] = {"Iwal"}, ["kbn"] = {"Kare (Central African Republic)"}, ["kbo"] = {"Keliko"}, ["kbp"] = {"Kabiyè"}, ["kbq"] = {"Kamano"}, ["kbr"] = {"Kafa"}, ["kbs"] = {"Kande"}, ["kbt"] = {"Abadi"}, ["kbu"] = {"Kabutra"}, ["kbv"] = {"Dera (Indonesia)"}, ["kbw"] = {"Kaiep"}, ["kbx"] = {"Ap Ma"}, ["kby"] = {"Manga Kanuri"}, ["kbz"] = {"Duhwa"}, ["kca"] = {"Khanty"}, ["kcb"] = {"Kawacha"}, ["kcc"] = {"Lubila"}, ["kcd"] = {"Ngkâlmpw Kanum"}, ["kce"] = {"Kaivi"}, ["kcf"] = {"Ukaan"}, ["kcg"] = {"Tyap"}, ["kch"] = {"Vono"}, ["kci"] = {"Kamantan"}, ["kcj"] = {"Kobiana"}, ["kck"] = {"Kalanga"}, ["kcl"] = {"Kela (Papua New Guinea)", "Kala"}, ["kcm"] = {"Gula (Central African Republic)"}, ["kcn"] = {"Nubi"}, ["kco"] = {"Kinalakna"}, ["kcp"] = {"Kanga"}, ["kcq"] = {"Kamo"}, ["kcr"] = {"Katla"}, ["kcs"] = {"Koenoem"}, ["kct"] = {"Kaian"}, ["kcu"] = {"Kami (Tanzania)"}, ["kcv"] = {"Kete"}, ["kcw"] = {"Kabwari"}, ["kcx"] = {"Kachama-Ganjule"}, ["kcy"] = {"Korandje"}, ["kcz"] = {"Konongo"}, ["kda"] = {"Worimi"}, ["kdc"] = {"Kutu"}, ["kdd"] = {"Yankunytjatjara"}, ["kde"] = {"Makonde"}, ["kdf"] = {"Mamusi"}, ["kdg"] = {"Seba"}, ["kdh"] = {"Tem"}, ["kdi"] = {"Kumam"}, ["kdj"] = {"Karamojong"}, ["kdk"] = {"Numèè", "Kwényi"}, ["kdl"] = {"Tsikimba"}, ["kdm"] = {"Kagoma"}, ["kdn"] = {"Kunda"}, ["kdo"] = {"Kordofanian languages"}, ["kdp"] = {"Kaningdon-Nindem"}, ["kdq"] = {"Koch"}, ["kdr"] = {"Karaim"}, ["kdt"] = {"Kuy"}, ["kdu"] = {"Kadaru"}, ["kdw"] = {"Koneraw"}, ["kdx"] = {"Kam"}, ["kdy"] = {"Keder", "Keijar"}, ["kdz"] = {"Kwaja"}, ["kea"] = {"Kabuverdianu"}, ["keb"] = {"Kélé"}, ["kec"] = {"Keiga"}, ["ked"] = {"Kerewe"}, ["kee"] = {"Eastern Keres"}, ["kef"] = {"Kpessi"}, ["keg"] = {"Tese"}, ["keh"] = {"Keak"}, ["kei"] = {"Kei"}, ["kej"] = {"Kadar"}, ["kek"] = {"Kekchí"}, ["kel"] = {"Kela (Democratic Republic of Congo)"}, ["kem"] = {"Kemak"}, ["ken"] = {"Kenyang"}, ["keo"] = {"Kakwa"}, ["kep"] = {"Kaikadi"}, ["keq"] = {"Kamar"}, ["ker"] = {"Kera"}, ["kes"] = {"Kugbo"}, ["ket"] = {"Ket"}, ["keu"] = {"Akebu"}, ["kev"] = {"Kanikkaran"}, ["kew"] = {"West Kewa"}, ["kex"] = {"Kukna"}, ["key"] = {"Kupia"}, ["kez"] = {"Kukele"}, ["kfa"] = {"Kodava"}, ["kfb"] = {"Northwestern Kolami"}, ["kfc"] = {"Konda-Dora"}, ["kfd"] = {"Korra Koraga"}, ["kfe"] = {"Kota (India)"}, ["kff"] = {"Koya"}, ["kfg"] = {"Kudiya"}, ["kfh"] = {"Kurichiya"}, ["kfi"] = {"Kannada Kurumba"}, ["kfj"] = {"Kemiehua"}, ["kfk"] = {"Kinnauri"}, ["kfl"] = {"Kung"}, ["kfm"] = {"Khunsari"}, ["kfn"] = {"Kuk"}, ["kfo"] = {"Koro (Côte d'Ivoire)"}, ["kfp"] = {"Korwa"}, ["kfq"] = {"Korku"}, ["kfr"] = {"Kachhi", "Kutchi"}, ["kfs"] = {"Bilaspuri"}, ["kft"] = {"Kanjari"}, ["kfu"] = {"Katkari"}, ["kfv"] = {"Kurmukar"}, ["kfw"] = {"Kharam Naga"}, ["kfx"] = {"Kullu Pahari"}, ["kfy"] = {"Kumaoni"}, ["kfz"] = {"Koromfé"}, ["kga"] = {"Koyaga"}, ["kgb"] = {"Kawe"}, ["kge"] = {"Komering"}, ["kgf"] = {"Kube"}, ["kgg"] = {"Kusunda"}, ["kgi"] = {"Selangor Sign Language"}, ["kgj"] = {"Gamale Kham"}, ["kgk"] = {"Kaiwá"}, ["kgl"] = {"Kunggari"}, ["kgn"] = {"Karingani"}, ["kgo"] = {"Krongo"}, ["kgp"] = {"Kaingang"}, ["kgq"] = {"Kamoro"}, ["kgr"] = {"Abun"}, ["kgs"] = {"Kumbainggar"}, ["kgt"] = {"Somyev"}, ["kgu"] = {"Kobol"}, ["kgv"] = {"Karas"}, ["kgw"] = {"Karon Dori"}, ["kgx"] = {"Kamaru"}, ["kgy"] = {"Kyerung"}, ["kha"] = {"Khasi"}, ["khb"] = {"Lü"}, ["khc"] = {"Tukang Besi North"}, ["khd"] = {"Bädi Kanum"}, ["khe"] = {"Korowai"}, ["khf"] = {"Khuen"}, ["khg"] = {"Khams Tibetan"}, ["khh"] = {"Kehu"}, ["khi"] = {"Khoisan languages"}, ["khj"] = {"Kuturmi"}, ["khk"] = {"Halh Mongolian"}, ["khl"] = {"Lusi"}, ["khn"] = {"Khandesi"}, ["kho"] = {"Khotanese", "Sakan"}, ["khp"] = {"Kapori", "Kapauri"}, ["khq"] = {"Koyra Chiini Songhay"}, ["khr"] = {"Kharia"}, ["khs"] = {"Kasua"}, ["kht"] = {"Khamti"}, ["khu"] = {"Nkhumbi"}, ["khv"] = {"Khvarshi"}, ["khw"] = {"Khowar"}, ["khx"] = {"Kanu"}, ["khy"] = {"Kele (Democratic Republic of Congo)"}, ["khz"] = {"Keapara"}, ["kia"] = {"Kim"}, ["kib"] = {"Koalib"}, ["kic"] = {"Kickapoo"}, ["kid"] = {"Koshin"}, ["kie"] = {"Kibet"}, ["kif"] = {"Eastern Parbate Kham"}, ["kig"] = {"Kimaama", "Kimaghima"}, ["kih"] = {"Kilmeri"}, ["kii"] = {"Kitsai"}, ["kij"] = {"Kilivila"}, ["kil"] = {"Kariya"}, ["kim"] = {"Karagas"}, ["kio"] = {"Kiowa"}, ["kip"] = {"Sheshi Kham"}, ["kiq"] = {"Kosadle", "Kosare"}, ["kis"] = {"Kis"}, ["kit"] = {"Agob"}, ["kiu"] = {"Kirmanjki (individual language)"}, ["kiv"] = {"Kimbu"}, ["kiw"] = {"Northeast Kiwai"}, ["kix"] = {"Khiamniungan Naga"}, ["kiy"] = {"Kirikiri"}, ["kiz"] = {"Kisi"}, ["kja"] = {"Mlap"}, ["kjb"] = {"Q'anjob'al", "Kanjobal"}, ["kjc"] = {"Coastal Konjo"}, ["kjd"] = {"Southern Kiwai"}, ["kje"] = {"Kisar"}, ["kjg"] = {"Khmu"}, ["kjh"] = {"Khakas"}, ["kji"] = {"Zabana"}, ["kjj"] = {"Khinalugh"}, ["kjk"] = {"Highland Konjo"}, ["kjl"] = {"Western Parbate Kham"}, ["kjm"] = {"Kháng"}, ["kjn"] = {"Kunjen"}, ["kjo"] = {"Harijan Kinnauri"}, ["kjp"] = {"အရှေ့ပိုးကရင်", "Pwo Eastern Karen"}, ["kjq"] = {"Western Keres"}, ["kjr"] = {"Kurudu"}, ["kjs"] = {"East Kewa"}, ["kjt"] = {"Phrae Pwo Karen"}, ["kju"] = {"Kashaya"}, ["kjv"] = {"Kaikavian Literary Language"}, ["kjx"] = {"Ramopa"}, ["kjy"] = {"Erave"}, ["kjz"] = {"Bumthangkha"}, ["kka"] = {"Kakanda"}, ["kkb"] = {"Kwerisa"}, ["kkc"] = {"Odoodee"}, ["kkd"] = {"Kinuku"}, ["kke"] = {"Kakabe"}, ["kkf"] = {"Kalaktang Monpa"}, ["kkg"] = {"Mabaka Valley Kalinga"}, ["kkh"] = {"Khün"}, ["kki"] = {"Kagulu"}, ["kkj"] = {"Kako"}, ["kkk"] = {"Kokota"}, ["kkl"] = {"Kosarek Yale"}, ["kkm"] = {"Kiong"}, ["kkn"] = {"Kon Keu"}, ["kko"] = {"Karko"}, ["kkp"] = {"Gugubera", "Koko-Bera"}, ["kkq"] = {"Kaeku"}, ["kkr"] = {"Kir-Balar"}, ["kks"] = {"Giiwo"}, ["kkt"] = {"Koi"}, ["kku"] = {"Tumi"}, ["kkv"] = {"Kangean"}, ["kkw"] = {"Teke-Kukuya"}, ["kkx"] = {"Kohin"}, ["kky"] = {"Guugu Yimidhirr", "Guguyimidjir"}, ["kkz"] = {"Kaska"}, ["kla"] = {"Klamath-Modoc"}, ["klb"] = {"Kiliwa"}, ["klc"] = {"Kolbila"}, ["kld"] = {"Gamilaraay"}, ["kle"] = {"Kulung (Nepal)"}, ["klf"] = {"Kendeje"}, ["klg"] = {"Tagakaulo"}, ["klh"] = {"Weliki"}, ["kli"] = {"Kalumpang"}, ["klj"] = {"Khalaj"}, ["klk"] = {"Kono (Nigeria)"}, ["kll"] = {"Kagan Kalagan"}, ["klm"] = {"Migum"}, ["kln"] = {"Kalenjin"}, ["klo"] = {"Kapya"}, ["klp"] = {"Kamasa"}, ["klq"] = {"Rumu"}, ["klr"] = {"Khaling"}, ["kls"] = {"Kalasha"}, ["klt"] = {"Nukna"}, ["klu"] = {"Klao"}, ["klv"] = {"Maskelynes"}, ["klw"] = {"Tado", "Lindu"}, ["klx"] = {"Koluwawa"}, ["kly"] = {"Kalao"}, ["klz"] = {"Kabola"}, ["kma"] = {"Konni"}, ["kmb"] = {"Kimbundu"}, ["kmc"] = {"Southern Dong"}, ["kmd"] = {"Majukayang Kalinga"}, ["kme"] = {"Bakole"}, ["kmf"] = {"Kare (Papua New Guinea)"}, ["kmg"] = {"Kâte"}, ["kmh"] = {"Kalam"}, ["kmi"] = {"Kami (Nigeria)"}, ["kmj"] = {"Kumarbhag Paharia"}, ["kmk"] = {"Limos Kalinga"}, ["kml"] = {"Tanudan Kalinga"}, ["kmm"] = {"Kom (India)"}, ["kmn"] = {"Awtuw"}, ["kmo"] = {"Kwoma"}, ["kmp"] = {"Gimme"}, ["kmq"] = {"Kwama"}, ["kmr"] = {"Northern Kurdish"}, ["kms"] = {"Kamasau"}, ["kmt"] = {"Kemtuik"}, ["kmu"] = {"Kanite"}, ["kmv"] = {"Karipúna Creole French"}, ["kmw"] = {"Komo (Democratic Republic of Congo)"}, ["kmx"] = {"Waboda"}, ["kmy"] = {"Koma"}, ["kmz"] = {"Khorasani Turkish"}, ["kna"] = {"Dera (Nigeria)"}, ["knb"] = {"Lubuagan Kalinga"}, ["knc"] = {"Central Kanuri"}, ["knd"] = {"Konda"}, ["kne"] = {"Kankanaey"}, ["knf"] = {"Mankanya"}, ["kng"] = {"Koongo"}, ["kni"] = {"Kanufi"}, ["knj"] = {"Western Kanjobal"}, ["knk"] = {"Kuranko"}, ["knl"] = {"Keninjal"}, ["knm"] = {"Kanamarí"}, ["knn"] = {"Konkani (individual language)"}, ["kno"] = {"Kono (Sierra Leone)"}, ["knp"] = {"Kwanja"}, ["knq"] = {"Kintaq"}, ["knr"] = {"Kaningra"}, ["kns"] = {"Kensiu"}, ["knt"] = {"Panoan Katukína"}, ["knu"] = {"Kono (Guinea)"}, ["knv"] = {"Tabo"}, ["knw"] = {"Kung-Ekoka"}, ["knx"] = {"Kendayan", "Salako"}, ["kny"] = {"Kanyok"}, ["knz"] = {"Kalamsé"}, ["koa"] = {"Konomala"}, ["koc"] = {"Kpati"}, ["kod"] = {"Kodi"}, ["koe"] = {"Kacipo-Bale Suri"}, ["kof"] = {"Kubi"}, ["kog"] = {"Cogui", "Kogi"}, ["koh"] = {"Koyo"}, ["koi"] = {"Komi-Permyak"}, ["kok"] = {"Konkani (macrolanguage)"}, ["kol"] = {"Kol (Papua New Guinea)"}, ["koo"] = {"Konzo"}, ["kop"] = {"Waube"}, ["koq"] = {"Kota (Gabon)"}, ["kos"] = {"Kosraean"}, ["kot"] = {"Lagwan"}, ["kou"] = {"Koke"}, ["kov"] = {"Kudu-Camo"}, ["kow"] = {"Kugama"}, ["koy"] = {"Koyukon"}, ["koz"] = {"Korak"}, ["kpa"] = {"Kutto"}, ["kpb"] = {"Mullu Kurumba"}, ["kpc"] = {"Curripaco"}, ["kpd"] = {"Koba"}, ["kpe"] = {"Kpelle"}, ["kpf"] = {"Komba"}, ["kpg"] = {"Kapingamarangi"}, ["kph"] = {"Kplang"}, ["kpi"] = {"Kofei"}, ["kpj"] = {"Karajá"}, ["kpk"] = {"Kpan"}, ["kpl"] = {"Kpala"}, ["kpm"] = {"Koho"}, ["kpn"] = {"Kepkiriwát"}, ["kpo"] = {"Ikposo"}, ["kpq"] = {"Korupun-Sela"}, ["kpr"] = {"Korafe-Yegha"}, ["kps"] = {"Tehit"}, ["kpt"] = {"Karata"}, ["kpu"] = {"Kafoa"}, ["kpv"] = {"Komi-Zyrian"}, ["kpw"] = {"Kobon"}, ["kpx"] = {"Mountain Koiali"}, ["kpy"] = {"Koryak"}, ["kpz"] = {"Kupsabiny"}, ["kqa"] = {"Mum"}, ["kqb"] = {"Kovai"}, ["kqc"] = {"Doromu-Koki"}, ["kqd"] = {"Koy Sanjaq Surat"}, ["kqe"] = {"Kalagan"}, ["kqf"] = {"Kakabai"}, ["kqg"] = {"Khe"}, ["kqh"] = {"Kisankasa"}, ["kqi"] = {"Koitabu"}, ["kqj"] = {"Koromira"}, ["kqk"] = {"Kotafon Gbe"}, ["kql"] = {"Kyenele"}, ["kqm"] = {"Khisa"}, ["kqn"] = {"Kaonde"}, ["kqo"] = {"Eastern Krahn"}, ["kqp"] = {"Kimré"}, ["kqq"] = {"Krenak"}, ["kqr"] = {"Kimaragang"}, ["kqs"] = {"Northern Kissi"}, ["kqt"] = {"Klias River Kadazan"}, ["kqu"] = {"Seroa"}, ["kqv"] = {"Okolod"}, ["kqw"] = {"Kandas"}, ["kqx"] = {"Mser"}, ["kqy"] = {"Koorete"}, ["kqz"] = {"Korana"}, ["kra"] = {"Kumhali"}, ["krb"] = {"Karkin"}, ["krc"] = {"Karachay-Balkar"}, ["krd"] = {"Kairui-Midiki"}, ["kre"] = {"Panará"}, ["krf"] = {"Koro (Vanuatu)"}, ["krh"] = {"Kurama"}, ["kri"] = {"Krio"}, ["krj"] = {"Kinaray-A"}, ["krk"] = {"Kerek"}, ["krl"] = {"Karelian"}, ["krn"] = {"Sapo"}, ["kro"] = {"Kru languages"}, ["krp"] = {"Durop"}, ["krr"] = {"Krung"}, ["krs"] = {"Gbaya (Sudan)"}, ["krt"] = {"Tumari Kanuri"}, ["kru"] = {"Kurukh"}, ["krv"] = {"Kavet"}, ["krw"] = {"Western Krahn"}, ["krx"] = {"Karon"}, ["kry"] = {"Kryts"}, ["krz"] = {"Sota Kanum"}, ["ksb"] = {"Shambala"}, ["ksc"] = {"Southern Kalinga"}, ["ksd"] = {"Kuanua"}, ["kse"] = {"Kuni"}, ["ksf"] = {"Bafia"}, ["ksg"] = {"Kusaghe"}, ["ksh"] = {"Kölsch"}, ["ksi"] = {"Krisa", "I'saka"}, ["ksj"] = {"Uare"}, ["ksk"] = {"Kansa"}, ["ksl"] = {"Kumalu"}, ["ksm"] = {"Kumba"}, ["ksn"] = {"Kasiguranin"}, ["kso"] = {"Kofa"}, ["ksp"] = {"Kaba"}, ["ksq"] = {"Kwaami"}, ["ksr"] = {"Borong"}, ["kss"] = {"Southern Kisi"}, ["kst"] = {"Winyé"}, ["ksu"] = {"Khamyang"}, ["ksv"] = {"Kusu"}, ["ksw"] = {"စကောကရင်", "S'gaw Karen"}, ["ksx"] = {"Kedang"}, ["ksy"] = {"Kharia Thar"}, ["ksz"] = {"Kodaku"}, ["kta"] = {"Katua"}, ["ktb"] = {"Kambaata"}, ["ktc"] = {"Kholok"}, ["ktd"] = {"Kokata", "Kukatha"}, ["kte"] = {"Nubri"}, ["ktf"] = {"Kwami"}, ["ktg"] = {"Kalkutung"}, ["kth"] = {"Karanga"}, ["kti"] = {"North Muyu"}, ["ktj"] = {"Plapo Krumen"}, ["ktk"] = {"Kaniet"}, ["ktl"] = {"Koroshi"}, ["ktm"] = {"Kurti"}, ["ktn"] = {"Karitiâna"}, ["kto"] = {"Kuot"}, ["ktp"] = {"Kaduo"}, ["ktq"] = {"Katabaga"}, ["kts"] = {"South Muyu"}, ["ktt"] = {"Ketum"}, ["ktu"] = {"Kituba (Democratic Republic of Congo)"}, ["ktv"] = {"Eastern Katu"}, ["ktw"] = {"Kato"}, ["ktx"] = {"Kaxararí"}, ["kty"] = {"Kango (Bas-Uélé District)"}, ["ktz"] = {"Juǀʼhoan", "Juǀʼhoansi"}, ["kub"] = {"Kutep"}, ["kuc"] = {"Kwinsu"}, ["kud"] = {"'Auhelawa"}, ["kue"] = {"Kuman (Papua New Guinea)"}, ["kuf"] = {"Western Katu"}, ["kug"] = {"Kupa"}, ["kuh"] = {"Kushi"}, ["kui"] = {"Kuikúro-Kalapálo", "Kalapalo"}, ["kuj"] = {"Kuria"}, ["kuk"] = {"Kepo'"}, ["kul"] = {"Kulere"}, ["kum"] = {"Kumyk"}, ["kun"] = {"Kunama"}, ["kuo"] = {"Kumukio"}, ["kup"] = {"Kunimaipa"}, ["kuq"] = {"Karipuna"}, ["kus"] = {"Kusaal"}, ["kut"] = {"Kutenai"}, ["kuu"] = {"Upper Kuskokwim"}, ["kuv"] = {"Kur"}, ["kuw"] = {"Kpagua"}, ["kux"] = {"Kukatja"}, ["kuy"] = {"Kuuku-Ya'u"}, ["kuz"] = {"Kunza"}, ["kva"] = {"Bagvalal"}, ["kvb"] = {"Kubu"}, ["kvc"] = {"Kove"}, ["kvd"] = {"Kui (Indonesia)"}, ["kve"] = {"Kalabakan"}, ["kvf"] = {"Kabalai"}, ["kvg"] = {"Kuni-Boazi"}, ["kvh"] = {"Komodo"}, ["kvi"] = {"Kwang"}, ["kvj"] = {"Psikye"}, ["kvk"] = {"Korean Sign Language"}, ["kvl"] = {"Kayaw"}, ["kvm"] = {"Kendem"}, ["kvn"] = {"Border Kuna"}, ["kvo"] = {"Dobel"}, ["kvp"] = {"Kompane"}, ["kvq"] = {"ဂေဘားကရင်", "Geba Karen"}, ["kvr"] = {"Kerinci"}, ["kvt"] = {"လထာ", "Lahta Karen", "Lahta"}, ["kvu"] = {"ရင်းဘော်", "Yinbaw Karen"}, ["kvv"] = {"Kola"}, ["kvw"] = {"Wersing"}, ["kvx"] = {"Parkari Koli"}, ["kvy"] = {"ယင်းတလဲ", "Yintale Karen", "Yintale"}, ["kvz"] = {"Tsakwambo", "Tsaukambo"}, ["kwa"] = {"Dâw"}, ["kwb"] = {"Kwa"}, ["kwc"] = {"Likwala"}, ["kwd"] = {"Kwaio"}, ["kwe"] = {"Kwerba"}, ["kwf"] = {"Kwara'ae"}, ["kwg"] = {"Sara Kaba Deme"}, ["kwh"] = {"Kowiai"}, ["kwi"] = {"Awa-Cuaiquer"}, ["kwj"] = {"Kwanga"}, ["kwk"] = {"Kwakiutl"}, ["kwl"] = {"Kofyar"}, ["kwm"] = {"Kwambi"}, ["kwn"] = {"Kwangali"}, ["kwo"] = {"Kwomtari"}, ["kwp"] = {"Kodia"}, ["kwr"] = {"Kwer"}, ["kws"] = {"Kwese"}, ["kwt"] = {"Kwesten"}, ["kwu"] = {"Kwakum"}, ["kwv"] = {"Sara Kaba Náà"}, ["kww"] = {"Kwinti"}, ["kwx"] = {"Khirwar"}, ["kwy"] = {"San Salvador Kongo"}, ["kwz"] = {"Kwadi"}, ["kxa"] = {"Kairiru"}, ["kxb"] = {"Krobu"}, ["kxc"] = {"Konso", "Khonso"}, ["kxd"] = {"Brunei"}, ["kxf"] = {"မနူမနော", "Manumanaw Karen", "Manumanaw"}, ["kxh"] = {"Karo (Ethiopia)"}, ["kxi"] = {"Keningau Murut"}, ["kxj"] = {"Kulfa"}, ["kxk"] = {"ဇယိန်", "Zayein Karen"}, ["kxm"] = {"Northern Khmer"}, ["kxn"] = {"Kanowit-Tanjong Melanau"}, ["kxo"] = {"Kanoé"}, ["kxp"] = {"Wadiyara Koli"}, ["kxq"] = {"Smärky Kanum"}, ["kxr"] = {"Koro (Papua New Guinea)"}, ["kxs"] = {"Kangjia"}, ["kxt"] = {"Koiwat"}, ["kxv"] = {"Kuvi"}, ["kxw"] = {"Konai"}, ["kxx"] = {"Likuba"}, ["kxy"] = {"Kayong"}, ["kxz"] = {"Kerewo"}, ["kya"] = {"Kwaya"}, ["kyb"] = {"Butbut Kalinga"}, ["kyc"] = {"Kyaka"}, ["kyd"] = {"Karey"}, ["kye"] = {"Krache"}, ["kyf"] = {"Kouya"}, ["kyg"] = {"Keyagana"}, ["kyh"] = {"Karok"}, ["kyi"] = {"Kiput"}, ["kyj"] = {"Karao"}, ["kyk"] = {"Kamayo"}, ["kyl"] = {"Kalapuya"}, ["kym"] = {"Kpatili"}, ["kyn"] = {"Northern Binukidnon"}, ["kyo"] = {"Kelon"}, ["kyp"] = {"Kang"}, ["kyq"] = {"Kenga"}, ["kyr"] = {"Kuruáya"}, ["kys"] = {"Baram Kayan"}, ["kyt"] = {"Kayagar"}, ["kyu"] = {"Western Kayah"}, ["kyv"] = {"Kayort"}, ["kyw"] = {"Kudmali"}, ["kyx"] = {"Rapoisi"}, ["kyy"] = {"Kambaira"}, ["kyz"] = {"Kayabí"}, ["kza"] = {"Western Karaboro"}, ["kzb"] = {"Kaibobo"}, ["kzc"] = {"Bondoukou Kulango"}, ["kzd"] = {"Kadai"}, ["kze"] = {"Kosena"}, ["kzf"] = {"Da'a Kaili"}, ["kzg"] = {"Kikai"}, ["kzi"] = {"Kelabit"}, ["kzk"] = {"Kazukuru"}, ["kzl"] = {"Kayeli"}, ["kzm"] = {"Kais"}, ["kzn"] = {"Kokola"}, ["kzo"] = {"Kaningi"}, ["kzp"] = {"Kaidipang"}, ["kzq"] = {"Kaike"}, ["kzr"] = {"Karang"}, ["kzs"] = {"Sugut Dusun"}, ["kzu"] = {"Kayupulau"}, ["kzv"] = {"Komyandaret"}, ["kzw"] = {"Karirí-Xocó"}, ["kzx"] = {"Kamarian"}, ["kzy"] = {"Kango (Tshopo District)"}, ["kzz"] = {"Kalabra"}, ["laa"] = {"Southern Subanen"}, ["lab"] = {"Linear A"}, ["lac"] = {"Lacandon"}, ["lad"] = {"Ladino"}, ["lae"] = {"Pattani"}, ["laf"] = {"Lafofa"}, ["lag"] = {"Rangi"}, ["lah"] = {"Lahnda"}, ["lai"] = {"Lambya"}, ["laj"] = {"Lango (Uganda)"}, ["lal"] = {"Lalia"}, ["lam"] = {"Lamba"}, ["lan"] = {"Laru"}, ["lap"] = {"Laka (Chad)"}, ["laq"] = {"Qabiao"}, ["lar"] = {"Larteh"}, ["las"] = {"Lama (Togo)"}, ["lau"] = {"Laba"}, ["law"] = {"Lauje"}, ["lax"] = {"Tiwa"}, ["lay"] = {"Lama Bai"}, ["laz"] = {"Aribwatsa"}, ["lbb"] = {"Label"}, ["lbc"] = {"Lakkia"}, ["lbe"] = {"Lak"}, ["lbf"] = {"Tinani"}, ["lbg"] = {"Laopang"}, ["lbi"] = {"La'bi"}, ["lbj"] = {"Ladakhi"}, ["lbk"] = {"Central Bontok"}, ["lbl"] = {"Libon Bikol"}, ["lbm"] = {"Lodhi"}, ["lbn"] = {"Rmeet"}, ["lbo"] = {"Laven"}, ["lbq"] = {"Wampar"}, ["lbr"] = {"Lohorung"}, ["lbs"] = {"Libyan Sign Language"}, ["lbt"] = {"Lachi"}, ["lbu"] = {"Labu"}, ["lbv"] = {"Lavatbura-Lamusong"}, ["lbw"] = {"Tolaki"}, ["lbx"] = {"Lawangan"}, ["lby"] = {"Lamalama", "Lamu-Lamu"}, ["lbz"] = {"Lardil"}, ["lcc"] = {"Legenyem"}, ["lcd"] = {"Lola"}, ["lce"] = {"Loncong", "Sekak"}, ["lcf"] = {"Lubu"}, ["lch"] = {"Luchazi"}, ["lcl"] = {"Lisela"}, ["lcm"] = {"Tungag"}, ["lcp"] = {"Western Lawa"}, ["lcq"] = {"Luhu"}, ["lcs"] = {"Lisabata-Nuniali"}, ["lda"] = {"Kla-Dan"}, ["ldb"] = {"Dũya"}, ["ldd"] = {"Luri"}, ["ldg"] = {"Lenyima"}, ["ldh"] = {"Lamja-Dengsa-Tola"}, ["ldi"] = {"Laari"}, ["ldj"] = {"Lemoro"}, ["ldk"] = {"Leelau"}, ["ldl"] = {"Kaan"}, ["ldm"] = {"Landoma"}, ["ldn"] = {"Láadan"}, ["ldo"] = {"Loo"}, ["ldp"] = {"Tso"}, ["ldq"] = {"Lufu"}, ["lea"] = {"Lega-Shabunda"}, ["leb"] = {"Lala-Bisa"}, ["lec"] = {"Leco"}, ["led"] = {"Lendu"}, ["lee"] = {"Lyélé"}, ["lef"] = {"Lelemi"}, ["leh"] = {"Lenje"}, ["lei"] = {"Lemio"}, ["lej"] = {"Lengola"}, ["lek"] = {"Leipon"}, ["lel"] = {"Lele (Democratic Republic of Congo)"}, ["lem"] = {"Nomaande"}, ["len"] = {"Lenca"}, ["leo"] = {"Leti (Cameroon)"}, ["lep"] = {"Lepcha"}, ["leq"] = {"Lembena"}, ["ler"] = {"Lenkau"}, ["les"] = {"Lese"}, ["let"] = {"Lesing-Gelimi", "Amio-Gelimi"}, ["leu"] = {"Kara (Papua New Guinea)"}, ["lev"] = {"Lamma"}, ["lew"] = {"Ledo Kaili"}, ["lex"] = {"Luang"}, ["ley"] = {"Lemolang"}, ["lez"] = {"Lezghian"}, ["lfa"] = {"Lefa"}, ["lfn"] = {"Lingua Franca Nova"}, ["lga"] = {"Lungga"}, ["lgb"] = {"Laghu"}, ["lgg"] = {"Lugbara"}, ["lgh"] = {"Laghuu"}, ["lgi"] = {"Lengilu"}, ["lgk"] = {"Lingarak", "Neverver"}, ["lgl"] = {"Wala"}, ["lgm"] = {"Lega-Mwenga"}, ["lgn"] = {"T'apo", "Opuuo"}, ["lgo"] = {"Lango (South Sudan)"}, ["lgq"] = {"Logba"}, ["lgr"] = {"Lengo"}, ["lgs"] = {"Guinea-Bissau Sign Language", "Língua Gestual Guineense"}, ["lgt"] = {"Pahi"}, ["lgu"] = {"Longgu"}, ["lgz"] = {"Ligenza"}, ["lha"] = {"Laha (Viet Nam)"}, ["lhh"] = {"Laha (Indonesia)"}, ["lhi"] = {"Lahu Shi"}, ["lhl"] = {"Lahul Lohar"}, ["lhm"] = {"Lhomi"}, ["lhn"] = {"Lahanan"}, ["lhp"] = {"Lhokpu"}, ["lhs"] = {"Mlahsö"}, ["lht"] = {"Lo-Toga"}, ["lhu"] = {"Lahu"}, ["lia"] = {"West-Central Limba"}, ["lib"] = {"Likum"}, ["lic"] = {"Hlai"}, ["lid"] = {"Nyindrou"}, ["lie"] = {"Likila"}, ["lif"] = {"Limbu"}, ["lig"] = {"Ligbi"}, ["lih"] = {"Lihir"}, ["lij"] = {"Ligurian"}, ["lik"] = {"Lika"}, ["lil"] = {"Lillooet"}, ["lio"] = {"Liki"}, ["lip"] = {"Sekpele"}, ["liq"] = {"Libido"}, ["lir"] = {"Liberian English"}, ["lis"] = {"လီဆူ", "Lisu"}, ["liu"] = {"Logorik"}, ["liv"] = {"Liv"}, ["liw"] = {"Col"}, ["lix"] = {"Liabuku"}, ["liy"] = {"Banda-Bambari"}, ["liz"] = {"Libinza"}, ["lja"] = {"Golpa"}, ["lje"] = {"Rampi"}, ["lji"] = {"Laiyolo"}, ["ljl"] = {"Li'o"}, ["ljp"] = {"Lampung Api"}, ["ljw"] = {"Yirandali"}, ["ljx"] = {"Yuru"}, ["lka"] = {"Lakalei"}, ["lkb"] = {"Kabras", "Lukabaras"}, ["lkc"] = {"Kucong"}, ["lkd"] = {"Lakondê"}, ["lke"] = {"Kenyi"}, ["lkh"] = {"Lakha"}, ["lki"] = {"Laki"}, ["lkj"] = {"Remun"}, ["lkl"] = {"Laeko-Libuat"}, ["lkm"] = {"Kalaamaya"}, ["lkn"] = {"Lakon", "Vure"}, ["lko"] = {"Khayo", "Olukhayo"}, ["lkr"] = {"Päri"}, ["lks"] = {"Kisa", "Olushisa"}, ["lkt"] = {"Lakota"}, ["lku"] = {"Kungkari"}, ["lky"] = {"Lokoya"}, ["lla"] = {"Lala-Roba"}, ["llb"] = {"Lolo"}, ["llc"] = {"Lele (Guinea)"}, ["lld"] = {"Ladin"}, ["lle"] = {"Lele (Papua New Guinea)"}, ["llf"] = {"Hermit"}, ["llg"] = {"Lole"}, ["llh"] = {"Lamu"}, ["lli"] = {"Teke-Laali"}, ["llj"] = {"Ladji Ladji"}, ["llk"] = {"Lelak"}, ["lll"] = {"Lilau"}, ["llm"] = {"Lasalimu"}, ["lln"] = {"Lele (Chad)"}, ["llp"] = {"North Efate"}, ["llq"] = {"Lolak"}, ["lls"] = {"Lithuanian Sign Language"}, ["llu"] = {"Lau"}, ["llx"] = {"Lauan"}, ["lma"] = {"East Limba"}, ["lmb"] = {"Merei"}, ["lmc"] = {"Limilngan"}, ["lmd"] = {"Lumun"}, ["lme"] = {"Pévé"}, ["lmf"] = {"South Lembata"}, ["lmg"] = {"Lamogai"}, ["lmh"] = {"Lambichhong"}, ["lmi"] = {"Lombi"}, ["lmj"] = {"West Lembata"}, ["lmk"] = {"Lamkang"}, ["lml"] = {"Hano"}, ["lmn"] = {"Lambadi"}, ["lmo"] = {"Lombard"}, ["lmp"] = {"Limbum"}, ["lmq"] = {"Lamatuka"}, ["lmr"] = {"Lamalera"}, ["lmu"] = {"Lamenu"}, ["lmv"] = {"Lomaiviti"}, ["lmw"] = {"Lake Miwok"}, ["lmx"] = {"Laimbue"}, ["lmy"] = {"Lamboya"}, ["lna"] = {"Langbashe"}, ["lnb"] = {"Mbalanhu"}, ["lnd"] = {"Lundayeh", "Lun Bawang"}, ["lng"] = {"Langobardic"}, ["lnh"] = {"Lanoh"}, ["lni"] = {"Daantanai'"}, ["lnj"] = {"Leningitij"}, ["lnl"] = {"South Central Banda"}, ["lnm"] = {"Langam"}, ["lnn"] = {"Lorediakarkar"}, ["lns"] = {"Lamnso'"}, ["lnu"] = {"Longuda"}, ["lnw"] = {"Lanima"}, ["lnz"] = {"Lonzo"}, ["loa"] = {"Loloda"}, ["lob"] = {"Lobi"}, ["loc"] = {"Inonhan"}, ["loe"] = {"Saluan"}, ["lof"] = {"Logol"}, ["log"] = {"Logo"}, ["loh"] = {"Laarim", "Narim"}, ["loi"] = {"Loma (Côte d'Ivoire)"}, ["loj"] = {"Lou"}, ["lok"] = {"Loko"}, ["lol"] = {"Mongo"}, ["lom"] = {"Loma (Liberia)"}, ["lon"] = {"Malawi Lomwe"}, ["loo"] = {"Lombo"}, ["lop"] = {"Lopa"}, ["loq"] = {"Lobala"}, ["lor"] = {"Téén"}, ["los"] = {"Loniu"}, ["lot"] = {"Otuho"}, ["lou"] = {"Louisiana Creole"}, ["lov"] = {"Lopi"}, ["low"] = {"Tampias Lobu"}, ["lox"] = {"Loun"}, ["loy"] = {"Loke"}, ["loz"] = {"Lozi"}, ["lpa"] = {"Lelepa"}, ["lpe"] = {"Lepki"}, ["lpn"] = {"လောင်ဖူးရီ", "Long Phuri Naga"}, ["lpo"] = {"Lipo"}, ["lpx"] = {"Lopit"}, ["lqr"] = {"Logir"}, ["lra"] = {"Rara Bakati'"}, ["lrc"] = {"Northern Luri"}, ["lre"] = {"Laurentian"}, ["lrg"] = {"Laragia"}, ["lri"] = {"Marachi", "Olumarachi"}, ["lrk"] = {"Loarki"}, ["lrl"] = {"Lari"}, ["lrm"] = {"Marama", "Olumarama"}, ["lrn"] = {"Lorang"}, ["lro"] = {"Laro"}, ["lrr"] = {"Southern Yamphu"}, ["lrt"] = {"Larantuka Malay"}, ["lrv"] = {"Larevat"}, ["lrz"] = {"Lemerig"}, ["lsa"] = {"Lasgerdi"}, ["lsb"] = {"Burundian Sign Language", "Langue des Signes Burundaise"}, ["lsc"] = {"Albarradas Sign Language", "Lengua de señas Albarradas"}, ["lsd"] = {"Lishana Deni"}, ["lse"] = {"Lusengo"}, ["lsh"] = {"Lish"}, ["lsi"] = {"Lashi"}, ["lsl"] = {"Latvian Sign Language"}, ["lsm"] = {"Saamia", "Olusamia"}, ["lsn"] = {"Tibetan Sign Language"}, ["lso"] = {"Laos Sign Language"}, ["lsp"] = {"Panamanian Sign Language", "Lengua de Señas Panameñas"}, ["lsr"] = {"Aruop"}, ["lss"] = {"Lasi"}, ["lst"] = {"Trinidad and Tobago Sign Language"}, ["lsv"] = {"Sivia Sign Language"}, ["lsw"] = {"Seychelles Sign Language", "Lalang Siny Seselwa", "Langue des Signes Seychelloise"}, ["lsy"] = {"Mauritian Sign Language"}, ["ltc"] = {"Late Middle Chinese"}, ["ltg"] = {"Latgalian"}, ["lth"] = {"Thur"}, ["lti"] = {"Leti (Indonesia)"}, ["ltn"] = {"Latundê"}, ["lto"] = {"Tsotso", "Olutsotso"}, ["lts"] = {"Tachoni", "Lutachoni"}, ["ltu"] = {"Latu"}, ["lua"] = {"Luba-Lulua"}, ["luc"] = {"Aringa"}, ["lud"] = {"Ludian"}, ["lue"] = {"Luvale"}, ["luf"] = {"Laua"}, ["luh"] = {"Leizhou Chinese"}, ["lui"] = {"Luiseno"}, ["luj"] = {"Luna"}, ["luk"] = {"Lunanakha"}, ["lul"] = {"Olu'bo"}, ["lum"] = {"Luimbi"}, ["lun"] = {"Lunda"}, ["luo"] = {"Luo (Kenya and Tanzania)", "Dholuo"}, ["lup"] = {"Lumbu"}, ["luq"] = {"Lucumi"}, ["lur"] = {"Laura"}, ["lus"] = {"Lushai"}, ["lut"] = {"Lushootseed"}, ["luu"] = {"Lumba-Yakkha"}, ["luv"] = {"Luwati"}, ["luw"] = {"Luo (Cameroon)"}, ["luy"] = {"Luyia", "Oluluyia"}, ["luz"] = {"Southern Luri"}, ["lva"] = {"Maku'a"}, ["lvi"] = {"Lavi"}, ["lvk"] = {"Lavukaleve"}, ["lvl"] = {"Lwel"}, ["lvs"] = {"Standard Latvian"}, ["lvu"] = {"Levuka"}, ["lwa"] = {"Lwalu"}, ["lwe"] = {"Lewo Eleng"}, ["lwg"] = {"Wanga", "Oluwanga"}, ["lwh"] = {"White Lachi"}, ["lwl"] = {"Eastern Lawa"}, ["lwm"] = {"Laomian"}, ["lwo"] = {"Luwo"}, ["lws"] = {"Malawian Sign Language"}, ["lwt"] = {"Lewotobi"}, ["lwu"] = {"Lawu"}, ["lww"] = {"Lewo"}, ["lxm"] = {"Lakurumau"}, ["lya"] = {"Layakha"}, ["lyg"] = {"Lyngngam"}, ["lyn"] = {"Luyana"}, ["lzh"] = {"Literary Chinese"}, ["lzl"] = {"Litzlitz"}, ["lzn"] = {"Leinong Naga"}, ["lzz"] = {"Laz"}, ["maa"] = {"San Jerónimo Tecóatl Mazatec"}, ["mab"] = {"Yutanduchi Mixtec"}, ["mad"] = {"Madurese"}, ["mae"] = {"Bo-Rukul"}, ["maf"] = {"Mafa"}, ["mag"] = {"Magahi"}, ["mai"] = {"Maithili"}, ["maj"] = {"Jalapa De Díaz Mazatec"}, ["mak"] = {"Makasar"}, ["mam"] = {"Mam"}, ["man"] = {"Mandingo", "Manding"}, ["map"] = {"Austronesian languages"}, ["maq"] = {"Chiquihuitlán Mazatec"}, ["mas"] = {"Masai"}, ["mat"] = {"San Francisco Matlatzinca"}, ["mau"] = {"Huautla Mazatec"}, ["mav"] = {"Sateré-Mawé"}, ["maw"] = {"Mampruli"}, ["max"] = {"North Moluccan Malay"}, ["maz"] = {"Central Mazahua"}, ["mba"] = {"Higaonon"}, ["mbb"] = {"Western Bukidnon Manobo"}, ["mbc"] = {"Macushi"}, ["mbd"] = {"Dibabawon Manobo"}, ["mbe"] = {"Molale"}, ["mbf"] = {"Baba Malay"}, ["mbh"] = {"Mangseng"}, ["mbi"] = {"Ilianen Manobo"}, ["mbj"] = {"Nadëb"}, ["mbk"] = {"Malol"}, ["mbl"] = {"Maxakalí"}, ["mbm"] = {"Ombamba"}, ["mbn"] = {"Macaguán"}, ["mbo"] = {"Mbo (Cameroon)"}, ["mbp"] = {"Malayo"}, ["mbq"] = {"Maisin"}, ["mbr"] = {"Nukak Makú"}, ["mbs"] = {"Sarangani Manobo"}, ["mbt"] = {"Matigsalug Manobo"}, ["mbu"] = {"Mbula-Bwazza"}, ["mbv"] = {"Mbulungish"}, ["mbw"] = {"Maring"}, ["mbx"] = {"Mari (East Sepik Province)"}, ["mby"] = {"Memoni"}, ["mbz"] = {"Amoltepec Mixtec"}, ["mca"] = {"Maca"}, ["mcb"] = {"Machiguenga"}, ["mcc"] = {"Bitur"}, ["mcd"] = {"Sharanahua"}, ["mce"] = {"Itundujia Mixtec"}, ["mcf"] = {"Matsés"}, ["mcg"] = {"Mapoyo"}, ["mch"] = {"Maquiritari"}, ["mci"] = {"Mese"}, ["mcj"] = {"Mvanip"}, ["mck"] = {"Mbunda"}, ["mcl"] = {"Macaguaje"}, ["mcm"] = {"Malaccan Creole Portuguese"}, ["mcn"] = {"Masana"}, ["mco"] = {"Coatlán Mixe"}, ["mcp"] = {"Makaa"}, ["mcq"] = {"Ese"}, ["mcr"] = {"Menya"}, ["mcs"] = {"Mambai"}, ["mct"] = {"Mengisa"}, ["mcu"] = {"Cameroon Mambila"}, ["mcv"] = {"Minanibai"}, ["mcw"] = {"Mawa (Chad)"}, ["mcx"] = {"Mpiemo"}, ["mcy"] = {"South Watut"}, ["mcz"] = {"Mawan"}, ["mda"] = {"Mada (Nigeria)"}, ["mdb"] = {"Morigi"}, ["mdc"] = {"Male (Papua New Guinea)"}, ["mdd"] = {"Mbum"}, ["mde"] = {"Maba (Chad)"}, ["mdf"] = {"Moksha"}, ["mdg"] = {"Massalat"}, ["mdh"] = {"Maguindanaon"}, ["mdi"] = {"Mamvu"}, ["mdj"] = {"Mangbetu"}, ["mdk"] = {"Mangbutu"}, ["mdl"] = {"Maltese Sign Language"}, ["mdm"] = {"Mayogo"}, ["mdn"] = {"Mbati"}, ["mdp"] = {"Mbala"}, ["mdq"] = {"Mbole"}, ["mdr"] = {"Mandar"}, ["mds"] = {"Maria (Papua New Guinea)"}, ["mdt"] = {"Mbere"}, ["mdu"] = {"Mboko"}, ["mdv"] = {"Santa Lucía Monteverde Mixtec"}, ["mdw"] = {"Mbosi"}, ["mdx"] = {"Dizin"}, ["mdy"] = {"Male (Ethiopia)"}, ["mdz"] = {"Suruí Do Pará"}, ["mea"] = {"Menka"}, ["meb"] = {"Ikobi"}, ["mec"] = {"Marra"}, ["med"] = {"Melpa"}, ["mee"] = {"Mengen"}, ["mef"] = {"Megam"}, ["meh"] = {"Southwestern Tlaxiaco Mixtec"}, ["mei"] = {"Midob"}, ["mej"] = {"Meyah"}, ["mek"] = {"Mekeo"}, ["mel"] = {"Central Melanau"}, ["mem"] = {"Mangala"}, ["men"] = {"Mende (Sierra Leone)"}, ["meo"] = {"Kedah Malay"}, ["mep"] = {"Miriwoong"}, ["meq"] = {"Merey"}, ["mer"] = {"Meru"}, ["mes"] = {"Masmaje"}, ["met"] = {"Mato"}, ["meu"] = {"Motu"}, ["mev"] = {"Mano"}, ["mew"] = {"Maaka"}, ["mey"] = {"Hassaniyya"}, ["mez"] = {"Menominee"}, ["mfa"] = {"Pattani Malay"}, ["mfb"] = {"Bangka"}, ["mfc"] = {"Mba"}, ["mfd"] = {"Mendankwe-Nkwen"}, ["mfe"] = {"Morisyen"}, ["mff"] = {"Naki"}, ["mfg"] = {"Mogofin"}, ["mfh"] = {"Matal"}, ["mfi"] = {"Wandala"}, ["mfj"] = {"Mefele"}, ["mfk"] = {"North Mofu"}, ["mfl"] = {"Putai"}, ["mfm"] = {"Marghi South"}, ["mfn"] = {"Cross River Mbembe"}, ["mfo"] = {"Mbe"}, ["mfp"] = {"Makassar Malay"}, ["mfq"] = {"Moba"}, ["mfr"] = {"Marrithiyel"}, ["mfs"] = {"Mexican Sign Language"}, ["mft"] = {"Mokerang"}, ["mfu"] = {"Mbwela"}, ["mfv"] = {"Mandjak"}, ["mfw"] = {"Mulaha"}, ["mfx"] = {"Melo"}, ["mfy"] = {"Mayo"}, ["mfz"] = {"Mabaan"}, ["mga"] = {"Middle Irish (900-1200)"}, ["mgb"] = {"Mararit"}, ["mgc"] = {"Morokodo"}, ["mgd"] = {"Moru"}, ["mge"] = {"Mango"}, ["mgf"] = {"Maklew"}, ["mgg"] = {"Mpumpong"}, ["mgh"] = {"Makhuwa-Meetto"}, ["mgi"] = {"Lijili"}, ["mgj"] = {"Abureni"}, ["mgk"] = {"Mawes"}, ["mgl"] = {"Maleu-Kilenge"}, ["mgm"] = {"Mambae"}, ["mgn"] = {"Mbangi"}, ["mgo"] = {"Meta'"}, ["mgp"] = {"Eastern Magar"}, ["mgq"] = {"Malila"}, ["mgr"] = {"Mambwe-Lungu"}, ["mgs"] = {"Manda (Tanzania)"}, ["mgt"] = {"Mongol"}, ["mgu"] = {"Mailu"}, ["mgv"] = {"Matengo"}, ["mgw"] = {"Matumbi"}, ["mgy"] = {"Mbunga"}, ["mgz"] = {"Mbugwe"}, ["mha"] = {"Manda (India)"}, ["mhb"] = {"Mahongwe"}, ["mhc"] = {"Mocho"}, ["mhd"] = {"Mbugu"}, ["mhe"] = {"Besisi", "Mah Meri"}, ["mhf"] = {"Mamaa"}, ["mhg"] = {"Margu"}, ["mhi"] = {"Ma'di"}, ["mhj"] = {"Mogholi"}, ["mhk"] = {"Mungaka"}, ["mhl"] = {"Mauwake"}, ["mhm"] = {"Makhuwa-Moniga"}, ["mhn"] = {"Mócheno"}, ["mho"] = {"Mashi (Zambia)"}, ["mhp"] = {"Balinese Malay"}, ["mhq"] = {"Mandan"}, ["mhr"] = {"Eastern Mari"}, ["mhs"] = {"Buru (Indonesia)"}, ["mht"] = {"Mandahuaca"}, ["mhu"] = {"Digaro-Mishmi", "Darang Deng"}, ["mhw"] = {"Mbukushu"}, ["mhx"] = {"Maru", "Lhaovo"}, ["mhy"] = {"Ma'anyan"}, ["mhz"] = {"Mor (Mor Islands)"}, ["mia"] = {"Miami"}, ["mib"] = {"Atatláhuca Mixtec"}, ["mic"] = {"Mi'kmaq", "Micmac"}, ["mid"] = {"Mandaic"}, ["mie"] = {"Ocotepec Mixtec"}, ["mif"] = {"Mofu-Gudur"}, ["mig"] = {"San Miguel El Grande Mixtec"}, ["mih"] = {"Chayuco Mixtec"}, ["mii"] = {"Chigmecatitlán Mixtec"}, ["mij"] = {"Abar", "Mungbam"}, ["mik"] = {"Mikasuki"}, ["mil"] = {"Peñoles Mixtec"}, ["mim"] = {"Alacatlatzala Mixtec"}, ["min"] = {"Minangkabau"}, ["mio"] = {"Pinotepa Nacional Mixtec"}, ["mip"] = {"Apasco-Apoala Mixtec"}, ["miq"] = {"Mískito"}, ["mir"] = {"Isthmus Mixe"}, ["mis"] = {"Uncoded languages"}, ["mit"] = {"Southern Puebla Mixtec"}, ["miu"] = {"Cacaloxtepec Mixtec"}, ["miw"] = {"Akoye"}, ["mix"] = {"Mixtepec Mixtec"}, ["miy"] = {"Ayutla Mixtec"}, ["miz"] = {"Coatzospan Mixtec"}, ["mjb"] = {"Makalero"}, ["mjc"] = {"San Juan Colorado Mixtec"}, ["mjd"] = {"Northwest Maidu"}, ["mje"] = {"Muskum"}, ["mjg"] = {"Tu"}, ["mjh"] = {"Mwera (Nyasa)"}, ["mji"] = {"Kim Mun"}, ["mjj"] = {"Mawak"}, ["mjk"] = {"Matukar"}, ["mjl"] = {"Mandeali"}, ["mjm"] = {"Medebur"}, ["mjn"] = {"Ma (Papua New Guinea)"}, ["mjo"] = {"Malankuravan"}, ["mjp"] = {"Malapandaram"}, ["mjq"] = {"Malaryan"}, ["mjr"] = {"Malavedan"}, ["mjs"] = {"Miship"}, ["mjt"] = {"Sauria Paharia"}, ["mju"] = {"Manna-Dora"}, ["mjv"] = {"Mannan"}, ["mjw"] = {"Karbi"}, ["mjx"] = {"Mahali"}, ["mjy"] = {"Mahican"}, ["mjz"] = {"Majhi"}, ["mka"] = {"Mbre"}, ["mkb"] = {"Mal Paharia"}, ["mkc"] = {"Siliput"}, ["mke"] = {"Mawchi"}, ["mkf"] = {"Miya"}, ["mkg"] = {"Mak (China)"}, ["mkh"] = {"မွန်ခမာ ဘာဘာစကားများ", "Mon-Khmer languages"}, ["mki"] = {"Dhatki"}, ["mkj"] = {"Mokilese"}, ["mkk"] = {"Byep"}, ["mkl"] = {"Mokole"}, ["mkm"] = {"Moklen"}, ["mkn"] = {"Kupang Malay"}, ["mko"] = {"Mingang Doso"}, ["mkp"] = {"Moikodi"}, ["mkq"] = {"Bay Miwok"}, ["mkr"] = {"Malas"}, ["mks"] = {"Silacayoapan Mixtec"}, ["mkt"] = {"Vamale"}, ["mku"] = {"Konyanka Maninka"}, ["mkv"] = {"Mafea"}, ["mkw"] = {"Kituba (Congo)"}, ["mkx"] = {"Kinamiging Manobo"}, ["mky"] = {"East Makian"}, ["mkz"] = {"Makasae"}, ["mla"] = {"Malo"}, ["mlb"] = {"Mbule"}, ["mlc"] = {"Cao Lan"}, ["mle"] = {"Manambu"}, ["mlf"] = {"Mal"}, ["mlh"] = {"Mape"}, ["mli"] = {"Malimpung"}, ["mlj"] = {"Miltu"}, ["mlk"] = {"Ilwana", "Kiwilwana"}, ["mll"] = {"Malua Bay"}, ["mlm"] = {"Mulam"}, ["mln"] = {"Malango"}, ["mlo"] = {"Mlomp"}, ["mlp"] = {"Bargam"}, ["mlq"] = {"Western Maninkakan"}, ["mlr"] = {"Vame"}, ["mls"] = {"Masalit"}, ["mlu"] = {"To'abaita"}, ["mlv"] = {"Motlav", "Mwotlap"}, ["mlw"] = {"Moloko"}, ["mlx"] = {"Malfaxal", "Naha'ai"}, ["mlz"] = {"Malaynon"}, ["mma"] = {"Mama"}, ["mmb"] = {"Momina"}, ["mmc"] = {"Michoacán Mazahua"}, ["mmd"] = {"Maonan"}, ["mme"] = {"Mae"}, ["mmf"] = {"Mundat"}, ["mmg"] = {"North Ambrym"}, ["mmh"] = {"Mehináku"}, ["mmi"] = {"Hember Avu", "Amben", "Musar"}, ["mmj"] = {"Majhwar"}, ["mmk"] = {"Mukha-Dora"}, ["mml"] = {"Man Met"}, ["mmm"] = {"Maii"}, ["mmn"] = {"Mamanwa"}, ["mmo"] = {"Mangga Buang"}, ["mmp"] = {"Siawi"}, ["mmq"] = {"Musak"}, ["mmr"] = {"Western Xiangxi Miao"}, ["mmt"] = {"Malalamai"}, ["mmu"] = {"Mmaala"}, ["mmv"] = {"Miriti"}, ["mmw"] = {"Emae"}, ["mmx"] = {"Madak"}, ["mmy"] = {"Migaama"}, ["mmz"] = {"Mabaale"}, ["mna"] = {"Mbula"}, ["mnb"] = {"Muna"}, ["mnc"] = {"Manchu"}, ["mnd"] = {"Mondé"}, ["mne"] = {"Naba"}, ["mnf"] = {"Mundani"}, ["mng"] = {"Eastern Mnong"}, ["mnh"] = {"Mono (Democratic Republic of Congo)"}, ["mni"] = {"မဏိပူရ", "ကသည်း", "Manipuri"}, ["mnj"] = {"Munji"}, ["mnk"] = {"Mandinka"}, ["mnl"] = {"Tiale"}, ["mnm"] = {"Mapena"}, ["mnn"] = {"Southern Mnong"}, ["mno"] = {"Manobo languages"}, ["mnp"] = {"Min Bei Chinese"}, ["mnq"] = {"Minriq"}, ["mnr"] = {"Mono (USA)"}, ["mns"] = {"Mansi"}, ["mnu"] = {"Mer"}, ["mnv"] = {"Rennell-Bellona"}, ["mnw"] = {"မွန်", "Mon"}, ["mnx"] = {"Manikion"}, ["mny"] = {"Manyawa"}, ["mnz"] = {"Moni"}, ["moa"] = {"Mwan"}, ["moc"] = {"Mocoví"}, ["mod"] = {"Mobilian"}, ["moe"] = {"Innu", "Montagnais"}, ["mog"] = {"Mongondow"}, ["moh"] = {"Mohawk"}, ["moi"] = {"Mboi"}, ["moj"] = {"Monzombo"}, ["mok"] = {"Morori"}, ["mom"] = {"Mangue"}, ["moo"] = {"Monom"}, ["mop"] = {"Mopán Maya"}, ["moq"] = {"Mor (Bomberai Peninsula)"}, ["mor"] = {"Moro"}, ["mos"] = {"Mossi"}, ["mot"] = {"Barí"}, ["mou"] = {"Mogum"}, ["mov"] = {"Mohave"}, ["mow"] = {"Moi (Congo)"}, ["mox"] = {"Molima"}, ["moy"] = {"Shekkacho"}, ["moz"] = {"Mukulu", "Gergiko"}, ["mpa"] = {"Mpoto"}, ["mpb"] = {"Malak Malak", "Mullukmulluk"}, ["mpc"] = {"Mangarrayi"}, ["mpd"] = {"Machinere"}, ["mpe"] = {"Majang"}, ["mpg"] = {"Marba"}, ["mph"] = {"Maung"}, ["mpi"] = {"Mpade"}, ["mpj"] = {"Martu Wangka", "Wangkajunga"}, ["mpk"] = {"Mbara (Chad)"}, ["mpl"] = {"Middle Watut"}, ["mpm"] = {"Yosondúa Mixtec"}, ["mpn"] = {"Mindiri"}, ["mpo"] = {"Miu"}, ["mpp"] = {"Migabac"}, ["mpq"] = {"Matís"}, ["mpr"] = {"Vangunu"}, ["mps"] = {"Dadibi"}, ["mpt"] = {"Mian"}, ["mpu"] = {"Makuráp"}, ["mpv"] = {"Mungkip"}, ["mpw"] = {"Mapidian"}, ["mpx"] = {"Misima-Panaeati"}, ["mpy"] = {"Mapia"}, ["mpz"] = {"Mpi"}, ["mqa"] = {"Maba (Indonesia)"}, ["mqb"] = {"Mbuko"}, ["mqc"] = {"Mangole"}, ["mqe"] = {"Matepi"}, ["mqf"] = {"Momuna"}, ["mqg"] = {"Kota Bangun Kutai Malay"}, ["mqh"] = {"Tlazoyaltepec Mixtec"}, ["mqi"] = {"Mariri"}, ["mqj"] = {"Mamasa"}, ["mqk"] = {"Rajah Kabunsuwan Manobo"}, ["mql"] = {"Mbelime"}, ["mqm"] = {"South Marquesan"}, ["mqn"] = {"Moronene"}, ["mqo"] = {"Modole"}, ["mqp"] = {"Manipa"}, ["mqq"] = {"Minokok"}, ["mqr"] = {"Mander"}, ["mqs"] = {"West Makian"}, ["mqt"] = {"Mok"}, ["mqu"] = {"Mandari"}, ["mqv"] = {"Mosimo"}, ["mqw"] = {"Murupi"}, ["mqx"] = {"Mamuju"}, ["mqy"] = {"Manggarai"}, ["mqz"] = {"Pano"}, ["mra"] = {"Mlabri"}, ["mrb"] = {"Marino"}, ["mrc"] = {"Maricopa"}, ["mrd"] = {"Western Magar"}, ["mre"] = {"Martha's Vineyard Sign Language"}, ["mrf"] = {"Elseng"}, ["mrg"] = {"Mising"}, ["mrh"] = {"မရာ"}, ["mrj"] = {"Western Mari"}, ["mrk"] = {"Hmwaveke"}, ["mrl"] = {"Mortlockese"}, ["mrm"] = {"Merlav", "Mwerlap"}, ["mrn"] = {"Cheke Holo"}, ["mro"] = {"မြို(မရူစာ)", "Mru"}, ["mrp"] = {"Morouas"}, ["mrq"] = {"North Marquesan"}, ["mrr"] = {"Maria (India)"}, ["mrs"] = {"Maragus"}, ["mrt"] = {"Marghi Central"}, ["mru"] = {"Mono (Cameroon)"}, ["mrv"] = {"Mangareva"}, ["mrw"] = {"Maranao"}, ["mrx"] = {"Maremgi", "Dineor"}, ["mry"] = {"Mandaya"}, ["mrz"] = {"Marind"}, ["msb"] = {"Masbatenyo"}, ["msc"] = {"Sankaran Maninka"}, ["msd"] = {"Yucatec Maya Sign Language"}, ["mse"] = {"Musey"}, ["msf"] = {"Mekwei"}, ["msg"] = {"Moraid"}, ["msh"] = {"Masikoro Malagasy"}, ["msi"] = {"Sabah Malay"}, ["msj"] = {"Ma (Democratic Republic of Congo)"}, ["msk"] = {"Mansaka"}, ["msl"] = {"Molof", "Poule"}, ["msm"] = {"Agusan Manobo"}, ["msn"] = {"Vurës"}, ["mso"] = {"Mombum"}, ["msp"] = {"Maritsauá"}, ["msq"] = {"Caac"}, ["msr"] = {"Mongolian Sign Language"}, ["mss"] = {"West Masela"}, ["msu"] = {"Musom"}, ["msv"] = {"Maslam"}, ["msw"] = {"Mansoanka"}, ["msx"] = {"Moresada"}, ["msy"] = {"Aruamu"}, ["msz"] = {"Momare"}, ["mta"] = {"Cotabato Manobo"}, ["mtb"] = {"Anyin Morofo"}, ["mtc"] = {"Munit"}, ["mtd"] = {"Mualang"}, ["mte"] = {"Mono (Solomon Islands)"}, ["mtf"] = {"Murik (Papua New Guinea)"}, ["mtg"] = {"Una"}, ["mth"] = {"Munggui"}, ["mti"] = {"Maiwa (Papua New Guinea)"}, ["mtj"] = {"Moskona"}, ["mtk"] = {"Mbe'"}, ["mtl"] = {"Montol"}, ["mtm"] = {"Mator"}, ["mtn"] = {"Matagalpa"}, ["mto"] = {"Totontepec Mixe"}, ["mtp"] = {"Wichí Lhamtés Nocten"}, ["mtq"] = {"Muong"}, ["mtr"] = {"Mewari"}, ["mts"] = {"Yora"}, ["mtt"] = {"Mota"}, ["mtu"] = {"Tututepec Mixtec"}, ["mtv"] = {"Asaro'o"}, ["mtw"] = {"Southern Binukidnon"}, ["mtx"] = {"Tidaá Mixtec"}, ["mty"] = {"Nabi"}, ["mua"] = {"Mundang"}, ["mub"] = {"Mubi"}, ["muc"] = {"Ajumbu"}, ["mud"] = {"Mednyj Aleut"}, ["mue"] = {"Media Lengua"}, ["mug"] = {"Musgu"}, ["muh"] = {"Mündü"}, ["mui"] = {"Musi"}, ["muj"] = {"Mabire"}, ["muk"] = {"Mugom"}, ["mul"] = {"Multiple languages"}, ["mum"] = {"Maiwala"}, ["mun"] = {"Munda languages"}, ["muo"] = {"Nyong"}, ["mup"] = {"Malvi"}, ["muq"] = {"Eastern Xiangxi Miao"}, ["mur"] = {"Murle"}, ["mus"] = {"Creek"}, ["mut"] = {"Western Muria"}, ["muu"] = {"Yaaku"}, ["muv"] = {"Muthuvan"}, ["mux"] = {"Bo-Ung"}, ["muy"] = {"Muyang"}, ["muz"] = {"Mursi"}, ["mva"] = {"Manam"}, ["mvb"] = {"Mattole"}, ["mvd"] = {"Mamboru"}, ["mve"] = {"Marwari (Pakistan)"}, ["mvf"] = {"Peripheral Mongolian"}, ["mvg"] = {"Yucuañe Mixtec"}, ["mvh"] = {"Mulgi"}, ["mvi"] = {"Miyako"}, ["mvk"] = {"Mekmek"}, ["mvl"] = {"Mbara (Australia)"}, ["mvn"] = {"Minaveha"}, ["mvo"] = {"Marovo"}, ["mvp"] = {"Duri"}, ["mvq"] = {"Moere"}, ["mvr"] = {"Marau"}, ["mvs"] = {"Massep"}, ["mvt"] = {"Mpotovoro"}, ["mvu"] = {"Marfa"}, ["mvv"] = {"Tagal Murut"}, ["mvw"] = {"Machinga"}, ["mvx"] = {"Meoswar"}, ["mvy"] = {"Indus Kohistani"}, ["mvz"] = {"Mesqan"}, ["mwa"] = {"Mwatebu"}, ["mwb"] = {"Juwal"}, ["mwc"] = {"Are"}, ["mwe"] = {"Mwera (Chimwera)"}, ["mwf"] = {"Murrinh-Patha"}, ["mwg"] = {"Aiklep"}, ["mwh"] = {"Mouk-Aria"}, ["mwi"] = {"Labo", "Ninde"}, ["mwk"] = {"Kita Maninkakan"}, ["mwl"] = {"Mirandese"}, ["mwm"] = {"Sar"}, ["mwn"] = {"Nyamwanga"}, ["mwo"] = {"Central Maewo"}, ["mwp"] = {"Kala Lagaw Ya"}, ["mwq"] = {"မွင်း", "Mün Chin"}, ["mwr"] = {"Marwari"}, ["mws"] = {"Mwimbi-Muthambi"}, ["mwt"] = {"Moken"}, ["mwu"] = {"Mittu"}, ["mwv"] = {"Mentawai"}, ["mww"] = {"Hmong Daw"}, ["mwz"] = {"Moingi"}, ["mxa"] = {"Northwest Oaxaca Mixtec"}, ["mxb"] = {"Tezoatlán Mixtec"}, ["mxc"] = {"Manyika"}, ["mxd"] = {"Modang"}, ["mxe"] = {"Mele-Fila"}, ["mxf"] = {"Malgbe"}, ["mxg"] = {"Mbangala"}, ["mxh"] = {"Mvuba"}, ["mxi"] = {"Mozarabic"}, ["mxj"] = {"Miju-Mishmi", "Geman Deng"}, ["mxk"] = {"Monumbo"}, ["mxl"] = {"Maxi Gbe"}, ["mxm"] = {"Meramera"}, ["mxn"] = {"Moi (Indonesia)"}, ["mxo"] = {"Mbowe"}, ["mxp"] = {"Tlahuitoltepec Mixe"}, ["mxq"] = {"Juquila Mixe"}, ["mxr"] = {"Murik (Malaysia)"}, ["mxs"] = {"Huitepec Mixtec"}, ["mxt"] = {"Jamiltepec Mixtec"}, ["mxu"] = {"Mada (Cameroon)"}, ["mxv"] = {"Metlatónoc Mixtec"}, ["mxw"] = {"Namo"}, ["mxx"] = {"Mahou", "Mawukakan"}, ["mxy"] = {"Southeastern Nochixtlán Mixtec"}, ["mxz"] = {"Central Masela"}, ["myb"] = {"Mbay"}, ["myc"] = {"Mayeka"}, ["mye"] = {"Myene"}, ["myf"] = {"Bambassi"}, ["myg"] = {"Manta"}, ["myh"] = {"Makah"}, ["myj"] = {"Mangayat"}, ["myk"] = {"Mamara Senoufo"}, ["myl"] = {"Moma"}, ["mym"] = {"Me'en"}, ["myn"] = {"Mayan languages"}, ["myo"] = {"Anfillo"}, ["myp"] = {"Pirahã"}, ["myr"] = {"Muniche"}, ["mys"] = {"Mesmes"}, ["myu"] = {"Mundurukú"}, ["myv"] = {"Erzya"}, ["myw"] = {"Muyuw"}, ["myx"] = {"Masaaba"}, ["myy"] = {"Macuna"}, ["myz"] = {"Classical Mandaic"}, ["mza"] = {"Santa María Zacatepec Mixtec"}, ["mzb"] = {"Tumzabt"}, ["mzc"] = {"Madagascar Sign Language"}, ["mzd"] = {"Malimba"}, ["mze"] = {"Morawa"}, ["mzg"] = {"Monastic Sign Language"}, ["mzh"] = {"Wichí Lhamtés Güisnay"}, ["mzi"] = {"Ixcatlán Mazatec"}, ["mzj"] = {"Manya"}, ["mzk"] = {"Nigeria Mambila"}, ["mzl"] = {"Mazatlán Mixe"}, ["mzm"] = {"Mumuye"}, ["mzn"] = {"Mazanderani"}, ["mzo"] = {"Matipuhy"}, ["mzp"] = {"Movima"}, ["mzq"] = {"Mori Atas"}, ["mzr"] = {"Marúbo"}, ["mzs"] = {"Macanese"}, ["mzt"] = {"Mintil"}, ["mzu"] = {"Inapang"}, ["mzv"] = {"Manza"}, ["mzw"] = {"Deg"}, ["mzx"] = {"Mawayana"}, ["mzy"] = {"Mozambican Sign Language"}, ["mzz"] = {"Maiadomu"}, ["naa"] = {"Namla"}, ["nab"] = {"Southern Nambikuára"}, ["nac"] = {"Narak"}, ["nae"] = {"Naka'ela"}, ["naf"] = {"Nabak"}, ["nag"] = {"Naga Pidgin"}, ["nah"] = {"Nahuatl languages"}, ["nai"] = {"North American Indian languages"}, ["naj"] = {"Nalu"}, ["nak"] = {"Nakanai"}, ["nal"] = {"Nalik"}, ["nam"] = {"Ngan'gityemerri"}, ["nan"] = {"Min Nan Chinese"}, ["nao"] = {"Naaba"}, ["nap"] = {"Neapolitan"}, ["naq"] = {"Khoekhoe", "Nama (Namibia)"}, ["nar"] = {"Iguta"}, ["nas"] = {"Naasioi"}, ["nat"] = {"Ca̱hungwa̱rya̱", "Hungworo"}, ["naw"] = {"Nawuri"}, ["nax"] = {"Nakwi"}, ["nay"] = {"Ngarrindjeri"}, ["naz"] = {"Coatepec Nahuatl"}, ["nba"] = {"Nyemba"}, ["nbb"] = {"Ndoe"}, ["nbc"] = {"Chang Naga"}, ["nbd"] = {"Ngbinda"}, ["nbe"] = {"Konyak Naga"}, ["nbg"] = {"Nagarchal"}, ["nbh"] = {"Ngamo"}, ["nbi"] = {"Mao Naga"}, ["nbj"] = {"Ngarinyman"}, ["nbk"] = {"Nake"}, ["nbm"] = {"Ngbaka Ma'bo"}, ["nbn"] = {"Kuri"}, ["nbo"] = {"Nkukoli"}, ["nbp"] = {"Nnam"}, ["nbq"] = {"Nggem"}, ["nbr"] = {"Numana"}, ["nbs"] = {"Namibian Sign Language"}, ["nbt"] = {"Na"}, ["nbu"] = {"Rongmei Naga"}, ["nbv"] = {"Ngamambo"}, ["nbw"] = {"Southern Ngbandi"}, ["nby"] = {"Ningera"}, ["nca"] = {"Iyo"}, ["ncb"] = {"Central Nicobarese"}, ["ncc"] = {"Ponam"}, ["ncd"] = {"Nachering"}, ["nce"] = {"Yale"}, ["ncf"] = {"Notsi"}, ["ncg"] = {"Nisga'a"}, ["nch"] = {"Central Huasteca Nahuatl"}, ["nci"] = {"Classical Nahuatl"}, ["ncj"] = {"Northern Puebla Nahuatl"}, ["nck"] = {"Na-kara"}, ["ncl"] = {"Michoacán Nahuatl"}, ["ncm"] = {"Nambo"}, ["ncn"] = {"Nauna"}, ["nco"] = {"Sibe"}, ["ncq"] = {"Northern Katang"}, ["ncr"] = {"Ncane"}, ["ncs"] = {"Nicaraguan Sign Language"}, ["nct"] = {"Chothe Naga"}, ["ncu"] = {"Chumburung"}, ["ncx"] = {"Central Puebla Nahuatl"}, ["ncz"] = {"Natchez"}, ["nda"] = {"Ndasa"}, ["ndb"] = {"Kenswei Nsei"}, ["ndc"] = {"Ndau"}, ["ndd"] = {"Nde-Nsele-Nta"}, ["ndf"] = {"Nadruvian"}, ["ndg"] = {"Ndengereko"}, ["ndh"] = {"Ndali"}, ["ndi"] = {"Samba Leko"}, ["ndj"] = {"Ndamba"}, ["ndk"] = {"Ndaka"}, ["ndl"] = {"Ndolo"}, ["ndm"] = {"Ndam"}, ["ndn"] = {"Ngundi"}, ["ndp"] = {"Ndo"}, ["ndq"] = {"Ndombe"}, ["ndr"] = {"Ndoola"}, ["nds"] = {"Low German", "Low Saxon"}, ["ndt"] = {"Ndunga"}, ["ndu"] = {"Dugun"}, ["ndv"] = {"Ndut"}, ["ndw"] = {"Ndobo"}, ["ndx"] = {"Nduga"}, ["ndy"] = {"Lutos"}, ["ndz"] = {"Ndogo"}, ["nea"] = {"Eastern Ngad'a"}, ["neb"] = {"Toura (Côte d'Ivoire)"}, ["nec"] = {"Nedebang"}, ["ned"] = {"Nde-Gbite"}, ["nee"] = {"Nêlêmwa-Nixumwak"}, ["nef"] = {"Nefamese"}, ["neg"] = {"Negidal"}, ["neh"] = {"Nyenkha"}, ["nei"] = {"Neo-Hittite"}, ["nej"] = {"Neko"}, ["nek"] = {"Neku"}, ["nem"] = {"Nemi"}, ["nen"] = {"Nengone"}, ["neo"] = {"Ná-Meo"}, ["neq"] = {"North Central Mixe"}, ["ner"] = {"Yahadian"}, ["nes"] = {"Bhoti Kinnauri"}, ["net"] = {"Nete"}, ["neu"] = {"Neo"}, ["nev"] = {"Nyaheun"}, ["new"] = {"Newari", "Nepal Bhasa"}, ["nex"] = {"Neme"}, ["ney"] = {"Neyo"}, ["nez"] = {"Nez Perce"}, ["nfa"] = {"Dhao"}, ["nfd"] = {"Ahwai"}, ["nfl"] = {"Ayiwo", "Äiwoo"}, ["nfr"] = {"Nafaanra"}, ["nfu"] = {"Mfumte"}, ["nga"] = {"Ngbaka"}, ["ngb"] = {"Northern Ngbandi"}, ["ngc"] = {"Ngombe (Democratic Republic of Congo)"}, ["ngd"] = {"Ngando (Central African Republic)"}, ["nge"] = {"Ngemba"}, ["ngf"] = {"Trans-New Guinea languages"}, ["ngg"] = {"Ngbaka Manza"}, ["ngh"] = {"Nǁng"}, ["ngi"] = {"Ngizim"}, ["ngj"] = {"Ngie"}, ["ngk"] = {"Dalabon"}, ["ngl"] = {"Lomwe"}, ["ngm"] = {"Ngatik Men's Creole"}, ["ngn"] = {"Ngwo"}, ["ngp"] = {"Ngulu"}, ["ngq"] = {"Ngurimi", "Ngoreme"}, ["ngr"] = {"Engdewu"}, ["ngs"] = {"Gvoko"}, ["ngt"] = {"Kriang", "Ngeq"}, ["ngu"] = {"Guerrero Nahuatl"}, ["ngv"] = {"Nagumi"}, ["ngw"] = {"Ngwaba"}, ["ngx"] = {"Nggwahyi"}, ["ngy"] = {"Tibea"}, ["ngz"] = {"Ngungwel"}, ["nha"] = {"Nhanda"}, ["nhb"] = {"Beng"}, ["nhc"] = {"Tabasco Nahuatl"}, ["nhd"] = {"Chiripá", "Ava Guaraní"}, ["nhe"] = {"Eastern Huasteca Nahuatl"}, ["nhf"] = {"Nhuwala"}, ["nhg"] = {"Tetelcingo Nahuatl"}, ["nhh"] = {"Nahari"}, ["nhi"] = {"Zacatlán-Ahuacatlán-Tepetzintla Nahuatl"}, ["nhk"] = {"Isthmus-Cosoleacaque Nahuatl"}, ["nhm"] = {"Morelos Nahuatl"}, ["nhn"] = {"Central Nahuatl"}, ["nho"] = {"Takuu"}, ["nhp"] = {"Isthmus-Pajapan Nahuatl"}, ["nhq"] = {"Huaxcaleca Nahuatl"}, ["nhr"] = {"Naro"}, ["nht"] = {"Ometepec Nahuatl"}, ["nhu"] = {"Noone"}, ["nhv"] = {"Temascaltepec Nahuatl"}, ["nhw"] = {"Western Huasteca Nahuatl"}, ["nhx"] = {"Isthmus-Mecayapan Nahuatl"}, ["nhy"] = {"Northern Oaxaca Nahuatl"}, ["nhz"] = {"Santa María La Alta Nahuatl"}, ["nia"] = {"Nias"}, ["nib"] = {"Nakame"}, ["nic"] = {"Niger-Kordofanian languages"}, ["nid"] = {"Ngandi"}, ["nie"] = {"Niellim"}, ["nif"] = {"Nek"}, ["nig"] = {"Ngalakgan"}, ["nih"] = {"Nyiha (Tanzania)"}, ["nii"] = {"Nii"}, ["nij"] = {"Ngaju"}, ["nik"] = {"Southern Nicobarese"}, ["nil"] = {"Nila"}, ["nim"] = {"Nilamba"}, ["nin"] = {"Ninzo"}, ["nio"] = {"Nganasan"}, ["niq"] = {"Nandi"}, ["nir"] = {"Nimboran"}, ["nis"] = {"Nimi"}, ["nit"] = {"Southeastern Kolami"}, ["niu"] = {"Niuean"}, ["niv"] = {"Gilyak"}, ["niw"] = {"Nimo"}, ["nix"] = {"Hema"}, ["niy"] = {"Ngiti"}, ["niz"] = {"Ningil"}, ["nja"] = {"Nzanyi"}, ["njb"] = {"Nocte Naga"}, ["njd"] = {"Ndonde Hamba"}, ["njh"] = {"Lotha Naga"}, ["nji"] = {"Gudanji"}, ["njj"] = {"Njen"}, ["njl"] = {"Njalgulgule"}, ["njm"] = {"Angami Naga"}, ["njn"] = {"Liangmai Naga"}, ["njo"] = {"Ao Naga"}, ["njr"] = {"Njerep"}, ["njs"] = {"Nisa"}, ["njt"] = {"Ndyuka-Trio Pidgin"}, ["nju"] = {"Ngadjunmaya"}, ["njx"] = {"Kunyi"}, ["njy"] = {"Njyem"}, ["njz"] = {"Nyishi"}, ["nka"] = {"Nkoya"}, ["nkb"] = {"Khoibu Naga"}, ["nkc"] = {"Nkongho"}, ["nkd"] = {"Koireng"}, ["nke"] = {"Duke"}, ["nkf"] = {"Inpui Naga"}, ["nkg"] = {"Nekgini"}, ["nkh"] = {"Khezha Naga"}, ["nki"] = {"Thangal Naga"}, ["nkj"] = {"Nakai"}, ["nkk"] = {"Nokuku"}, ["nkm"] = {"Namat"}, ["nkn"] = {"Nkangala"}, ["nko"] = {"Nkonya"}, ["nkp"] = {"Niuatoputapu"}, ["nkq"] = {"Nkami"}, ["nkr"] = {"Nukuoro"}, ["nks"] = {"North Asmat"}, ["nkt"] = {"Nyika (Tanzania)"}, ["nku"] = {"Bouna Kulango"}, ["nkv"] = {"Nyika (Malawi and Zambia)"}, ["nkw"] = {"Nkutu"}, ["nkx"] = {"Nkoroo"}, ["nkz"] = {"Nkari"}, ["nla"] = {"Ngombale"}, ["nlc"] = {"Nalca"}, ["nle"] = {"East Nyala"}, ["nlg"] = {"Gela"}, ["nli"] = {"Grangali"}, ["nlj"] = {"Nyali"}, ["nlk"] = {"Ninia Yali"}, ["nll"] = {"Nihali"}, ["nlm"] = {"Mankiyali"}, ["nlo"] = {"Ngul"}, ["nlq"] = {"Lao Naga"}, ["nlu"] = {"Nchumbulu"}, ["nlv"] = {"Orizaba Nahuatl"}, ["nlw"] = {"Walangama"}, ["nlx"] = {"Nahali"}, ["nly"] = {"Nyamal"}, ["nlz"] = {"Nalögo"}, ["nma"] = {"Maram Naga"}, ["nmb"] = {"Big Nambas", "V'ënen Taut"}, ["nmc"] = {"Ngam"}, ["nmd"] = {"Ndumu"}, ["nme"] = {"Mzieme Naga"}, ["nmf"] = {"Tangkhul Naga (India)"}, ["nmg"] = {"Kwasio"}, ["nmh"] = {"Monsang Naga"}, ["nmi"] = {"Nyam"}, ["nmj"] = {"Ngombe (Central African Republic)"}, ["nmk"] = {"Namakura"}, ["nml"] = {"Ndemli"}, ["nmm"] = {"Manangba"}, ["nmn"] = {"ǃXóõ"}, ["nmo"] = {"Moyon Naga"}, ["nmp"] = {"Nimanbur"}, ["nmq"] = {"Nambya"}, ["nmr"] = {"Nimbari"}, ["nms"] = {"Letemboi"}, ["nmt"] = {"Namonuito"}, ["nmu"] = {"Northeast Maidu"}, ["nmv"] = {"Ngamini"}, ["nmw"] = {"Nimoa", "Rifao"}, ["nmx"] = {"Nama (Papua New Guinea)"}, ["nmy"] = {"Namuyi"}, ["nmz"] = {"Nawdm"}, ["nna"] = {"Nyangumarta"}, ["nnb"] = {"Nande"}, ["nnc"] = {"Nancere"}, ["nnd"] = {"West Ambae"}, ["nne"] = {"Ngandyera"}, ["nnf"] = {"Ngaing"}, ["nng"] = {"Maring Naga"}, ["nnh"] = {"Ngiemboon"}, ["nni"] = {"North Nuaulu"}, ["nnj"] = {"Nyangatom"}, ["nnk"] = {"Nankina"}, ["nnl"] = {"Northern Rengma Naga"}, ["nnm"] = {"Namia"}, ["nnn"] = {"Ngete"}, ["nnp"] = {"Wancho Naga"}, ["nnq"] = {"Ngindo"}, ["nnr"] = {"Narungga"}, ["nnt"] = {"Nanticoke"}, ["nnu"] = {"Dwang"}, ["nnv"] = {"Nugunu (Australia)"}, ["nnw"] = {"Southern Nuni"}, ["nny"] = {"Nyangga"}, ["nnz"] = {"Nda'nda'"}, ["noa"] = {"Woun Meu"}, ["noc"] = {"Nuk"}, ["nod"] = {"မြောက်ပိုင်းထိုင်း", "Northern Thai"}, ["noe"] = {"Nimadi"}, ["nof"] = {"Nomane"}, ["nog"] = {"Nogai"}, ["noh"] = {"Nomu"}, ["noi"] = {"Noiri"}, ["noj"] = {"Nonuya"}, ["nok"] = {"Nooksack"}, ["nol"] = {"Nomlaki"}, ["non"] = {"Old Norse"}, ["nop"] = {"Numanggang"}, ["noq"] = {"Ngongo"}, ["nos"] = {"Eastern Nisu"}, ["not"] = {"Nomatsiguenga"}, ["nou"] = {"Ewage-Notu"}, ["nov"] = {"Novial"}, ["now"] = {"Nyambo"}, ["noy"] = {"Noy"}, ["noz"] = {"Nayi"}, ["npa"] = {"Nar Phu"}, ["npb"] = {"Nupbikha"}, ["npg"] = {"Ponyo-Gongwang Naga"}, ["nph"] = {"Phom Naga"}, ["npi"] = {"Nepali (individual language)"}, ["npl"] = {"Southeastern Puebla Nahuatl"}, ["npn"] = {"Mondropolon"}, ["npo"] = {"Pochuri Naga"}, ["nps"] = {"Nipsan"}, ["npu"] = {"Puimei Naga"}, ["npx"] = {"Noipx"}, ["npy"] = {"Napu"}, ["nqg"] = {"Southern Nago"}, ["nqk"] = {"Kura Ede Nago"}, ["nql"] = {"Ngendelengo"}, ["nqm"] = {"Ndom"}, ["nqn"] = {"Nen"}, ["nqo"] = {"N'Ko", "N’Ko"}, ["nqq"] = {"Kyan-Karyaw Naga"}, ["nqt"] = {"Nteng"}, ["nqy"] = {"အကျောင်အရီ", "Akyaung Ari Naga"}, ["nra"] = {"Ngom"}, ["nrb"] = {"Nara"}, ["nrc"] = {"Noric"}, ["nre"] = {"Southern Rengma Naga"}, ["nrf"] = {"Jèrriais", "Guernésiais", "Sercquiais"}, ["nrg"] = {"Narango"}, ["nri"] = {"Chokri Naga"}, ["nrk"] = {"Ngarla"}, ["nrl"] = {"Ngarluma"}, ["nrm"] = {"Narom"}, ["nrn"] = {"Norn"}, ["nrp"] = {"North Picene"}, ["nrr"] = {"Norra", "Nora"}, ["nrt"] = {"Northern Kalapuya"}, ["nru"] = {"Narua"}, ["nrx"] = {"Ngurmbur"}, ["nrz"] = {"Lala"}, ["nsa"] = {"Sangtam Naga"}, ["nsb"] = {"Lower Nossob"}, ["nsc"] = {"Nshi"}, ["nsd"] = {"Southern Nisu"}, ["nse"] = {"Nsenga"}, ["nsf"] = {"Northwestern Nisu"}, ["nsg"] = {"Ngasa"}, ["nsh"] = {"Ngoshie"}, ["nsi"] = {"Nigerian Sign Language"}, ["nsk"] = {"Naskapi"}, ["nsl"] = {"Norwegian Sign Language"}, ["nsm"] = {"Sumi Naga"}, ["nsn"] = {"Nehan"}, ["nso"] = {"Pedi", "Northern Sotho", "Sepedi"}, ["nsp"] = {"Nepalese Sign Language"}, ["nsq"] = {"Northern Sierra Miwok"}, ["nsr"] = {"Maritime Sign Language"}, ["nss"] = {"Nali"}, ["nst"] = {"Tase Naga"}, ["nsu"] = {"Sierra Negra Nahuatl"}, ["nsv"] = {"Southwestern Nisu"}, ["nsw"] = {"Navut"}, ["nsx"] = {"Nsongo"}, ["nsy"] = {"Nasal"}, ["nsz"] = {"Nisenan"}, ["ntd"] = {"Northern Tidung"}, ["ntg"] = {"Ngantangarra"}, ["nti"] = {"Natioro"}, ["ntj"] = {"Ngaanyatjarra"}, ["ntk"] = {"Ikoma-Nata-Isenye"}, ["ntm"] = {"Nateni"}, ["nto"] = {"Ntomba"}, ["ntp"] = {"Northern Tepehuan"}, ["ntr"] = {"Delo"}, ["ntu"] = {"Natügu"}, ["ntw"] = {"Nottoway"}, ["ntx"] = {"Tangkhul Naga (Myanmar)"}, ["nty"] = {"Mantsi"}, ["ntz"] = {"Natanzi"}, ["nua"] = {"Yuanga"}, ["nub"] = {"Nubian languages"}, ["nuc"] = {"Nukuini"}, ["nud"] = {"Ngala"}, ["nue"] = {"Ngundu"}, ["nuf"] = {"Nusu"}, ["nug"] = {"Nungali"}, ["nuh"] = {"Ndunda"}, ["nui"] = {"Ngumbi"}, ["nuj"] = {"Nyole"}, ["nuk"] = {"Nuu-chah-nulth", "Nuuchahnulth"}, ["nul"] = {"Nusa Laut"}, ["num"] = {"Niuafo'ou"}, ["nun"] = {"Anong"}, ["nuo"] = {"Nguôn"}, ["nup"] = {"Nupe-Nupe-Tako"}, ["nuq"] = {"Nukumanu"}, ["nur"] = {"Nukuria"}, ["nus"] = {"Nuer"}, ["nut"] = {"Nung (Viet Nam)"}, ["nuu"] = {"Ngbundu"}, ["nuv"] = {"Northern Nuni"}, ["nuw"] = {"Nguluwan"}, ["nux"] = {"Mehek"}, ["nuy"] = {"Nunggubuyu"}, ["nuz"] = {"Tlamacazapa Nahuatl"}, ["nvh"] = {"Nasarian"}, ["nvm"] = {"Namiae"}, ["nvo"] = {"Nyokon"}, ["nwa"] = {"Nawathinehena"}, ["nwb"] = {"Nyabwa"}, ["nwc"] = {"Classical Newari", "Classical Nepal Bhasa", "Old Newari"}, ["nwe"] = {"Ngwe"}, ["nwg"] = {"Ngayawung"}, ["nwi"] = {"Southwest Tanna"}, ["nwm"] = {"Nyamusa-Molo"}, ["nwo"] = {"Nauo"}, ["nwr"] = {"Nawaru"}, ["nww"] = {"Ndwewe"}, ["nwx"] = {"Middle Newar"}, ["nwy"] = {"Nottoway-Meherrin"}, ["nxa"] = {"Nauete"}, ["nxd"] = {"Ngando (Democratic Republic of Congo)"}, ["nxe"] = {"Nage"}, ["nxg"] = {"Ngad'a"}, ["nxi"] = {"Nindi"}, ["nxk"] = {"ကူကီးနာဂ", "Koki Naga"}, ["nxl"] = {"South Nuaulu"}, ["nxm"] = {"Numidian"}, ["nxn"] = {"Ngawun"}, ["nxo"] = {"Ndambomo"}, ["nxq"] = {"Naxi"}, ["nxr"] = {"Ninggerum"}, ["nxx"] = {"Nafri"}, ["nyb"] = {"Nyangbo"}, ["nyc"] = {"Nyanga-li"}, ["nyd"] = {"Nyore", "Olunyole"}, ["nye"] = {"Nyengo"}, ["nyf"] = {"Giryama", "Kigiryama"}, ["nyg"] = {"Nyindu"}, ["nyh"] = {"Nyikina"}, ["nyi"] = {"Ama (Sudan)"}, ["nyj"] = {"Nyanga"}, ["nyk"] = {"Nyaneka"}, ["nyl"] = {"Nyeu"}, ["nym"] = {"Nyamwezi"}, ["nyn"] = {"Nyankole"}, ["nyo"] = {"Nyoro"}, ["nyp"] = {"Nyang'i"}, ["nyq"] = {"Nayini"}, ["nyr"] = {"Nyiha (Malawi)"}, ["nys"] = {"Nyungar"}, ["nyt"] = {"Nyawaygi"}, ["nyu"] = {"Nyungwe"}, ["nyv"] = {"Nyulnyul"}, ["nyw"] = {"Nyaw"}, ["nyx"] = {"Nganyaywana"}, ["nyy"] = {"Nyakyusa-Ngonde"}, ["nza"] = {"Tigon Mbembe"}, ["nzb"] = {"Njebi"}, ["nzd"] = {"Nzadi"}, ["nzi"] = {"Nzima"}, ["nzk"] = {"Nzakara"}, ["nzm"] = {"Zeme Naga"}, ["nzr"] = {"Dir-Nyamzak-Mbarimi"}, ["nzs"] = {"New Zealand Sign Language"}, ["nzu"] = {"Teke-Nzikou"}, ["nzy"] = {"Nzakambay"}, ["nzz"] = {"Nanga Dama Dogon"}, ["oaa"] = {"Orok"}, ["oac"] = {"Oroch"}, ["oar"] = {"Old Aramaic (up to 700 BCE)", "Ancient Aramaic (up to 700 BCE)"}, ["oav"] = {"Old Avar"}, ["obi"] = {"Obispeño"}, ["obk"] = {"Southern Bontok"}, ["obl"] = {"Oblo"}, ["obm"] = {"Moabite"}, ["obo"] = {"Obo Manobo"}, ["obr"] = {"Old Burmese"}, ["obt"] = {"Old Breton"}, ["obu"] = {"Obulom"}, ["oca"] = {"Ocaina"}, ["och"] = {"Old Chinese"}, ["ocm"] = {"Old Cham"}, ["oco"] = {"Old Cornish"}, ["ocu"] = {"Atzingo Matlatzinca"}, ["oda"] = {"Odut"}, ["odk"] = {"Od"}, ["odt"] = {"Old Dutch"}, ["odu"] = {"Odual"}, ["ofo"] = {"Ofo"}, ["ofs"] = {"Old Frisian"}, ["ofu"] = {"Efutop"}, ["ogb"] = {"Ogbia"}, ["ogc"] = {"Ogbah"}, ["oge"] = {"Old Georgian"}, ["ogg"] = {"Ogbogolo"}, ["ogo"] = {"Khana"}, ["ogu"] = {"Ogbronuagum"}, ["oht"] = {"Old Hittite"}, ["ohu"] = {"Old Hungarian"}, ["oia"] = {"Oirata"}, ["oie"] = {"Okolie"}, ["oin"] = {"Inebu One"}, ["ojb"] = {"Northwestern Ojibwa"}, ["ojc"] = {"Central Ojibwa"}, ["ojg"] = {"Eastern Ojibwa"}, ["ojp"] = {"Old Japanese"}, ["ojs"] = {"Severn Ojibwa"}, ["ojv"] = {"Ontong Java"}, ["ojw"] = {"Western Ojibwa"}, ["oka"] = {"Okanagan"}, ["okb"] = {"Okobo"}, ["okc"] = {"Kobo"}, ["okd"] = {"Okodia"}, ["oke"] = {"Okpe (Southwestern Edo)"}, ["okg"] = {"Koko Babangk"}, ["okh"] = {"Koresh-e Rostam"}, ["oki"] = {"Okiek"}, ["okj"] = {"Oko-Juwoi"}, ["okk"] = {"Kwamtim One"}, ["okl"] = {"Old Kentish Sign Language"}, ["okm"] = {"Middle Korean (10th-16th cent.)"}, ["okn"] = {"Oki-No-Erabu"}, ["oko"] = {"Old Korean (3rd-9th cent.)"}, ["okr"] = {"Kirike"}, ["oks"] = {"Oko-Eni-Osayen"}, ["oku"] = {"Oku"}, ["okv"] = {"Orokaiva"}, ["okx"] = {"Okpe (Northwestern Edo)"}, ["okz"] = {"Old Khmer"}, ["ola"] = {"Walungge"}, ["old"] = {"Mochi"}, ["ole"] = {"Olekha"}, ["olk"] = {"Olkol"}, ["olm"] = {"Oloma"}, ["olo"] = {"Livvi"}, ["olr"] = {"Olrat"}, ["olt"] = {"Old Lithuanian"}, ["olu"] = {"Kuvale"}, ["oma"] = {"Omaha-Ponca"}, ["omb"] = {"East Ambae"}, ["omc"] = {"Mochica"}, ["omg"] = {"Omagua"}, ["omi"] = {"Omi"}, ["omk"] = {"Omok"}, ["oml"] = {"Ombo"}, ["omn"] = {"Minoan"}, ["omo"] = {"Utarmbung"}, ["omp"] = {"Old Manipuri"}, ["omq"] = {"Oto-Manguean languages"}, ["omr"] = {"Old Marathi"}, ["omt"] = {"Omotik"}, ["omu"] = {"Omurano"}, ["omv"] = {"Omotic languages"}, ["omw"] = {"South Tairora"}, ["omx"] = {"ရှေးဟောင်းမွန်", "Old Mon"}, ["omy"] = {"Old Malay"}, ["ona"] = {"Ona"}, ["onb"] = {"Lingao"}, ["one"] = {"Oneida"}, ["ong"] = {"Olo"}, ["oni"] = {"Onin"}, ["onj"] = {"Onjob"}, ["onk"] = {"Kabore One"}, ["onn"] = {"Onobasulu"}, ["ono"] = {"Onondaga"}, ["onp"] = {"Sartang"}, ["onr"] = {"Northern One"}, ["ons"] = {"Ono"}, ["ont"] = {"Ontenu"}, ["onu"] = {"Unua"}, ["onw"] = {"Old Nubian"}, ["onx"] = {"Onin Based Pidgin"}, ["ood"] = {"Tohono O'odham"}, ["oog"] = {"Ong"}, ["oon"] = {"Önge"}, ["oor"] = {"Oorlams"}, ["oos"] = {"Old Ossetic"}, ["opa"] = {"Okpamheri"}, ["opk"] = {"Kopkaka"}, ["opm"] = {"Oksapmin"}, ["opo"] = {"Opao"}, ["opt"] = {"Opata"}, ["opy"] = {"Ofayé"}, ["ora"] = {"Oroha"}, ["orc"] = {"Orma"}, ["ore"] = {"Orejón"}, ["org"] = {"Oring"}, ["orh"] = {"Oroqen"}, ["orn"] = {"Orang Kanaq"}, ["oro"] = {"Orokolo"}, ["orr"] = {"Oruma"}, ["ors"] = {"Orang Seletar"}, ["ort"] = {"Adivasi Oriya"}, ["oru"] = {"Ormuri"}, ["orv"] = {"Old Russian"}, ["orw"] = {"Oro Win"}, ["orx"] = {"Oro"}, ["ory"] = {"Odia (individual language)", "Oriya (individual language)"}, ["orz"] = {"Ormu"}, ["osa"] = {"Osage"}, ["osc"] = {"Oscan"}, ["osi"] = {"Osing"}, ["osn"] = {"Old Sundanese"}, ["oso"] = {"Ososo"}, ["osp"] = {"Old Spanish"}, ["ost"] = {"Osatu"}, ["osu"] = {"Southern One"}, ["osx"] = {"Old Saxon"}, ["ota"] = {"Ottoman Turkish (1500-1928)"}, ["otb"] = {"Old Tibetan"}, ["otd"] = {"Ot Danum"}, ["ote"] = {"Mezquital Otomi"}, ["oti"] = {"Oti"}, ["otk"] = {"Old Turkish"}, ["otl"] = {"Tilapa Otomi"}, ["otm"] = {"Eastern Highland Otomi"}, ["otn"] = {"Tenango Otomi"}, ["oto"] = {"Otomian languages"}, ["otq"] = {"Querétaro Otomi"}, ["otr"] = {"Otoro"}, ["ots"] = {"Estado de México Otomi"}, ["ott"] = {"Temoaya Otomi"}, ["otu"] = {"Otuke"}, ["otw"] = {"Ottawa"}, ["otx"] = {"Texcatepec Otomi"}, ["oty"] = {"Old Tamil"}, ["otz"] = {"Ixtenco Otomi"}, ["oua"] = {"Tagargrent"}, ["oub"] = {"Glio-Oubi"}, ["oue"] = {"Oune"}, ["oui"] = {"Old Uighur"}, ["oum"] = {"Ouma"}, ["ovd"] = {"Elfdalian", "Övdalian"}, ["owi"] = {"Owiniga"}, ["owl"] = {"Old Welsh"}, ["oyb"] = {"Oy"}, ["oyd"] = {"Oyda"}, ["oym"] = {"Wayampi"}, ["oyy"] = {"Oya'oya"}, ["ozm"] = {"Koonzime"}, ["paa"] = {"Papuan languages"}, ["pab"] = {"Parecís"}, ["pac"] = {"Pacoh"}, ["pad"] = {"Paumarí"}, ["pae"] = {"Pagibete"}, ["paf"] = {"Paranawát"}, ["pag"] = {"Pangasinan"}, ["pah"] = {"Tenharim"}, ["pai"] = {"Pe"}, ["pak"] = {"Parakanã"}, ["pal"] = {"Pahlavi"}, ["pam"] = {"Pampanga", "Kapampangan"}, ["pao"] = {"Northern Paiute"}, ["pap"] = {"Papiamento"}, ["paq"] = {"Parya"}, ["par"] = {"Panamint", "Timbisha"}, ["pas"] = {"Papasena"}, ["pau"] = {"Palauan"}, ["pav"] = {"Pakaásnovos"}, ["paw"] = {"Pawnee"}, ["pax"] = {"Pankararé"}, ["pay"] = {"Pech"}, ["paz"] = {"Pankararú"}, ["pbb"] = {"Páez"}, ["pbc"] = {"Patamona"}, ["pbe"] = {"Mezontla Popoloca"}, ["pbf"] = {"Coyotepec Popoloca"}, ["pbg"] = {"Paraujano"}, ["pbh"] = {"E'ñapa Woromaipu"}, ["pbi"] = {"Parkwa"}, ["pbl"] = {"Mak (Nigeria)"}, ["pbm"] = {"Puebla Mazatec"}, ["pbn"] = {"Kpasam"}, ["pbo"] = {"Papel"}, ["pbp"] = {"Badyara"}, ["pbr"] = {"Pangwa"}, ["pbs"] = {"Central Pame"}, ["pbt"] = {"Southern Pashto"}, ["pbu"] = {"Northern Pashto"}, ["pbv"] = {"Pnar"}, ["pby"] = {"Pyu (Papua New Guinea)"}, ["pca"] = {"Santa Inés Ahuatempan Popoloca"}, ["pcb"] = {"Pear"}, ["pcc"] = {"Bouyei"}, ["pcd"] = {"Picard"}, ["pce"] = {"Ruching Palaung"}, ["pcf"] = {"Paliyan"}, ["pcg"] = {"Paniya"}, ["pch"] = {"Pardhan"}, ["pci"] = {"Duruwa"}, ["pcj"] = {"Parenga"}, ["pck"] = {"Paite Chin"}, ["pcl"] = {"Pardhi"}, ["pcm"] = {"Nigerian Pidgin"}, ["pcn"] = {"Piti"}, ["pcp"] = {"Pacahuara"}, ["pcw"] = {"Pyapun"}, ["pda"] = {"Anam"}, ["pdc"] = {"Pennsylvania German"}, ["pdi"] = {"Pa Di"}, ["pdn"] = {"Podena", "Fedan"}, ["pdo"] = {"Padoe"}, ["pdt"] = {"Plautdietsch"}, ["pdu"] = {"Kayan"}, ["pea"] = {"Peranakan Indonesian"}, ["peb"] = {"Eastern Pomo"}, ["ped"] = {"Mala (Papua New Guinea)"}, ["pee"] = {"Taje"}, ["pef"] = {"Northeastern Pomo"}, ["peg"] = {"Pengo"}, ["peh"] = {"Bonan"}, ["pei"] = {"Chichimeca-Jonaz"}, ["pej"] = {"Northern Pomo"}, ["pek"] = {"Penchal"}, ["pel"] = {"Pekal"}, ["pem"] = {"Phende"}, ["peo"] = {"Old Persian (ca. 600-400 B.C.)"}, ["pep"] = {"Kunja"}, ["peq"] = {"Southern Pomo"}, ["pes"] = {"Iranian Persian"}, ["pev"] = {"Pémono"}, ["pex"] = {"Petats"}, ["pey"] = {"Petjo"}, ["pez"] = {"Eastern Penan"}, ["pfa"] = {"Pááfang"}, ["pfe"] = {"Pere"}, ["pfl"] = {"Pfaelzisch"}, ["pga"] = {"Sudanese Creole Arabic"}, ["pgd"] = {"Gāndhārī"}, ["pgg"] = {"Pangwali"}, ["pgi"] = {"Pagi"}, ["pgk"] = {"Rerep"}, ["pgl"] = {"Primitive Irish"}, ["pgn"] = {"Paelignian"}, ["pgs"] = {"Pangseng"}, ["pgu"] = {"Pagu"}, ["pgz"] = {"Papua New Guinean Sign Language"}, ["pha"] = {"Pa-Hng"}, ["phd"] = {"Phudagi"}, ["phg"] = {"Phuong"}, ["phh"] = {"Phukha"}, ["phi"] = {"Philippine languages"}, ["phj"] = {"Pahari"}, ["phk"] = {"Phake"}, ["phl"] = {"Phalura", "Palula"}, ["phm"] = {"Phimbi"}, ["phn"] = {"Phoenician"}, ["pho"] = {"Phunoi"}, ["phq"] = {"Phana'"}, ["phr"] = {"Pahari-Potwari"}, ["pht"] = {"Phu Thai"}, ["phu"] = {"Phuan"}, ["phv"] = {"Pahlavani"}, ["phw"] = {"Phangduwali"}, ["pia"] = {"Pima Bajo"}, ["pib"] = {"Yine"}, ["pic"] = {"Pinji"}, ["pid"] = {"Piaroa"}, ["pie"] = {"Piro"}, ["pif"] = {"Pingelapese"}, ["pig"] = {"Pisabo"}, ["pih"] = {"Pitcairn-Norfolk"}, ["pij"] = {"Pijao"}, ["pil"] = {"Yom"}, ["pim"] = {"Powhatan"}, ["pin"] = {"Piame"}, ["pio"] = {"Piapoco"}, ["pip"] = {"Pero"}, ["pir"] = {"Piratapuyo"}, ["pis"] = {"Pijin"}, ["pit"] = {"Pitta Pitta"}, ["piu"] = {"Pintupi-Luritja"}, ["piv"] = {"Pileni", "Vaeakau-Taumako"}, ["piw"] = {"Pimbwe"}, ["pix"] = {"Piu"}, ["piy"] = {"Piya-Kwonci"}, ["piz"] = {"Pije"}, ["pjt"] = {"Pitjantjatjara"}, ["pka"] = {"Ardhamāgadhī Prākrit"}, ["pkb"] = {"Pokomo", "Kipfokomo"}, ["pkc"] = {"Paekche"}, ["pkg"] = {"Pak-Tong"}, ["pkh"] = {"Pankhu"}, ["pkn"] = {"Pakanha"}, ["pko"] = {"Pökoot"}, ["pkp"] = {"Pukapuka"}, ["pkr"] = {"Attapady Kurumba"}, ["pks"] = {"Pakistan Sign Language"}, ["pkt"] = {"Maleng"}, ["pku"] = {"Paku"}, ["pla"] = {"Miani"}, ["plb"] = {"Polonombauk"}, ["plc"] = {"Central Palawano"}, ["pld"] = {"Polari"}, ["ple"] = {"Palu'e"}, ["plf"] = {"Central Malayo-Polynesian languages"}, ["plg"] = {"Pilagá"}, ["plh"] = {"Paulohi"}, ["plk"] = {"Kohistani Shina"}, ["pll"] = {"Shwe Palaung"}, ["pln"] = {"Palenquero"}, ["plo"] = {"Oluta Popoluca"}, ["plq"] = {"Palaic"}, ["plr"] = {"Palaka Senoufo"}, ["pls"] = {"San Marcos Tlacoyalco Popoloca", "San Marcos Tlalcoyalco Popoloca"}, ["plt"] = {"Plateau Malagasy"}, ["plu"] = {"Palikúr"}, ["plv"] = {"Southwest Palawano"}, ["plw"] = {"Brooke's Point Palawano"}, ["ply"] = {"Bolyu"}, ["plz"] = {"Paluan"}, ["pma"] = {"Paama"}, ["pmb"] = {"Pambia"}, ["pmd"] = {"Pallanganmiddang"}, ["pme"] = {"Pwaamei"}, ["pmf"] = {"Pamona"}, ["pmh"] = {"Māhārāṣṭri Prākrit"}, ["pmi"] = {"Northern Pumi"}, ["pmj"] = {"Southern Pumi"}, ["pml"] = {"Lingua Franca"}, ["pmm"] = {"Pomo"}, ["pmn"] = {"Pam"}, ["pmo"] = {"Pom"}, ["pmq"] = {"Northern Pame"}, ["pmr"] = {"Paynamar"}, ["pms"] = {"Piemontese"}, ["pmt"] = {"Tuamotuan"}, ["pmw"] = {"Plains Miwok"}, ["pmx"] = {"Poumei Naga"}, ["pmy"] = {"Papuan Malay"}, ["pmz"] = {"Southern Pame"}, ["pna"] = {"Punan Bah-Biau"}, ["pnb"] = {"Western Panjabi"}, ["pnc"] = {"Pannei"}, ["pnd"] = {"Mpinda"}, ["pne"] = {"Western Penan"}, ["png"] = {"Pangu", "Pongu"}, ["pnh"] = {"Penrhyn"}, ["pni"] = {"Aoheng"}, ["pnj"] = {"Pinjarup"}, ["pnk"] = {"Paunaka"}, ["pnl"] = {"Paleni"}, ["pnm"] = {"Punan Batu 1"}, ["pnn"] = {"Pinai-Hagahai"}, ["pno"] = {"Panobo"}, ["pnp"] = {"Pancana"}, ["pnq"] = {"Pana (Burkina Faso)"}, ["pnr"] = {"Panim"}, ["pns"] = {"Ponosakan"}, ["pnt"] = {"Pontic"}, ["pnu"] = {"Jiongnai Bunu"}, ["pnv"] = {"Pinigura"}, ["pnw"] = {"Banyjima", "Panytyima"}, ["pnx"] = {"Phong-Kniang"}, ["pny"] = {"Pinyin"}, ["pnz"] = {"Pana (Central African Republic)"}, ["poc"] = {"Poqomam"}, ["poe"] = {"San Juan Atzingo Popoloca"}, ["pof"] = {"Poke"}, ["pog"] = {"Potiguára"}, ["poh"] = {"Poqomchi'"}, ["poi"] = {"Highland Popoluca"}, ["pok"] = {"Pokangá"}, ["pom"] = {"Southeastern Pomo"}, ["pon"] = {"Pohnpeian"}, ["poo"] = {"Central Pomo"}, ["pop"] = {"Pwapwâ"}, ["poq"] = {"Texistepec Popoluca"}, ["pos"] = {"Sayula Popoluca"}, ["pot"] = {"Potawatomi"}, ["pov"] = {"Upper Guinea Crioulo"}, ["pow"] = {"San Felipe Otlaltepec Popoloca"}, ["pox"] = {"Polabian"}, ["poy"] = {"Pogolo"}, ["poz"] = {"Malayo-Polynesian languages"}, ["ppe"] = {"Papi"}, ["ppi"] = {"Paipai"}, ["ppk"] = {"Uma"}, ["ppl"] = {"Pipil", "Nicarao"}, ["ppm"] = {"Papuma"}, ["ppn"] = {"Papapana"}, ["ppo"] = {"Folopa"}, ["ppp"] = {"Pelende"}, ["ppq"] = {"Pei"}, ["pps"] = {"San Luís Temalacayuca Popoloca"}, ["ppt"] = {"Pare"}, ["ppu"] = {"Papora"}, ["pqa"] = {"Pa'a"}, ["pqe"] = {"Eastern Malayo-Polynesian languages"}, ["pqm"] = {"Malecite-Passamaquoddy"}, ["pqw"] = {"Western Malayo-Polynesian languages"}, ["pra"] = {"Prakrit languages"}, ["prc"] = {"Parachi"}, ["prd"] = {"Parsi-Dari"}, ["pre"] = {"Principense"}, ["prf"] = {"Paranan"}, ["prg"] = {"Prussian"}, ["prh"] = {"Porohanon"}, ["pri"] = {"Paicî"}, ["prk"] = {"Parauk"}, ["prl"] = {"Peruvian Sign Language"}, ["prm"] = {"Kibiri"}, ["prn"] = {"Prasuni"}, ["pro"] = {"Old Provençal (to 1500)", "Old Occitan (to 1500)"}, ["prq"] = {"Ashéninka Perené"}, ["prr"] = {"Puri"}, ["prs"] = {"Dari", "Afghan Persian"}, ["prt"] = {"Phai"}, ["pru"] = {"Puragi"}, ["prw"] = {"Parawen"}, ["prx"] = {"Purik"}, ["prz"] = {"Providencia Sign Language"}, ["psa"] = {"Asue Awyu"}, ["psc"] = {"Iranian Sign Language", "Persian Sign Language"}, ["psd"] = {"Plains Indian Sign Language"}, ["pse"] = {"Central Malay"}, ["psg"] = {"Penang Sign Language"}, ["psh"] = {"Southwest Pashai", "Southwest Pashayi"}, ["psi"] = {"Southeast Pashai", "Southeast Pashayi"}, ["psl"] = {"Puerto Rican Sign Language"}, ["psm"] = {"Pauserna"}, ["psn"] = {"Panasuan"}, ["pso"] = {"Polish Sign Language"}, ["psp"] = {"Philippine Sign Language"}, ["psq"] = {"Pasi"}, ["psr"] = {"Portuguese Sign Language"}, ["pss"] = {"Kaulong"}, ["pst"] = {"Central Pashto"}, ["psu"] = {"Sauraseni Prākrit"}, ["psw"] = {"Port Sandwich"}, ["psy"] = {"Piscataway"}, ["pta"] = {"Pai Tavytera"}, ["pth"] = {"Pataxó Hã-Ha-Hãe"}, ["pti"] = {"Pindiini", "Wangkatha"}, ["ptn"] = {"Patani"}, ["pto"] = {"Zo'é"}, ["ptp"] = {"Patep"}, ["ptq"] = {"Pattapu"}, ["ptr"] = {"Piamatsina"}, ["ptt"] = {"Enrekang"}, ["ptu"] = {"Bambam"}, ["ptv"] = {"Port Vato"}, ["ptw"] = {"Pentlatch"}, ["pty"] = {"Pathiya"}, ["pua"] = {"Western Highland Purepecha"}, ["pub"] = {"Purum"}, ["puc"] = {"Punan Merap"}, ["pud"] = {"Punan Aput"}, ["pue"] = {"Puelche"}, ["puf"] = {"Punan Merah"}, ["pug"] = {"Phuie"}, ["pui"] = {"Puinave"}, ["puj"] = {"Punan Tubu"}, ["pum"] = {"Puma"}, ["puo"] = {"Puoc"}, ["pup"] = {"Pulabu"}, ["puq"] = {"Puquina"}, ["pur"] = {"Puruborá"}, ["put"] = {"Putoh"}, ["puu"] = {"Punu"}, ["puw"] = {"Puluwatese"}, ["pux"] = {"Puare"}, ["puy"] = {"Purisimeño"}, ["pwa"] = {"Pawaia"}, ["pwb"] = {"Panawa"}, ["pwg"] = {"Gapapaiwa"}, ["pwi"] = {"Patwin"}, ["pwm"] = {"Molbog"}, ["pwn"] = {"Paiwan"}, ["pwo"] = {"အနောက်ပိုးကရင်", "Pwo Western Karen"}, ["pwr"] = {"Powari"}, ["pww"] = {"မြောက်ပိုးကရင်", "Pwo Northern Karen"}, ["pxm"] = {"Quetzaltepec Mixe"}, ["pye"] = {"Pye Krumen"}, ["pym"] = {"Fyam"}, ["pyn"] = {"Poyanáwa"}, ["pys"] = {"Paraguayan Sign Language", "Lengua de Señas del Paraguay"}, ["pyu"] = {"Puyuma"}, ["pyx"] = {"ပျူ", "Pyu (Myanmar)"}, ["pyy"] = {"Pyen"}, ["pze"] = {"Pesse"}, ["pzh"] = {"Pazeh"}, ["pzn"] = {"Jejara Naga", "Para Naga"}, ["qua"] = {"Quapaw"}, ["qub"] = {"Huallaga Huánuco Quechua"}, ["quc"] = {"K'iche'", "Quiché"}, ["qud"] = {"Calderón Highland Quichua"}, ["quf"] = {"Lambayeque Quechua"}, ["qug"] = {"Chimborazo Highland Quichua"}, ["quh"] = {"South Bolivian Quechua"}, ["qui"] = {"Quileute"}, ["quk"] = {"Chachapoyas Quechua"}, ["qul"] = {"North Bolivian Quechua"}, ["qum"] = {"Sipacapense"}, ["qun"] = {"Quinault"}, ["qup"] = {"Southern Pastaza Quechua"}, ["quq"] = {"Quinqui"}, ["qur"] = {"Yanahuanca Pasco Quechua"}, ["qus"] = {"Santiago del Estero Quichua"}, ["quv"] = {"Sacapulteco"}, ["quw"] = {"Tena Lowland Quichua"}, ["qux"] = {"Yauyos Quechua"}, ["quy"] = {"Ayacucho Quechua"}, ["quz"] = {"Cusco Quechua"}, ["qva"] = {"Ambo-Pasco Quechua"}, ["qvc"] = {"Cajamarca Quechua"}, ["qve"] = {"Eastern Apurímac Quechua"}, ["qvh"] = {"Huamalíes-Dos de Mayo Huánuco Quechua"}, ["qvi"] = {"Imbabura Highland Quichua"}, ["qvj"] = {"Loja Highland Quichua"}, ["qvl"] = {"Cajatambo North Lima Quechua"}, ["qvm"] = {"Margos-Yarowilca-Lauricocha Quechua"}, ["qvn"] = {"North Junín Quechua"}, ["qvo"] = {"Napo Lowland Quechua"}, ["qvp"] = {"Pacaraos Quechua"}, ["qvs"] = {"San Martín Quechua"}, ["qvw"] = {"Huaylla Wanca Quechua"}, ["qvy"] = {"Queyu"}, ["qvz"] = {"Northern Pastaza Quichua"}, ["qwa"] = {"Corongo Ancash Quechua"}, ["qwc"] = {"Classical Quechua"}, ["qwe"] = {"Quechuan (family)"}, ["qwh"] = {"Huaylas Ancash Quechua"}, ["qwm"] = {"Kuman (Russia)"}, ["qws"] = {"Sihuas Ancash Quechua"}, ["qwt"] = {"Kwalhioqua-Tlatskanai"}, ["qxa"] = {"Chiquián Ancash Quechua"}, ["qxc"] = {"Chincha Quechua"}, ["qxh"] = {"Panao Huánuco Quechua"}, ["qxl"] = {"Salasaca Highland Quichua"}, ["qxn"] = {"Northern Conchucos Ancash Quechua"}, ["qxo"] = {"Southern Conchucos Ancash Quechua"}, ["qxp"] = {"Puno Quechua"}, ["qxq"] = {"Qashqa'i"}, ["qxr"] = {"Cañar Highland Quichua"}, ["qxs"] = {"Southern Qiang"}, ["qxt"] = {"Santa Ana de Tusi Pasco Quechua"}, ["qxu"] = {"Arequipa-La Unión Quechua"}, ["qxw"] = {"Jauja Wanca Quechua"}, ["qya"] = {"Quenya"}, ["qyp"] = {"Quiripi"}, ["raa"] = {"Dungmali"}, ["rab"] = {"Camling"}, ["rac"] = {"Rasawa"}, ["rad"] = {"Rade"}, ["raf"] = {"Western Meohang"}, ["rag"] = {"Logooli", "Lulogooli"}, ["rah"] = {"Rabha"}, ["rai"] = {"Ramoaaina"}, ["raj"] = {"Rajasthani"}, ["rak"] = {"Tulu-Bohuai"}, ["ral"] = {"Ralte"}, ["ram"] = {"Canela"}, ["ran"] = {"Riantana"}, ["rao"] = {"Rao"}, ["rap"] = {"Rapanui"}, ["raq"] = {"Saam"}, ["rar"] = {"Rarotongan", "Cook Islands Maori"}, ["ras"] = {"Tegali"}, ["rat"] = {"Razajerdi"}, ["rau"] = {"Raute"}, ["rav"] = {"Sampang"}, ["raw"] = {"Rawang"}, ["rax"] = {"Rang"}, ["ray"] = {"Rapa"}, ["raz"] = {"Rahambuu"}, ["rbb"] = {"Rumai Palaung"}, ["rbk"] = {"Northern Bontok"}, ["rbl"] = {"Miraya Bikol"}, ["rbp"] = {"Barababaraba"}, ["rcf"] = {"Réunion Creole French"}, ["rdb"] = {"Rudbari"}, ["rea"] = {"Rerau"}, ["reb"] = {"Rembong"}, ["ree"] = {"Rejang Kayan"}, ["reg"] = {"Kara (Tanzania)"}, ["rei"] = {"Reli"}, ["rej"] = {"Rejang"}, ["rel"] = {"Rendille"}, ["rem"] = {"Remo"}, ["ren"] = {"Rengao"}, ["rer"] = {"Rer Bare"}, ["res"] = {"Reshe"}, ["ret"] = {"Retta"}, ["rey"] = {"Reyesano"}, ["rga"] = {"Roria"}, ["rge"] = {"Romano-Greek"}, ["rgk"] = {"Rangkas"}, ["rgn"] = {"Romagnol"}, ["rgr"] = {"Resígaro"}, ["rgs"] = {"Southern Roglai"}, ["rgu"] = {"Ringgou"}, ["rhg"] = {"ရိုဟင်ဂျာ", "Rohingya"}, ["rhp"] = {"Yahang"}, ["ria"] = {"Riang (India)"}, ["rib"] = {"Bribri Sign Language"}, ["rif"] = {"Tarifit"}, ["ril"] = {"Riang Lang", "Riang (Myanmar)"}, ["rim"] = {"Nyaturu"}, ["rin"] = {"Nungu"}, ["rir"] = {"Ribun"}, ["rit"] = {"Ritharrngu"}, ["riu"] = {"Riung"}, ["rjg"] = {"Rajong"}, ["rji"] = {"Raji"}, ["rjs"] = {"Rajbanshi"}, ["rka"] = {"Kraol"}, ["rkb"] = {"Rikbaktsa"}, ["rkh"] = {"Rakahanga-Manihiki"}, ["rki"] = {"ရခိုင်", "Rakhine"}, ["rkm"] = {"Marka"}, ["rkt"] = {"Rangpuri", "Kamta"}, ["rkw"] = {"Arakwal"}, ["rma"] = {"Rama"}, ["rmb"] = {"Rembarrnga"}, ["rmc"] = {"Carpathian Romani"}, ["rmd"] = {"Traveller Danish"}, ["rme"] = {"Angloromani"}, ["rmf"] = {"Kalo Finnish Romani"}, ["rmg"] = {"Traveller Norwegian"}, ["rmh"] = {"Murkim"}, ["rmi"] = {"Lomavren"}, ["rmk"] = {"Romkun"}, ["rml"] = {"Baltic Romani"}, ["rmm"] = {"Roma"}, ["rmn"] = {"Balkan Romani"}, ["rmo"] = {"Sinte Romani"}, ["rmp"] = {"Rempi"}, ["rmq"] = {"Caló"}, ["rms"] = {"Romanian Sign Language"}, ["rmt"] = {"Domari"}, ["rmu"] = {"Tavringer Romani"}, ["rmv"] = {"Romanova"}, ["rmw"] = {"Welsh Romani"}, ["rmx"] = {"Romam"}, ["rmy"] = {"Vlax Romani"}, ["rmz"] = {"Marma"}, ["rnb"] = {"Brunca Sign Language"}, ["rnd"] = {"Ruund"}, ["rng"] = {"Ronga"}, ["rnl"] = {"Ranglong"}, ["rnn"] = {"Roon"}, ["rnp"] = {"Rongpo"}, ["rnr"] = {"Nari Nari"}, ["rnw"] = {"Rungwa"}, ["roa"] = {"Romance languages"}, ["rob"] = {"Tae'"}, ["roc"] = {"Cacgia Roglai"}, ["rod"] = {"Rogo"}, ["roe"] = {"Ronji"}, ["rof"] = {"Rombo"}, ["rog"] = {"Northern Roglai"}, ["rol"] = {"Romblomanon"}, ["rom"] = {"Romany"}, ["roo"] = {"Rotokas"}, ["rop"] = {"Kriol"}, ["ror"] = {"Rongga"}, ["rou"] = {"Runga"}, ["row"] = {"Dela-Oenale"}, ["rpn"] = {"Repanbitip"}, ["rpt"] = {"Rapting"}, ["rri"] = {"Ririo"}, ["rrm"] = {"Moriori"}, ["rro"] = {"Waima"}, ["rrt"] = {"Arritinngithigh"}, ["rsb"] = {"Romano-Serbian"}, ["rsk"] = {"Ruthenian", "Rusnak"}, ["rsl"] = {"Russian Sign Language"}, ["rsm"] = {"Miriwoong Sign Language"}, ["rsn"] = {"Rwandan Sign Language"}, ["rsw"] = {"Rishiwa"}, ["rtc"] = {"ရုန်းတူ", "Rungtu Chin"}, ["rth"] = {"Ratahan"}, ["rtm"] = {"Rotuman"}, ["rts"] = {"Yurats"}, ["rtw"] = {"Rathawi"}, ["rub"] = {"Gungu"}, ["ruc"] = {"Ruuli"}, ["rue"] = {"Rusyn"}, ["ruf"] = {"Luguru"}, ["rug"] = {"Roviana"}, ["ruh"] = {"Ruga"}, ["rui"] = {"Rufiji"}, ["ruk"] = {"Che"}, ["ruo"] = {"Istro Romanian"}, ["rup"] = {"Macedo-Romanian", "Aromanian", "Arumanian"}, ["ruq"] = {"Megleno Romanian"}, ["rut"] = {"Rutul"}, ["ruu"] = {"Lanas Lobu"}, ["ruy"] = {"Mala (Nigeria)"}, ["ruz"] = {"Ruma"}, ["rwa"] = {"Rawo"}, ["rwk"] = {"Rwa"}, ["rwl"] = {"Ruwila"}, ["rwm"] = {"Amba (Uganda)"}, ["rwo"] = {"Rawa"}, ["rwr"] = {"Marwari (India)"}, ["rxd"] = {"Ngardi"}, ["rxw"] = {"Karuwali", "Garuwali"}, ["ryn"] = {"Northern Amami-Oshima"}, ["rys"] = {"Yaeyama"}, ["ryu"] = {"Central Okinawan"}, ["rzh"] = {"Rāziḥī"}, ["saa"] = {"Saba"}, ["sab"] = {"Buglere"}, ["sac"] = {"Meskwaki"}, ["sad"] = {"Sandawe"}, ["sae"] = {"Sabanê"}, ["saf"] = {"Safaliba"}, ["sah"] = {"Yakut"}, ["sai"] = {"South American Indian languages"}, ["saj"] = {"Sahu"}, ["sak"] = {"Sake"}, ["sal"] = {"Salishan languages"}, ["sam"] = {"Samaritan Aramaic"}, ["sao"] = {"Sause"}, ["saq"] = {"Samburu"}, ["sar"] = {"Saraveca"}, ["sas"] = {"Sasak"}, ["sat"] = {"Santali"}, ["sau"] = {"Saleman"}, ["sav"] = {"Saafi-Saafi"}, ["saw"] = {"Sawi"}, ["sax"] = {"Sa"}, ["say"] = {"Saya"}, ["saz"] = {"Saurashtra"}, ["sba"] = {"Ngambay"}, ["sbb"] = {"Simbo"}, ["sbc"] = {"Kele (Papua New Guinea)"}, ["sbd"] = {"Southern Samo"}, ["sbe"] = {"Saliba"}, ["sbf"] = {"Chabu", "Shabo"}, ["sbg"] = {"Seget"}, ["sbh"] = {"Sori-Harengan"}, ["sbi"] = {"Seti"}, ["sbj"] = {"Surbakhal"}, ["sbk"] = {"Safwa"}, ["sbl"] = {"Botolan Sambal"}, ["sbm"] = {"Sagala"}, ["sbn"] = {"Sindhi Bhil"}, ["sbo"] = {"Sabüm"}, ["sbp"] = {"Sangu (Tanzania)"}, ["sbq"] = {"Sileibi"}, ["sbr"] = {"Sembakung Murut"}, ["sbs"] = {"Subiya"}, ["sbt"] = {"Kimki"}, ["sbu"] = {"Stod Bhoti"}, ["sbv"] = {"Sabine"}, ["sbw"] = {"Simba"}, ["sbx"] = {"Seberuang"}, ["sby"] = {"Soli"}, ["sbz"] = {"Sara Kaba"}, ["scb"] = {"Chut"}, ["sce"] = {"Dongxiang"}, ["scf"] = {"San Miguel Creole French"}, ["scg"] = {"Sanggau"}, ["sch"] = {"Sakachep"}, ["sci"] = {"Sri Lankan Creole Malay"}, ["sck"] = {"Sadri"}, ["scl"] = {"Shina"}, ["scn"] = {"Sicilian"}, ["sco"] = {"Scots"}, ["scp"] = {"Hyolmo", "Helambu Sherpa"}, ["scq"] = {"Sa'och"}, ["scs"] = {"North Slavey"}, ["sct"] = {"Southern Katang"}, ["scu"] = {"Shumcho"}, ["scv"] = {"Sheni"}, ["scw"] = {"Sha"}, ["scx"] = {"Sicel"}, ["sda"] = {"Toraja-Sa'dan"}, ["sdb"] = {"Shabak"}, ["sdc"] = {"Sassarese Sardinian"}, ["sde"] = {"Surubu"}, ["sdf"] = {"Sarli"}, ["sdg"] = {"Savi"}, ["sdh"] = {"Southern Kurdish"}, ["sdj"] = {"Suundi"}, ["sdk"] = {"Sos Kundi"}, ["sdl"] = {"Saudi Arabian Sign Language"}, ["sdn"] = {"Gallurese Sardinian"}, ["sdo"] = {"Bukar-Sadung Bidayuh"}, ["sdp"] = {"Sherdukpen"}, ["sdq"] = {"Semandang"}, ["sdr"] = {"Oraon Sadri"}, ["sds"] = {"Sened"}, ["sdt"] = {"Shuadit"}, ["sdu"] = {"Sarudu"}, ["sdv"] = {"Eastern Sudanic languages"}, ["sdx"] = {"Sibu Melanau"}, ["sdz"] = {"Sallands"}, ["sea"] = {"Semai"}, ["seb"] = {"Shempire Senoufo"}, ["sec"] = {"Sechelt"}, ["sed"] = {"Sedang"}, ["see"] = {"Seneca"}, ["sef"] = {"Cebaara Senoufo"}, ["seg"] = {"Segeju"}, ["seh"] = {"Sena"}, ["sei"] = {"Seri"}, ["sej"] = {"Sene"}, ["sek"] = {"Sekani"}, ["sel"] = {"Selkup"}, ["sem"] = {"Semitic languages"}, ["sen"] = {"Nanerigé Sénoufo"}, ["seo"] = {"Suarmin"}, ["sep"] = {"Sìcìté Sénoufo"}, ["seq"] = {"Senara Sénoufo"}, ["ser"] = {"Serrano"}, ["ses"] = {"Koyraboro Senni Songhai"}, ["set"] = {"Sentani"}, ["seu"] = {"Serui-Laut"}, ["sev"] = {"Nyarafolo Senoufo"}, ["sew"] = {"Sewa Bay"}, ["sey"] = {"Secoya"}, ["sez"] = {"ဆဲန်ထန်", "Senthang Chin"}, ["sfb"] = {"Langue des signes de Belgique Francophone", "French Belgian Sign Language"}, ["sfe"] = {"Eastern Subanen"}, ["sfm"] = {"Small Flowery Miao"}, ["sfs"] = {"South African Sign Language"}, ["sfw"] = {"Sehwi"}, ["sga"] = {"Old Irish (to 900)"}, ["sgb"] = {"Mag-antsi Ayta"}, ["sgc"] = {"Kipsigis"}, ["sgd"] = {"Surigaonon"}, ["sge"] = {"Segai"}, ["sgg"] = {"Swiss-German Sign Language"}, ["sgh"] = {"Shughni"}, ["sgi"] = {"Suga"}, ["sgj"] = {"Surgujia"}, ["sgk"] = {"Sangkong"}, ["sgm"] = {"Singa"}, ["sgn"] = {"Sign languages"}, ["sgp"] = {"Singpho"}, ["sgr"] = {"Sangisari"}, ["sgs"] = {"Samogitian"}, ["sgt"] = {"Brokpake"}, ["sgu"] = {"Salas"}, ["sgw"] = {"Sebat Bet Gurage"}, ["sgx"] = {"Sierra Leone Sign Language"}, ["sgy"] = {"Sanglechi"}, ["sgz"] = {"Sursurunga"}, ["sha"] = {"Shall-Zwall"}, ["shb"] = {"Ninam"}, ["shc"] = {"Sonde"}, ["shd"] = {"Kundal Shahi"}, ["she"] = {"Sheko"}, ["shg"] = {"Shua"}, ["shh"] = {"Shoshoni"}, ["shi"] = {"Tachelhit"}, ["shj"] = {"Shatt"}, ["shk"] = {"Shilluk"}, ["shl"] = {"Shendu"}, ["shm"] = {"Shahrudi"}, ["shn"] = {"ရှမ်း", "Shan"}, ["sho"] = {"Shanga"}, ["shp"] = {"Shipibo-Conibo"}, ["shq"] = {"Sala"}, ["shr"] = {"Shi"}, ["shs"] = {"Shuswap"}, ["sht"] = {"Shasta"}, ["shu"] = {"Chadian Arabic"}, ["shv"] = {"Shehri"}, ["shw"] = {"Shwai"}, ["shx"] = {"She"}, ["shy"] = {"Tachawit"}, ["shz"] = {"Syenara Senoufo"}, ["sia"] = {"Akkala Sami"}, ["sib"] = {"Sebop"}, ["sid"] = {"Sidamo"}, ["sie"] = {"Simaa"}, ["sif"] = {"Siamou"}, ["sig"] = {"Paasaal"}, ["sih"] = {"Zire", "Sîshëë"}, ["sii"] = {"Shom Peng"}, ["sij"] = {"Numbami"}, ["sik"] = {"Sikiana"}, ["sil"] = {"Tumulung Sisaala"}, ["sim"] = {"Mende (Papua New Guinea)"}, ["sio"] = {"Siouan languages"}, ["sip"] = {"Sikkimese"}, ["siq"] = {"Sonia"}, ["sir"] = {"Siri"}, ["sis"] = {"Siuslaw"}, ["sit"] = {"Sino-Tibetan languages"}, ["siu"] = {"Sinagen"}, ["siv"] = {"Sumariup"}, ["siw"] = {"Siwai"}, ["six"] = {"Sumau"}, ["siy"] = {"Sivandi"}, ["siz"] = {"Siwi"}, ["sja"] = {"Epena"}, ["sjb"] = {"Sajau Basap"}, ["sjc"] = {"Shaojiang Chinese"}, ["sjd"] = {"Kildin Sami"}, ["sje"] = {"Pite Sami"}, ["sjg"] = {"Assangori"}, ["sjk"] = {"Kemi Sami"}, ["sjl"] = {"Sajalong", "Miji"}, ["sjm"] = {"Mapun"}, ["sjn"] = {"Sindarin"}, ["sjo"] = {"Xibe"}, ["sjp"] = {"Surjapuri"}, ["sjr"] = {"Siar-Lak"}, ["sjs"] = {"Senhaja De Srair"}, ["sjt"] = {"Ter Sami"}, ["sju"] = {"Ume Sami"}, ["sjw"] = {"Shawnee"}, ["ska"] = {"Skagit"}, ["skb"] = {"Saek"}, ["skc"] = {"Ma Manda"}, ["skd"] = {"Southern Sierra Miwok"}, ["ske"] = {"Seke (Vanuatu)"}, ["skf"] = {"Sakirabiá"}, ["skg"] = {"Sakalava Malagasy"}, ["skh"] = {"Sikule"}, ["ski"] = {"Sika"}, ["skj"] = {"Seke (Nepal)"}, ["skm"] = {"Kutong"}, ["skn"] = {"Kolibugan Subanon"}, ["sko"] = {"Seko Tengah"}, ["skp"] = {"Sekapan"}, ["skq"] = {"Sininkere"}, ["skr"] = {"Saraiki", "Seraiki"}, ["sks"] = {"Maia"}, ["skt"] = {"Sakata"}, ["sku"] = {"Sakao"}, ["skv"] = {"Skou"}, ["skw"] = {"Skepi Creole Dutch"}, ["skx"] = {"Seko Padang"}, ["sky"] = {"Sikaiana"}, ["skz"] = {"Sekar"}, ["sla"] = {"Slavic languages"}, ["slc"] = {"Sáliba"}, ["sld"] = {"Sissala"}, ["sle"] = {"Sholaga"}, ["slf"] = {"Swiss-Italian Sign Language"}, ["slg"] = {"Selungai Murut"}, ["slh"] = {"Southern Puget Sound Salish"}, ["sli"] = {"Lower Silesian"}, ["slj"] = {"Salumá"}, ["sll"] = {"Salt-Yui"}, ["slm"] = {"Pangutaran Sama"}, ["sln"] = {"Salinan"}, ["slp"] = {"Lamaholot"}, ["slr"] = {"Salar"}, ["sls"] = {"Singapore Sign Language"}, ["slt"] = {"Sila"}, ["slu"] = {"Selaru"}, ["slw"] = {"Sialum"}, ["slx"] = {"Salampasu"}, ["sly"] = {"Selayar"}, ["slz"] = {"Ma'ya"}, ["sma"] = {"Southern Sami"}, ["smb"] = {"Simbari"}, ["smc"] = {"Som"}, ["smf"] = {"Auwe"}, ["smg"] = {"Simbali"}, ["smh"] = {"Samei"}, ["smi"] = {"Sami languages"}, ["smj"] = {"Lule Sami"}, ["smk"] = {"Bolinao"}, ["sml"] = {"Central Sama"}, ["smm"] = {"Musasa"}, ["smn"] = {"Inari Sami"}, ["smp"] = {"Samaritan"}, ["smq"] = {"Samo"}, ["smr"] = {"Simeulue"}, ["sms"] = {"Skolt Sami"}, ["smt"] = {"Simte"}, ["smu"] = {"Somray"}, ["smv"] = {"Samvedi"}, ["smw"] = {"Sumbawa"}, ["smx"] = {"Samba"}, ["smy"] = {"Semnani"}, ["smz"] = {"Simeku"}, ["snc"] = {"Sinaugoro"}, ["sne"] = {"Bau Bidayuh"}, ["snf"] = {"Noon"}, ["sng"] = {"Sanga (Democratic Republic of Congo)"}, ["sni"] = {"Sensi"}, ["snj"] = {"Riverain Sango"}, ["snk"] = {"Soninke"}, ["snl"] = {"Sangil"}, ["snm"] = {"Southern Ma'di"}, ["snn"] = {"Siona"}, ["sno"] = {"Snohomish"}, ["snp"] = {"Siane"}, ["snq"] = {"Sangu (Gabon)"}, ["snr"] = {"Sihan"}, ["sns"] = {"South West Bay", "Nahavaq"}, ["snu"] = {"Senggi", "Viid"}, ["snv"] = {"Sa'ban"}, ["snw"] = {"Selee"}, ["snx"] = {"Sam"}, ["sny"] = {"Saniyo-Hiyewe"}, ["snz"] = {"Kou"}, ["soa"] = {"Thai Song"}, ["sob"] = {"Sobei"}, ["soc"] = {"So (Democratic Republic of Congo)"}, ["sod"] = {"Songoora"}, ["soe"] = {"Songomeno"}, ["sog"] = {"Sogdian"}, ["soh"] = {"Aka"}, ["soi"] = {"Sonha"}, ["soj"] = {"Soi"}, ["sok"] = {"Sokoro"}, ["sol"] = {"Solos"}, ["son"] = {"Songhai languages"}, ["soo"] = {"Songo"}, ["sop"] = {"Songe"}, ["soq"] = {"Kanasi"}, ["sor"] = {"Somrai"}, ["sos"] = {"Seeku"}, ["sou"] = {"Southern Thai"}, ["sov"] = {"Sonsorol"}, ["sow"] = {"Sowanda"}, ["sox"] = {"Swo"}, ["soy"] = {"Miyobe"}, ["soz"] = {"Temi"}, ["spb"] = {"Sepa (Indonesia)"}, ["spc"] = {"Sapé"}, ["spd"] = {"Saep"}, ["spe"] = {"Sepa (Papua New Guinea)"}, ["spg"] = {"Sian"}, ["spi"] = {"Saponi"}, ["spk"] = {"Sengo"}, ["spl"] = {"Selepet"}, ["spm"] = {"Akukem"}, ["spn"] = {"Sanapaná"}, ["spo"] = {"Spokane"}, ["spp"] = {"Supyire Senoufo"}, ["spq"] = {"Loreto-Ucayali Spanish"}, ["spr"] = {"Saparua"}, ["sps"] = {"Saposa"}, ["spt"] = {"Spiti Bhoti"}, ["spu"] = {"Sapuan"}, ["spv"] = {"Sambalpuri", "Kosli"}, ["spx"] = {"South Picene"}, ["spy"] = {"Sabaot"}, ["sqa"] = {"Shama-Sambuga"}, ["sqh"] = {"Shau"}, ["sqj"] = {"Albanian languages"}, ["sqk"] = {"Albanian Sign Language"}, ["sqm"] = {"Suma"}, ["sqn"] = {"Susquehannock"}, ["sqo"] = {"Sorkhei"}, ["sqq"] = {"Sou"}, ["sqr"] = {"Siculo Arabic"}, ["sqs"] = {"Sri Lankan Sign Language"}, ["sqt"] = {"Soqotri"}, ["squ"] = {"Squamish"}, ["sqx"] = {"Kufr Qassem Sign Language (KQSL)"}, ["sra"] = {"Saruga"}, ["srb"] = {"Sora"}, ["src"] = {"Logudorese Sardinian"}, ["sre"] = {"Sara"}, ["srf"] = {"Nafi"}, ["srg"] = {"Sulod"}, ["srh"] = {"Sarikoli"}, ["sri"] = {"Siriano"}, ["srk"] = {"Serudung Murut"}, ["srl"] = {"Isirawa"}, ["srm"] = {"Saramaccan"}, ["srn"] = {"Sranan Tongo"}, ["sro"] = {"Campidanese Sardinian"}, ["srq"] = {"Sirionó"}, ["srr"] = {"Serer"}, ["srs"] = {"Sarsi"}, ["srt"] = {"Sauri"}, ["sru"] = {"Suruí"}, ["srv"] = {"Southern Sorsoganon"}, ["srw"] = {"Serua"}, ["srx"] = {"Sirmauri"}, ["sry"] = {"Sera"}, ["srz"] = {"Shahmirzadi"}, ["ssa"] = {"Nilo-Saharan languages"}, ["ssb"] = {"Southern Sama"}, ["ssc"] = {"Suba-Simbiti"}, ["ssd"] = {"Siroi"}, ["sse"] = {"Balangingi", "Bangingih Sama"}, ["ssf"] = {"Thao"}, ["ssg"] = {"Seimat"}, ["ssh"] = {"Shihhi Arabic"}, ["ssi"] = {"Sansi"}, ["ssj"] = {"Sausi"}, ["ssk"] = {"Sunam"}, ["ssl"] = {"Western Sisaala"}, ["ssm"] = {"Semnam"}, ["ssn"] = {"Waata"}, ["sso"] = {"Sissano"}, ["ssp"] = {"Spanish Sign Language"}, ["ssq"] = {"So'a"}, ["ssr"] = {"Swiss-French Sign Language"}, ["sss"] = {"Sô"}, ["sst"] = {"Sinasina"}, ["ssu"] = {"Susuami"}, ["ssv"] = {"Shark Bay"}, ["ssx"] = {"Samberigi"}, ["ssy"] = {"Saho"}, ["ssz"] = {"Sengseng"}, ["sta"] = {"Settla"}, ["stb"] = {"Northern Subanen"}, ["std"] = {"Sentinel"}, ["ste"] = {"Liana-Seti"}, ["stf"] = {"Seta"}, ["stg"] = {"Trieng"}, ["sth"] = {"Shelta"}, ["sti"] = {"Bulo Stieng"}, ["stj"] = {"Matya Samo"}, ["stk"] = {"Arammba"}, ["stl"] = {"Stellingwerfs"}, ["stm"] = {"Setaman"}, ["stn"] = {"Owa"}, ["sto"] = {"Stoney"}, ["stp"] = {"Southeastern Tepehuan"}, ["stq"] = {"Saterfriesisch"}, ["str"] = {"Straits Salish"}, ["sts"] = {"Shumashti"}, ["stt"] = {"Budeh Stieng"}, ["stu"] = {"Samtao"}, ["stv"] = {"Silt'e"}, ["stw"] = {"Satawalese"}, ["sty"] = {"Siberian Tatar"}, ["sua"] = {"Sulka"}, ["sub"] = {"Suku"}, ["suc"] = {"Western Subanon"}, ["sue"] = {"Suena"}, ["sug"] = {"Suganga"}, ["sui"] = {"Suki"}, ["suj"] = {"Shubi"}, ["suk"] = {"Sukuma"}, ["suo"] = {"Bouni"}, ["suq"] = {"Tirmaga-Chai Suri", "Suri"}, ["sur"] = {"Mwaghavul"}, ["sus"] = {"Susu"}, ["sut"] = {"Subtiaba"}, ["suv"] = {"Puroik"}, ["suw"] = {"Sumbwa"}, ["sux"] = {"Sumerian"}, ["suy"] = {"Suyá"}, ["suz"] = {"Sunwar"}, ["sva"] = {"Svan"}, ["svb"] = {"Ulau-Suain"}, ["svc"] = {"Vincentian Creole English"}, ["sve"] = {"Serili"}, ["svk"] = {"Slovakian Sign Language"}, ["svm"] = {"Slavomolisano"}, ["svs"] = {"Savosavo"}, ["svx"] = {"Skalvian"}, ["swb"] = {"Maore Comorian"}, ["swc"] = {"Congo Swahili"}, ["swf"] = {"Sere"}, ["swg"] = {"Swabian"}, ["swh"] = {"Swahili (individual language)", "Kiswahili"}, ["swi"] = {"Sui"}, ["swj"] = {"Sira"}, ["swk"] = {"Malawi Sena"}, ["swl"] = {"Swedish Sign Language"}, ["swm"] = {"Samosa"}, ["swn"] = {"Sawknah"}, ["swo"] = {"Shanenawa"}, ["swp"] = {"Suau"}, ["swq"] = {"Sharwa"}, ["swr"] = {"Saweru"}, ["sws"] = {"Seluwasan"}, ["swt"] = {"Sawila"}, ["swu"] = {"Suwawa"}, ["swv"] = {"Shekhawati"}, ["sww"] = {"Sowa"}, ["swx"] = {"Suruahá"}, ["swy"] = {"Sarua"}, ["sxb"] = {"Suba"}, ["sxc"] = {"Sicanian"}, ["sxe"] = {"Sighu"}, ["sxg"] = {"Shuhi", "Shixing"}, ["sxk"] = {"Southern Kalapuya"}, ["sxl"] = {"Selian"}, ["sxm"] = {"Samre"}, ["sxn"] = {"Sangir"}, ["sxo"] = {"Sorothaptic"}, ["sxr"] = {"Saaroa"}, ["sxs"] = {"Sasaru"}, ["sxu"] = {"Upper Saxon"}, ["sxw"] = {"Saxwe Gbe"}, ["sya"] = {"Siang"}, ["syb"] = {"Central Subanen"}, ["syc"] = {"Classical Syriac"}, ["syd"] = {"Samoyedic languages"}, ["syi"] = {"Seki"}, ["syk"] = {"Sukur"}, ["syl"] = {"Sylheti"}, ["sym"] = {"Maya Samo"}, ["syn"] = {"Senaya"}, ["syo"] = {"Suoy"}, ["syr"] = {"Syriac"}, ["sys"] = {"Sinyar"}, ["syw"] = {"Kagate"}, ["syx"] = {"Samay"}, ["syy"] = {"Al-Sayyid Bedouin Sign Language"}, ["sza"] = {"Semelai"}, ["szb"] = {"Ngalum"}, ["szc"] = {"Semaq Beri"}, ["sze"] = {"Seze"}, ["szg"] = {"Sengele"}, ["szl"] = {"Silesian"}, ["szn"] = {"Sula"}, ["szp"] = {"Suabo"}, ["szs"] = {"Solomon Islands Sign Language"}, ["szv"] = {"Isu (Fako Division)"}, ["szw"] = {"Sawai"}, ["szy"] = {"Sakizaya"}, ["taa"] = {"Lower Tanana"}, ["tab"] = {"Tabassaran"}, ["tac"] = {"Lowland Tarahumara"}, ["tad"] = {"Tause"}, ["tae"] = {"Tariana"}, ["taf"] = {"Tapirapé"}, ["tag"] = {"Tagoi"}, ["tai"] = {"Tai languages"}, ["taj"] = {"Eastern Tamang"}, ["tak"] = {"Tala"}, ["tal"] = {"Tal"}, ["tan"] = {"Tangale"}, ["tao"] = {"Yami"}, ["tap"] = {"Taabwa"}, ["taq"] = {"Tamasheq"}, ["tar"] = {"Central Tarahumara"}, ["tas"] = {"Tay Boi"}, ["tau"] = {"Upper Tanana"}, ["tav"] = {"Tatuyo"}, ["taw"] = {"Tai"}, ["tax"] = {"Tamki"}, ["tay"] = {"Atayal"}, ["taz"] = {"Tocho"}, ["tba"] = {"Aikanã"}, ["tbc"] = {"Takia"}, ["tbd"] = {"Kaki Ae"}, ["tbe"] = {"Tanimbili"}, ["tbf"] = {"Mandara"}, ["tbg"] = {"North Tairora"}, ["tbh"] = {"Dharawal", "Thurawal"}, ["tbi"] = {"Gaam"}, ["tbj"] = {"Tiang"}, ["tbk"] = {"Calamian Tagbanwa"}, ["tbl"] = {"Tboli"}, ["tbm"] = {"Tagbu"}, ["tbn"] = {"Barro Negro Tunebo"}, ["tbo"] = {"Tawala"}, ["tbp"] = {"Taworta", "Diebroud"}, ["tbq"] = {"Tibeto-Burman languages"}, ["tbr"] = {"Tumtum"}, ["tbs"] = {"Tanguat"}, ["tbt"] = {"Tembo (Kitembo)"}, ["tbu"] = {"Tubar"}, ["tbv"] = {"Tobo"}, ["tbw"] = {"Tagbanwa"}, ["tbx"] = {"Kapin"}, ["tby"] = {"Tabaru"}, ["tbz"] = {"Ditammari"}, ["tca"] = {"Ticuna"}, ["tcb"] = {"Tanacross"}, ["tcc"] = {"Datooga"}, ["tcd"] = {"Tafi"}, ["tce"] = {"Southern Tutchone"}, ["tcf"] = {"Malinaltepec Me'phaa", "Malinaltepec Tlapanec"}, ["tcg"] = {"Tamagario"}, ["tch"] = {"Turks And Caicos Creole English"}, ["tci"] = {"Wára"}, ["tck"] = {"Tchitchege"}, ["tcl"] = {"Taman (Myanmar)"}, ["tcm"] = {"Tanahmerah"}, ["tcn"] = {"Tichurong"}, ["tco"] = {"တောင်ရိုး", "Taungyo"}, ["tcp"] = {"ထော်", "Tawr Chin"}, ["tcq"] = {"Kaiy"}, ["tcs"] = {"Torres Strait Creole", "Yumplatok"}, ["tct"] = {"T'en"}, ["tcu"] = {"Southeastern Tarahumara"}, ["tcw"] = {"Tecpatlán Totonac"}, ["tcx"] = {"Toda"}, ["tcy"] = {"Tulu"}, ["tcz"] = {"Thado Chin"}, ["tda"] = {"Tagdal"}, ["tdb"] = {"Panchpargania"}, ["tdc"] = {"Emberá-Tadó"}, ["tdd"] = {"တိုင်းနေ", "Tai Nüa"}, ["tde"] = {"Tiranige Diga Dogon"}, ["tdf"] = {"Talieng"}, ["tdg"] = {"Western Tamang"}, ["tdh"] = {"Thulung"}, ["tdi"] = {"Tomadino"}, ["tdj"] = {"Tajio"}, ["tdk"] = {"Tambas"}, ["tdl"] = {"Sur"}, ["tdm"] = {"Taruma"}, ["tdn"] = {"Tondano"}, ["tdo"] = {"Teme"}, ["tdq"] = {"Tita"}, ["tdr"] = {"Todrah"}, ["tds"] = {"Doutai"}, ["tdt"] = {"Tetun Dili"}, ["tdv"] = {"Toro"}, ["tdx"] = {"Tandroy-Mahafaly Malagasy"}, ["tdy"] = {"Tadyawan"}, ["tea"] = {"Temiar"}, ["teb"] = {"Tetete"}, ["tec"] = {"Terik"}, ["ted"] = {"Tepo Krumen"}, ["tee"] = {"Huehuetla Tepehua"}, ["tef"] = {"Teressa"}, ["teg"] = {"Teke-Tege"}, ["teh"] = {"Tehuelche"}, ["tei"] = {"Torricelli"}, ["tek"] = {"Ibali Teke"}, ["tem"] = {"Timne"}, ["ten"] = {"Tama (Colombia)"}, ["teo"] = {"Teso"}, ["tep"] = {"Tepecano"}, ["teq"] = {"Temein"}, ["ter"] = {"Tereno"}, ["tes"] = {"Tengger"}, ["tet"] = {"Tetum"}, ["teu"] = {"Soo"}, ["tev"] = {"Teor"}, ["tew"] = {"Tewa (USA)"}, ["tex"] = {"Tennet"}, ["tey"] = {"Tulishi"}, ["tez"] = {"Tetserret"}, ["tfi"] = {"Tofin Gbe"}, ["tfn"] = {"Tanaina"}, ["tfo"] = {"Tefaro"}, ["tfr"] = {"Teribe"}, ["tft"] = {"Ternate"}, ["tga"] = {"Sagalla"}, ["tgb"] = {"Tobilung"}, ["tgc"] = {"Tigak"}, ["tgd"] = {"Ciwogai"}, ["tge"] = {"Eastern Gorkha Tamang"}, ["tgf"] = {"Chalikha"}, ["tgh"] = {"Tobagonian Creole English"}, ["tgi"] = {"Lawunuia"}, ["tgj"] = {"Tagin"}, ["tgn"] = {"Tandaganon"}, ["tgo"] = {"Sudest"}, ["tgp"] = {"Tangoa"}, ["tgq"] = {"Tring"}, ["tgr"] = {"Tareng"}, ["tgs"] = {"Nume"}, ["tgt"] = {"Central Tagbanwa"}, ["tgu"] = {"Tanggu"}, ["tgv"] = {"Tingui-Boto"}, ["tgw"] = {"Tagwana Senoufo"}, ["tgx"] = {"Tagish"}, ["tgy"] = {"Togoyo"}, ["tgz"] = {"Tagalaka"}, ["thd"] = {"Kuuk Thaayorre", "Thayore"}, ["the"] = {"Chitwania Tharu"}, ["thf"] = {"Thangmi"}, ["thh"] = {"Northern Tarahumara"}, ["thi"] = {"Tai Long"}, ["thk"] = {"Tharaka", "Kitharaka"}, ["thl"] = {"Dangaura Tharu"}, ["thm"] = {"Aheu"}, ["thn"] = {"Thachanadan"}, ["thp"] = {"Thompson"}, ["thq"] = {"Kochila Tharu"}, ["thr"] = {"Rana Tharu"}, ["ths"] = {"Thakali"}, ["tht"] = {"Tahltan"}, ["thu"] = {"Thuri"}, ["thv"] = {"Tahaggart Tamahaq"}, ["thy"] = {"Tha"}, ["thz"] = {"Tayart Tamajeq"}, ["tia"] = {"Tidikelt Tamazight"}, ["tic"] = {"Tira"}, ["tif"] = {"Tifal"}, ["tig"] = {"Tigre"}, ["tih"] = {"Timugon Murut"}, ["tii"] = {"Tiene"}, ["tij"] = {"Tilung"}, ["tik"] = {"Tikar"}, ["til"] = {"Tillamook"}, ["tim"] = {"Timbe"}, ["tin"] = {"Tindi"}, ["tio"] = {"Teop"}, ["tip"] = {"Trimuris"}, ["tiq"] = {"Tiéfo"}, ["tis"] = {"Masadiit Itneg"}, ["tit"] = {"Tinigua"}, ["tiu"] = {"Adasen"}, ["tiv"] = {"Tiv"}, ["tiw"] = {"Tiwi"}, ["tix"] = {"Southern Tiwa"}, ["tiy"] = {"Tiruray"}, ["tiz"] = {"Tai Hongjin"}, ["tja"] = {"Tajuasohn"}, ["tjg"] = {"Tunjung"}, ["tji"] = {"Northern Tujia"}, ["tjj"] = {"Tjungundji"}, ["tjl"] = {"တိုင်းလိုင်", "Tai Laing"}, ["tjm"] = {"Timucua"}, ["tjn"] = {"Tonjon"}, ["tjo"] = {"Temacine Tamazight"}, ["tjp"] = {"Tjupany"}, ["tjs"] = {"Southern Tujia"}, ["tju"] = {"Tjurruru"}, ["tjw"] = {"Djabwurrung"}, ["tka"] = {"Truká"}, ["tkb"] = {"Buksa"}, ["tkd"] = {"Tukudede"}, ["tke"] = {"Takwane"}, ["tkf"] = {"Tukumanféd"}, ["tkg"] = {"Tesaka Malagasy"}, ["tkl"] = {"Tokelau"}, ["tkm"] = {"Takelma"}, ["tkn"] = {"Toku-No-Shima"}, ["tkp"] = {"Tikopia"}, ["tkq"] = {"Tee"}, ["tkr"] = {"Tsakhur"}, ["tks"] = {"Takestani"}, ["tkt"] = {"Kathoriya Tharu"}, ["tku"] = {"Upper Necaxa Totonac"}, ["tkv"] = {"Mur Pano"}, ["tkw"] = {"Teanu"}, ["tkx"] = {"Tangko"}, ["tkz"] = {"Takua"}, ["tla"] = {"Southwestern Tepehuan"}, ["tlb"] = {"Tobelo"}, ["tlc"] = {"Yecuatla Totonac"}, ["tld"] = {"Talaud"}, ["tlf"] = {"Telefol"}, ["tlg"] = {"Tofanma"}, ["tlh"] = {"Klingon", "tlhIngan Hol"}, ["tli"] = {"Tlingit"}, ["tlj"] = {"Talinga-Bwisi"}, ["tlk"] = {"Taloki"}, ["tll"] = {"Tetela"}, ["tlm"] = {"Tolomako"}, ["tln"] = {"Talondo'"}, ["tlo"] = {"Talodi"}, ["tlp"] = {"Filomena Mata-Coahuitlán Totonac"}, ["tlq"] = {"Tai Loi"}, ["tlr"] = {"Talise"}, ["tls"] = {"Tambotalo"}, ["tlt"] = {"Sou Nama", "Teluti"}, ["tlu"] = {"Tulehu"}, ["tlv"] = {"Taliabu"}, ["tlx"] = {"Khehek"}, ["tly"] = {"Talysh"}, ["tma"] = {"Tama (Chad)"}, ["tmb"] = {"Katbol", "Avava"}, ["tmc"] = {"Tumak"}, ["tmd"] = {"Haruai"}, ["tme"] = {"Tremembé"}, ["tmf"] = {"Toba-Maskoy"}, ["tmg"] = {"Ternateño"}, ["tmh"] = {"Tamashek"}, ["tmi"] = {"Tutuba"}, ["tmj"] = {"Samarokena"}, ["tml"] = {"Tamnim Citak"}, ["tmm"] = {"Tai Thanh"}, ["tmn"] = {"Taman (Indonesia)"}, ["tmo"] = {"Temoq"}, ["tmq"] = {"Tumleo"}, ["tmr"] = {"Jewish Babylonian Aramaic (ca. 200-1200 CE)"}, ["tms"] = {"Tima"}, ["tmt"] = {"Tasmate"}, ["tmu"] = {"Iau"}, ["tmv"] = {"Tembo (Motembo)"}, ["tmw"] = {"Temuan"}, ["tmy"] = {"Tami"}, ["tmz"] = {"Tamanaku"}, ["tna"] = {"Tacana"}, ["tnb"] = {"Western Tunebo"}, ["tnc"] = {"Tanimuca-Retuarã"}, ["tnd"] = {"Angosturas Tunebo"}, ["tng"] = {"Tobanga"}, ["tnh"] = {"Maiani"}, ["tni"] = {"Tandia"}, ["tnk"] = {"Kwamera"}, ["tnl"] = {"Lenakel"}, ["tnm"] = {"Tabla"}, ["tnn"] = {"North Tanna"}, ["tno"] = {"Toromono"}, ["tnp"] = {"Whitesands"}, ["tnq"] = {"Taino"}, ["tnr"] = {"Ménik"}, ["tns"] = {"Tenis"}, ["tnt"] = {"Tontemboan"}, ["tnu"] = {"Tay Khang"}, ["tnv"] = {"Tangchangya"}, ["tnw"] = {"Tonsawang"}, ["tnx"] = {"Tanema"}, ["tny"] = {"Tongwe"}, ["tnz"] = {"Ten'edn"}, ["tob"] = {"Toba"}, ["toc"] = {"Coyutla Totonac"}, ["tod"] = {"Toma"}, ["tof"] = {"Gizrra"}, ["tog"] = {"Tonga (Nyasa)"}, ["toh"] = {"Gitonga"}, ["toi"] = {"Tonga (Zambia)"}, ["toj"] = {"Tojolabal"}, ["tok"] = {"Toki Pona"}, ["tol"] = {"Tolowa"}, ["tom"] = {"Tombulu"}, ["too"] = {"Xicotepec De Juárez Totonac"}, ["top"] = {"Papantla Totonac"}, ["toq"] = {"Toposa"}, ["tor"] = {"Togbo-Vara Banda"}, ["tos"] = {"Highland Totonac"}, ["tou"] = {"Tho"}, ["tov"] = {"Upper Taromi"}, ["tow"] = {"Jemez"}, ["tox"] = {"Tobian"}, ["toy"] = {"Topoiyo"}, ["toz"] = {"To"}, ["tpa"] = {"Taupota"}, ["tpc"] = {"Azoyú Me'phaa", "Azoyú Tlapanec"}, ["tpe"] = {"Tippera"}, ["tpf"] = {"Tarpia"}, ["tpg"] = {"Kula"}, ["tpi"] = {"Tok Pisin"}, ["tpj"] = {"Tapieté"}, ["tpk"] = {"Tupinikin"}, ["tpl"] = {"Tlacoapa Me'phaa", "Tlacoapa Tlapanec"}, ["tpm"] = {"Tampulma"}, ["tpn"] = {"Tupinambá"}, ["tpo"] = {"Tai Pao"}, ["tpp"] = {"Pisaflores Tepehua"}, ["tpq"] = {"Tukpa"}, ["tpr"] = {"Tuparí"}, ["tpt"] = {"Tlachichilco Tepehua"}, ["tpu"] = {"Tampuan"}, ["tpv"] = {"Tanapag"}, ["tpx"] = {"Acatepec Me'phaa", "Acatepec Tlapanec"}, ["tpy"] = {"Trumai"}, ["tpz"] = {"Tinputz"}, ["tqb"] = {"Tembé"}, ["tql"] = {"Lehali"}, ["tqm"] = {"Turumsa"}, ["tqn"] = {"Tenino"}, ["tqo"] = {"Toaripi"}, ["tqp"] = {"Tomoip"}, ["tqq"] = {"Tunni"}, ["tqr"] = {"Torona"}, ["tqt"] = {"Western Totonac"}, ["tqu"] = {"Touo"}, ["tqw"] = {"Tonkawa"}, ["tra"] = {"Tirahi"}, ["trb"] = {"Terebu"}, ["trc"] = {"Copala Triqui"}, ["trd"] = {"Turi"}, ["tre"] = {"East Tarangan"}, ["trf"] = {"Trinidadian Creole English"}, ["trg"] = {"Lishán Didán"}, ["trh"] = {"Turaka"}, ["tri"] = {"Trió"}, ["trj"] = {"Toram"}, ["trk"] = {"Turkic languages"}, ["trl"] = {"Traveller Scottish"}, ["trm"] = {"Tregami"}, ["trn"] = {"Trinitario"}, ["tro"] = {"Tarao Naga"}, ["trp"] = {"Kok Borok"}, ["trq"] = {"San Martín Itunyoso Triqui"}, ["trr"] = {"Taushiro"}, ["trs"] = {"Chicahuaxtla Triqui"}, ["trt"] = {"Tunggare"}, ["tru"] = {"Turoyo", "Surayt"}, ["trv"] = {"Sediq", "Seediq", "Taroko"}, ["trw"] = {"Torwali"}, ["trx"] = {"Tringgus-Sembaan Bidayuh"}, ["try"] = {"Turung"}, ["trz"] = {"Torá"}, ["tsa"] = {"Tsaangi"}, ["tsb"] = {"Tsamai"}, ["tsc"] = {"Tswa"}, ["tsd"] = {"Tsakonian"}, ["tse"] = {"Tunisian Sign Language"}, ["tsg"] = {"Tausug"}, ["tsh"] = {"Tsuvan"}, ["tsi"] = {"Tsimshian"}, ["tsj"] = {"Tshangla"}, ["tsk"] = {"Tseku"}, ["tsl"] = {"Ts'ün-Lao"}, ["tsm"] = {"Turkish Sign Language", "Türk İşaret Dili"}, ["tsp"] = {"Northern Toussian"}, ["tsq"] = {"Thai Sign Language"}, ["tsr"] = {"Akei"}, ["tss"] = {"Taiwan Sign Language"}, ["tst"] = {"Tondi Songway Kiini"}, ["tsu"] = {"Tsou"}, ["tsv"] = {"Tsogo"}, ["tsw"] = {"Tsishingini"}, ["tsx"] = {"Mubami"}, ["tsy"] = {"Tebul Sign Language"}, ["tsz"] = {"Purepecha"}, ["tta"] = {"Tutelo"}, ["ttb"] = {"Gaa"}, ["ttc"] = {"Tektiteko"}, ["ttd"] = {"Tauade"}, ["tte"] = {"Bwanabwana"}, ["ttf"] = {"Tuotomb"}, ["ttg"] = {"Tutong"}, ["tth"] = {"Upper Ta'oih"}, ["tti"] = {"Tobati"}, ["ttj"] = {"Tooro"}, ["ttk"] = {"Totoro"}, ["ttl"] = {"Totela"}, ["ttm"] = {"Northern Tutchone"}, ["ttn"] = {"Towei"}, ["tto"] = {"Lower Ta'oih"}, ["ttp"] = {"Tombelala"}, ["ttq"] = {"Tawallammat Tamajaq"}, ["ttr"] = {"Tera"}, ["tts"] = {"Northeastern Thai"}, ["ttt"] = {"Muslim Tat"}, ["ttu"] = {"Torau"}, ["ttv"] = {"Titan"}, ["ttw"] = {"Long Wat"}, ["tty"] = {"Sikaritai"}, ["ttz"] = {"Tsum"}, ["tua"] = {"Wiarumus"}, ["tub"] = {"Tübatulabal"}, ["tuc"] = {"Mutu"}, ["tud"] = {"Tuxá"}, ["tue"] = {"Tuyuca"}, ["tuf"] = {"Central Tunebo"}, ["tug"] = {"Tunia"}, ["tuh"] = {"Taulil"}, ["tui"] = {"Tupuri"}, ["tuj"] = {"Tugutil"}, ["tul"] = {"Tula"}, ["tum"] = {"Tumbuka"}, ["tun"] = {"Tunica"}, ["tuo"] = {"Tucano"}, ["tup"] = {"Tupi languages"}, ["tuq"] = {"Tedaga"}, ["tus"] = {"Tuscarora"}, ["tut"] = {"Altaic languages"}, ["tuu"] = {"Tututni"}, ["tuv"] = {"Turkana"}, ["tuw"] = {"Tungus languages"}, ["tux"] = {"Tuxináwa"}, ["tuy"] = {"Tugen"}, ["tuz"] = {"Turka"}, ["tva"] = {"Vaghua"}, ["tvd"] = {"Tsuvadi"}, ["tve"] = {"Te'un"}, ["tvi"] = {"Tulai"}, ["tvk"] = {"Southeast Ambrym"}, ["tvl"] = {"Tuvalu"}, ["tvm"] = {"Tela-Masbuar"}, ["tvn"] = {"Tavoyan"}, ["tvo"] = {"Tidore"}, ["tvs"] = {"Taveta"}, ["tvt"] = {"Tutsa Naga"}, ["tvu"] = {"Tunen"}, ["tvw"] = {"Sedoa"}, ["tvx"] = {"Taivoan"}, ["tvy"] = {"Timor Pidgin"}, ["twa"] = {"Twana"}, ["twb"] = {"Western Tawbuid"}, ["twc"] = {"Teshenawa"}, ["twd"] = {"Twents"}, ["twe"] = {"Tewa (Indonesia)"}, ["twf"] = {"Northern Tiwa"}, ["twg"] = {"Tereweng"}, ["twh"] = {"Tai Dón"}, ["twl"] = {"Tawara"}, ["twm"] = {"Tawang Monpa"}, ["twn"] = {"Twendi"}, ["two"] = {"Tswapong"}, ["twp"] = {"Ere"}, ["twq"] = {"Tasawaq"}, ["twr"] = {"Southwestern Tarahumara"}, ["twt"] = {"Turiwára"}, ["twu"] = {"Termanu"}, ["tww"] = {"Tuwari"}, ["twx"] = {"Tewe"}, ["twy"] = {"Tawoyan"}, ["txa"] = {"Tombonuo"}, ["txb"] = {"Tokharian B"}, ["txc"] = {"Tsetsaut"}, ["txe"] = {"Totoli"}, ["txg"] = {"Tangut"}, ["txh"] = {"Thracian"}, ["txi"] = {"Ikpeng"}, ["txj"] = {"Tarjumo"}, ["txm"] = {"Tomini"}, ["txn"] = {"West Tarangan"}, ["txo"] = {"Toto"}, ["txq"] = {"Tii"}, ["txr"] = {"Tartessian"}, ["txs"] = {"Tonsea"}, ["txt"] = {"Citak"}, ["txu"] = {"Kayapó"}, ["txx"] = {"Tatana"}, ["txy"] = {"Tanosy Malagasy"}, ["tya"] = {"Tauya"}, ["tye"] = {"Kyanga"}, ["tyh"] = {"O'du"}, ["tyi"] = {"Teke-Tsaayi"}, ["tyj"] = {"Tai Do", "Tai Yo"}, ["tyl"] = {"Thu Lao"}, ["tyn"] = {"Kombai"}, ["typ"] = {"Thaypan"}, ["tyr"] = {"Tai Daeng"}, ["tys"] = {"Tày Sa Pa"}, ["tyt"] = {"Tày Tac"}, ["tyu"] = {"Kua"}, ["tyv"] = {"Tuvinian"}, ["tyx"] = {"Teke-Tyee"}, ["tyy"] = {"Tiyaa"}, ["tyz"] = {"Tày"}, ["tza"] = {"Tanzanian Sign Language"}, ["tzh"] = {"Tzeltal"}, ["tzj"] = {"Tz'utujil"}, ["tzl"] = {"Talossan"}, ["tzm"] = {"Central Atlas Tamazight"}, ["tzn"] = {"Tugun"}, ["tzo"] = {"Tzotzil"}, ["tzx"] = {"Tabriak"}, ["uam"] = {"Uamué"}, ["uan"] = {"Kuan"}, ["uar"] = {"Tairuma"}, ["uba"] = {"Ubang"}, ["ubi"] = {"Ubi"}, ["ubl"] = {"Buhi'non Bikol"}, ["ubr"] = {"Ubir"}, ["ubu"] = {"Umbu-Ungu"}, ["uby"] = {"Ubykh"}, ["uda"] = {"Uda"}, ["ude"] = {"Udihe"}, ["udg"] = {"Muduga"}, ["udi"] = {"Udi"}, ["udj"] = {"Ujir"}, ["udl"] = {"Wuzlam"}, ["udm"] = {"Udmurt"}, ["udu"] = {"Uduk"}, ["ues"] = {"Kioko"}, ["ufi"] = {"Ufim"}, ["uga"] = {"Ugaritic"}, ["ugb"] = {"Kuku-Ugbanh"}, ["uge"] = {"Ughele"}, ["ugh"] = {"Kubachi"}, ["ugn"] = {"Ugandan Sign Language"}, ["ugo"] = {"Ugong"}, ["ugy"] = {"Uruguayan Sign Language"}, ["uha"] = {"Uhami"}, ["uhn"] = {"Damal"}, ["uis"] = {"Uisai"}, ["uiv"] = {"Iyive"}, ["uji"] = {"Tanjijili"}, ["uka"] = {"Kaburi"}, ["ukg"] = {"Ukuriguma"}, ["ukh"] = {"Ukhwejo"}, ["uki"] = {"Kui (India)"}, ["ukk"] = {"Muak Sa-aak"}, ["ukl"] = {"Ukrainian Sign Language"}, ["ukp"] = {"Ukpe-Bayobiri"}, ["ukq"] = {"Ukwa"}, ["uks"] = {"Urubú-Kaapor Sign Language", "Kaapor Sign Language"}, ["uku"] = {"Ukue"}, ["ukv"] = {"Kuku"}, ["ukw"] = {"Ukwuani-Aboh-Ndoni"}, ["uky"] = {"Kuuk-Yak"}, ["ula"] = {"Fungwa"}, ["ulb"] = {"Ulukwumi"}, ["ulc"] = {"Ulch"}, ["ule"] = {"Lule"}, ["ulf"] = {"Usku", "Afra"}, ["uli"] = {"Ulithian"}, ["ulk"] = {"Meriam Mir"}, ["ull"] = {"Ullatan"}, ["ulm"] = {"Ulumanda'"}, ["uln"] = {"Unserdeutsch"}, ["ulu"] = {"Uma' Lung"}, ["ulw"] = {"Ulwa"}, ["uly"] = {"Buli"}, ["uma"] = {"Umatilla"}, ["umb"] = {"Umbundu"}, ["umc"] = {"Marrucinian"}, ["umd"] = {"Umbindhamu"}, ["umg"] = {"Morrobalama", "Umbuygamu"}, ["umi"] = {"Ukit"}, ["umm"] = {"Umon"}, ["umn"] = {"Makyan Naga"}, ["umo"] = {"Umotína"}, ["ump"] = {"Umpila"}, ["umr"] = {"Umbugarla"}, ["ums"] = {"Pendau"}, ["umu"] = {"Munsee"}, ["una"] = {"North Watut"}, ["und"] = {"Undetermined"}, ["une"] = {"Uneme"}, ["ung"] = {"Ngarinyin"}, ["uni"] = {"Uni"}, ["unk"] = {"Enawené-Nawé"}, ["unm"] = {"Unami"}, ["unn"] = {"Kurnai"}, ["unr"] = {"Mundari"}, ["unu"] = {"Unubahe"}, ["unx"] = {"Munda"}, ["unz"] = {"Unde Kaili"}, ["uon"] = {"Kulon"}, ["upi"] = {"Umeda"}, ["upv"] = {"Uripiv-Wala-Rano-Atchin"}, ["ura"] = {"Urarina"}, ["urb"] = {"Urubú-Kaapor", "Kaapor"}, ["urc"] = {"Urningangg"}, ["ure"] = {"Uru"}, ["urf"] = {"Uradhi"}, ["urg"] = {"Urigina"}, ["urh"] = {"Urhobo"}, ["uri"] = {"Urim"}, ["urj"] = {"Uralic languages"}, ["urk"] = {"Urak Lawoi'"}, ["url"] = {"Urali"}, ["urm"] = {"Urapmin"}, ["urn"] = {"Uruangnirin"}, ["uro"] = {"Ura (Papua New Guinea)"}, ["urp"] = {"Uru-Pa-In"}, ["urr"] = {"Lehalurup", "Löyöp"}, ["urt"] = {"Urat"}, ["uru"] = {"Urumi"}, ["urv"] = {"Uruava"}, ["urw"] = {"Sop"}, ["urx"] = {"Urimo"}, ["ury"] = {"Orya"}, ["urz"] = {"Uru-Eu-Wau-Wau"}, ["usa"] = {"Usarufa"}, ["ush"] = {"Ushojo"}, ["usi"] = {"Usui"}, ["usk"] = {"Usaghade"}, ["usp"] = {"Uspanteco"}, ["uss"] = {"us-Saare"}, ["usu"] = {"Uya"}, ["uta"] = {"Otank"}, ["ute"] = {"Ute-Southern Paiute"}, ["uth"] = {"ut-Hun"}, ["utp"] = {"Amba (Solomon Islands)"}, ["utr"] = {"Etulo"}, ["utu"] = {"Utu"}, ["uum"] = {"Urum"}, ["uur"] = {"Ura (Vanuatu)"}, ["uuu"] = {"U"}, ["uve"] = {"West Uvean", "Fagauvea"}, ["uvh"] = {"Uri"}, ["uvl"] = {"Lote"}, ["uwa"] = {"Kuku-Uwanh"}, ["uya"] = {"Doko-Uyanga"}, ["uzn"] = {"Northern Uzbek"}, ["uzs"] = {"Southern Uzbek"}, ["vaa"] = {"Vaagri Booli"}, ["vae"] = {"Vale"}, ["vaf"] = {"Vafsi"}, ["vag"] = {"Vagla"}, ["vah"] = {"Varhadi-Nagpuri"}, ["vai"] = {"Vai"}, ["vaj"] = {"Sekele", "Northwestern ǃKung", "Vasekele"}, ["val"] = {"Vehes"}, ["vam"] = {"Vanimo"}, ["van"] = {"Valman"}, ["vao"] = {"Vao"}, ["vap"] = {"Vaiphei"}, ["var"] = {"Huarijio"}, ["vas"] = {"Vasavi"}, ["vau"] = {"Vanuma"}, ["vav"] = {"Varli"}, ["vay"] = {"Wayu"}, ["vbb"] = {"Southeast Babar"}, ["vbk"] = {"Southwestern Bontok"}, ["vec"] = {"Venetian"}, ["ved"] = {"Veddah"}, ["vel"] = {"Veluws"}, ["vem"] = {"Vemgo-Mabas"}, ["veo"] = {"Ventureño"}, ["vep"] = {"Veps"}, ["ver"] = {"Mom Jango"}, ["vgr"] = {"Vaghri"}, ["vgt"] = {"Vlaamse Gebarentaal", "Flemish Sign Language"}, ["vic"] = {"Virgin Islands Creole English"}, ["vid"] = {"Vidunda"}, ["vif"] = {"Vili"}, ["vig"] = {"Viemo"}, ["vil"] = {"Vilela"}, ["vin"] = {"Vinza"}, ["vis"] = {"Vishavan"}, ["vit"] = {"Viti"}, ["viv"] = {"Iduna"}, ["vjk"] = {"Bajjika"}, ["vka"] = {"Kariyarra"}, ["vkj"] = {"Kujarge"}, ["vkk"] = {"Kaur"}, ["vkl"] = {"Kulisusu"}, ["vkm"] = {"Kamakan"}, ["vkn"] = {"Koro Nulu"}, ["vko"] = {"Kodeoha"}, ["vkp"] = {"Korlai Creole Portuguese"}, ["vkt"] = {"Tenggarong Kutai Malay"}, ["vku"] = {"Kurrama"}, ["vkz"] = {"Koro Zuba"}, ["vlp"] = {"Valpei"}, ["vls"] = {"Vlaams"}, ["vma"] = {"Martuyhunira"}, ["vmb"] = {"Barbaram"}, ["vmc"] = {"Juxtlahuaca Mixtec"}, ["vmd"] = {"Mudu Koraga"}, ["vme"] = {"East Masela"}, ["vmf"] = {"Mainfränkisch"}, ["vmg"] = {"Lungalunga"}, ["vmh"] = {"Maraghei"}, ["vmi"] = {"Miwa"}, ["vmj"] = {"Ixtayutla Mixtec"}, ["vmk"] = {"Makhuwa-Shirima"}, ["vml"] = {"Malgana"}, ["vmm"] = {"Mitlatongo Mixtec"}, ["vmp"] = {"Soyaltepec Mazatec"}, ["vmq"] = {"Soyaltepec Mixtec"}, ["vmr"] = {"Marenje"}, ["vms"] = {"Moksela"}, ["vmu"] = {"Muluridyi"}, ["vmv"] = {"Valley Maidu"}, ["vmw"] = {"Makhuwa"}, ["vmx"] = {"Tamazola Mixtec"}, ["vmy"] = {"Ayautla Mazatec"}, ["vmz"] = {"Mazatlán Mazatec"}, ["vnk"] = {"Vano", "Lovono"}, ["vnm"] = {"Vinmavis", "Neve'ei"}, ["vnp"] = {"Vunapu"}, ["vor"] = {"Voro"}, ["vot"] = {"Votic"}, ["vra"] = {"Vera'a"}, ["vro"] = {"Võro"}, ["vrs"] = {"Varisi"}, ["vrt"] = {"Burmbar", "Banam Bay"}, ["vsi"] = {"Moldova Sign Language"}, ["vsl"] = {"Venezuelan Sign Language"}, ["vsn"] = {"Vedic Sanskrit"}, ["vsv"] = {"Valencian Sign Language", "Llengua de signes valenciana"}, ["vto"] = {"Vitou"}, ["vum"] = {"Vumbu"}, ["vun"] = {"Vunjo"}, ["vut"] = {"Vute"}, ["vwa"] = {"Awa (China)"}, ["waa"] = {"Walla Walla"}, ["wab"] = {"Wab"}, ["wac"] = {"Wasco-Wishram"}, ["wad"] = {"Wamesa", "Wondama"}, ["wae"] = {"Walser"}, ["waf"] = {"Wakoná"}, ["wag"] = {"Wa'ema"}, ["wah"] = {"Watubela"}, ["wai"] = {"Wares"}, ["waj"] = {"Waffa"}, ["wak"] = {"Wakashan languages"}, ["wal"] = {"Wolaytta", "Wolaitta"}, ["wam"] = {"Wampanoag"}, ["wan"] = {"Wan"}, ["wao"] = {"Wappo"}, ["wap"] = {"Wapishana"}, ["waq"] = {"Wagiman"}, ["war"] = {"Waray (Philippines)"}, ["was"] = {"Washo"}, ["wat"] = {"Kaninuwa"}, ["wau"] = {"Waurá"}, ["wav"] = {"Waka"}, ["waw"] = {"Waiwai"}, ["wax"] = {"Watam", "Marangis"}, ["way"] = {"Wayana"}, ["waz"] = {"Wampur"}, ["wba"] = {"Warao"}, ["wbb"] = {"Wabo"}, ["wbe"] = {"Waritai"}, ["wbf"] = {"Wara"}, ["wbh"] = {"Wanda"}, ["wbi"] = {"Vwanji"}, ["wbj"] = {"Alagwa"}, ["wbk"] = {"Waigali"}, ["wbl"] = {"Wakhi"}, ["wbm"] = {"Wa"}, ["wbp"] = {"Warlpiri"}, ["wbq"] = {"Waddar"}, ["wbr"] = {"Wagdi"}, ["wbs"] = {"West Bengal Sign Language"}, ["wbt"] = {"Warnman"}, ["wbv"] = {"Wajarri"}, ["wbw"] = {"Woi"}, ["wca"] = {"Yanomámi"}, ["wci"] = {"Waci Gbe"}, ["wdd"] = {"Wandji"}, ["wdg"] = {"Wadaginam"}, ["wdj"] = {"Wadjiginy"}, ["wdk"] = {"Wadikali"}, ["wdt"] = {"Wendat"}, ["wdu"] = {"Wadjigu"}, ["wdy"] = {"Wadjabangayi"}, ["wea"] = {"Wewaw"}, ["wec"] = {"Wè Western"}, ["wed"] = {"Wedau"}, ["weg"] = {"Wergaia"}, ["weh"] = {"Weh"}, ["wei"] = {"Kiunum"}, ["wem"] = {"Weme Gbe"}, ["wen"] = {"Sorbian languages"}, ["weo"] = {"Wemale"}, ["wep"] = {"Westphalien"}, ["wer"] = {"Weri"}, ["wes"] = {"Cameroon Pidgin"}, ["wet"] = {"Perai"}, ["weu"] = {"Rawngtu Chin"}, ["wew"] = {"Wejewa"}, ["wfg"] = {"Yafi", "Zorop"}, ["wga"] = {"Wagaya"}, ["wgb"] = {"Wagawaga"}, ["wgg"] = {"Wangkangurru", "Wangganguru"}, ["wgi"] = {"Wahgi"}, ["wgo"] = {"Waigeo"}, ["wgu"] = {"Wirangu"}, ["wgy"] = {"Warrgamay"}, ["wha"] = {"Sou Upaa", "Manusela"}, ["whg"] = {"North Wahgi"}, ["whk"] = {"Wahau Kenyah"}, ["whu"] = {"Wahau Kayan"}, ["wib"] = {"Southern Toussian"}, ["wic"] = {"Wichita"}, ["wie"] = {"Wik-Epa"}, ["wif"] = {"Wik-Keyangan"}, ["wig"] = {"Wik Ngathan"}, ["wih"] = {"Wik-Me'anha"}, ["wii"] = {"Minidien"}, ["wij"] = {"Wik-Iiyanh"}, ["wik"] = {"Wikalkan"}, ["wil"] = {"Wilawila"}, ["wim"] = {"Wik-Mungkan"}, ["win"] = {"Ho-Chunk"}, ["wir"] = {"Wiraféd"}, ["wiu"] = {"Wiru"}, ["wiv"] = {"Vitu"}, ["wiy"] = {"Wiyot"}, ["wja"] = {"Waja"}, ["wji"] = {"Warji"}, ["wka"] = {"Kw'adza"}, ["wkb"] = {"Kumbaran"}, ["wkd"] = {"Wakde", "Mo"}, ["wkl"] = {"Kalanadi"}, ["wkr"] = {"Keerray-Woorroong"}, ["wku"] = {"Kunduvadi"}, ["wkw"] = {"Wakawaka"}, ["wky"] = {"Wangkayutyuru"}, ["wla"] = {"Walio"}, ["wlc"] = {"Mwali Comorian"}, ["wle"] = {"Wolane"}, ["wlg"] = {"Kunbarlang"}, ["wlh"] = {"Welaun"}, ["wli"] = {"Waioli"}, ["wlk"] = {"Wailaki"}, ["wll"] = {"Wali (Sudan)"}, ["wlm"] = {"Middle Welsh"}, ["wlo"] = {"Wolio"}, ["wlr"] = {"Wailapa"}, ["wls"] = {"Wallisian"}, ["wlu"] = {"Wuliwuli"}, ["wlv"] = {"Wichí Lhamtés Vejoz"}, ["wlw"] = {"Walak"}, ["wlx"] = {"Wali (Ghana)"}, ["wly"] = {"Waling"}, ["wma"] = {"Mawa (Nigeria)"}, ["wmb"] = {"Wambaya"}, ["wmc"] = {"Wamas"}, ["wmd"] = {"Mamaindé"}, ["wme"] = {"Wambule"}, ["wmg"] = {"Western Minyag"}, ["wmh"] = {"Waima'a"}, ["wmi"] = {"Wamin"}, ["wmm"] = {"Maiwa (Indonesia)"}, ["wmn"] = {"Waamwang"}, ["wmo"] = {"Wom (Papua New Guinea)"}, ["wms"] = {"Wambon"}, ["wmt"] = {"Walmajarri"}, ["wmw"] = {"Mwani"}, ["wmx"] = {"Womo"}, ["wnb"] = {"Mokati"}, ["wnc"] = {"Wantoat"}, ["wnd"] = {"Wandarang"}, ["wne"] = {"Waneci"}, ["wng"] = {"Wanggom"}, ["wni"] = {"Ndzwani Comorian"}, ["wnk"] = {"Wanukaka"}, ["wnm"] = {"Wanggamala"}, ["wnn"] = {"Wunumara"}, ["wno"] = {"Wano"}, ["wnp"] = {"Wanap"}, ["wnu"] = {"Usan"}, ["wnw"] = {"Wintu"}, ["wny"] = {"Wanyi", "Waanyi"}, ["woa"] = {"Kuwema", "Tyaraity"}, ["wob"] = {"Wè Northern"}, ["woc"] = {"Wogeo"}, ["wod"] = {"Wolani"}, ["woe"] = {"Woleaian"}, ["wof"] = {"Gambian Wolof"}, ["wog"] = {"Wogamusin"}, ["woi"] = {"Kamang"}, ["wok"] = {"Longto"}, ["wom"] = {"Wom (Nigeria)"}, ["won"] = {"Wongo"}, ["woo"] = {"Manombai"}, ["wor"] = {"Woria"}, ["wos"] = {"Hanga Hundi"}, ["wow"] = {"Wawonii"}, ["woy"] = {"Weyto"}, ["wpc"] = {"Maco"}, ["wrb"] = {"Waluwarra", "Warluwara"}, ["wrg"] = {"Warungu", "Gudjal"}, ["wrh"] = {"Wiradjuri"}, ["wri"] = {"Wariyangga"}, ["wrk"] = {"Garrwa"}, ["wrl"] = {"Warlmanpa"}, ["wrm"] = {"Warumungu"}, ["wrn"] = {"Warnang"}, ["wro"] = {"Worrorra"}, ["wrp"] = {"Waropen"}, ["wrr"] = {"Wardaman"}, ["wrs"] = {"Waris"}, ["wru"] = {"Waru"}, ["wrv"] = {"Waruna"}, ["wrw"] = {"Gugu Warra"}, ["wrx"] = {"Wae Rana"}, ["wry"] = {"Merwari"}, ["wrz"] = {"Waray (Australia)"}, ["wsa"] = {"Warembori"}, ["wsg"] = {"Adilabad Gondi"}, ["wsi"] = {"Wusi"}, ["wsk"] = {"Waskia"}, ["wsr"] = {"Owenia"}, ["wss"] = {"Wasa"}, ["wsu"] = {"Wasu"}, ["wsv"] = {"Wotapuri-Katarqalai"}, ["wtb"] = {"Matambwe"}, ["wtf"] = {"Watiwa"}, ["wth"] = {"Wathawurrung"}, ["wti"] = {"Berta"}, ["wtk"] = {"Watakataui"}, ["wtm"] = {"Mewati"}, ["wtw"] = {"Wotu"}, ["wua"] = {"Wikngenchera"}, ["wub"] = {"Wunambal"}, ["wud"] = {"Wudu"}, ["wuh"] = {"Wutunhua"}, ["wul"] = {"Silimo"}, ["wum"] = {"Wumbvu"}, ["wun"] = {"Bungu"}, ["wur"] = {"Wurrugu"}, ["wut"] = {"Wutung"}, ["wuu"] = {"Wu Chinese"}, ["wuv"] = {"Wuvulu-Aua"}, ["wux"] = {"Wulna"}, ["wuy"] = {"Wauyai"}, ["wwa"] = {"Waama"}, ["wwb"] = {"Wakabunga"}, ["wwo"] = {"Wetamut", "Dorig"}, ["wwr"] = {"Warrwa"}, ["www"] = {"Wawa"}, ["wxa"] = {"Waxianghua"}, ["wxw"] = {"Wardandi"}, ["wyb"] = {"Wangaaybuwan-Ngiyambaa"}, ["wyi"] = {"Woiwurrung"}, ["wym"] = {"Wymysorys"}, ["wyn"] = {"Wyandot"}, ["wyr"] = {"Wayoró"}, ["wyy"] = {"Western Fijian"}, ["xaa"] = {"Andalusian Arabic"}, ["xab"] = {"Sambe"}, ["xac"] = {"Kachari"}, ["xad"] = {"Adai"}, ["xae"] = {"Aequian"}, ["xag"] = {"Aghwan"}, ["xai"] = {"Kaimbé"}, ["xaj"] = {"Ararandewára"}, ["xak"] = {"Máku"}, ["xal"] = {"Kalmyk", "Oirat"}, ["xam"] = {"ǀXam"}, ["xan"] = {"Xamtanga"}, ["xao"] = {"Khao"}, ["xap"] = {"Apalachee"}, ["xaq"] = {"Aquitanian"}, ["xar"] = {"Karami"}, ["xas"] = {"Kamas"}, ["xat"] = {"Katawixi"}, ["xau"] = {"Kauwera"}, ["xav"] = {"Xavánte"}, ["xaw"] = {"Kawaiisu"}, ["xay"] = {"Kayan Mahakam"}, ["xbb"] = {"Lower Burdekin"}, ["xbc"] = {"Bactrian"}, ["xbd"] = {"Bindal"}, ["xbe"] = {"Bigambal"}, ["xbg"] = {"Bunganditj"}, ["xbi"] = {"Kombio"}, ["xbj"] = {"Birrpayi"}, ["xbm"] = {"Middle Breton"}, ["xbn"] = {"Kenaboi"}, ["xbo"] = {"Bolgarian"}, ["xbp"] = {"Bibbulman"}, ["xbr"] = {"Kambera"}, ["xbw"] = {"Kambiwá"}, ["xby"] = {"Batjala", "Batyala"}, ["xcb"] = {"Cumbric"}, ["xcc"] = {"Camunic"}, ["xce"] = {"Celtiberian"}, ["xcg"] = {"Cisalpine Gaulish"}, ["xch"] = {"Chemakum", "Chimakum"}, ["xcl"] = {"Classical Armenian"}, ["xcm"] = {"Comecrudo"}, ["xcn"] = {"Cotoname"}, ["xco"] = {"Chorasmian"}, ["xcr"] = {"Carian"}, ["xct"] = {"Classical Tibetan"}, ["xcu"] = {"Curonian"}, ["xcv"] = {"Chuvantsy"}, ["xcw"] = {"Coahuilteco"}, ["xcy"] = {"Cayuse"}, ["xda"] = {"Darkinyung"}, ["xdc"] = {"Dacian"}, ["xdk"] = {"Dharuk"}, ["xdm"] = {"Edomite"}, ["xdo"] = {"Kwandu"}, ["xdq"] = {"Kaitag"}, ["xdy"] = {"Malayic Dayak"}, ["xeb"] = {"Eblan"}, ["xed"] = {"Hdi"}, ["xeg"] = {"ǁXegwi"}, ["xel"] = {"Kelo"}, ["xem"] = {"Kembayan"}, ["xep"] = {"Epi-Olmec"}, ["xer"] = {"Xerénte"}, ["xes"] = {"Kesawai"}, ["xet"] = {"Xetá"}, ["xeu"] = {"Keoru-Ahia"}, ["xfa"] = {"Faliscan"}, ["xga"] = {"Galatian"}, ["xgb"] = {"Gbin"}, ["xgd"] = {"Gudang"}, ["xgf"] = {"Gabrielino-Fernandeño"}, ["xgg"] = {"Goreng"}, ["xgi"] = {"Garingbal"}, ["xgl"] = {"Galindan"}, ["xgm"] = {"Dharumbal", "Guwinmal"}, ["xgn"] = {"Mongolian languages"}, ["xgr"] = {"Garza"}, ["xgu"] = {"Unggumi"}, ["xgw"] = {"Guwa"}, ["xha"] = {"Harami"}, ["xhc"] = {"Hunnic"}, ["xhd"] = {"Hadrami"}, ["xhe"] = {"Khetrani"}, ["xhm"] = {"Middle Khmer (1400 to 1850 CE)"}, ["xhr"] = {"Hernican"}, ["xht"] = {"Hattic"}, ["xhu"] = {"Hurrian"}, ["xhv"] = {"Khua"}, ["xib"] = {"Iberian"}, ["xii"] = {"Xiri"}, ["xil"] = {"Illyrian"}, ["xin"] = {"Xinca"}, ["xir"] = {"Xiriâna"}, ["xis"] = {"Kisan"}, ["xiv"] = {"Indus Valley Language"}, ["xiy"] = {"Xipaya"}, ["xjb"] = {"Minjungbal"}, ["xjt"] = {"Jaitmatang"}, ["xka"] = {"Kalkoti"}, ["xkb"] = {"Northern Nago"}, ["xkc"] = {"Kho'ini"}, ["xkd"] = {"Mendalam Kayan"}, ["xke"] = {"Kereho"}, ["xkf"] = {"Khengkha"}, ["xkg"] = {"Kagoro"}, ["xki"] = {"Kenyan Sign Language"}, ["xkj"] = {"Kajali"}, ["xkk"] = {"Kachok", "Kaco'"}, ["xkl"] = {"Mainstream Kenyah"}, ["xkn"] = {"Kayan River Kayan"}, ["xko"] = {"Kiorr"}, ["xkp"] = {"Kabatei"}, ["xkq"] = {"Koroni"}, ["xkr"] = {"Xakriabá"}, ["xks"] = {"Kumbewaha"}, ["xkt"] = {"Kantosi"}, ["xku"] = {"Kaamba"}, ["xkv"] = {"Kgalagadi"}, ["xkw"] = {"Kembra"}, ["xkx"] = {"Karore"}, ["xky"] = {"Uma' Lasan"}, ["xkz"] = {"Kurtokha"}, ["xla"] = {"Kamula"}, ["xlb"] = {"Loup B"}, ["xlc"] = {"Lycian"}, ["xld"] = {"Lydian"}, ["xle"] = {"Lemnian"}, ["xlg"] = {"Ligurian (Ancient)"}, ["xli"] = {"Liburnian"}, ["xln"] = {"Alanic"}, ["xlo"] = {"Loup A"}, ["xlp"] = {"Lepontic"}, ["xls"] = {"Lusitanian"}, ["xlu"] = {"Cuneiform Luwian"}, ["xly"] = {"Elymian"}, ["xma"] = {"Mushungulu"}, ["xmb"] = {"Mbonga"}, ["xmc"] = {"Makhuwa-Marrevone"}, ["xmd"] = {"Mbudum"}, ["xme"] = {"Median"}, ["xmf"] = {"Mingrelian"}, ["xmg"] = {"Mengaka"}, ["xmh"] = {"Kugu-Muminh"}, ["xmj"] = {"Majera"}, ["xmk"] = {"Ancient Macedonian"}, ["xml"] = {"Malaysian Sign Language"}, ["xmm"] = {"Manado Malay"}, ["xmn"] = {"Manichaean Middle Persian"}, ["xmo"] = {"Morerebi"}, ["xmp"] = {"Kuku-Mu'inh"}, ["xmq"] = {"Kuku-Mangk"}, ["xmr"] = {"Meroitic"}, ["xms"] = {"Moroccan Sign Language"}, ["xmt"] = {"Matbat"}, ["xmu"] = {"Kamu"}, ["xmv"] = {"Antankarana Malagasy", "Tankarana Malagasy"}, ["xmw"] = {"Tsimihety Malagasy"}, ["xmx"] = {"Salawati", "Maden"}, ["xmy"] = {"Mayaguduna"}, ["xmz"] = {"Mori Bawah"}, ["xna"] = {"Ancient North Arabian"}, ["xnb"] = {"Kanakanabu"}, ["xnd"] = {"Na-Dene languages"}, ["xng"] = {"Middle Mongolian"}, ["xnh"] = {"Kuanhua"}, ["xni"] = {"Ngarigu"}, ["xnj"] = {"Ngoni (Tanzania)"}, ["xnk"] = {"Nganakarti"}, ["xnm"] = {"Ngumbarl"}, ["xnn"] = {"Northern Kankanay"}, ["xno"] = {"Anglo-Norman"}, ["xnq"] = {"Ngoni (Mozambique)"}, ["xnr"] = {"Kangri"}, ["xns"] = {"Kanashi"}, ["xnt"] = {"Narragansett"}, ["xnu"] = {"Nukunul"}, ["xny"] = {"Nyiyaparli"}, ["xnz"] = {"Kenzi", "Mattoki"}, ["xoc"] = {"O'chi'chi'"}, ["xod"] = {"Kokoda"}, ["xog"] = {"Soga"}, ["xoi"] = {"Kominimung"}, ["xok"] = {"Xokleng"}, ["xom"] = {"Komo (Sudan)"}, ["xon"] = {"Konkomba"}, ["xoo"] = {"Xukurú"}, ["xop"] = {"Kopar"}, ["xor"] = {"Korubo"}, ["xow"] = {"Kowaki"}, ["xpa"] = {"Pirriya"}, ["xpb"] = {"Northeastern Tasmanian", "Pyemmairrener"}, ["xpc"] = {"Pecheneg"}, ["xpd"] = {"Oyster Bay Tasmanian"}, ["xpe"] = {"Liberia Kpelle"}, ["xpf"] = {"Southeast Tasmanian", "Nuenonne"}, ["xpg"] = {"Phrygian"}, ["xph"] = {"North Midlands Tasmanian", "Tyerrenoterpanner"}, ["xpi"] = {"Pictish"}, ["xpj"] = {"Mpalitjanh"}, ["xpk"] = {"Kulina Pano"}, ["xpl"] = {"Port Sorell Tasmanian"}, ["xpm"] = {"Pumpokol"}, ["xpn"] = {"Kapinawá"}, ["xpo"] = {"Pochutec"}, ["xpp"] = {"Puyo-Paekche"}, ["xpq"] = {"Mohegan-Pequot"}, ["xpr"] = {"Parthian"}, ["xps"] = {"Pisidian"}, ["xpt"] = {"Punthamara"}, ["xpu"] = {"Punic"}, ["xpv"] = {"Northern Tasmanian", "Tommeginne"}, ["xpw"] = {"Northwestern Tasmanian", "Peerapper"}, ["xpx"] = {"Southwestern Tasmanian", "Toogee"}, ["xpy"] = {"Puyo"}, ["xpz"] = {"Bruny Island Tasmanian"}, ["xqa"] = {"Karakhanid"}, ["xqt"] = {"Qatabanian"}, ["xra"] = {"Krahô"}, ["xrb"] = {"Eastern Karaboro"}, ["xrd"] = {"Gundungurra"}, ["xre"] = {"Kreye"}, ["xrg"] = {"Minang"}, ["xri"] = {"Krikati-Timbira"}, ["xrm"] = {"Armazic"}, ["xrn"] = {"Arin"}, ["xrr"] = {"Raetic"}, ["xrt"] = {"Aranama-Tamique"}, ["xru"] = {"Marriammu"}, ["xrw"] = {"Karawa"}, ["xsa"] = {"Sabaean"}, ["xsb"] = {"Sambal"}, ["xsc"] = {"Scythian"}, ["xsd"] = {"Sidetic"}, ["xse"] = {"Sempan"}, ["xsh"] = {"Shamang"}, ["xsi"] = {"Sio"}, ["xsj"] = {"Subi"}, ["xsl"] = {"South Slavey"}, ["xsm"] = {"Kasem"}, ["xsn"] = {"Sanga (Nigeria)"}, ["xso"] = {"Solano"}, ["xsp"] = {"Silopi"}, ["xsq"] = {"Makhuwa-Saka"}, ["xsr"] = {"Sherpa"}, ["xsu"] = {"Sanumá"}, ["xsv"] = {"Sudovian"}, ["xsy"] = {"Saisiyat"}, ["xta"] = {"Alcozauca Mixtec"}, ["xtb"] = {"Chazumba Mixtec"}, ["xtc"] = {"Katcha-Kadugli-Miri"}, ["xtd"] = {"Diuxi-Tilantongo Mixtec"}, ["xte"] = {"Ketengban"}, ["xtg"] = {"Transalpine Gaulish"}, ["xth"] = {"Yitha Yitha"}, ["xti"] = {"Sinicahua Mixtec"}, ["xtj"] = {"San Juan Teita Mixtec"}, ["xtl"] = {"Tijaltepec Mixtec"}, ["xtm"] = {"Magdalena Peñasco Mixtec"}, ["xtn"] = {"Northern Tlaxiaco Mixtec"}, ["xto"] = {"Tokharian A"}, ["xtp"] = {"San Miguel Piedras Mixtec"}, ["xtq"] = {"Tumshuqese"}, ["xtr"] = {"Early Tripuri"}, ["xts"] = {"Sindihui Mixtec"}, ["xtt"] = {"Tacahua Mixtec"}, ["xtu"] = {"Cuyamecalco Mixtec"}, ["xtv"] = {"Thawa"}, ["xtw"] = {"Tawandê"}, ["xty"] = {"Yoloxochitl Mixtec"}, ["xua"] = {"Alu Kurumba"}, ["xub"] = {"Betta Kurumba"}, ["xud"] = {"Umiida"}, ["xug"] = {"Kunigami"}, ["xuj"] = {"Jennu Kurumba"}, ["xul"] = {"Ngunawal", "Nunukul"}, ["xum"] = {"Umbrian"}, ["xun"] = {"Unggaranggu"}, ["xuo"] = {"Kuo"}, ["xup"] = {"Upper Umpqua"}, ["xur"] = {"Urartian"}, ["xut"] = {"Kuthant"}, ["xuu"] = {"Kxoe", "Khwedam"}, ["xve"] = {"Venetic"}, ["xvi"] = {"Kamviri"}, ["xvn"] = {"Vandalic"}, ["xvo"] = {"Volscian"}, ["xvs"] = {"Vestinian"}, ["xwa"] = {"Kwaza"}, ["xwc"] = {"Woccon"}, ["xwd"] = {"Wadi Wadi"}, ["xwe"] = {"Xwela Gbe"}, ["xwg"] = {"Kwegu"}, ["xwj"] = {"Wajuk"}, ["xwk"] = {"Wangkumara"}, ["xwl"] = {"Western Xwla Gbe"}, ["xwo"] = {"Written Oirat"}, ["xwr"] = {"Kwerba Mamberamo"}, ["xwt"] = {"Wotjobaluk"}, ["xww"] = {"Wemba Wemba"}, ["xxb"] = {"Boro (Ghana)"}, ["xxk"] = {"Ke'o"}, ["xxm"] = {"Minkin"}, ["xxr"] = {"Koropó"}, ["xxt"] = {"Tambora"}, ["xya"] = {"Yaygir"}, ["xyb"] = {"Yandjibara"}, ["xyj"] = {"Mayi-Yapi"}, ["xyk"] = {"Mayi-Kulan"}, ["xyl"] = {"Yalakalore"}, ["xyt"] = {"Mayi-Thakurti"}, ["xyy"] = {"Yorta Yorta"}, ["xzh"] = {"Zhang-Zhung"}, ["xzm"] = {"Zemgalian"}, ["xzp"] = {"Ancient Zapotec"}, ["yaa"] = {"Yaminahua"}, ["yab"] = {"Yuhup"}, ["yac"] = {"Pass Valley Yali"}, ["yad"] = {"Yagua"}, ["yae"] = {"Pumé"}, ["yaf"] = {"Yaka (Democratic Republic of Congo)"}, ["yag"] = {"Yámana"}, ["yah"] = {"Yazgulyam"}, ["yai"] = {"Yagnobi"}, ["yaj"] = {"Banda-Yangere"}, ["yak"] = {"Yakama"}, ["yal"] = {"Yalunka"}, ["yam"] = {"Yamba"}, ["yan"] = {"Mayangna"}, ["yao"] = {"Yao"}, ["yap"] = {"Yapese"}, ["yaq"] = {"Yaqui"}, ["yar"] = {"Yabarana"}, ["yas"] = {"Nugunu (Cameroon)"}, ["yat"] = {"Yambeta"}, ["yau"] = {"Yuwana"}, ["yav"] = {"Yangben"}, ["yaw"] = {"Yawalapití"}, ["yax"] = {"Yauma"}, ["yay"] = {"Agwagwune"}, ["yaz"] = {"Lokaa"}, ["yba"] = {"Yala"}, ["ybb"] = {"Yemba"}, ["ybe"] = {"West Yugur"}, ["ybh"] = {"Yakha"}, ["ybi"] = {"Yamphu"}, ["ybj"] = {"Hasha"}, ["ybk"] = {"Bokha"}, ["ybl"] = {"Yukuben"}, ["ybm"] = {"Yaben"}, ["ybn"] = {"Yabaâna"}, ["ybo"] = {"Yabong"}, ["ybx"] = {"Yawiyo"}, ["yby"] = {"Yaweyuha"}, ["ych"] = {"Chesu"}, ["ycl"] = {"Lolopo"}, ["ycn"] = {"Yucuna"}, ["ycp"] = {"Chepya"}, ["ycr"] = {"Yilan Creole"}, ["yda"] = {"Yanda"}, ["ydd"] = {"Eastern Yiddish"}, ["yde"] = {"Yangum Dey"}, ["ydg"] = {"Yidgha"}, ["ydk"] = {"Yoidik"}, ["yea"] = {"Ravula"}, ["yec"] = {"Yeniche"}, ["yee"] = {"Yimas"}, ["yei"] = {"Yeni"}, ["yej"] = {"Yevanic"}, ["yel"] = {"Yela"}, ["yer"] = {"Tarok"}, ["yes"] = {"Nyankpa"}, ["yet"] = {"Yetfa"}, ["yeu"] = {"Yerukula"}, ["yev"] = {"Yapunda"}, ["yey"] = {"Yeyi"}, ["yga"] = {"Malyangapa"}, ["ygi"] = {"Yiningayi"}, ["ygl"] = {"Yangum Gel"}, ["ygm"] = {"Yagomi"}, ["ygp"] = {"Gepo"}, ["ygr"] = {"Yagaria"}, ["ygs"] = {"Yolŋu Sign Language"}, ["ygu"] = {"Yugul"}, ["ygw"] = {"Yagwoia"}, ["yha"] = {"Baha Buyang"}, ["yhd"] = {"Judeo-Iraqi Arabic"}, ["yhl"] = {"Hlepho Phowa"}, ["yhs"] = {"Yan-nhaŋu Sign Language"}, ["yia"] = {"Yinggarda"}, ["yif"] = {"Ache"}, ["yig"] = {"Wusa Nasu"}, ["yih"] = {"Western Yiddish"}, ["yii"] = {"Yidiny"}, ["yij"] = {"Yindjibarndi"}, ["yik"] = {"Dongshanba Lalo"}, ["yil"] = {"Yindjilandji"}, ["yim"] = {"Yimchungru Naga"}, ["yin"] = {"Riang Lai", "Yinchia"}, ["yip"] = {"Pholo"}, ["yiq"] = {"Miqie"}, ["yir"] = {"North Awyu"}, ["yis"] = {"Yis"}, ["yit"] = {"Eastern Lalu"}, ["yiu"] = {"Awu"}, ["yiv"] = {"Northern Nisu"}, ["yix"] = {"Axi Yi"}, ["yiz"] = {"Azhe"}, ["yka"] = {"Yakan"}, ["ykg"] = {"Northern Yukaghir"}, ["ykh"] = {"Khamnigan Mongol"}, ["yki"] = {"Yoke"}, ["ykk"] = {"Yakaikeke"}, ["ykl"] = {"Khlula"}, ["ykm"] = {"Kap"}, ["ykn"] = {"Kua-nsi"}, ["yko"] = {"Yasa"}, ["ykr"] = {"Yekora"}, ["ykt"] = {"Kathu"}, ["yku"] = {"Kuamasi"}, ["yky"] = {"Yakoma"}, ["yla"] = {"Yaul"}, ["ylb"] = {"Yaleba"}, ["yle"] = {"Yele"}, ["ylg"] = {"Yelogu"}, ["yli"] = {"Angguruk Yali"}, ["yll"] = {"Yil"}, ["ylm"] = {"Limi"}, ["yln"] = {"Langnian Buyang"}, ["ylo"] = {"Naluo Yi"}, ["ylr"] = {"Yalarnnga"}, ["ylu"] = {"Aribwaung"}, ["yly"] = {"Nyâlayu", "Nyelâyu"}, ["ymb"] = {"Yambes"}, ["ymc"] = {"Southern Muji"}, ["ymd"] = {"Muda"}, ["yme"] = {"Yameo"}, ["ymg"] = {"Yamongeri"}, ["ymh"] = {"Mili"}, ["ymi"] = {"Moji"}, ["ymk"] = {"Makwe"}, ["yml"] = {"Iamalele"}, ["ymm"] = {"Maay"}, ["ymn"] = {"Yamna", "Sunum"}, ["ymo"] = {"Yangum Mon"}, ["ymp"] = {"Yamap"}, ["ymq"] = {"Qila Muji"}, ["ymr"] = {"Malasar"}, ["yms"] = {"Mysian"}, ["ymx"] = {"Northern Muji"}, ["ymz"] = {"Muzi"}, ["yna"] = {"Aluo"}, ["ynd"] = {"Yandruwandha"}, ["yne"] = {"Lang'e"}, ["yng"] = {"Yango"}, ["ynk"] = {"Naukan Yupik"}, ["ynl"] = {"Yangulam"}, ["ynn"] = {"Yana"}, ["yno"] = {"Yong"}, ["ynq"] = {"Yendang"}, ["yns"] = {"Yansi"}, ["ynu"] = {"Yahuna"}, ["yob"] = {"Yoba"}, ["yog"] = {"Yogad"}, ["yoi"] = {"Yonaguni"}, ["yok"] = {"Yokuts"}, ["yol"] = {"Yola"}, ["yom"] = {"Yombe"}, ["yon"] = {"Yongkom"}, ["yot"] = {"Yotti"}, ["yox"] = {"Yoron"}, ["yoy"] = {"Yoy"}, ["ypa"] = {"Phala"}, ["ypb"] = {"Labo Phowa"}, ["ypg"] = {"Phola"}, ["yph"] = {"Phupha"}, ["ypk"] = {"Yupik languages"}, ["ypm"] = {"Phuma"}, ["ypn"] = {"Ani Phowa"}, ["ypo"] = {"Alo Phola"}, ["ypp"] = {"Phupa"}, ["ypz"] = {"Phuza"}, ["yra"] = {"Yerakai"}, ["yrb"] = {"Yareba"}, ["yre"] = {"Yaouré"}, ["yrk"] = {"Nenets"}, ["yrl"] = {"Nhengatu"}, ["yrm"] = {"Yirrk-Mel"}, ["yrn"] = {"Yerong"}, ["yro"] = {"Yaroamë"}, ["yrs"] = {"Yarsun"}, ["yrw"] = {"Yarawata"}, ["yry"] = {"Yarluyandi"}, ["ysc"] = {"Yassic"}, ["ysd"] = {"Samatao"}, ["ysg"] = {"Sonaga"}, ["ysl"] = {"Yugoslavian Sign Language"}, ["ysm"] = {"Myanmar Sign Language"}, ["ysn"] = {"Sani"}, ["yso"] = {"Nisi (China)"}, ["ysp"] = {"Southern Lolopo"}, ["ysr"] = {"Sirenik Yupik"}, ["yss"] = {"Yessan-Mayo"}, ["ysy"] = {"Sanie"}, ["yta"] = {"Talu"}, ["ytl"] = {"Tanglang"}, ["ytp"] = {"Thopho"}, ["ytw"] = {"Yout Wam"}, ["yty"] = {"Yatay"}, ["yua"] = {"Yucateco", "Yucatec Maya"}, ["yub"] = {"Yugambal"}, ["yuc"] = {"Yuchi"}, ["yud"] = {"Judeo-Tripolitanian Arabic"}, ["yue"] = {"Yue Chinese", "Cantonese"}, ["yuf"] = {"Havasupai-Walapai-Yavapai"}, ["yug"] = {"Yug"}, ["yui"] = {"Yurutí"}, ["yuj"] = {"Karkar-Yuri"}, ["yuk"] = {"Yuki"}, ["yul"] = {"Yulu"}, ["yum"] = {"Quechan"}, ["yun"] = {"Bena (Nigeria)"}, ["yup"] = {"Yukpa"}, ["yuq"] = {"Yuqui"}, ["yur"] = {"Yurok"}, ["yut"] = {"Yopno"}, ["yuw"] = {"Yau (Morobe Province)"}, ["yux"] = {"Southern Yukaghir"}, ["yuy"] = {"East Yugur"}, ["yuz"] = {"Yuracare"}, ["yva"] = {"Yawa"}, ["yvt"] = {"Yavitero"}, ["ywa"] = {"Kalou"}, ["ywg"] = {"Yinhawangka"}, ["ywl"] = {"Western Lalu"}, ["ywn"] = {"Yawanawa"}, ["ywq"] = {"Wuding-Luquan Yi"}, ["ywr"] = {"Yawuru"}, ["ywt"] = {"Xishanba Lalo", "Central Lalo"}, ["ywu"] = {"Wumeng Nasu"}, ["yww"] = {"Yawarawarga"}, ["yxa"] = {"Mayawali"}, ["yxg"] = {"Yagara"}, ["yxl"] = {"Yardliyawarra"}, ["yxm"] = {"Yinwum"}, ["yxu"] = {"Yuyu"}, ["yxy"] = {"Yabula Yabula"}, ["yyr"] = {"Yir Yoront"}, ["yyu"] = {"Yau (Sandaun Province)"}, ["yyz"] = {"Ayizi"}, ["yzg"] = {"E'ma Buyang"}, ["yzk"] = {"Zokhuo"}, ["zaa"] = {"Sierra de Juárez Zapotec"}, ["zab"] = {"Western Tlacolula Valley Zapotec", "San Juan Guelavía Zapotec"}, ["zac"] = {"Ocotlán Zapotec"}, ["zad"] = {"Cajonos Zapotec"}, ["zae"] = {"Yareni Zapotec"}, ["zaf"] = {"Ayoquesco Zapotec"}, ["zag"] = {"Zaghawa"}, ["zah"] = {"Zangwal"}, ["zai"] = {"Isthmus Zapotec"}, ["zaj"] = {"Zaramo"}, ["zak"] = {"Zanaki"}, ["zal"] = {"Zauzou"}, ["zam"] = {"Miahuatlán Zapotec"}, ["zao"] = {"Ozolotepec Zapotec"}, ["zap"] = {"Zapotec"}, ["zaq"] = {"Aloápam Zapotec"}, ["zar"] = {"Rincón Zapotec"}, ["zas"] = {"Santo Domingo Albarradas Zapotec"}, ["zat"] = {"Tabaa Zapotec"}, ["zau"] = {"Zangskari"}, ["zav"] = {"Yatzachi Zapotec"}, ["zaw"] = {"Mitla Zapotec"}, ["zax"] = {"Xadani Zapotec"}, ["zay"] = {"Zayse-Zergulla", "Zaysete"}, ["zaz"] = {"Zari"}, ["zba"] = {"Balaibalan"}, ["zbc"] = {"Central Berawan"}, ["zbe"] = {"East Berawan"}, ["zbl"] = {"Blissymbols", "Bliss", "Blissymbolics"}, ["zbt"] = {"Batui"}, ["zbu"] = {"Bu (Bauchi State)"}, ["zbw"] = {"West Berawan"}, ["zca"] = {"Coatecas Altas Zapotec"}, ["zcd"] = {"Las Delicias Zapotec"}, ["zch"] = {"Central Hongshuihe Zhuang"}, ["zdj"] = {"Ngazidja Comorian"}, ["zea"] = {"Zeeuws"}, ["zeg"] = {"Zenag"}, ["zeh"] = {"Eastern Hongshuihe Zhuang"}, ["zem"] = {"Zeem"}, ["zen"] = {"Zenaga"}, ["zga"] = {"Kinga"}, ["zgb"] = {"Guibei Zhuang"}, ["zgh"] = {"Standard Moroccan Tamazight"}, ["zgm"] = {"Minz Zhuang"}, ["zgn"] = {"Guibian Zhuang"}, ["zgr"] = {"Magori"}, ["zhb"] = {"Zhaba"}, ["zhd"] = {"Dai Zhuang"}, ["zhi"] = {"Zhire"}, ["zhn"] = {"Nong Zhuang"}, ["zhw"] = {"Zhoa"}, ["zhx"] = {"Chinese (family)"}, ["zia"] = {"Zia"}, ["zib"] = {"Zimbabwe Sign Language"}, ["zik"] = {"Zimakani"}, ["zil"] = {"Zialo"}, ["zim"] = {"Mesme"}, ["zin"] = {"Zinza"}, ["ziw"] = {"Zigula"}, ["ziz"] = {"Zizilivakan"}, ["zka"] = {"Kaimbulawa"}, ["zkd"] = {"Kadu"}, ["zkg"] = {"Koguryo"}, ["zkh"] = {"Khorezmian"}, ["zkk"] = {"Karankawa"}, ["zkn"] = {"Kanan"}, ["zko"] = {"Kott"}, ["zkp"] = {"São Paulo Kaingáng"}, ["zkr"] = {"Zakhring"}, ["zkt"] = {"Kitan"}, ["zku"] = {"Kaurna"}, ["zkv"] = {"Krevinian"}, ["zkz"] = {"Khazar"}, ["zla"] = {"Zula"}, ["zle"] = {"East Slavic languages"}, ["zlj"] = {"Liujiang Zhuang"}, ["zlm"] = {"Malay (individual language)"}, ["zln"] = {"Lianshan Zhuang"}, ["zlq"] = {"Liuqian Zhuang"}, ["zls"] = {"South Slavic languages"}, ["zlu"] = {"Zul"}, ["zlw"] = {"West Slavic languages"}, ["zma"] = {"Manda (Australia)"}, ["zmb"] = {"Zimba"}, ["zmc"] = {"Margany"}, ["zmd"] = {"Maridan"}, ["zme"] = {"Mangerr"}, ["zmf"] = {"Mfinu"}, ["zmg"] = {"Marti Ke"}, ["zmh"] = {"Makolkol"}, ["zmi"] = {"Negeri Sembilan Malay"}, ["zmj"] = {"Maridjabin"}, ["zmk"] = {"Mandandanyi"}, ["zml"] = {"Matngala"}, ["zmm"] = {"Marimanindji", "Marramaninyshi"}, ["zmn"] = {"Mbangwe"}, ["zmo"] = {"Molo"}, ["zmp"] = {"Mpuono"}, ["zmq"] = {"Mituku"}, ["zmr"] = {"Maranunggu"}, ["zms"] = {"Mbesa"}, ["zmt"] = {"Maringarr"}, ["zmu"] = {"Muruwari"}, ["zmv"] = {"Mbariman-Gudhinma"}, ["zmw"] = {"Mbo (Democratic Republic of Congo)"}, ["zmx"] = {"Bomitaba"}, ["zmy"] = {"Mariyedi"}, ["zmz"] = {"Mbandja"}, ["zna"] = {"Zan Gula"}, ["znd"] = {"Zande languages"}, ["zne"] = {"Zande (individual language)"}, ["zng"] = {"Mang"}, ["znk"] = {"Manangkari"}, ["zns"] = {"Mangas"}, ["zoc"] = {"Copainalá Zoque"}, ["zoh"] = {"Chimalapa Zoque"}, ["zom"] = {"Zou"}, ["zoo"] = {"Asunción Mixtepec Zapotec"}, ["zoq"] = {"Tabasco Zoque"}, ["zor"] = {"Rayón Zoque"}, ["zos"] = {"Francisco León Zoque"}, ["zpa"] = {"Lachiguiri Zapotec"}, ["zpb"] = {"Yautepec Zapotec"}, ["zpc"] = {"Choapan Zapotec"}, ["zpd"] = {"Southeastern Ixtlán Zapotec"}, ["zpe"] = {"Petapa Zapotec"}, ["zpf"] = {"San Pedro Quiatoni Zapotec"}, ["zpg"] = {"Guevea De Humboldt Zapotec"}, ["zph"] = {"Totomachapan Zapotec"}, ["zpi"] = {"Santa María Quiegolani Zapotec"}, ["zpj"] = {"Quiavicuzas Zapotec"}, ["zpk"] = {"Tlacolulita Zapotec"}, ["zpl"] = {"Lachixío Zapotec"}, ["zpm"] = {"Mixtepec Zapotec"}, ["zpn"] = {"Santa Inés Yatzechi Zapotec"}, ["zpo"] = {"Amatlán Zapotec"}, ["zpp"] = {"El Alto Zapotec"}, ["zpq"] = {"Zoogocho Zapotec"}, ["zpr"] = {"Santiago Xanica Zapotec"}, ["zps"] = {"Coatlán Zapotec"}, ["zpt"] = {"San Vicente Coatlán Zapotec"}, ["zpu"] = {"Yalálag Zapotec"}, ["zpv"] = {"Chichicapan Zapotec"}, ["zpw"] = {"Zaniza Zapotec"}, ["zpx"] = {"San Baltazar Loxicha Zapotec"}, ["zpy"] = {"Mazaltepec Zapotec"}, ["zpz"] = {"Texmelucan Zapotec"}, ["zqe"] = {"Qiubei Zhuang"}, ["zra"] = {"Kara (Korea)"}, ["zrg"] = {"Mirgan"}, ["zrn"] = {"Zerenkel"}, ["zro"] = {"Záparo"}, ["zrp"] = {"Zarphatic"}, ["zrs"] = {"Mairasi"}, ["zsa"] = {"Sarasira"}, ["zsk"] = {"Kaskean"}, ["zsl"] = {"Zambian Sign Language"}, ["zsm"] = {"Standard Malay"}, ["zsr"] = {"Southern Rincon Zapotec"}, ["zsu"] = {"Sukurum"}, ["zte"] = {"Elotepec Zapotec"}, ["ztg"] = {"Xanaguía Zapotec"}, ["ztl"] = {"Lapaguía-Guivini Zapotec"}, ["ztm"] = {"San Agustín Mixtepec Zapotec"}, ["ztn"] = {"Santa Catarina Albarradas Zapotec"}, ["ztp"] = {"Loxicha Zapotec"}, ["ztq"] = {"Quioquitani-Quierí Zapotec"}, ["zts"] = {"Tilquiapan Zapotec"}, ["ztt"] = {"Tejalapan Zapotec"}, ["ztu"] = {"Güilá Zapotec"}, ["ztx"] = {"Zaachila Zapotec"}, ["zty"] = {"Yatee Zapotec"}, ["zuh"] = {"Tokano"}, ["zum"] = {"Kumzari"}, ["zun"] = {"Zuni"}, ["zuy"] = {"Zumaya"}, ["zwa"] = {"Zay"}, ["zxx"] = {"No linguistic content", "Not applicable"}, ["zyb"] = {"Yongbei Zhuang"}, ["zyg"] = {"Yang Zhuang"}, ["zyj"] = {"Youjiang Zhuang"}, ["zyn"] = {"Yongnan Zhuang"}, ["zyp"] = {"ဇိုဖေ", "Zyphe Chin"}, ["zza"] = {"Zaza", "Dimili", "Dimli (macrolanguage)", "Kirdki", "Kirmanjki (macrolanguage)", "Zazaki"}, ["zzj"] = {"Zuojiang Zhuang"} } local deprecated = { ["in"] = {"Indonesian"}, ["iw"] = {"Hebrew"}, ["ji"] = {"Yiddish"}, ["jw"] = {"Javanese"}, ["mo"] = {"Moldavian", "Moldovan"}, ["aam"] = {"Aramanik"}, ["adp"] = {"Adap"}, ["agp"] = {"Paranan"}, ["ais"] = {"Nataoran Amis"}, ["ajp"] = {"South Levantine Arabic"}, ["ajt"] = {"Judeo-Tunisian Arabic"}, ["aoh"] = {"Arma"}, ["asd"] = {"Asas"}, ["aue"] = {"ǂKxʼauǁʼein"}, ["ayx"] = {"Ayi (China)"}, ["ayy"] = {"Tayabas Ayta"}, ["baz"] = {"Tunen"}, ["bbz"] = {"Babalia Creole Arabic"}, ["bgm"] = {"Baga Mboteni"}, ["bhk"] = {"Albay Bicolano"}, ["bic"] = {"Bikaru"}, ["bij"] = {"Vaghat-Ya-Bijim-Legeri"}, ["bjd"] = {"Bandjigali"}, ["bjq"] = {"Southern Betsimisaraka Malagasy"}, ["bkb"] = {"Finallig"}, ["blg"] = {"Balau"}, ["bmy"] = {"Bemba (Democratic Republic of Congo)"}, ["bpb"] = {"Barbacoas"}, ["btb"] = {"Beti (Cameroon)"}, ["btl"] = {"Bhatola"}, ["bxx"] = {"Borna (Democratic Republic of Congo)"}, ["byy"] = {"Buya"}, ["cbe"] = {"Chipiajes"}, ["cbh"] = {"Cagua"}, ["cca"] = {"Cauca"}, ["ccq"] = {"Chaungtha"}, ["cdg"] = {"Chamari"}, ["cjr"] = {"Chorotega"}, ["cka"] = {"Khumi Awa Chin"}, ["cmk"] = {"Chimakum"}, ["coy"] = {"Coyaima"}, ["cqu"] = {"Chilean Quechua"}, ["cug"] = {"Chungmboko", "Cung"}, ["cum"] = {"Cumeral"}, ["daf"] = {"Dan"}, ["dap"] = {"Nisi (India)"}, ["dek"] = {"Dek"}, ["dgu"] = {"Degaru"}, ["dha"] = {"Dhanwar (India)"}, ["dit"] = {"Dirari"}, ["djl"] = {"Djiwarli"}, ["dkl"] = {"Kolum So Dogon"}, ["drh"] = {"Darkhat"}, ["drr"] = {"Dororo"}, ["drw"] = {"Darwazi"}, ["dud"] = {"Hun-Saare"}, ["duj"] = {"Dhuwal"}, ["dwl"] = {"Walo Kumbe Dogon"}, ["ekc"] = {"Eastern Karnic"}, ["elp"] = {"Elpaputih"}, ["emo"] = {"Emok"}, ["gav"] = {"Gabutamon"}, ["gbc"] = {"Garawa"}, ["gfx"] = {"Mangetti Dune ǃXung"}, ["ggn"] = {"Eastern Gurung"}, ["ggo"] = {"Southern Gondi"}, ["ggr"] = {"Aghu Tharnggalu"}, ["gio"] = {"Gelao"}, ["gji"] = {"Geji"}, ["gli"] = {"Guliguli"}, ["gti"] = {"Gbati-ri"}, ["guv"] = {"Gey"}, ["hrr"] = {"Horuru"}, ["iap"] = {"Iapama"}, ["ibi"] = {"Ibilo"}, ["ill"] = {"Iranun"}, ["ilw"] = {"Talur"}, ["ime"] = {"Imeraguen"}, ["izi"] = {"Izi-Ezaa-Ikwo-Mgbo"}, ["jar"] = {"Jarawa (Nigeria)"}, ["jeg"] = {"Jeng"}, ["kbf"] = {"Kakauhua"}, ["kdv"] = {"Kado"}, ["kgc"] = {"Kasseng"}, ["kgd"] = {"Kataang"}, ["kgh"] = {"Upper Tanudan Kalinga"}, ["kgm"] = {"Karipúna"}, ["kjf"] = {"Khalaj [Indo-Iranian]"}, ["koj"] = {"Sara Dunjo"}, ["kox"] = {"Coxima"}, ["kpp"] = {"Paku Karen"}, ["krm"] = {"Krim"}, ["ksa"] = {"Shuwa-Zamani"}, ["ktr"] = {"Kota Marudu Tinagas"}, ["kvs"] = {"Kunggara"}, ["kwq"] = {"Kwak"}, ["kxe"] = {"Kakihum"}, ["kxl"] = {"Nepali Kurux"}, ["kxu"] = {"Kui (India)"}, ["kzh"] = {"Kenuzi-Dongola"}, ["kzj"] = {"Coastal Kadazan"}, ["kzt"] = {"Tambunan Dusun"}, ["lak"] = {"Laka (Nigeria)"}, ["lba"] = {"Lui"}, ["leg"] = {"Lengua"}, ["lii"] = {"Lingkhim"}, ["llo"] = {"Khlor"}, ["lmm"] = {"Lamam"}, ["lmz"] = {"Lumbee"}, ["lno"] = {"Lango (South Sudan)"}, ["lsg"] = {"Lyons Sign Language"}, ["meg"] = {"Mea"}, ["mgx"] = {"Omati"}, ["mhh"] = {"Maskoy Pidgin"}, ["mja"] = {"Mahei"}, ["mld"] = {"Malakhel"}, ["mnt"] = {"Maykulan"}, ["mof"] = {"Mohegan-Montauk-Narragansett"}, ["mst"] = {"Cataelano Mandaya"}, ["mvm"] = {"Muya"}, ["mwd"] = {"Mudbura"}, ["mwj"] = {"Maligo"}, ["mwx"] = {"Mediak"}, ["mwy"] = {"Mosiro"}, ["myd"] = {"Maramba"}, ["myi"] = {"Mina (India)"}, ["myq"] = {"Forest Maninka"}, ["myt"] = {"Sangab Mandaya"}, ["nad"] = {"Nijadali"}, ["nbf"] = {"Naxi"}, ["nbx"] = {"Ngura"}, ["ncp"] = {"Ndaktup"}, ["ngo"] = {"Ngoni"}, ["nln"] = {"Durango Nahuatl"}, ["nlr"] = {"Ngarla"}, ["nns"] = {"Ningye"}, ["nnx"] = {"Ngong"}, ["nom"] = {"Nocamán"}, ["noo"] = {"Nootka"}, ["nte"] = {"Nathembo"}, ["nts"] = {"Natagaimas"}, ["nxu"] = {"Narau"}, ["ome"] = {"Omejes"}, ["oun"] = {"ǃOǃung"}, ["pat"] = {"Papitalai"}, ["pbz"] = {"Palu"}, ["pcr"] = {"Panang"}, ["pgy"] = {"Pongyong"}, ["pii"] = {"Pini"}, ["plj"] = {"Polci"}, ["plp"] = {"Palpa"}, ["pmc"] = {"Palumata"}, ["pmk"] = {"Pamlico"}, ["pmu"] = {"Mirpur Panjabi"}, ["pod"] = {"Ponares"}, ["ppa"] = {"Pao"}, ["ppr"] = {"Piru"}, ["prb"] = {"Lua'"}, ["prp"] = {"Parsi"}, ["pry"] = {"Pray 3"}, ["puk"] = {"Pu Ko"}, ["puz"] = {"Purum Naga"}, ["rie"] = {"Rien"}, ["rmr"] = {"Caló"}, ["rna"] = {"Runa"}, ["rsi"] = {"Rennellese Sign Language"}, ["sap"] = {"Sanapaná"}, ["sca"] = {"Sansu"}, ["sdm"] = {"Semandang"}, ["sgl"] = {"Sanglechi-Ishkashimi"}, ["sgo"] = {"Songa"}, ["skk"] = {"Sok"}, ["slq"] = {"Salchuq"}, ["smd"] = {"Sama"}, ["snb"] = {"Sebuyau"}, ["snh"] = {"Shinabo"}, ["sul"] = {"Surigaonon"}, ["sum"] = {"Sumo-Mayangna"}, ["svr"] = {"Savara"}, ["szd"] = {"Seru"}, ["tbb"] = {"Tapeba"}, ["tdu"] = {"Tempasuk Dusun"}, ["tgg"] = {"Tangga"}, ["thc"] = {"Tai Hang Tong"}, ["thw"] = {"Thudam"}, ["thx"] = {"The"}, ["tid"] = {"Tidong"}, ["tie"] = {"Tingal"}, ["tkk"] = {"Takpa"}, ["tlw"] = {"South Wemale"}, ["tmk"] = {"Northwestern Tamang"}, ["tmp"] = {"Tai Mène"}, ["tne"] = {"Tinoc Kallahan"}, ["tnf"] = {"Tangshewi"}, ["toe"] = {"Tomedes"}, ["tpw"] = {"Tupí"}, ["tsf"] = {"Southwestern Tamang"}, ["unp"] = {"Worora"}, ["uok"] = {"Uokha"}, ["uun"] = {"Kulon-Pazeh"}, ["vki"] = {"Ija-Zuba"}, ["wgw"] = {"Wagawaga"}, ["wit"] = {"Wintu"}, ["wiw"] = {"Wirangu"}, ["wra"] = {"Warapu"}, ["wrd"] = {"Warduji"}, ["wya"] = {"Wyandot"}, ["xba"] = {"Kamba (Brazil)"}, ["xbx"] = {"Kabixí"}, ["xia"] = {"Xiandao"}, ["xip"] = {"Xipináwa"}, ["xkh"] = {"Karahawyana"}, ["xrq"] = {"Karranga"}, ["xss"] = {"Assan"}, ["xtz"] = {"Tasmanian"}, ["ybd"] = {"Yangbye"}, ["yds"] = {"Yiddish Sign Language"}, ["yen"] = {"Yendang"}, ["yiy"] = {"Yir Yoront"}, ["yma"] = {"Yamphe"}, ["ymt"] = {"Mator-Taygi-Karagas"}, ["ynh"] = {"Yangho"}, ["yos"] = {"Yos"}, ["yri"] = {"Yarí"}, ["yuu"] = {"Yugh"}, ["zir"] = {"Ziriya"}, ["zkb"] = {"Koibal"}, ["zua"] = {"Zeem"} } return { active = active, deprecated = deprecated, } f5ptndw9ywdnq65ev602aagsanvscsz 0 266686 1044688 1023248 2026-07-27T22:32:50Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1044688 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ကျော်စိုးဦး | birth_date = ၁၉၈၈ | birth_place = [[မြန်မာ]] | citizenship = မြန်မာ | education = | occupation = ဂျာနယ်လစ် | years_active = ၂၀၁၃ – လက်ရှိ | employer = People Media | known_for = တပ်မတော်ထောက်ခံသူ | notable_works = | awards = | website =[https://www.peoplemediamyanmar.com/ People Media's website] }} '''ကျော်စိုးဦး''' (၁၉၈၈ ဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ဂျာနယ်လစ်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ People Media နှင့် တွဲစပ်ပတ် သက်၍ လူသိများသူဖြစ်သည်။[[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်း]]ပြီးနောက် [[တပ်မတော်]] ကို ပေါ်ပေါ်တင်တင်အားပေးထောက်ခံပြီး စစ်တပ်ဆန့်ကျင်အတိုက်အခံအင်အားစုများကို အပြစ်ဖို့သူတစ်ဦး အဖြစ်လည်း ထင်ရှားသည်။ == အစပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး == ကျော်စိုးဦးကို ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။၂၀၁၂ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ရန်ကုန်မြို့ သို့ ရောက်ရှိလာပြီး အပတ်စဉ်ထုတ် သတင်းဂျာနယ်တို့တွင် သတင်းထောက်အဖြစ် စတင်ဖြတ်သန်းခဲ့သည်။ယင်းနောက် အွန်လိုင်းရုပ်သံ လူထုမီဒီယာ တွင် သတင်းသမားအဖြစ် အလုပ်ဝင်သည်။နှစ်အနည်းငယ်အကြာမှာပင် အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ပေးခံရသည်။လူထုမီဒီယာက ဖော်ပြသော [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အစိုးရ]]၏ အတိုက်အခံအဖွဲ့များ နှင့် [[ရွှေမန်း၊ ဦး|သူရရွှေမန်း]]အား ဝေဖန်သူတို့၏ အင်တာဗျူးရုပ်သံများသည် အ များပြည်သူ စိတ်ပါဝင်စားသော အင်တာဗျူးများ ဖြစ်ခဲ့သည်။ထိုအင်တာဗျူးအချို့တို့ကြောင့်ပင် အငြိမ်း စား ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရ ဦးရွှေမန်း၏ ယာဉ်မောင်းဖြစ်သူက ဦးလှဆွေ၊ ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဟောင်း [[ရဲထွဋ် (ပြန်ကြားရေး)|ဦးရဲထွဋ်]] နှင့် ဦးဘိုဘိုကျော်ငြိမ်းတို့ကို နိုင်ငံသားများ၏ ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာ လွတ်လပ်မှုနှင့် ကာကွယ်ရေးဥပဒေဖြင့် အမှုဖွင့်ခဲ့သည်အထိ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2019/07/08/197295.html|title=ဦးလှဆွေ၊ ဦးရဲထွဋ်နှင့် ဦးဘိုဘိုကျော်ငြိမ်း တို့ကို ဦးရွှေမန်း ဘက်က ဘာကြောင့် အမှုဖွင့်ခဲ့ သလဲ|work=The Irrawaddy|access-date=၉ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၈ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ }}</ref> [[ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|ဥပဒေရုံး]]က အမှုဖွင့်ခြင်းကို ဥပဒေနှင့်မညီဟုဆိုကာ လက်မခံခဲ့သည့်အတွက် ထိုအမှုဖွင့်ခြင်း အဆုံးသတ်သွားသည်။ လူထုမီဒီယာကို People Media အဖြစ်သို့ အမည်ပြောင်းလဲသည်အထိ သူသည် အယ်ဒီတာအဖြစ် ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင်မူ ထိုသတင်းဌာန၏ အယ်ဒီတာချုပ် ဖြစ်သွားသည်။ === ထင်ရှားသော သတင်းဖော်ပြမှုများ === ကျော်စိုးဦးသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုကာလအတွင်း စစ်တပ်အဖွဲ့၏ ဆန့်ကျင်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများကို တစ်ကိုယ်တော်သတင်းတင်ဆက်ထုတ်လွှင့်မှုတို့ဖြင့် လည်းကောင်း၊သူဦးဆောင်သော People Media မှတဆင့် သတင်းရေးသားဖော်ပြခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း ထိုးနှက်တိုက်ခိုက် သည်။<ref>{{Cite news|date=10 August 2024|title=စစ်ကောင်စီနှင့် စစ်တပ်လော်ဘီ အစွန်းရောက်များ၏ တရုတ်ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ် ရှားမှုက မြန်မာပြည်ဖွားတရုတ်လူမျိုးများ၏ အသက်၊ အိုးအိမ်များကို အန္တရာယ်ပြုရန် ခြိမ်းခြောက်လာ|url=https://yktnews.com/2024/08/178338/|archive-date=13 April 2025|access-date=19 February 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250413172733/https://yktnews.com/2024/08/178338/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|date=13 November 2024|title=နောင်ချိုတွင် ဗုံးကြဲခံရ၍ ပြည်သူများ သေဆုံးမှုကို TNLA နှင့် PDF များဟု စစ်တပ်ဝါဒဖြန့် ကျော်စိုးဦး သတင်းအမှားဖြန့်‌|url=https://mpapress.com/factcheck/55988/|accessdate=19 February 2025|archivedate=13 April 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250413192751/https://mpapress.com/factcheck/55988/}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 December 2024 |title=Myanmar Press Freedom Under Siege |url=https://rsf.org/en/myanmar |access-date=13 February 2025 |website=rsf.org}}</ref><ref>{{Cite news |last=Shine Bu Chay |date=15 November 2024 |title=နိုဝင်ဘာ ဒုတိယပတ်အတွင်း MPA က အချက်အလက်စစ်ဆေးခဲ့သော သတင်းအမှားမျာ |trans-title=MPA fact-checked false news stories during the second week of November |url=https://mpapress.com/factcheck/56085/ |work=MPA News |accessdate=24 February 2025 |archivedate=13 April 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250413192752/https://mpapress.com/factcheck/56085/ }}</ref>သူတင်ဆက်သည့် သတင်းများထဲတွင် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၄ရက်က လားရှိုးတိုက်ပွဲ နှင့်စပ်လျဉ်းပြီး ''အသံကျယ်ကျယ် ဟစ်နိုင်ရန် တပ်မတော်အနေဖြင့် လုပ်ပြသင့်၊ ရဟတ်ယာဉ်တစ်စီး ဖြင့် တိုက်ခိုက်နေသည်ထက် များများသေစေရန် သုံးစီးလောက်ဖြင့် ပစ်သင့်''ဆိုသည့် တင်ဆက်မှု နှင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၄ ရက် က စဥ့်ကူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ နှင့်စပ်လျဉ်းပြီး ''မြေကျန်ရင် ရပြီ၊ အဆောက်အဦးက ပြန်ဆောက်လို့ရတယ်'' ဟု ဆိုကာ စစ်တပ်ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခိုင်းသည့် တင်ဆက်မှုတို့မှာ ဝေဖန်မှုများစွာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.myanmarinternet.info/my/post/callforaction-my-version|title=မြေကျန်ရင် ရပြီ|work=Myanmar Internet Project|access-date=၉ ဧပြီ ၂၀၂၅|date= ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ }}</ref> စစ်တပ်၏ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲများတွင်လည်း တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအပေါ် ဖိအားပေးခိုင်းသည့် ပြင်းထန်သည့် မေးခွန်းများမေးမြန်းတတ်ရာ ယင်းအပြင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) မှ ဗိုလ်ချုပ် [[ဂွမ်မော်]]က ကျော်စိုးဦး၏ လုပ်ရပ်များကို မှတ်တမ်းတင်ထားကြောင်း ၎င်း၏လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာတွင် ရေးသားဖော်ပြရသည်အထိ အတိုက်အခံများ၏ မကျေနပ်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။ <ref>{{cite web|url=https://ayartimes.com/?p=34509|title=စစ်တပ်ထောက်ခံအားပေးသူ People Media မှ ကိုကျော်စိုးဦးကို စစ်တပ်က ဖမ်းဆီး၍ အကျဉ်းထောင်ပို့|work=ayartimes|access-date=၉ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၂၂ မတ် ၂၀၂၄ }}</ref> == ဖမ်းဆီးခံရခြင်း == သူသည် စစ်တပ်ကို ထောက်ခံသော်လည်း စစ်တပ်လက်အောက်ခံ ရဲတပ်ဖွဲ့၏ လုပ်ရပ်အချို့ကိုမူ ပြင်းပြင်းထန်ထန်ဝေဖန်သည်။အထူးအားဖြင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ် မတ်လ ၈ရက်က ကချင်ပြည်နယ်မှာ [[ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်|ဆွမ်ပရာဘွမ်တိုက်ပွဲ]] အတွင်း သေဆုံးခဲ့သည့် ရဲအုပ်နေလင်းဟိန်း၏ အင်းစိန်မြို့ နာရေးအိမ်သို့ ရဲအရာရှိများ လာရောက်ခြင်းမရှိသည့်အပေါ် ဝေဖန်ပြစ်တင်မှုက ထင်ရှားခဲ့သည်။ထိုကိစ္စကြောင့်ပင် ရဲတပ်ဖွဲ့၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကိုခံရသည်။နေပြည်တော်၊ ဇမ္ဗူသီရိမြို့မရဲစခန်းတွင် ပုဒ် မ ၅၀၅ (က)ဖြင့် ကနဦးအမှုဖွင့်ခြင်းခံရသည်။<ref>{{Cite news|date=22 March 2024|title=စစ်တပ်ထောက်ခံသူ ဦးကျော်စိုးဦးကို စစ်တပ်က ပြန်ဖမ်းပြီး ပုဒ်မ ၅၀၅(က)ဖြင့် အမှုဖွင့်|trans-title=Military arrests military supporter U Kyaw Soe Oo and opens case under Section 505(a)|url=https://burmese.dvb.no/post/644497|work=DVB News}}</ref><ref>{{Cite news|date=25 March 2024|title=တပ်ထောက်ခံသူ အင်အားလျှော့သွားမည်စိုးရိမ်ပြီး စစ်တပ်က တပ်လော်ဘီကျော်စိုးဦးကို ပြန်လွှတ်|trans-title=Fearing that the number of supporters of the military will decrease, the military releases military lobbyist Kyaw Soe Oo.|url=https://burmese.dvb.no/post/645141|work=DVB News}}</ref>ရက်အနည်းငယ်အကြာမှာပင် ရဲက အမှုမဖွင့်တော့ဘဲ ပြန်လွှတ်ပေးသည်။<ref>{{Cite news|date=26 March 2024|title=People Media chief editor released|url=https://elevenmyanmar.com/news/people-media-chief-editor-released}}</ref><ref>{{Cite news|date=21 March 2024|title=စစ်တပ်‌ထောက်ခံသူ ကျော်စိုးဦး ဖမ်းဆီးခံရခြင်း‌ကို စစ်တပ်လော်ဘီများ နှုတ်ဆိတ်နေရ|url=https://www.tachileik.net/mm/news/35453|archive-date=13 April 2025|access-date=19 February 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250413172732/https://www.tachileik.net/mm/news/35453|url-status=dead}}</ref>၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၉ရက်နေ့တွင် ၎င်း၏ သတင်းထုတ်လွှင့်မှုတစ်ခုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဒုတိယအကြိမ်ထပ်မံ ဖမ်းဆီးခံရသည်။အမျိုးသားရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူများဟု ဆိုသူများက ဖမ်းဆီးခံရသည့် အပေါ် ပြင်းပြင်းထန်ထန်တုံ့ပြန် ဝေဖန်ကြသည်။ဖမ်းခံရစဉ် People Media ၏ သတင်းထုတ်လွှင့်မှုပါ ရပ်ဆိုင်းသွားသည်။ရက်အနည်း ငယ်အကြာမှာပင် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာပြီး သတင်းတင်ဆက်မှုများ ပြုလုပ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၈၈}} [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂျာနယ်လစ်များ]] nub1zxtfwbaazmibt0ak478vy1m6jqu 0 268907 1044684 959219 2026-07-27T20:03:33Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1044684 wikitext text/x-wiki {{Infobox website | name = People Media | logo = | logo_size = | caption = | native_name = | url = [https://www.peoplemediamyanmar.com/ People Media] | commercial = | native_name_lang = | type = သတင်းနှင့်မီဒီယာ | language = မြန်မာ | owner = [[ကျော်စိုးဦး (People Media)|ကျော်စိုးဦး]] | author = | editor = | launch_date = | current_status = | headquarters = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] }} '''People Media''' (ပီပယ်မီဒီယာ) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် [[တပ်မတော်]] ဘက်မှ ရပ်တည်၍ သတင်းများကို ဖော် ထုတ်တင်ပြသော သတင်းအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို [[ကျော်စိုးဦး (People Media)|ကျော်စိုးဦး]] ကဦးဆောင်သည် ။<ref>{{Cite news |date=26 March 2024 |title=People Media chief editor released |url=https://elevenmyanmar.com/news/people-media-chief-editor-released |work=Eleven Media Group}}</ref><ref>{{Cite news |date=21 March 2024 |title=စစ်တပ်‌ထောက်ခံသူ ကျော်စိုးဦး ဖမ်းဆီးခံရခြင်း‌ကို စစ်တပ်လော်ဘီများ နှုတ်ဆိတ်နေရ |trans-title=Military lobbyists remain silent over arrest of military supporter Kyaw Soe Oo |url=https://www.tachileik.net/mm/news/35453 |work=Tachileik News Agency |archive-date=13 April 2025 |access-date=25 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250413172732/https://www.tachileik.net/mm/news/35453 |url-status=dead }}</ref> == သမိုင်းနှင့် နောက်ခံ == People Media သည် လူထုမီဒီယာ<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2019/07/08/197295.html|title=ဦးလှဆွေ၊ ဦးရဲထွဋ်နှင့် ဦးဘိုဘိုကျော်ငြိမ်း တို့ကို ဦးရွှေမန်း ဘက်က ဘာကြောင့် အမှုဖွင့်ခဲ့ သလဲ|work=The Irrawaddy|access-date=၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၈ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ }}</ref> မှနေ၍ အခြေခံပေါက်ဖွားလာသော မီဒီယာ တစ်ခုဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်တပ်အာဏာရယူမှုအချိန်ကာလ]]အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲများအပေါ် စစ်တပ်ဘက်မှ ရပ်တည် အလေးထားဖော်ပြခြင်းဖြင့် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |last=Shine Bu Chay |date=15 November 2024 |title=နိုဝင်ဘာ ဒုတိယပတ်အတွင်း MPA က အချက်အလက်စစ်ဆေးခဲ့သော သတင်းအမှားမျာ |trans-title=MPA fact-checked false news stories during the second week of November |url=https://mpapress.com/factcheck/56085/ |work=MPA News |accessdate=25 April 2025 |archivedate=13 April 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250413192752/https://mpapress.com/factcheck/56085/ }}</ref> == ခေါင်းဆောင်မှု == [[ကျော်စိုးဦး (People Media)|ကျော်စိုးဦး]] သည် People Media ၏ ဦးစီးသူဖြစ်ပြီး၊သူသည် ယခင်က ထိုမီဒီယာ၏ အယ်ဒီတာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |last=Shine Bu Chay |date=13 November 2024 |title=နောင်ချိုတွင် ဗုံးကြဲခံရ၍ ပြည်သူများ သေဆုံးမှုကို TNLA နှင့် PDF များဟု စစ်တပ်ဝါဒဖြန့် ကျော်စိုးဦး သတင်းအမှားဖြန့်‌ |trans-title=Kyaw Soe Oo, a military propaganda officer, spreads false information by attributing the deaths of civilians in Naung Cho to the TNLA and PDF. |url=https://mpapress.com/factcheck/55988/ |work=MPA News |accessdate=25 April 2025 |archivedate=13 April 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250413192751/https://mpapress.com/factcheck/55988/ }}</ref><ref>{{Cite news |last= |date=10 August 2024 |title=စစ်ကောင်စီနှင့် စစ်တပ်လော်ဘီ အစွန်းရောက်များ၏ တရုတ်ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ် ရှားမှုက မြန်မာပြည်ဖွားတရုတ်လူမျိုးများ၏ အသက်၊ အိုးအိမ်များကို အန္တရာယ်ပြုရန် ခြိမ်းခြောက်လာ |trans-title=The anti-China movement of the military council and the military lobby extremists threatens to endanger the lives and homes of Burmese-born Chinese. |url=https://yktnews.com/2024/08/178338/ |work=Khit Thit Media |archive-date=13 April 2025 |access-date=25 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250413172733/https://yktnews.com/2024/08/178338/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |date=22 March 2024 |title=စစ်တပ်ထောက်ခံသူ ဦးကျော်စိုးဦးကို စစ်တပ်က ပြန်ဖမ်းပြီး ပုဒ်မ ၅၀၅(က)ဖြင့် အမှုဖွင့် |trans-title=Military arrests military supporter U Kyaw Soe Oo and opens case under Section 505(a) |url=https://burmese.dvb.no/post/644497 |work=DVB News}}</ref><ref>{{Cite news |date=25 March 2024 |title=တပ်ထောက်ခံသူ အင်အားလျှော့သွားမည်စိုးရိမ်ပြီး စစ်တပ်က တပ်လော်ဘီကျော်စိုးဦးကို ပြန်လွှတ် |trans-title=Fearing that the number of supporters of the military will decrease, the military releases military lobbyist Kyaw Soe Oo. |url=https://burmese.dvb.no/post/645141 |work=DVB News}}</ref> == ဒစ်ဂျစ်တယ်ရောက်ရှိမှု == ကျော်စိုးဦး ၏ ဦးစီးမှုအောက်တွင် People Media သည် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်]] တွင် စံနှုန်းများနှင့် မကိုက်ညီ၍ ဖယ်ရှားခံရပြီးသည့် နောက် Telegram နှင့် TikTok တို့ကို အသုံးပြု၍လည်းကောင်း၊ကိုယ်ပိုင် ဝဘ်ဆိုဒ် စာမျက်နှာပေါ်တို့မှတဆင့်လည်းကောင်း သတင်းများကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ == ဆက်ကြည့်ရန် == * [[ကျော်စိုးဦး (People Media)|ကျော်စိုးဦး]] == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:မြန်မာ သတင်းဝဘ်ဆိုဒ်များ]] hu6c3imiyvrmx54fivbzdccrtdat1wx 3 272044 1044687 881557 2026-07-27T20:33:00Z Mfield 138184 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Warez DM]] မှ [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Renamed user 1f731f0dc44603ace7ee3de920c076d3]] သို့ စာမျက်နှာကို ပြန်ညွှန်းချန်မထားဘဲ Mfield က ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Warez DM|Warez DM]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Renamed user 1f731f0dc44603ace7ee3de920c076d3|Renamed user 1f731f0dc44603ace7ee3de920c076d3]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 881557 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Warez DM ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၁၊ ၁၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) 1ht6ki0pgnlp67xp4xazxbq96r1n0zf 0 272421 1044659 885573 2026-07-27T16:15:01Z Sir Veximar 146159 မွေးမြူရေးနှင်ကုသရေးဆိုင်ရာဆေးတက္ကသိုလ်မှာ ဆရာဝန်ဘွဲ့မှ မွေးမြူရေးဆိုင်ရာဆေးတက္ကသိုလ်မှ တိရစ္ဆာန်ဆေးကုဆရာဝန်ဘွဲ့အဖြစ် 1044659 wikitext text/x-wiki {{Infobox စာရေးဆရာ | အခေါ်အဝေါ် အသုံးအနှုံး = | အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = ညီမင်းညို | အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = Nyi Min Nyo | အမည်(အခြားဘာသာအက္ခရာ) = | အမည်ရင်း = သိန်းနိုင် | ဓာတ်ပုံ = | ဓာတ်ပုံစာတမ်း = | မွေးရက် = ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃ဝ)ရက် | မိဘအမည် = ဦးရန်နိုင် + ဒေါ်ခင်ထားရီ | မွေးဖွားရာဒေသ = [[မန္တလေးမြို့]] | နိုင်ငံသား = [[File:Flag of Myanmar.svg|25px]] မြန်မာ | လူမျိုး = [[ဗမာ]] | ဘာသာ = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | တက်ရောက်ခဲ့သည့် ပညာဘာသာရပ်၁ | အလုပ်အကိုင်= [[စာရေးဆရာ]] | ကလောင်အမည်၁ = | လူသိများခြင်း = နိုင်ငံကျော် စာရေးဆရာ | စာပေအမျိုးအစား = | ထင်ရှားသည့်စာ = | ရရှိခဲ့သော အထူးဆုများ၁ = | ကြင်ဖော် = | သားသမီး = | ကွယ်လွန်ရက် = | ကွယ်လွန်ရာဒေသ = | လက်မှတ် = | ကွန်ယက် = |signature= |birth_date= |birth_place=[[မန္တလေး]]}} ‎စာရေးဆရာညီမင်းညို (၁၉၇၄ခုနှစ် ၊ ဧပြီ ၃၀) သည် ကဗျာ၊ ဝတ္ထု၊ ဆောင်းပါး၊ အက်ဆေး စာအုပ် များကိုရေးသားနေသော မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဆရာညီမင်းညိုကို အဖ ဦးရန်နိုင်၊ အမိ ဒေါ်ခင်ထားရီ တို့မှ မန္တလေးမြို့၊ နန်းရှေ့ရပ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ နာမည်အရင်းမှာ သိန်းနိုင်ဖြစ်သည်။ ဆရာညီမင်းညိုသည် ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဇွန်လ၊ [[မဟေသီမဂ္ဂဇင်း]]ပါ ဝတ္ထုစာမှုဖြင့်စာပေနယ်သို့ စတင်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ပျဉ်းမနား ရေဆင်းရှိ မွေးမြူရေးဆိုင်ရာဆေးတက္ကသိုလ်မှ တိရစ္ဆာန်ဆေးကုဆရာဝန်ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>စာရေးဆရာညီမင်းညို၊ ''ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းရာပြည့်‌ အထိမ်းအမှတ်ဟောပြောပွဲ''၊ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၊၂၀၁၅ခုနှစ် ။ </ref><ref>''ညီမင်းညို''၊ ''အရူးအက်ဆေး (အက်ဆေးစုစည်းမှု)စာအုပ်''၊စက်တင်ဘာလ၊ ၂၀၁၄ခုနှစ် ။ </ref> ‎ ‎ဆရာသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဧပြီလထုတ် ‌[[ခေတ်‌‌ရနံ့မဂ္ဂဇင်း]] တွင်ပါရှိသော '''သမိုင်းရဲ့ တရားခံများ''' ကဗျာ ဖြင့် ၂၀၁၈ ခုနှစ် မေလ ၂၆ ရက် တွင် [[ရွှေအမြုတေစာပေဆု]] အားဆရာ ညီမင်းညို အား မြှင့်ခဲ့ပါသည်။<ref> ခေတ်ရနံ့မဂ္ဂဇင်း ၊''သမိုင်းရဲ့တရားခံများ ကဗျာ ''၊စာမျက်နှာ ၈၇၊ ၂၀၁၈ ဧပြီလ ။</ref><ref> ''တေရသမအကြိမ်မြောက် ရွှေအမြုတေစာပေဆုရွှေအမြူတေ စာပေဆုပေးပွဲအခမ်းအနားမှတ်တမ်း''၊၂၀၁၈ခုနှစ်၊ မေ ၂၆ </ref> ‎ ‎၂၀၁၇ခုနှစ်က စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ရေဦးမြို့ စာပေဟောပြောပွဲကနေ အပြန် စစ်ကိုင်းမြို့နယ် ကျောက်ဆည်ရွာထိပ်နားတွင် စာရေးဆရာညီမင်ညို  စီးနင်းလိုက်ပါလာသော ကားကိုလူနှစ်ယောက်က ခဲနဲ့ပစ်ပေါက်တာကြောင့် မှန်ကွဲပြီး ဆရာညီမင်းညိုရဲ့ မျက်လုံးအောက်ကို ထိမှန်ခဲ့ပြီးဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည်။<ref>[https://www.rfa.org/burmese/news/attacked-writer-nyiminnyo-10072017084302.html "စာရေးဆရာ ညီမင်းညို ကားကို ခဲနဲ့ပစ်ပေါက်"]၊ RFA၊ ၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၇။</ref> ==စာရေးဆရာညီမင်းညိုရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သောစာအုပ်များ== * ဂမ္ဘီရ ဂမုန်းနက် ဝေသာလီ မိုးကြိုး‎(၂၀၀၆-၂၀၁၃ မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုတိုများ စုစည်းမှု) * ဂြိုဟ်ဆိုး (ဝတ္ထုတို) -၂၀၀၈ခုနှစ် * အဂ္ဂဒက် -၂၀၁၀ ၊ဩဂုတ်လ * အနုပညာတန်းလျား - ၂၀၁၄ခုနှစ် ၊အောက်တိုဘာ * လက်နက်ကိုင်ပြီး အရသာခံတတ်တဲ့သူတွေ ကမ္ဘာပေါ်မှာ နည်းနိုင်သမျှ နည်းပါစေ - ၂၀၁၉ * (အက်ဆေးစုစည်းမှု) ၊ ၂၀၁၇ ၊ နိုဝင်ဘာလ <ref>''ညီမင်းညို''၊ ''အရူးအက်ဆေး (အက်ဆေးစုစည်းမှု)''၊ တတိယအကြိမ်၊ ရှင်မတောင်စာပေ၊ ရန်ကုန်၊ ၂၀၁၇။</ref> * တိုင်းပြည်ရှင်ပြုချိန် - ၂၀၁၉ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် * အနာဂတ်နိုင်တော်  လုံးချင်းဝတ္ထုသစ် -  ၂၀၂၀ ၊ ဇူလိုင်လ <ref>''ညီမင်းညို''၊ ''အနာဂတ်နိုင်တော်  လုံးချင်းဝတ္ထုသစ်''၊ စိတ်ကူးသစ်စာပေ၊ ဇူလိုင်၊ ၂၀၂၀။</ref> * ဟေး စာချစ် ဟိုးမှာ နှင်းတွေ - ၂၀၂၂ခုနှစ် <ref>''ညီမင်းညို''၊ ''ဟေး စာချစ် ဟိုးမှာ နှင်းတွေ''၊ ဒုတိယအကြိမ်၊ ဇလပ်နီစာပေ၊ ရန်ကုန်၊ ၂၀၂၂။</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၄ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] r5a2wcoymim2xx02t9sty53tgo4b9k2 0 274152 1044801 1022426 2026-07-28T10:18:30Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ: များ ထည့်သွင်းခြင်း 1044801 wikitext text/x-wiki {{Infobox civil conflict | title = ဩဂုတ် ၂၀၂၅ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဆန္ဒပြပွဲများ | subtitle = | partof = ၂၀၂၅ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဆန္ဒပြပွဲများ | image = {{multiple image | border = infobox | total_width = 350 | perrow = 2/2 | image1 = August 2025 protests in Jakarta 01 (cropped).jpg | image2 = August 2025 protests in Medan 34 (cropped).jpg | image3 = Drpd Building in Bandung (cropped).jpg | image4 = Grahadi, 30 August 2025 (cropped).jpg }} | caption = ဂျကာတာရဲတပ်ဖွဲ့ဌာနချုပ်ရှေ့တွင် ဆန္ဒပြနေသော ကျောင်းသားများ (ဘယ်ဘက်အပေါ်)၊ မြောက်ဆူမတြားလွှတ်တော်ဂိတ်ရှေ့တွင် ဆန္ဒပြနေသော ဆိုင်ကယ်တက္ကစီမောင်းသူများ (ညာဘက်အပေါ်)၊ ဆန္ဒပြသူများ၏ မီးရှို့ခြင်းခံခဲ့ရပြီးနောက် အနောက်ဂျာဗားလွှတ်တော် (ဘယ်ဘက်အောက်) နှင့် ဂရာဟာဒီ (ညာဘက်အောက်) | date = {{start date|2025|8|25|df=y}} – လက်ရှိ | place = အင်ဒိုနီးရှား၊ မလေးရှား၊ ဂျာမနီနှင့် ဩစတြေးလျ<ref>{{Cite news|last=Lainufar|first=Inas Rifqia|date=28 August 2025|title=Mahasiswa Malaysia Demo di Kedubes RI, Protes 400 Orang Ditahan Saat Aksi Depan DPR|trans-title=Malaysian Students Protest at Indonesian Embassy, Protest 400 People Detained During Action in Front of the House of Representatives|url=https://www.kompas.com/global/read/2025/08/28/095013370/mahasiswa-malaysia-demo-di-kedubes-ri-protes-400-orang-ditahan-saat-aksi|publisher=Kompas}}</ref><ref>{{Cite news|date=30 August 2025|title=WNI di Australia dan Jerman Akan Gelar Aksi Solidaritas Affan|trans-title=Indonesian citizens in Australia and Germany will hold a solidarity action for Affan|url=https://www.cnnindonesia.com/internasional/20250830120219-106-1268203/wni-di-australia-dan-jerman-akan-gelar-aksi-solidaritas-affan|publisher=CNN Indonesia}}</ref> | coordinates = | concessions = * Five DPR members suspended.{{efn|[[Ahmad Sahroni]] and [[Nafa Urbach]] from [[Nasdem Party|Nasdem]], [[Uya Kuya|Surya Utama]] and [[Eko Patrio]] from [[National Mandate Party|PAN]], and [[Adies Kadir]] from [[Golkar]].}} * Evaluation on DPR allowance hike<ref>{{Cite web|title=Daftar 7 Fraksi Setuju Evaluasi Tunjangan DPR RI|url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20250831091348-32-1268401/daftar-7-fraksi-setuju-evaluasi-tunjangan-dpr-ri|work=CNN Indonesia|language=id-ID|date=31 August 2025}}</ref> | causes = * [[House of Representatives (Indonesia)| House of Representatives]] (DPR) allowance hike * Insensitive statements by House of Representatives members * Food and education cost rise * Mass [[layoff]]s * [[Property tax]] hike * Death of [[Affan Kurniawan]] by a police tactical vehicle | goals = * Resignation of the [[Chief of the Indonesian National Police|police chief]] * Dissolution of DPR * Revocation of DPR allowance hike | methods = * [[Political demonstration|Demonstration]]s *[[Internet activism]] *[[Student activism]] *[[Vandalism]] *[[Riot]]s *[[Arson]]s *[[Looting]]s | status = ဖြစ်ပွားနေဆဲ | side1 = '''ဆန္ဒပြသူများ'''<br />(''ဗဟိုခေါင်းဆောင်မှု မရှိ'') * ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ * အလုပ်သမားသမဂ္ဂများ * ဆိုင်ကယ်တက္ကစီမောင်းသူများ | side2 = '''အစိုးရ''' * အမျိုးသားရဲတပ်ဖွဲ့ ** ရွေ့လျားတပ်ဖွဲ့ ** {{Ill|Samapta Bhayangkara Corps|id|Korps Samapta Bhayangkara|lt=Civil Order Corps}}<ref>{{Cite web |title=Gelar Aksi di Polda Metro Jaya, Mahasiswa Rusak Mobil Patroli Sabhara |url=https://daerah.sindonews.com/read/1613087/6/gelar-aksi-di-polda-metro-jaya-mahasiswa-rusak-mobil-patroli-sabhara-1756454929 |access-date=30 August 2025 |website=SINDOnews Daerah |language=id}}</ref> * မြူနီစပါယ်ရဲတပ်ဖွဲ့<ref>{{Cite news |date=30 August 2025 |access-date=30 August 2025 |title=Satpol PP dan TNI jaga di DPRD Bali buntut massa aksi pindah lokasi |url=https://bali.antaranews.com/berita/387173/satpol-pp-dan-tni-jaga-di-dprd-bali-buntut-massa-aksi-pindah-lokasi |website=Antara |language=id}}</ref><ref>{{Cite news |last=Alhadi |first=Alvia |date=30 August 2025 |editor-last=Sinurat |editor-first=Boyke |title=Satpol PP Pontianak Pastikan Kondisi Kota Terkendali Pascademo |url=https://rri.co.id/pontianak/daerah/1804204/satpol-pp-pontianak-pastikan-kondisi-kota-terkendali-pascademo |access-date=30 August 2025 |website=[[Radio Republik Indonesia]] |language=id}}</ref> {{hr}} * အင်ဒိုနီးရှား စစ်တပ် ** ကြည်းတပ် ** မရင်းတပ် ** အမြန်တုံ့ပြန်ရေးတပ် ** စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရဲတပ်ဖွဲ့ | side3 = | leadfigures1 = ''ဗဟို ဦးဆောင်မှု မရှိ'' | leadfigures2 = Prabowo Subianto<br />Listyo Sigit Prabowo<br />Agus Subiyanto | leadfigures3 = | howmany1 = | howmany2 = | howmany3 = | casualties1 = ၁ ဦး သေဆုံး<ref>{{cite news |title=Mahasiswa Amikom Rheza Sendy Pratama Meninggal saat Unjuk Rasa di Mapolda DIY |url=https://regional.kompas.com/read/2025/08/31/174312778/mahasiswa-amikom-rheza-sendy-pratama-meninggal-saat-unjuk-rasa-di-mapolda |access-date=31 August 2025 |work=KOMPAS|date=31 August 2025 |language=id}}</ref><br/> အနည်းဆုံး ၂,၀၀၀ ဖမ်းဆီးခံရ{{efn|351 arrested on 25 August,<ref>{{cite news |title=351 Orang Ditangkap Saat Demo 25 Agustus di DPR, 196 Anak di Bawah Umur |url=https://megapolitan.kompas.com/read/2025/08/26/15580111/351-orang-ditangkap-saat-demo-25-agustus-di-dpr-196-anak-di-bawah-umur |access-date=31 August 2025 |work=KOMPAS|date=26 August 2025 |language=id}}</ref> 39 on 26 August,<ref>{{cite news |title=Polisi Tangkap 39 Orang Usai Demo Ricuh di DPRD Sumut |url=https://medan.kompas.com/read/2025/08/27/070401178/polisi-tangkap-39-orang-usai-demo-ricuh-di-dprd-sumut |access-date=31 August 2025 |work=KOMPAS|date=27 August 2025 |language=id}}</ref> 600 on 28 August,<ref name="arrested estimate">{{Cite news |last=Girsang |first=Vedro Imanuel |title=Lokataru Catat 600 Orang Ditangkap Polisi dalam Demo Hari Ini |trans-title=Lokataru Records 600 People Arrested by Police in Today's Protest |url=https://www.tempo.co/hukum/lokataru-catat-600-orang-ditangkap-polisi-dalam-demo-hari-ini-2064149 |work=Tempo |date=28 August 2025 |access-date=29 August 2025 |language=id |archive-date=28 August 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250828155543/https://www.tempo.co/hukum/lokataru-catat-600-orang-ditangkap-polisi-dalam-demo-hari-ini-2064149 |url-status=live }}</ref> 94 on 29 August,<ref>{{cite news |last1=Widiyana |first1=Esti |title=40 Orang Ditangkap Buntut Demo Rusuh di Grahadi Surabaya |url=https://www.detik.com/jatim/berita/d-8087768/40-orang-ditangkap-buntut-demo-rusuh-di-grahadi-surabaya |access-date=31 August 2025 |work=detikjatim |date=30 August 2025 |language=id-ID}}</ref><ref>{{cite news |title=Polisi Tangkap 54 Pendemo di Semarang yang Rusak Fasilitas Umum |url=https://kumparan.com/kumparannews/polisi-tangkap-54-pendemo-di-semarang-yang-rusak-fasilitas-umum-25kjv5w58LC |access-date=31 August 2025 |work=Kumparan |date=30 August 2025 |language=id-ID}}</ref> and 968 on 30 August (327 in Semarang,<ref>{{cite news |title=Polda Jateng Lakukan Sweeping, 327 Orang Ditangkap di Jalan Pahlawan Semarang |url=https://banyumas.tribunnews.com/jateng/81445/polda-jateng-lakukan-sweeping-327-orang-ditangkap-di-jalan-pahlawan-semarang |access-date=31 August 2025 |work=Tribun Banyumas |date=31 August 2025 |language=id-ID}}</ref> 132 in Denpasar,<ref>{{cite news |title=132 Pendemo Ditahan Polda Bali, Tim Medis Turut Diintimidasi |url=https://www.detik.com/bali/berita/d-8088819/132-pendemo-ditahan-polda-bali-tim-medis-turut-diintimidasi |access-date=31 August 2025 |work=detikbali |date=31 August 2025 |language=id-ID}}</ref> 143 in [[Blitar]],<ref>{{cite news |title=Polisi Tangkap 5 Penyusup Asal Jawa Tengah yang Sasar Mapolres Blitar |url=https://surabaya.kompas.com/read/2025/08/31/200713378/polisi-tangkap-5-penyusup-asal-jawa-tengah-yang-sasar-mapolres-blitar |access-date=31 August 2025 |work=KOMPAS.com |date=31 August 2025 |language=id}}</ref> 147 in Bandung,<ref>{{cite news |title=Polda Jabar: Puluhan Perusuh Demo DPRD Jabar Dikembalikan ke Orang Tua, Rata-rata Pelajar |url=https://jabar.jpnn.com/jabar-terkini/26644/polda-jabar-puluhan-perusuh-demo-dprd-jabar-dikembalikan-ke-orang-tua-rata-rata-pelajar |access-date=31 August 2025 |work=jabar.jpnn.com |date=31 August 2025 |language=id}}</ref> 87 in [[Pontianak]],<ref>{{cite news |title=Polda Kalbar Amankan 87 Orang Saat Demo, 3 Positif Narkoba |url=https://siap.viva.co.id/news/18514-polda-kalbar-amankan-87-orang-saat-demo-3-positif-narkoba |access-date=31 August 2025 |work=siap.viva.co.id |date=30 August 2025 |language=id}}</ref> 50 in [[Palembang]],<ref>{{cite news |title=Polda Sumsel amankan 50 orang pelaku perusakan gedung DPRD |url=https://www.antaranews.com/berita/5076781/polda-sumsel-amankan-50-orang-pelaku-perusakan-gedung-dprd |access-date=31 August 2025 |work=Antara News |date=31 August 2025 |language=id}}</ref> 44 in [[Magelang]],<ref>{{cite news |title=44 Pendemo Diamankan Usai Ricuh di Magelang, Banyak dari Luar Kota |url=https://nyalanusantara.com/read/ragam-nusantara/9345/44-pendemo-diamankan-usai-ricuh-di-magelang-banyak-dari-luar-kota |access-date=31 August 2025 |work=nyalanusantara.com |date=31 August 2025 |language=id}}</ref> and 38 in [[Ciamis Regency|Ciamis]]<ref>{{cite news |title=Polisi Amankan Puluhan Pendemo yang Diduga Lakukan Provokasi di Ciamis |url=https://rejabar.republika.co.id/berita/t1uj55512/polisi-amankan-puluhan-pendemo-yang-diduga-lakukan-provokasi-di-ciamis |access-date=31 August 2025 |work=Republika |date=31 August 2025 |language=id}}</ref>).}} | casualties2 = အများအပြား ဒဏ်ရာရ | casualties3 = ၆ ဦးသေဆုံး{{efn|[[Affan Kurniawan]] on 28 August, three people at the Makassar DPRD building and a [[becak]] driver in [[Surakarta]] on 29 August, Rusdamdiansyah in Makassar on 30 August.<ref name="BBC News" /><ref name="kumparanRusdam" /><ref name="kompasRusdam" /><ref name="solodeath">{{cite news |last1=Christian |first1=Antonius |title=Solo Berduka, Gas Air Mata Diduga Sebabkan Kematian Tukang Becak |url=https://radarsolo.jawapos.com/solo/846504696/solo-berduka-gas-air-mata-diduga-sebabkan-kematian-tukang-becak |access-date=31 August 2025 |work=Radar Solo |date=30 August 2025 |language=id}}</ref>}} အနည်းဆုံး ၅ ဦး ဒဏ်ရာရ<ref name="BBC News">{{Cite news |date=29 August 2025 |title=Protesters and police clash after death of taxi driver in Indonesia |url=https://www.bbc.com/news/articles/cjw6el72xd4o |access-date=29 August 2025 |publisher=[[BBC News]]}}</ref> | fatalities = | injuries = | arrests1 = | damage = | buildings = | detentions = | charged = | fined = | effect = | effect_label = | casualties_label = | notes = | sidebox = }} ၂၀၂၅ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့သော စီးပွားရေးဆိုင်ရာ မကျေနပ်မှုများနှင့် လွှတ်တော်အမတ်များအတွက် အိမ်ရာထောက်ပံ့ကြေး တိုးမြှင့်ရန် အဆိုပြုချက်တို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော လူထုမငြိမ်မသက်မှု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ]]၌ ဆန္ဒပြပွဲများ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဓိကအားဖြင့် [[ဂျကာတာမြို့|မြို့တော်ဂျကာတာ]]ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အခြေပြုခဲ့သော ဆန္ဒပြပွဲများသည် ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အရပ်ဘက်ဆန့်ကျင်မှုများအား အင်အားသုံး အကြမ်းဖက်နှိမ်နင်းမှုတစ်ခုအတွင်း အွန်လိုင်းဆိုင်ကယ်တက္ကစီမောင်းသူ အာဖန် ကာနီယာဝမ်အား Brimob ရဲတပ်ဖွဲ့၏ နည်းဗျူဟာယာဉ်တစ်စီးက တိုက်သတ်ခဲ့ပြီးနောက် ပိုမိုပြင်းထန်လာကာ တစ်နိုင်ငံလုံးသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ ကနဦးတွင် ဆန္ဒပြသူများက ၎င်းတို့၏ ထောက်ပံ့ကြေးအစီအစဉ်များကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းရန်နှင့် ထိလွယ်ရှလွယ်ဖြစ်စေသော ပြောဆိုမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည့် လွှတ်တော်အမတ်များကို အပြစ်ပေးရန်၊ ထို့အပြင် အဂတိလိုက်စားမှုဖြင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခံရသော ဥပဒေပြုအမတ်များအတွက် ပိုင်ဆိုင်မှုများ သိမ်းဆည်းရေးအက်ဥပဒေကို အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းပေးရန် ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်များလွှတ်တော်အား တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Naufal |first=Ibnu |date=31 August 2025 |title=Viral 11 Tuntutan Rakyat untuk DPR: Dari RUU Perampasan Aset hingga Reformasi Polri |url=https://www.inilah.com/viral-11-tuntutan-rakyat-untuk-dpr-dari-ruu-perampasan-aset-hingga-reformasi-polri }}</ref> အာဖန်၏ သေဆုံးမှုအပြီးတွင် ကျောင်းသားများဦးဆောင်သော ဆန္ဒပြသူများသည် ၎င်းတို့၏ တောင်းဆိုချက်များကို တိုးချဲ့ကာ အင်ဒိုနီးရှားအမျိုးသားရဲတပ်ဖွဲ့ကို အလုံးစုံနှင့် စေ့စပ်သေချာစွာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန်နှင့် ရဲချုပ် လစ္စတို ဆီဂစ် ပရာဘိုဝို အား ရာထူးမှနုတ်ထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ထုတ်ပယ်ခြင်း ပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Koesmawardhani |first=Nograhany Widhi |title=BEM SI dan BEM SI Kerakyatan Demo Hari Ini, Ini Tuntutannya |url=https://www.detik.com/edu/perguruan-tinggi/d-8085268/bem-si-dan-bem-si-kerakyatan-demo-hari-ini-ini-tuntutannya |access-date=31 August 2025 |website=detikedu |language=id-ID}}</ref> ဂျကာတာမြို့ပြင်ပရှိ မြို့များတွင်လည်း ဆန္ဒပြပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး၊ ဆန္ဒပြသူများက အာဖန် ကာနီယာဝမ် သေဆုံးမှုအတွက် ဒေါသထွက်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ကြသည့်အပြင် ပိုမိုမျှတသော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဒေသခံရဲတပ်ဖွဲ့မှ ဖမ်းဆီးထားသော ဆန္ဒပြသူများကို ပြန်လွှတ်ပေးရေးကဲ့သို့သော ဒေသဆိုင်ရာတောင်းဆိုချက်များကိုပါ ထပ်လောင်းတောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ မာကပ်ဆာ နှင့် ဆူရာဘာယာ ကဲ့သို့သော မြို့အများအပြားတွင် အစိုးရအဆောက်အအုံအများအပြား မီးရှို့ခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=Situasi Memanas Semalam di Makassar: Gedung DPRD Terbakar, 3 Orang Tewas |url=https://news.detik.com/berita/d-8087487/situasi-memanas-semalam-di-makassar-gedung-dprd-terbakar-3-orang-tewas |access-date=31 August 2025 |website=detiknews |language=id-ID}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kondisi Terbaru Gedung Grahadi Surabaya usai Hangus Dibakar Massa, Jadi Tontonan Warga: Kecewa |url=https://jatim.tribunnews.com/jatim/514675/kondisi-terbaru-gedung-grahadi-surabaya-usai-hangus-dibakar-massa-jadi-tontonan-warga-kecewa |access-date=31 August 2025 |website=Tribun Jatim|language=id-ID}}</ref> ထို့အပြင် လွှတ်တော်အမတ်များနှင့် ဆက်စပ်သော သို့မဟုတ် ၎င်းတို့ပိုင်ဆိုင်သော နေအိမ်များလည်း လုယက်တိုက်ခိုက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=Ist |title=Deretan Rumah Anggota DPR Hingga Menteri Dijarah Massa |url=https://www.cnbcindonesia.com/news/20250831084911-7-662930/deretan-rumah-anggota-dpr-hingga-menteri-dijarah-massa |access-date=31 August 2025 |website=CNBC Indonesia |language=id}}</ref> ==မှတ်စုများ== {{notelist}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ခုနှစ် ဆန္ဒပြပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများ]] hoteaeyho1en1c0umrdleudsnkf53vk 0 274685 1044806 1019837 2026-07-28T10:26:16Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ: ပြင်ဆင်ခြင်း 1044806 wikitext text/x-wiki {{Infobox civil conflict | title = ၂၀၂၅ ခုနှစ် နီပေါ Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများ | subtitle = | partof = | image = {{photomontage | position = centre | size = 280 | color = #F5F5F5 | border = 0 | color_border = white | spacing = 3 | photo1a = 2025 Nepalese Gen Z protesters infront of Bharatpur mahanagarpalika office.jpg | photo2a = | photo2b = GenZ protest against government in chitwan, 8 september 2025.jpg }} | caption = နီပေါ ဆန္ဒပြပွဲများ(၂၀၂၅ စက်တင်ဘာ) | date = {{Start date|2025|9|8|df=y}} – ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ | place = [[နီပေါနိုင်ငံ]] | causes = {{blist|အစိုးရ အရာရှိများ၏ အကျင့်ပျက်ခြစားမှုများ|ဆိုရှယ်မီဒီယာ ပလက်ဖောင်း ပိတ်ပင်ခြင်း}} | goals = {{blist|ခြစားမှုဆန့်ကျင်ရေး|အစိုးရ တာဝန်ခံမှုရှိရေး|ဆိုရှယ်မီဒီယာ ပလက်ဖောင်း ပြန်လည်ဖွင့်ခြင်း|အစိုးရ ပြောင်းလဲရေး}} | methods = {{blist|ဆန္ဒပြပွဲများ|ကျောင်းသား လှုပ်ရှားမှု|အင်တာနက်ပြန်ဖွင့်ရေး လှုပ်ရှားမှု|အစိုးရအဆောက်အအုံများ မီးရှို့ခြင်း|ပစ္စည်းဖျက်စီးခြင်း|လူသတ်ခြင်း}} | status = '''ဆန္ဒပြပွဲများရပ်တန့်သွားပြီဖြစ်'''<br>{{blist|ဝန်ကြီးချုပ် K. P. Sharma Oli နုတ်ထွက်ခဲ့သည်<ref name="R3sign">{{Cite news |date=2025-09-09 |title=Nepal PM Oli resigns after violent anti-corruption protests, his aide says |url=https://www.reuters.com/business/media-telecom/nepal-pm-oli-resigns-after-violent-anti-corruption-protests-his-aide-says-2025-09-09/ |access-date=2025-09-09 |work=Reuters |language=en}}</ref>| အစိုးရအဆောက်အအုံများနှင့် နိုင်ငံရေးရုံးများ (parliament building အပါအဝင်) မီးရှို့ခံရသည်<ref>{{cite news |last1=Scarr |first1=Charlotte |last2=Fraser |first2=Simon |last3=Ethirajan |first3=Anbarasan |url=https://www.bbc.com/news/articles/c0m4vjwrdwgo |title=Nepal parliament set on fire after PM resigns over anti-corruption protests |publisher=[[BBC]] |date=9 September 2025 |access-date=9 September 2025}}</ref>|အစိုးရသည် ဆိုရှယ်မီဒီယာ ပိတ်ပင်ခြင်းအား ဖယ်ရှားခဲ့သည်<ref>{{Cite news |date=2025-09-09 |title=The Nepalese government has lifted the ban on social media |url=https://www.theguardian.com/world/2025/sep/09/nepal-protests-social-media-ban-lifted-gen-z-kathmandu |access-date=2025-09-09 |work=[[The Guardian]]}}</ref>}} | result = | fatalities = ၅၁ ဦး (နောက်ဆုံး ခန့်မှန်းချက်)<ref>{{cite web |date=2025-09-09 |title=Nepal Army to take charge after PM, key ministers resign as protests spiral |url=https://www.indiatoday.in/world/story/nepal-pm-kp-sharma-oli-key-minister-resign-army-takes-charge-violent-protests-continue-2784529-2025-09-09 |access-date=2025-09-09 |website=India Today}}</ref> * ဆန္ဒပြသူ ၂၁+ ဦး * ရဲ ၃ ဦး * အကျဉ်းသား ၉ ဦး * အခြား ၁၈ ဦး * နီပေါဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း Jhala Nath Khanal ၏ ဇနီး | injuries = ၁၃၀၀ ဦးခန့် (တရားဝင်)<ref>{{cite web |date=2025-09-08 |title=Updated: 19 dead, over 300 injured in Gen Z protests nationwide |url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/updated-19-dead-over-300-injured-in-gen-z-protests-nationwide |access-date=2025-09-09 |website=[[The Himalayan Times]]}}</ref> <ref name="kathmandu-post">{{Cite web |date=8 September 2025 |title=19 dead in Gen Z protests across Nepal |url=https://kathmandupost.com/national/2025/09/08/19-dead-in-gen-z-protests-across-nepal |website=[[The Kathmandu Post]]}}</ref> | leadfigures1 = ဆန္ဒပြသူများ | leadfigures2 = နီပေါအစိုးရ }} '''၂၀၂၅ နီပေါ Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများ''' သည် [[နီပေါနိုင်ငံ]]အတွင်း ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ ၈ ရက်က စတင်၍ ဖြစ်ပွားသည့် လူငယ်များဦးဆောင်သော ဆန္ဒပြပွဲ ဖြစ်သည်။နီပေါနိုင်ငံအနှံ့၌ Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများဟု အများအားဖြင့် သတ်မှတ်ထားကြပြီး၊ကျောင်းသားများနှင့် လူငယ်များအဓိက ပါဝင်ခဲ့သည်။၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများ၊ စီးပွားရေး မရေရာမှုများ နှင့် ရုန်းကန်နေရသည့် နီပေါနိုင်ငံအတွက် ဆယ်စုနှစ်များ အတွင်း အဆိုးရွားဆုံး မငြိမ်မသက်မှုတခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == ဤဆန္ဒပြပွဲများသည် နီပေါအစိုးရ၏ ဆိုရှယ်မီဒီယာများပိတ်ပင်ခြင်း၊ အစိုးရ အရာရှိများ၏ အကျင့်ပျက် ခြစားမှုများ နှင့် ပြည်သူ့ဘဏ္ဍာများကို မမှန်ကန်စွာ စီမံခန့်ခွဲမှုများအပေါ် အခြေခံခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၄ ရက် တွင် နီပေါအစိုးရသည် နိုင်ငံအတွင်း သတင်းတုများဖြန့်ဝေခြင်း၊ အမုန်းစကားများပြန့်ပွားခြင်းတို့ကိုတိုက်ဖျက်ရန် အကြောင်းပြချက်ခေါင်းစဉ်ဖြင့် နီပေါနိုင်ငံတွင် WhatsApp၊ Facebook၊ Instagram၊ X၊ LinkedIn နှင့် YouTube အပါအဝင် ဆိုရှယ်မီဒီယာ ၂၆ မျိုးကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ == သက်ရောက်မှုများ == ဤဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှုများသည် နိုင်ငံတဝှမ်းတွင် နိုင်ငံရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးပေါ်တွင် ပြောင်းလဲမှုများ ဖော်ဆောင် နိုင်ခဲ့ပြီး နောက်ဆက်တွဲတွင် နီပေါဝန်ကြီးချုပ် [[ကေပီ ရှာမာအိုလီ|ကေပီ ရှာမာ အိုလီ]] (K. P. Sharma Oli ) အပါအဝင် အစိုးရအရာရှိအချို့သည် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ကြရသည်။ == နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်စဉ်များ == === ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၈ ရက် === * [[နီပေါနိုင်ငံ]]၊ [[ခတ္တမန္ဒုမြို့]]တွင် လူမှုကွန်ရက်များကို အစိုးရက ပိတ်ပင်ခြင်းအား '''Gen Z''' များ ဦးဆောင်ပြီး ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြကြသည်။ထိုဆန္ဒပြသူများကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ အနည်းဆုံး လူ ၁၉ ဦး သေဆုံးပြီး တစ်ရာကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/09/09/67260|title=နီပေါ၌ လူမှုမီဒီယာပိတ်ပင်မှုနှင့် အကျင့်ပျက်ခြစားမှုအပေါ် ဆန္ဒပြမှုအတွင်း လူ ၁၉ ဦးထက်မနည်း သေဆုံး|work=Mizzima Burmese|access-date=၁၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> * ဆန္ဒပြကြသူများသည် နီပေါလွှတ်တော် ကို ဝင်ရောက်စီးနင်းရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ထိုဖြစ်ရပ်ကြောင့် ရဲတပ်ဖွဲ့၏ ဖြိုခွင်းမှုအတွင်း သေဆုံးသူများရှိခဲ့သည့်အတွက် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး အပါအဝင် ဝန်ကြီး ၃ ဦး ရာထူးမှ နုတ်ထွက်သွားခဲ့ကြသည်။ * နီပေါအစိုးရသည် သမ္မတအိမ်တော်နှင့် ဖက်ဒရယ်ပါလီမန်အပါအဝင် အစိုးရအဆောက်အအုံအားလုံး၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ညမထွက်ရအမိန့် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ === ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၉ ရက် === * နိုင်ငံတဝှမ်းရှိ အစိုးရနှင့် နိုင်ငံရေး အဆောက်အအုံများအား အကြမ်းဖက် မီးရှို့မှုများနှင့်အတူ လွှတ်တော်ရုံးအား ဝင်ရောက်စီးနင်းခြင်းတို့ဖြင့် လူထုဆန္ဒပြပွဲများသည် လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားလာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/gallery/2025/9/9/protesters-torch-nepal-parliament-as-pm-resigns-amid-turmoil|title=Protesters torch Nepal parliament as PM resigns amid turmoil|work=ALGASEERA |access-date=10 Sep 2025|date=9 Sep 2025}}</ref>ဖက်ဒရယ်ပါလီမန်အဆောက်အအုံသည် ဆန္ဒပြသူများ၏ ဝင်ရောက်စီးနင်းခံရခြင်းနှင့်အတူ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်။ * နီပေါ ဆက်သွယ်ရေး၊သတင်းအချက်အလက်နှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာဝန်ကြီး Prithvi Subba Gurung သည် ပြီးခဲ့သည့်တစ်ပတ်ကစတင်၍ ပိတ်ပင်ထားခဲ့သည့် ဆိုရှယ်မီဒီယာများအား ပိတ်ပင်ခဲ့မှု ရုပ်သိမ်းကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ကြေညာမှုနှင့်အတူ ပိတ်ပင်ထားခဲ့သည့် ဆိုရှယ်မီဒီယာ app များ အားလုံး နီပေါနိုင်ငံ တွင် ပြန်လည် အသုံးပြုခွင့်ရရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/305930|title=နီပေါဆန္ဒပြမှုများအတွင်း လူ ၁၉ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီးနောက် အစိုးရက ဆိုရှယ်မီဒီယာ ၂၆ မျိုးပိတ်ပင်ထားမှုကို ပြန်ရုပ်သိမ်း|work=Eleven Media|access-date=၁၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> * ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဂျာလာ နာ့သ် ခါနယ် ၏ ဇနီးဖြစ်သူ ရာဘီ လက္ချမီ ချီတရာကား သည် ၎င်းတို့၏ နေအိမ်ကို မီးရှို့တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုအတွင်း သေဆုံးခဲ့ရသည်။ * နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အာဇူး ရာနာ ဒူဘာ နှင့် ၎င်း၏ခင်ပွန်း ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ရှာ ဘဟာဒူး ဒူဘာ တို့သည် ၎င်းတို့၏ နေအိမ်တွင် တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရသည်။ * ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး ဘီရှနူး ပရာဆတ် ပေါဒယ် သည် ခတ္တမန္ဒူမြို့၏ လမ်းမများပေါ်တွင် ဆန္ဒပြသူများ၏ ရိုက်နှက်ဆွဲခေါ်သွားခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီး၊ နောက်ဆုံးအခြေအနေကိုမူ မသိရသေးပေ။ * သမ္မတ ရမ် ချန်ဒရာ ပေါဒယ် ၏ ကိုယ်ပိုင်နေအိမ်သည်လည်း ဆန္ဒပြသူများ၏ ဝင်ရောက်စီးနင်း ဖျက်ဆီးခြင်းကိုခံခဲ့ရသည့်အပြင် နီပေါကွန်မြူနစ်ပါတီ (UML) နှင့် နီပေါကွန်ဂရက်ပါတီတို့၏ ဌာနချုပ်များမှာလည်း ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်။ * ဘာဂမာတီပြည်နယ်၊ လာလစ်ပူခရိုင်ရှိ နာခူအကျဉ်းထောင်ကို ဆန္ဒပြသူများက ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ကြသည်။ဤစီးနင်းမှုတွင် ထင်ရှားသည့် အတိုက်အခံခေါင်းဆောင် ရာဘီ လာမီချာနီ အပါအဝင် အကျဉ်းသားအားလုံး လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ အကျဉ်းထောင်သည် မီးရှို့ခံခဲ့ရသည်။ *နိုင်ငံအတွင်း ရှုပ်ထွေးနေမှုများကြောင့် [[ခတ္တမန္ဒုမြို့|ခတ္တမန္ဒူမြို့]]၏ ထရီဘူဗန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် သည် ယာယီ ပိတ်ထားရကာ လေကြောင်းလိုင်းအများအပြားလည်း နီပေါနိုင်ငံသို့ ပျံသန်းမှုများကို ဆိုင်းငံ့ထားကြသည်။နီပေါစစ်တပ်သည် လေဆိပ်ကို ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။ * နီပေါ ဝန်ကြီးချုပ် K. P. Sharma Oli နှင့်အတူ အခြားသော အစိုးရဝန်ကြီး အများအပြားသည် ရာထူးမှ တရားဝင် နုတ်ထွက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/723451|title=ဆန္ဒပြပွဲများ အရှိန်မြင့်လာပြီးနောက် နီပေါဝန်ကြီးချုပ် နုတ်ထွက်|work=DVB|access-date=၁၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref>ဤသို့ဖြင့် နီပေါအစိုးရအဖွဲ့သည် ပြုတ်ကျသွားသည်။နီပေါအစိုးရ ပြုတ်ကျပြီးနောက် မြို့တော် [[ခတ္တမန္ဒုမြို့]]၏ လုံခြုံရေးကို စစ်တပ်သည် လွှဲယူခဲ့သည်။ * နီပေါစစ်တပ် အကြီးအကဲ Ashok Raj Sigdel သည် ဆန္ဒပြသေဆုံးသူများအတွက် ဝမ်းနည်းစကား ပြောကြားသည်။ယင်းအပြင် ဆန္ဒပြပွဲ အစီအစဉ်များအား ရပ်တန့်ကြရန် နှင့် စကားဝိုင်းတွင် ပါဝင်ညှိနှိုင်း ဆွေးနွေးကြရေး တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/723536|title=ဆန္ဒပြပွဲ ရပ်တန့်ပြီး ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းရန် နီပေါစစ်တပ်အကြီးအကဲ တောင်းဆို|work=DVB|access-date=၁၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref><blockquote>“လက်ရှိ ခက်ခဲနေတဲ့ အခြေအနေတွေကို ဖြေလျှော့ဖို့၊ နိုင်ငံတော်အမွေအနှစ်တွေ၊ အများပိုင်နဲ့ ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ဆိုင်မှုတွေ၊သံတမန်ဝန်ထမ်းတွေနဲ့ ပြည်သူတွေကို လုံခြုံမှုပေးဆောင်ဖို့ အဓိက ဆောင်ရွက်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီတိုင်းပြည်ကို ဒီအခြေအနေဆိုးကနေ ငြိမ်းချမ်းစွာ ရုန်းထွက်နိုင်ရေးအတွက် ဆန္ဒပြမယ့် အစီအစဉ်တွေကို ဖျက်သိမ်းပေးဖို့နဲ့ ပါဝင်ဆွေးနွေးကြဖို့တွေကို တောင်းဆိုချင်ပါတယ်။” === ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၀ ရက် === * နံနက်အစောပိုင်းတွင် နိုင်ငံ၏မြို့တော် [[ခတ္တမန္ဒုမြို့]] ၏ အရေးကြီးနေရာများကို စစ်တပ်က ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီး၊ ဆန္ဒပြပွဲများကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite tweet|number=1965534261739672061|user=NationalIndNews|title=#BREAKING #Nepal The Nepal Army has deployed nationwide following the regime's collapse, launching security operations to restore order. Military patrols are now positioned in key areas as forces move to reassert control amid widespread unrest.|author=The National Independent|date=9 September 2025|access-date=9 September 2025|url-status=live}}</ref>စစ်တပ်အကြီးအကဲသည် ဆန္ဒပြပွဲပြုလုပ်နေသူများအား ငြိမ်းချမ်းစွာ လုပ်ဆောင်ကြရန် အကြံပေးစကားပြောကြားခဲ့သော်လည်း ဆန္ဒပြပွဲများသည် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite tweet|number=1965496934115807448|user=war_noir|title=#Nepal 🇳🇵: "Nepali Army" reportedly deployed and arrested several protesters who were looting government buildings in #Kathmandu. Nepali Forces seemingly armed with M16A1 (Colt 603) assault rifles, Sterling L2A3 (MK4) submachine guns and possible IMI Galil AR(M) rifles.|author=War Noir|date=9 September 2025|access-date=9 September 2025|url-status=live}}</ref>ဆန္ဒပြသူများသည် နိုင်ငံပိုင်ရုံးများနှင့် အစိုးရအရာရှိများ၏ နေအိမ်များအား ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ကြသည်။ လက်နက်များ ခိုးယူခံရသည့်သတင်းများလည်း ဗီဒီယိုဖိုင် နှင့်အတူ ပြန့်နှံ့ခဲ့သည်။ * နီပေါနိုင်ငံရှိ အကျဉ်းထောင်များ ထောင်ဖောက်မှုနှင့်အတူ အကျဉ်းသား ၁၃,၅၀၀ ကျော် သည်လည်း ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=More than 13,500 prisoners escaped jails during Nepal protests: Police|url=https://www.khaleejtimes.com/world/asia/nepal-protest-prisoners-escape|access-date=2025-09-10|website=Khaleej Times|language=en}}</ref> * နီပေါနိုင်ငံရေး အကျပ်အတည်းကြား၌ လက်ရှိ ၁၅ ဦးမြောက် [[ခတ္တမန္ဒုမြို့]] မြို့တော်ဝန် ရက်ပ်သီချင်းများသီဆိုသည့် ဘာလန်ဒရာရှားသည် ကြားဖြတ်အစိုးရတရပ်အား ကိုယ်စားပြုရန် လူငယ်များအကြား ရေပန်းစားနေခဲ့သည်။တစ်ဖက်တွင်လည်း ဆန္ဒပြလူငယ်များသည် နီပေါနိုင်ငံ၏တရားသူကြီးချုပ်ဟောင်း [[ဆူရှီလာ ကာ့ရ်ကီ|ဆုရှီလာ ကာ့ရ်ကီ]] အား ကြားဖြတ်အစိုးရ အား ဦးဆောင်လိုခဲ့ကြသည်။ * ညနေပိုင်းတွင် နီပေါ စစ်ဦးစီးချုပ် အရွှတ် ရာ့ဂျ် ဆစ်ဂ်ဒယ်လ် နှင့် Gen Z ဆန္ဒပြအင်အားစုများ၏ ကိုယ်စားလှယ်များ စစ်ရုံးချုပ်၌ တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ သက်ဆိုင်သူများနှင့် တိုင်ပင်ညှိနှိုင်းခဲ့သည့်အကြောင်းအားလည်း စစ်တပ်ပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ်က နိုင်ငံအား သတင်းထုတ်ပြန်ပေးခဲ့သည်။ Gen Z ကိုယ်စားလှယ်များ နီပေါ စစ်ရုံးချုပ် ၌ စုဝေးညှိနှိုင်းကြစဉ် တရားသူကြီးချုပ်ဟောင်း ဆူရှီလာ ကာ့ရ်ကီ ကိုသာ ယာယီဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ပြီး ကြားဖြတ်အစိုးရဖွဲ့ပေးပေးရန် နှင့် လွှတ်တော်ဖျက်သိမ်းရေးသာ အဓိကထား သဘောတူ ဆွေးနွေးနိုင်ခဲ့ကြသည်။ === ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၁ === * နိုင်ငံတစ်ဝန်း ဆန္ဒပြပွဲများသည် ရပ်တန့်ခြင်း မရှိသေးဘဲ ဆက်လက် ရှိနေကြသည်။ === ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၂ === * ညနေပိုင်းတွင် နီပေါနိုင်ငံ၏တရားသူကြီးချုပ်ဟောင်း [[ဆူရှီလာ ကာ့ရ်ကီ|ဆုရှီလာ ကာ့ရ်ကီ]] သည် ဝန်ကြီးချုပ် [[ကေပီ ရှာမာအိုလီ]] ၏ စက်တင်ဘာ ၉ ရက် နုတ်ထွက်မှုအပြီး ကြားဖြတ်အစိုးရဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် သမ္မတ [[ရာမစန္ဒြ ပေါ်ဍေလ]]အပါအဝင်၊ နိုင်ငံခြားသံတမန်များနှင့် အခြားသူများ၏ရှေ့မှောက်တွင် ကြားဖြတ်အစိုးရဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့သည်။ * [[ဆူရှီလာ ကာ့ရ်ကီ|ကာ့ရ်ကီ]] နှင့် ၎င်း၏ ကြားဖြတ်အစိုးရသည် ဝန်ကြီးဌာနများအားလုံးကို ကိုင်တွယ်မည်ဖြစ်ပြီး အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို ခြောက်လအတွင်း(၂၀၂၆ ခုနှစ်၊မတ် ၅ရက်) ကျင်းပပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံကို ကတိပြုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://xinhuamyanmar.com/mm-en/ne-2591308/|title=တရားသူကြီးချုပ်ဟောင်း စူရှီလာကာကီ နီပေါ ကြားဖြတ်အစိုးရဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူ|work=ဆင်ဟွာသတင်း|access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> * နီပေါ ဒေသစံတော်ချိန် ည ၁၁း၀၀ နာရီမှစ၍ နီပေါနိုင်ငံ၏ အောက်လွှတ်တော် ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ * နီပေါဆန္ဒပြမှုအတွင်း ဆန္ဒပြသူ ၂၁ ဦး၊ အကျဉ်းသား ၉ ဦး၊ ရဲအရာရှိ ၃ ဦးနှင့် အခြား ၁၈ ဦး အပါအဝင် သေဆုံးသူ ၅၁ ဦးအထိရှိခဲ့သည်။ တနိုင်ငံလုံးတွင် လူပေါင်း ၁၃၀၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြသည်။ === ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၃ === * နိုင်ငံတစ်ဝန်း ဆန္ဒပြပွဲများသည် လျော့နည်းလာကာ ရပ်တန့်သွားခဲ့သည်။မြို့တော် [[ခတ္တမန္ဒုမြို့|ခတ္တမန္ဒူ]]ဧရိယာတွင် ညမထွက်ရအမိန့်ကို ပြန်လည် ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|first=Binaj|last=Gurubacharya|date=13 September 2025|title=Curfew is lifted and calm returns to Nepal in wake of mass protests that killed at least 51 people|url=https://apnews.com/article/nepal-protests-curfew-sushila-karki-9b315d03aa5adb18cba1f28b11da4dc5|access-date=13 September 2025|work=[[AP News]]}}</ref>ဝန်ကြီးချုပ် [[ဆူရှီလာ ကာ့ရ်ကီ|ကာ့ရ်ကီ]] သည် ဒဏ်ရာရ ဆန္ဒပြသူများအား ဆေးရုံများသို့ သွားရောက် သတင်းမေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Nepal returns to calm as first woman PM takes charge, visits wounded|url=https://www.france24.com/en/live-news/20250913-nepal-returns-to-calm-as-first-woman-pm-takes-charge|date=13 September 2025|access-date=13 September 2025|work=[[France 24]]}}</ref> မွန်းလွဲပိုင်းတွင် နိုင်ငံအတွင်း တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှု ပြန်လည်ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news|first=Dharvi|last=Vaid|date=13 September 2025|title=Nepal: First woman PM takes charge, calm returns to streets|url=https://www.dw.com/en/nepal-first-woman-pm-takes-charge-calm-returns-to-streets/a-73982924|work=[[Deutsche Welle]]|agency=[[Agence France-Presse]] and [[Associated Press]]}}</ref> === ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၄ === * နီပေါနိုင်ငံ သမ္မတ [[ရာမစန္ဒြ ပေါ်ဍေလ]] သည် အသစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ကြားဖြတ်အစိုးရ ဝန်ကြီးချုပ် [[ဆူရှီလာ ကာ့ရ်ကီ|ဆုရှီလာ ကာ့ရ်ကီ]] ၏ အစိုးရအဖွဲ့ ပထမဆုံးဝန်ကြီးသုံးဦးကို ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုမှုပြုလုပ်စေခြင်းဖြင့် [[ခတ္တမန္ဒုမြို့|ခတ္တမန္ဒူမြို့]]ရှိ သမ္မတရုံးခန်း တွင် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ဘဏ္ဍာရေးဌာနအတွင်းရေးမှူးဟောင်း Rameshore Prasad Khanal သည် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ နီပေါ လျှပ်စစ်အာဏာပိုင်အဖွဲ့ ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူးဟောင်း Kulman Ghising သည် စွမ်းအင်၊ ရေအရင်းအမြစ်နှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန၊ ဆောက်လုပ်ရေးနှင့်ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြို့ပြဖွံဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာနများ၏ဝန်ကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ခတ္တမန္ဒူ မြို့တော်ဝန်၏ ဥပဒေအကြံပေးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် ရှေ့နေ Om Prakash Aryal သည် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် ဥပဒေရေးရာနှင့်လွှတ်တော်ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များဝန်ကြီးဌာနများကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://xinhuamyanmar.com/news/world/ne-2591615/|title=နီပေါနိုင်ငံကြားဖြတ်အစိုးရ ပထမဆုံးဝန်ကြီးသုံးဦး ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆို|work=ဆင်ဟွာသတင်း|access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ခုနှစ် ဆန္ဒပြပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများ]] e8e2flkajoi8tfi1tlcv7ughs2cglaj 0 275169 1044803 1020762 2026-07-28T10:23:33Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ: ပြင်ဆင်ခြင်း 1044803 wikitext text/x-wiki {{Infobox civil conflict | title = ၂၀၂၅ တီမောလက်စ်တေ ဆန္ဒပြပွဲများ | subtitle = | partof = | image = MPL08030.jpg | caption = | date = ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၅–၁၇ ရက် (၃ ရက်ကြာ) | place = [[ဒီလီမြို့]], [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]] | coordinates = | causes = အမတ်များအတွက် ကား ၆၅ စီး ဝယ်ရန် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄ သန်း အကုန်အကျခံရန် အစိုးရက စီစဉ်ခဲ့မှု | goals = အမတ်များအတွက် ကားဝယ်မှု ဖျက်သိမ်းခြင်း | methods = လမ်းလျှောက် ဆန္ဒပြမှု | status = | result = * အမတ်များအတွက် ကားဝယ်မှုအား အစိုးရက ဖျက်သိမ်းခဲ့သည် * ဆန္ဒပြသူများနှင့် အမတ်များအကြား ယခင်အမတ်များ၏ အငြိမ်းစားပင်စင် လျှော့ချရန် သဘောတူညီမှု ရှိခဲ့သည် | side1 = ဆန္ဒပြသူများ | side2 = အစိုးရ / အမတ်များ | side3 = | leadfigures1 = | leadfigures2 = | leadfigures3 = | howmany1 = | howmany2 = | howmany3 = | casualties1 = | casualties2 = | casualties3 = | fatalities = ၀ | injuries = ၄ | arrests = | damage = | buildings = | detentions = | charged = | fined = | effect = | effect_label = | casualties_label = | notes = | sidebox = }} '''၂၀၂၅ တီမောလက်စ်တေ ဆန္ဒပြပွဲများ''' သည် နိုင်ငံရှိ လွှတ်တော်အမတ်များအတွက် အစိုးရမှ ကားအသစ်များ ဝယ်ပေးမည့် အစီအစဉ်ကို ကျောင်းသားလူငယ်များဦးဆောင်၍ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည့် ဆန္ဒပြပွဲ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.thejakartapost.com/world/2025/09/16/timor-leste-police-fire-tear-gas-at-protest-over-plan-to-buy-cars-for-mps.html|title=Timor Leste police fire tear gas at protest over plan to buy cars for MPs|work=The Jakarta Post|access-date=19 Sep 2025|date=16 Sep 2025}}</ref>ကန့်ကွက်သူ ၁၀၀၀ ကျော်ခန့်က ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့ကြပြီး၊ကျောင်းသားလူငယ်များ၏ လိုလားချက်များကို အစိုးရက လိုက်လျောပေးခဲ့ရပြီး၊ဆန္ဒပြပွဲသည် သဘောတူညီချက်ဖြင့် ပြီးဆုံးခဲ့သည်။ == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == ၂၀၀၂ ခုနှစ်ကတည်းက လွတ်လပ်သောနိုင်ငံဖြစ်လာသည့် [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]သည် ရေနံကို မှီခိုနေရသည့် နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်သည်။တစ်ဖက်တွင်လည်း နိုင်ငံအတွင်း စီးပွားရေး မညီမျှမှု၊အာဟာရချို့တဲ့မှု နှင့် အလုပ်လက်မဲ့မှုနှုန်း မြင့်မားပြီး၊အရှေ့တောင်အာရှတွင် အဆင်းရဲဆုံးနိုင်ငံတစ်ခု အဖြစ် ရပ်တည်လျှက်ရှိသည်။ လူဦးရေ၏ ၄၀ရာခိုင်နှုန်းကျော် ဆင်းရဲတွင်းနက်လျှက်ရှိသည့် တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ၏ ဝင်ငွေ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် တန်ကြေးအမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၈ ဒသမ ၂၇ ဘီလီယံရှိ ၎င်း၏ ရေနံရန်ပုံငွေမှရရှိခဲ့သော်လည်း လျင်မြန်စွာ လျော့နည်းသွားသည်။<ref name=":22">{{Cite web|date=2025-08-27|title=Critics slam $4m budget for MP vehicles in hungry Timor-Leste|url=https://www.ucanews.com/amp/critics-slam-4m-budget-for-mp-vehicles-in-hungry-timor-leste/110090|access-date=2025-09-17|website=UCA News|language=en}}</ref> တီမောလက်စ်တေ ပါလီမန်အမတ်များသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်အထိ တစ်နှစ်လစာသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၆၀၀၀ ရှိပြီး၊ထိုငွေသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၀၀၀ ပျမ်းမျှဝင်ငွေထက် ၁၀ ဆ ပိုများသည်။အမတ်များရရှိသည့် အကျိုးခံစားခွင့်များထဲတွင် တရားဝင်အလုပ်သုံးယာဉ်အဖြစ် အသုံးပြုရန် အခမဲ့ပေးသည့် ကားများပါဝင်သည်။၂၀၀၀ပြည့်နှစ်များမှစ၍ အမတ်များ၏ အခမဲ့ယာဉ်များကို ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြမှုများ ထပ်တလဲလဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေပြုအမတ်များအတွက် ကားသစ်ဝယ်ယူရန် စီစဉ်ထားသည့် ဒေါ်လာ ၁ သန်းတန်စီမံချက်အား ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြသည့် ကျောင်းသားအများအပြားသည် ရဲတပ်ဖွဲ့၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားလွှတ်တော်သည် ပါလီမန်အမတ်တစ်ဦးစီအတွက် Toyota Prado SUVs ၆၄ စီးကို ဒေါ်လာ ၄ သန်းဖြင့် ဝယ်ယူရန် အတည်ပြုခဲ့သည်။ ပါလီမန်ဥက္ကဋ္ဌ Maria Fernanda Lay သည် အမတ်များ၏ မော်တော်ယာဉ်များ အားလုံးပျက်စီးသွားသည့်အတွက် ကားများဝယ်ယူရန် ဆုံးဖြတ်ချက်ချခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။အတိုက်အခံ People's Liberation Party (PLP) ၏ ခေါင်းဆောင် Maria Angelina Lopes Sarmento ကမူ ဥပဒေပြုအမတ်များ၏ လက်ရှိကားများ ပျက်စီးသွားသည့် ပြောဆိုချက်ကို အငြင်းပွားကာ အချို့သော ကားများ၏အခြေအနေမှာ အလုပ်လုပ်ဆဲဖြစ်ပြီး၊ အချို့မှာ ပြုပြင်ရန် လိုအပ်နေသည်ဟု ထောက်ပြခဲ့သည်။နိုင်ငံတွင်း ထိုကဲ့သို့ ဖြစ်ပျက်နေသည့် အခြေအနေအပေါ် National Resistance of East Timorese Students အပါအဝင် ကျောင်းသားအဖွဲ့များက ရှုတ်ချခဲ့ကြသည်။ == ဆန္ဒပြပွဲဖြစ်ပွားခြင်း == === စက်တင်ဘာ ၁၅ === ၂၀၂၅ စက်တင်ဘာ ၁၅ ရက်၊ တနင်္လာနေ့တွင် [[ဒီလီမြို့]]တွင် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ ဦးဆောင်၍ လူ ၁,၀၀၀ ကျော် သည် တီမောလက်တေနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်ပါလီမန်ရှေ့ တွင် စုဝေးခဲ့ပြီး၊အမတ်များအတွက် Toyota Prado SUV ၆၅ စီး ဝယ်ယူမည့် အစီအစဉ်ကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြသူများသည် အစောပိုင်းတွင် ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြခဲ့သော်လည်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် ကျောက်ခဲများဖြင့် အဆောက်အအုံထဲ ပစ်ခဲ့ကြပြီး ကားအချို့ထိခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cy4ry7vpkdeo|title=Timor-Leste scraps plan to buy MPs free cars after protests|work=BBC|access-date=19 Sep 2025|date=17 Sep 2025}}</ref> ရဲတပ်ဖွဲ့မှ ဆန္ဒပြသူများကို နှိမ်နင်းရာ လူ ၄ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိ သွားခဲ့သည်။ CNRT၊ PD နှင့် KHUNTO ပါဝင်သည့် အစိုးရပါတီများသည် ကားဝယ်ယူမှုကို ဖျက်ပစ်ရန် ထုတ်ပြန်ချက်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။အာဏာရပါတီများဖြစ်သည့် Fretilin နှင့် PLP တို့ကလည်း ဆန္ဒပြသူများ၏ တောင်းဆိုချက်များအတိုင်း သဘောတူ မှတ်ချက်ပေးခဲ့ကြသည်။ === စက်တင်ဘာ ၁၆ === နောက်နေ့ အင်္ဂါနေ့၊ စက်တင်ဘာ ၁၆ ရက်တွင် ဆန္ဒပြမှုသည် လူ ၂,၀၀၀ ကျော် အထိ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ပါလီမန် ဆောက်အအုံရှေ့၌ ထပ်မံ စုဝေးခဲ့ကြသည်။အမတ်များအတွက် မော်တော်ကားဝယ်ယူမည့် အစီအစဉ်ကို တရားဝင် ဖျက်သိမ်းသည်အထိ ဆက်လက်ဆန္ဒပြသွားမည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြသူအချို့က အစိုးရယာဉ်ကို မီးရှို့ခဲ့သည့်အပြင်၊ တာယာများကိုလည်း မီးရှို့ခဲ့ကြသည်။ ပါလီမန် အဆောက်အအုံကို ကျောက်ခဲများဖြင့် ပစ်ပေါက်မှုလည်း ပြုခဲ့ကြသည်။ ရဲအရာရှိများသည် ဆန္ဒပြသူများအား မျက်ရည်ယိုဗုံးဖြင့် တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။သမ္မတ José Ramos-Horta သည် အကြမ်းဖက်မှုကို ရှောင်ကြဉ်ရန် အသိပေးခဲ့သည်။ထိုနေ့နှောင်းပိုင်းတွင် အမတ်များသည် ကားဝယ်ယူမှုကို ဖျက်ပစ်ရန် တစ်ညီတစ်ညွတ်ထဲ မဲခွဲ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20250918_18/|title=Timor-Leste lawmakers rethink lifetime pensions|work=NHK|access-date=19 Sep 2025|date=18 Sep 2025}}</ref> === စက်တင်ဘာ ၁၇ === စက်တင်ဘာ ၁၇ ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ဆန္ဒပြသူ ၁,၀၀၀ မှ ၂,၀၀၀ ခန့်သည် ဆန္ဒပြရန် ဒီလီမြို့ လမ်းများပေါ်သို့ တစ်ဖန်ပြန်လာခဲ့သည်။ထိုအချိန်တွင် ပါလီမန်အမတ်ဟောင်းများအား ပေးထားသော တစ်သက်တာပင်စင်လစာများကို ဖျက်သိမ်းရန် တောင်းဆိုမှုများပါ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ထိုနေ့နှောင်းပိုင်းတွင် ပါလီမန်အမတ်များသည် ၎င်းတို့၏ တစ်သက်တာပင်စင်လစာများကို ဖျက်သိမ်းရန် ကျောင်းသား သပိတ်ခေါင်းဆောင်များနှင့် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့ပြီး ကျောင်းသားများက ၎င်းတို့၏ ဆန္ဒပြပွဲများကို ရပ်တန့်ရန် သဘောတူခဲ့ကြသည်။ <ref name=":1">{{Cite news|last=Da Cruz|first=Nelson|date=2025-09-17|title=East Timor lawmakers agree to scrap lawmaker pension allowances that sparked student protests|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/east-timor-lawmakers-agree-scrap-lawmaker-pension-allowances-that-sparked-2025-09-17/|access-date=2025-09-17|work=Reuters|language=en}}</ref> == ဆက်စပ် ကြည့်ရှုရန် == * [[ဩဂုတ် ၂၀၂၅ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဆန္ဒပြပွဲများ]] * [[၂၀၂၅ နီပေါ Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများ]] == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ခုနှစ် ဆန္ဒပြပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများ]] 9j4rqpver0gam34p7rdsj1hm3oesu5o 0 276502 1044809 1020798 2026-07-28T10:30:17Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ: များ ထည့်သွင်းခြင်း 1044809 wikitext text/x-wiki {{Infobox civil conflict | title = ၂၀၂၅ မဒါဂတ်စတား Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများ | image = | caption = ဆန္ဒပြပွဲများ၏အဆုံးသတ်သည် [[မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံ|မဒါဂတ်စတား]]၌ စစ်အာဏာသိမ်းမှုပေါ်ပေါက်ခဲ့ရသည် | date = {{Start date|2025|9|25|df=yes}} – ၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ | place = [[မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံ]] | causes = လျှပ်စစ် နှင့် ရေပြတ်တောက်မှု | goals = သမ္မတ [[အန်ဒရီ လာဂျိုလီနာ]] အစိုးရအဖွဲ့ ပြုတ်ကျရေး <ref name=resignation1>{{cite news |last1=Rabary |first1=Lovasoa |title=Madagascar protesters demand president's resignation in fifth day of rallies |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/madagascar-protesters-demand-presidents-resignation-fifth-day-rallies-2025-10-01/ |access-date=1 October 2025 |work=Reuters |date=1 October 2025}}</ref> | side1 = {{Flagdeco|Madagascar}} {{Bulleted list |အစိုးရဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြသူများ </br> |[[မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံ]]လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ (အတိုက်အခံအင်အားစုများ) |CAPSAT အထူးတပ်ဖွဲ့ <ref>{{cite web |last=Kappès-Grangé |first=Anne |title=Appel à la mutinerie à Madagascar : ce que l'on sait de la situation |website=Jeune Afrique |date=11 October 2025 |url=https://www.jeuneafrique.com/1729968/politique/appel-a-la-mutinerie-a-madagascar-ce-que-lon-sait-de-la-situation/ |access-date=4 August 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Madagascar army contingent calls on security forces to 'refuse orders' |website=TRTAfrika |url=https://www.trtafrika.com/article/861fcad76f09|access-date=4 August 2025}}</ref> }} | side2 = {{Flagdeco|Madagascar}}{{Bulleted list |သမ္မတ [[အန်ဒရီ လာဂျိုလီနာ]]အစိုးရအဖွဲ့ |[[မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံ]]လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ (သစ္စာခံများ) |အမျိုးသားရဲတပ်ဖွဲ့ |ထောက်ခံသည့်အဖွဲ့များ |ပြည်သူ့စစ် }} | status = နောက်ဆက်တွဲဖြစ်ရပ်များ {{Bulleted list |လေကြောင်းရထားလမ်း အဆောက်အဦများ၊ စီးပွားဖြစ်နေရာများနှင့် စူပါမားကတ်များ ပျက်စီးခြင်း |နိုင်ငံရေးသမားများ၏ နေအိမ်များ လုယက်ခံရခြင်း |သမ္မတ [[အန်ဒရီ လာဂျိုလီနာ]] နိုင်ငံမှ ထွက်ပြေးခြင်း |သမ္မတ [[အန်ဒရီ လာဂျိုလီနာ]] အား အယုံအကြည်မရှိအဆိုတင်ကာ ဖြုတ်ချခြင်း |သမ္မတ [[အန်ဒရီ လာဂျိုလီနာ]] အစိုးရအဖွဲ့ ပြုတ်ကျသွားခြင်း |[[မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံ]]စစ်အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်ပွားခြင်း |အာဏာသိမ်းစစ်အစိုးရက ၂နှစ်အတွင်း ရွေးကောက်ပွဲလုပ်ပေးမည့် ကတိဝန်ခံချက်ပေးခြင်း }} | concessions = [[အန်ဒရီ လာဂျိုလီနာ]] အစိုးရအဖွဲ့ ပြုတ်ကျသွားခြင်း | casualties1 = ၂၂ ဦး သေဆုံး, ၁၀၀ ဦး နှင့်အထက် ဒဏ်ရာရ | casualties2 = မသိရှိရ | leadfigures1 = မာဒါဂတ်စတား Gen Z များ | leadfigures2 = {{Flagdeco|Madagascar}}{{Bulleted list |သမ္မတ [[အန်ဒရီ လာဂျိုလီနာ]] <br/> {{Flagdeco|Madagascar}} |Christian Ntsay <br/>{{Flagdeco|Madagascar}} Mamy Ravatomanga <ref>{{cite web |title=Madagascar's president dismisses cabinet as blackout protests turn deadly |date=30 September 2025 |url=https://www.rfi.fr/en/africa/20250930-madagascar-s-president-dismisses-cabinet-as-protests-over-blackouts-turn-deadly |access-date=2 October 2025 |archive-date=1 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251001143726/https://www.rfi.fr/en/africa/20250930-madagascar-s-president-dismisses-cabinet-as-protests-over-blackouts-turn-deadly |url-status=live }}</ref><br/>{{Flagdeco|Madagascar}} Jean Herbert Andriantahiana Rakotomalala<ref name="reuters"/><br/>{{Flagdeco|Madagascar}} Richard Ravalomanana<br/>{{Flagdeco|Madagascar}} Angelo Ravelonarivo<ref name="reuters">{{cite news |last1=Rabary |first1=Lova |title=Curfew declared in Madagascar capital after violent protests |url=https://www.reuters.com/world/africa/curfew-declared-madagascar-capital-after-violent-protests-2025-09-25/ |access-date=27 September 2025 |work=Reuters |date=26 September 2025 |language=en}}</ref> }} | casualties3 = }} '''၂၀၂၅ မဒါဂတ်စတား Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများ'''သည် [[မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံ]] ၏ မြို့တော် အန်တာနာနာရီဗိုမြို့တွင် စတင်အခြေတည်ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် မဒါဂတ်စတား Gen Z များ၏ ဆန္ဒပြပွဲများ ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလကတည်းက စတင်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် ဆန္ဒပြမှုများသည် စက်တင်ဘာ ၂၅ ရက်မှစပြီး လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ တုံ့ပြန်မှုကြောင့် (သို့မဟုတ်) လုယက်မှုနှင့် အထွေထွေမငြိမ်မသက်မှုများကြောင့် ဆန္ဒပြသူများနှင့် အရပ်သားများအပါအဝင် လူ ၂၂ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြမှုများသည် မြို့တွင်း၌ မကြာခဏ ရေနှင့် ဓာတ်အား ပြတ်တောက်မှုများကို အခြေခံ၍ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။နောက်ပိုင်းတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသည့် နိုင်ငံရေးသမားများ၏ နေအိမ်များသည် ပစ်မှတ်ထားခံခဲ့ရသည်။ ဆန္ဒပြမှုများသည် မြို့တော်အပြင် အခြားမြို့များသို့လည်း ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြမှုများနှင့်အတူ မြို့ကြီးများ၏ စီးပွားရေးနေရာများ၊အများပြည်သူပိုင် အဆောက်အဦများသည် လုယက်ခြင်းနှင့် ဖောက်ထွင်းမှုများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။သမ္မတ အန်ဒရီ လာဂျိုနာ သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၂၆ ရက်တွင် အစိုးရအဖွဲ့မှ စွမ်းအင်ဝန်ကြီးကို ဖယ်ရှားပစ်ခဲ့သည်။ယင်းအပြင် ဝန်ကြီးချုပ် Christian Ntsay ၏ အစိုးရကို စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက်တွင် ဖျက်သိမ်းကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၆ ရက် တွင် စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး Ruphin Zafisambo အား ဝန်ကြီးချုပ်သစ် အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက် တွင်၊ Madagascar လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ၏ယူနစ်များသည်ဆန္ဒပြမှုများကိုထောက်ခံသောအာဏာသိမ်းမှုပြုလုပ်ခဲ့သည်။ == နောက်ခံအကြောင်းအရင်းများ == အရှေ့အာဖရိကကမ်းရိုးတန်း နှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာအတွင်းတည်ရှိသည့် [[မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံ]] သည် အခက်အခဲအများအပြားကြုံတွေ့နေသည့် နိုင်ငံများထဲမှ တစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ [[ကမ္ဘာ့ဘဏ်]] ၏ ၂၀၂၂ ခုနှစ် အတွက် ခန့်မှန်းချက်အရ [[မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံ]] ရှိ ပြည်သူအားလုံး၏ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့် (စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၃၀ သန်းခန့်ရှိသည့်အနက်)မှာ ဆင်းရဲနွမ်းပါးကြသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊မတ် ၁၇ ရက် တွင်  [[မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံ|မာဒါဂတ်စကားနိုင်ငံ]]အတွင်း၌ နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းနှင့်အတူ စစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံပြုအာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ [[အန်ဒရီ လာဂျိုလီနာ|အန်ဒရီလာဂျိုနီ]] သည် စစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံပြုအာဏာသိမ်းမှုနှင့်အတူ နိုင်ငံ၏ယာယီအစိုးရအဖွဲ့ သမ္မတဖြစ်လာခဲ့သည်။သူသည် နိုင်ငံ၏ယာယီအစိုးရအဖွဲ့ သမ္မတအဖြစ် ၂၀၀၉ ခုနှစ် မှ ၂၀၁၄ ခုနှစ် အထိ လည်းကောင်း၊ရွေးကောက်ပွဲဖြင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ် မှ ၂၀၂၃ ခုနှစ် အထိ လည်းကောင်း၊ဆက်၍ ၂၀၂၃ ခုနှစ် မှ ၂၀၂၅ ခုနှစ် အထိ လည်းကောင်း အနိုင်များရရှိခဲ့၍ နိုင်ငံကို ကာလရှည် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း စီးပွားရေးကျဆင်းနေမှုများအတွက် အဓိကတာဝန်ရှိအဖြစ် စွပ်စွဲခံခဲ့ရသည်။ ယင်းအပြင် နိုင်ငံ၏ မြို့တော် အန်တာနာနာရီဗိုတွင် လျှပ်စစ်မီးပြတ်တောက်ခြင်း နှင့် ရေပြတ်တောက်ခြင်းများသည် တစ်ကြိမ်လျှင် အနည်းဆုံး နာရီ ၁၂ ခန့်ကြာမြင့်သည်အထိ ပြည်သူများမှာ ခံစားနေကြရသည်။ တစ်ဖက်တွင် အစိုးရသည် ပြည်သူများ၏ အခြေခံလိုအပ်ချက်များ နှင့် မသက်ဆိုင်သည့် ပွင့်လင်းမြင်သာမှုမရှိသည့် ပရောဂျက်များ — ဥပမာအားဖြင့် အန်တာနာနာရီဗိုမြို့တွင် ၁၃မိုင် ကျော် (ကီလိုမီတာ ၁၃) ရှည်လျားသည့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၅၂ မီလီယံတန် ကေဘယ်လ်ကား စနစ် စသည်တို့တွင် ငွေထုတ်ရင်းနှီးလျှက်ရှိသည်။ ဤပရောဂျက်ကို ပြည်သူများက ဝေဖန်ကြသော်လည်း၊[[အန်ဒရီ လာဂျိုလီနာ|အန်ဒရီလာဂျိုနီ]] ကမူ တုံ့ပြန်ကာကွယ်ပြောဆိုချက်များဖြင့် ဖြေရှင်းခဲ့သည်။ အဆိုးဆုံးမှာ သမ္မတ [[အန်ဒရီ လာဂျိုလီနာ]]သည် [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်နိုင်ငံသား]] အဖြစ် လည်းကောင်း၊ [[မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံ]]သားအဖြစ် လည်းကောင်း နိုင်ငံသားနှစ်မျိုး ခံယူထားမှုနှင့်အတူ မိသားစုလိုက် ချမ်းသာကြွယ်ဝနေမှုများသည် ဆင်းရဲနွမ်းပါးသည့်ပြည်သူများအဖို့ အနှောင့်အယှက်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ယင်းအပြင် ၎င်း၏ သမီး အီလိုနာ လာဂျိုလီနာ၏ နာမည်ကြီးဒီဇိုင်နာအမှတ်တံဆိပ်များ ဝတ်ဆင်နေမှုများ၊သားဖြစ်သူ အရီနာ လာဂျိုလီနာ ၏ [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ]] အတွင်း ထင်ရှားသော ဟိုတယ်စီးပွားရေးကျောင်း '''EHL Hospitality Business School''' သို့ တက်ရောက်နေမှုများက ဆင်းရဲနွမ်းပါးသည့်လူထုအတွက် မေးခွန်းထုတ်စရာလည်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ထိုကျောင်းသည် ကျောင်းလခကြေး အမြင့်ဆုံးကျောင်းများထဲမှတစ်ခုဖြစ်သဖြင့် မဒါဂတ်စကားပြည်သူအများစုအတွက် မလွယ်ကူသော အခွင့်အရေးဖြစ်သည်။ == ဆန္ဒပြပွဲအစ == လူထု၏ အထွေထွေမကျေနပ်ချက်များနှင့် ကြုံတွေ့နေကြရသည့် အခက်အခဲများသည် Gen Zများ၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ဆန္ဒပြပွဲငယ်များအဖြစ် နိုင်ငံ၏မြို့တော်၌ ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၅ ရက်တွင် စတင် ပေါ်ထွက်လာခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၈ ရက် တွင် အထက်လွှတ်တော်ရှေ့တွင် လျှပ်စစ်မီးပြတ်တောက်မှု၊ ရေပြတ်တောက်မှုနှင့် အကျင့်ပျက်ခြစားမှုများကို ရှုတ်ချခဲ့ကြသည်။ == အချိန်နေ့ရက်များ == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက် တွင် သမ္မတ [[အန်ဒရီ လာဂျိုလီနာ|အန်ဒရီလာဂျိုနီ]] နှင့် ၎င်း၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် [[နယူးယောက်မြို့]] ရှိ [[ကုလသမဂ္ဂ|ကုလသမဂ္ဂအစည်းအဝေး]] ၌ မိန့်ခွန်းပြောကြားခဲ့သည်။ထိုသို့ပြောကြားမှု၌ ၎င်းအား အချို့သော နိုင်ငံရေးသမားများသည် ဆန္ဒပြပွဲများကို အခွင့်ကောင်းယူပြီး၊ အာဏာသိမ်းရန်စဉ်းစားနေကြသည့်အကြောင်း ထည့်သွင်းဆိုခဲ့သည်။ထိုနေ့တွင်ပင် မြို့တော်အစိုးရသည် ဆူပူအုံကြွမှုများအား တားမြစ်ခဲ့ကြသည်။ === စက်တင်ဘာ ၂၅ ရက် === ၂၀၀၉ ခုနှစ်ကတည်းက [[အန်ဒရီ လာဂျိုလီနာ|အန်ဒရီ]] [[အန်ဒရီ လာဂျိုလီနာ|လာဂျိုလီနာ]] ကိုယ်တိုင် “ဒီမိုကရေစီနေရာ” အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည့် Ambohijatovo ၌ လူငယ်ထောင်ပေါင်းများစွာတို့သည် စုဝေးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ရဲတပ်ဖွဲ့များ သည် ဝင်ပေါက်နေရာအားလုံးကို ပိတ်ဆို့ခဲ့ပြီး စုဝေးမှုကို တားဆီးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဆန္ဒပြသူများသည် ရပ်ကွက်အများအပြားမှ ရင်ပြင်သို့ရောက်ရှိရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း လမ်းကြောင်းတစ်ခုစီတိုင်းတွင် မျက်ရည်ယိုဗုံးများနှင့် ရော်ဘာကျည်ဆန်များဖြင့် တားဆီးခံခဲ့ရသည်။ ဆန္ဒပြသူများသည် အတားအဆီးများ တပ်ဆင်ကာ တာယာများကို မီးရှို့ခဲ့ကြသည်။လွှတ်တော်အမတ် Lalatiana Rakotondrazafy နှင့် MP Naivo Raholdina တို့၏နေအိမ်များ အပါအဝင် လာဂျိုလီနာနှင့် နီးစပ်သည့် နိုင်ငံရေးသမားများ၏ အိမ်(၃)အိမ် မီးလောင်ခဲ့သည်။လက်လီအရောင်းဆိုင်အချို့၊ ဘဏ်နှင့် စက်ပစ္စည်း စက်ရုံ အချို့ကို လုယက်ခံရခြင်းများ၊ ရထားဘူတာရုံ မီးလောင်မှုနှင့်အတူ လူသေဆုံးမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ မြို့အပြင်ဘက်တွင်လည်း အမျိုးသားလျှပ်စစ်နှင့် ရေပေးဝေရေးကုမ္ပဏီ ၏ရုံးများကို ဆန္ဒပြသူများက တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။လူထုစုဝေးပွဲမှုများထဲမှ အချို့သည် လုယက်ခြင်းနှင့် ဖျက်ဆီးခြင်းသို့ ဦးတည်သွားခဲ့ကြသည်။ ပရိဘောဂများ၊ ရေခဲသေတ္တာများနှင့် အဖိုးတန်ပစ္စည်းများ လုယက်နေသည့် ဗီဒီယိုဖိုင်များသည်လည်း ပြန့်နှံ့လာခဲ့သည်။ မြို့တော် ရဲတပ်ဖွဲ့က ည ၇ နာရီမှ စတင်ကာ ညမထွက်ရအမိန့်ကို ကြေညာခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြပွဲများသည် အစပိုင်းတွင် လူစုခွဲနိုင်ခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ပြန့်ကြဲနေသည့်လူထုကို တားဆီးနိုင်ခြင်းမရှိကြတော့ပေ။ === '''စက်တင်ဘာ ၂၆ ရက်''' === အန်ဆီရာဘေး (Antsirabe) မြို့တွင် မြို့ရှိ ကုန်သွယ်ရေးအဆောက်အအုံများ ဖောက်ထွင်းခံရမှုများ ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။ ညနေ ၄ နာရီခန့်တွင် '''ဖီရိုင်ဆန်ကီနာ (Firaisankina)''' အဖွဲ့မှ အနောက်ဘက် Betioky ကိုယ်စားလှယ် '''ဂျန်-ဂျက်စ် ရာဘင်နီရီနီယာ (Jean-Jacques Rabenirinia)''' သည် မတော်တဆမှုကြောင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရပြီး နောက်ဆုံးအသက်ဆုံးရှုံးသွားကြောင်း အသိပေးကြေညာခဲ့သည်။ ည ၇ နာရီခွဲအချိန်တွင် [[နယူးယောက်မြို့]]မှ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်သော မိန့်ခွန်းတွင် သမ္မတ '''အန်ဒရီ လာဂျိုလီနာ''' သည် စွမ်းအင်ဝန်ကြီး '''ဂျန်-ဘာတစ်စ် အိုလီဗီယာ (Jean-Baptiste Olivier)''' ကို တာဝန်မှ ဖယ်ရှားလိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ === စက်တင်ဘာ ၂၇ ရက် === ဆန္ဒပြသူများသည် မြို့တော် အန်တာနာနာရီဗိုတွင် ဆက်လက်စုဝေးခဲ့ကြသည်။ '''အန်ဒရီ လာဂျိုလီနာ''' သည် နယူးယောက်မှ ပြန်လာခဲ့ပြီး ကုန်သွယ်ရေး ဧရိယာများနှင့်အတူ လောင်စာဆီဆိုင်များနှင့် သိုလှောင်ရုံများ လုံခြုံစေရန် စစ်တပ်နှင့် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များ ဖြန့်ကျက်ချထားရန် စစ်တပ်နှင့် ရဲမှူးများ အစည်းအဝေးကို ဆင့်ခေါ်ခဲ့သည်။ ဤဆန္ဒပြပွဲများသည် မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ အဓိကမြို့ကြီးခြောက်မြို့၌ စုဝေးမှုများနှင့်အတူ ကျောင်းသားဆန္ဒပြသူများသည် နေရေးထိုင်ရေး ခက်ခဲမှုကို မကျေမနပ်ဖြစ်ပြီး သာတူညီမျှ သင်ကြားခွင့်ရရှိရေး တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် နိုင်ငံရပ်ခြားတွင် ပညာသင်ကြားနေသည့် မာလာဂါစီခေါင်းဆောင်များ၏ ကလေးသူငယ်များကဲ့သို့ တူညီသောအခွင့်အရေးများကို တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ဆန္ဒပြသူများအား AK-47 နှင့် မျက်ရည်ယိုဗုံးများ အသုံးပြု၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ ဤဖြိုခွင်းမှုသည် တိုင်းပြည်၏ဂုဏ်သိက္ခာအရှိဆုံးဆေးဘက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများထဲမှတစ်ခုဖြစ်သည့် Mpitsabo Mikambanana 24/24 ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံ၏ လမ်းတစ်လျှောက်တွင် ရှိနေခြင်းကြောင့် လူထုကို ထပ်မံဒေါသထွက်စေသည်။ === စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက် === Gen Z များသည် အထွေထွေ စည်းရုံးလှုံ့ဆော်မှုများ ပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ပြီး စက်တင်ဘာ ၂၇ ရက်က ဖမ်းဆီးခံထားရသည့် ဆန္ဒပြသူများကို လွှတ်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ယင်းအပြင် ရေနှင့်လျှပ်စစ်မီး ပြတ်တောက်မှုအား ရှုတ်ချခဲ့သည်။ University of Antananarivo ကျောင်းဝင်းမှ ချီတက်လာသည့် ကျောင်းသား ဆန္ဒပြသူများအား လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက မျက်ရည်ယိုဗုံးများဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ ဆန္ဒပြသူများသည် သမ္မတကို ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရန် တောင်းဆိုလာကြသည်။ ဆန္ဒပြမှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေ၍ သမ္မတ '''လာဂျိုလီနာ''' သည် ဝန်ကြီးချုပ် Christian Ntsay ကို ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခဲ့သည်။ ကုလသမဂ္ဂလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ Volker Türk သည် နိုင်ငံအတွင်း ဆန္ဒပြပွဲများကြောင့် လူ ၂၂ ဦး သေဆုံးပြီး ၊၁၀၀ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည့်အပေါ် စိုးရိမ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဤကိန်းဂဏန်းကို မာလာဂါစီနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ပယ်ချခဲ့သည်။ === စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက် === ဆန္ဒပြမှုများသည် မြို့တော်အနှံ ဆက်လက် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။အထက်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ Richard Ravalomanana ၏ကားကို ဆန္ဒပြသူများမှ ရပ်တန့်စေခဲ့ကြပြီး ကားပေါ်မှဆင်းကာ ခြေလျင်လျှောက်သွားစေခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Tension politique : Le président du Sénat conspué à Ambatonakanga|url=https://midi-madagasikara.mg/tension-politique-le-president-du-senat-conspue-a-ambatonakanga/|access-date=1 October 2025|work=Midi Madagasikara|date=1 October 2025|language=fr-FR|archive-date=1 October 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251001055808/https://midi-madagasikara.mg/tension-politique-le-president-du-senat-conspue-a-ambatonakanga/|url-status=live}}</ref> === အောက်တိုဘာ ၁ ရက် === ဆန္ဒပြမှုများသည် အခြားမြို့များသို့ လျှင်မြန်စွာ ဆက်လက် ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ အတိုက်အခံခေါင်းဆောင် Rivo Rakotovao သည် ၎င်း၏ပါတီနှင့် မဟာမိတ်များသည် သမ္မတ '''လာဂျိုလီနာ''' ၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် မည်သည့် ပူးပေါင်းမှုကိုမျှဆောင်ရွက်မည်မဟုတ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ရာထူးမှဆင်းပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ အလုပ်သမားသမဂ္ဂများသည် ဆန္ဒပြပွဲများတွင် စတင်ပါဝင်ကြပြီး အထွေထွေသပိတ်ကို တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။သမ္မတ လာဂျိုလီနာ သည် သမ္မတအိမ်တော်တွင် နိုင်ငံခြားသံတမန်များနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ရာဂျိုလီနာကို ထောက်ခံသော အုပ်စုများကလည်း တန်ပြန်ဆန္ဒပြပွဲများ ကျင်းပတော့မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ === အောက်တိုဘာ ၅ ရက် === သမ္မတ အန်ဒရီ လာဂျိုလီနာကို ထောက်ခံသည့် တန်ပြန့် ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြသူများသည် ရာနှင့်ချီအနည်းငယ်သာ စုဝေးခဲ့ကြပြီး၊ သမ္မတ လာဂျိုလီနာ မျှော်မှန်းထားသလောက် များစွာလာရောက်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ထို့အပြင် ၎င်းတို့အနက် လာဂျိုလီနာ၏ ပုံပါအဝတ်အစားများ ဝတ်ဆင်ထားသူများသည်လည်း မရှိသလောက်နည်းပါးခဲ့သည်။ === '''အောက်တိုဘာ ၇ ရက်''' === ရဲတပ်ဖွဲ့သည် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသည့် ဆန္ဒပြသူ အများအပြားကို နှိမ်နင်းခဲ့သည်။ ကုလသမဂ္ဂ သည် ရဲတပ်ဖွဲ့၏ အကြမ်းဖက်မှုနှင့် အန္တရာယ်ရှိသော ကျည်များ အသုံးပြုခြင်းကို ဝေဖန်ခဲ့သည်။ === '''အောက်တိုဘာ ၈ ရက်''' === သမ္မတ လာဂျိုလီနာသည် ဆန္ဒပြသူများကို ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သော်လည်း ဆန္ဒပြသူများက ဆွေးနွေးမည်မဟုတ်ဟု ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ လာဂျိုလီနာသည် ထိုဆန္ဒပြမှုများကို အာဏာသိမ်းမှုတစ်ခု ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ === '''အောက်တိုဘာ ၉ ရက်''' === ဆန္ဒပြသူများအပေါ် ရဲတပ်ဖွဲ့က ပြင်းထန်သည့် နှိမ်နင်းမှုများပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=Rogers|first=Abby|title=Police fire tear gas, rubber bullets as Madagascar protesters rally|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/10/9/police-fire-tear-gas-rubber-bullets-as-madagascar-protesters-rally|access-date=2025-10-09|website=Al Jazeera|language=en}}</ref> === '''အောက်တိုဘာ''' '''၁၁ ရက်''' === နိုင်ငံအဝှမ်းဆန္ဒပြမှုကို ရင်ဆိုင်နေရသည့် သမ္မတ ရာဂျိုလီနာသည် ၂၀၀၉ အာဏာသိမ်းမှု၌ ၎င်းအား အာဏာရအောင်ကူညီပေးခဲ့သည့် စစ်တပ်အထူးတပ်ဖွဲ့ CAPSAT ၏ ထောက်ခံမှုကိုပါ ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ယင်းတပ်ဖွဲ့သည် ဆန္ဒပြသူများနှင့်ပူးပေါင်းလိုက်ပြီး၊ မဒါဂတ်စကားတပ်မတော်ကို အာဏာဖီဆန်မှုပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် အန်တနာနာရီဗိုမြို့ ဗဟိုဒေသများကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး တော်လှန်မှုနှင့်ဆန့်ကျင်မှု အနည်းငယ်သာခံခဲ့ရသည်။ === အောက်တိုဘာ ၁၂ ရက် === သမ္မတ အန်ဒရီ လာဂျိုလီနာသည် ၎င်း၏အစိုးရကိုဖြုတ်ချကြရန်ကြိုးပမ်းမှုအခြေအနေကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ထိုနေ့မှာပင် သူသည် ပြင်သစ်စစ်လေယာဉ်ဖြင့် နိုင်ငံမှ လူမသိသူမသိ ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။ === '''အောက်တိုဘာ''' '''၁၃ ရက်''' === CAPSAT သည် နိုင်ငံရှိ စစ်အဖွဲ့အစည်းအားလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/live/cqxr3y3788pt|title=Madagascar's President Andry Rajoelina faces impeachment threat amid reports he has fled|date=13 October 2025|website=BBC News}}</ref>နိုင်ငံမှထွက်ပြေးသွားခဲ့သည့် သမ္မတ အန်ဒရီ လာဂျိုလီနာ သည် ၎င်း၏ အသက်အန္တရာယ်ကြောင့် တိမ်းရှောင်ခဲ့ရကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2025-10-13|title=Madagascar : le président Andry Rajoelina a quitté le pays|url=https://www.france24.com/fr/afrique/20251013-madagascar-le-pr%C3%A9sident-andry-rajoelina-a-quitt%C3%A9-le-pays|access-date=2025-10-13|website=France 24|language=fr}}</ref> === '''အောက်တိုဘာ''' '''၁၄ ရက်''' === နိုင်ငံတော်ရေဒီယိုမှ စစ်တပ်သည် အစိုးရကို လုံးဝအပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်သွားကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။သမ္မတ အန်ဒရီ လာဂျိုလီနာ သည် နိုင်ငံတော်အဖွဲ့အစည်းအားလုံးကို ဖျက်သိမ်းပြီး အောက်လွှတ်တော် ကိုသာ ဆက်လက်ထားရှိမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။သို့သော် ထိုကြေညာချက်သည် သမ္မတ အန်ဒရီ လာဂျိုလီနာအား အောက်လွှတ်တော်မှ အယုံအကြည်မရှိ အဆိုတင်သွင်းပြီး၊ အပြစ်တင်ဖြုတ်ချလိုက်ပြီးမှ ထုတ်ပြန်ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Madagascar's president dissolves national assembly as crisis escalates|website=Reuters|date=14 October 2025|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/madagascars-president-dissolves-national-assembly-escalating-crisis-2025-10-14/|access-date=15 October 2025}}</ref><ref>{{cite web|title=Madagascar's military takes power, says colonel|website=Club of Mozambique|date=14 October 2025|url=https://clubofmozambique.com/news/madagascars-military-takes-power-says-colonel-293893/|access-date=15 October 2025}}{{Dead link|date=November 2025 }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ခုနှစ် ဆန္ဒပြပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မဒါဂတ်စတားနိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်ရှိ Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများ]] baglbcnzb29g286pu4oaugf7y0wfgnr 0 280791 1044815 1019881 2026-07-28T10:37:42Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ: များ ထည့်သွင်းခြင်း 1044815 wikitext text/x-wiki {{Infobox civil conflict | title = ၂၀၂၅-၂၀၂၆ အီရန် ဆန္ဒပြပွဲ | partof = | image = 2025–2026 Iranian protests map v2.svg | caption = ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်အထိ ဆန္ဒပြမှုများကို အစီရင်ခံထားသည့် အီရန်ရှိ ဒေသများ | date = ၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ – လက်ရှိ <b>အဓိကနေ့ရက်များ:</b><br> <b>ပြင်းထန်ခဲ့သည့် ဆန္ဒပြပွဲများ:၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ – ၁၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆(၁၉ ရက်)<br> <b>တကျော့ပြန် ဆန္ဒပြပွဲ:</b> ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ – လက်ရှိ | place = အီရန်နိုင်ငံရှိ ပြည်နယ် (၃၁) ခုလုံးအတွင်းရှိ မြို့ပေါင်း (၁၈၀) ခုမှ နေရာ (၅၁၂) ခု၌ ဆန္ဒပြမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည်<ref>{{cite web |title=Mapping the ongoing protests in Iran (UPDATED) |url=https://faytuksnetwork.com/mapping-the-ongoing-protests-in-iran/ |website=faytuksnetwork.com |date=January 2026 |access-date=7 January 2026}}</ref><ref>See also the map made by the Spiegel: {{cite news |last1=Cieschinger |first1=Almut |last2=Kornfeld |first2=Anna-Lena |last3=Martin |first3=Anna Sophia |last4=Riedmann |first4=Bernhard |last5=Schneider |first5=Anna-Sophie |title=(S+) Iran: So breiten sich die regimekritischen Proteste aus |url=https://www.spiegel.de/ausland/iran-so-breiten-sich-die-regimekritischen-proteste-aus-a-46c9e04f-6556-4211-83d7-4fbcf0022e17 |work=[[Der Spiegel]] |date=9 January 2026 |language=de}}</ref> | causes = '''စီးပွားရေးအကျပ်အတည်း''' * အီရန်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးစီမံခန့်ခွဲမှုညံ့ဖျင်းမှု * အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ၏အရေးယူပိတ်ဆို့ခံရမှု * ငွေကြေးဖောင်းပွမှု မြင့်မားခြင်း၊ကုန်ဈေးနှုန်းမြင့်တက်ခြင်း * ငွေကြေးအကျပ်အတည်း ** US ၁ ဒေါ်လာ ≈ ၄၂,၁၀၀ IRR(ရီယယ်) * အီရန်မြို့တော် ရေရှားပါးမှု ** အီရန် စွမ်းအင် အကျပ်အတည်း '''နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်း''' * အာဏာရှင်စနစ် * အီရန်နိုင်ငံရှိ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ * နိုင်ငံရေး အကျင့်ပျက်ခြစားမှု * အီရန်တွင် အင်တာနက်ဆင်ဆာဖြတ်ခြင်းနှင့် မီးဖျက်ခြင်း '''စနစ်နှင့်အယူဝါဒ''' * နိုင်ငံဧရိယာပြင်ပ၌ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားပါဝင်မှု * အီရန်တွင် [[ဟေဂျားဘ်|ဟေဂျားဘ်နှင့် စပ်ဆိုင်သည့်ဥပဒေ]]ကို ပြဋ္ဌာန်းခြင်း(၁၉၈၃)<ref>{{cite news |last1= |first1= |title=Iran reviewing mandatory headscarf law amid ongoing protests |url=https://www.theguardian.com/world/2022/dec/04/iran-reviewing-mandatory-headscarf-law-amid-ongoing-protests |work=The Guardian |date=4 December 2022}}</ref> * လူမျိုးရေးအခြေခံခွဲခြားဆက်ဆံမှု * လွတ်လပ်စွာကိုးကွယ်မှုအပေါ် ကန့်သတ်မှု | goals = * အီရန် အစ္စလမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံ အစိုးရကို ဖြုတ်ချခြင်း <ref>{{Cite web |date=1 January 2026 |title=Day four of Iran protests sees rallies spread and regime change calls grow |url=https://www.iranintl.com/en/202601016240 |access-date=2 January 2026 |website=Iran International}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Parent |first1=Deepa |last2=Christou |first2=William |title='No future for us': disaffected Iranians say it's now or never to topple regime |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/03/no-future-for-us-disaffected-iranians-say-its-now-or-never-to-topple-regime |work=[[The Guardian]] |date=3 January 2026}}</ref> * နန်းချခံ အီရန်ရှာဟ်ဘုရင်၏သား ရေဇာ ပါလဗီ (Reza Pahlavi)၏ အုပ်ချုပ်မှု * စီးပွားရေး စီမံခန့်ခွဲမှု လွဲချော်မှု အဆုံးသတ်ခြင်း ** ငွေလဲနှုန်းတည်ငြိမ်ရေး ** အရပ်သားများနှင့် ကုန်သည်များ၏ အခက်အခဲများကို ဖြေရှင်းပေးခြင်း | methods = * လမ်းပေါ်ထွက် ဆန္ဒပြပွဲများ၊ ချီတက်ပွဲများ * နိုင်ငံရေး တောင်းဆိုချက်များ * အလုပ်ရုံနှင့် ဈေးဆိုင်များ ပိတ်ခြင်း * အွန်လိုင်းလှုပ်ရှားမှု * ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှု * အဓိကရုဏ်းများ * ပုန်ကန်မှု * လက်နက်ကိုင်တော်လှန်မှု | status = လုပ်ဆောင်နေဆဲ * အီရန်တွင် ဆန္ဒပြသူများအား အင်အားဖြင့် ထိပ်တိုက် နှိမ်နင်းခြင်း *တစ်နိုင်ငံလုံး အင်တာနက်နှင့် မိုဘိုင်းကွန်ရက်များ ပိတ်ပစ်ခြင်း * အီရန်ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌ နုတ်ထွက်ခြင်း ; အစိုးရသည် ဆန္ဒပြသူများကို ဆက်လက်ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခြင်း | side1 = {{flagicon image|State flag of Iran (1964–1980).svg|link=Lion and Sun flag}}{{flagicon image|Civil flag of Iran (1964–1980).svg}} အီရန်အတိုက်အခံများ * အစိုးရဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြသူများ * ဆန္ဒပြကျောင်းသား/သူများ * ဆန္ဒပြသူများနှင့်ပူးပေါင်းလာကြသည့် ရဲနှင့်စစ်သားများ * လက်နက်ကိုင် အရပ်သားများ <ref>{{Cite news|last=Makoii|first=Akhtar|date=January 12, 2026|title=Armed protesters fight back against Iranian regime|url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/01/12/armed-protesters-fight-back-against-iranian-regime/|publisher=The Telegraph}}</ref><ref>{{cite news|date=January 3, 2026|title=Iran supreme leader says will not yield as protests simmer and US threatens|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/iran-supreme-leader-says-will-not-yield-protests-simmer-us-threatens-2026-01-03/|publisher=Reuters}}</ref><br/> {{Collapsible list |bullets=yes |title=နိုင်ငံရေးအင်အားစုများ: | {{flagicon image|Lion and Sun Tricolor Flag.svg}}<br/>ပြည်ပရောက် အီရန်နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်း<br/>{{small|Iran National Council}} <ref>{{cite news |last1=Teller |first1=Neville |title=Is there a chance for regime change in Iran? – opinion |url=https://www.jpost.com/opinion/article-859384 |access-date=5 January 2026 |agency=The Jerusalem Post |date=30 June 2025}}</ref> |{{flagicon image|Flag of the People's Mujahedin of Iran.svg}}<br/> အီရန်အစိုးရကို ဆန့်ကျင်သော နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်း<br/>{{small|People's Mojahedin Organisation of Iran(MEK)}} {{tree list}} ** {{flagicon image|NCRI National Council of Resistance of Iran Lion & Sun Flag.jpg}}<br/> အီရန်အစိုးရဆန့်ကျင်ရေးအဖွဲ့အစည်း<br/>{{small|National Council of Resistance of Iran(NCRI)}}<ref>{{cite news |title=Iran Braces for More Protests. Here's What to Know. |url=https://www.nytimes.com/article/iran-protests-inflation-currency.html |work=[[The New York Times]] |access-date=11 January 2026}}</ref> {{tree list/end}} | ပြည်ပရောက် အီရန်အတိုက်အခံအဖွဲ့အစည်းများ }} {{Collapsible list |bullets=yes |title=ခွဲထွက်ရေးအဖွဲ့အစည်းများ: |{{tree list}} * အီရန်ရှိ ကာ့ဒ်ခွဲထွက်ရေးသမားများ ** {{flagicon image|Flag of Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê.png}} '''Democratic Party of Iranian Kurdistan''' ** {{flagicon image|Flag of the Kurdistan Freedom Party (Iran).svg}} '''Kurdistan Freedom Party''' ** {{flagicon image|Flag of Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê.svg}} '''Kurdistan Free Life Party''' ** အီရန်ရှိ ကူဒစ်စတန် တိုက်ပွဲဝင် အဖွဲ့အစည်း ** {{flagicon image|Flag of Komala.svg}} '''Komala Party of Iranian Kurdistan''' ** အီရန်တော်လှန်ရေးဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများ ** '''Kurdistan Toilers Association''' ** ကာဒစ်စတန် အမျိုးသားအစောင့်တပ်ဖွဲ့ *** '''Zagros Tornado units ''' {{tree list/end}} |{{tree list}} * အီရန်အရှေ့တောင်ပိုင်းရှိ စီစတန်-ဘာလူချီစတန်ခွဲထွက်ရေးသမားများ ** {{flagicon image|Flag of the People's Fighters Front.svg}} ပြည်သူ့တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့ ** ဘလူချီစတန်ပြည်သူ့ပါတီ <ref>{{cite web|date=7 January 2026|title=Iranian Baloch group calls for protests and strikes across Iran|work=Iran International|url= https://www.iranintl.com/en/202601073833}}</ref> {{tree list/end}} |{{tree list}} * အီရန်ရှိ တောင်အာဇာဘိုင်ဂျန်ခွဲထွက်ရေးသမားများ ** တောင်အာဇာဘိုင်ဂျန်အဖွဲ့အစည်းများ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကောင်စီ<ref>{{cite web | title=Iran is Cut off from Internet as Protests Calling for Regime Change Intensify | website=[[The New York Times]] | date=8 January 2026 | url=https://www.nytimes.com/2026/01/08/world/middleeast/iran-protests-internet-shutdown.html }}</ref> ** အီရန်ရှိ အဇာဘိုင်ဂျန်ပါတီများ ညှိနှိုင်းရေးကောင်စီ<ref>{{Cite web|url=https://www.azernews.az/analysis/252771.html|title=Iran's protests no longer speak language of reform [OPINION]|date=9 January 2026|website=Azernews.Az}}</ref> {{tree list/end}} }} | side2 = {{tree list}} * {{flagicon|Iran}} [[မာဆော့ ပါဇက်ရှ်ကီရမ်|အီရန်အစိုးရ]] ** [[အီရန်အစ္စလာမ်မစ် သမ္မတနိုင်ငံ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ|အီရန်စစ်တပ်]] *** {{flagicon image|Flag of the Law Enforcement Force of the Islamic Republic of Iran.svg}}အီရန်ရဲတပ်ဖွဲ့ *** အစ္စလာမ့်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်ဖွဲ့ **** {{flagicon image|Flag of Basij.svg}}ပြည်သူ့စစ် ***** နယ်ခြားစောင့်တပ် **** အစ္စလာမ့်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်ဖွဲ့ မြေပြင်တပ်ဖွဲ့ ** အစိုးရလိုလားသော တန်ပြန်ဆန္ဒပြသူများနှင့် အရပ်ဝတ်များ ** အစိုးရလိုလားသော ပြည်ပရှီအာပြည်သူ့စစ်များ<ref>{{Cite web |date=2026-01-16 |title=Thousands of Iraqi militiamen joined Iran crackdown - CNN |url=https://www.iranintl.com/en/202601167778 |access-date=2026-01-16 |website=iranintl.com}}</ref> *** ပြည်သူ့စုဆောင်းရေးတပ် **** {{flagicon image|Hisbollah-Brigaden Flagge.svg}} ဟစ်ဘိုလာအဖွဲ့ **** '''Harakat al-Nujaba''' **** '''Kata'ib Sayyid ul-Shuhada''' **** '''Badr Organisation''' *** '''Hezbollah''' *** {{flagicon image|Liwa Fatemiyoun infobox flag.png}} '''Liwa Fatemiyoun''' *** {{flagicon image|Liwa Zainebiyoun infobox flag.png}} '''Liwa Zainebiyoun''' {{tree list/end}} | leadfigures1 = * စုပေါင်းခေါင်းဆောင်မှု <ref>{{cite news |title=Protests in Iran sparked by economic woes now nationwide, activists say|url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/protests-iran-sparked-economic-woes-now-nationwide-activists-129010386|agency=ABC News|date=8 January 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Video shows security forces firing tear gas at protesters as Iran crackdown kills dozens |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/iran-security-forces-clash-protesters-death-toll-rises-rcna252550 |first1=Babak |last1=Dehghanpisheh |first2=Henry |last2=Austin |work=[[NBC News]] |date=8 January 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=In Iran, no internet and surging protests urged on by an exiled prince |url=https://globalnews.ca/news/11604873/iran-internet-protests-exiled-prince/ |agency=Global News |date=8 January 2026}}</ref> * {{flagicon image|State flag of Iran (1964–1980).svg|link=Iran National Council}} ရေဇာပါလဗီ | leadfigures2 = * {{flagicon|Iran}} <br/>[[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ]] <br/> အီရန်အဓိပတိ * [[File:Office of the President of the Islamic Republic of Iran Seal.svg|25px|link=|alt=]]<br/> [[မာဆော့ ပါဇက်ရှ်ကီရမ်]]<br/> အီရန်သမ္မတ | howmany1 = လူဦးရေ ၅ သန်းခန့် <br/>(သတင်းဌာနများ၏ဖော်ပြချက်) | howmany2 = အတိအကျမသိရ | fatalities = ကွဲပြားချက်အမျိုးမျိုးရှိသည် * ၃၀,၀၀၀ ခန့် (NewsNation ဖော်ပြမှု) * ၂၀,၀၀၀ ကျော် (Bloomberg ဖော်ပြမှု) *၁၄,၇၈၉ (HRANA ဖော်ပြမှု) * ၃,၁၁၇ (အီရန်အစိုးရ ထုတ်ပြန်မှု) | injuries = စုစုပေါင်း လူ ၃၃၀,၀၀၀ မှ ၃၆၀,၀၀၀ ခန့် | arrests = ၂၆၀၁၅ (သေဒဏ်ပေးခံရသူ ၈၀၀ကျော်ပါပါဝင်သည်) | notes = အီရန်တွင် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၈ ရက်နေ့ကတည်းက အင်တာနက်နှင့် တယ်လီဖုန်း ပြတ်တောက်မှုကြောင့် အသေအပျောက် အတိအကျ မသိရှိရပေ }} '''၂၀၂၅-၂၀၂၆ အီရန် ဆန္ဒပြပွဲ'''သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်မှ စတင်၍ [[အီရန်နိုင်ငံ]]တစ်ဝှမ်းတွင် သမ္မတ [[မာဆော့ ပါဇက်ရှ်ကီရမ်]] ဦးဆောင်သော အစိုးရ နှင့် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးအခြေအနေ ဆိုးရွားလာမှုကို ဆန့်ကျင်သည့် လူထုဆန္ဒပြပွဲများ ဖြစ်သည်။ယင်းဆန္ဒပြပွဲများသည် ၁၉၇၉ ခုနှစ် အီရန်တော်လှန်ရေးနောက်ပိုင်း အကြီးမားဆုံး လူထုအုံကြွမှုဟု သတ်မှတ်ခံထားရပြီး၊အီရန်၏အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ နှင့် အကြီးတန်းအရာရှိများ၏ အမိန့်အရ ပြင်းထန်စွာနှိမ်နင်းခဲ့မှုကြောင့် ဆန္ဒပြသူထောင်ပေါင်းများစွာ သေဆုံးခဲ့ကာ ယနေ့ခေတ် အီရန်သမိုင်းတွင် အကြီးမားဆုံး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ == နောက်ခံအကြောင်းအရင်းများ == အီရန်နိုင်ငံတွင် ငွေကြေးဖောင်းပွမှု အမြင့်ဆုံးအဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခြင်း၊ အစားအစာဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်ခြင်းနှင့် အီရန်ငွေကြေးတန်ဖိုး ကျဆင်းခြင်းတို့ကြောင့် လူထု မကျေနပ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ယင်းမကျေနပ်မှုများသည် ဆန္ဒပြပွဲများအဖြစ် စတင်ခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် လက်ရှိ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် အဆုံးသတ်ရန် တောင်းဆိုသည့် ကျယ်ပြန့်သော လူထု လှုပ်ရှားမှုအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ == ဆန္ဒပြပွဲများ == ဆန္ဒပြပွဲများသည် မြို့တော် [[တီဟီရန်မြို့]]ရှိ ဈေးသည်များမှစတင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများအထိရောက်ကာ အချိန်တိုအတွင်း မြို့ကြီးများနှင့် မြို့ငယ်များသို့ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြသူများသည် အစိုးရဆန့်ကျင်သည့် ဆောင်ပုဒ်များကို အော်ဟစ်ခဲ့ကြပြီး အစိုးရအပါအဝင် အစ္စလာမစ်တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ (IRGC) နှင့် ဆက်နွယ်သည့် သင်္ကေတများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ ခေါင်းဆောင်မပါသည့် လှုပ်ရှားမှုတစ်ရပ်အဖြစ်ဖြင့် စတင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော်လည်း၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၈ ရက်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရောက် နန်းချခံ အီရန်ရှာဟ်ဘုရင်၏သား ရေဇာ ပါလဗီ (Reza Pahlavi)၏ တစ်ပြိုင်နက် ဆန္ဒပြပွဲများ ပြုလုပ်ရန် တိုက်တွန်းမှုအပြီး ဆန္ဒပြမှုများသည် ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့သည်။ ယင်းနေ့တွင် တီဟီရန်မြို့၌ လူဦးရေ ၁.၅ သန်းခန့် လမ်းမများသို့ ထွက်လာခဲ့ပြီး၊ ဇန်နဝါရီ ၉ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတစ်ဝန်း လူဦးရေ ၅ သန်းခန့် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ ရေဇာ ပါလဗီသည် အကြမ်းမဖက်သော အာဏာကူးပြောင်းရေးနှင့် အီရန်နိုင်ငံ၏ အနာဂတ် နိုင်ငံရေးစနစ်ကို ဆုံးဖြတ်ရန် ပြည်လုံးကျွတ် မဲဆန္ဒခံယူပွဲ ပြုလုပ်ရေးကို ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြသူများ၏ စည်းရုံးရေးကို တားဆီးရန် အီရန်အစိုးရသည် အင်တာနက်နှင့် ဖုန်းဆက်သွယ်ရေး ဝန်ဆောင်မှုများကို ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့က ဆန္ဒပြပွဲများကို အားပေးထောက်ပံ့နေကြောင်း အီရန်ဘက်က စွပ်စွဲခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီ ၉ ရက်အထိ ပြည်နယ် (၃၁) ခုလုံးတွင် လူသန်းပေါင်းများစွာ လမ်းမများသို့ ထွက်လာခဲ့ကြသည်။ ဇန်နဝါရီ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အင်တာနက် ဖြတ်တောက်ထားသည့် ကာလအတွင်း ဆန္ဒပြသူ အနည်းဆုံး ၂,၀၀၀ ဦး သေဆုံးခဲ့ကာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များသည် တိုက်ရိုက်ပစ်ခတ်မှုကို အင်အားအလွန်အကျွံ ပိုမိုအသုံးပြုလာခဲ့သည်။ အီရန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူသည် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ဆန္ဒပြသူများအား ပစ်ခတ်ခဲ့ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြ အီရန်အမျိုးသမီးအချို့သည် ၁၉၇၉ ခုနှစ် အစ္စလာမ္မစ်တော်လှန်ရေး မတိုင်မီက အီရန်နိုင်ငံတွင် အမျိုးသမီးဆင်မြန်းခဲ့ပုံအတိုင်း သရုပ်ပြ၍ ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/world-63064936|title=အစ္စလာမ်တော်လှန်ရေးမတိုင်ခင်က အီရန်အမျိုးသမီးတွေရဲ့အခြေအနေ|work=BBC|access-date=၂၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၂၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂}}</ref> == ထိခိုက်သေဆုံးဒဏ်ရာရမှုများ == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၁၀ ရက်တွင်The Guardian သတင်းစာသည် အီရန်နိုင်ငံတွင် အင်တာနက် ဖြတ်တောက်ခံထားရသည့်ကြားမှ အီရန် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များ၏ ဆန္ဒပြပွဲ ပစ်ခတ်နေမှု သတင်းအများအပြားကို ဖော်ပြနိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းအပြင် မျက်မြင်သက်သေတို့၏ ပြောကြားချက်ကို ကိုးကားပြီး တီဟရန်မြို့အနှံ့တွင် “အလောင်းရာနှင့်ချီ” သေဆုံးမှုသတင်းကို တင်ဆက်ခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့တွင် စောင့်ကြည့်လေ့လာသူများနှင့် ပညာရှင်များသည် ဆေးရုံမှတ်တမ်းများအပေါ် အခြေခံ၍ သေဆုံးသူဦးရေကို ၆,၀၀၀ ခန့်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့ကြသည်။ ဇန်နဝါရီ ၁၃ ရက်နေ့တွင် Iran International သတင်းဌာနသည် ဆန္ဒပြ သေဆုံးသူဦးရေကို အနည်းဆုံး ၁၂,၀၀၀ ရှိကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ CBS News ကလည်း အီရန်အတွင်း လူ့အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူများက သေဆုံးသူဦးရေကို ၁၂,၀၀၀ မှ ၂၀,၀၀၀ အထိ ခန့်မှန်းထားကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီ ၁၇ ရက်နေ့တွင် The Sunday Times သတင်းစာသည် အီရန်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ဆရာဝန်ကွန်ရက်တစ်ခု၏ ခန့်မှန်းချက်အရ သေဆုံးသူဦးရေသည် “အနည်းဆုံး ၁၆,၅၀၀ မှ ၁၈,၀၀၀ အထိ” ရှိပြီး ဒဏ်ရာရသူ ၃၃၀,၀၀၀ ခန့် ရှိကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီ ၂၀ ရက်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေးဗဟိုဌာနသည် အစ္စလာမစ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ အေးဂျင့်များကြောင့် သေဆုံးသူ အနည်းဆုံး ၄၃,၀၀၀ ရှိကြောင်း၊ ဒဏ်ရာရသူ ၃၅၀,၀၀၀ ကျော်နှင့် မျက်စိကန်းသွားသူ ၁၀,၀၀၀ ကျော် ရှိကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီ ၂၂ ရက်နေ့တွင် အီရန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေး အထူးကိုယ်စားလှယ်သည် သေဆုံးသူ အရေအတွက်အား ၂၀,၀၀၀ ကျော်နိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ NewsNation ကလည်း သေဆုံးသူဦးရေသည် “၃၀,၀၀၀ နီးပါး” ရှိနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ == နောက်ဆက်တွဲဖြစ်ရပ်များ == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၂ရက် အစောပိုင်းတွင် အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်ထရမ့်ပ်]] သည် အီရန်အစိုးရက ဆန္ဒပြသူများကို စတင် သတ်ဖြတ်လာပါက အမေရိကန်က ကြားဝင်မည်ဖြစ်ကြောင်း Truth Social လူမှုကွန်ရက်တွင် ရေးသား သတိပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2026/01/03/77634|title=ဆန္ဒပြသူများကို အီရန် သတ်ဖြတ်လာပါက အမေရိကန် ကြားဝင်မည်ဟု ထရမ့်ပြော|work=Mizzima Burmese|access-date=၂၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> <blockquote>“ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြသူများကို ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မည်ဆိုပါက အမေရိကန်က လာရောက်ကယ်တင်မည်” ဖြစ်ကြောင်း သမ္မတ ထရမ့်က ရေးသားသည်။ “ကျွန်တော်တို့ အသင့်ပြင်ဆင်ထားပြီး သွားကြဖို့ အဆင်သင့်ပဲ”</blockquote> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၀ရက် တွင် အမေရိကန်တွင် အခြေချနေထိုင်လျက်ရှိသည့် နန်းချခံ အီရန်ရှာဟ် ဘုရင်၏သားဖြစ်သူ ရေဇာပါလဗီသည် အီရန် ဆန္ဒပြသူများအနေဖြင့် လမ်းပေါ်ထွက်ရုံမျှမကဘဲ မြို့ကြီးများ၏ ဗဟိုချက်များကို စနစ်တကျ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ကြရန် တိုက်တွန်း နှိုးဆော်ခဲ့သည်။၎င်းက မိခင်နိုင်ငံသို့ ပြန်လာရန်အချိန်သည် အလွန် နီးကပ်နေပြီဖြစ်ကြောင်းနှင့် ပြည်သူများအနေဖြင့် ရည်မှန်းချက်ကို ပိုမို မြင့်တင်ရန် လိုအပ်ကြောင်း ဗီဒီယိုသတင်းစကားမှတစ်ဆင့် သတင်းစကားလည်း ဖြန့်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bangkokpost.com/world/3172844/son-of-shah-calls-for-seizure-of-iranian-city-centres|title=Son of shah calls for seizure of Iranian city centres |work=Bangkok Post|access-date=25 January 2026|date=10 January 2026}}</ref> ၎င်းသည် ဇန်နဝါရီ ၉ ရက် တွင် အီရန်၌ ဆန္ဒပြမှုများအား အမေရိကန်အနေဖြင့် ကြားဝင်ဆောင်ရွက်ရန် မေတ္တာရပ်ခံခဲ့သူဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/309039|title=အီရန်၌ ဆန္ဒပြမှုများဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေချိန်တွင် အမေရိကန်အနေဖြင့် ကြားဝင်ဆောင်ရွက်ရန် အီရန်၏ ကွယ်လွန်သွားပြီဖြစ်သည့် ရှားဘုရင်၏ သားဖြစ်သူက ထရန့်ကို တိုက်တွန်း|work=Eleven Media Grpup|access-date=၂၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၁၇ ရက် တွင် အီရန်အစ္စလာမ်မစ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ]] သည် အီရန်နိုင်ငံအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော အကြမ်းဖက်ဆန္ဒပြမှုများကို ထိန်းချုပ် နိုင်ခြင်းအားဖြင့် အီရန်သည် အမေရိကန်ကို အနိုင်ယူကျော်လွှားနိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြိမ်းဝါးခဲ့သည်။ [[တွစ်တာ|X လူမှုကွန်ရက်ပေါ်]] တွင် တင်ခဲ့သည့် ပို့စ်များ၌ ခါမေနီသည် အဆိုပါ မတည်ငြိမ်မှုများကို ဖန်တီးသူများမှာ အမေရိကန် နှင့် အစ္စရေးတို့ဖြစ်သည်ဟု အမေရိကန်သမ္မတသည် ဆန္ဒပြသူများထံ “အကူအညီများ လာနေပြီ” ဟု ကတိပေးခဲ့ခြင်း နှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသသို့ အမေရိကန် စစ်သင်္ဘော များ စေလွှတ်ခြင်းတို့ကို ရည်ညွှန်းလျက် ဝါရှင်တန်သည် အဓိက တရားခံ ဖြစ်ကြောင်း စွပ်စွဲခဲ့သည်။ <blockquote>“အမေရိကန်သည် ထိုဆူပူအုံကြွမှုကိုဖန်တီးရန် အတွက် အကြီးအကျယ် ပြင်ဆင်မှုတွေ လုပ်ခဲ့သည် ၊ ထိုဆူပူမှုသည် ထို့ထက်ကြီးမားသည့်ပရိယာယ်များအတွက် နိဒါန်းတစ်ခု ဖြစ်သည် ၊ အီရန်လူမျိုးများသည် အမေရိကန်ကို အနိုင်ယူလိုက်ပြီ ဖြစ်သည်”</blockquote> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂၂ ရက် တွင် အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်ထရမ့်ပ်]] သည် [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ]]၊ ဒါဗို့စ်မြို့တွင် ကျင်းပသည့် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးဖိုရမ် မှအပြန် အဲဖို့စ်ဝမ်းလေယာဉ်ပေါ်တွင် [[အီရန်နိုင်ငံ]]သို့ ဧရာမစစ်အင်အားစုကြီး ဦးတည်နေပြီး အခြေအနေကို အနီးကပ် စောင့်ကြည့်နေသည့် သတိပေးစကားပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/742954|title=ဧရာမစစ်အင်အားစုကြီး” အီရန်သို့ ဦးတည်နေဟု ထရမ့်ပ် သတိပေး|work=DVB|access-date=၂၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.channelnewsasia.com/world/us-military-buildup-iran-protests-trump-5877871|title=Trump says US 'armada' heading toward Iran|work=CNA|access-date=25 Jan 2026|date=23 Jan 2026}}</ref> <blockquote>“အဲဒီကို ဦးတည်ပြီးတော့ သင်္ဘောအုပ်စုကြီး လွှတ်ထားပါတယ်။ ဧရာမစစ်အင်အားစုကြီး အီရန်ကို ဦးတည်နေပါတယ်။ ဘာမှဖြစ်တာ မမြင်ချင်ပေမဲ့ ကျုပ်တို့ အနီးကပ်စောင့်ကြည့်နေပါတယ်။ လူ ၈၃၇ ယောက် ကြိုးပေးမှာကို ကျုပ် ဟန့်တားနိုင်ခဲ့ပါတယ်”</blockquote> ထရမ့်၏ သတိပေးချက်အပြီး အီရန်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်၏တပ်မှူးဖြစ်သော ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မိုဟာမက်ပက်ပူးဝါးသည် အစ္စရေးနှင့် အမေရိကန်တို့သည်ပို၍နာကျင်စရာကောင်းသော၊နောင်တပိုရစရာကောင်းသောကံကြမ္မာတို့ကို ရင်မဆိုင်ရစေရန်သမိုင်း အတွေ့အကြုံများ နှင့် [[အီရန်–အစ္စရေး စစ်ပွဲ|၁၂ ရက်ကြာစစ်ပွဲ]]၌ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်တို့ကိုသင်ခန်းစာယူခြင်းအားဖြင့်တွက်ချက်မှုမှားယွင်းခြင်းများကို ရှောင်ကြရန် သတိပေးခဲ့သည်။မိမိတို့၏တပ်ဖွဲ့များသည် သေနတ်မောင်းတံပေါ် လက်ညိုးတင်ထားပြီဟုလည်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.france24.com/en/live-news/20260122-iran-guards-chief-says-finger-on-trigger-warns-us-against-miscalculations|title=Iran Guards chief says 'finger on trigger', warns US against 'miscalculations'|work=|access-date=25 January 2026|date=22 January 2026}}</ref> == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ခုနှစ် ဆန္ဒပြပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ခုနှစ် ဆန္ဒပြပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:အီရန်နိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများ]] qw1scm3y2eiapkyl1gexn17csl493ru 0 288310 1044679 1041460 2026-07-27T19:24:15Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1044679 wikitext text/x-wiki {{Infobox software|name=Infer.NET|logo=Infer.NET logo.png|screenshot=|screenshot size=|caption=|author=[[Microsoft Research]]|developer=[[Microsoft]],<br />[[.NET Foundation]]|released={{Start date and age|2008}}|latest release version=v0.4.2301.0301<ref>{{Cite web|url=https://github.com/dotnet/infer|title=dotnet/infer|website=GitHub|date=3 January 2023}}</ref>|latest release date={{Start date and age|2023|01|03}}|repo={{URL|https://github.com/dotnet/infer}}|programming language=[[C Sharp (programming language)|C#]]|platform=[[.NET Framework]], [[.NET]], [[Mono (software)|Mono]]|operating system=[[Microsoft Windows]], [[macOS]], [[Linux]]|genre=[[Machine learning (ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှုစနစ်)]] [[software library]]|license=[[MIT License]]|website={{URL|https://dotnet.github.io/infer/}}}}'''အင်ဖာ ဒေါ့နက်''' ({{lang-en|Infer.NET}}) ဆိုသည်မှာ[[Machine learning (ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှုစနစ်)]] အတွက် အသုံးပြုသည့် အခမဲ့နှင့် လွတ်လပ်‌သောရင်းမြစ် (free and open source) .NET ဆော့ဖ်ဝဲလ် လိုက်ဘရေရီ (software library) တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Viswav |first=Pradeep |date=2018-10-08 |title=Microsoft's popular machine learning framework Infer.NET goes open source |url=https://mspoweruser.com/microsofts-popular-machine-learning-framework-infer-net-goes-open-source/ |access-date=2026-06-20 |website=MSPoweruser |language=en-US}}</ref> ၎င်းသည် ဂရပ်ဖစ်ကယ်မော်ဒယ်များ (graphical models) တွင် Bayesian inference လုပ်ဆောင်မှုကို ထောက်ပံ့ပေးပြီး၊ probabilistic programming အတွက်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။<ref>Millman, Rene (8 October 2018). "[https://internetofbusiness.com/microsoft-infer-net-ai-code-open-source/ Microsoft makes Infer.NET machine learning framework open-source] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250813145334/https://internetofbusiness.com/microsoft-infer-net-ai-code-open-source/ |date=13 August 2025 }}". ''Internet of Business''.</ref> == ခြုံငုံသုံးသပ်ချက် == အင်ဖာ ဒေါ့နက် (Infer.NET) သည် မော်ဒယ်အခြေပြုချဉ်းကပ်မှု (model-based approach) ကို အသုံးပြုပြီး အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (classification)၊ အကြံပြုခြင်းစနစ် (recommendation) သို့မဟုတ် အုပ်စုဖွဲ့ခြင်း (clustering) ကဲ့သို့သော စံသတ်မှတ်ချက်ပြဿနာများ အပါအဝင်၊ စိတ်ကြိုက်ဖန်တီးထားသော ဖြေရှင်းချက်များနှင့် သီးခြားနယ်ပယ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများ အစရှိသည့် မတူကွဲပြားသော စက်သင်ယူခြင်းပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် အသုံးပြုသည်။ ဤဆော့ဖ်ဝဲလ်ဘောင် (framework) ကို [[ဇီဝသတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ]] (bioinformatics)၊ [[ကူးစက်ရောဂါဗေဒ]] (epidemiology)၊ ကွန်ပျူတာ အမြင်အာရုံစနစ် ([[Computer vision]]) နှင့် သတင်းအချက်အလက် ရှာဖွေထုတ်ယူခြင်း (information retrieval) ကဲ့သို့သော နယ်ပယ်အသီးသီးတွင် အသုံးပြုကြသည်။<ref>{{Cite web |date=2018-10-13 |title=Microsoft Open Sources Infer.NET AI Framework [For Humanity] |url=https://itsfoss.com/microsoft-ai-open-source-infer-net/ |access-date=2026-06-20 |website=It's FOSS |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Speed |first=Richard |date=2018-10-05 |title=Microsoft open-sources Infer.NET AI code just in time for the weekend |url=https://www.theregister.com/software/2018/10/05/microsoft-open-sources-infernet-ai-code-just-in-time-for-the-weekend/1364893 |access-date=2026-06-20 |website=theregister |language=en-US}}</ref> ဤဆော့ဖ်ဝဲလ်ဘောင်ကို တီထွင်ဖန်တီးမှုကို [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ]]၊ ကိန်းဘရစ်ချ်မြို့ရှိ [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ်]] သုတေသနဗဟိုဌာန (Microsoft's research centre) မှ အဖွဲ့တစ်ခုက ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ၎င်းကို ပညာရေးဆိုင်ရာ အသုံးပြုရန်အတွက် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်း ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် အလွတ်ရင်းမြစ် (open sourced) အဖြစ် ပြောင်းလဲထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ကုမ္ပဏီသည် အင်ဖာ ဒေါ့နက် နှင့် အဆင့်မြင့်စက်သင်ယူခြင်း နည်းပညာရပ်ဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် အမေရိကန် မူပိုင်ခွင့်နှင့် ကုန်အမှတ်တံဆိပ်ရုံး (USPTO) ၏ သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာကဏ္ဍတွင် ပေးအပ်သော "Patents for Humanity Award" ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=2013 Award Recipients |url=https://www.uspto.gov/ip-policy/patent-policy/patents-humanity/2013-award-recipients |access-date=2026-06-20 |website=www.uspto.gov |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mario |date=2013-04-12 |title=Microsoft Wins "Patents for Humanity" Award For Infer.NET From USPTO |url=https://mspoweruser.com/microsoft-wins-patents-for-humanity-award-for-infer-net-from-uspto/ |access-date=2026-06-20 |website=MSPoweruser |language=en-US}}</ref> အင်ဖာ ဒေါ့နက် (Infer.NET) ကို မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ကုမ္ပဏီအတွင်းပိုင်း၌ Office၊ [[Microsoft Azure|Azure]] နှင့် Xbox ကဲ့သို့သော ၎င်းတို့၏ ထုတ်ကုန်အချို့တွင် စက်သင်ယူခြင်းအင်ဂျင် (machine learning engine) အဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။<ref>{{Cite web |title=Microsoft open-sources Infer.Net machine learning |url=https://www.infoworld.com/article/2257299/microsoft-open-sources-infernet-machine-learning.html |access-date=2026-06-20 |website=InfoWorld |language=English}}</ref> ၎င်း၏ ရင်းမြစ်ကုဒ်ကို [[MIT လိုင်စင်]] (MIT License) အောက်တွင် သတ်မှတ်ထားပြီး [[ဂစ်တ်ဟပ်ဘ်|GitHub]] ပေါ်တွင် ရယူနိုင်သည့်အပြင်၊<ref>{{Cite web |date=2026-06-17 |title=dotnet/infer |url=https://github.com/dotnet/infer |access-date=2026-06-20}}</ref> NuGet ပက်ကေ့ချ် (NuGet package) အဖြစ်လည်း ရရှိနိုင်သည်။<ref>{{Cite web |title=Infer.Net 2.4.0 |url=https://www.nuget.org/packages/Infer.Net/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250814081119/https://www.nuget.org/packages/Infer.Net/ |archive-date=14 August 2025 |access-date=2026-06-20 |website=www.nuget.org |language=en |url-status=live }}</ref> == အခြားကြည့်ရန် == {{Portal|Free and open-source software}} * Comparison of machine learning software * Machine learning * ML.NET * scikit-learn == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == နောက်ထပ်ဖတ်ရှုရန် == * {{Cite web |last=Knowles |first=D. |last2=Parts |first2=L. |year=2010 |title=Modeling skin and ageing phenotypes using latent variable models in Infer.NET |url=https://www.microsoft.com/en-us/research/wp-content/uploads/2016/02/knowles2010_predictive_medicine.pdf |website=[[Microsoft]]}} * {{Cite web |last=Winn |first=John |last2=Minka |first2=Tom |year=2009 |title=Probabilistic Programming with Infer.NET |url=https://tminka.github.io/papers/mlss2009/}} * {{Cite web |last=Winn |first=John |last2=Simpson |first2=Angela |year=2008 |title=Immune System Modeling with Infer.NET |url=https://www.microsoft.com/en-us/research/wp-content/uploads/2016/02/escience_2page.pdf |website=[[Microsoft]]}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [https://dotnet.github.io/infer/ Infer.NET] * [[github:dotnet/infer|GitHub - dotnet/infer]] * [https://www.microsoft.com/en-us/research/group/machine-intelligence-and-perception/ Machine Intelligence and Perception - Microsoft Research] * [http://videolectures.net/abi07_winn_ipi/ Infer.NET - Practical Implementation Issues and a Comparison of Approximation Techniques] [[ကဏ္ဍ:၂၀၀၈ ဆော့ဖ်ဝဲလ်]] [[ကဏ္ဍ:မိုက်ခရိုဆော့ဖ် အခမဲ့ ဆော့ဖ်ဝဲလ်]] [[ကဏ္ဍ:ဉာဏ်ရည်တု]] [[ကဏ္ဍ:နည်းပညာ]] [[ကဏ္ဍ:ဆော့ဖ်ဝဲလ်]] mz4yqaq6uhfg5gk89m5z1uj1mxug5wc 0 288397 1044817 1043767 2026-07-28T10:50:33Z ~2026-41798-03 146193 /* ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး */ 1044817 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ပန်တျာတင်တင်မြင့် | image = | caption = ဂန္ထဝင် အငြိမ့်မိခင်ကြီး ပန်တျာတင်တင်မြင့် | birth_name = တင်တင်မြင့် | birth_date = ၇ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၆ | birth_place = ခလောက်ချိုင်ရွာ၊ကြည့်မြင်တိုင်တစ်ဖက်ကမ်း၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] | death_date = {{Death date and age|၂၀၂၁|၈|၆|၁၉၄၆|၉|၇}} | death_place = | occupation = သဘင်အနုပညာရှင်<br/> <small>(ဇာတ်နှင့် အငြိမ့်မင်းသမီး)</small><br/> သီချင်းအဆိုတော် | years_active = | spouse = ပန်တျာကြည်လင် <br/>(၁၉၆၂–၁၉၇၄) | children = ၅ ဦး | relatives = | awards = }} '''ပန်တျာ တင်တင်မြင့်''' (၇ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၆ – ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၁) သည် မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် အငြိမ့်မင်းသမီးကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဇာတ်မင်းသမီးအဖြစ်လည်းကောင်း ထူးခြားပြောင်မြောက်စွာ အောင်မြင်ခဲ့သည့် ထင်ရှားကျော်ကြားသော သဘင်အနုပညာရှင်နှင့် တေးသီချင်းအဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မိန်းမသားဦးဆောင်သည့် "ပြည်သူ့မုန်တိုင်း" ပြဇာတ်အဖွဲ့ကို တည်ထောင်ကာ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ရုံပြည့်ရုံလျှံ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး သဘင်လောကတွင် "ဂန္ထဝင် အငြိမ့်လောက၏ မိခင်ကြီး" ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ခြင်း ခံခဲ့ရသူလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2021-08-11 |title=ဂန္ထဝင် အငြိမ့်မင်းသမီးကြီး ပန်တျာတင်တင်မြင့်ရဲ့ ဘဝဇာတ်ကြောင်း |url=https://burma.irrawaddy.com/article/2021/08/11/245065.html |access-date=2026-07-09 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == zoeပန်တျာတင်တင်မြင့် ကို ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ကြည့်မြင်တိုင်တစ်ဖက်ကမ်းရှိ ခလောက်ချိုင်ရွာ တွင် အဖ zoeဦးသိုက်၊ အမိ ဒေါ်zoeကြည်ညွန့်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၆ ဦးအနက် စတုတ္ထမြောက် zoeသမီးဖြစ်သည်။ မိသားစုတွင် အနုပညာမျိုးရိုး မရှိခဲ့ဘဲ ငယ်စဉ် အသက် ၁၀ နှစ်အရွယ်ကတည်းက အနုပညာကို အလွန်ဝါသနာကြီးခဲ့သည်။ထို့ကြောင့် မိဘများမသိအောင် ခိုးဝှက်၍ အနုပညာပညာရပ်များကို သင်ယူခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်က ကျောင်းမှန်မှန်မတက်ဘဲ ကျောင်းလွယ်အိတ်ကို မုန့်ဆိုင်တွင်အပ်ကာ ပလုတ်တုတ်တီးဝိုင်းနှင့် အလှူခံရာနောက်သို့ လိုက်လံကပြခဲ့ဖူးသည် zoe။ ပြင်ပကျောင်းပညာရေးကို ဒုတိယတန်းအထိသာ သင်ကြားခဲ့ဖူးသည်။အသက် ၁၃ နှစ်အရွယ်တွင် လက်ဦးဆရာဖြစ်သူ စာရေးဆရာ ဦးzoeသိန်းဆွေလေး၏ ကူညီမှုဖြင့် ထိုခေတ်က အနည်းဆုံး လေးတန်းအောင်မှ တက်ရောက်ခွင့်ရှိသည့် ပန်တျာ zoeကျောင်းသို့ တက်ရောက်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ ပန်တျာကျောင်းတွင် ၃ နှစ်ကြာ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်အဆင့် “ZOE" ပြိုင်ပွဲများတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကာ ဆုတံဆိပ်များ ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ == ဇာတ်မင်းသမီးဘဝ == ပန်တျာကျောင်းဆင်းပြီးနောက် ပန်တျာဇာတ်အဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ကာ အနုပညာခရီးကို စတင်ခဲ့သည်။ ဇာတ်လောက၏ ပထမခြေလှမ်းအဖြစ် ယိမ်းသမခေါင်းဆောင်အဖြစ် ကပြခဲ့ရပြီး ခေတ်ပြိုင်မင်းသမီးကြီးများဖြစ်ကြသည့် အောင်သန်းတင်၊ ခင်ခင်ညွန့်၊ ခင်အုန်းမြင့်လေး၊ မနယ်လီမြိုင် စသည့် ဝါရင့်အနုပညာရှင်များနှင့် တွဲဖက်ကပြခွင့်ရခဲ့သည်။ ကိုယ်ခန္ဓာသေးငယ်ပြီး အသက်ငယ်ဆုံးဖြစ်သဖြင့် နှစ်ပါးသွားအခန်းများတွင် နောက်ဆုံးမှသာ ကပြခွင့်ရလေ့ရှိသည်။နောက်ပိုင်းတွင် မင်းသားကြီး [[ပန်တျာကြည်လင်]] နှင့် တွဲဖက်ညီစွာ နှစ်ပါးခွင်ဇာတ်များ၊ ပြဇာတ်များကို ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ တွဲဖက်ကပြခဲ့သည့် ရသာစုံလင် “နှစ်ပါးခွင်” နှင့် “မြစိမ်းရှင် သိုက်သမိုင်း” ဇာတ်ထုပ်တို့မှာ လူကြိုက်များ ထင်ရှားခဲ့သည်။ ဓာတ်ပြားခေတ်တွင် သီဆိုခဲ့သည့် “တောသူအချစ်” သီချင်းသည်လည်း အထူးအောင်မြင်ခဲ့သည်။ == အငြိမ့်လောကသို့ ကူးပြောင်းခြင်းနှင့် အောင်မြင်မှု == ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ဇာတ်သဘင်လောကမှ အငြိမ့်လောကသို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ဦးကျော်စိုး တည်ထောင်သည့် “ပြည်သူ့မုန်တိုင်း” ပဒေသာအငြိမ့်အဖွဲ့တွင် စတင်ကပြခဲ့သည်။ ပြဇာတ်မင်းသား လူငယ်ကြည်ခိုင်၊ မင်းသားသန့်ဇင်တို့နှင့် တွဲဖက်ကာ “မိန်းမသားဦးဆောင်သည့် ပြဇာတ်အဖွဲ့” အဖြစ် အမြို့မြို့အနယ်နယ်တွင် လှည့်လည်ကပြခဲ့ရာ တစ်နှစ်လျှင် ပွဲချီ ၃၄၀ အထိ ရုံပြည့်ရုံလျှံ အားပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။မြန်မာနိုင်ငံတွင် မင်းသမီးဦးဆောင်သည့် အငြိမ့်အဖွဲ့အစည်းအနေဖြင့် ပန်တျာတင်တင်မြင့် တစ်ဦးတည်းသာ ထူးခြားစွာ အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပရိသတ်ကို ငိုအောင်၊ ရယ်အောင်၊ ပျော်အောင် သရုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းရှိသည့် သဘာဝမင်းသမီးကြီးအဖြစ် လူရွှင်တော်ကြီး ထင်ပေါ်အပါအဝင် သဘင်မျိုးဆက်များ၏ လေးစားမှုကို ခံခဲ့ရသည်။ == ထင်ရှားသော တေးသီချင်းများ == ပန်တျာတင်တင်မြင့်သည် ဓာတ်ပြားခေတ်မှ ကက်ဆက်ခေတ်အထိ အငြိမ့်သီချင်း၊ အော်ပရာနှင့် တေးသီချင်းပေါင်းများစွာကို သီဆိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အနက် ထင်ရှားသော သီချင်းအချို့မှာ တောသူအချစ်၊ အာရောဂျံ ပရမံလာဘံ၊ ပါးမှာနံ့သာ ခါးမှာပဝါ၊ မဟူရာည၊ ယသော်ဓရာအလွမ်း၊ စိန်စီသောတေး၊ ဘဝတဆစ်ချိုး၊ အချစ်နာကျသော ရောဂါ၊ သဘင်သည် အနုပညာ နှင့် ကျမ မိန်းမသား တို့ ဖြစ်ကြသည်။ == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ== ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်တွင် မင်းသားကြီး ပန်တျာကြည်လင် နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး သားသမီး ၅ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ အသက် ၂၈ နှစ် (၁၉၇၄ ခုနှစ်ခန့်) တွင် အိမ်ထောင်ကွဲခဲ့သည်။သူသည် မျိုးရိုးမရှိဘဲ ခက်ခဲစွာ သင်ယူခဲ့ရသည့် အနုပညာအမွေကို နောက်မျိုးဆက်များထံ လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ သားဖြစ်သူ မင်းသား မျိုးကို၊ သမီးဖြစ်သူ မင်းသမီး စောမြတ်မိုး၊ မြေးဖြစ်သူ မင်းသား သွေးသစ် နှင့် [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)|အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းဆင်း မြေးမလေး ဆုလတ်ဝေတို့အထိ အနုပညာမျိုးဆက် သုံးဆက်တိုင်တိုင် လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == အသက် ၃၈ နှစ်အရွယ်တွင် ကျန်းမာရေးအခြေအနေ (အသည်းတွင် ပြည်တည်သည့်ရောဂါ) ကြောင့် အနုပညာလောကမှ ခေတ္တအနားယူခဲ့ရပြီး မကွေးဆေးရုံတွင် ၃ လကြာ ဆေးကုသမှု ခံယူခဲ့ရသည်။ဆေးရုံဆင်းပြီးနောက် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မလှိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွှေပေါ်ကျွန်း သာသနာမြေ တွင် သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို တစိုက်မတ်မတ် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သာသနာပြုစဉ်ကာလအတွင်း ဘုရားစေတီပေါင်း ၁,၂၀၀ ကျော်ကို ထီးတော်တင်လှူပူဇော်နိုင်ခဲ့ပြီး ဘုရားပွဲများတွင်လည်း အနုပညာဖြင့် ကုသိုလ်ဖြစ် သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ သူ၏ နောက်ဆုံးဆန္ဒမှာ စေတီပေါင်း ၁,၅၀၀ ပြည့်အောင် ထီးတင်ရန်နှင့် "အရိမေတ္တယျအကြိုစေတီတော်" ကို အပြီးသတ်တည်ထားကိုးကွယ်ရန် ဖြစ်သော်လည်း ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ပြည့်မြောက်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ကွယ်လွန်ခါနီး ၂ နှစ်ခန့်အလိုတွင် အဆုတ်ကင်ဆာရောဂါ ဝေဒနာကို ပြင်းထန်စွာ ခံစားခဲ့ရပြီး ဆေးရုံတက်ရောက်ကုသမှု ခံယူရင်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ သြဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့၊ မနက် ၁ နာရီ ၁၂ မိနစ်အချိန်ခန့် တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၇၅ နှစ်ရှိပြီဖြစ်ပြီး သားသမီး ၄ ဦး၊ မြေး ၁၁ ဦးနှင့် မြစ် ၂ ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၁ ခုနှစ်အတွင်း စာပေ၊ ရုပ်ရှင်၊ သဘင်၊ ဂီတ စသည့် နယ်ပယ်အသီးသီးမှ ကြွေလွင့်ခဲ့ကြသည့် အနုပညာကြယ်ပွင့်များ |url=https://news-eleven.com/article/223138 |access-date=2026-07-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၄၆|၂၀၂၁}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၄၆ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] so4w6cbio301rzx5u9dt8tles50fky4 1044820 1044817 2026-07-28T10:53:35Z ~2026-41798-03 146193 1044820 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Zoeပန်တျာတင်တင်မြင့် | image = | caption = ဂန္ထဝင် အငြိမ့်မိခင်ကြီး Zoeပန်တျာတင်တင်မြင့် | birth_name = Zoeတင်တင်မြင့် | birth_date = ၇ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၆ | birth_place = ခလောက်ချိုင်ရွာ၊ကြည့်မြင်တိုင်တစ်ဖက်ကမ်း၊ [[Zoeမြို့]] | death_date = {{Death date and age|၂၀၂၁|၈|၆|၁၉၄၆|၉|၇}} | death_place = | occupation = သဘင်အနုပညာရှင်<br/> <small>(ZOE)</small><br/> သီချင်းအဆိုတော် | years_active = | spouse = ပန်တျာZoeကြည်လင် <br/>(၁၉၆၂–၁၉၇၄) | children = ၅ ဦး | relatives = | awards = }} '''ပန်တျာ ZOEတင်တင်မြင့်''' (၇ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၆ – ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၁) သည် မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် အငြိမ့်မင်းသမီးကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဇာတ်မင်းသမီးအဖြစ်လည်းကောင်း ထူးခြားပြောင်မြောက်စွာ အောင်မြင်ခဲ့သည့် ထင်ရှားကျော်ကြားသော သဘင်အနုပညာရှင်နှင့် တေးသီချင်းအဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မိန်းမသားဦးဆောင်သည့် "ပြည်သူ့မုန်တိုင်း" ပြဇာတ်အဖွဲ့ကို တည်ထောင်ကာ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ရုံပြည့်ရုံလျှံ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး သဘင်လောကတွင် "ဂန္ထဝင် အငြိမ့်လောက၏ မိခင်ကြီး" ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ခြင်း ခံခဲ့ရသူလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2021-08-11 |title=ဂန္ထဝင် အငြိမ့်မင်းသမီးကြီး ပန်တျာတင်တင်မြင့်ရဲ့ ဘဝဇာတ်ကြောင်း |url=https://burma.irrawaddy.com/article/2021/08/11/245065.html |access-date=2026-07-09 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == zoeပန်တျာတင်တင်မြင့် ကို ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ကြည့်မြင်တိုင်တစ်ဖက်ကမ်းရှိ ခလောက်ချိုင်ရွာ တွင် အဖ zoeဦးသိုက်၊ အမိ ဒေါ်zoeကြည်ညွန့်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၆ ဦးအနက် စတုတ္ထမြောက် zoeသမီးဖြစ်သည်။ မိသားစုတွင် အနုပညာမျိုးရိုး မရှိခဲ့ဘဲ ငယ်စဉ် အသက် ၁၀ နှစ်အရွယ်ကတည်းက အနုပညာကို အလွန်ဝါသနာကြီးခဲ့သည်။ထို့ကြောင့် မိဘများမသိအောင် ခိုးဝှက်၍ အနုပညာပညာရပ်များကို သင်ယူခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်က ကျောင်းမှန်မှန်မတက်ဘဲ ကျောင်းလွယ်အိတ်ကို မုန့်ဆိုင်တွင်အပ်ကာ ပလုတ်တုတ်တီးဝိုင်းနှင့် အလှူခံရာနောက်သို့ လိုက်လံကပြခဲ့ဖူးသည် zoe။ ပြင်ပကျောင်းပညာရေးကို ဒုတိယတန်းအထိသာ သင်ကြားခဲ့ဖူးသည်။အသက် ၁၃ နှစ်အရွယ်တွင် လက်ဦးဆရာဖြစ်သူ စာရေးဆရာ ဦးzoeသိန်းဆွေလေး၏ ကူညီမှုဖြင့် ထိုခေတ်က အနည်းဆုံး လေးတန်းအောင်မှ တက်ရောက်ခွင့်ရှိသည့် ပန်တျာ zoeကျောင်းသို့ တက်ရောက်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ ပန်တျာကျောင်းတွင် ၃ နှစ်ကြာ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်အဆင့် “ZOE" ပြိုင်ပွဲများတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကာ ဆုတံဆိပ်များ ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ == ဇာတ်မင်းသမီးဘဝ == ပန်တျာကျောင်းဆင်းပြီးနောက် ပန်တျာဇာတ်အဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ကာ အနုပညာခရီးကို စတင်ခဲ့သည်။ ဇာတ်လောက၏ ပထမခြေလှမ်းအဖြစ် ယိမ်းသမခေါင်းဆောင်အဖြစ် ကပြခဲ့ရပြီး ခေတ်ပြိုင်မင်းသမီးကြီးများဖြစ်ကြသည့် အောင်သန်းတင်၊ ခင်ခင်ညွန့်၊ ခင်အုန်းမြင့်လေး၊ မနယ်လီမြိုင် စသည့် ဝါရင့်အနုပညာရှင်များနှင့် တွဲဖက်ကပြခွင့်ရခဲ့သည်။ ကိုယ်ခန္ဓာသေးငယ်ပြီး အသက်ငယ်ဆုံးဖြစ်သဖြင့် နှစ်ပါးသွားအခန်းများတွင် နောက်ဆုံးမှသာ ကပြခွင့်ရလေ့ရှိသည်။နောက်ပိုင်းတွင် မင်းသားကြီး [[ပန်တျာကြည်လင်]] နှင့် တွဲဖက်ညီစွာ နှစ်ပါးခွင်ဇာတ်များ၊ ပြဇာတ်များကို ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ တွဲဖက်ကပြခဲ့သည့် ရသာစုံလင် “နှစ်ပါးခွင်” နှင့် “မြစိမ်းရှင် သိုက်သမိုင်း” ဇာတ်ထုပ်တို့မှာ လူကြိုက်များ ထင်ရှားခဲ့သည်။ ဓာတ်ပြားခေတ်တွင် သီဆိုခဲ့သည့် “တောသူအချစ်” သီချင်းသည်လည်း အထူးအောင်မြင်ခဲ့သည်။ == အငြိမ့်လောကသို့ ကူးပြောင်းခြင်းနှင့် အောင်မြင်မှု == ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ဇာတ်သဘင်လောကမှ အငြိမ့်လောကသို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ဦးကျော်စိုး တည်ထောင်သည့် “ပြည်သူ့မုန်တိုင်း” ပဒေသာအငြိမ့်အဖွဲ့တွင် စတင်ကပြခဲ့သည်။ ပြဇာတ်မင်းသား လူငယ်ကြည်ခိုင်၊ မင်းသားသန့်ဇင်တို့နှင့် တွဲဖက်ကာ “မိန်းမသားဦးဆောင်သည့် ပြဇာတ်အဖွဲ့” အဖြစ် အမြို့မြို့အနယ်နယ်တွင် လှည့်လည်ကပြခဲ့ရာ တစ်နှစ်လျှင် ပွဲချီ ၃၄၀ အထိ ရုံပြည့်ရုံလျှံ အားပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။မြန်မာနိုင်ငံတွင် မင်းသမီးဦးဆောင်သည့် အငြိမ့်အဖွဲ့အစည်းအနေဖြင့် ပန်တျာတင်တင်မြင့် တစ်ဦးတည်းသာ ထူးခြားစွာ အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပရိသတ်ကို ငိုအောင်၊ ရယ်အောင်၊ ပျော်အောင် သရုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းရှိသည့် သဘာဝမင်းသမီးကြီးအဖြစ် လူရွှင်တော်ကြီး ထင်ပေါ်အပါအဝင် သဘင်မျိုးဆက်များ၏ လေးစားမှုကို ခံခဲ့ရသည်။ == ထင်ရှားသော တေးသီချင်းများ == ပန်တျာတင်တင်မြင့်သည် ဓာတ်ပြားခေတ်မှ ကက်ဆက်ခေတ်အထိ အငြိမ့်သီချင်း၊ အော်ပရာနှင့် တေးသီချင်းပေါင်းများစွာကို သီဆိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အနက် ထင်ရှားသော သီချင်းအချို့မှာ တောသူအချစ်၊ အာရောဂျံ ပရမံလာဘံ၊ ပါးမှာနံ့သာ ခါးမှာပဝါ၊ မဟူရာည၊ ယသော်ဓရာအလွမ်း၊ စိန်စီသောတေး၊ ဘဝတဆစ်ချိုး၊ အချစ်နာကျသော ရောဂါ၊ သဘင်သည် အနုပညာ နှင့် ကျမ မိန်းမသား တို့ ဖြစ်ကြသည်။ == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ== ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်တွင် မင်းသားကြီး ပန်တျာကြည်လင် နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး သားသမီး ၅ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ အသက် ၂၈ နှစ် (၁၉၇၄ ခုနှစ်ခန့်) တွင် အိမ်ထောင်ကွဲခဲ့သည်။သူသည် မျိုးရိုးမရှိဘဲ ခက်ခဲစွာ သင်ယူခဲ့ရသည့် အနုပညာအမွေကို နောက်မျိုးဆက်များထံ လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ သားဖြစ်သူ မင်းသား မျိုးကို၊ သမီးဖြစ်သူ မင်းသမီး စောမြတ်မိုး၊ မြေးဖြစ်သူ မင်းသား သွေးသစ် နှင့် [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)|အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းဆင်း မြေးမလေး ဆုလတ်ဝေတို့အထိ အနုပညာမျိုးဆက် သုံးဆက်တိုင်တိုင် လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == အသက် ၃၈ နှစ်အရွယ်တွင် ကျန်းမာရေးအခြေအနေ (အသည်းတွင် ပြည်တည်သည့်ရောဂါ) ကြောင့် အနုပညာလောကမှ ခေတ္တအနားယူခဲ့ရပြီး မကွေးဆေးရုံတွင် ၃ လကြာ ဆေးကုသမှု ခံယူခဲ့ရသည်။ဆေးရုံဆင်းပြီးနောက် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မလှိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွှေပေါ်ကျွန်း သာသနာမြေ တွင် သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို တစိုက်မတ်မတ် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သာသနာပြုစဉ်ကာလအတွင်း ဘုရားစေတီပေါင်း ၁,၂၀၀ ကျော်ကို ထီးတော်တင်လှူပူဇော်နိုင်ခဲ့ပြီး ဘုရားပွဲများတွင်လည်း အနုပညာဖြင့် ကုသိုလ်ဖြစ် သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ သူ၏ နောက်ဆုံးဆန္ဒမှာ စေတီပေါင်း ၁,၅၀၀ ပြည့်အောင် ထီးတင်ရန်နှင့် "အရိမေတ္တယျအကြိုစေတီတော်" ကို အပြီးသတ်တည်ထားကိုးကွယ်ရန် ဖြစ်သော်လည်း ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ပြည့်မြောက်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ကွယ်လွန်ခါနီး ၂ နှစ်ခန့်အလိုတွင် အဆုတ်ကင်ဆာရောဂါ ဝေဒနာကို ပြင်းထန်စွာ ခံစားခဲ့ရပြီး ဆေးရုံတက်ရောက်ကုသမှု ခံယူရင်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ သြဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့၊ မနက် ၁ နာရီ ၁၂ မိနစ်အချိန်ခန့် တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၇၅ နှစ်ရှိပြီဖြစ်ပြီး သားသမီး ၄ ဦး၊ မြေး ၁၁ ဦးနှင့် မြစ် ၂ ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၁ ခုနှစ်အတွင်း စာပေ၊ ရုပ်ရှင်၊ သဘင်၊ ဂီတ စသည့် နယ်ပယ်အသီးသီးမှ ကြွေလွင့်ခဲ့ကြသည့် အနုပညာကြယ်ပွင့်များ |url=https://news-eleven.com/article/223138 |access-date=2026-07-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၄၆|၂၀၂၁}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၄၆ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] oismz7580l2xe1gu6fpsjj19l0efmg2 0 289169 1044666 1043756 2026-07-27T17:07:38Z Naingli 144794 1044666 wikitext text/x-wiki == စန်းစန်းဝင်း (သရုပ်ဆောင်/ဒါရိုက်တာ) == {{Infobox person | name = စန်းစန်းဝင်း | image = | caption = | birth_name = | birth_date = | birth_place = ကော့မှူးမြို့နယ်၊ ရွာသစ်ကြီးဝိုင်း | death_date = | occupation = သရုပ်ဆောင်၊ ဒါရိုက်တာ | years_active = အသက် ၁၇ နှစ်မှစ၍ | spouse = ဦးခင်မောင်ချင်း | notable_works = သီတင်းကျွတ်တော့မည်၊ လူစွမ်းကောင်းခုနစ်ယောက်၊ မိစမ်း၊ မယ်မင်းကြီးမ }} '''စန်းစန်းဝင်း''' သည် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်]]လောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော [[မြန်မာ]] သရုပ်ဆောင်နှင့် ဒါရိုက်တာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးရာနှင့် ငယ်ဘဝ == စန်းစန်းဝင်းသည် အဖ ဦးကိုကြီးနှင့် အမိ ဒေါ်စိန်ရင်တို့မှ မွေးဖွားသော သမီးရတနာ လေးယောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ [[ကော့မှူးမြို့နယ်]]၊ ရွာသစ်ကြီးဝိုင်းတွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ငယ်စဉ်ကလေးဘဝကတည်းကပင် [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ အလံပြဘုရားလမ်းရှိ အာဇာနည်သားဖွားခန်းပိုင်ရှင် ဦးချစ်ဖေနှင့် ဒေါ်ခင်ညွန့် (ဒေါ်ခင်မေညွှန့်) တို့မှ သမီးအရင်းကဲ့သို့ မွေးစားခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ဦးချစ်ဖေနှင့် ဒေါ်ခင်မေညွှန့်တို့၏ မွေးချင်း ၄ ယောက်အနက် ဒုတိယမြောက်သမီး လည်းဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ် ကျောင်းသူဘဝမှစ၍ [[ရုပ်ရှင်]]အနုပညာအပေါ် ထူးခြားသော ဝါသနာပါမှုရှိခဲ့ရာ အသက် (၁၇) နှစ်အရွယ်တွင် ရုပ်ရှင်လောကသို့ စတင်ခြေစုံပစ် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ စန်းစန်းဝင်းဘဝကို ဖန်တီးတည်ထောင်ရန် ရုပ်ရှင်နယ်အတွင်း ခြေချခဲ့သော သူမ၏ သတ္တိနှင့် ဝါသနာမှာ လေးနက်စွာ ချီးကျူးဖွယ် ဖြစ်သည်။ == အနုပညာခရီးလမ်းနှင့် ထင်ရှားသောခြေလှမ်းများ == လက်ထောက်မင်းသမီးကဲ့သို့သော ဇာတ်ဖြည့်အဓိကနေရာများမှနေ၍ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတို့တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ရင်း ရုပ်ရှင်ပညာ၏ ရင်ခွင်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့သည်မှာ အချိန်ပိုင်း၊ ကာလပိုင်းအားဖြင့် ကြာညောင်းခဲ့သည်။ အရောင်ထွက်နေသော သူမ၏ အရည်အသွေးများသည် မဝေးတော့သော တနေ့ဝယ် တလက်လက် တောက်ပလာခဲ့သည်။ ဗဟိုရုပ်ရှင်မှ တခေတ်ပြောင်းပြီးတွင် ပါဝင်ခဲ့ရာ ထိုဇာတ်ကားတွင် သူမ၏ အမူအရာကို ရန်ကုန်ရုပ်ရှင်ပိုင်ရှင် ဦးမြဟန်က သဘောကျနှစ်သက်လာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဒါရိုက်တာ စိုးမင်း၏ ''သီတင်းကျွတ်တော့မည်'' ဇာတ်ကားတွင် ပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့ရပြီး ယင်းဇာတ်ကားသည် သူမအတွက် အောင်မြင်မှုတံခါးကို ပထမဆုံးဖွင့်ပေးခဲ့သော ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ''လူစွမ်းကောင်းခုနစ်ယောက်'' ဇာတ်ကားတွင် သရုပ်ဆောင် တင်ညွန့်၊ [[ရွှေဘ]] တို့နှင့်အတူ ပထမဆုံးအကြိမ် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ကာ ပရိသတ်၏ အသိအမှတ်ပြုမှုကို ပိုမိုရရှိခဲ့သည်။ သူမသည် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ရိုက်ကူးခြင်းအပြင် အနုပညာအပေါ် မြတ်နိုးမှုကြောင့် သာဂိနှင့် တွဲဖက်၍ ''သာဂိ-မိစမ်း'' ရုပ်ရှင်ပြဇာတ်ပဒေသာကပွဲကို လည်းကောင်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် ဗန္ဓုလကျော်စိန်နှင့် တွဲဖက်၍ နယ်လှည့်ပြဇာတ်များကို လည်းကောင်း တည်ထောင်ကပြခဲ့သည်။ ဒါရိုက်တာအဖြစ် ကိုယ်တိုင်ရိုက်ကူးခဲ့သည့် ''မိစမ်း'' ဇာတ်ကားသည် သူမ၏ အကောင်းဆုံး လက်ရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည်။ == အနုပညာရပ်ဝန်းမှ ထူးခြားချက်များနှင့် အကယ်ဒမီ၏ အရိပ်အောက်မှ == စန်းစန်းဝင်းသည် ဇာတ်ရုပ်တိုင်းကို ပီပြင်စွာ သရုပ်ဆောင်နိုင်သူဖြစ်ပြီး၊ အထူးသဖြင့် ''မယ်မင်းကြီးမ'' ဇာတ်ကားတွင် [[ဝါဝါဝင်းရွှေ]] အား ပါးရိုက်သည့်အခန်းကဏ္ဍမှာ သူမ၏ သရုပ်ဆောင်စွမ်းပကားကို ပီပြင်စွာ ပေါ်လွင်စေသည်။ [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု|အကယ်ဒမီဆု]] စကာတင်စာရင်းသို့ အကြိမ်ကြိမ်ဝင်ရောက်ခဲ့သော်လည်း ကံမပါဘဲ လွဲချော်ခဲ့ရသည်။ သို့သော် သူမအတွက် အကယ်ဒမီထက် ပရိသတ်၏ ချစ်ခင်လေးစားသော မေတ္တာတရားကသာ အဖိုးတန်ဆုံးဆုလာဘ်အဖြစ် ခံယူထားသူဖြစ်သည်။ == ကိုယ်ပိုင်ဘဝနှင့် ရပ်တည်ချက် == အနုပညာလောကတွင် အောင်မြင်မှုများနှင့်အတူ မိသားစုဘဝ၏ အနိမ့်အမြင့်များကိုလည်း ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဦးခင်မောင်ချင်းနှင့်အတူ အနုပညာလောကတွင် အောင်မြင်ခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အိမ်ထောင်ရေး အဆင်မပြေမှုများနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အခက်အခဲများကြောင့် ခွဲခွာခဲ့ရသည်။ အဆိုပါကာလများတွင် သူမသည် စိတ်ဖိစီးမှုများကို ဖဲရိုက်ခြင်း၊ လေးကောင်ဂျင်ကစားခြင်းတို့ဖြင့် ဖြေဖျောက်ခဲ့ရမှုများရှိခဲ့ရာ ယင်းအချက်ကို ရိုးသားစွာပင် ဝန်ခံလေ့ရှိသည်။ သို့သော် သူမ၏ စိတ်ရင်းအမှန်မှာ ကြည်လင်ပြီး မှန်ကန်စွာပြောဆိုတတ်သည့်အတွက် တစ်ခါတစ်ရံ လူအများ၏ အထင်အမြင်လွဲမှားမှုကို ခံခဲ့ရသည်။ == ထင်ရှားသော ဇာတ်ကားများ (စာရင်းအကျဉ်း) == သူမ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော ဇာတ်ကားများအနက် ထင်ရှားသည်တို့မှာ- * ''သီတင်းကျွတ်တော့မည်'' * ''လူစွမ်းကောင်းခုနစ်ယောက်'' * ''ဒီကောင်မလေး'' * ''အိပ်မက်နိုင်ငံ'' * ''ခိုးသားလေးဆယ်'' * ''မြ'' * ''တိုင်းလုံ'' * ''ထာဝစဉ်'' * ''ရင်ပွင့်လေသောအခါ'' * ''ပြေးမလွတ်'' * ''ဆောင်း'' * ''ကြုံရဆုံရ'' * ''စောမြတ်မွန်'' * ''ချစ်မိလေသောကြောင့်'' * ''ထွေးညို'' * ''ပြည်ပန်းညို'' * ''မွှေးလေပြီဖြစ်သော ချယ်ရီပန်း'' * ''သစ္စာမိုးဦး'' * ''ဆိတ်မြည်သံ'' * ''လျော်ကြေးဖူးစာ'' * ''သူ့အလှည့်'' * ''တစ်ခွန်းသူ့ကိုပြောလိုက်ပါ'' * ''မောင်မယ်စုံညီ'' * ''လကမ္ဘာသို့'' * ''သွေးကိုဖွဲ့သောမေတ္တာ'' * ''ဂျမ်းဘုံ'' * ''မောင်မောင်နဲ့သိင်္ဂီ'' * ''တင်မောင်ဆွေနှင့်မိုးစန္ဒာ'' * ''ချဉ်သီးနဲ့ဆား'' * ''အညံ့ပန်း'' * ''မိစမ်း'' * ''အချစ်ဆုံးမုန်းသူ'' * ''ယဉ်မင်းပိုက်'' * ''ကျောက်မဲအကျဉ်းသား'' * ''သီတာသောင်ခြေဦး'' * ''ပုလဲငုံ'' * ''ပုလဲတစ်လုံးရွဲတစ်လုံး'' * ''ခင်'' * ''မြေ'' * ''တိမ်ဦးလေပြည်မောင့်ကိုစေ'' * ''မြေမြေချင်းခြေမြင်'' * ''ဒူးမထောက်စတမ်း'' * ''ပန်းချင်သူပျို့ချစ်ဦးရယ်'' * ''ပုလဲအရောင်မမှိန်'' * ''ကိုယ့်ရင်ထဲမှာမင်း'' * ''ထမင်းဆီဆမ်းရွှေလင်ပန်း'' * ''ဖဲမြှပ်ရာ'' * ''မယ်မင်းကြီးမ'' * ''ဂျင်ကလေးတိုးမောင်'' * ''ကျွန်မသိပါတယ်'' * ''ဝမ်းနည်းရမှာလား၊ ဝမ်းသာရမှာလား မိသိန်းကြည်'' စသည်တို့ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == <references /> * စာရေးဆရာ တင်နိုင်တိုး ရေးသားသော ''ပါလီမန်ခေတ် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား မြန်မာအမျိုးသမီးများ'' စာအုပ်။ [[Category:မြန်မာ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] [[Category:မြန်မာ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာများ]] [[Category:ကော့မှူးမြို့နယ်ဖွားများ]] b1vsk5s7gc1ug57zly09zbcj3txi8v1 0 289258 1044794 1043216 2026-07-28T10:00:04Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1044794 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = | name = ဆခုရ မိုမိုခို | caption = | native_name = さくら ももこ | native_name_lang = ja | birth_place = [[Shimizu-ku, Shizuoka]], Japan | birth_name = Miki Miura (三浦美紀) | birth_date = {{birth date|1965|5|8}}<ref>[https://mainichi.jp/articles/20180828/spn/00m/200/002000c さくらももこさん ：逝く「ちびまる子ちゃん」作者、53歳 国民的キャラ残し...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180830210157/https://mainichi.jp/articles/20180828/spn/00m/200/002000c |date=2018-08-30 }} {{in lang|ja}}</ref> | death_date = {{death date and age|2018|8|15|1965|5|8}} | death_place = | known_for = ''[[Coji-Coji]]'', ''[[Chibi Maruko-chan]]'' | occupation = [[mangaka|Manga artist]] | callsign = JI2EIT | website = }} '''မိခိမိအုရ''' (三浦美紀) (၁၉၆၅ မေလ ၈ ရက် - ၂၀၁၈ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်) သည် ဂျပန်လူမျိုး မန်ဂါအနုပညာရှင်တစ်ယောက် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Chen |first=Laurie |date=2018-08-28 |title='A time long gone': Chinese fans pay tribute to creator of 1990s anime |url=https://www.scmp.com/news/china/society/article/2161725/chinese-fans-hit-japanese-anime-chibi-maruko-chan-grieve-creators |access-date=2025-03-07 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> ကလောင်အမည်မှာ '''ဆခုရ မိုမိုခို''' (さくら もも) ဖြစ်သည်။ "ချိဘိမရုခိုချန်" ဟုအမည်ရှိသည့် မန်ဂါစီးရီးကို ရေးသားဖန်တီးခဲ့သည့်အတွက် လူသိများထင်ရှားသည်။<ref name="asahi-2018-08-27"/><ref name="yomiuri-2018-08-27">{{Cite web|date=August 27, 2018|url=http://the-japan-news.com/news/article/0004689571|title='Chibi Maruko-chan' manga author Momoko Sakura dies at 53|work=Japan News|publisher=Yomiuri Shimbun|accessdate=August 27, 2018}}</ref> ==ဘဝ== ဆခုရမိုမိုခိုကို ၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၈ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် ကိုယ်ပိုင်ဘဝနှင့်ပတ်သက်၍ ပွင့်လင်းမှုရှိသူဖြစ်သည်။ နေ့စဉ်လူနေမှုဘဝတွင် တွေ့ကြုံရသည့် အကြောင်းအရာများကို အက်ဆေးများ ရေးသားကာ ထုတ်ဝေသည်။<ref name="kyodo-2018-08">{{citation | url=https://english.kyodonews.net/news/2018/08/435e3d6df38e-update1-creator-of-chibi-maruko-chan-manga-dies-of-breast-cancer.html | title=Creator of "Chibi Maruko-chan" manga dies of breast cancer | date=2018-08-27 | publisher=[[Kyodo News]] | accessdate=2018-08-28}}</ref><ref name="asahi-2018-08-27">{{citation | url=https://www.asahi.com/articles/ASL8W6K22L8WUCVL03K.html | date=2018-08-27 | script-title=ja:さくらももこさん、乳がんで死去 「ちびまる子ちゃん」 | publisher=[[Asahi Shimbun]] | accessdate=2018-08-28 | language=Japanese | archive-date=2023-04-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230404155058/https://www.asahi.com/articles/ASL8W6K22L8WUCVL03K.html | url-status=dead }}</ref> မန်ဂါအနုပညာရှင်တစ်ယောက်အနေဖြင့် ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် စတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.sakuraproduction.jp/|title=さくらプロダクション {{!}} さくらももこ公式情報|website=www.sakuraproduction.jp|language=ja|access-date=2018-09-10}}{{Dead link|date=July 2026 }}</ref> ချိဘိမရုခိုချန်သည် အအောင်မြင်ဆုံး မန်ဂါစီးရီးဖြစ်သည်။ ထိုစီးရီးသည် ၁၉၈၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၆ ခုနှစ်အထိ ရိဘွန်းမန်ဂါမဂ္ဂဇင်း (Ribon) မှတဆင့် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထိုမန်ဂါစီးရီးသည် ၁၉၇၄ ခုနှစ် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဆင်ခြေဖုံးအရပ်တစ်ခုရှိ သူ၏ ကိုယ်ပိုင်ကလေးဘဝကို အခြေခံကာ ရေးသားထားသည်။ ချိဘိမရုခိုချိန်၏ အန်နီမေးရှင်းဇာတ်လမ်းတွဲများကို ၁၉၉၀ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၂ ခုနှစ်အထိ ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ ဒုတိယစီးရီးကို ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် စတင်ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၉ ခုနှစ်အထိ Coji-Coji မန်ဂါစီးရီးကိုလည်း ရေးဆွဲခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=Michel|first=Patrick St|date=2018-09-07|title=Manga artist Momoko Sakura was also a champion of Japanese music|url=https://www.japantimes.co.jp/culture/2018/09/07/music/manga-artist-momoko-sakura-also-champion-japanese-music/|access-date=2020-11-25|website=The Japan Times|language=en-US}}</ref> ==ကွယ်လွန်ခြင်း== ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့ အသက် (၅၃) နှစ်အရွယ်တွင် ရင်သားကင်ဆာရောဂါဖြင့် ဆုံးပါးခဲ့သည်။<ref name="yomiuri-2018-08-27"/> မသေမီအချိန်တွင် အဆိုတော်နှင့် သီချင်းရေးဆရာ ခဇုယောရှိ ဆိုင်းတိုးအတွက် သီချင်းစာသားများ ရေးသားပေးခဲ့သည်။ ခဇုယောရှိ ဆိုင်းတိုးသည် ထိုသီချင်းစာသားများကို သူ၏ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သည့် သီချင်းဖြစ်သည့် "အိဆွတ်မိုနော့ ဖူးခဲ" (いつもの風景) အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထိုသီချင်းသည်လည်း ချိဘိမရုခိုချန်အန်နီမဲစီးရီး၏ အပိတ်သီချင်းဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=斉藤和義、11・20『ちびまる子ちゃん』EDシングル コラボジャケット解禁 |url=https://www.oricon.co.jp/news/2146694/full/ |work=[[Oricon]] |language=Japanese |date=2019-10-16 |accessdate=2021-03-28}}</ref><ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.newsweek.com/momoko-sakura-dead-breast-cancer-1091473|title=Manga author Momoko Sakura is dead at 53|last=Jackson|first=Dory|date=2018-08-27|work=Newsweek|access-date=2018-09-10|language=en}}</ref> ==ရရှိခဲ့သည့် ဆုများ== ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဆခုရမိုမိုခိုသည် ချိဘိမရုခိုချန် မန်ဂါဖြင့် ရှောဂျောမန်ဂါ၏ "ခိုဒန်းရှမန်ဂဆု" ရရှိခဲ့သည်။<ref name="KodanshaHahn">{{cite web | url=http://www.hahnlibrary.net/comics/awards/kodansha.shtml | author=Joel Hahn | title=Kodansha Manga Awards | work=Comic Book Awards Almanac | accessdate=2007-08-21 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070816031310/http://www.hahnlibrary.net/comics/awards/kodansha.shtml <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2007-08-16}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်လူမျိုး မန်ဂါရေးဆွဲသူများ]] 9y2gj64g8abpmuum60p42k0r5q0pnls 0 289447 1044686 1044025 2026-07-27T20:07:25Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1044686 wikitext text/x-wiki {{Infobox website|name=Research Square|logo=|logo_size=|screenshot=|type=သိပ္ပံ|language=အင်္ဂလိပ်ဘာသာ|owner=[[Springer Nature]]|author=|url=https://www.researchsquare.com/|commercial=|launch_date={{start date and age|2013}}|current_status=Online|issn=2693-5015|oclc=}} Research Square သည် ပညာရှင်အချင်းချင်း စိစစ်သုံးသပ်မှု (Peer Review) မပြုလုပ်ရသေးသော်လည်း၊ ကနဦးစိစစ်မှု (Moderation) အောင်မြင်ပြီးသော အီလက်ထရွန်နစ် သုတေသနအကြိုစာတမ်း (Preprint) များကို အခမဲ့ ဝင်ရောက်ဖတ်ရှုနိုင်ရန် တင်ပြခွင့်ပေးထားသည့် Open-access ပလတ်ဖောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=In Review: Journal-integrated preprint sharing from Springer Nature and Research Square |url=https://www.springernature.com/gp/authors/campaigns/in-review |access-date=2023-05-22 |website=[[Springer Nature]]}}</ref> ဤပလတ်ဖောင်းကို ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏ မိခင်ကုမ္ပဏီဖြစ်သော Research Square Company သည် သုတေသနစာတမ်း တည်းဖြတ်ရေးဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်သည့် American Journal Experts (AJE) မှတစ်ဆင့် ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=About AJE {{!}} AJE |url=https://www.aje.com/about/ |access-date=2023-05-22 |website=www.aje.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=About Research Square Company |url=https://company.researchsquare.com//about |access-date=2023-05-22 |website=company.researchsquare.com |archive-date=27 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240927144114/https://company.researchsquare.com/about |url-status=dead }}</ref> ထို့နောက် ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဂျာနယ် ထုတ်ဝေရေးအဖွဲ့အစည်းကြီးဖြစ်သော Springer Nature က ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ဤပလတ်ဖောင်းကို အပြီးပိုင် ဝယ်ယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Accessing research with Springer Nature and Research Square Company {{!}} Research Information |url=https://www.researchinformation.info/news/accessing-research-springer-nature-and-research-square-company |access-date=2023-05-22 |website=www.researchinformation.info}}</ref><ref>{{Cite web |title=Springer Nature completes acquisition of Research Square Company |url=https://www.thebookseller.com/news/springer-nature-completes-acquisition-of-research-square-company |access-date=2023-05-22 |website=The Bookseller |language=En}}</ref> ဤပလတ်ဖောင်းသည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာသိပ္ပံ (Physical Sciences)၊ ဇီဝဆေးဘက်ဆိုင်ရာသိပ္ပံ (Biomedical Sciences) နှင့် လူမှုရေးသိပ္ပံ (Social Sciences) အပါအဝင် သုတေသနနယ်ပယ်စုံမှ စာတမ်းများကို လက်ခံပေးလျက်ရှိသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် မေလစာရင်းများအရ ဤဆာဗာပေါ်တွင် သုတေသနအကြိုစာတမ်းပေါင်း ၂၂၃,၀၀၀ ကျော် အထိ သိမ်းဆည်းမျှဝေထားပြီး ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Browse Articles |url=https://www.researchsquare.com/browse |access-date=2023-05-22 |website=www.researchsquare.com |language=en-US}}</ref> ထို့အပြင် Research Square တွင် "In Review" ဟုခေါ်သော အခမဲ့ဝန်ဆောင်မှုတစ်ခုကိုလည်း စီစဉ်ပေးထားပြီး၊ ၎င်းသည် စာရေးသူများအနေဖြင့် Springer Nature နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသော ဂျာနယ်များသို့ စာတမ်းတင်သွင်းစဉ်မှာတင် မိမိတို့၏ သုတေသနလုပ်ငန်းများကို စောစီးစွာ လူထုထံ မျှဝေနိုင်ခြင်း၊ အစောပိုင်း ကိုးကားချက်များ (Citations) ရရှိနိုင်ခြင်းနှင့် မိမိတို့စာတမ်း၏ Peer Review စိစစ်မှုအဆင့်ဆင့်ကို ရှင်းလင်းစွာ မြင်တွေ့နိုင်ခြင်း စသည့် အကျိုးကျေးဇူးများကို ရရှိစေသည်။ လိုင်စင်နှင့် စည်းကမ်းချက်များအရ Research Square သို့ တင်သွင်းသော သုတေသနအကြိုစာတမ်းများသည် CC-BY (Creative Commons Attribution) လိုင်စင်အောက်တွင် ရှိရမည် ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ထိုစာတမ်းကို အခြားပလတ်ဖောင်းတစ်ခုခုတွင် CC-BY-SA ကဲ့သို့သော မတူညီသည့် လိုင်စင်သတ်မှတ်ချက်ဖြင့် တင်ထားပြီးဖြစ်ပါက၊ ၎င်းသည် မူလလိုင်စင်၏ စည်းကမ်းချက်များကို ချိုးဖောက်ရာရောက်မည် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သုတေသီများအနေဖြင့် မိမိတို့၏ သုတေသနရလဒ်များကို ကမ္ဘာသိစောစီးစွာ ချပြနိုင်ရန်နှင့် ပညာရှင်အသိုင်းအဝိုင်းထံမှ ကောင်းမွန်သော အကြံပြုချက်များ အမြန်ဆုံးရယူနိုင်ရန်အတွက် ဤပလတ်ဖောင်းကို စနစ်တကျ အသုံးချနိုင်ပါသည်။ ဤပလတ်ဖောင်းပေါ်ရှိ စာတမ်းများကို Google Scholar၊ Crossref၊ Europe PMC နှင့် ResearchGate စသည့် ကမ္ဘာ့နာမည်ကြီး သုတေသနရှာဖွေရေး အင်ဂျင်များတွင်လည်း စနစ်တကျ မှတ်တမ်းတင် (Index) ပေးထားသဖြင့် ယုံကြည်စိတ်ချရမှု ပိုမိုမြင့်မားပါသည်။ == ကိုးကားချက်များ == <references /> [[ကဏ္ဍ:ဒစ်ဂျစ်တယ် စာကြည့်တိုက်များ]] 44s7oxdxabacvzs79ho7aa1m9r3x44b 0 289493 1044691 1044444 2026-07-27T23:16:47Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044691 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ရှိဇုအိုခခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|{{lang|ja|静岡県}}}}}} | official_name = | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|{{lang|ja|静岡県}}}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Shizuoka-ken}} | image_flag = Flag of Shizuoka Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Shizuoka Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_skyline = | image_map = Map of Japan with highlight on 22 Shizuoka prefecture.svg | coordinates = {{coord|34|55|N|138|19|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Tōkai region|Tōkai]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Shizuoka, Shizuoka|Shizuoka]] | seat1_type = Largest city | seat1 = [[Hamamatsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 35 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Yasutomo Suzuki]] | area_total_km2 = 7777.42 | area_water_percent = 2.6 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|13th]] | elevation_max_m = 3778 | elevation_max_point = [[Mount Fuji]] | population_footnotes = | population_total = 3555818 | population_as_of = 1 September 2023 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|10th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=18 May 2023 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 18,271 billion<br />[[US$]] 134.9 billion (2022) | iso_code = JP-22 | website = {{URL|www.pref.shizuoka.jp/a_foreign/english}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Japanese paradise flycatcher]] (''Terpsiphone atrocaudata'') | fish = | flower = [[Azalea]] (''Rhododendron'') | tree = [[Sweet osmanthus]] (''Osmanthus fragrans'' var. ''aurantiacus'') }} | population_blank2_title = Dialect | population_blank2 = [[Shizuoka dialect]] | anthem = {{ill|Shizuoka kenka|ja|静岡県歌|quote=y}} and {{ill|Fuji yo yume yo tomo yo|ja|富士よ夢よ友よ|quote=y}} }} '''ရှိဇုအိုခခရိုင်''' (静岡県, ရှိဇုအိုခခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Shizuoka-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 876|page=876}}; "Chūbu" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 126|page=126}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ရှိဇုအိုခခရိုင်၏ လူဦးရေသည် ၃,၅၅၅,၈၁၈ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၇,၇၇၇.၄၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၀၀၂.၈၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ရှိဇုအိုခခရိုင်သည် အရှေ့ဘက်တွင် [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်မြောက်တွင် [[ယမနရှိခရိုင်]]၊ မြောက်ဘက်တွင် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[အအိချိခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ ရှိဇုအိုခမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော် ဖြစ်သည်။ ဟမမဆွတ်မြို့သည် ခရိုင်တွင် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ဖုဂျိမြို့၊ နုမဇုမြို့နှင့် အိဝတမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Shizuoka" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 876|page=876}}.</ref> ရှိဇုအိုခခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပစိဖိတ်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဟမနကန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးကန် ဖြစ်သည်။ ဖူဂျီတောင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံး မီးတောင်ဖြစ်ကာ နိုင်ငံ၏ အမှတ်သင်္ကေတလည်း ဖြစ်သည်။ ရှိဇုအိုခခရိုင်သည် ယမနရှိခရိုင်နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ရှိဇုအိခခရိုင်တွင် ဟွန်ဒါ၊ ဆုဇုခိ၊ ယမဟစသည့် လုပ်ငန်းများ ရှိသည်။ [[File:Mt.Fuji-Osezaki.jpg|thumb|နုမဇုမြို့မှ မြင်ရသည့် ဖူဂျီတောင်]] ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== ===ရာသီဥတု=== ===ဘေးအန္တရာယ်=== ===လူဦးရေဆိုင်ရာ=== ===မြို့ပြဒေသများ=== ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== ==စီးပွားရေး== ===မော်တော်ဆိုင်ကယ်=== ===ဂီတတူရိယာများ=== ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== ==ပညာရေး== ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== ==ထင်ရှားသူများ== ==ပြင်ပလင့်== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 0oazx3r6bjfrq6kentasjyjxc4sjix0 1044692 1044691 2026-07-27T23:18:17Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1044692 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ရှိဇုအိုခခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|{{lang|ja|静岡県}}}}}} | official_name = | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|{{lang|ja|静岡県}}}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Shizuoka-ken}} | image_flag = Flag of Shizuoka Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Shizuoka Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_skyline = | image_map = Map of Japan with highlight on 22 Shizuoka prefecture.svg | coordinates = {{coord|34|55|N|138|19|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Tōkai region|Tōkai]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Shizuoka, Shizuoka|Shizuoka]] | seat1_type = Largest city | seat1 = [[Hamamatsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 35 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Yasutomo Suzuki]] | area_total_km2 = 7777.42 | area_water_percent = 2.6 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|13th]] | elevation_max_m = 3778 | elevation_max_point = [[Mount Fuji]] | population_footnotes = | population_total = 3555818 | population_as_of = 1 September 2023 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|10th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=18 May 2023 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 18,271 billion<br />[[US$]] 134.9 billion (2022) | iso_code = JP-22 | website = {{URL|www.pref.shizuoka.jp/a_foreign/english}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Japanese paradise flycatcher]] (''Terpsiphone atrocaudata'') | fish = | flower = [[Azalea]] (''Rhododendron'') | tree = [[Sweet osmanthus]] (''Osmanthus fragrans'' var. ''aurantiacus'') }} | population_blank2_title = Dialect | population_blank2 = [[Shizuoka dialect]] | anthem = {{ill|Shizuoka kenka|ja|静岡県歌|quote=y}} and {{ill|Fuji yo yume yo tomo yo|ja|富士よ夢よ友よ|quote=y}} }} '''ရှိဇုအိုခခရိုင်''' (静岡県, ရှိဇုအိုခခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Shizuoka-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 876|page=876}}; "Chūbu" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 126|page=126}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ရှိဇုအိုခခရိုင်၏ လူဦးရေသည် ၃,၅၅၅,၈၁၈ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၇,၇၇၇.၄၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၀၀၂.၈၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ရှိဇုအိုခခရိုင်သည် အရှေ့ဘက်တွင် [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်မြောက်တွင် [[ယမနရှိခရိုင်]]၊ မြောက်ဘက်တွင် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[အအိချိခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ ရှိဇုအိုခမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော် ဖြစ်သည်။ ဟမမဆွတ်မြို့သည် ခရိုင်တွင် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ဖုဂျိမြို့၊ နုမဇုမြို့နှင့် အိဝတမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Shizuoka" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 876|page=876}}.</ref> ရှိဇုအိုခခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပစိဖိတ်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဟမနကန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးကန် ဖြစ်သည်။ ဖူဂျီတောင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံး မီးတောင်ဖြစ်ကာ နိုင်ငံ၏ အမှတ်သင်္ကေတလည်း ဖြစ်သည်။ ရှိဇုအိုခခရိုင်သည် ယမနရှိခရိုင်နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ရှိဇုအိခခရိုင်တွင် ဟွန်ဒါ၊ ဆုဇုခိ၊ ယမဟစသည့် လုပ်ငန်းများ ရှိသည်။ [[File:Mt.Fuji-Osezaki.jpg|thumb|နုမဇုမြို့မှ မြင်ရသည့် ဖူဂျီတောင်]] ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ရှိဇုအိုခခရိုင်သည် ယခင် တိုးတိုးမိပြည်နယ်၊ ဆုရုဂပြည်နယ်နှင့် အိဇုပြည်နယ်တို့ကို ပေါင်းစပ်ကာ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Provinces and prefectures" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 780|page=780}}.</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== ===ရာသီဥတု=== ===ဘေးအန္တရာယ်=== ===လူဦးရေဆိုင်ရာ=== ===မြို့ပြဒေသများ=== ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== ==စီးပွားရေး== ===မော်တော်ဆိုင်ကယ်=== ===ဂီတတူရိယာများ=== ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== ==ပညာရေး== ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== ==ထင်ရှားသူများ== ==ပြင်ပလင့်== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] sdtiv9ea7qjug57u6mnbebd9rqet6vh 1044693 1044692 2026-07-27T23:24:07Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပထဝီသွင်ပြင် */ 1044693 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ရှိဇုအိုခခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|{{lang|ja|静岡県}}}}}} | official_name = | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|{{lang|ja|静岡県}}}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Shizuoka-ken}} | image_flag = Flag of Shizuoka Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Shizuoka Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_skyline = | image_map = Map of Japan with highlight on 22 Shizuoka prefecture.svg | coordinates = {{coord|34|55|N|138|19|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Tōkai region|Tōkai]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Shizuoka, Shizuoka|Shizuoka]] | seat1_type = Largest city | seat1 = [[Hamamatsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 35 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Yasutomo Suzuki]] | area_total_km2 = 7777.42 | area_water_percent = 2.6 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|13th]] | elevation_max_m = 3778 | elevation_max_point = [[Mount Fuji]] | population_footnotes = | population_total = 3555818 | population_as_of = 1 September 2023 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|10th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=18 May 2023 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 18,271 billion<br />[[US$]] 134.9 billion (2022) | iso_code = JP-22 | website = {{URL|www.pref.shizuoka.jp/a_foreign/english}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Japanese paradise flycatcher]] (''Terpsiphone atrocaudata'') | fish = | flower = [[Azalea]] (''Rhododendron'') | tree = [[Sweet osmanthus]] (''Osmanthus fragrans'' var. ''aurantiacus'') }} | population_blank2_title = Dialect | population_blank2 = [[Shizuoka dialect]] | anthem = {{ill|Shizuoka kenka|ja|静岡県歌|quote=y}} and {{ill|Fuji yo yume yo tomo yo|ja|富士よ夢よ友よ|quote=y}} }} '''ရှိဇုအိုခခရိုင်''' (静岡県, ရှိဇုအိုခခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Shizuoka-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 876|page=876}}; "Chūbu" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 126|page=126}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ရှိဇုအိုခခရိုင်၏ လူဦးရေသည် ၃,၅၅၅,၈၁၈ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၇,၇၇၇.၄၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၀၀၂.၈၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ရှိဇုအိုခခရိုင်သည် အရှေ့ဘက်တွင် [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်မြောက်တွင် [[ယမနရှိခရိုင်]]၊ မြောက်ဘက်တွင် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[အအိချိခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ ရှိဇုအိုခမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော် ဖြစ်သည်။ ဟမမဆွတ်မြို့သည် ခရိုင်တွင် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ဖုဂျိမြို့၊ နုမဇုမြို့နှင့် အိဝတမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Shizuoka" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 876|page=876}}.</ref> ရှိဇုအိုခခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပစိဖိတ်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဟမနကန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးကန် ဖြစ်သည်။ ဖူဂျီတောင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံး မီးတောင်ဖြစ်ကာ နိုင်ငံ၏ အမှတ်သင်္ကေတလည်း ဖြစ်သည်။ ရှိဇုအိုခခရိုင်သည် ယမနရှိခရိုင်နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ရှိဇုအိခခရိုင်တွင် ဟွန်ဒါ၊ ဆုဇုခိ၊ ယမဟစသည့် လုပ်ငန်းများ ရှိသည်။ [[File:Mt.Fuji-Osezaki.jpg|thumb|နုမဇုမြို့မှ မြင်ရသည့် ဖူဂျီတောင်]] ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ရှိဇုအိုခခရိုင်သည် ယခင် တိုးတိုးမိပြည်နယ်၊ ဆုရုဂပြည်နယ်နှင့် အိဇုပြည်နယ်တို့ကို ပေါင်းစပ်ကာ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Provinces and prefectures" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 780|page=780}}.</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== ရှိဇုအိုခခရိုင်သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာရှိ ဆုရုဂပင်လယ်အော်တစ်လျှောက်တွင် ရှည်လျားစွာ တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်၏ အနောက်ဘက်တွင် ဂျပန်တောင်တန်းများ ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ကမ်းရိုးတန်းသည် ကျဉ်းမြောင်းလာပြီး မြောက်ဘက်တွင် ဖူဂျီတောင် ရှိသည်။{{Citation needed|date=August 2017}} ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ အချက်အလက်အရ ခရိုင်၏ မြေဧရိယာ ၁၁ ရာခိုင်နှုန်းကို အမျိုးသားဥယျာဉ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဖုဂျိ - ဟခိုနဲ - အိဇုနှင့် မိနမိတောင်တန်းအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ တန်းရူး - အိုခုမိခဝအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ်လေးခု တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2012 |access-date=10 August 2014}}</ref> ===ရာသီဥတု=== ===ဘေးအန္တရာယ်=== ===လူဦးရေဆိုင်ရာ=== ===မြို့ပြဒေသများ=== ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== ==စီးပွားရေး== ===မော်တော်ဆိုင်ကယ်=== ===ဂီတတူရိယာများ=== ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== ==ပညာရေး== ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== ==ထင်ရှားသူများ== ==ပြင်ပလင့်== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 6jvcaxhshg748wsywi266xkhhh3tltn 1044694 1044693 2026-07-27T23:28:09Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ရာသီဥတု */ 1044694 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ရှိဇုအိုခခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|{{lang|ja|静岡県}}}}}} | official_name = | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|{{lang|ja|静岡県}}}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Shizuoka-ken}} | image_flag = Flag of Shizuoka Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Shizuoka Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_skyline = | image_map = Map of Japan with highlight on 22 Shizuoka prefecture.svg | coordinates = {{coord|34|55|N|138|19|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Tōkai region|Tōkai]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Shizuoka, Shizuoka|Shizuoka]] | seat1_type = Largest city | seat1 = [[Hamamatsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 35 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Yasutomo Suzuki]] | area_total_km2 = 7777.42 | area_water_percent = 2.6 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|13th]] | elevation_max_m = 3778 | elevation_max_point = [[Mount Fuji]] | population_footnotes = | population_total = 3555818 | population_as_of = 1 September 2023 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|10th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=18 May 2023 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 18,271 billion<br />[[US$]] 134.9 billion (2022) | iso_code = JP-22 | website = {{URL|www.pref.shizuoka.jp/a_foreign/english}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Japanese paradise flycatcher]] (''Terpsiphone atrocaudata'') | fish = | flower = [[Azalea]] (''Rhododendron'') | tree = [[Sweet osmanthus]] (''Osmanthus fragrans'' var. ''aurantiacus'') }} | population_blank2_title = Dialect | population_blank2 = [[Shizuoka dialect]] | anthem = {{ill|Shizuoka kenka|ja|静岡県歌|quote=y}} and {{ill|Fuji yo yume yo tomo yo|ja|富士よ夢よ友よ|quote=y}} }} '''ရှိဇုအိုခခရိုင်''' (静岡県, ရှိဇုအိုခခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Shizuoka-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 876|page=876}}; "Chūbu" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 126|page=126}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ရှိဇုအိုခခရိုင်၏ လူဦးရေသည် ၃,၅၅၅,၈၁၈ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၇,၇၇၇.၄၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၀၀၂.၈၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ရှိဇုအိုခခရိုင်သည် အရှေ့ဘက်တွင် [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်မြောက်တွင် [[ယမနရှိခရိုင်]]၊ မြောက်ဘက်တွင် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[အအိချိခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ ရှိဇုအိုခမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော် ဖြစ်သည်။ ဟမမဆွတ်မြို့သည် ခရိုင်တွင် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ဖုဂျိမြို့၊ နုမဇုမြို့နှင့် အိဝတမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Shizuoka" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 876|page=876}}.</ref> ရှိဇုအိုခခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပစိဖိတ်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဟမနကန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးကန် ဖြစ်သည်။ ဖူဂျီတောင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံး မီးတောင်ဖြစ်ကာ နိုင်ငံ၏ အမှတ်သင်္ကေတလည်း ဖြစ်သည်။ ရှိဇုအိုခခရိုင်သည် ယမနရှိခရိုင်နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ရှိဇုအိခခရိုင်တွင် ဟွန်ဒါ၊ ဆုဇုခိ၊ ယမဟစသည့် လုပ်ငန်းများ ရှိသည်။ [[File:Mt.Fuji-Osezaki.jpg|thumb|နုမဇုမြို့မှ မြင်ရသည့် ဖူဂျီတောင်]] ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ရှိဇုအိုခခရိုင်သည် ယခင် တိုးတိုးမိပြည်နယ်၊ ဆုရုဂပြည်နယ်နှင့် အိဇုပြည်နယ်တို့ကို ပေါင်းစပ်ကာ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Provinces and prefectures" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 780|page=780}}.</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== ရှိဇုအိုခခရိုင်သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာရှိ ဆုရုဂပင်လယ်အော်တစ်လျှောက်တွင် ရှည်လျားစွာ တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်၏ အနောက်ဘက်တွင် ဂျပန်တောင်တန်းများ ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ကမ်းရိုးတန်းသည် ကျဉ်းမြောင်းလာပြီး မြောက်ဘက်တွင် ဖူဂျီတောင် ရှိသည်။{{Citation needed|date=August 2017}} ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ အချက်အလက်အရ ခရိုင်၏ မြေဧရိယာ ၁၁ ရာခိုင်နှုန်းကို အမျိုးသားဥယျာဉ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဖုဂျိ - ဟခိုနဲ - အိဇုနှင့် မိနမိတောင်တန်းအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ တန်းရူး - အိုခုမိခဝအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ်လေးခု တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2012 |access-date=10 August 2014}}</ref> ===ရာသီဥတု=== ရှိဇုအိုခခရိုင်၏ အပူချိန်သည် တစ်နှစ်ပတ်လုံးတွင် ၁၁ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၃၄ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) မှ ၃၀.၅ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၈၇ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) အထိ ပြောင်းလဲလေ့ရှိသည်။ ရှားပါးစွာ အနုတ် ၂.၂ (၂၈ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) သို့မဟုတ် ၃၃.၈ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၉၃ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) သို့ ရောက်ရှိခဲ့ဖူးသည်လည်း ရှိသည်။ နွေရာသီသည် နွေးထွေးပြီး များသောအားဖြင့် တိမ်ထူထပ်သည်။ ဆောင်းရာသီသည် အေးမြ၍ လေတိုက်ကာ အများအားဖြင့် သာယာသည်။<ref>{{Cite web |title=Shizuoka Climate, Weather By Month, Average Temperature (Japan) - Weather Spark |url=https://weatherspark.com/y/143722/Average-Weather-in-Shizuoka-Japan-Year-Round |access-date=2026-02-24 |website=weatherspark.com |language=en}}</ref> ===ဘေးအန္တရာယ်=== ===လူဦးရေဆိုင်ရာ=== ===မြို့ပြဒေသများ=== ===ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== ==စီးပွားရေး== ===မော်တော်ဆိုင်ကယ်=== ===ဂီတတူရိယာများ=== ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== ==ပညာရေး== ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== ==ထင်ရှားသူများ== ==ပြင်ပလင့်== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] brhvho3ql9twihe4kbb99gyqbpg6aom 14 289613 1044610 2026-07-27T12:19:18Z Dr Lotus Black 31011 " [[Category:တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044610 wikitext text/x-wiki [[Category:တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] s36h7ltkuif67ee19zdl0e7abqra7xu 0 289614 1044611 2026-07-27T12:23:00Z Dr Lotus Black 31011 စာမျက်နှာကို [[ပင်လယ်အော်]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1044611 wikitext text/x-wiki #Redirect[[ပင်လယ်အော်]] ccftz0awqoae2np5bwfpmwkqykaq55m 10 289615 1044613 2026-07-27T12:32:14Z Dr Lotus Black 31011 "{{ safesubst:<noinclude/>#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= <!--{{Undue weight inline}} begin-->{{Fix | subst = <includeonly>{{subst:</includeonly><includeonly>substcheck}}</includeonly> | link = ဝီကီပီးဒီးယား:POV | title = The material near this tag may be giving undue weight to a viewpoint or idea. | text = un..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044613 wikitext text/x-wiki {{ safesubst:<noinclude/>#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= <!--{{Undue weight inline}} begin-->{{Fix | subst = <includeonly>{{subst:</includeonly><includeonly>substcheck}}</includeonly> | link = ဝီကီပီးဒီးယား:POV | title = The material near this tag may be giving undue weight to a viewpoint or idea. | text = undue weight? | post-text = &ndash; [[{{TALKPAGENAME}}#{{{1|undue}}}|discuss]] | date = {{{date|}}} | cat-date = }}<!--{{Undue weight inline}} end--> }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 4hlmns9zlm7n280jer2v1yfasxdsr3t 1044614 1044613 2026-07-27T12:35:13Z Dr Lotus Black 31011 1044614 wikitext text/x-wiki {{ safesubst:<noinclude/>#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= <!--{{Undue weight inline}} begin-->{{Fix | subst = <includeonly>{{subst:</includeonly><includeonly>substcheck}}</includeonly> | link = ဝီကီပီးဒီးယား:POV | title = The material near this tag may be giving undue weight to a viewpoint or idea. | text = အလေးချိန်ကို မမျှမတဖော်ပြမိပါသလား | post-text = &ndash; [[{{TALKPAGENAME}}#{{{1|undue}}}|ဆွေးနွေးရန်]] | date = {{{date|}}} | cat-date = }}<!--{{Undue weight inline}} end--> }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> bzt8376rvf8ueddsai3lqu2e0h6qo01 10 289616 1044615 2026-07-27T12:36:02Z Dr Lotus Black 31011 စာမျက်နှာကို [[တမ်းပလိတ်:Undue weight inline]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1044615 wikitext text/x-wiki #Redirect[[တမ်းပလိတ်:Undue weight inline]] 6iv8ujbmujftmohgv54mgp43f1gd0ui 0 289617 1044616 2026-07-27T12:40:54Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) အောက်ကမ္ဘာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[အောက်ကမ္ဘာရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|အောက်ကမ္ဘာရွာ]] တွင် ရှိသည့်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044616 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) အောက်ကမ္ဘာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[အောက်ကမ္ဘာရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|အောက်ကမ္ဘာရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၀၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|xxxxxxx|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} d67rgmloe7ve7b85zs9cplf844pjo4t 1044617 1044616 2026-07-27T12:41:38Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1044617 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) အောက်ကမ္ဘာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[အောက်ကမ္ဘာရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|အောက်ကမ္ဘာရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၀၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.47117530965164|96.35842371241993|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 2ui6hqn972pijqysg6961wr32medujv 0 289618 1044618 2026-07-27T12:42:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) သံစို့ပင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[သံစို့ပင်ရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|သံစို့ပင်ရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044618 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) သံစို့ပင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[သံစို့ပင်ရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|သံစို့ပင်ရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၅၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|xxxxxxx|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 8w5y6d77au11m1f07lrzkliq9fybklr 1044619 1044618 2026-07-27T12:43:32Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1044619 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) သံစို့ပင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[သံစို့ပင်ရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|သံစို့ပင်ရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၅၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} q1qh2l0i55lg16ny6ip56frp5wyakly 0 289619 1044620 2026-07-27T12:44:25Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ပျဉ်းမငူ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ပျဉ်းမငူရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ပျဉ်းမငူရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044620 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ပျဉ်းမငူ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ပျဉ်းမငူရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ပျဉ်းမငူရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၅၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|xxxxxxx|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} ds5gsbs4qpavur6oyrwoqcmy14pqomr 1044621 1044620 2026-07-27T12:45:19Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1044621 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ပျဉ်းမငူ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ပျဉ်းမငူရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ပျဉ်းမငူရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၅၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.16351549958417| 96.40289060494004|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 77nnzusecnnatvf7jkv2rtc26iud6iv 0 289620 1044622 2026-07-27T12:46:09Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ကွမ်ပေါင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ကွမ်ပေါင်ရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ကွမ်ပေါင်ရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044622 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ကွမ်ပေါင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ကွမ်ပေါင်ရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ကွမ်ပေါင်ရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား xxxx ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|xxxxxxx|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 9ea1gxpomsihagbjk1ncd9p26nirlko 1044623 1044622 2026-07-27T12:47:13Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1044623 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ကွမ်ပေါင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ကွမ်ပေါင်ရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ကွမ်ပေါင်ရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား xxxx ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.19274764238137| 96.49057254930523|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} ew8lhljzboggkesdxe71ez1kiyaxzj3 0 289621 1044625 2026-07-27T12:48:06Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ကော့ချဲ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ကော့ချဲရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ကော့ချဲရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044625 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ကော့ချဲ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ကော့ချဲရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ကော့ချဲရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၅၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|xxxxxxx|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} irwtg9qptot1opkimusruu8i5cpjn4b 1044626 1044625 2026-07-27T12:48:52Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1044626 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ကော့ချဲ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ကော့ချဲရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ကော့ချဲရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၅၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.08798505298223| 96.39866881281671|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 1qoy1pb2ygc6272ihqvtrdi10xvr3an 0 289622 1044627 2026-07-27T12:49:50Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) လက်ပံဝင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[လက်ပံဝင်းရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|လက်ပံဝင်းရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044627 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) လက်ပံဝင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[လက်ပံဝင်းရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|လက်ပံဝင်းရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၂၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|xxxxxxx|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 0ai6c3jigl1c83j9ca4my6fzjpk3x6m 1044628 1044627 2026-07-27T12:50:16Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1044628 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) လက်ပံဝင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[လက်ပံဝင်းရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|လက်ပံဝင်းရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၂၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 7wvdp92iozm6o25j69018960gp5zq51 0 289623 1044629 2026-07-27T12:51:21Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) မဇင်း (က) ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ပဲခူးမြို့]]၊ ကလျာဏီရပ်ကွက်တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044629 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) မဇင်း (က) ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ပဲခူးမြို့]]၊ ကလျာဏီရပ်ကွက်တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၈၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} nju36naj19p92tdfqpmc62uoprg043q 0 289624 1044630 2026-07-27T12:52:34Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ဘုရင့်နောင် (မဇင်း)''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ပဲခူးမြို့]]၊ ကလျာဏီရပ်ကွက်တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044630 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ဘုရင့်နောင် (မဇင်း)''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ပဲခူးမြို့]]၊ ကလျာဏီရပ်ကွက်တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၄၁၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} sewgt7cap3sohe7dh5xnxgl48gg5inp 0 289625 1044631 2026-07-27T12:55:11Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ရွှေမင်းဂံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ဘုရားကြီးမြို့]]၊ အမှတ် (၃) ရပ်ကွက်တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044631 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ရွှေမင်းဂံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ဘုရားကြီးမြို့]]၊ အမှတ် (၃) ရပ်ကွက်တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၄၇၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 8yiafihkmmnozdnf0ai5o0sv134c0eh 0 289626 1044632 2026-07-27T12:55:59Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ဘောနတ်ကြီး ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ဘောနတ်ကြီးရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ဘောနတ်ကြီးရွာ]] တွင် ရှိသည့်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044632 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ဘောနတ်ကြီး ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ဘောနတ်ကြီးရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ဘောနတ်ကြီးရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၅၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|xxxxxxx|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 6cxjsnrtvxc64r6ju8g97v3wbl2gkd9 1044633 1044632 2026-07-27T12:56:49Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1044633 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ဘောနတ်ကြီး ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ဘောနတ်ကြီးရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ဘောနတ်ကြီးရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၅၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} lqw4n2625bthe8epfjel07bge4sbxaz 0 289627 1044634 2026-07-27T12:58:02Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ဝေါလမ်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ဘုရားကြီးမြို့]]၊ အမှတ် (၃) ရပ်ကွက်တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044634 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ဝေါလမ်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ဘုရားကြီးမြို့]]၊ အမှတ် (၃) ရပ်ကွက်တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၁၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} mpevfoxvjgyy0covkp2g6wgt731zjo6 1044635 1044634 2026-07-27T12:58:18Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044635 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ဝေါလမ်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ဘုရားကြီးမြို့]]၊ အမှတ် (၂) ရပ်ကွက်တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၁၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 3a4uwxd3des2kkcwwvorepoh1znlf04 0 289628 1044636 2026-07-27T12:59:10Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ဝင်္ဂဘော်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ဝင်္ဂဘော်ရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ဝင်္ဂဘော်ရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044636 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ဝင်္ဂဘော်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ဝင်္ဂဘော်ရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ဝင်္ဂဘော်ရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၉၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|xxxxxxx|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 4i46fpv14avsvbiz4cz3pge28m349s3 1044637 1044636 2026-07-27T13:00:35Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1044637 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ဝင်္ဂဘော်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ဝင်္ဂဘော်ရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ဝင်္ဂဘော်ရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၉၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} janp14jtl3lu46ubf9zw4hmja79cyun 0 289629 1044638 2026-07-27T13:02:24Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) တမာပင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[တမာပင်ရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|တမာပင်ရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044638 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) တမာပင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[တမာပင်ရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|တမာပင်ရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၆၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|xxxxxxx|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 43kvvhuuf35wk9kctd8tqy566lvekye 1044639 1044638 2026-07-27T13:03:52Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1044639 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) တမာပင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[တမာပင်ရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|တမာပင်ရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၆၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 14lyaihsku3t9xmx9ljoxzchwa3jf17 0 289630 1044640 2026-07-27T13:04:44Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ထုံးကြီး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ထုံးကြီးရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ထုံးကြီးရွာ]]တွင် ရှိသည့် အခြေခံ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044640 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ထုံးကြီး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ထုံးကြီးရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ထုံးကြီးရွာ]]တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၉၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|xxxxxxx|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} d7gt1yxqopld9ccd3rmogn3pp4je153 1044641 1044640 2026-07-27T13:05:30Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1044641 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ထုံးကြီး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ထုံးကြီးရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ထုံးကြီးရွာ]]တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၉၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.115479975336573| 96.45181987617428|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} jb0qhll75qit0393cjm2seie0vmjuvq 0 289631 1044642 2026-07-27T13:06:32Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) မဲခုန် ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[မဲခုန်ရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|မဲခုန်ရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044642 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) မဲခုန် ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[မဲခုန်ရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|မဲခုန်ရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၁၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|xxxxxxx|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 53y9g7d6tfl5k46sv7zioic4jqql6bi 1044643 1044642 2026-07-27T13:07:25Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044643 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) မဲခုန် ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[မဲခုန်ရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|မဲခုန်ရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၁၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} awatv0rcvte78qzvg7e9tz4jgys0she 0 289632 1044644 2026-07-27T13:08:27Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ဝါးပိုင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ဝါးပိုင်ရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ဝါးပိုင်ရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044644 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ဝါးပိုင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ဝါးပိုင်ရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ဝါးပိုင်ရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၉၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|xxxxxxx|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} b1ttfnpzstr94c5luwjgykb87uq8s0x 1044645 1044644 2026-07-27T13:08:41Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1044645 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ဝါးပိုင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ဝါးပိုင်ရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ဝါးပိုင်ရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၉၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 285ycidcn01uwoqwsz5tex9c6w3d0jw 0 289633 1044646 2026-07-27T13:09:46Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ချင်စု''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ချင်းစုရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ချင်စုရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044646 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ချင်စု''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ချင်းစုရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ချင်စုရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၈၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|xxxxxxx|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} qm75174ldyhqzyjrsa1xpklinihi76v 1044647 1044646 2026-07-27T13:10:57Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044647 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ချင်စု''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ချင်းစုရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ချင်စုရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၈၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} kcavt0rhet9vxdv9a3e1ijum8ysdqzm 0 289634 1044648 2026-07-27T13:11:45Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) အဆိပ်တောင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[အဆိပ်တောင်ရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|အဆိပ်တောင်ရွာ]] တွင် ရှိသည့်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044648 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) အဆိပ်တောင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[အဆိပ်တောင်ရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|အဆိပ်တောင်ရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၄၀၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|xxxxxxx|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 603a8bbs6iwo0z6vahwpyuu330gisqr 1044649 1044648 2026-07-27T13:12:39Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1044649 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) အဆိပ်တောင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[အဆိပ်တောင်ရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|အဆိပ်တောင်ရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၄၀၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.53456454125267| 96.33184017100186|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} ojg0l4clmegu84vm16ys7ws47nkhc4o 0 289635 1044650 2026-07-27T13:14:10Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ကျောက်လုံးကြီး ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်လုံးကြီးရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ကျောက်လုံးကြီးရွာ]..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044650 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ကျောက်လုံးကြီး ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်လုံးကြီးရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ကျောက်လုံးကြီးရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၄၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|xxxxxxx|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} fudmmv2aka8sssizw4291ip8kppfic9 1044651 1044650 2026-07-27T13:14:55Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1044651 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ကျောက်လုံးကြီး ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်လုံးကြီးရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ကျောက်လုံးကြီးရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၄၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.55736517295573|96.29957440267248|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} ryaagt5jaezphj7kyzmew23xiuq6zcg 0 289636 1044652 2026-07-27T13:15:55Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''xxxxအ.လ.က (ခွဲ) တိုက်ကြီး xxx''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[တိုက်ကြီးရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|တိုက်ကြီးရွာ]] တွင် ရှိသည့်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044652 wikitext text/x-wiki '''xxxxအ.လ.က (ခွဲ) တိုက်ကြီး xxx''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[တိုက်ကြီးရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|တိုက်ကြီးရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၇၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|xxxxxxx|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} msdhvhsymhgxkh0m8w3iu4j79u7wsxn 1044653 1044652 2026-07-27T13:16:37Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044653 wikitext text/x-wiki '''xxxxအ.လ.က (ခွဲ) တိုက်ကြီး xxx''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[တိုက်ကြီးရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|တိုက်ကြီးရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၇၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} k18z0hdht3gyr59p49ht4wbbqksavzn 0 289637 1044654 2026-07-27T13:17:45Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) မုက္ကလ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[မုက္ကလရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|မုက္ကလရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044654 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) မုက္ကလ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[မုက္ကလရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|မုက္ကလရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၅၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|xxxxxxx|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} feglmpke4zxw0jywk8nkl1oum12yzxb 1044655 1044654 2026-07-27T13:18:30Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1044655 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) မုက္ကလ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[မုက္ကလရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|မုက္ကလရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၅၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/bago-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} hu3iqhbne4vf0l1ablf1q5r2nigaeik 0 289638 1044657 2026-07-27T14:26:17Z Zawzawaungthwin 100038 ဝဇီရာ ကဇာတ်ရုံ (အင်္ဂလိပ်: Wazira Theatre) သည် ရန်ကုန်မြို့၊ ကျောက်တံတားမြို့နယ်၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း၊ 1044657 wikitext text/x-wiki {{Infobox venue | title = ဝဇီရာ ကဇာတ်ရုံ | native_name = Wazira Theatre | image = Wazira Theatre Yangon 2026.jpg | image_size = 250px | alt = ဝဇီရာ ကဇာတ်ရုံ၏ ပုံရိပ် | caption = ဝဇီရာနိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံ | former_name = ဝဇီယာရုပ်ရှင်ရုံ | location = [[ရန်ကုန်မြို့]] | address = အမှတ် ၃၂၇၊ [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း]]၊ [[ကျောက်တံတားမြို့နယ်]] | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | coordinates = | architect = Mr. T.N.J. Catchatoor | architecture = [[ဘော့ဇ်-အာ့ ဗိသုကာလက်ရာ]] (Beaux-Arts) | owner = | operator = [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] | opened = {{Start date|1923}} <br />(New Excelsior အဖြစ်)<br />{{Start date|2026|07|27}} <br />(ဝဇီရာ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံ အဖြစ် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်) | rebuilt = | closed = | capacity = | type = ကဇာတ်ရုံ၊ ရုပ်ရှင်ရုံ | website = }} '''ဝဇီရာ ကဇာတ်ရုံ''' (အင်္ဂလိပ်: '''Wazira Theatre''') သည် [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ကျောက်တံတားမြို့နယ်]]၊ [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း]]၊ အမှတ် (၃၂၇) တွင် တည်ရှိသော မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရှေးအကျဆုံး ရုပ်ရှင်ပြဇာတ်ရုံနှင့် သက်တမ်း ၁၀၃ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သည့် သမိုင်းဝင် အဆောက်အအုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Reopening of Wazira Theatre: President officially inaugurated the upgraded theatre {{!}} Myanmar International TV |url=https://www.myanmaritv.com/news/reopening-wazira-theatre-president-officially-inaugurated-upgraded-theatre |access-date=2026-07-27 |website=www.myanmaritv.com}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/wjiiraaruprngrunkiu-niungngnttkaaruprngpaitteaamaa-ruprngamttttrpaimaanng-reheaangameancpttiukaphc|title=ဝဇီရာရုပ်ရှင်ရုံကို နိုင်ငံတကာရုပ်ရှင်ပွဲတော်များ ရုပ်ရှင်အမှတ်တရပွဲများနှင့် ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်ပြတိုက်အဖြစ် လည်ပတ်နိုင်ရန် ဆောင်ရွက် |work=မြဝတီနေ့စဥ်|access-date=၂၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၆|date=၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၁}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ဤအဆောက်အအုံကို ရန်ကုန်မြို့ရှိ Strand Hotel ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည့် Mr. T.N.J. Catchatoor က တာဝန်ယူ၍ ၁၉၂၃ ခုနှစ်ခန့်တွင် စတင်ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ မူလအမည်မှာ New Excelsior ရုံ (သို့မဟုတ် Excelsior) ဖြစ်ပြီး၊၁၉၄၂ ခုနှစ်က အေဝမ်းရုပ်ရှင်ရုံ နောင်တွင် ဂျပန်ခေတ်တွင် “ရန်ကုန်ရုပ်ရှင်ရုံ” ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ဝဇီရာရုပ်ရှင်ရုံ (The Waziya Cinema) ဟူ၍ အမည်များ အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ဆယ်စုနှစ်များတစ်လျှောက် ပြဇာတ်ရုံအဖြစ်ရော ရုပ်ရှင်ရုံအဖြစ်ပါ အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Waziya Cinema – Architectural Guide: Yangon |url=https://www.yangongui.de/waziya-cinema/ |access-date=2026-07-27 |language=en-US}}</ref> ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ဟောလိဝုဒ် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ဒေါင်းလက်စ် ဖဲဘန်းစ် (Douglas Fairbanks) လည်း ဤရုပ်ရှင်ရုံသို့ လာရောက်ခဲ့ဖူးသည်။ <ref>{{Cite news |last=Sotinel |first=Thomas |date=2016-11-14 |title=Les fantômes et les espoirs du cinéma birman |url=https://www.lemonde.fr/cinema/article/2016/11/14/les-fantomes-et-les-espoirs-du-cinema-birman_5030636_3476.html |access-date=2026-07-27 |work=Le Monde |language=fr |issn=1950-6244}}</ref> ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် (တချို့မှတ်တမ်းများတွင် ၁၉၆၈ ခုနှစ်) အစိုးရက အမျိုးသားပိုင်အဖြစ် သိမ်းဆည်းခဲ့ပြီးနောက် အမည်များပြောင်းလဲကာ ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ပြဇာတ်ရုံအဖြစ်သို့ ပြန်လည်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]က [[မြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး]] သို့ ငှားရမ်းခဲ့ကာ ရုပ်ရှင်ရုံအဖြစ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည်။၂၀၂၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ဤရုပ်ရှင်ရုံကို နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံ (Red Carpet Theatre) အဖြစ် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန က အဆင့်မြှင့်တင်ပြင်ဆင်ထိန်းသိမ်းသွားရန် စီမံချက်ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title= ဂျပန်ခေတ်တွင် “ရန်ကုန်ရုပ်ရှင်ရုံ” အမည်တွင်ခဲ့သည့် ဝဇီရာရုပ်ရှင်ရုံကို နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံ (Red Carpet Theatre) အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ပြင်ဆင်သွားမည် |url=https://news-eleven.com/article/305093 |access-date=2026-07-27 |work=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ဤအဆောက်အအုံတွင် ၁၉၄၅ ခုနှစ်က ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့် မြန်မာ့ရုပ်ရှင် ၂၅ နှစ်ပြည့် အခမ်းအနားသို့ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ဗမာနိုင်ငံရုပ်ရှင်နှင့် ပြဇာတ်အစည်းအရုံးကြီး၏ နှစ်ဆယ့်ငါးနှစ်မြောက် ဗမာပြည်ပြပွဲကြီးအဖြစ် ခမ်းနားထည်ဝါစွာ ကျင်းပခဲ့ကြသည့် မှတ်တမ်းလည်းရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Developer |first=Z. com |date=2022-02-16 |title=အသက် (၁၀၁)နှစ် ရှိပြီဖြစ်တဲ့သူမ“ဝဇီရာ” |url=https://www.vividyangon.com/news/%E1%80%A1%E1%80%9E%E1%80%80%E1%80%BA-%E1%81%81%E1%81%80%E1%81%81%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA/ |access-date=2026-07-27 |website=Hotel Vivid Yangon |language=en}}</ref> == ပြန်လည်ပြုပြင်ခြင်းနှင့် ဖွင့်လှစ်ခြင်း == သမိုင်းဝင်ပြဇာတ်ရုံများကို မှတ်တမ်းတင်လေ့ရှိသော ဓာတ်ပုံဆရာ ဖိလစ် ဂျက်ဘလွန် (Philip Jablon) သည် ၂၀၁၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း ဤရုံသို့ လာရောက်ခဲ့ပြီးနောက် [[ရန်ကုန်မြို့ပြ အမွေအနှစ် စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့]] နှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[အမေရိကန်သံရုံး (ရန်ကုန်)|အမေရိကန်သံရုံး]]တို့နှင့် ဆက်သွယ်ကာ ရုံကို ပြန်လည်ပြုပြင်ရန် ဆွေးနွေးခဲ့ကြဖူးသည်။သို့သော်လည်း ဆွေးနွေးချက်သာရှိပြီး အကောင်အထည် မဖော်နိုင်ခဲ့ကြပေ။<ref>{{Cite web |last=Brzeski |first=Patrick |date=2016-05-11 |title=Inside the Fight to Save Southeast Asia’s Historic Movie Theaters |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/southeast-asia-movie-theater-project-893072/ |access-date=2026-07-27 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန သည် ရန်ကုန်မြို့လယ်ရှိ သက်တမ်းနှစ် ၁၀၀ ကျော်ရှိသော ဝဇီရာရုပ်ရှင်ရုံကို နိုင်ငံတကာရုပ်ရှင်ပွဲတော်များ၊ ရုပ်ရှင်နှင့်ပတ်သက်သည့်   အမှတ်တရပွဲများနှင့် ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်ပြတိုက်အဖြစ် လည်ပတ်နိုင်ရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။မူလလက်ရာ မပျက်မယွင်းဘဲ သက်တမ်း ၁၀၃ နှစ်တိုင် ရှိပြီဖြစ်သော ဤသမိုင်းဝင်ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်နေရာကို မူလလက်ရာ လက်မှုပညာဒီဇိုင်းအတိုင်း ထိန်းသိမ်း၍ ဝဇီရာနိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံအဖြစ် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခြင်း အခမ်းအနားကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့က ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဝဇီရာနိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ဖွင့်လှစ် |url=http://www.moi.gov.mm/news/85885 |access-date=2026-07-27 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == ဗိသုကာလက်ရာ == ဝဇီရာ ကဇာတ်ရုံသည် ၁၉၂၃ ခုနှစ်ခန့်ကတည်ဆောက်ခဲ့သည့် ရှေးဟောင်းရုပ်ရှင်ရုံဖြစ်ပြီး ၁၆ ရာစုမှ ၁၈ ရာစုအတွင်းရှိ ဗိသုကာအသွင်အပြင်များ ပေါင်းစပ်ထားသည့် Beaux Arts ဗိသုကာလက်ရာပုံစံများ၊ ရုပ်လုံးကြွများဖြင့် တန်ဆာဆင်တည်ဆောက်ထားသည်။ဤအဆောက်အအုံတွင် ရုပ်ရှင်၊ သဘင်၊ ဂီတအနုပညာရှင်များက ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ၊ ပြဇာတ်များနှင့် ပြည်သူများအပန်းဖြေပျော်ရွှင်စေရန် တင်ဆက်ပြသခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%259D%25E1%2580%2587%25E1%2580%25AE%25E1%2580%259B%25E1%2580%25AC%25E1%2580%259B%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BA%25E1%2580%259B%25E1%2580%25BE%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%259B%25E1%2580%25AF%25E1%2580%25B6%25E1%25-4?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fhome%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_bGKbAOPbVS3E%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_bGKbAOPbVS3E_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_bGKbAOPbVS3E_assetEntryId%3D473889028%26p_p_auth%3DIVObw3RG&p_p_auth=IVObw3RG|title=ဝဇီရာရုပ်ရှင်ရုံနှင့်ပတ်သက်သည့် မှတ်တမ်းဓာတ်ပုံများ လှူဒါန်းပေးပို့ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံခြင်း|work=MYANMAR NATIONAL PORTAL|access-date=၂၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၆|date=၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၅}}</ref> == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ အဆောက်အအုံများ]] 3angteqb16rqzqodtbzca07ty6tuh7e 1044677 1044657 2026-07-27T19:15:52Z Naingli 144794 1044677 wikitext text/x-wiki {{Infobox venue | title = ဝဇီရာ ကဇာတ်ရုံ | native_name = Wazira Theatre | image = Wazira Theatre Yangon 2026.jpg | image_size = 250px | alt = ဝဇီရာ ကဇာတ်ရုံ၏ ပုံရိပ် | caption = ဝဇီရာနိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံ | former_name = ဝဇီယာရုပ်ရှင်ရုံ | location = [[ရန်ကုန်မြို့]] | address = အမှတ် ၃၂၇၊ [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း]]၊ [[ကျောက်တံတားမြို့နယ်]] | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | coordinates = | architect = Mr. T.N.J. Catchatoor | architecture = [[ဘော့ဇ်-အာ့ ဗိသုကာလက်ရာ]] (Beaux-Arts) | owner = | operator = [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] | opened = {{Start date|1923}} <br />(New Excelsior အဖြစ်)<br />{{Start date|2026|07|27}} <br />(ဝဇီရာ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံ အဖြစ် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်) | rebuilt = | closed = | capacity = | type = ကဇာတ်ရုံ၊ ရုပ်ရှင်ရုံ | website = }} '''ဝဇီရာရုပ်ရှင်ရုံ''' (ယခင်အမည်များ: '''New Excelsior'''၊ '''ရန်ကုန်ရုပ်ရှင်ရုံ'''၊ '''အေဝမ်းရုံ''') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ကျောက်တံတားမြို့နယ်]]၊ [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း]] အမှတ် ၃၂၇ တွင် တည်ရှိသော သမိုင်းဝင် ရှေးဟောင်းရုပ်ရှင်ရုံကြီး တစ်ရုံဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရှေးအကျဆုံး ရုပ်ရှင်ပြဇာတ်ရုံဖြစ်ပြီး ၁၆ ရာစုမှ ၁၈ ရာစုအတွင်းရှိ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]] ဗိသုကာအသွင်အပြင်များ ပေါင်းစပ်ထားသည့် [[Beaux-Arts architectural style|Beaux-Arts]] ဗိသုကာလက်ရာများ၊ ရုပ်လုံးကြွများဖြင့် တန်ဆာဆင်တည်ဆောက်ထားသည်။ ရုပ်ရှင်၊ သဘင်နှင့် ဂီတအနုပညာရှင်များက ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ၊ ပြဇာတ်များအား ပြည်သူများ အပန်းဖြေပျော်ရွှင်စေရန် တင်ဆက်ပြသခဲ့သည့် ရုပ်ရှင်ရုံကြီးဖြစ်သည့်အတွက် အနုပညာစိတ်ဝိညာဉ်များ ဆုံစည်းရာနေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်ကာ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်းအတွက် ဂုဏ်ယူထိန်းသိမ်းထားရမည့် အဆောက်အအုံကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ဝဇီရာရုပ်ရှင်ရုံအား ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် [[Strand Hotel]] ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည့် ဗိသုကာပညာရှင် Mr. T. N. J. Catchatoor က တာဝန်ယူဆောက်လုပ်ခဲ့ပြီး ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် မေဒန်သီရေတာကုမ္ပဏီ (Madantheatre Company) က တည်ဆောက်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သဖြင့် ယခုအခါ နှစ်ပေါင်း (၁၀၃) နှစ် တိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ စတင်တည်ဆောက်စဉ်က မူလအမည်မှာ '''New Excelsior''' (နယူးအိတ်ဆယ်စီယာ) ဖြစ်သည်။ "Excelsior" ဆိုသည့်စကားသည် [[လက်တင်ဘာသာစကား]]အရ "အစဉ်မြှင့်တင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပိုမိုမြင့်မားရာသို့" (Ever upward / Still Higher) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့်အတိုင်း ယခုရုံကြီးသည်လည်း ခေတ်အဆက်ဆက် မြင့်မားသည့် အနုပညာစံနှုန်းများနှင့် ပြည်သူများကို ဖျော်ဖြေမှုပေးခဲ့သည်။ ဝဇီရာရုပ်ရှင်ရုံ၏ အမည်များကို ခေတ်အဆက်ဆက် အောက်ပါအတိုင်း ပြောင်းလဲခဲ့သည် - * '''New Excelsior ရုံ''' (၁၉၂၃) * '''ရန်ကုန်ရုပ်ရှင်ရုံ''' (၁၉၄၂၊ [[ဂျပန်ခေတ်]]) * '''အေဝမ်းရုံ (A-1 Cinema)''' ([[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အပြီး စစ်ပြီးခေတ်) * '''ဝဇီရာရုပ်ရှင်ရုံ''' (၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ရုပ်ရှင်ရုံများကို မြန်မာအမည်ပြောင်းလဲသည့်အခါ တရားဝင် ရရှိခဲ့သည့်အမည်) "ဝဇီရာ" ဟူသောအမည်သည် [[ပါဠိဘာသာ]] "ဝဇိရ" မှ ဆင်းသက်လာပြီး "စိန်ကဲ့သို့ မာကျောတောက်ပြောင်သော၊ တန်ဖိုးရှိသောအမွေအနှစ်" သို့မဟုတ် "သိကြားမင်း၏ မိုးကြိုးလက်နက်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထို့ကြောင့် ဝဇီရာဟု အမည်ပြောင်းခဲ့သည့် ကဇာတ်ရုံကြီးသည် ဖျော်ဖြေမှုအဆောက်အအုံသက်သက်သာ မဟုတ်ဘဲ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ခေတ်အဆက်ဆက် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများကို ကိုယ်စားပြုသည့် သမိုင်းမှတ်တမ်းဝင် ကဇာတ်ရုံကြီး ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ပြည်သူပိုင်သိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းတွင်လည်း အရည်အသွေးမြင့်မားသည့် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများကို ဆက်လက်ပြသပေးခဲ့ပြီး ပြည်သူများ၏ အပန်းဖြေစရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဗဟိုချက်အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ == ဗိသုကာလက်ရာနှင့် အတွင်းပိုင်းဖွဲ့စည်းပုံ == ဝဇီရာရုပ်ရှင်ရုံကြီးသည် ၁၆ ရာစုမှ ၁၈ ရာစုအတွင်းရှိ ပြင်သစ်ဗိသုကာ အသွင်အပြင်များ ပေါင်းစပ်ထားသည့် Beaux Arts ဗိသုကာလက်ရာပုံစံဖြစ်ပြီး ရုပ်လုံးရုပ်ကြွများဖြင့် လှပခမ်းနားစွာ တန်ဆာဆင်ထားသည်။ * '''အရွယ်အစားနှင့် ရှေ့မျက်နှာစာ''' - ကျောက်တံတားမြို့နယ် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း၌ တည်ရှိကာ ရှေ့မျက်နှာစာ ၁၁၅ ပေခန့်နှင့် နောက်ဘက်တွင် ပေ ၁၄၀ ခန့်ရှိသည်။ ရှေ့မျက်နှာစာတွင် အိုင်အိုနစ် ([[Ionic order|Ionic Style]]) ကျောက်တိုင်ကြီး ၄ လုံးကို ခန့်ညားစွာ တွေ့ရှိနိုင်ပြီး တိုင်ထိပ်များတွင် အနုစိတ်ထားသည့် အင်္ဂတေပန်းတော့လက်ရာများနှင့် ရွှေရောင်လွှမ်းသည့် အနုပညာလက်ရာများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသော ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ ရှေးဟောင်းဗိသုကာ အလှအပများကို ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်။ * '''စင်မြင့်ဇာတ်ခုံ''' - အတွင်းပိုင်းဖွဲ့စည်းပုံသည် ရိုးရိုးရုပ်ရှင်ရုံများကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ ကဇာတ်ပြဇာတ်များ တိုက်ရိုက်ကပြတင်ဆက်ခြင်းနှင့် ရုပ်ရှင်ပြသခြင်း နှစ်မျိုးစလုံးကို ဘက်စုံသုံးပုံစံဖြင့် ဖျော်ဖြေနိုင်ရန် စနစ်တကျ တည်ဆောက်ထားသည်။ အဓိကထူးခြားချက်မှာ အနုပညာရှင်များ တင်ဆက်ကပြနိုင်သည့် မုခ်ခုံးစင်မြင့်ဇာတ်ခုံ ([[Proscenium|Proscenium Stage]]) ကို စနစ်တကျ ထည့်သွင်းဆောက်လုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ * '''ပွဲကြည့်စင်နှင့် တိုင်လုံးများ''' - ပွဲကြည့်စင်ကို မြေညီထပ်ပွဲကြည့်စင်နှင့် အပေါ်ထပ်ပွဲကြည့်စင်ဟူ၍ နှစ်ထပ်ခွဲထားသည်။ အပေါ်ထပ်၏ ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် ရုပ်ရှင်ရုံကြီး၏ အမိုးအထိ အချိုးကျထိုးတက်သွားသည့် တိုင်လုံးရှည်ကြီးများ (Tall Pillars) နှင့် ခေါင်မိုးကို ထောက်ကူပေးထားသည်။ ရှေးခေတ်ဥရောပ အော်ပရာပြဇာတ်ရုံကြီးများကဲ့သို့ ထည်ဝါခမ်းနားလှပြီး မူလသမိုင်းဝင် လက်ရာများကို ယနေ့တိုင် ပေါ်လွင်စေသည်။ == အနုပညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အရေးပါမှု == ဝဇီရာရုပ်ရှင်ရုံကြီးသည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်၏ သမိုင်းဝင်မှတ်တိုင်များနှင့် အနုပညာလက်ရာကောင်းများစွာကို မွေးဖွားသန့်စင်ပေးခဲ့သည့် ရုပ်ရှင်ရုံကြီးဖြစ်သည်။ === ရုပ်ရှင် === * မြန်မာ့အသံထွက် ရုပ်ရှင်ခေတ်ဦးကာလတွင် ကမ္ဘာကျော်ဝတ္ထုကြီး ''Camille'' ကို အခြေခံထားသည့် ၁၉၂၉ ခုနှစ်က ဒါရိုက်တာ [[ဦးညီပု]] ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး သရုပ်ဆောင် [[မောင်ညီပု]]၊ မင်းသမီး [[ခင်ခင်နု]] တို့ပါဝင်သည့် "ဆုထူးပန်" ဇာတ်ကားကြီးကို ယခုရုံကြီး၌ပင် ရုံတင်ပြသခဲ့သည်။ ထို့နောက် လန်ဒန်မြို့ အခြေစိုက်ရုပ်ရှင်ပြပွဲများအထိ တင်ပို့ပြသခွင့်ရရှိခဲ့သဖြင့် သမိုင်းဝင်မှတ်တိုင်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ * ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု|ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုချီးမြှင့်ပွဲ]]တွင် အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဆုနှင့် မင်းသမီး [[ကြည်ကြည်ဌေး]] အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်ဆု ရရှိခဲ့သည့် "ချစ်သက်ဝေ" ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးကိုလည်း ပြသခဲ့သည်။ * မင်းသား၊ မင်းသမီးကြီးများဖြစ်ကြသည့် [[ဇေယျ]]၊ [[ကျော်ဆွေ]]၊ [[ထွန်းဝေ]]၊ [[ဖိုးပါကြီး]]၊ [[ရွှေဘ]]၊ [[မေမြင့်]]၊ [[ခင်ယုမေ]]၊ [[ဝင်းမင်းသန်း]] စသည့် ထိပ်တန်းအနုပညာရှင်ကြီးများ၏ လက်ရာကောင်းများစွာကို စဉ်ဆက်မပြတ် ရုံတင်တင်ဆက်ပြသခဲ့ပြီး မြန်မာ့ရုပ်ရှင်၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည့် အမျိုးသားအဆင့် စင်မြင့်ကြီး ဖြစ်သည်။ === ပြဇာတ်နှင့် ဂီတ === * ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်ခေတ်ကာလ နိုင်ငံခြားမှ ဖလင်လိပ်တင်သွင်းသည့် လမ်းကြောင်းများ ပြတ်တောက်သွားခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းများ လုံးဝရပ်ဆိုင်းသွားခဲ့စဉ် Excelsior ရုံသည် မြန်မာ့ပြဇာတ်လောက၏ အမြင့်မားဆုံးဖြစ်သည့် "စစ်တွင်း ပြဇာတ်ရွှေခေတ်" ကို စတင်ပုံဖော်ပေးခဲ့သည့် ပြဇာတ်ရုံကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။ * နာမည်ကြီး စာရေးဆရာ၊ ပြဇာတ်ဝိဇ္ဇာကြီးများဖြစ်ကြသည့် [[ဒဂုန်ရွှေမျှား]]၊ [[ဒဂုန်ဆရာတင်]]၊ [[ဒဂုန်နု]] တို့၏ ကမ္ဘာကျော် ပြဇာတ်ကြီးများကို ခမ်းနားစွာ ကပြတင်ဆက်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် စစ်အတွင်း ဒုက္ခရောက်နေသည့် ပြည်သူများ၏ စိုးရိမ်စိတ်နှင့် မွန်းကြပ်နေမှုများကို အနုပညာဖြင့် ဖေးမကူညီပေးခဲ့သည့် "မမုန်းစက္ကူ" ပြဇာတ်ကြီးနှင့် "ပုလဲကုံး" ပြဇာတ်ကြီးများသည် ဝဇီရာစင်မြင့်ပေါ်တွင် အောင်ပွဲခံနိုင်ခဲ့သည်။ * အနုပညာရှင်ကြီးများဖြစ်ကြသည့် [[ပြည်လှဖေ]]၊ [[မေရှင်]]၊ [[ခင်မောင်ရင်]] တို့၏ ပြောင်မြောက်သည့် အနုပညာစွမ်းရည်များသည် ယခုရုံကြီး၏ စင်မြင့်ထက်တွင် ပြည်သူ့နှလုံးသားကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး မွန်းကြပ်နေသည့် ပြည်သူများကို ကြီးမားလှသည့် စိတ်ဓာတ်ခွန်အားများနှင့် အနုပညာအသက်ရှူပေါက်ကို ပေးစွမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ * ၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင်လည်း ဆရာကြီး [[ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်]] နှင့် ဂီတလုလင် [[ဦးကိုကို]] တို့၏ လက်ရာများဖြစ်သည့် "ဂုဏ်တု ဂုဏ်ပြိုင်" ၊ "အမေ့ချွေးမ လှလှလေး" စသည့် ပြဇာတ်များနှင့် ဝဇီရာပြဇာတ်ရုံအဖြစ် ပြန်လည်အသက်ဝင်ခဲ့ခြင်းသည်လည်း အနုပညာရှင်များစွာအတွက် မမေ့နိုင်စရာ အမှတ်တရများ ဖြစ်ခဲ့သည်။ === ဒြပ်ရှိနှင့် ဒြပ်မဲ့ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် === ဝဇီရာရုပ်ရှင်ရုံကြီးသည် အနုပညာရှုထောင့်ကကြည့်ပါက မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်းတွင် အလွန်ထူးခြားလှသည့် ဒြပ်ရှိယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်နှင့် ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များ ပေါင်းစပ်ရာ နှလုံးအိမ်ကြီးဖြစ်သည်။ လှပခိုင်ခံ့သည့် ပြင်သစ်ဗိသုကာလက်ရာ၊ ကျွန်းသစ်နံရံကတ်ပြားများနှင့် ရှေးဟောင်းရုပ်ရှင်ရုံကြီးသည် ဒြပ်ရှိအမွေအနှစ်အဖြစ် တည်ရှိနေချိန်တွင် စင်မြင့်ထက်တွင် ကပြတင်ဆက်ခဲ့ကြသည့် မြန်မာ့သဘင်၊ ဆိုင်း၊ ဂီတ၊ အက၊ ပြဇာတ်နှင့် ရုပ်ရှင်တင်ဆက်မှုများသည်လည်း ဒြပ်မဲ့အမွေအနှစ်အဖြစ် ထင်ဟပ်စေပြီး ဝဇီရာကို သမိုင်းစဉ်ဆက် ရှင်သန်စေခဲ့သည်။ == ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံ (Red Carpet Theatre) အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်း == ယခုအခါ ဝဇီရာရုပ်ရှင်ရုံကြီးအား [[မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ|နိုင်ငံတော်အစိုးရ]]က နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံကြီး (Red Carpet Theatre) အဖြစ် အသံစနစ်များ တပ်ဆင်ခြင်း၊ မွန်းမံပြင်ဆင်ခြင်းများ ပြုလုပ်၍ အဆင့်မြှင့်တင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်မြို့၊ ကျောက်တံတားမြို့နယ်၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်းရှိ နှစ်ပေါင်း ၁၀၃ နှစ်သက်တမ်းရှိ သမိုင်းဝင်အမွေအနှစ် အဆောက်အဦဖြစ်သည့် ဝဇီရာရုပ်ရှင်ရုံအား နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံ (Red Carpet Theatre) အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင် ဖွင့်လှစ်ခြင်းအခမ်းအနားကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် ကျင်းပခဲ့ရာ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်အစိုးရ တက်ရောက်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်ရုံအဖြစ်သာမက ပြဇာတ်၊ ဇာတ်သဘင်၊ ရုပ်သေး၊ အက၊ ဂီတပွဲ၊ ဆွေးနွေးပွဲ၊ အစည်းအဝေးများ၊ သင်တန်းများ၊ စတူဒီယိုနှင့် အနုပညာဖန်တီးနိုင်သည့် နေရာများအဖြစ်ပါ အသုံးပြုနိုင်ရန် ဆောင်ရွက်ထားသည်။ == ကိုးကား == <references /> [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရုပ်ရှင်ရုံများ]] [[Category:ကျောက်တံတားမြို့နယ်]] [[Category:၁၉၂၃ စတင်ခဲ့သည်များ]] [[Category:မြန်မာ့ အနုပညာ]] [[Category:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များ]] 3ou4y6wtezboiqsbz1gax6igkih0alh 1044751 1044677 2026-07-28T03:02:54Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/Naingli|Naingli]] ([[User talk:Naingli|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1044677|1044677]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1044751 wikitext text/x-wiki {{Infobox venue | title = ဝဇီရာ ကဇာတ်ရုံ | native_name = Wazira Theatre | image = Wazira Theatre Yangon 2026.jpg | image_size = 250px | alt = ဝဇီရာ ကဇာတ်ရုံ၏ ပုံရိပ် | caption = ဝဇီရာနိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံ | former_name = ဝဇီယာရုပ်ရှင်ရုံ | location = [[ရန်ကုန်မြို့]] | address = အမှတ် ၃၂၇၊ [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း]]၊ [[ကျောက်တံတားမြို့နယ်]] | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | coordinates = | architect = Mr. T.N.J. Catchatoor | architecture = [[ဘော့ဇ်-အာ့ ဗိသုကာလက်ရာ]] (Beaux-Arts) | owner = | operator = [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] | opened = {{Start date|1923}} <br />(New Excelsior အဖြစ်)<br />{{Start date|2026|07|27}} <br />(ဝဇီရာ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံ အဖြစ် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်) | rebuilt = | closed = | capacity = | type = ကဇာတ်ရုံ၊ ရုပ်ရှင်ရုံ | website = }} '''ဝဇီရာ ကဇာတ်ရုံ''' (အင်္ဂလိပ်: '''Wazira Theatre''') သည် [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ကျောက်တံတားမြို့နယ်]]၊ [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း]]၊ အမှတ် (၃၂၇) တွင် တည်ရှိသော မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရှေးအကျဆုံး ရုပ်ရှင်ပြဇာတ်ရုံနှင့် သက်တမ်း ၁၀၃ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သည့် သမိုင်းဝင် အဆောက်အအုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Reopening of Wazira Theatre: President officially inaugurated the upgraded theatre {{!}} Myanmar International TV |url=https://www.myanmaritv.com/news/reopening-wazira-theatre-president-officially-inaugurated-upgraded-theatre |access-date=2026-07-27 |website=www.myanmaritv.com}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/wjiiraaruprngrunkiu-niungngnttkaaruprngpaitteaamaa-ruprngamttttrpaimaanng-reheaangameancpttiukaphc|title=ဝဇီရာရုပ်ရှင်ရုံကို နိုင်ငံတကာရုပ်ရှင်ပွဲတော်များ ရုပ်ရှင်အမှတ်တရပွဲများနှင့် ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်ပြတိုက်အဖြစ် လည်ပတ်နိုင်ရန် ဆောင်ရွက် |work=မြဝတီနေ့စဥ်|access-date=၂၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၆|date=၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၁}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ဤအဆောက်အအုံကို ရန်ကုန်မြို့ရှိ Strand Hotel ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည့် Mr. T.N.J. Catchatoor က တာဝန်ယူ၍ ၁၉၂၃ ခုနှစ်ခန့်တွင် စတင်ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ မူလအမည်မှာ New Excelsior ရုံ (သို့မဟုတ် Excelsior) ဖြစ်ပြီး၊၁၉၄၂ ခုနှစ်က အေဝမ်းရုပ်ရှင်ရုံ နောင်တွင် ဂျပန်ခေတ်တွင် “ရန်ကုန်ရုပ်ရှင်ရုံ” ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ဝဇီရာရုပ်ရှင်ရုံ (The Waziya Cinema) ဟူ၍ အမည်များ အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ဆယ်စုနှစ်များတစ်လျှောက် ပြဇာတ်ရုံအဖြစ်ရော ရုပ်ရှင်ရုံအဖြစ်ပါ အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Waziya Cinema – Architectural Guide: Yangon |url=https://www.yangongui.de/waziya-cinema/ |access-date=2026-07-27 |language=en-US}}</ref> ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ဟောလိဝုဒ် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ဒေါင်းလက်စ် ဖဲဘန်းစ် (Douglas Fairbanks) လည်း ဤရုပ်ရှင်ရုံသို့ လာရောက်ခဲ့ဖူးသည်။ <ref>{{Cite news |last=Sotinel |first=Thomas |date=2016-11-14 |title=Les fantômes et les espoirs du cinéma birman |url=https://www.lemonde.fr/cinema/article/2016/11/14/les-fantomes-et-les-espoirs-du-cinema-birman_5030636_3476.html |access-date=2026-07-27 |work=Le Monde |language=fr |issn=1950-6244}}</ref> ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် (တချို့မှတ်တမ်းများတွင် ၁၉၆၈ ခုနှစ်) အစိုးရက အမျိုးသားပိုင်အဖြစ် သိမ်းဆည်းခဲ့ပြီးနောက် အမည်များပြောင်းလဲကာ ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ပြဇာတ်ရုံအဖြစ်သို့ ပြန်လည်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]က [[မြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး]] သို့ ငှားရမ်းခဲ့ကာ ရုပ်ရှင်ရုံအဖြစ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည်။၂၀၂၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ဤရုပ်ရှင်ရုံကို နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံ (Red Carpet Theatre) အဖြစ် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန က အဆင့်မြှင့်တင်ပြင်ဆင်ထိန်းသိမ်းသွားရန် စီမံချက်ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title= ဂျပန်ခေတ်တွင် “ရန်ကုန်ရုပ်ရှင်ရုံ” အမည်တွင်ခဲ့သည့် ဝဇီရာရုပ်ရှင်ရုံကို နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံ (Red Carpet Theatre) အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ပြင်ဆင်သွားမည် |url=https://news-eleven.com/article/305093 |access-date=2026-07-27 |work=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ဤအဆောက်အအုံတွင် ၁၉၄၅ ခုနှစ်က ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့် မြန်မာ့ရုပ်ရှင် ၂၅ နှစ်ပြည့် အခမ်းအနားသို့ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ဗမာနိုင်ငံရုပ်ရှင်နှင့် ပြဇာတ်အစည်းအရုံးကြီး၏ နှစ်ဆယ့်ငါးနှစ်မြောက် ဗမာပြည်ပြပွဲကြီးအဖြစ် ခမ်းနားထည်ဝါစွာ ကျင်းပခဲ့ကြသည့် မှတ်တမ်းလည်းရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Developer |first=Z. com |date=2022-02-16 |title=အသက် (၁၀၁)နှစ် ရှိပြီဖြစ်တဲ့သူမ“ဝဇီရာ” |url=https://www.vividyangon.com/news/%E1%80%A1%E1%80%9E%E1%80%80%E1%80%BA-%E1%81%81%E1%81%80%E1%81%81%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA/ |access-date=2026-07-27 |website=Hotel Vivid Yangon |language=en}}</ref> == ပြန်လည်ပြုပြင်ခြင်းနှင့် ဖွင့်လှစ်ခြင်း == သမိုင်းဝင်ပြဇာတ်ရုံများကို မှတ်တမ်းတင်လေ့ရှိသော ဓာတ်ပုံဆရာ ဖိလစ် ဂျက်ဘလွန် (Philip Jablon) သည် ၂၀၁၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း ဤရုံသို့ လာရောက်ခဲ့ပြီးနောက် [[ရန်ကုန်မြို့ပြ အမွေအနှစ် စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့]] နှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[အမေရိကန်သံရုံး (ရန်ကုန်)|အမေရိကန်သံရုံး]]တို့နှင့် ဆက်သွယ်ကာ ရုံကို ပြန်လည်ပြုပြင်ရန် ဆွေးနွေးခဲ့ကြဖူးသည်။သို့သော်လည်း ဆွေးနွေးချက်သာရှိပြီး အကောင်အထည် မဖော်နိုင်ခဲ့ကြပေ။<ref>{{Cite web |last=Brzeski |first=Patrick |date=2016-05-11 |title=Inside the Fight to Save Southeast Asia’s Historic Movie Theaters |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/southeast-asia-movie-theater-project-893072/ |access-date=2026-07-27 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန သည် ရန်ကုန်မြို့လယ်ရှိ သက်တမ်းနှစ် ၁၀၀ ကျော်ရှိသော ဝဇီရာရုပ်ရှင်ရုံကို နိုင်ငံတကာရုပ်ရှင်ပွဲတော်များ၊ ရုပ်ရှင်နှင့်ပတ်သက်သည့်   အမှတ်တရပွဲများနှင့် ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်ပြတိုက်အဖြစ် လည်ပတ်နိုင်ရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။မူလလက်ရာ မပျက်မယွင်းဘဲ သက်တမ်း ၁၀၃ နှစ်တိုင် ရှိပြီဖြစ်သော ဤသမိုင်းဝင်ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်နေရာကို မူလလက်ရာ လက်မှုပညာဒီဇိုင်းအတိုင်း ထိန်းသိမ်း၍ ဝဇီရာနိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံအဖြစ် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခြင်း အခမ်းအနားကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့က ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဝဇီရာနိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ဖွင့်လှစ် |url=http://www.moi.gov.mm/news/85885 |access-date=2026-07-27 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == ဗိသုကာလက်ရာ == ဝဇီရာ ကဇာတ်ရုံသည် ၁၉၂၃ ခုနှစ်ခန့်ကတည်ဆောက်ခဲ့သည့် ရှေးဟောင်းရုပ်ရှင်ရုံဖြစ်ပြီး ၁၆ ရာစုမှ ၁၈ ရာစုအတွင်းရှိ ဗိသုကာအသွင်အပြင်များ ပေါင်းစပ်ထားသည့် Beaux Arts ဗိသုကာလက်ရာပုံစံများ၊ ရုပ်လုံးကြွများဖြင့် တန်ဆာဆင်တည်ဆောက်ထားသည်။ဤအဆောက်အအုံတွင် ရုပ်ရှင်၊ သဘင်၊ ဂီတအနုပညာရှင်များက ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ၊ ပြဇာတ်များနှင့် ပြည်သူများအပန်းဖြေပျော်ရွှင်စေရန် တင်ဆက်ပြသခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%259D%25E1%2580%2587%25E1%2580%25AE%25E1%2580%259B%25E1%2580%25AC%25E1%2580%259B%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BA%25E1%2580%259B%25E1%2580%25BE%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%259B%25E1%2580%25AF%25E1%2580%25B6%25E1%25-4?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fhome%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_bGKbAOPbVS3E%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_bGKbAOPbVS3E_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_bGKbAOPbVS3E_assetEntryId%3D473889028%26p_p_auth%3DIVObw3RG&p_p_auth=IVObw3RG|title=ဝဇီရာရုပ်ရှင်ရုံနှင့်ပတ်သက်သည့် မှတ်တမ်းဓာတ်ပုံများ လှူဒါန်းပေးပို့ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံခြင်း|work=MYANMAR NATIONAL PORTAL|access-date=၂၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၆|date=၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၅}}</ref> == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ အဆောက်အအုံများ]] 3angteqb16rqzqodtbzca07ty6tuh7e 1044752 1044751 2026-07-28T03:33:09Z Zawzawaungthwin 100038 ကိုးကားချက်များနှင့် အချက်အလက်များ ဆက်လက် ထည့်သွင်းခြင်း 1044752 wikitext text/x-wiki {{Infobox venue | title = ဝဇီရာ ကဇာတ်ရုံ | native_name = Wazira Theatre | image = Wazira Theatre Yangon 2026.jpg | image_size = 250px | alt = ဝဇီရာ ကဇာတ်ရုံ၏ ပုံရိပ် | caption = ဝဇီရာနိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံ | former_name = ဝဇီယာရုပ်ရှင်ရုံ | location = [[ရန်ကုန်မြို့]] | address = အမှတ် ၃၂၇၊ [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း]]၊ [[ကျောက်တံတားမြို့နယ်]] | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | coordinates = | architect = Mr. T.N.J. Catchatoor | architecture = [[ဘော့ဇ်-အာ့ ဗိသုကာလက်ရာ]] (Beaux-Arts) | owner = | operator = [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] | opened = {{Start date|1923}} <br />(New Excelsior အဖြစ်)<br />{{Start date|2026|07|27}} <br />(ဝဇီရာ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံ အဖြစ် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်) | rebuilt = | closed = | capacity = | type = ကဇာတ်ရုံ၊ ရုပ်ရှင်ရုံ | website = }} '''ဝဇီရာ ကဇာတ်ရုံ''' (အင်္ဂလိပ်: '''Wazira Theatre''') သည် [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ကျောက်တံတားမြို့နယ်]]၊ [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း]]၊ အမှတ် (၃၂၇) တွင် တည်ရှိသော မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရှေးအကျဆုံး ရုပ်ရှင်ပြဇာတ်ရုံနှင့် သက်တမ်း ၁၀၃ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သည့် သမိုင်းဝင် အဆောက်အအုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Reopening of Wazira Theatre: President officially inaugurated the upgraded theatre {{!}} Myanmar International TV |url=https://www.myanmaritv.com/news/reopening-wazira-theatre-president-officially-inaugurated-upgraded-theatre |access-date=2026-07-27 |website=www.myanmaritv.com}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/wjiiraaruprngrunkiu-niungngnttkaaruprngpaitteaamaa-ruprngamttttrpaimaanng-reheaangameancpttiukaphc|title=ဝဇီရာရုပ်ရှင်ရုံကို နိုင်ငံတကာရုပ်ရှင်ပွဲတော်များ ရုပ်ရှင်အမှတ်တရပွဲများနှင့် ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်ပြတိုက်အဖြစ် လည်ပတ်နိုင်ရန် ဆောင်ရွက် |work=မြဝတီနေ့စဥ်|access-date=၂၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၆|date=၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၁}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ဝဇီရာ ရုပ်ရှင်ရုံအား ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် Strand Hotel ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည့် ဗိသုကာပညာရှင် Mr. T. N. J. Catchatoor က တာဝန်ယူဆောက်လုပ်ခဲ့ပြီး ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် မေဒန်သီရေတာကုမ္ပဏီ (Madantheatre Company) က တည်ဆောက်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2015-05-09 |title=Locations |url=https://madantheatres.com/cinemas-theatres/ |access-date=2026-07-28 |website=Madan Theatres Research Group |language=en}}</ref> မူလအမည်မှာ New Excelsior ရုံ (သို့မဟုတ် Excelsior) ဖြစ်ပြီး၊၁၉၄၂ ခုနှစ်က အေဝမ်းရုပ်ရှင်ရုံ နောင်တွင် ဂျပန်ခေတ်တွင် “ရန်ကုန်ရုပ်ရှင်ရုံ” ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ဝဇီရာရုပ်ရှင်ရုံ (The Waziya Cinema) ဟူ၍ အမည်များ အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ဆယ်စုနှစ်များတစ်လျှောက် ပြဇာတ်ရုံအဖြစ်ရော ရုပ်ရှင်ရုံအဖြစ်ပါ အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Waziya Cinema – Architectural Guide: Yangon |url=https://www.yangongui.de/waziya-cinema/ |access-date=2026-07-27 |language=en-US}}</ref> ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ဟောလိဝုဒ် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ဒေါင်းလက်စ် ဖဲဘန်းစ် (Douglas Fairbanks) လည်း ဤရုပ်ရှင်ရုံသို့ လာရောက်ခဲ့ဖူးသည်။ <ref>{{Cite news |last=Sotinel |first=Thomas |date=2016-11-14 |title=Les fantômes et les espoirs du cinéma birman |url=https://www.lemonde.fr/cinema/article/2016/11/14/les-fantomes-et-les-espoirs-du-cinema-birman_5030636_3476.html |access-date=2026-07-27 |work=Le Monde |language=fr |issn=1950-6244}}</ref> ၁၉၆၈ ခုနှစ် တွင် အစိုးရက [[ပြည်သူပိုင်သိမ်းခြင်း (မြန်မာနိုင်ငံ)|ပြည်သူပိုင်]] သိမ်းဆည်းခဲ့ပြီးနောက် အမည်များပြောင်းလဲကာ ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ပြဇာတ်ရုံအဖြစ်သို့ ပြန်လည်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]က [[မြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး]] သို့ ငှားရမ်းခဲ့ကာ ရုပ်ရှင်ရုံအဖြစ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည်။၂၀၂၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ဤရုပ်ရှင်ရုံကို နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံ (Red Carpet Theatre) အဖြစ် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန က အဆင့်မြှင့်တင်ပြင်ဆင်ထိန်းသိမ်းသွားရန် စီမံချက်ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title= ဂျပန်ခေတ်တွင် “ရန်ကုန်ရုပ်ရှင်ရုံ” အမည်တွင်ခဲ့သည့် ဝဇီရာရုပ်ရှင်ရုံကို နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံ (Red Carpet Theatre) အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ပြင်ဆင်သွားမည် |url=https://news-eleven.com/article/305093 |access-date=2026-07-27 |work=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ဤအဆောက်အအုံတွင် ၁၉၄၅ ခုနှစ်က ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့် မြန်မာ့ရုပ်ရှင် ၂၅ နှစ်ပြည့် အခမ်းအနားသို့ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ဗမာနိုင်ငံရုပ်ရှင်နှင့် ပြဇာတ်အစည်းအရုံးကြီး၏ နှစ်ဆယ့်ငါးနှစ်မြောက် ဗမာပြည်ပြပွဲကြီးအဖြစ် ခမ်းနားထည်ဝါစွာ ကျင်းပခဲ့ကြသည့် မှတ်တမ်းလည်းရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Developer |first=Z. com |date=2022-02-16 |title=အသက် (၁၀၁)နှစ် ရှိပြီဖြစ်တဲ့သူမ“ဝဇီရာ” |url=https://www.vividyangon.com/news/%E1%80%A1%E1%80%9E%E1%80%80%E1%80%BA-%E1%81%81%E1%81%80%E1%81%81%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA/ |access-date=2026-07-27 |website=Hotel Vivid Yangon |language=en}}</ref> == သမိုင်းဖြစ်ရပ်များ == ဝဇီရာ ကဇာတ်ရုံ သည် [[မြန်မာရုပ်ရှင်|မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောက]]၏ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုမှတ်တိုင်များကို ထင်ရှားစွာ သယ်ဆောင်လာခဲ့သည့် အခန်းကဏ္ဍ တစ်ခုမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့အသံထွက်ရုပ်ရှင်ခေတ်ဦးကာလက ကမ္ဘာကျော်ဝတ္ထု Camille ကို အခြေခံကာ ဒါရိုက်တာ [[ညီပု|ဦးညီပု]] ရိုက်ကူးပြီး မောင်ညီပုနှင့် [[ခင်ခင်နု]]တို့ ပါဝင်သည့် “ဆုထူးပန်” ရုပ်ရှင်ကားကို ဤရုံတွင် တင်ဆက်ခဲ့သည်။ထို ရုပ်ရှင်ကားသည် နောင်တွင် လန်ဒန်မြို့အထိပင် တင်ပို့ပြသခွင့်ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဝဇီရာ နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ချီးမြှင့် |url=http://www.moi.gov.mm/news/85892 |access-date=2026-07-28 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ပြည်ပမှ ဖလင်လိပ်တင်သွင်းမှုများ ပြတ်တောက်ကာ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းများ ရပ်တန့်သွားချိန်၌ ယခင် Excelsior ဟုခေါ်ဆိုခဲ့သော ဝဇီရာသည် မြန်မာ့ပြဇာတ်လောက၏ ရွှေခေတ်ကို ပုံဖော်ပေးခဲ့သည့် အဓိကနေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဤစင်မြင့်ထက်တွင် [[ဒဂုန်ရွှေမျှား]]၊ [[ဒဂုန် ဆရာတင်|ဒဂုန်ဆရာတင်]] နှင့် ဒဂုန်နုတို့ကဲ့သို့သော နာမည်ကျော် ပြဇာတ်ဝိဇ္ဇာကြီးများ၏ လက်ရာများကို ခမ်းနားစွာ တင်ဆက်ခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် စစ်ဒဏ်ကြောင့် မွန်းကြပ်နေကြရသည့် ပြည်သူများအတွက် စိတ်ဓာတ်ခွန်အား ပေးစွမ်းနိုင်ခဲ့သည့် “မမုန်းစက္ကူ” နှင့် “ပုလဲကုံး” ကဲ့သို့သော ပြဇာတ်ကြီးများမှာ စစ်တွင်းပြဇာတ် ရွှေခေတ် အဖြစ် ဤနေရာတွင်ပင် အောင်ပွဲခံနိုင်ခဲ့သည်။ထို့အပြင် ဤရုံ၌ [[ပြည်လှဖေ]]၊ [[မေရှင် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မေရှင်]] နှင့် [[ခင်မောင်ရင် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|ခင်မောင်ရင်]] တို့ ကဲ့သို့သော ထင်ရှားသည့် အနုပညာရှင်ကြီးများသည် စစ်ဘေးဒုက္ခကြားမှ လူထုအတွက် အနုပညာအသက်ရှူပေါက်ကို ဖန်တီးပေးနိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု နှစ်အလိုက် ဆုရရှိသူများစာရင်း|အကယ်ဒမီဆုပေးပွဲ]]တွင် အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဆုနှင့် အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု ([[ကြည်ကြည်ဌေး]]) ရရှိခဲ့သည့် “ချစ်သက်ဝေ” ဇာတ်ကားကို ဤရုံ၌ပင် အဓိကထား ပြသခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် [[ဇေယျ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|ဇေယျ]]၊ [[ကျော်ဆွေ]]၊ [[ထွန်းဝေ]]၊ [[ဖိုးပါကြီး]]၊ [[ရွှေဘ]]၊ [[မေမြင့် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မေမြင့်]]၊ [[ခင်ယုမေ]]နှင့် [[ဝင်းမင်းသန်း]] စသည့် ထိပ်တန်းမင်းသားမင်းသမီးများ၏ လက်ရာကောင်းများကိုပါ ထို ရုံ၌ စဉ်ဆက်မပြတ် တင်ဆက်ပေးကာ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်၏ ဂုဏ်ကို ဆက်လက် မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင်လည်း [[ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်]] နှင့် [[မောင်ကိုကို (ဂီတလုလင်)|ဂီတလုလင်]] [[မောင်ကိုကို (ဂီတလုလင်)|မောင်ကိုကို]]တို့၏ “ဂုဏ်တုဂုဏ်ပြိုင်” နှင့် “အမေ့ချွေးမ လှလှလေး” ကဲ့သို့သော ပြဇာတ်များဖြင့် ဝဇီရာ ပြဇာတ်ရုံအဖြစ် ပြန်လည်အသက်သွင်းခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း သမ္မတ [[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးသိန်းစိန်]] လက်ထက် ၂၀၁၄-၂၀၁၅ ခုနှစ် အတွင်းတွင် လူ့အခွင့်အရေး လူ့ဂုဏ်သိက္ခာ နိုင်ငံတကာရုပ်ရှင်ပွဲတော် အဖြစ် မှတ်တမ်းရှပ်ရှင်ကားများကို ဤ ကဇာတ်ရုံတွင် ပြသခဲ့ခြင်းလည်း ရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |date=2014-06-19 |title=ဘာသာရေးနောက်ခံ ငြိမ်းချမ်းရေး ရုပ်ရှင်ကား ပြသခြင်းမပြု |url=https://www.rfa.org/burmese/news/peace-cinemashow-disallow-06182014211442.html |access-date=2026-07-28 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-06-19 |title=လူ့အခွင့်အရေးနှင့် လူ့ဂုဏ်သိက္ခာရုပ်ရှင်ပွဲတော် |url=https://www.rfa.org/burmese/multimedia/human-rights-festival-ygn-06192015033546.html |access-date=2026-07-28 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == ပြန်လည်ပြုပြင်ခြင်းနှင့် ဖွင့်လှစ်ခြင်း == သမိုင်းဝင်ပြဇာတ်ရုံများကို မှတ်တမ်းတင်လေ့ရှိသော ဓာတ်ပုံဆရာ ဖိလစ် ဂျက်ဘလွန် (Philip Jablon) သည် ၂၀၁၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း ဤရုံသို့ လာရောက်ခဲ့ပြီးနောက် [[ရန်ကုန်မြို့ပြ အမွေအနှစ် စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့]] နှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[အမေရိကန်သံရုံး (ရန်ကုန်)|အမေရိကန်သံရုံး]]တို့နှင့် ဆက်သွယ်ကာ ရုံကို ပြန်လည်ပြုပြင်ရန် ဆွေးနွေးခဲ့ကြဖူးသည်။သို့သော်လည်း ဆွေးနွေးချက်သာရှိပြီး အကောင်အထည် မဖော်နိုင်ခဲ့ကြပေ။<ref>{{Cite web |last=Brzeski |first=Patrick |date=2016-05-11 |title=Inside the Fight to Save Southeast Asia’s Historic Movie Theaters |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/southeast-asia-movie-theater-project-893072/ |access-date=2026-07-27 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန သည် ရန်ကုန်မြို့လယ်ရှိ သက်တမ်းနှစ် ၁၀၀ ကျော်ရှိသော ဝဇီရာရုပ်ရှင်ရုံကို နိုင်ငံတကာရုပ်ရှင်ပွဲတော်များ၊ ရုပ်ရှင်နှင့်ပတ်သက်သည့်   အမှတ်တရပွဲများနှင့် ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်ပြတိုက်အဖြစ် လည်ပတ်နိုင်ရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။မူလလက်ရာ မပျက်မယွင်းဘဲ သက်တမ်း ၁၀၃ နှစ်တိုင် ရှိပြီဖြစ်သော ဤသမိုင်းဝင်ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်နေရာကို မူလလက်ရာ လက်မှုပညာဒီဇိုင်းအတိုင်း ထိန်းသိမ်း၍ ဝဇီရာနိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံအဖြစ် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခြင်း အခမ်းအနားကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့က ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဝဇီရာနိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဂုဏ်ပြုခံကဇာတ်ရုံဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ဖွင့်လှစ် |url=http://www.moi.gov.mm/news/85885 |access-date=2026-07-27 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == ဗိသုကာလက်ရာ == ဝဇီရာ ကဇာတ်ရုံ သည် ၁၆ ရာစုမှ ၁၈ ရာစုအတွင်းရှိ ပြင်သစ်ဗိသုကာအသွင်အပြင်များ ပေါင်းစပ်ထားသည့် Beaux Arts ဗိသုကာလက်ရာပုံစံဖြစ်ပြီး ရုပ်လုံးရုပ်ကြွများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်။ရန်ကုန်မြို့၊ ကျောက်တံတားမြို့နယ်၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း၌ တည်ရှိပြီး ရှေ့မျက်နှာစာ ၁၁၅ ပေခန့်နှင့် နောက်ဘက်တွင် ပေ ၁၄၀ ခန့်ရှိကာ ရှေ့မျက်နှာစာတွင် အိုင်အိုနစ်စတိုင် ကျောက်တိုင်ကြီး ၄ လုံးကို ထည့်သွင်းဆောက်လုပ်ထားသည်။အဆိုပါ တိုင်များ၏ ထိပ်တွင် အနုစိတ်ထားသည့် အင်္ဂတေပန်းတော့လက်ရာများအား ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်။ အတွင်းပိုင်းဖွဲ့စည်းပုံမှာ ရိုးရိုးရုပ်ရှင်ရုံများကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ ကဇာတ်ပြဇာတ်များ တိုက်ရိုက်ကပြတင်ဆက်ခြင်းနှင့် ရုပ်ရှင်ပြသခြင်း နှစ်မျိုးစလုံးကို ဘက်စုံသုံးပုံစံဖြင့် ဖျော်ဖြေနိုင်ရန် စနစ်တကျ တည်ဆောက်ထားသည်။ ထို့ပြင် ပွဲကြည့်စင်ကို မြေညီထပ်နှင့် အပေါ်ထပ်ဟူ၍ နှစ်ထပ်ခွဲထားကာ အပေါ်ထပ်၏ ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် အမိုးအထိ အချိုးကျထိုးတက်သွားသည့် တိုင်လုံးရှည်ကြီးများနှင့် ခေါင်မိုးကို ထောက်ကူပေးထားပြီး ရှေးခေတ်ဥရောပ အော်ပရာပြဇာတ်ရုံကြီးများကဲ့သို့ ဖန်တီးဆောက်လုပ်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%259D%25E1%2580%2587%25E1%2580%25AE%25E1%2580%259B%25E1%2580%25AC%25E1%2580%259B%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BA%25E1%2580%259B%25E1%2580%25BE%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%259B%25E1%2580%25AF%25E1%2580%25B6%25E1%25-4?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fhome%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_bGKbAOPbVS3E%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_bGKbAOPbVS3E_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_bGKbAOPbVS3E_assetEntryId%3D473889028%26p_p_auth%3DIVObw3RG&p_p_auth=IVObw3RG|title=ဝဇီရာရုပ်ရှင်ရုံနှင့်ပတ်သက်သည့် မှတ်တမ်းဓာတ်ပုံများ လှူဒါန်းပေးပို့ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံခြင်း|work=MYANMAR NATIONAL PORTAL|access-date=၂၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၆|date=၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၅}}</ref> == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ အဆောက်အအုံများ]] ngpie52se0n6p0rpz8wfnx3bpqmirfv 1 289639 1044661 2026-07-27T16:19:37Z ~2026-41954-32 146160 "hi ~~~~" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044661 wikitext text/x-wiki hi [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-41954-32|&#126;2026-41954-32]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-41954-32|talk]]) ၁၆:၁၉၊ ၂၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) suko558h3iokw0j0oavxko9qzydikwj 3 289640 1044663 2026-07-27T16:32:06Z ~2026-41954-32 146160 "hi ~~~~" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044663 wikitext text/x-wiki hi [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-41954-32|&#126;2026-41954-32]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-41954-32|talk]]) ၁၆:၃၂၊ ၂၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) qhwl8vqjzeysuv68wxqwltic1wkpg3e 0 289641 1044664 2026-07-27T16:57:54Z Naingli 144794 "'''ဒေါ်နှင်းဆီ''' (ခ) '''ဒေါ်ခင်ထားရီ''' (၁၉၄၄ – ၂၅ မတ် ၂၀၁၃) သည် မြန်မာ့ [[ဇာတ်သဘင်]] နှင့် [[ရုပ်ရှင်]] နယ်ပယ်တွင် အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044664 wikitext text/x-wiki '''ဒေါ်နှင်းဆီ''' (ခ) '''ဒေါ်ခင်ထားရီ''' (၁၉၄၄ – ၂၅ မတ် ၂၀၁၃) သည် မြန်မာ့ [[ဇာတ်သဘင်]] နှင့် [[ရုပ်ရှင်]] နယ်ပယ်တွင် အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သော သရုပ်ဆောင် မင်းသမီးကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ {{Infobox person | name = ဒေါ်နှင်းဆီ | image = | caption = | birth_name = မခင်ထားရီ | birth_date = {{Birth date|1944|1|1}} | birth_place = [[မြောင်းမြမြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = {{Death date and age|2013|3|25|1944|1|1}} | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] (SSC အထူးကုဆေးရုံ) | occupation = [[ရုပ်ရှင်]]နှင့် [[ဇာတ်သဘင်]] သရုပ်ဆောင် | years_active = ၁၉၅၇–၂ဝ၁၃ | parents = ဦးဘိုနီ (ဖခင်)<br />ဒေါ်သန်းကြည် (မိခင်) }} == ပါဝင်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ == {| class="wikitable sortable" |+ ပါဝင်ခဲ့သော ထင်ရှားသည့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ |- ! ခုနှစ် !! ဇာတ်ကားအမည် !! ဒါရိုက်တာ !! စိုက်ထုတ်ထုတ်လုပ်ရေး |- | ၁၉၆ဝ || ''[[တနာရီထဲ ချစ်ပါရစေ]]'' || ရန်နိုင် || တက်လမ်း / စတားလိုက်ဖလင်း |- | — || ''[[၁၂ ၆]]'' || — || — |- | — || ''[[ကာကဝလိယ]]'' || — || — |- | — || ''[[ဝါဒနှင့်ဇာဂ]]'' || — || — |- | — || ''[[မာန်တံခွန်]]'' || — || — |- | — || ''[[ပိတောက်ရိပ်ဝယ်]]'' || — || — |- | — || ''[[အိပ်မက်နိုင်ငံ]]'' || — || — |- | — || ''[[မုန်းမေ့လေသ]]'' || — || — |- | — || ''[[မုန်းပါနဲ့ချစ်သူရယ်]]'' || — || — |- | — || ''[[ခက်]]'' || — || — |- | — || ''[[ဘာလိုလို]]'' || — || — |- | — || ''[[ဆောင်း]]'' || — || — |} == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဒေါ်နှင်းဆီကို ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် [[မြောင်းမြမြို့]]၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ မခင်ထားရီ ဖြစ်ပြီး ရဲအုပ် ဦးဘိုနီ နှင့် ဒေါ်သန်းကြည် တို့၏ သားသမီး နှစ်ယောက်အနက် အကြီးဆုံးသမီး ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က [[မြောင်းမြမြို့]]ရှိ အာ-စီ-အမ် (RCM) ကျောင်းတွင် စတင်ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး (၆) တန်းအထိ အဆင်ပြေစွာ သင်ယူခဲ့သည်။ သို့သော် (၇) တန်း ပညာသင်ကြားနေစဉ် မိဘနှစ်ပါး လမ်းခွဲခဲ့ကြသဖြင့် မိခင်ဖြစ်သူ၊ ညီမဖြစ်သူတို့နှင့်အတူ [[ရန်ကုန်မြို့]]သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ရသည်။ မိခင်ဖြစ်သူမှ ဈေးသည်ဘဝဖြင့် မိသားစုကို ရုန်းကန်ကျွေးမွေးခဲ့သော်လည်း အကြပ်အတည်းများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသဖြင့် အသက် (၁၃) နှစ်အရွယ်၌ မိခင်ဖြစ်သူအား ကူညီရန် အနုပညာလမ်းကြောင်းသို့ စတင်ခြေချခဲ့သည်။ == အနုပညာလှုပ်ရှားမှု == === သဘင်ဘဝ === ငယ်စဉ်ကတည်းက အဆို၊ အက ဝါသနာပါသူဖြစ်ပြီး ကျောင်းကပွဲများတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည့် အတွေ့အကြုံများ ရှိခဲ့သည်။ * '''၁၉၅၇ ခုနှစ်''' - ဝိဇ္ဇာမောင် ဇာတ်အဖွဲ့၌ ယိမ်းသမလေးအဖြစ် စတင်ပါဝင်ခွင့်ရရှိခဲ့ပြီး နယ်လှည့်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ * '''၁၉၅၈ ခုနှစ်''' - စိန်ရတီ ဇာတ်အဖွဲ့သို့ ပြောင်းရွှေ့ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်အတွင်း ဖခင်ဖြစ်သူ ကွယ်လွန်သွားခဲ့သဖြင့် ခေတ္တအနားယူခဲ့ရသည်။ * '''၁၉၅၉ ခုနှစ်''' - ဝိဇ္ဇာမောင် ဇာတ်အဖွဲ့သို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ကာ ဇာတ်ခေါင်းဆောင် (မင်းသမီး) အဖြစ် ပါဝင်ကပြခဲ့သည်။ စကော့တလစ် (ဂွတ္တလစ်) ဘုရားပွဲတွင် ကပြစဉ် စတားလိုက်ဖလင်း ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးပိုင်ရှင် ဦးအုန်းမြင့်၏ သဘောကျနှစ်သက်ခြင်းကို ခံရပြီး ရုပ်ရှင်နယ်သို့ ကူးပြောင်းရန် လမ်းစပွင့်ခဲ့သည်။ === ရုပ်ရှင်ဘဝ === ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဦးအုန်းမြင့်၏ စတားလိုက်ဖလင်းတွင် လခစားအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ရင်း [[ရုပ်ရှင်]]နယ်သို့ စတင်ခြေချခဲ့သည်။ * ဒါရိုက်တာ ရန်နိုင် ရိုက်ကူးသော ''[[တနာရီထဲ ချစ်ပါရစေ]]'' ဇာတ်ကားဖြင့် ပရိသတ်ရှေ့သို့ စတင်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ * တက်လမ်းရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီနှင့် အခြားရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးတို့မှ ရိုက်ကူးသော ဇာတ်ကားများစွာတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ==== ပါဝင်ခဲ့သော ထင်ရှားသည့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ==== * ''တနာရီထဲ ချစ်ပါရစေ'' * ''၁၂ ၆'' * ''ကာကဝလိယ'' * ''ဝါဒနှင့်ဇာဂ'' * ''မာန်တံခွန်'' * ''ပိတောက်ရိပ်ဝယ်'' * ''အိပ်မက်နိုင်ငံ'' * ''မုန်းမေ့လေသ'' * ''မုန်းပါနဲ့ချစ်သူရယ်'' * ''ခက်'' * ''ဘာလိုလို'' * ''ဆောင်း'' == ကိုယ်ပိုင်ဘဝနှင့် ဘဝနိဂုံး == ဒေါ်နှင်းဆီသည် ရုပ်ရှင်နယ်သို့ စတင်ဝင်ရောက်သည့်နှစ်၌ပင် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ တနေ့ သုံးကျပ်၊ လေးကျပ်စား သဘင်ယိမ်းသမလေးဘဝမှ သောင်းကျော်စား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ဘဝ၏ အခက်အခဲပေါင်းစုံကို ကြိုးစားကျော်ဖြတ်နိုင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ မင်းသမီးကြီး ဒေါ်နှင်းဆီ (ခ) ဒေါ်ခင်ထားရီသည် ၂ဝ၁၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၅ ရက် (တနင်္လာနေ့) ည ၁ဝ:၃၅ နာရီအချိန်တွင် [[ရန်ကုန်မြို့]]ရှိ SSC အထူးကုဆေးရုံကြီး၌ အသက် (၇ဝ) အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == <references /> * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဂိုး-လှအုန်း ရေစားသား‌သော မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ကြယ်ပွင့်များ အုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) qxpc665jev234los6dg21uqqswwn8ww 1044667 1044664 2026-07-27T17:13:43Z Dr Lotus Black 31011 lifetime 1044667 wikitext text/x-wiki '''ဒေါ်နှင်းဆီ''' (ခ) '''ဒေါ်ခင်ထားရီ''' (၁၉၄၄ – ၂၅ မတ် ၂၀၁၃) သည် မြန်မာ့ [[ဇာတ်သဘင်]] နှင့် [[ရုပ်ရှင်]] နယ်ပယ်တွင် အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သော သရုပ်ဆောင် မင်းသမီးကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ {{Infobox person | name = ဒေါ်နှင်းဆီ | image = | caption = | birth_name = မခင်ထားရီ | birth_date = {{Birth date|1944|1|1}} | birth_place = [[မြောင်းမြမြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = {{Death date and age|2013|3|25|1944|1|1}} | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] (SSC အထူးကုဆေးရုံ) | occupation = [[ရုပ်ရှင်]]နှင့် [[ဇာတ်သဘင်]] သရုပ်ဆောင် | years_active = ၁၉၅၇–၂ဝ၁၃ | parents = ဦးဘိုနီ (ဖခင်)<br />ဒေါ်သန်းကြည် (မိခင်) }} == ပါဝင်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ == {| class="wikitable sortable" |+ ပါဝင်ခဲ့သော ထင်ရှားသည့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ |- ! ခုနှစ် !! ဇာတ်ကားအမည် !! ဒါရိုက်တာ !! စိုက်ထုတ်ထုတ်လုပ်ရေး |- | ၁၉၆ဝ || ''တနာရီထဲ ချစ်ပါရစေ'' || ရန်နိုင် || တက်လမ်း / စတားလိုက်ဖလင်း |- | — || ''၁၂ ၆'' || — || — |- | — || ''ကာကဝလိယ'' || — || — |- | — || ''ဝါဒနှင့်ဇာဂ'' || — || — |- | — || ''မာန်တံခွန်'' || — || — |- | — || ''ပိတောက်ရိပ်ဝယ်'' || — || — |- | — || ''အိပ်မက်နိုင်ငံ'' || — || — |- | — || ''မုန်းမေ့လေသ'' || — || — |- | — || ''မုန်းပါနဲ့ချစ်သူရယ်'' || — || — |- | — || ''ခက်'' || — || — |- | — || ''ဘာလိုလို'' || — || — |- | — || ''ဆောင်း'' || — || — |} == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဒေါ်နှင်းဆီကို ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် [[မြောင်းမြမြို့]]၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ မခင်ထားရီ ဖြစ်ပြီး ရဲအုပ် ဦးဘိုနီ နှင့် ဒေါ်သန်းကြည် တို့၏ သားသမီး နှစ်ယောက်အနက် အကြီးဆုံးသမီး ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က [[မြောင်းမြမြို့]]ရှိ အာ-စီ-အမ် (RCM) ကျောင်းတွင် စတင်ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး (၆) တန်းအထိ အဆင်ပြေစွာ သင်ယူခဲ့သည်။ သို့သော် (၇) တန်း ပညာသင်ကြားနေစဉ် မိဘနှစ်ပါး လမ်းခွဲခဲ့ကြသဖြင့် မိခင်ဖြစ်သူ၊ ညီမဖြစ်သူတို့နှင့်အတူ [[ရန်ကုန်မြို့]]သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ရသည်။ မိခင်ဖြစ်သူမှ ဈေးသည်ဘဝဖြင့် မိသားစုကို ရုန်းကန်ကျွေးမွေးခဲ့သော်လည်း အကြပ်အတည်းများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသဖြင့် အသက် (၁၃) နှစ်အရွယ်၌ မိခင်ဖြစ်သူအား ကူညီရန် အနုပညာလမ်းကြောင်းသို့ စတင်ခြေချခဲ့သည်။ == အနုပညာလှုပ်ရှားမှု == === သဘင်ဘဝ === ငယ်စဉ်ကတည်းက အဆို၊ အက ဝါသနာပါသူဖြစ်ပြီး ကျောင်းကပွဲများတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည့် အတွေ့အကြုံများ ရှိခဲ့သည်။ * '''၁၉၅၇ ခုနှစ်''' - ဝိဇ္ဇာမောင် ဇာတ်အဖွဲ့၌ ယိမ်းသမလေးအဖြစ် စတင်ပါဝင်ခွင့်ရရှိခဲ့ပြီး နယ်လှည့်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ * '''၁၉၅၈ ခုနှစ်''' - စိန်ရတီ ဇာတ်အဖွဲ့သို့ ပြောင်းရွှေ့ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်အတွင်း ဖခင်ဖြစ်သူ ကွယ်လွန်သွားခဲ့သဖြင့် ခေတ္တအနားယူခဲ့ရသည်။ * '''၁၉၅၉ ခုနှစ်''' - ဝိဇ္ဇာမောင် ဇာတ်အဖွဲ့သို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ကာ ဇာတ်ခေါင်းဆောင် (မင်းသမီး) အဖြစ် ပါဝင်ကပြခဲ့သည်။ စကော့တလစ် (ဂွတ္တလစ်) ဘုရားပွဲတွင် ကပြစဉ် စတားလိုက်ဖလင်း ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးပိုင်ရှင် ဦးအုန်းမြင့်၏ သဘောကျနှစ်သက်ခြင်းကို ခံရပြီး ရုပ်ရှင်နယ်သို့ ကူးပြောင်းရန် လမ်းစပွင့်ခဲ့သည်။ === ရုပ်ရှင်ဘဝ === ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဦးအုန်းမြင့်၏ စတားလိုက်ဖလင်းတွင် လခစားအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ရင်း [[ရုပ်ရှင်]]နယ်သို့ စတင်ခြေချခဲ့သည်။ * ဒါရိုက်တာ ရန်နိုင် ရိုက်ကူးသော ''[[တနာရီထဲ ချစ်ပါရစေ]]'' ဇာတ်ကားဖြင့် ပရိသတ်ရှေ့သို့ စတင်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ * တက်လမ်းရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီနှင့် အခြားရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးတို့မှ ရိုက်ကူးသော ဇာတ်ကားများစွာတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ==== ပါဝင်ခဲ့သော ထင်ရှားသည့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ==== * ''တနာရီထဲ ချစ်ပါရစေ'' * ''၁၂ ၆'' * ''ကာကဝလိယ'' * ''ဝါဒနှင့်ဇာဂ'' * ''မာန်တံခွန်'' * ''ပိတောက်ရိပ်ဝယ်'' * ''အိပ်မက်နိုင်ငံ'' * ''မုန်းမေ့လေသ'' * ''မုန်းပါနဲ့ချစ်သူရယ်'' * ''ခက်'' * ''ဘာလိုလို'' * ''ဆောင်း'' == ကိုယ်ပိုင်ဘဝနှင့် ဘဝနိဂုံး == ဒေါ်နှင်းဆီသည် ရုပ်ရှင်နယ်သို့ စတင်ဝင်ရောက်သည့်နှစ်၌ပင် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ တနေ့ သုံးကျပ်၊ လေးကျပ်စား သဘင်ယိမ်းသမလေးဘဝမှ သောင်းကျော်စား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ဘဝ၏ အခက်အခဲပေါင်းစုံကို ကြိုးစားကျော်ဖြတ်နိုင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ မင်းသမီးကြီး ဒေါ်နှင်းဆီ (ခ) ဒေါ်ခင်ထားရီသည် ၂ဝ၁၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၅ ရက် (တနင်္လာနေ့) ည ၁ဝ:၃၅ နာရီအချိန်တွင် [[ရန်ကုန်မြို့]]ရှိ SSC အထူးကုဆေးရုံကြီး၌ အသက် (၇ဝ) အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>စာရေးဆရာ ဂိုး-လှအုန်း ရေစားသား‌သော မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ကြယ်ပွင့်များ </ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Lifetime|၁၉၄၄|၂၀၁၃}} 4mhalgwsl84k82oxgy4vzulorf2vtfo 1044668 1044667 2026-07-27T17:15:58Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1044668 wikitext text/x-wiki '''ဒေါ်နှင်းဆီ''' (ခ) '''ဒေါ်ခင်ထားရီ''' (၁၉၄၄ – ၂၅ မတ် ၂၀၁၃) သည် မြန်မာ့ [[ဇာတ်သဘင်]] နှင့် [[ရုပ်ရှင်]] နယ်ပယ်တွင် အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သော သရုပ်ဆောင် မင်းသမီးကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ {{Infobox person | name = ဒေါ်နှင်းဆီ | image = | caption = | birth_name = မခင်ထားရီ | birth_date = {{Birth date|1944|1|1}} | birth_place = [[မြောင်းမြမြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = {{Death date and age|2013|3|25|1944|1|1}} | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] (SSC အထူးကုဆေးရုံ) | occupation = [[ရုပ်ရှင်]]နှင့် [[ဇာတ်သဘင်]] သရုပ်ဆောင် | years_active = ၁၉၅၇–၂ဝ၁၃ | parents = ဦးဘိုနီ (ဖခင်)<br />ဒေါ်သန်းကြည် (မိခင်) }} == ပါဝင်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ == {| class="wikitable sortable" |+ ပါဝင်ခဲ့သော ထင်ရှားသည့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ |- ! ခုနှစ် !! ဇာတ်ကားအမည် !! ဒါရိုက်တာ !! စိုက်ထုတ်ထုတ်လုပ်ရေး |- | ၁၉၆ဝ || ''တနာရီထဲ ချစ်ပါရစေ'' || ရန်နိုင် || တက်လမ်း / စတားလိုက်ဖလင်း |- | — || ''၁၂ ၆'' || — || — |- | — || ''ကာကဝလိယ'' || — || — |- | — || ''ဝါဒနှင့်ဇာဂ'' || — || — |- | — || ''မာန်တံခွန်'' || — || — |- | — || ''ပိတောက်ရိပ်ဝယ်'' || — || — |- | — || ''အိပ်မက်နိုင်ငံ'' || — || — |- | — || ''မုန်းမေ့လေသ'' || — || — |- | — || ''မုန်းပါနဲ့ချစ်သူရယ်'' || — || — |- | — || ''ခက်'' || — || — |- | — || ''ဘာလိုလို'' || — || — |- | — || ''ဆောင်း'' || — || — |} == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဒေါ်နှင်းဆီကို ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် [[မြောင်းမြမြို့]]၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ မခင်ထားရီ ဖြစ်ပြီး ရဲအုပ် ဦးဘိုနီ နှင့် ဒေါ်သန်းကြည် တို့၏ သားသမီး နှစ်ယောက်အနက် အကြီးဆုံးသမီး ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က [[မြောင်းမြမြို့]]ရှိ အာ-စီ-အမ် (RCM) ကျောင်းတွင် စတင်ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး (၆) တန်းအထိ အဆင်ပြေစွာ သင်ယူခဲ့သည်။ သို့သော် (၇) တန်း ပညာသင်ကြားနေစဉ် မိဘနှစ်ပါး လမ်းခွဲခဲ့ကြသဖြင့် မိခင်ဖြစ်သူ၊ ညီမဖြစ်သူတို့နှင့်အတူ [[ရန်ကုန်မြို့]]သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ရသည်။ မိခင်ဖြစ်သူမှ ဈေးသည်ဘဝဖြင့် မိသားစုကို ရုန်းကန်ကျွေးမွေးခဲ့သော်လည်း အကြပ်အတည်းများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသဖြင့် အသက် (၁၃) နှစ်အရွယ်၌ မိခင်ဖြစ်သူအား ကူညီရန် အနုပညာလမ်းကြောင်းသို့ စတင်ခြေချခဲ့သည်။ == အနုပညာလှုပ်ရှားမှု == === သဘင်ဘဝ === ငယ်စဉ်ကတည်းက အဆို၊ အက ဝါသနာပါသူဖြစ်ပြီး ကျောင်းကပွဲများတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည့် အတွေ့အကြုံများ ရှိခဲ့သည်။ * '''၁၉၅၇ ခုနှစ်''' - ဝိဇ္ဇာမောင် ဇာတ်အဖွဲ့၌ ယိမ်းသမလေးအဖြစ် စတင်ပါဝင်ခွင့်ရရှိခဲ့ပြီး နယ်လှည့်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ * '''၁၉၅၈ ခုနှစ်''' - စိန်ရတီ ဇာတ်အဖွဲ့သို့ ပြောင်းရွှေ့ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်အတွင်း ဖခင်ဖြစ်သူ ကွယ်လွန်သွားခဲ့သဖြင့် ခေတ္တအနားယူခဲ့ရသည်။ * '''၁၉၅၉ ခုနှစ်''' - ဝိဇ္ဇာမောင် ဇာတ်အဖွဲ့သို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ကာ ဇာတ်ခေါင်းဆောင် (မင်းသမီး) အဖြစ် ပါဝင်ကပြခဲ့သည်။ စကော့တလစ် (ဂွတ္တလစ်) ဘုရားပွဲတွင် ကပြစဉ် စတားလိုက်ဖလင်း ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးပိုင်ရှင် ဦးအုန်းမြင့်၏ သဘောကျနှစ်သက်ခြင်းကို ခံရပြီး ရုပ်ရှင်နယ်သို့ ကူးပြောင်းရန် လမ်းစပွင့်ခဲ့သည်။ === ရုပ်ရှင်ဘဝ === ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဦးအုန်းမြင့်၏ စတားလိုက်ဖလင်းတွင် လခစားအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ရင်း [[ရုပ်ရှင်]]နယ်သို့ စတင်ခြေချခဲ့သည်။ * ဒါရိုက်တာ ရန်နိုင် ရိုက်ကူးသော ''[[တနာရီထဲ ချစ်ပါရစေ]]'' ဇာတ်ကားဖြင့် ပရိသတ်ရှေ့သို့ စတင်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ * တက်လမ်းရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီနှင့် အခြားရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးတို့မှ ရိုက်ကူးသော ဇာတ်ကားများစွာတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ==== ပါဝင်ခဲ့သော ထင်ရှားသည့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ==== * ''တနာရီထဲ ချစ်ပါရစေ'' * ''၁၂ ၆'' * ''ကာကဝလိယ'' * ''ဝါဒနှင့်ဇာဂ'' * ''မာန်တံခွန်'' * ''ပိတောက်ရိပ်ဝယ်'' * ''အိပ်မက်နိုင်ငံ'' * ''မုန်းမေ့လေသ'' * ''မုန်းပါနဲ့ချစ်သူရယ်'' * ''ခက်'' * ''ဘာလိုလို'' * ''ဆောင်း'' == ကိုယ်ပိုင်ဘဝနှင့် ဘဝနိဂုံး == ဒေါ်နှင်းဆီသည် ရုပ်ရှင်နယ်သို့ စတင်ဝင်ရောက်သည့်နှစ်၌ပင် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ တနေ့ သုံးကျပ်၊ လေးကျပ်စား သဘင်ယိမ်းသမလေးဘဝမှ သောင်းကျော်စား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ဘဝ၏ အခက်အခဲပေါင်းစုံကို ကြိုးစားကျော်ဖြတ်နိုင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ မင်းသမီးကြီး ဒေါ်နှင်းဆီ (ခ) ဒေါ်ခင်ထားရီသည် ၂ဝ၁၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၅ ရက် (တနင်္လာနေ့) ည ၁ဝ:၃၅ နာရီအချိန်တွင် [[ရန်ကုန်မြို့]]ရှိ SSC အထူးကုဆေးရုံကြီး၌ အသက် (၇ဝ) အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>စာရေးဆရာ ဂိုး-လှအုန်း ရေစားသား‌သော မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ကြယ်ပွင့်များ </ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Lifetime|၁၉၄၄|၂၀၁၃}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] stlmk3mam53tahs6bvr66nsqzvhfx0a 3 289642 1044665 2026-07-27T17:07:33Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1044665 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Sir Veximar ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၀၇၊ ၂၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) l0h0f7a6xd2hdcp74m8zfxahe7ns4ou 3 289643 1044671 2026-07-27T17:48:41Z Mfield 138184 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Kartveli1920]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mftkww]] သို့ Mfieldက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Kartveli1920|Kartveli1920]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Mftkww|Mftkww]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 1044671 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mftkww]] 1nxutl55mzqcio3711m6ilt1hjondzw 0 289644 1044672 2026-07-27T18:26:05Z Dr Lotus Black 31011 "{{Infobox dam | name = ကျိုင်းခမ်း တာတမံ | image = | image_size = 250px | image_caption = | name_official = | dam_type = မြေသားတမံ | dam_crosses =နမ့်အက်ချောင်း | location..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044672 wikitext text/x-wiki {{Infobox dam | name = ကျိုင်းခမ်း တာတမံ | image = | image_size = 250px | image_caption = | name_official = | dam_type = မြေသားတမံ | dam_crosses =နမ့်အက်ချောင်း | location =ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ [[ကျိုင်းခမ်းရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်|ကျိုင်းခမ်းကျေးရွာ]]အနီး၊ ရှမ်းပြည်နယ်။ | plant_owner = မြန်မာ့လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း | plant_operator = Dongfeng Electric Machinery Co.,Ltd | dam_length = {{convert|14100|ft|abbr=on}} | dam_height = {{convert|101|ft|abbr=on}} | dam_width_base = | res_max_depth = | spillway_type = ungated spillway | irrigation = | construction_began = | opening = ၂၀၂၆ | closed = | cost = | res_capacity_total = | res_catchment = | res_surface = | plant_turbines = ၂ x {{convert|5|MW|abbr=on}} Kaplan (vertical) | plant_capacity = {{convert|10|MW|abbr=on}}<ref>{{cite web|url=https://data.opendevelopmentmekong.net/dataset/16fdd64a-86a9-46f9-a794-c0ef25d810e9/resource/9640d37d-53ca-42fb-83a0-04de89228f1d/download/mekong-power-generation.xlsx|format=XLSX|title=Power Generation|work=Open Development Mekong|access-date=6 October 2023|archive-date=6 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221006001355/https://data.opendevelopmentmekong.net/dataset/16fdd64a-86a9-46f9-a794-c0ef25d810e9/resource/9640d37d-53ca-42fb-83a0-04de89228f1d/download/mekong-power-generation.xlsx}}</ref> | max_capacity = | plant_annual_gen = {{convert|0.24|GWh|abbr=on}} | plant_commission = ၁၀-၂-၂၀၂၆ | plant_decommission = | website = | location_map = မြန်မာနိုင်ငံ | coordinates = {{coord|21|24|45|N|97|03|51|E|display=inline,title}} }} ''' '''ကျိုင်းခမ်း တာတမံ'''သည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]]၊ [[ကျိုင်းခမ်းရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်|ကျိုင်းခမ်းကျေးရွာ]]အနီးတွင် တည်ရှိသည့် ဘက်စုံသုံး မြေသားတမံအမျိုးအစားဖြစ်ပြီး စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရန် ရည်ရွယ်ပြီး တည်ဆောက်ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.moee.gov.mm/mm/ignite/page/301/ |title=ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းတည်ဆောက်ပြီးဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ |publisher=[[လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]] |accessdate=၂၀၂၆-၀၇-၂၈ }}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တာတမံများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံများ]] cc646bpz3u0lizyu6etv3x372jfsrun 1044750 1044672 2026-07-28T02:31:49Z Dr Lotus Black 31011 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1044750 wikitext text/x-wiki {{Infobox dam | name = ကျိုင်းခမ်း တာတမံ | image = | image_size = 250px | image_caption = | name_official = | dam_type = မြေသားတမံ | dam_crosses =နမ့်အက်ချောင်း | location =ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ [[ကျိုင်းခမ်းရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်|ကျိုင်းခမ်းကျေးရွာ]]အနီး၊ ရှမ်းပြည်နယ်။ | plant_owner = မြန်မာ့လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း | plant_operator = Dongfeng Electric Machinery Co.,Ltd | dam_length = {{convert|14100|ft|abbr=on}} | dam_height = {{convert|101|ft|abbr=on}} | dam_width_base = | res_max_depth = | spillway_type = ungated spillway | irrigation = | construction_began = | opening = ၂၀၂၆ | closed = | cost = | res_capacity_total = | res_catchment = | res_surface = | plant_turbines = ၂ x {{convert|5|MW|abbr=on}} Kaplan (vertical) | plant_capacity = {{convert|10|MW|abbr=on}}<ref>{{cite web|url=https://data.opendevelopmentmekong.net/dataset/16fdd64a-86a9-46f9-a794-c0ef25d810e9/resource/9640d37d-53ca-42fb-83a0-04de89228f1d/download/mekong-power-generation.xlsx|format=XLSX|title=Power Generation|work=Open Development Mekong|access-date=6 October 2023|archive-date=6 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221006001355/https://data.opendevelopmentmekong.net/dataset/16fdd64a-86a9-46f9-a794-c0ef25d810e9/resource/9640d37d-53ca-42fb-83a0-04de89228f1d/download/mekong-power-generation.xlsx}}</ref> | max_capacity = | plant_annual_gen = {{convert|0.24|GWh|abbr=on}} | plant_commission = ၁၀-၂-၂၀၂၆ | plant_decommission = | website = | location_map = မြန်မာနိုင်ငံ | coordinates = {{coord|21|24|45|N|97|03|51|E|display=inline,title}} }} ''' '''ကျိုင်းခမ်း တာတမံ'''သည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]]၊ [[ကျိုင်းခမ်းရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်|ကျိုင်းခမ်းကျေးရွာ]]အနီးတွင် တည်ရှိသည့် ဘက်စုံသုံး မြေသားတမံအမျိုးအစားဖြစ်ပြီး စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရန် ရည်ရွယ်ပြီး တည်ဆောက်ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.moee.gov.mm/mm/ignite/page/301/ |title=ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းတည်ဆောက်ပြီးဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ |publisher=[[လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]] |accessdate=၂၀၂၆-၀၇-၂၈ |archive-date=23 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220923105413/https://www.moee.gov.mm/mm/ignite/page/301/ |url-status=live }}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တာတမံများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံများ]] 09nut384xljjxiilm7qijhhpg6z7yek 0 289645 1044673 2026-07-27T18:26:30Z Myanmar Wik 103978 ဗလာစာမျက်နှာကို ဖန်တီးခဲ့သည် 1044673 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 1044674 1044673 2026-07-27T18:31:29Z Myanmar Wik 103978 စာပိုဒ်ထည့် 1044674 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = အောင်သူ | image = | caption = | background = solo_singer | birth_name = ဝင်းနောင် | birth_date = ၁၉၆၀ | birth_place = လက်ခုပ်ပင်(ကျားထူးရွာ)၊ [[နတ်မောက်မြို့နယ်]]၊ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] | death_date = ၂၁ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၉ (အသက် ၃၉) | death_place = | occupation = အဆိုတော် | genre = မြန်မာသံစဉ်၊ စတီရီယို | years_active = ၁၉၈၀ ဆယ်စုနှစ် – ၁၉၉၉ | label = }} '''အောင်သူ''' (၁၉၆၀ – ၂၁ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၉) သည် မြန်မာတေးဂီတလောကတွင် ၁၉၈၀ နှင့် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များအတွင်း ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သော အဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် အနုပညာခရီး == အောင်သူသည် အဖ ဦးကျော်ငြိမ်း၊ အမိ ဒေါ်ခင်နု တို့မှ ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[နတ်မောက်မြို့နယ်]]၊ လက်ခုပ်ပင်(ကျားထူးရွာ) တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး မွေးချင်း (၁၀) ဦးအနက် တတိယမြောက်သားဖြစ်သည်။ ငယ်အမည်မှာ ဝင်းနောင် ဖြစ်သည်။ အောင်သူသည် ငယ်စဉ်က စက်ချုပ်ပညာဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းပြုခဲ့သော်လည်း ဂီတဝါသနာပါမှုကြောင့် ဒေသတွင်းတီးဝိုင်းများနှင့် ဖျော်ဖြေပွဲများတွင် လိုက်လံသီဆိုခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ စက်ချုပ်အလုပ်လုပ်ရင်း ဂီတလောကသို့ ဝင်ရောက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ တေးရေးဆရာ အောင်ငြိမ်းသက် ပေးအပ်သော "အောင်သူ" ဟူသည့် အနုပညာအမည်ဖြင့် ဂီတလောကသို့ ခြေချခဲ့ပြီးနောက် သူ၏ အချစ်၊ လွမ်းဆွတ်မှုနှင့် ဘဝသရုပ်ဖော်သီချင်းများမှာ ပရိသတ်များအကြား အထူးရေပန်းစားလာခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == အောင်သူသည် အချိန်တိုအတွင်း အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး ကိုယ်ပိုင်တေးသံသွင်းလုပ်ငန်းနှင့် ဘဝကို အခိုင်အမာ တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် အနုပညာခရီး အောင်မြင်နေချိန် ၁၉၉၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့၊ အသက် ၃၉ နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူကွယ်လွန်သွားသော်လည်း သူ၏သီချင်းများမှာ ယနေ့တိုင် ပရိသတ်ရင်ထဲတွင် ရှင်သန်နေဆဲဖြစ်ကာ ကက်ဆက်ခွေခေတ်၏ ဂန္ထဝင်အဆိုတော်တစ်ဦးအဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်လျက်ရှိသည်။ == တေးစီးရီး အယ်လ်ဘမ်များ == * ''ရောက်ရာအရပ်ကစာပြန်ပါ'' (၁၉၉၂) * ''သုံးပွင့်ဆိုင်နှလုံးသား'' (၁၉၉၄) * ''သူ့စကားနဲ့သူ'' (၁၉၉၄) * ''မရှိခဏအချစ်'' (၁၉၉၄) * ''အဆင်သင့်၍ ရင်ဖွင့်လိုက်သည်'' (၁၉၉၅) * ''မောင်မောင်ခေါ်မှ ဗျာထူးမယ်'' (၁၉၉၅) * ''စာဥသို့လွမ်းတေး'' (၁၉၉၅) * ''ရင်ခွင့်မဲ့သား'' (၁၉၉၆) * ''စာဥသို့ပေးစာ'' (၁၉၉၆) * ''မင်းကုသလိုကိုယ်ပွါးလေး'' (၁၉၉၆) * ''စိတ်ကြိုက်အကောင်းဆုံးတေးများ'' (၁၉၉၇) * ''အမှတ်မရှိတဲ့အသည်း'' (ပြန်ဆိုတေးစု) * ''မမ ကမ္ဘာ'' (မြန်မာသံစဉ်) * ''လက်ရွေးစင်သီချင်းများ'' * ''ချစ်သူရွှေနတ်သမီး'' == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၆၀|၁၉၉၉}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] 3298rc1qvp1mcptoswpntrn3vvvtndo 0 289646 1044681 2026-07-27T19:34:46Z Naingli 144794 "'''မန္တလေး ပန်တျာနှင့် အနုပညာသင်ကျောင်း''' (မူလအမည်: '''အစိုးရ အနုပညာ ပန်တျာနှင့် ပြဇာတ်ကျောင်း''' / '''ပန်းချီ၊ ပန်တျာနှင့် ပြဇာတ်သင..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044681 wikitext text/x-wiki '''မန္တလေး ပန်တျာနှင့် အနုပညာသင်ကျောင်း''' (မူလအမည်: '''အစိုးရ အနုပညာ ပန်တျာနှင့် ပြဇာတ်ကျောင်း''' / '''ပန်းချီ၊ ပန်တျာနှင့် ပြဇာတ်သင်တန်းကျောင်း''') သည် မြန်မာ့ရိုးရာ အနုပညာ၊ [[မဟာဂီတ]]၊ [[ကဗျာလွတ်အက]] နှင့် အကအနုပညာများကို စနစ်တကျ သင်ကြားလေ့ကျင့်ပေးရန် [[မန္တလေးမြို့]]တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အစဉ်အလာကြီးမားသည့် သင်တန်းကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ == ဖြစ်ပေါ်လာပုံ သမိုင်းကြောင်း == ၁၈၈၅ ခုနှစ် ရတနာပုံနေပြည်တော် ခေတ်ကာလ ကတည်းက ထွန်းကားခဲ့သော [[မဟာဂီတ]] အပါအဝင် ပညာများသည် ပါတော်မူပြီးနောက် ဗြိတိသျှတို့၏ သူ့ကျွန်လက်အောက်တွင် နိမ့်ပါးဆုံးရှုံးသွားမည်ကို စိုးရိမ်သဖြင့် [[မန္တလေး]]မြို့ခံ ပညာရှိကြီးများက ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် [[မဟာဂီတအသင်း]] ကို စတင်ထူထောင်ခဲ့ကြပြီး လေ့လာလိုက်စားသူများ ညှိနှိုင်းလေ့ကျင့်ရန်နှင့် လူငယ်များ ပညာအမွေ ဆက်ခံနိုင်ရန်အတွက် မဟာဂီတသင်တန်းကျောင်းကို တာရဲတန်းရပ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဦးဆောင်သူ ဆရာများ ကိုယ်တိုင် စရိတ်ရှာဖွေ ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရသဖြင့် ရေရှည် မရပ်တည်နိုင်ဘဲ ပိတ်လိုက်ရသည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ် [[ရန်ကုန်မြို့]]တွင် [[ပြည်တော်သာ ညီလာခံ]] ကျင်းပသောအခါ [[မြို့မတူရိယာအသင်း]] အပါအဝင် မန္တလေး အနုပညာရှင်များက အားတက်သရော ကူညီခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဝန်ကြီးချုပ် [[ဦးနု]] က ဂုဏ်ပြုညစာစားပွဲ၌ ဘာအကူအညီများ လိုအပ်ပါသနည်းဟု မေးမြန်းစဉ် ဆရာကြီး [[ဦးဘကလေး]] အပါအဝင် ပညာရှိကြီးများက မန္တလေးတွင် ဖွင့်လက်စ မဟာဂီတသင်တန်းလေး ဆက်ဖွင့်ရန် စရိတ်လိုအပ်နေပါသည်ဟု ရိုးသားစွာ တင်ပြခဲ့ကြသည်။ ဝန်ကြီးချုပ်က ပိုမိုကျယ်ပြန့် အဆင့်မြင့်သော အနုပညာကျောင်း ဖွင့်လှစ်နိုင်ရန် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးအား ချက်ချင်း တာဝန်ပေးခဲ့သဖြင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီး၏ အစီအစဉ်ကို [[ရွှေပြည်ဦးဘတင်]]၊ [[ဗိုလ်ခင်မောင်ကလေး]] နှင့် [[ဦးစိန်ညွှန့်]] တို့က ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ကျောင်းအမည်ကို မြန်မာပညာရှိ ဆရာကြီး [[ဦးဖိုးလတ်]] က "ပန်တျာ" ဟူသော စကားလုံးကို ရွေးချယ်ပေးသဖြင့် '''"နိုင်ငံတော် အစိုးရ အနုပညာ ပန်တျာနှင့် ပြဇာတ်ကျောင်း"''' ဟု သတ်မှတ်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ကျောင်းကို ၁၉၅၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၊ ၈၃ လမ်း၊ ၃၄ လမ်းနှင့် ၃၅ လမ်းကြား၌ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ပထမဆုံး ကျောင်းအုပ်ကြီးမှာ [[ဦးစိန်ညွှန့်]] ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် မူလနေရာထက် ပိုမိုကျယ်ဝန်း အဆင်ပြေသည့် လက်ရှိနေရာဖြစ်သော အရှေ့ကျုံးလမ်း ([[၆၆ လမ်း]]) သို့ ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြောင်းရွှေ့ တိုးချဲ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ == စီမံအုပ်ချုပ်သူများနှင့် ပထမဆုံး နည်းပြဆရာများ == မန္တလေးပန်တျာနှင့် အနုပညာသင်ကျောင်းကို စတင်ဖွင့်လှစ်ရာတွင် စီမံအုပ်ချုပ်ရန် အောက်ပါ မြန်မာပညာရှိကြီး လေးဦးက ဦးဆောင်ခဲ့ကြသည် - * [[ရွှေပြည်ဦးဘတင်]] (မြန်မာပညာရှိကြီး) * [[ဦးခင်မောင်ဒွေး]] ([[ယောမင်းကြီး ဦးဘိုးလှိုင်]]၏ မြေး၊ မဟာဂီတပညာရှင် ရှေ့နေကြီး) * [[စည်သူမောင်မောင်ကျော်]] (မြန်မာပညာရှိကြီး) * [[ဇေယျာမောင်]] (ခေါ်) [[ဦးကိုလေး]] ([[မန္တလေးတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းအုပ်ကြီး) ဒီပညာရှင်ကြီး လေးယောက်၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ပထမဦးဆုံး သင်တန်းနည်းပြဆရာများကို အထပ်ထပ်စိစစ် ဆန်ခါတင် ပြိုင်ဘက်မရှိ ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည် - * '''အမျိုးသား အက''' - [[မင်းသားရွှေဒေါင်းညို]] (ဇာတ်သဘင်ပညာရှင်) * '''ကြိုးတပ်တူရိယာ''' - [[ဦးကြွယ်]] နှင့် [[ဦးချစ်ထွေး]] * '''အမျိုးသား အဆို''' - [[ဆရာထူး]] * '''အမျိုးသမီး အဆို''' - [[လှကလေးစိန်]] (အငြိမ့်မင်းသမီး) * '''စန္ဒရားနှင့် ပတ္တလား''' - [[ဆရာဘကလေး]] * '''စောင်းကောက်''' - [[ဒေါ်မေ]] * '''ပန်းချီ''' - [[ဦးဘသက်]] နှင့် [[ဦးအေးကျော်]] == အမျိုးသမီးအက နှင့် ကဗျာလွတ်အက တီထွင်ခြင်း == အမျိုးသမီး အကသင်တန်းအတွက် နည်းပြရွေးချယ်ရာတွင် မင်းသား [[ဗန္ဓုလဘသာ]] ၏ ဇနီး မင်းသမီး [[အောင်ညွှန့်မေ]]၊ [[ဗဟိုရ်စည်မမြကလေး]]၊ [[လှကလေးစိန်]] နှင့် [[ဒေါ်သြဘာသောင်း]] တို့ ယှဉ်ပြိုင်ကြရသည်။ လူကြီးမင်းများ အကြိမ်ကြိမ် စဉ်းစားပြီးနောက် နန်းတွင်းအစဉ်အဆက် မင်းသမီးအက ကျွမ်းကျင်ခဲ့သည့် မင်းသမီးကြီး [[ဒေါ်ထွေးလေး]] ၏ လက်ရင်းတပည့်၊ နန်းတွင်း အီနောင်မင်းသား [[ကိုစံတုတ်]] က ကန်ကူ-လက်လှည့် နန်းတွင်းအကများ သင်ကြားပေးခဲ့သည့် အကမင်းသမီး '''[[ဒေါ်သြဘာသောင်း]]''' ကို အငြင်းအပွားမရှိ ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။ ဂီတမယ် [[လှကလေးစိန်]] ကိုမူ အမျိုးသမီးအဆို နည်းပြအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ မန္တလေးပန်တျာတွင် ဒေါ်သြဘာသောင်း အမျိုးသမီးအက နည်းပြဖြစ်လာချိန်၌ အမျိုးသမီး အကသင်ရိုး မရှိသေးပေ။ အိုးစည်၊ ဒိုးပတ် သို့မဟုတ် အပျိုတော်အက သင်ရမလို ဖြစ်နေချိန်တွင် ဗုံလေးလုံးသံစဉ် အခြေခံဖြင့် အမျိုးသမီး ကကွက်များကို ရွာစား [[စိန်လှမောင်]] အား ဒိုးချက် ဒိုးကွက်များ မှတ်သားခိုင်းပြီး ဒေါ်သြဘာသောင်း က တီထွင်ခဲ့သည်။ ထိုကကြိုးကကွက်များကို ထိုစဉ်က ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီး [[ဗိုလ်ခင်မောင်ကလေး]] က '''[[ကဗျာလွတ်အက]]''' ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ === သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အဆင့်ဆင့် === မန္တလေးပန်တျာကျောင်း၏ ၃ နှစ် ပညာသင်ကြားမှုအတွက် အမျိုးသမီးအက သင်ရိုးများကို ဒေါ်သြဘာသောင်းက စနစ်တကျ သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည် - * '''ပထမနှစ်''' - ကဗျာလွတ် ပထမအဆင့် (၂၅ ကွက်) - အခြေခံ စည်းဝါးများနှင့် ကပြနိုင်သော အခြေခံအကများနှင့် သီချင်းတေးသွား သရုပ်ဖော် ကကြိုးကကွက်များ။ * '''ဒုတိယနှစ်''' - ကဗျာလွတ် ဒုတိယအဆင့် (၂၅ ကွက်) - အရုပ်ကြိုးအကများကဲ့သို့ ကနိုင်သည့် ကကြိုးများကို အခြေခံထားသော တီးလုံး တေးသွားများ။ * '''တတိယနှစ်''' - ကဗျာလွတ် တတိယအဆင့် (၂၅ ကွက်) - ဖြိုးဖြိုးဖျပ်ဖျပ် သွက်သွက်လက်လက် ကပြနိုင်မည့် အငြိမ့်ကကြိုးများ။ ဤကဗျာလွတ် ၇၅ ကွက်ကို ကျွမ်းကျင်ပါက မြန်မာသီချင်း မည်သည့်စည်းဝါးနှင့်မဆို ပိုင်နိုင်စွာ ကပြနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ === ဂုဏ်ထူးတန်း (Master) အတွက် တီထွင်မှု === နောင်တစ်ချိန် ပန်တျာကျောင်းတွင် ဂုဏ်ထူးတန်း ခေါ် မာစတာ (Master) တန်းများ တိုးချဲ့ပါက အဆင်သင့် ဖြစ်နေစေရန်အတွက် အဆင့်မြင့် ကကြိုးကကွက် နောက်ထပ် နှစ်ဆင့်ဖြစ်သည့် '''ကဗျာလွတ် စတုတ္ထအဆင့်''' (၂၅ ကွက်) နှင့် '''ပဉ္စမအဆင့်''' (၂၅ ကွက်) တို့ကို ဆရာမကြီး ဒေါ်သြဘာသောင်းက ထပ်မံတီထွင်ခဲ့သဖြင့် စုစုပေါင်း ကကွက် '''၁၂၅ ကွက်''' ရှိလာခဲ့သည်။ ဒေါ်သြဘာသောင်းသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် အကနည်းပြဆရာမ အဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူ၍ အကအကြံပေး ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ယူစဉ် ကျောင်းတွင် မသင်ကြားရသေးသော အဆိုပါ စတုတ္ထနှင့် ပဉ္စမအဆင့် ကကွက်များကို သူ၏ နောက်ဆုံးတပည့် ဖြစ်သူ '''[[ဒေါ်ခင်ဝင်းနွယ်]]''' (၁၉၆၃ တွင် ပန်တျာကျောင်း စတက်ပြီး ၁၉၆၆ တွင် သင်တန်းဆင်းသူ) အား မိမိအိမ် (၃၁ လမ်း) တွင် ခေါ်ထား၍ လက်ပူးလက်ကျ သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ == ရွှေရတနာ အငြိမ့် အတွေ့အကြုံ == ဆရာမကြီး ဒေါ်သြဘာသောင်းသည် တပည့်ဖြစ်သူ မခင်ဝင်းနွယ်အား ပြင်ပအနုပညာလောက၊ ပရိသတ်နှင့် လူမှုဆက်ဆံရေး အတွေ့အကြုံများ ရရှိစေလိုသဖြင့် မိဘများဖြစ်သော အဘ ဦးပေါ်လူ တို့ထံ ခွင့်တောင်းကာ [[ကိုကြည်ကိုကြူး]] ထောင်သည့် '''"ရွှေရတနာ အငြိမ့်"''' တွင် တစ်ရာသီ (၆ လခန့်) မင်းသမီးအဖြစ် ကပြစေခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရွှေရတနာ အငြိမ့်ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် သီချင်းများမှာ - * '''ရှေ့ထွက်မင်းသမီး''' - ခေတ်ပြိုင် ပန်တျာဆင်း တင်တင်မြင့် နှင့် မခင်ဝင်း (ခေတ်ဆန်းအမည်: ခLoc မခင်ဝင်းနွယ်၊ ထိုစဉ် အသက် ၁၇-၁၈ နှစ်) ** ''မခင်ဝင်းနွယ်၏ အငြိမ့်သီချင်း (ဆရာထာ ရေးသား)'' - "ခင်ဝင်းနွယ် အပျိုကြီးဖြစ်မှာ နောင်တစ်နှစ်မှ ပိုးကြပန်းကြပါ" * '''အလယ်ထွက်မင်းသမီး''' - ရွှေမန်းသူ မြင့်မြင့်သန်း ** ''မြင့်မြင့်သန်း၏ အငြိမ့်သီချင်း'' - "မြင့်မြင့်သန်းကို အားပေးကြတဲ့ လုပ်သားပြည်သူတွေ မရသေးသော စည်းစိမ္ဥစ္စာ ရတနာရွှေငွေ ဒီရေအလားတိုးပါစေ၊ စိန်တွေ ကျောက်တွေ ထွန်းတောက်ပါစေ" ** ''မြင့်မြင့်သန်း အကသီချင်း'' - "မြင့်မြင့်သန်း အငြိမ့် ကရာတွင်၊ မောင် နောက်က လိုက်လို့ပင် စက်ဘီးအုပ်ကြီးနဲ့ ဘာဂျာမှုတ်ကာ တမင်၊ မောင့်ကို နာမည်ပေးလိုက်ချင် အရမ်းကဲတဲ့ လမ်းသူရဲ ခေါ်မယ်ရှင်" * '''ခေါင်းဆောင်မင်းသမီး''' - ယုဆန်းကြည့် (ရန်ကုန်မင်းသမီး) ** ''ယုဆန်းကြည့်၏ အငြိမ့်သီချင်း'' - "မင်္ဂလာရှိသော လူထုအပေါင်းနဲ့ မိတ်ဆက်လာပါပြီ။ ကျွန်မ ယုဆန်းကြည့် အရွယ်ရောက်လို့ အပျိုကြီးဖြစ်လာပြီ၊ ရှာပုံတော် ပန်းလျလို့ မောင်နဲ့ မယ်နဲ့ နှစ်ယောက်သား ချစ်ချင်သည်၊ သူများတွေ ပြောကြတာက ယုဆန်းကြည့် အသက်ငယ်လွန်းသည်၊ အို.. ရှင် စိတ်ဆိုးတော့မည် ဒါမျိုးတော့ ပျိုက မကြိုက်ပါအတည် ဒေါ်ဒေါ်ကြည့် ဒေါ်ဒေါ်ကြည့် မောင်တို့ ချစ်တဲ့ မမဒေါ်ဒေါ်ကြည့် .." * '''လူရွှင်တော်များ''' - ကြယ်နီ (မြို့တော်သိန်းအောင်ဇာတ်မှ)၊ စိန်ဝင်း (ဦးစိန်ဝင်း - အတည်အခန့်ကို ရယ်စရာဖြစ်အောင် ဟာသလုပ်သူ)၊ အောင်မိုး (ခပ်သွက်သွက် လူငယ်လူရွှင်တော်) * '''အငြိမ့်မန်နေဂျာ''' - လူရွှင်တော် ဦးစိန်ဝင်း == ကဗျာလွတ်အက မှတ်တမ်းတင်ခြင်းနှင့် သမိုင်းဖြစ်စဉ် == ၁၉၆၇ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ သမ္မတအိမ်တော်ဝင်းအတွင်း ကျင်းပသော [[တောင်သူလယ်သမားနေ့]] ဂုဏ်ပြုညစာစားပွဲသို့ တက်ရောက်ရန် ချက်ချင်းကြေးနန်းရိုက် ခေါ်ယူသဖြင့် မိတ္ထီလာတွင် ရွှေရတနာအငြိမ့်နှင့် ကပြနေသော မခင်ဝင်းနွယ်သည် မန္တလေးသို့ ပြန်လာပြီး ဆရာမကြီး ဒေါ်သြဘာသောင်းနှင့်အတူ ရန်ကုန်သို့ ဆင်းခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါပွဲသို့ ရန်ကုန်သို့ ခေတ္တရောက်ရှိနေသော ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် [[ဦးသန့်]] လည်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုပွဲတွင် ဒေါ်သြဘာသောင်း၏ တပည့် မခင်ဝင်းနွယ် ကပြခဲ့သော ကဗျာလွတ်အကများကို [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]] ဥက္ကဋ္ဌ ([[ဦးနေဝင်း]]) က စိတ်ဝင်စားစွာ မေးမြန်းခဲ့ရာ ဒေါ်သြဘာသောင်းက "ဒါ မြန်မာအမျိုးသမီးအက အခြေခံတွေပဲ။ ဒီအခြေခံတွေတတ်ရင် မြန်မာသီချင်း ဘယ်စည်းဝါးမဆို ကလို့ရတယ်" ဟု ဖြေကြားခဲ့သဖြင့် ဥက္ကဋ္ဌကြီးက "ဟုတ်ပြီ။ ကျွန်တော်လိုချင်တာ ဒါပဲ" ဟု မိန့်ကြားခဲ့သည်။ မှတ်တမ်းတင်ခြင်း ဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်စဉ်များ - * '''၁၄-၃-၆၇''' - မခင်ဝင်းနွယ်ကို မန္တလေး အနုပညာ၊ ပန်တျာနှင့် အကကျောင်းတွင် အကနည်းပြဆရာမအဖြစ် ခန့်ထားခဲ့သည်။ * '''၁၉၆၇ ဧပြီ''' - တော်လှန်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ က ဒေါ်သြဘာသောင်း၏ ကဗျာလွတ်အက ၅ အဆင့်၊ ကကွက် ၁၂၅ ကွက်ကို ဓာတ်ပုံ၊ ပန်းချီ၊ ရုပ်ရှင်တို့ဖြင့် မှတ်တမ်းတင်၍ သင်ရိုးအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းနိုင်ရေး ဆောင်ရွက်ရန် နှုတ်မိန့်ပေးခဲ့သည်။ * '''၂၆-၄-၆၇''' - ရန်ကုန်မြို့၊ ယဉ်ကျေးမှုရိပ်မြုံဝင်းအတွင်း ယဉ်ကျေးမှုကောင်စီခန်းမ၌ မှတ်တမ်းတင်ခြင်း စတင်ခဲ့သည်။ * '''၁၉-၆-၆၇''' - မခင်ဝင်းနွယ်ကို ယဉ်ကျေးမှုကောင်စီ အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၁၁ (၁) အရ ယဉ်ကျေးမှုကဇာတ်အဖွဲ့တွင် "ကဟန်ပြအမျိုးသမီး" အဖြစ် ခန့်ထားခဲ့သည်။ * '''၂၉-၆-၆၇''' - ကဗျာလွတ်ကကွက်များကို ပန်းချီကောက်ကြောင်းဖြင့် မှတ်တမ်းတင်စဉ် ဒေါ်သြဘာသောင်း၏ ကျန်းမာရေးကို အကြောင်းပြ၍ မန္တလေးသို့ ပြန်စေခဲ့သည်။ * '''၁-၈-၆၉''' - မန္တလေးပန်တျာကျောင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ခြင်းကို ပြန်လည်ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ * '''၁၄-၈-၆၉ မှ ၂၃-၈-၆၉''' - သင်ရိုးညွှန်းတမ်း အစည်းအဝေးများ ကျင်းပရန်အတွက် အကြောင်းပြကာ မှတ်တမ်းတင်ခြင်း ခေတ္တ ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ === မှတ်တမ်းတင်လုပ်ငန်း ရပ်ဆိုင်းသွားခြင်း === ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လအထိ ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးတို့တွင် ကဗျာလွတ်အက ၁၂၅ ကွက်လုံးကို စုဆောင်းရိုက်ကူးခဲ့ရာ ရရှိခဲ့သော မှတ်တမ်းများမှာ - * '''ပန်းချီကောက်ကြောင်း''' - ၁,၆၁၇ ပုံ * '''ဓာတ်ပုံများ''' - ပထမအဆင့် (၂၈၅ ပုံ)၊ ဒုတိယအဆင့် (၅၁၆ ပုံ)၊ တတိယအဆင့် (၉၃၆ ပုံ)၊ စတုတ္ထအဆင့် (၁,၅၅၄ ပုံ)၊ ပဉ္စမအဆင့် (၁,၃၉၃ ပုံ) - စုစုပေါင်း ၄,၆၈၄ ပုံ * '''ရုပ်ရှင်ဖလင်''' - ဗဟိုရုပ်ရှင်မှ အကြမ်းရိုက်ကူးထားသော ဖလင်များ သို့သော်လည်း စာဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ခြင်း၊ ဓာတ်ပုံနှင့် ပန်းချီပုံများ စိစစ်ခြင်း၊ စီစဉ်ခြင်းနှင့် အချောသပ် စာအုပ်ပြုစုခြင်းများကို ဆက်လက် မဆောင်ရွက်တော့ဘဲ ဒေသစွဲ၊ ပုဂ္ဂိုလ်စွဲ၊ အာဃာတများကြောင့် မှတ်တမ်းတင် လုပ်ငန်းတစ်ခုလုံး ရပ်ဆိုင်းသွားခဲ့ရသည်။ ဆရာမကြီး ဒေါ်သြဘာသောင်းသည် မပြီးပြတ်ဘဲ ရပ်ဆိုင်းသွားသည့် လုပ်ငန်းအပေါ် စိတ်မကောင်းခြင်းကြီးစွာ ခံစားရပြီး ၁၃-၁-၇၁ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ရှာသည်။ == ကြည့်ရှုရန် အခြားများ == * [[ဒေါ်သြဘာသောင်း]] * [[ကဗျာလွတ်အက]] * [[မဟာဂီတ]] * [[ဒေါ်ခင်ဝင်းနွယ်]] * [[မန္တလေးမြို့]] == ကိုးကား == * မန္တလေး ပန်တျာနှင့် အနုပညာသင်ကျောင်း သမိုင်း မှတ်တမ်းများ။ * "သူတို့အိမ် (၄၀) - မန်းပန်တျာ အစ" သမိုင်းဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများ။ hgid4mb3qu1puazrye6zcriu8huyf3m 0 289647 1044696 2026-07-27T23:33:33Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - သနပ်ပင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[သနပ္ပင်မြို့]]၊ အောက်စုရပ်ကွက်တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းက..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044696 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - သနပ်ပင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[သနပ္ပင်မြို့]]၊ အောက်စုရပ်ကွက်တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၆၃၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။https://myanmargeographicalsociety.org/thanatpin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|xxxxxxx|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 486iqkucve706krfkv3gj2545cjv3vl 1044697 1044696 2026-07-27T23:36:54Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1044697 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - သနပ်ပင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[သနပ္ပင်မြို့]]၊ အောက်စုရပ်ကွက်တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၆၃၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။https://myanmargeographicalsociety.org/thanatpin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.293329038364757| 96.57159402578718|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 1pz57pt7djhjxnbmdpve0n3vg5x6152 1044704 1044697 2026-07-27T23:42:16Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044704 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - သနပ်ပင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[သနပ္ပင်မြို့]]၊ အောက်စုရပ်ကွက်တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၆၃၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/thanatpin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.293329038364757| 96.57159402578718|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} g7vomaa8shmcjab2fs07i58ajkyor69 0 289648 1044698 2026-07-27T23:37:46Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - ကမာစဲ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကမာစဲရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|ကမာစဲရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044698 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ကမာစဲ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကမာစဲရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|ကမာစဲရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၂၁၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။https://myanmargeographicalsociety.org/thanatpin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|xxxxxxx|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} cyxqkxa1fsnzduyvvzztqzuauofs360 1044699 1044698 2026-07-27T23:38:48Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044699 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ကမာစဲ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကမာစဲရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|ကမာစဲရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၂၁၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။https://myanmargeographicalsociety.org/thanatpin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.224769324441272|96.62121893938871|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} nxj9ki59c1eallz0ya6dk9ne4rhkguw 1044703 1044699 2026-07-27T23:42:06Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044703 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ကမာစဲ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကမာစဲရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|ကမာစဲရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၂၁၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/thanatpin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.224769324441272|96.62121893938871|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 3dc9106fi3xu90eim4474hx1k9lte2d 0 289649 1044700 2026-07-27T23:39:51Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - တာဝရေတံခါး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[တာဝရေတံခါးရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|တာဝရေတံခါးရွာ]] တွင် ရှိသည့..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044700 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - တာဝရေတံခါး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[တာဝရေတံခါးရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|တာဝရေတံခါးရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၆၆၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။https://myanmargeographicalsociety.org/thanatpin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|xxxxxxx|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} swo6q5se09qor8lmb93ytjx6r7x4yij 1044701 1044700 2026-07-27T23:40:58Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1044701 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - တာဝရေတံခါး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[တာဝရေတံခါးရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|တာဝရေတံခါးရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၆၆၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။https://myanmargeographicalsociety.org/thanatpin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.220381042005194| 96.4986630048838|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} bzgxl8cmx3sieh9pm479ino81tkfhg0 1044702 1044701 2026-07-27T23:41:19Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1044702 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - တာဝရေတံခါး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[တာဝရေတံခါးရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|တာဝရေတံခါးရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၆၆၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/thanatpin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.220381042005194| 96.4986630048838|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} g1uau76lsj08yjzmcdyl2z5k810ah4x 0 289650 1044705 2026-07-27T23:43:27Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - မင်းရွာ ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[မင်းရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|မင်းရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044705 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - မင်းရွာ ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[မင်းရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|မင်းရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၉၈၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/thanatpin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|xxxxxxx|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} cw9cs6c26bfbhefwd39uw0ugsqt7uwq 1044706 1044705 2026-07-27T23:44:07Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1044706 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - မင်းရွာ ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[မင်းရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|မင်းရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၉၈၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/thanatpin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.34831010244891| 96.63644222819755|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 9mpyoztwmj3sgkyc4683d4gw528m3t5 0 289651 1044708 2026-07-27T23:45:18Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - ကုလားချောင်းကြီး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ ကုလားချောင်းကြီးရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|ကုလားချောင်းက..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044708 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ကုလားချောင်းကြီး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကုလားချောင်းကြီးရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|ကုလားချောင်းကြီးရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၁၆၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/thanatpin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|xxxxxxx|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} lqw00qw14jgn6vzigw9fej39vmzi4qt 1044709 1044708 2026-07-27T23:46:08Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1044709 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ကုလားချောင်းကြီး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကုလားချောင်းကြီးရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|ကုလားချောင်းကြီးရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၁၆၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/thanatpin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.255593648589638| 96.77182259031542|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} e40nye0m1k7a39r89rxr7pvu7hp3h66 0 289652 1044747 2026-07-28T01:32:17Z Dr Lotus Black 31011 "{{Infobox power station |name =သပြေဝ နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်သုံး ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ |image = |image_caption = |country = {{flag|MYA}} |location= မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သာစည်မြို့နယ်၊ သပ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044747 wikitext text/x-wiki {{Infobox power station |name =သပြေဝ နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်သုံး ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ |image = |image_caption = |country = {{flag|MYA}} |location= မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သာစည်မြို့နယ်၊ သပြေဝကျေးရွာ | coordinates = {{coord|20|58|19|N|96|0|47|E|display=inline,title}} |owner =[[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန]] |status =O |th_fuel_primary = |ps_combined_cycle = |ps_units_operational= |ps_electrical_capacity=၃၀ မဂ္ဂါဝပ်<ref>{{cite web|url=https://moep.gov.mm/mm/ignite/page/289|title=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းတည်ဆောက်ပြီးဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ|work=လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန|access-date=28 July 2026}}</ref> |commissioned =၂၀၂၁ |decommissioned = |extra = }} '''သပြေဝ နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်သုံး ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ''' သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[သာစည်မြို့နယ်]]၊ သပြေဝကျေးရွာအနီးတွင် တည်ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက် စတင်လည်ပတ်သော ၃၀ မဂ္ဂါဝမ်ရှိ နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်သုံး ဓာတ်အားပေးစက်ရုံဖြစ်သည်။ တစ်နှစ်လျှင် ပျမ်းမျှလျှပ်စစ်ဓာတ်အား ကီလိုဝပ် နာရီသန်းပေါင်း ၆၆ သန်း ထုတ်ပေးနိုင်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/npe/spewnereaangkhnnycmangsundhaattaaapeckrunsnny-mnmaaniungngnttng-duttiymeaak|title=သပြေဝနေရောင်ခြည်စွမ်းအင်သုံးဓာတ်အားပေးစက်ရုံသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သည့်စက်ရုံဖြစ် တစ်နှစ်လျှင် ပျမ်းမျှလျှပ်စစ်ဓာတ်အား ကီလိုဝပ် နာရီသန်းပေါင်း ၆၆ သန်း ထုတ်လုပ်ပေးလျက်ရှိ|work=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|access-date=28 July 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%9E%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%9D%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%AC%E1%80%93%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80/|title=သပြေဝဆိုလာဓာတ်အားပေးစက်ရုံအနီးရှိ မြေ လွတ်မြေရိုင်းများတွင် ဆိုလာစီမံကိန်းအသစ်များ ထပ်မံအကောင်အထည်ဖော်သွားမည်|work=Popular Journal|access-date=28 July 2026}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] prewcgsovkxdk9pxz9mqtuwt5quhbwz 1044749 1044747 2026-07-28T02:29:57Z Dr Lotus Black 31011 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1044749 wikitext text/x-wiki {{Infobox power station |name =သပြေဝ နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်သုံး ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ |image = |image_caption = |country = {{flag|MYA}} |location= မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သာစည်မြို့နယ်၊ သပြေဝကျေးရွာ | coordinates = {{coord|20|58|19|N|96|0|47|E|display=inline,title}} |owner =[[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန]] |status =O |th_fuel_primary = |ps_combined_cycle = |ps_units_operational= |ps_electrical_capacity=၃၀ မဂ္ဂါဝပ်<ref>{{cite web|url=https://moep.gov.mm/mm/ignite/page/289|title=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းတည်ဆောက်ပြီးဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ|work=လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန|access-date=28 July 2026|archive-date=17 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260317000124/https://moep.gov.mm/mm/ignite/page/289|url-status=live}}</ref> |commissioned =၂၀၂၁ |decommissioned = |extra = }} '''သပြေဝ နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်သုံး ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ''' သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[သာစည်မြို့နယ်]]၊ သပြေဝကျေးရွာအနီးတွင် တည်ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက် စတင်လည်ပတ်သော ၃၀ မဂ္ဂါဝမ်ရှိ နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်သုံး ဓာတ်အားပေးစက်ရုံဖြစ်သည်။ တစ်နှစ်လျှင် ပျမ်းမျှလျှပ်စစ်ဓာတ်အား ကီလိုဝပ် နာရီသန်းပေါင်း ၆၆ သန်း ထုတ်ပေးနိုင်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/npe/spewnereaangkhnnycmangsundhaattaaapeckrunsnny-mnmaaniungngnttng-duttiymeaak|title=သပြေဝနေရောင်ခြည်စွမ်းအင်သုံးဓာတ်အားပေးစက်ရုံသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သည့်စက်ရုံဖြစ် တစ်နှစ်လျှင် ပျမ်းမျှလျှပ်စစ်ဓာတ်အား ကီလိုဝပ် နာရီသန်းပေါင်း ၆၆ သန်း ထုတ်လုပ်ပေးလျက်ရှိ|work=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|access-date=28 July 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%9E%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%9D%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%AC%E1%80%93%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80/|title=သပြေဝဆိုလာဓာတ်အားပေးစက်ရုံအနီးရှိ မြေ လွတ်မြေရိုင်းများတွင် ဆိုလာစီမံကိန်းအသစ်များ ထပ်မံအကောင်အထည်ဖော်သွားမည်|work=Popular Journal|access-date=28 July 2026}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] itldgk9colragt2jnwvxemujpbokzml 3 289653 1044756 2026-07-28T04:08:34Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1044756 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Danielsoe1122 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၀၈၊ ၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) co5in3u6hl3835aq6qludjics0xfx9p 0 289654 1044759 2026-07-28T06:15:22Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - ကျွန်းကြီး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကျွန်းကြီးရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|ကျွန်းကြီးရွာ]]တွင် ရှိသည့်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044759 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ကျွန်းကြီး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကျွန်းကြီးရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|ကျွန်းကြီးရွာ]]တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၇၁၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/thanatpin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|xxxxxxx|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} gnerzi0tzps5x1o4vk444srmmq8z6px 1044760 1044759 2026-07-28T06:16:04Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1044760 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ကျွန်းကြီး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကျွန်းကြီးရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|ကျွန်းကြီးရွာ]]တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၇၁၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/thanatpin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.33265714077579| 96.72435039678896|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} fyv8lkuh2269biajag4rf9t5wtxrxw4 0 289655 1044761 2026-07-28T06:17:01Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - နတ်ရေကန်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[နတ်ရေကန်ရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|နတ်ရေကန်ရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044761 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - နတ်ရေကန်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[နတ်ရေကန်ရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|နတ်ရေကန်ရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၀၀၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/thanatpin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|xxxxxxx|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} == == ခေါင်းစဉ် စာသား == == 6lv0n0ot00mwr29v57v7mls9tqmeevb 1044762 1044761 2026-07-28T06:17:28Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1044762 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - နတ်ရေကန်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[နတ်ရေကန်ရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|နတ်ရေကန်ရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၀၀၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/thanatpin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} == ခေါင်းစဉ် စာသား == == neyxh8czyy8uonaujpncf4fain3a1sj 0 289656 1044763 2026-07-28T06:18:24Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - ခရမ်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[ခရမ်းရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|ခရမ်းရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044763 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ခရမ်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[ခရမ်းရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|ခရမ်းရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၅၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/thanatpin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|xxxxxxx|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} iqlz8x3pvij9vy9n9wtj1dt2lug5foj 1044764 1044763 2026-07-28T06:20:16Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1044764 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ခရမ်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[ခရမ်းရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|ခရမ်းရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၅၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/thanatpin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.30415781873446| 96.60221934095398|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 0xwldrabkv9kp73h9js97yqiu9folxt 0 289657 1044765 2026-07-28T06:21:08Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - ကျီးပင်စု''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကျီးပင်စုရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|ကျီးပင်စုရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044765 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ကျီးပင်စု''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကျီးပင်စုရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|ကျီးပင်စုရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၇၃၉ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/thanatpin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|xxxxxxx|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} dbzvjx3veas5aumvi2b6t9dd79tbf67 1044766 1044765 2026-07-28T06:21:52Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1044766 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ကျီးပင်စု''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကျီးပင်စုရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|ကျီးပင်စုရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၇၃၉ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/thanatpin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.3343670011619| 96.80488613464837|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} rlpgug5wzt19svke5dsein1sgwio8of 0 289658 1044767 2026-07-28T06:23:25Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - တောင်ဘက်ကမ်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[သနပ္ပင်မြို့နယ်|သနပ်ပင်မြို့]]၊ စက်ကုန်းပိုင်းရပ်ကွက်တွ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044767 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - တောင်ဘက်ကမ်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[သနပ္ပင်မြို့နယ်|သနပ်ပင်မြို့]]၊ စက်ကုန်းပိုင်းရပ်ကွက်တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၀၆၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/thanatpin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|xxxxxxx|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} ha13v4vie8zi82jskwgagbotzpxb90n 1044768 1044767 2026-07-28T06:23:37Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1044768 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - တောင်ဘက်ကမ်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[သနပ္ပင်မြို့နယ်|သနပ်ပင်မြို့]]၊ စက်ကုန်းပိုင်းရပ်ကွက်တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၀၆၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/thanatpin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} bwjw11fmvjnq0cwr6o91xq5f9zhtw9c 0 289659 1044769 2026-07-28T06:24:24Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က - ကုက္ကို''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကုက္ကိုရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|ကုက္ကိုရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပည..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044769 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ကုက္ကို''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကုက္ကိုရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|ကုက္ကိုရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၆၂၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/thanatpin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|xxxxxxx|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 2jzwjmmjugp1nat6mhwgpr73gpr4ndy 1044770 1044769 2026-07-28T06:25:09Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1044770 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က - ကုက္ကို''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကုက္ကိုရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|ကုက္ကိုရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၆၂၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/thanatpin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.206785717989288| 96.7890582452656|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 4lb74otmc0fk7fypmjr0rvod1xspm2n 0 289660 1044771 2026-07-28T06:26:19Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (ခွဲ) ဉာဏ်ကျွန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[ဉာဏ်ကျွန်းရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|ဉာဏ်ကျွန်းရွာ]] တွင် ရှိ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044771 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) ဉာဏ်ကျွန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[ဉာဏ်ကျွန်းရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|ဉာဏ်ကျွန်းရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၉၇၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/thanatpin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|xxxxxxx|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} piz3bcj0rjtq6viwdkpc9xpl3gtabu2 1044773 1044771 2026-07-28T06:27:57Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1044773 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) ဉာဏ်ကျွန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[ဉာဏ်ကျွန်းရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|ဉာဏ်ကျွန်းရွာ]] တွင် ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၉၇၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/thanatpin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} ffy28771rpa1ja1wztlp31g6s3sv6ee 3 289661 1044779 2026-07-28T07:08:52Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1044779 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Mounglahmyint ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၀၈၊ ၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) p8riatfwnk2t879jsnksiv32jlbrv9w 100 289662 1044780 2026-07-28T07:57:19Z Salai Rungtoi 22844 "{{Current events|year=2026|month=07|day=27|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044780 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=07|day=27|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} s4o3b1oi05v6y09dh2dbbs0i95bagi4 1044782 1044780 2026-07-28T08:01:25Z Salai Rungtoi 22844 1044782 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=07|day=27|content= <!-- All news items below this line --> '''ဘေးအန္တရာယ်နှင့် မတော်တဆမှုများ''' *[[ရန်ကုန်မြို့|ရန်ကုန်မြို့၊]] [[ဗဟန်းမြို့နယ်]]၊ ဆရာစံလမ်းမပေါ်တွင် သစ်ပင်ကြီးတစ်ပင် လဲကျကာ Light Truck ယာဉ်ပေါ်သို့ ပိကျမှုကြောင့် ယာဉ်မောင်း သေဆုံးခဲ့ရပြီး အနီးတွင် လိုက်ပါလာသူတစ်ဦးကိုမူ ကယ်ထုတ်နိုင်ခဲ့ကြောင်း မေတ္တာစေတနာ လူမှုကူညီရေးအသင်းထံမှ သိရှိရသည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/cn8nvp4jj74t (BBC)] <!-- All news items above this line -->}} 4hgk80i8ixdxviu8tdsfg37lhpu79i7 100 289663 1044781 2026-07-28T07:57:34Z Salai Rungtoi 22844 "{{Current events|year=2026|month=07|day=28|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1044781 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=07|day=28|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} 1463j7v8nhootgw98qkv7s7qtzviunr 1044785 1044781 2026-07-28T08:13:01Z Salai Rungtoi 22844 1044785 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=07|day=28|content= <!-- All news items below this line --> '''နိုင်ငံရေးနှင့် ရွေးကောက်ပွဲများ''' *[[ရခိုင်ပြည်နယ်]]ရှိ [[မင်းပြားမြို့]]နှင့် [[ပေါက်တောမြို့]]တို့၏ အမည်များကို အာရက္ခပြည်သူ့တော်လှန်ရေးအစိုးရက သမိုင်းဝင်အမည်သစ်များဖြင့် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပြီး မြို့ဆိုင်းဘုတ်အသစ်များကို ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် စတင်စိုက်ထူခဲ့သည်။ အဆိုပါ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ချက်အရ မင်းပြားမြို့ကို “အဉ္စနပူရ” မြို့အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပေါက်တောမြို့ကို “ဝီရဌာနီ” မြို့အဖြစ်လည်းကောင်း သတ်မှတ်လိုက်သည်။ [https://bur.mizzima.com/2026/07/28/97840 (Mizzima)] <!-- All news items above this line -->}} 2ytjelg2t52znl7v7k6k7iw2uf5a00n 0 289664 1044786 2026-07-28T09:26:24Z Kalixlouiis 145250 "[[:en:Special:Redirect/revision/1366336828|AI slop]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1044786 wikitext text/x-wiki {{multiple images|total_width=300|perrow=2/1|image1=Shrimp Jesus example.jpg|alt1=A statue of a man, waist up, submerged underwater and covered in bright orange shrimp. There is a halo of shrimp above his head.|image2=Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 2.jpg|alt2=A statue of a man floating high over the ocean. Aside from the head and some of his torso, he is made up of shrimp and ocean plants that blend and meld with each other.|image3=Facebook AI slop, "Shrimp Jesus" 1.jpg|alt3=A Crustacean man underwater, with a stone head, neck, and hands. His body and arms are a sort of lobster-crab shell, and he has a dozen long crab legs sprouting from his sides.|footer=AI-generated images of "[[Shrimp Jesus]]" proliferated on [[Facebook]] in 2024.<ref name="Hern-2024"/><ref>{{cite news |last=Notopoulos |first=Katie |title=Why doesn't Facebook just ban AI slop like Shrimp Jesus? |url=https://www.businessinsider.com/meta-facebook-ban-ai-slop-images-shrimp-jesus-why-2024-6 |access-date=4 October 2024 |work=Business Insider}}</ref><ref name="Field-2025"/>}} '''AI အမှိုက်''' ({{lang-en|AI slop}}) သို့မဟုတ် အ'''ညံ့စားဖန်တီးမှု''' ({{lang-en|slop content}}) (သို့မဟုတ် အလွယ်အားဖြင့် '''အမှိုက်ဖန်တီးမှု''') ဆိုသည်မှာ ဉာဏ်ရည်တု (AI) နည်းပညာကို အသုံးပြု၍ လူသားတို့၏ စိစစ်တွေးခေါ်မှုနှင့် အနှစ်သာရ ချို့တဲ့စွာဖြင့် အမြောက်အမြား ထုတ်လုပ်ထားသည့် ဒစ်ဂျစ်တယ် အကြောင်းအရာများ (တနည်း) လူသားတို့၏ ကြိုးစားအားထုတ်မှု၊ အရည်အသွေး နှင့် အနှစ်သာရများ လိုအပ်ချက်ရှိနေသည်ဟုယူဆရသော ဒစ်ဂျစ်တယ် အကြောင်းအရာများ (Content) ကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းတို့ကို အာရုံစိုက်မှုအခြေခံ စီးပွားရေးစနစ် (Attention Economy) တွင် အသာစီးရရန် သို့မဟုတ် ငွေကြေးရှာဖွေရန်အတွက် လူစိတ်ဝင်စားမှု ရစေမည့်အရာများ (Clickbait) အဖြစ် အမြောက်အမြား ထုတ်လုပ်ကြခြင်း ဖြစ်ပါသည်၊<ref name="Hern-2024">{{Cite web |last1=Hern |first1=Alex |last2=Milmo |first2=Dan |name-list-style=and |date=2024-05-19 |title=Spam, junk ... slop? The latest wave of AI behind the 'zombie internet' |url=https://www.theguardian.com/technology/article/2024/may/19/spam-junk-slop-the-latest-wave-of-ai-behind-the-zombie-internet |url-status=live |archive-url= |archive-date=19 May 2024 |access-date=2024-09-28 |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref name="Read-2024">{{Cite web |last=Read |first=Max |date=2024-09-25 |title=Drowning in Slop |url=https://nymag.com/intelligencer/article/ai-generated-content-internet-online-slop-spam.html |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307052703/https://nymag.com/intelligencer/article/ai-generated-content-internet-online-slop-spam.html |archive-date=2026-03-07 |access-date=2026-03-12 |website=Intelligencer |language=en}}</ref><ref name="NYT-2024">{{Cite web |last=Wallace-Wells |first=David |date=July 24, 2024 |title=How Long Will A.I.'s 'Slop' Era Last? |url=https://www.nytimes.com/2024/07/24/opinion/ai-annoying-future.html |url-status=live |archive-url= |archive-date=25 July 2024 |website=The New York Times}}</ref><ref>{{cite news |last=Izzo |first=Jack |date=22 August 2025 |title=Snopestionary: AI slop, explained |url=https://www.snopes.com/articles/470975/ai-slop-media-literacy/ |access-date=7 November 2025}}</ref> အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ လူအများ၏ အာရုံစိုက်မှုကိုရယူရန်အတွက် ပို၍ ၎င်း အရည်အသွေးနိမ့်ပါးပြီး၊ အကျိုးမရှိသည့် အကြောင်းအရာများကို ဖန်တီးခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite book |last=Diaz Ruiz |first=Carlos |date=2025-03-14 |title=Market-Oriented Disinformation Research: Digital Advertising, Disinformation and Fake News on Social Media |url=https://www.taylorfrancis.com/books/9781003506676 |publisher=Routledge |isbn=978-1-003-50667-6 |edition=1 |location=London |pages=196–218 |language=en |chapter=Bots Talking to Bots: Synthetic Media, AI-Generated Content, and the "Dead Internet" Conspiracy Theory |doi=10.4324/9781003506676-9}}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော ဤစကားလုံးသည် အမှိုက်စာတို (Spam) ကဲ့သို့ပင် နှိမ့်ချကဲ့ရဲ့သော သဘောအဓိပ္ပာယ် ရှိပါသည်။ "Slop" စကားလုံးကို Merriam-Webster နှင့် American Dialect Society တို့ နှစ်ခုစလုံးမှ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၏ တစ်နှစ်တာအကောင်းဆုံးစကားလုံး (Word of the Year) အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့ကြပါသည်။<ref>{{Cite web |title=2025 Word of the Year: Slop |url=https://www.merriam-webster.com/wordplay/word-of-the-year |access-date=2025-12-20 |website=merriam-webster.com |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=10 January 2026 |title=2025 Word of the Year Is "Slop" |url=https://americandialect.org/2025-word-of-the-year-is-slop/ |access-date=January 10, 2026 |website=American Dialect Society}}</ref> ပညာရှင်များနှင့် လေ့လာသူများသည် AI အမှိုက်ဖန်တီးမှု (AI Slop) ကို "ဒစ်ဂျစ်တယ် အမှိုက်သရိုက်များ" ဟုလည်းကောင်း၊ "အနှစ်သာရနှင့် အရည်အသွေးထက် ထုတ်လုပ်မှုအရှိန်နှင့် အရေအတွက်ကိုသာ ဦးစားပေးထားသည့် အဖြည့်ခံ အကြောင်းအရာများ" ဟုလည်းကောင်း အမျိုးမျိုး အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြပါသည်။<ref name="Hughes-2024">{{Cite web |last=Hughes |first=Johnny |date=2024-09-03 |title=How Businesses Can Avoid AI Slop |url=https://www.entrepreneur.com/growing-a-business/how-businesses-can-avoid-ai-slop/478715 |access-date=2024-09-28 |website=Entrepreneur |language=en}}</ref> ထို့အပြင် ၎င်းကို "လူမှုကွန်ရက်၊ အနုပညာ၊ စာအုပ်များနှင့် ရှာဖွေရေးအင်ဂျင်ရလဒ်များတွင် တွေ့ရတတ်သည့် အရည်အသွေးညံ့ဖျင်းသော သို့မဟုတ် အလိုမရှိအပ်သော AI ထွက်ကုန်များ" ဟုလည်း သတ်မှတ်ကြပါသည်။<ref name="NYT-2024a">{{Cite web |last=Hoffman |first=Benjamin |date=June 11, 2024 |title=First Came 'Spam.' Now, With A.I., We've Got 'Slop' |url=https://www.nytimes.com/2024/06/11/style/ai-search-slop.html |url-status=live |archive-url= |archive-date=26 May 2025 |website=The New York Times}}</ref> နယူးယောက်စီးတီးတက္ကသိုလ်မှ ဒဿနိကဗေဒပါမောက္ခ ဂျိုနသန်ဂီလ်မိုး (Jonathan Gilmore) က ဤကဲ့သို့သော အရာများသည် ကြည့်ရှုသူများအနေဖြင့် ဦးနှောက်သုံးရန်မလိုဘဲ အလွယ်တကူ မှတ်သားနိုင်သည့် "အလွန်အမင်း ရိုးအီပြီး သဘာဝကျလှချည်ရဲ့ဆိုသော ပုံစံမျိုး" ရှိနေတတ်ကြောင်း ဖော်ပြပါသည်။<ref>{{Cite news |date=2024-06-30 |title=The deluge of bonkers AI art is literally surreal |url=https://www.washingtonpost.com/style/of-interest/2024/06/30/ai-art-facebook-slop-artificial-intelligence/ |access-date=2024-09-29 |newspaper=[[Washington Post]] |language=en}}</ref> အင်တာနက်စာမျက်နှာများပေါ်တွင် AI အမှိုက်ဖန်တီးမှုများ တိုးပွားလာခြင်းသည် သာမိုဒိုင်နမစ်ခ် ဒုတိယနိယာမ (Second Law of Thermodynamics) အရ စကြဝဠာအတွင်း ရုန်းရင်းဆန်ခတ်ဖြစ်မှု (Entropy) တိုးပွားလာခြင်းနှင့် ဆင်တူသည်ဟု တင်စားကြပါသည်။<ref>{{cite conference|first1=Jonathan P.|last1=Bowen|author-link1=Jonathan Bowen|first2=Susan|last2=Hazan|author-link2=Susan Hazan|title=The Second Law of Cultural-dynamics|book-title=EVA London 2026: Electronic Visualisation and the Arts|publisher=[[British Computer Society|BCS]]|series=eWiC|pages=24–31|doi=10.14236/ewic/EVA2026.4|doi-access=free}}</ref> == ဝေါဟာရ စတင်မြစ်ဖျားခံလာပုံ == အစောပိုင်းသုံး အကြီးစားဘာသာစကားမော်ဒယ်များ (LLMs) နှင့် ရုပ်ပုံဖန်တီးပေးသည့် နည်းပညာများ (Image Diffusion Models) ကြောင့် အရေအတွက်များပြားပြီး အရည်အသွေးနိမ့်သော စာသားများနှင့် ရုပ်ပုံများကို အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ထုတ်လုပ်နိုင်လာသည့်အခါ၊ သတင်းထောက်များနှင့် ဆိုရှယ်မီဒီယာအသုံးပြုသူများအကြား ဤလှိုင်းလုံးကြီးကို ခေါ်ဆိုရန် သင့်တော်မည့် ဝေါဟာရတစ်ခုကို စတင်ဆွေးနွေးခဲ့ကြပါသည်။ ထိုစဉ်က အဆိုပြုခဲ့ကြသော စကားလုံးများတွင် "AI အမှိုက်သရိုက် (AI garbage)"၊ "AI ဖောင်းပွမှု"၊ "AI ညစ်ညမ်းမှု (AI pollution)" နှင့် "AI က ထုတ်လုပ်လိုက်သည့် အညစ်အကြေး (AI-generated dross)" တို့ ပါဝင်ပါသည်။<ref name="NYT-2024" /> အရည်အသွေးနိမ့် AI ထွက်ကုန်များကို ဖော်ညွှန်းရန် "Slop" ဟူသော စကားလုံးကို အစောပိုင်း သုံးနှုန်းခဲ့ကြခြင်းမှာ ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် AI ရုပ်ပုံဖန်တီးစနစ်များ ထွက်ပေါ်လာခြင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်ပုံရပါသည်။ ဤဝေါဟာရကို 4chan၊ Hacker News နှင့် YouTube ဝေဖန်သူများအကြား အစုအဖွဲ့တွင်းသုံး အပြောဗန်းစကား (Slang) အဖြစ် အစောပိုင်းတွင် သုံးနှုန်းခဲ့ကြသည်ကို သတိပြုမိကြပါသည်။<ref name="NYT-2024a" /> ဗြိတိန်ကွန်ပျူတာပရိုဂရမ်မာ ဆိုင်မွန်ဝီလီဆင် (Simon Willison) သည် "Slop" ဟူသော စကားလုံးကို အများပြည်သူကြားတွင် ပထမဆုံး စတင်ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သုံးနှုန်းခဲ့သူအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံရပြီး၊ ၎င်းသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် မေလတွင် ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင်ဘလော့ဂ်၌ ဤစကားလုံးကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ပါသည်။<ref name="NYT-2024a" /><ref name="Hern-2024" /><ref>{{Cite web |last=Willison |first=Simon |date=May 8, 2024 |title=Slop is the new name for unwanted AI-generated content |url=https://simonwillison.net/2024/May/8/slop/ |access-date=2024-10-04 |website=simonwillison.net |language=en-gb}}</ref> သို့သော်လည်း ၎င်းကိုယ်တိုင်က ဤစကားလုံးကို လူသိများအောင် မတွန်းအားပေးမီကပင် အသုံးပြုနေကြပြီဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။<ref name="NYT-2024a" /> ဤစကားလုံးသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒုတိယသုံးလပတ်တွင် ပိုမိုရေပန်းစားလာခဲ့ပြီး ယင်းသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေဖြင့် Google က ၎င်း၏ ရှာဖွေရေးရလဒ်များတွင် အဖြေများထုတ်ပေးရန် Gemini AI မော်ဒယ်ကို အသုံးပြုခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။<ref name="NYT-2024a" /> ထို့နောက် ၂၀၂၄ ခုနှစ် စတုတ္ထသုံးလပတ်အတွင်း သတင်းခေါင်းကြီးပိုင်းများတွင် အင်တာနက်ပေါ်က များပြားလှသော AI အမှိုက်ဖန်တီးမှုများကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်ပြစ်တင်ခဲ့ကြပါသည်။<ref name="Hern-2024" /><ref name="Read-2024" /> ထို့အပြင် ဤစကားလုံးကို အခြားစကားလုံးများနှင့် ပေါင်းစပ်၍လည်း သုံးစွဲကြရာ ဥပမာအားဖြင့် Windows စနစ်အတွင်း Microsoft Copilot ချက်ဘော့တ်ကို ပိုမိုထည့်သွင်းလာခြင်းအပေါ် တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် "Microslop" ဟု သရော်၍ သုံးနှုန်းကြပါသည်။<ref>{{cite Q|Q138527073|url-status=live}}</ref><ref>{{cite Q|Q138527073|url-status=live}}</ref> == အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ == {{Quote box|width=22em|border=1px|fontsize=100%|salign=center|quote="မျက်မှောက်ခေတ် AI အမှိုက်ဖန်တီးမှု (Slop) ရဲ့ သဘောသဘာဝကို နားလည်ဖို့ဆိုရင် လူတွေဟာ ဒစ်ဂျစ်တယ် အကြောင်းအရာတွေကို စားသုံးနေပုံဟာ ဝက်တွေ အစာစားနေပုံနဲ့ တူညီနေတယ်ဆိုတာကို အရင်ဆုံး စဉ်းစားကြည့်ရပါမယ်။ ဝက်စာ (Slop) ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က ကုန်ကျစရိတ်ကို အနည်းဆုံးဖြစ်အောင် လျှော့ချပြီး အာဟာရဓာတ် ရရှိမှုကို အများဆုံးဖြစ်စေဖို့ ဖြစ်သလို၊ AI အမှိုက်ဖန်တီးမှု (AI Slop) ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကလည်း ကုန်ကျစရိတ်ကို အနည်းဆုံးဖြစ်အောင် လျှော့ချပြီး လူတွေ အင်တာနက်စာမျက်နှာပေါ်မှာ အချိန်ကုန်ဆုံးအောင် အများဆုံး ဆွဲဆောင်ထားဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အွန်လိုင်းပေါ်မှာ ဟာသအမှိုက်ဖန်တီးမှု၊ စာပေအမှိုက်ဖန်တီးမှု၊ အနုပညာအမှိုက်ဖန်တီးမှု၊ ဝါသနာတူအုပ်စုလိုက် အမှိုက်ဖန်တီးမှု၊ ကလေးများအတွက် အမှိုက်ဖန်တီးမှုနဲ့ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အမှိုက်ဖန်တီးမှုဆိုပြီး အမျိုးမျိုး ရှိနေနိုင်ပါတယ်။ သို့သော်လည်း ဤအမှိုက်ဖန်တီးမှုတွေရဲ့ အနှစ်သာရက ဘာလဲဆိုတာထက် သင်က ၎င်းတို့ကို မျက်တောင်မခတ် တစိုက်မတ်မတ် ကြည့်ရှုနေမိဖို့ကသာ အဓိက အကျဆုံးအချက် ဖြစ်ပါတယ်။"<ref>{{cite web |last=Whang |first=Oliver |date=2 June 2026 |title=Can You Get Rich Quick Off A.I. Slop? |url=https://www.nytimes.com/interactive/2026/06/01/magazine/ai-slop-viral-videos.html |website=[[The New York Times]] |access-date=2 June 2026}}</ref>|source=Oliver Whang, ''The New York Times''|align=right}} ကိုဒီကော်မာစ် (Cody Kommers) နှင့် အခြားပညာရှင်ငါးဦးတို့ ပူးတွဲရေးသားပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်အရ AI အမှိုက်ဖန်တီးမှု (AI Slop) သည် "ယခုအချိန်အထိ တရားဝင် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ရန် ရုန်းကန်နေရဆဲ" ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါသည်။<ref name="Kommers-2026">{{Cite journal |last1=Kommers |first1=Cody |date=2026-01-24 |title=Why Slop Matters |journal=ACM AI Letters |volume=1 |pages=1–6 |doi=10.1145/3786777 |doi-access=free |last2=Duede |first2=Eamon |last3=Gordon |first3=Julia |last4=Holtzman |first4=Ari |last5=McNulty |first5=Tess |last6=Stewart |first6=Spencer |last7=Thomas |first7=Lindsay |last8=So |first8=Richard Jean |last9=Long |first9=Hoyt}}</ref> ၎င်းတို့က AI အမှိုက်ဖန်တီးမှုနှင့် အမှိုက်မဟုတ်သော ဖန်တီးမှုတို့အကြား စည်းခြားနားမှုကို တိတိကျကျ ဖော်ပြရန် မဖြစ်နိုင်ကြောင်း တင်ပြထားသော်လည်း AI အမှိုက်ဖန်တီးမှုကို ထင်ဟပ်စေသည့် "အခြေခံ ဝိသေသလက္ခဏာ သုံးခု" ကို ဖော်ထုတ်ပေးခဲ့ပါသည်။ ၎င်းတို့မှာ - အပေါ်ယံကြည့်လျှင် ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်ပုံပေါ်ခြင်း (Superficial competence)၊ ဖန်တီးသူဘက်မှ အားထုတ်မှု အလွန်နည်းပါးခြင်း (Asymmetric effort) နှင့် အမြောက်အမြား အလွယ်တကူ ထုတ်လုပ်နိုင်ခြင်း (Mass producibility) တို့ ဖြစ်ကြပါသည်။<ref name="Kommers-2026" /> ဤအခြေခံ ဝိသေသလက္ခဏာများအပြင် AI အမှိုက်ဖန်တီးမှုများတွင် ကွဲပြားခြားနားသော ပုံစံမျိုးစုံ ရှိနေပါသေးသည်။ AI အမှိုက်ဖန်တီးမှုများ ကွဲပြားသွားနိုင်သည့် အဓိက "ပြောင်းလဲမှု အတိုင်းအတာ သုံးခု" မှာ - ၎င်း၏ အသုံးချမှု အကျိုးကျေးဇူး (ဤအရာကို ဘာကြောင့် ဖန်တီးခဲ့တာလဲ)၊ တစ်ဦးချင်းအလိုက် အကြိုက်ညှိပေးမှု အဆင့် (လူတစ်ယောက်တည်း သို့မဟုတ် သူငယ်ချင်း မိတ်ဆွေအုပ်စုလေးတစ်ခုတည်းအတွက်သာ စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းလောက်အောင် သတ်သတ်မှတ်မှတ် ဖြစ်နေသလား) နှင့် စိတ်ကူးယဉ်ဆန်မှု အဆင့် (အချို့သော AI အမှိုက်ဖန်တီးမှုများသည် "လုံးဝ မဖြစ်နိုင်လောက်အောင် ရယ်စရာကောင်းနေပြီး" အချို့မှာမူ ပို၍ လက်တွေ့ကျနေခြင်း) တို့ ဖြစ်ပါသည်။<ref name="Kommers-2026" /> အနုပညာပြပွဲမှူး ဖရန်ဆက်စကို ဒီအီဇာ (Francesco D'Isa) ကမူ AI သည် "အမှိုက်ဖန်တီးမှုများကိုသာ ထုတ်လုပ်နေသည်" ဟု ပြောခြင်းမှာ မှားယွင်းသည်ဟု ယူဆပြီး၊ လူသားတို့၏ ဖန်တီးမှု အများစုသည်လည်း "အစဉ်အမြဲ အမှိုက်ဖန်တီးမှုများသာ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်" ဟု ရှုမြင်ပါသည်။ ၎င်းက ကမ္ဘာကျော် အနုပညာလက်ရာမွန်များဆိုသည်မှာ "မေ့လျော့ခံလိုက်ရသော၊ သူတစ်ပါးထံမှ ကူးချထားသော သို့မဟုတ် ပျင်းစရာကောင်းလှသော ဖန်တီးမှုကြီးများဟူသည့် ကြီးမားလှသော ရေခဲတောင်ကြီး၏ ရေပေါ်ပေါ်နေသော အဖျားပိုင်းလေးမျှသာ" ဖြစ်သည်ဟု သုံးသပ်ထားပါသည်။<ref>{{cite web |last=D'Isa |first=Francesco |date=December 1, 2025 |title=The idea of "AI slop" is slop |url=https://thephilosophicalsalon.com/the-idea-of-ai-slop-is-slop/ |access-date=6 February 2026 |website=The Philosophical Salon}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဉာဏ်ရည်တု]] t6awwup2cf7jzey2ta862j9kjksja4b 0 289665 1044787 2026-07-28T09:33:32Z Kalixlouiis 145250 စာမျက်နှာကို [[AI အမှိုက်]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1044787 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[AI အမှိုက်]] 1c5gmfpyalp7usnnpc15d2yfx7j2ty3 0 289666 1044788 2026-07-28T09:38:17Z Zawzawaungthwin 100038 ၂၀၂၆ အိန္ဒိယ ကျောင်းသားလူငယ် ဆန္ဒပြပွဲ(အင်္ဂလိပ်: 2026 Indian Student Protests သို့မဟုတ် အင်္ဂလိပ်: 2026 Delhi Jantar Mantar protests) သည် 1044788 wikitext text/x-wiki {{Infobox civil conflict | name = ၂၀၂၆ အိန္ဒိယ ကျောင်းသားလူငယ် ဆန္ဒပြပွဲ | subtitle = အိန္ဒိယ Gen Z ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှု<br />ပိုးဟတ် ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှု | partof = [[အာရှတိုက်ရှိ Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများ]] | image = {{Multiple image | total_width = 300 | perrow = 2 | border = infobox | image1 = CJP Protestors holding Bhagat Singh posters.jpg | image2 = | image3 = Protestors at Jantar Mantar.jpg }} | location = [[Jantar Mantar, New Delhi]], India{{efn|smaller protests also occurred in other cities}} | caption = ကျောင်းသားလူငယ်များ၏ ဆန္ဒပြနေကြမှု | date = ၆ ဇွန် – ၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ <ref>{{cite web |last1=Alam |first1=Majid |last2=Chand |first2=Sakshi |last3=Pragyesh |last4=Shams |first4=Tabshir |last5=Mathew |first5=Liz |last6=Anand |first6=Jatin |last7=Jayadeep |first7=Malavika |last8=Kanodia |first8=Akriti |last9=Joglekar |first9=Swapnil |last10=Rehman |first10=Asad |last11=Mussaddique |first11=Mishal |date=25 July 2026 |title=Jantar Mantar Protest Live Updates: CJP calls off protests 'in good faith' after talks with Centre |url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/jantar-mantar-protest-live-updates-abhijeet-dipke-sonam-wangchuk-dharmendra-pradhan-10802585/lite/ |website=indianexpress.com |location=New Delhi, India |publisher=The Indian Express |access-date=25 July 2026 |archive-date=25 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260725072120/https://indianexpress.com/article/cities/delhi/jantar-mantar-protest-live-updates-abhijeet-dipke-sonam-wangchuk-dharmendra-pradhan-10802585/lite/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Hallam |first1=Mark |last2=Kapoor |first2=Mahima |title=India news: 'Cockroaches' end protest after minister resigns |url=https://www.dw.com/en/india-news-cockroaches-end-protest-after-education-minister-dharmendra-pradhan-resigns/live-78108089 |access-date=26 July 2026 |work=dw.com |date=26 July 2026 |language=en |archive-date=25 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260725211055/https://www.dw.com/en/india-news-cockroaches-end-protest-after-education-minister-dharmendra-pradhan-resigns/live-78108089 |url-status=live }}</ref><br />({{Age in years and days|2026|6|6|2026|7|25}}) | causes = {{bulleted list | <small>ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝင်ခွင့် မေးခွန်းပေါက်ကြားခြင်း</small> | <small>အွန်လိုင်းစစ်ဆေးအမှတ်ပေးမှု အမှားအယွင်းများ</small> | <small>ဆယ်စုနှစ်များစွာ ဖြစ်ပေါ်လာသော စာမေးပွဲ စီမံခန့်ခွဲမှု အားနည်းချက်များ</small> }} | goals = {{bulleted list | <small>ပညာရေးဝန်ကြီး နှုတ်ထွက်ခြင်း</small> | <small>စာမေးပွဲစနစ်နှင့် ပညာရေးစနစ်တစ်ခုလုံးအား ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ</small> }} | methods = {{bulleted list | <small>စုရုံး ဆန္ဒပြပွဲများ</small> | <small>ထိုင်သပိတ်များ</small> | <small>အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြမှုများ</small> }} | result = တောင်းဆိုချက်များ ရရှိပြီး အောင်မြင်ခြင်း<br />{{blist | <small>ပညာရေးဝန်ကြီး Dharmendra Pradhan ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခြင်း</small> | <small>ဆန္ဒပြသူများအပေါ် အမှုများ ရုပ်သိမ်းပေးရန်နှင့် သတ်သေခဲ့သော ကျောင်းသားများ၏ မိသားစုများအား လျော်ကြေးပေးရန် အစိုးရက အာမခံခြင်း</small> | <small>စာမေးပွဲ မသမာနည်းများ တားဆီးရေးဥပဒေ၊ ၂၀၂၄ ကို ပြင်ဆင်ရန် ဥပဒေကြမ်း တင်ခြင်း</small><ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/centre-proposes-bill-to-strengthen-anti-cheating-law-in-bid-to-curb-exam-malpractices/article71265665.ece|publisher=The Hindu|title=Centre proposes Bill to strengthen anti-cheating law in bid to curb exam malpractices|first=Maitri|last=Porecha|date=25 July 2026|access-date=28 July 2026}}</ref> }} | side1 = {{tree list}} * {{symbol|Government of India logo.svg}} [[နာရန်ဒရာ မိုဒီ|နရိန္ဒြာ ဒါမိုဒါဒါစ် မိုဒီ အစိုးရ]] ** {{symbol|Ministry of Education India.svg}} <small>ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန</small> ** {{symbol|Ministry of Home Affairs India.svg}} <small>ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန</small> *** <small>ဒေလီရဲတပ်ဖွဲ့</small> *** {{flagicon image|Flag_of_Central_Reserve_Police_Forces.png}} <small>ဗဟိုအရံရဲတပ်ဖွဲ့</small> **** {{symbol|Rapid Action Force logo.png}} <small>အထူးအမြန်တုံ့ပြန်ရေးနှင့် လူစုလူဝေးထိန်းသိမ်းရေးတပ်ဖွဲ့</small> {{tree list/end}} | side1a = {{collapsible list|title=ထောက်ခံသူများ:| {{flagicon image|Bharatiya Janata Party Flag.jpg}} BJPပါတီ| {{flagicon image|Flag of the Rashtriya Swayamsevak Sangh.svg}}<small>ဟိန္ဒူအမျိုးသားရေး လူမှုအဖွဲ့အစည်း</small>}} | side2 = {{ubl| {{symbol|Cockroach_Janta_Party_logo.svg}} ပိုးဟတ်ပြည်သူ့ပါတီ| {{flagicon image|AISF Flag.svg}} <small>အိန္ဒိယ ကျောင်းသားများအဖွဲ့ချုပ်</small>| {{flagicon image|SFI-flag.svg}} <small>အိန္ဒိယ ကျောင်းသားများ ဖက်ဒရေးရှင်း</small>| {{flagicon image|A I S A.png}} <small>အိန္ဒိယ ကျောင်းသားများအသင်း</small>| {{symbol|Logo Krantikari Yuva Sangathan.png}} <small>အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ကျောင်းသားအဖွဲ့အစည်း</small>}} | side2a = {{collapsible list|title=ထောက်ခံသူများ:| {{flagicon image|CPI-banner.svg}} <small>အိန္ဒိယကွန်မြူနစ်ပါတီ</small>| {{flagicon image|CPI-M-flag.svg}} <small>အိန္ဒိယကွန်မြူနစ်ပါတီ (မာ့က်စ်ဝါဒီ)</small>| {{flagicon image|CPIML_LIBERATION_FLAG.jpg}} <small>အိန္ဒိယကွန်မြူနစ်ပါတီ (မာ့က်စ်–လီနင်ဝါဒီ)</small>| {{flagicon image|Flag DMK.svg}} <small>ဒရာဗီဒါ မူနက်ထရာ ကာဇာဂမ်</small>| {{flagicon image|RJD_Flag.svg}} <small>ရာရှထရိယ ဂျနတာ ဒယ်</small>| {{flagicon image|SP_Flag.png}} <small>ဆမာဂျ်ဝါဒီ ပါတီ</small>| {{flagicon image|AZAD SAMAJ PARTY (K) FLAG.png}} <small>အာဇက် ဆမာဂျ် ပါတီ (ကန်ရှီ ရမ်)</small>| {{flagicon image|Indian_National_Congress_Flag.svg}} <small>အိန္ဒိယ အမျိုးသားကွန်ဂရက်</small>| {{flagicon image|NCP–SP Flag.png}} <small>အမျိုးသားရေးကွန်ဂရက်ပါတီ – ရှာရဒ်ချန်ဒရာ ပါဝါ</small>| {{flagicon image|Flag of the All India Trinamool Congress.png}} <small>အိန္ဒိယ တရိနမူးလ် ကွန်ဂရက်</small>| <small>We the Leader Foundation</small>}} | leadfigures1 = {{bulleted list | {{symbol|PMO India Logo.svg}} [[နာရန်ဒရာ မိုဒီ|နရိန္ဒြာ ဒါမိုဒါဒါစ် မိုဒီ]] | {{symbol|Ministry of Home Affairs India.svg}} ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး | {{symbol|Ministry of Education India.svg}} ပညာရေးဝန်ကြီး }} | leadfigures2 = {{bulleted list | {{symbol|Cockroach_Janta_Party_logo.svg}} <small>အိန္ဒိယလူငယ်များဦးဆောင်သော ပိုးဟပ် ဂျန်တာပါတီ</small> | {{flagicon image|SFI-flag.svg}} <small>အိန္ဒိယ ကျောင်းသားများအဖွဲ့ချုပ်</small> }} | units1 = | injuries = <small>ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၁၈ ဦး (တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက်)<br />ဆန္ဒပြသူ ၁၀၀ ကျော် (ဆေးရုံမှတ်တမ်းများ)</small><ref>{{Cite web |date=21 July 2026 |title='Hit on head multiple times… now in ICU': More than 100 CJP protesters at RML emergency |url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/hit-on-head-multiple-times-now-in-icu-more-than-100-cjp-protesters-at-rml-emergency-10795772/ |access-date=25 July 2026 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=21 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260721192743/https://indianexpress.com/article/cities/delhi/hit-on-head-multiple-times-now-in-icu-more-than-100-cjp-protesters-at-rml-emergency-10795772/ |url-status=live }}</ref> }} '''၂၀၂၆ အိန္ဒိယ ကျောင်းသားလူငယ် ဆန္ဒပြပွဲ'''({{lang-en|'''2026 Indian Student Protests'''}} သို့မဟုတ် {{lang-en|'''2026 Delhi Jantar Mantar protests'''}}) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝင်ခွင့် စာမေးပွဲမေးခွန်းပေါက်ကြားမှုများနှင့် ပညာရေးစနစ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများကြောင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လနှင့် ဇူလိုင်လအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော ကျောင်းသားနှင့် လူငယ်များ၏ ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှုဖြစ်သည်။ ယင်းဆန္ဒပြပွဲများသည် နယူးဒေလီမြို့တွင် အဓိက ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် အခြားပြည်နယ်များသို့ ကျယ်ပြန့်သွားကာ နောက်ဆက်တွဲသက်ရောက်မှုအနေဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ် [[နာရန်ဒရာ မိုဒီ|မိုဒီ]]အစိုးရအဖွဲ့၏ ပညာရေးဝန်ကြီး ဒါမန်ဒရာ ပရာဟန် ရာထူးမှနုတ်ထွက်ခဲ့ရခြင်းနှင့်အတူ ဆန္ဒပြပွဲ အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဆန္ဒပြပွဲများကို ပိုမိုအရှိန်မြင့်စေသည့် စာမေးပွဲ မသမာမှုများအတွက် အပြစ်ပေးသွားမည်ဟု မိုဒီ ကတိပြု |url=https://news-eleven.com/article/313589 |access-date=2026-07-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယတွင် ပညာရေးဝန်ကြီး ရာထူးမှနုတ်ထွက်ပြီးနောက် ဆန္ဒပြမှုများကို အဆုံးသတ်ပြီဖြစ်ကြောင်း ပိုးဟပ် ပါတီ ပြောကြား |url=https://news-eleven.com/article/313671 |access-date=2026-07-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယတွင် ဆန္ဒပြကျောင်းသားများကို AK-47 ဖြင့် လူစုခွဲခဲ့သည့် ရဲအား တာဝန်မှ ယာယီရပ်ဆိုင်း |url=https://news-eleven.com/article/313739 |access-date=2026-07-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်း == === ပိုးဟတ်ပြည်သူ့ပါတီ တည်ထောင်ခြင်း === ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလဆန်းပိုင်းတွင် အိန္ဒိယတရားသူကြီးချုပ် ဆူရိယာ ကန့် (Surya Kant) သည် တရားရုံးတော်ကြားနာပွဲ တစ်ခုအတွင်း အလုပ်လက်မဲ့လူငယ်များကို ဆိုရှယ်မီဒီယာ တက်ကြွလှုပ်ရှားမှုနှင့် တရားစွဲဆိုမှုများမှတစ်ဆင့် အဖွဲ့အစည်းများကို တိုက်ခိုက်နေကြသည့် "ပိုးဟတ်များ" နှင့် "ကပ်ပါးကောင်များ" ဟု နှိုင်းယှဉ်ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Teltumbde |first=Anand |author-link=Anand Teltumbde |date=9 June 2026 |title=Who are the real parasites? |url=https://frontline.thehindu.com/columns/surya-kant-parasite-remark-unemployment/article71041381.ece |website=Frontline (magazine)}}</ref><ref name=":1">{{cite news |last1=Kishor |first1=Udayan |date=16 May 2026 |title='Pained' by how media misquoted my observation: CJI Surya Kant issues clarification on 'parasite' remark |url=https://www.newindianexpress.com/india/2026/May/16/was-talking-about-those-entering-bar-through-fake-bogus-degrees-cji-on-cockroaches-remark |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260523133556/https://www.newindianexpress.com/india/2026/May/16/was-talking-about-those-entering-bar-through-fake-bogus-degrees-cji-on-cockroaches-remark |archive-date=23 May 2026 |access-date=6 June 2026 |work=The New Indian Express |language=en}}</ref> အဆိုပါ ပြောဆိုချက်သည် လူထု၏ ကျယ်ပြန့်သော ဝေဖန်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။ မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဒစ်ဂျစ်တယ် ဆက်သွယ်ရေး မဟာဗျူဟာပညာရှင် အဘီဂျစ် ဒီပကီ (Abhijeet Dipke) က ပိုးဟတ်ပြည်သူ့ပါတီ (Cockroach Janta Party - CJP) ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပါတီအမည်မှာ တရားသူကြီးချုပ် ကန့်၏ ပြောဆိုချက်ကို တိုက်ရိုက် ရည်ညွှန်းမှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ လှုပ်ရှားမှုသည် ဆိုရှယ်မီဒီယာတွင် ပရိသတ် အမြောက်အမြားကို လျင်မြန်စွာ ရရှိခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင်မူ အိန္ဒိယတရားသူကြီးချုပ် ကန့် သည် သူ၏ဝေဖန်မှုမှာ အတုအယောင် ပညာရေးအထောက်အထားများကို အသုံးပြုကာ ဥပဒေ၊ မီဒီယာနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း လုပ်ငန်းများထဲသို့ ဝင်ရောက်လာကြသူများကိုသာ ရည်ရွယ်ခြင်းဖြစ်ပြီး လူငယ်များကို လေးစားကြောင်း ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=16 May 2026 |title=After Outrage over His 'Cockroaches' 'Parasites' Remarks, CJI Surya Kant Says Media 'Misquoted' Him |url=https://thewire.in/rights/offends-spirit-of-democracy-outrage-over-cji-surya-kants-cockroaches-parasites-remarks |access-date=6 June 2026 |work=The Wire (India) |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Noor |first1=Mysha Rizvi,Aliza |date=23 July 2026 |title='Sanatanis Are Here': Inside Hindutva Outfits Threatening Jantar Mantar Protest |url=https://www.thequint.com/news/politics/sanatanis-have-arrived-inside-the-hindu-right-attacking-jantar-mantar-protest |access-date=24 July 2026 |website=TheQuint |language=en}}</ref> === စာမေးပွဲမေးခွန်းပေါက်ခြင်း === တစ်ဖက်တွင်လည်း ၂၀၂၆ အိန္ဒိယ ကျောင်းသားလူငယ် ဆန္ဒပြပွဲ ၏ နောက်ခံအကြောင်းအရင်းမှာ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝင်ခွင့် စာမေးပွဲနှင့် ဆက်စပ်သည့် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်ရပ်အပေါ် အဓိက အခြေခံခဲ့သည်။ထို ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဝင်ခွင့်စာမေးပွဲမေးခွန်းပေါက်ကြားမှုကြောင့် ကျောင်းသားပေါင်း ၂ သန်းခန့်ထိခိုက်နစ်နာခဲ့ရပြီး ကျောင်းသားအချို့ သတ်သေခဲ့ကြသည်။အိန္ဒိယနိုင်ငံ တွင် National Eligibility cum Entrance Test - Undergraduate (NEET-UG)ဟု ခေါ်သည့် ထင်ရှားသော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝင်ခွင့်စာမေးပွဲကို မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံတဝန်းရှိ စာဖြေဌာနပေါင်း ၅,၀၀၀ ကျော် ၌ စာမေးပွဲဖြေဆိုသူ ၂ဒသမ၂၈ သန်းနီးပါးဖြေဆိုခဲ့ကြသည်။ထိုသို့ဖြေဆိုပြီး ရက်အနည်းငယ်အတွင်းတွင် မေးခွန်း ပေါက်ကြားမှုစွပ်စွဲချက်ဖြင့် စာမေးပွဲကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ထို့နောက် ဘွဲ့ကြိုဝင်ခွင့် စာမေးပွဲကို ဇွန်လ ၂၁ ရက် တွင် ပြန်လည်ဖြေဆိုရန် ပညာရေးဌာန က စီစဥ်ခဲ့ကြသည်။ဤသို့ဖြင့် ဆန္ဒပြပွဲသည် စတင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယနိုင်ငံ ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှုကိုထောက်ခံကြောင်း ဗကသများအဖွဲ့ချုပ်ထုတ်ပြန် |url=https://burmese.dvb.no/post/480107 |access-date=2026-07-28 |website=DVB Burmese |language=my}}</ref> အဆိုပါ ဆေးတက္ကသိုလ်ဝင်ခွင့် စာမေးပွဲ ဖျက်သိမ်းမှုအပြင် နောက်ထပ် သီးခြားအငြင်းပွားဖွယ်ကိစ္စ တစ်ခုဖြစ်သည့် အလယ်တန်းနှင့် အထက်တန်းပညာရေးဘုတ်အဖွဲ့ (CBSE) ၏ အွန်လိုင်းအမှတ်ပေးစနစ်နှင့် ပြန်လည်အမှတ်စစ်ဆေးခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်များတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော မမှန်မကန်မှုများကြောင့် ဖြစ်ကြသည်။ယင်းမတိုင်မီ ၂၀၂၄ ခုနှစ်ကလည်း အလားတူဝင်ခွင့် စာမေးပွဲ မေးခွန်းပေါက်သည်ဆိုသော စွပ်စွဲချက်များဖြင့် ထောင်နှင့်ချီသော စာမေးပွဲ ဖြေဆိုသူများ အံ့သြဖွယ်ကောင်းလောက်သည့် အမှတ်ကောင်းများရရှိခဲ့မှုနှင့်စပ်လျဥ်းပြီး နိုင်ငံတဝန်းတွင် ဆန္ဒပြမှုဖြစ်ပေါ်ခဲ့သေးသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-06-17 |title=အိန္ဒိယမှာ မေးခွန်းပေါက်လို့ ဆေးကျောင်းဝင်ခွင့်စာမေးပွဲကာလ တယ်လီဂရမ်သုံးခွင့်ပိတ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ckg4em330y8o |access-date=2026-07-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ဖြစ်စဥ်အကျဥ်းချုပ် == ဤဆန္ဒပြပွဲများသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့မှ ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက်နေ့အထိ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ နယူးဒေလီမြို့၊ ဂျန်တာမာန်တာ (Jantar Mantar) တွင် ဆန္ဒပြပွဲများ အစဉ်လိုက် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ယင်းတို့ကို အိန္ဒိယလူငယ်များအား အခြေခံသည့် နိုင်ငံရေးသရော်စာ လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုဖြစ်သော ပိုးဟတ် ပြည်သူ့ပါတီ (Cockroach Janta Party - CJP) နှင့်အတူ အိန္ဒိယ ကျောင်းသားများအဖွဲ့ချုပ်၊ အိန္ဒိယ ကျောင်းသားများအသင်းနှင့် အိန္ဒိယ ကျောင်းသားများ ဖက်ဒရေးရှင်း အပါအဝင် လက်ဝဲယိမ်း ကျောင်းသားအဖွဲ့အစည်းများက ဦးဆောင်စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ဆန္ဒပြပွဲများသည် ပြည်ထောင်စု ပညာရေးဝန်ကြီး ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ပေးရေးအပါအဝင် စာမေးပွဲစနစ် နှင့် ပညာရေးစနစ်တစ်ခုလုံး ပြုပြင်ပြောင်းခဲရေးကို တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ ဇွန်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ '''ဆိုနမ် ဝမ်ချွတ်''' (Sonam Wangchuk) ၏ အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြမှု စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ပြီးနောက် အဆိုပါ ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှုသည် တစ်နိုင်ငံလုံး၏ အာရုံစိုက်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-25 |title=အိန္ဒိယလူငယ်တွေ ဆန္ဒပြမှု ရပ်ဆိုင်း၊ ပညာရေးဝန်ကြီးနုတ်ထွက်ပေးရ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cd0xnxmj0gxo |access-date=2026-07-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ပိုးဟတ်ပြည်သူ့ပါတီဟု လူသိများလာသည့် မူလ ဆိုရှယ်မီဒီယာလှုပ်ရှားမှုကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလတွင် ဒစ်ဂျစ်တယ် ဆက်သွယ်ရေး မဟာဗျူဟာပညာရှင် အဘီဂျစ် ဒီပကီ (Abhijeet Dipke) က နိုင်ငံရေးသရော်စာအနေဖြင့် ဖန်တီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါအမည်သည် အလုပ်လက်မဲ့လူငယ်များနှင့် ဆိုရှယ်မီဒီယာ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများကို "ပိုးဟတ်များ" နှင့် "ကပ်ပါးကောင်များ" ဟု နှိုင်းယှဉ်ပြောဆိုခဲ့သော အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ တရားသူကြီးချုပ် ဆူရိယာ ကန့် (Surya Kant) ၏ ပြောဆိုချက်ကို ရည်ညွှန်းမှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ထိုရည်ညွန်းမှည့်ခေါ်မှုသည် အွန်လိုင်းတွင် ကျယ်ပြန့် လူကြိုက်များလာပြီးနောက် အဆိုပါလှုပ်ရှားမှုသည် လူကိုယ်တိုင် ပါဝင်သည့် ဆန္ဒပြပွဲများအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့ပြီး ဒေလီရဲတပ်ဖွဲ့က ပထမပိုင်းတွင် ခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-23 |title=အိန္ဒိယနိုင်ငံရေးရဲ့ ပိုးဟပ်ဇာတ်ကောင်သစ် အွန်လိုင်းမှာတရှိန်ထိုးနာမည်ကြီးလာ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvgzv8nrg2do |access-date=2026-07-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ပညာရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ဆိုနမ် ဝမ်ချွတ်သည် ဂျန်တာမာန်တာရှိ သပိတ်စခန်း ဆန္ဒပြပွဲသို့ လာရောက်ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ သူသည် အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြပွဲကို စတင်ခဲ့ပြီး ပညာရေးဝန်ကြီး ဒါမန်ဒရာ ပရာဟန် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-25 |title=ပိုးဟပ်ပါတီဆန္ဒပြမှု - မိုဒီ မမျှော်လင့်ခဲ့တဲ့ အိန္ဒိယလူငယ်တွေရဲ့ အုံကြွမှု |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/czxekxxnw91o |access-date=2026-07-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လလယ်ပိုင်းတွင် ဒေလီရဲတပ်ဖွဲ့၏ ဦးဆောင်မှုအပြောင်းအလဲ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ရဲတပ်ဖွဲ့က ဆန္ဒပြရာနေရာရှိ ကာရံတားဆီးထားသည့် တားမြစ်တံတားများကို ဖယ်ရှားခဲ့ပြီး ဝမ်ချွတ်ကို ဆန္ဒမပါဘဲ အတင်းအဓမ္မ ဆေးရုံသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Watch |first=Dawei |date=2026-07-24 |title=အန္ဒိယတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ဆိုနမ်ဝမ်ချွတ် အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြမှု အဆုံးသတ် |url=https://www.daweiwatch.com/24/07/2026/134204/ |access-date=2026-07-28 |website=Dawei Watch |language=en}}</ref> ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် အဓိကအားဖြင့် ကျောင်းသားများနှင့် Gen Z လူငယ်ထောင်ပေါင်းများစွာတို့သည် ဒေလီရဲတပ်ဖွဲ့၏ လူစုခွဲရန် အမိန့်များကို ဖီဆန်လျက် ဂျန်တာမာန်တာအနီးတွင် စုဝေးခဲ့ကြသည်။ မုတ်သုံရာသီ လွှတ်တော်အစည်းအဝေး ကျင်းပနေသည့် လွှတ်တော်ဆီသို့ ဆန္ဒပြသူများ မရောက်ရှိစေရန် ရဲတပ်ဖွဲ့က ရာဘာကျည်တောင့်များ၊ တုတ်များဖြင့် ရိုက်နှက်ခြင်းနှင့် မျက်ရည်ယိုဗုံးများ အသုံးပြုကာ လူစုခွဲခဲ့သဖြင့် ပဋိပက္ခသည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။France 24 နှင့် [[စီအန်အန်|စီအန်အန်သတင်းဌာန]] အပါအဝင် နိုင်ငံတကာသတင်းဌာနများက ဤဆန္ဒပြပွဲများကို နှစ်ပေါင်းများအတွင်း နိုင်ငံအစိုးရကို ဆန့်ကျင်သည့် အကြီးမားဆုံး ဆန္ဒပြပွဲများအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ကြပြီး ဒေလီရဲတပ်ဖွဲ့ကမူ ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များသည် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးကို ထိန်းသိမ်းရန် လိုအပ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ရဲတပ်ဖွဲ့၏ တုံ့ပြန်မှုနောက်ပိုင်းတွင် CJP ခေါင်းဆောင်များက မြို့တော်အတွင်း နောက်ထပ် လမ်းလျှောက်ဆန္ဒပြပွဲများကို စီစဉ်မည်မဟုတ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သော်လည်း ဂျန်တာမာန်တာတွင် ထိုင်သပိတ်မှောက်ခြင်းနှင့် ပရာဒန် နုတ်ထွက်ရေး ကမ်ပိန်းကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားမည် ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယဆန္ဒပြကျောင်းသားများအား လူစုခွဲရန် ပစ်ခတ်ခဲ့သည့် ရဲအရာရှိ ရာထူးမှရပ်ဆိုင်းခံရ |url=https://burmese.dvb.no/post/189360 |access-date=2026-07-28 |website=DVB Burmese |language=my}}</ref> ရဲတပ်ဖွဲ့က ဖြိုခွဲပြီးနောက် ဒေလီရဲတပ်ဖွဲ့သည် သတ်မှတ်ထားသောနေရာရှိ ဆန္ဒပြသူများ၏ တဲများကို ဖျက်ဆီးခဲ့သော်လည်း ဆန္ဒပြသူများက မိုးရွာသွန်းမှုနှင့် အပျက်အစီးများကြားတွင် ၎င်းတို့၏ စခန်းများကို အမြန်ပြန်လည် တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-07-27 |title=ပိုးဟပ်တို့ အုံကြွမှုအပြီး အိန္ဒိယပညာရေးဝန်ကြီး နုတ်ထွက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/79897/ |access-date=2026-07-28 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဂျန်တာမာန်တာနေရာ၌ စုဝေးဆန္ဒပြကြသည့် ဆန္ဒပြသူများအပေါ် တရားစွဲဆိုအရေးယူမည် မဟုတ်ကြောင်း၊ နောင်တွင် မေးခွန်းပေါက်ကြားမှု မရှိစေရေးအတွက် ဆွေးနွေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်သွားခဲ့ကြသည့် ကျောင်းသားများ၏ မိသားစုများအား လျော်ကြေးငွေ ပေးအပ်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း အစိုးရက အာမခံချက်ပေးခဲ့ပြီးနောက် ဝမ်ချွတ်သည် သူ၏ အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြမှုကို ရပ်ဆဲခဲ့သည်။ထို့အတူ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ပညာရေး ဝန်ကြီးလည်း ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ CJP ၏ တောင်းဆိုချက်များကို အစိုးရက သဘောတူလက်ခံခဲ့ပြီးနောက် ထိုနေ့နှောင်းပိုင်းတွင် ဆန္ဒပြပွဲများကို ရပ်ဆဲခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-07-25 |title=ကျောင်းသားတွေရဲ့ ဆန္ဒပြမှုတွေ အရှိန်မြင့်လာတဲ့နောက် အိန္ဒိယ ပညာရေးဝန်ကြီး နုတ်ထွက် |url=https://www.ludunwayoo.com/world-news-mm/2026/07/26/163947/ |access-date=2026-07-28 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ခုနှစ် ဆန္ဒပြပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] 639cfznxw6p00pmzs5831827d9nl9qb 1044797 1044788 2026-07-28T10:03:18Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ]] 1044797 wikitext text/x-wiki {{Infobox civil conflict | name = ၂၀၂၆ အိန္ဒိယ ကျောင်းသားလူငယ် ဆန္ဒပြပွဲ | subtitle = အိန္ဒိယ Gen Z ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှု<br />ပိုးဟတ် ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှု | partof = [[အာရှတိုက်ရှိ Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများ]] | image = {{Multiple image | total_width = 300 | perrow = 2 | border = infobox | image1 = CJP Protestors holding Bhagat Singh posters.jpg | image2 = | image3 = Protestors at Jantar Mantar.jpg }} | location = [[Jantar Mantar, New Delhi]], India{{efn|smaller protests also occurred in other cities}} | caption = ကျောင်းသားလူငယ်များ၏ ဆန္ဒပြနေကြမှု | date = ၆ ဇွန် – ၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ <ref>{{cite web |last1=Alam |first1=Majid |last2=Chand |first2=Sakshi |last3=Pragyesh |last4=Shams |first4=Tabshir |last5=Mathew |first5=Liz |last6=Anand |first6=Jatin |last7=Jayadeep |first7=Malavika |last8=Kanodia |first8=Akriti |last9=Joglekar |first9=Swapnil |last10=Rehman |first10=Asad |last11=Mussaddique |first11=Mishal |date=25 July 2026 |title=Jantar Mantar Protest Live Updates: CJP calls off protests 'in good faith' after talks with Centre |url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/jantar-mantar-protest-live-updates-abhijeet-dipke-sonam-wangchuk-dharmendra-pradhan-10802585/lite/ |website=indianexpress.com |location=New Delhi, India |publisher=The Indian Express |access-date=25 July 2026 |archive-date=25 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260725072120/https://indianexpress.com/article/cities/delhi/jantar-mantar-protest-live-updates-abhijeet-dipke-sonam-wangchuk-dharmendra-pradhan-10802585/lite/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Hallam |first1=Mark |last2=Kapoor |first2=Mahima |title=India news: 'Cockroaches' end protest after minister resigns |url=https://www.dw.com/en/india-news-cockroaches-end-protest-after-education-minister-dharmendra-pradhan-resigns/live-78108089 |access-date=26 July 2026 |work=dw.com |date=26 July 2026 |language=en |archive-date=25 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260725211055/https://www.dw.com/en/india-news-cockroaches-end-protest-after-education-minister-dharmendra-pradhan-resigns/live-78108089 |url-status=live }}</ref><br />({{Age in years and days|2026|6|6|2026|7|25}}) | causes = {{bulleted list | <small>ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝင်ခွင့် မေးခွန်းပေါက်ကြားခြင်း</small> | <small>အွန်လိုင်းစစ်ဆေးအမှတ်ပေးမှု အမှားအယွင်းများ</small> | <small>ဆယ်စုနှစ်များစွာ ဖြစ်ပေါ်လာသော စာမေးပွဲ စီမံခန့်ခွဲမှု အားနည်းချက်များ</small> }} | goals = {{bulleted list | <small>ပညာရေးဝန်ကြီး နှုတ်ထွက်ခြင်း</small> | <small>စာမေးပွဲစနစ်နှင့် ပညာရေးစနစ်တစ်ခုလုံးအား ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ</small> }} | methods = {{bulleted list | <small>စုရုံး ဆန္ဒပြပွဲများ</small> | <small>ထိုင်သပိတ်များ</small> | <small>အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြမှုများ</small> }} | result = တောင်းဆိုချက်များ ရရှိပြီး အောင်မြင်ခြင်း<br />{{blist | <small>ပညာရေးဝန်ကြီး Dharmendra Pradhan ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခြင်း</small> | <small>ဆန္ဒပြသူများအပေါ် အမှုများ ရုပ်သိမ်းပေးရန်နှင့် သတ်သေခဲ့သော ကျောင်းသားများ၏ မိသားစုများအား လျော်ကြေးပေးရန် အစိုးရက အာမခံခြင်း</small> | <small>စာမေးပွဲ မသမာနည်းများ တားဆီးရေးဥပဒေ၊ ၂၀၂၄ ကို ပြင်ဆင်ရန် ဥပဒေကြမ်း တင်ခြင်း</small><ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/centre-proposes-bill-to-strengthen-anti-cheating-law-in-bid-to-curb-exam-malpractices/article71265665.ece|publisher=The Hindu|title=Centre proposes Bill to strengthen anti-cheating law in bid to curb exam malpractices|first=Maitri|last=Porecha|date=25 July 2026|access-date=28 July 2026}}</ref> }} | side1 = {{tree list}} * {{symbol|Government of India logo.svg}} [[နာရန်ဒရာ မိုဒီ|နရိန္ဒြာ ဒါမိုဒါဒါစ် မိုဒီ အစိုးရ]] ** {{symbol|Ministry of Education India.svg}} <small>ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန</small> ** {{symbol|Ministry of Home Affairs India.svg}} <small>ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန</small> *** <small>ဒေလီရဲတပ်ဖွဲ့</small> *** {{flagicon image|Flag_of_Central_Reserve_Police_Forces.png}} <small>ဗဟိုအရံရဲတပ်ဖွဲ့</small> **** {{symbol|Rapid Action Force logo.png}} <small>အထူးအမြန်တုံ့ပြန်ရေးနှင့် လူစုလူဝေးထိန်းသိမ်းရေးတပ်ဖွဲ့</small> {{tree list/end}} | side1a = {{collapsible list|title=ထောက်ခံသူများ:| {{flagicon image|Bharatiya Janata Party Flag.jpg}} BJPပါတီ| {{flagicon image|Flag of the Rashtriya Swayamsevak Sangh.svg}}<small>ဟိန္ဒူအမျိုးသားရေး လူမှုအဖွဲ့အစည်း</small>}} | side2 = {{ubl| {{symbol|Cockroach_Janta_Party_logo.svg}} ပိုးဟတ်ပြည်သူ့ပါတီ| {{flagicon image|AISF Flag.svg}} <small>အိန္ဒိယ ကျောင်းသားများအဖွဲ့ချုပ်</small>| {{flagicon image|SFI-flag.svg}} <small>အိန္ဒိယ ကျောင်းသားများ ဖက်ဒရေးရှင်း</small>| {{flagicon image|A I S A.png}} <small>အိန္ဒိယ ကျောင်းသားများအသင်း</small>| {{symbol|Logo Krantikari Yuva Sangathan.png}} <small>အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ကျောင်းသားအဖွဲ့အစည်း</small>}} | side2a = {{collapsible list|title=ထောက်ခံသူများ:| {{flagicon image|CPI-banner.svg}} <small>အိန္ဒိယကွန်မြူနစ်ပါတီ</small>| {{flagicon image|CPI-M-flag.svg}} <small>အိန္ဒိယကွန်မြူနစ်ပါတီ (မာ့က်စ်ဝါဒီ)</small>| {{flagicon image|CPIML_LIBERATION_FLAG.jpg}} <small>အိန္ဒိယကွန်မြူနစ်ပါတီ (မာ့က်စ်–လီနင်ဝါဒီ)</small>| {{flagicon image|Flag DMK.svg}} <small>ဒရာဗီဒါ မူနက်ထရာ ကာဇာဂမ်</small>| {{flagicon image|RJD_Flag.svg}} <small>ရာရှထရိယ ဂျနတာ ဒယ်</small>| {{flagicon image|SP_Flag.png}} <small>ဆမာဂျ်ဝါဒီ ပါတီ</small>| {{flagicon image|AZAD SAMAJ PARTY (K) FLAG.png}} <small>အာဇက် ဆမာဂျ် ပါတီ (ကန်ရှီ ရမ်)</small>| {{flagicon image|Indian_National_Congress_Flag.svg}} <small>အိန္ဒိယ အမျိုးသားကွန်ဂရက်</small>| {{flagicon image|NCP–SP Flag.png}} <small>အမျိုးသားရေးကွန်ဂရက်ပါတီ – ရှာရဒ်ချန်ဒရာ ပါဝါ</small>| {{flagicon image|Flag of the All India Trinamool Congress.png}} <small>အိန္ဒိယ တရိနမူးလ် ကွန်ဂရက်</small>| <small>We the Leader Foundation</small>}} | leadfigures1 = {{bulleted list | {{symbol|PMO India Logo.svg}} [[နာရန်ဒရာ မိုဒီ|နရိန္ဒြာ ဒါမိုဒါဒါစ် မိုဒီ]] | {{symbol|Ministry of Home Affairs India.svg}} ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး | {{symbol|Ministry of Education India.svg}} ပညာရေးဝန်ကြီး }} | leadfigures2 = {{bulleted list | {{symbol|Cockroach_Janta_Party_logo.svg}} <small>အိန္ဒိယလူငယ်များဦးဆောင်သော ပိုးဟပ် ဂျန်တာပါတီ</small> | {{flagicon image|SFI-flag.svg}} <small>အိန္ဒိယ ကျောင်းသားများအဖွဲ့ချုပ်</small> }} | units1 = | injuries = <small>ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၁၈ ဦး (တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက်)<br />ဆန္ဒပြသူ ၁၀၀ ကျော် (ဆေးရုံမှတ်တမ်းများ)</small><ref>{{Cite web |date=21 July 2026 |title='Hit on head multiple times… now in ICU': More than 100 CJP protesters at RML emergency |url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/hit-on-head-multiple-times-now-in-icu-more-than-100-cjp-protesters-at-rml-emergency-10795772/ |access-date=25 July 2026 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=21 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260721192743/https://indianexpress.com/article/cities/delhi/hit-on-head-multiple-times-now-in-icu-more-than-100-cjp-protesters-at-rml-emergency-10795772/ |url-status=live }}</ref> }} '''၂၀၂၆ အိန္ဒိယ ကျောင်းသားလူငယ် ဆန္ဒပြပွဲ'''({{lang-en|'''2026 Indian Student Protests'''}} သို့မဟုတ် {{lang-en|'''2026 Delhi Jantar Mantar protests'''}}) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝင်ခွင့် စာမေးပွဲမေးခွန်းပေါက်ကြားမှုများနှင့် ပညာရေးစနစ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများကြောင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လနှင့် ဇူလိုင်လအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော ကျောင်းသားနှင့် လူငယ်များ၏ ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှုဖြစ်သည်။ ယင်းဆန္ဒပြပွဲများသည် နယူးဒေလီမြို့တွင် အဓိက ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် အခြားပြည်နယ်များသို့ ကျယ်ပြန့်သွားကာ နောက်ဆက်တွဲသက်ရောက်မှုအနေဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ် [[နာရန်ဒရာ မိုဒီ|မိုဒီ]]အစိုးရအဖွဲ့၏ ပညာရေးဝန်ကြီး ဒါမန်ဒရာ ပရာဟန် ရာထူးမှနုတ်ထွက်ခဲ့ရခြင်းနှင့်အတူ ဆန္ဒပြပွဲ အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဆန္ဒပြပွဲများကို ပိုမိုအရှိန်မြင့်စေသည့် စာမေးပွဲ မသမာမှုများအတွက် အပြစ်ပေးသွားမည်ဟု မိုဒီ ကတိပြု |url=https://news-eleven.com/article/313589 |access-date=2026-07-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယတွင် ပညာရေးဝန်ကြီး ရာထူးမှနုတ်ထွက်ပြီးနောက် ဆန္ဒပြမှုများကို အဆုံးသတ်ပြီဖြစ်ကြောင်း ပိုးဟပ် ပါတီ ပြောကြား |url=https://news-eleven.com/article/313671 |access-date=2026-07-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယတွင် ဆန္ဒပြကျောင်းသားများကို AK-47 ဖြင့် လူစုခွဲခဲ့သည့် ရဲအား တာဝန်မှ ယာယီရပ်ဆိုင်း |url=https://news-eleven.com/article/313739 |access-date=2026-07-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်း == === ပိုးဟတ်ပြည်သူ့ပါတီ တည်ထောင်ခြင်း === ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလဆန်းပိုင်းတွင် အိန္ဒိယတရားသူကြီးချုပ် ဆူရိယာ ကန့် (Surya Kant) သည် တရားရုံးတော်ကြားနာပွဲ တစ်ခုအတွင်း အလုပ်လက်မဲ့လူငယ်များကို ဆိုရှယ်မီဒီယာ တက်ကြွလှုပ်ရှားမှုနှင့် တရားစွဲဆိုမှုများမှတစ်ဆင့် အဖွဲ့အစည်းများကို တိုက်ခိုက်နေကြသည့် "ပိုးဟတ်များ" နှင့် "ကပ်ပါးကောင်များ" ဟု နှိုင်းယှဉ်ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Teltumbde |first=Anand |author-link=Anand Teltumbde |date=9 June 2026 |title=Who are the real parasites? |url=https://frontline.thehindu.com/columns/surya-kant-parasite-remark-unemployment/article71041381.ece |website=Frontline (magazine)}}</ref><ref name=":1">{{cite news |last1=Kishor |first1=Udayan |date=16 May 2026 |title='Pained' by how media misquoted my observation: CJI Surya Kant issues clarification on 'parasite' remark |url=https://www.newindianexpress.com/india/2026/May/16/was-talking-about-those-entering-bar-through-fake-bogus-degrees-cji-on-cockroaches-remark |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260523133556/https://www.newindianexpress.com/india/2026/May/16/was-talking-about-those-entering-bar-through-fake-bogus-degrees-cji-on-cockroaches-remark |archive-date=23 May 2026 |access-date=6 June 2026 |work=The New Indian Express |language=en}}</ref> အဆိုပါ ပြောဆိုချက်သည် လူထု၏ ကျယ်ပြန့်သော ဝေဖန်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။ မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဒစ်ဂျစ်တယ် ဆက်သွယ်ရေး မဟာဗျူဟာပညာရှင် အဘီဂျစ် ဒီပကီ (Abhijeet Dipke) က ပိုးဟတ်ပြည်သူ့ပါတီ (Cockroach Janta Party - CJP) ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပါတီအမည်မှာ တရားသူကြီးချုပ် ကန့်၏ ပြောဆိုချက်ကို တိုက်ရိုက် ရည်ညွှန်းမှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ လှုပ်ရှားမှုသည် ဆိုရှယ်မီဒီယာတွင် ပရိသတ် အမြောက်အမြားကို လျင်မြန်စွာ ရရှိခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင်မူ အိန္ဒိယတရားသူကြီးချုပ် ကန့် သည် သူ၏ဝေဖန်မှုမှာ အတုအယောင် ပညာရေးအထောက်အထားများကို အသုံးပြုကာ ဥပဒေ၊ မီဒီယာနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း လုပ်ငန်းများထဲသို့ ဝင်ရောက်လာကြသူများကိုသာ ရည်ရွယ်ခြင်းဖြစ်ပြီး လူငယ်များကို လေးစားကြောင်း ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=16 May 2026 |title=After Outrage over His 'Cockroaches' 'Parasites' Remarks, CJI Surya Kant Says Media 'Misquoted' Him |url=https://thewire.in/rights/offends-spirit-of-democracy-outrage-over-cji-surya-kants-cockroaches-parasites-remarks |access-date=6 June 2026 |work=The Wire (India) |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Noor |first1=Mysha Rizvi,Aliza |date=23 July 2026 |title='Sanatanis Are Here': Inside Hindutva Outfits Threatening Jantar Mantar Protest |url=https://www.thequint.com/news/politics/sanatanis-have-arrived-inside-the-hindu-right-attacking-jantar-mantar-protest |access-date=24 July 2026 |website=TheQuint |language=en}}</ref> === စာမေးပွဲမေးခွန်းပေါက်ခြင်း === တစ်ဖက်တွင်လည်း ၂၀၂၆ အိန္ဒိယ ကျောင်းသားလူငယ် ဆန္ဒပြပွဲ ၏ နောက်ခံအကြောင်းအရင်းမှာ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝင်ခွင့် စာမေးပွဲနှင့် ဆက်စပ်သည့် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်ရပ်အပေါ် အဓိက အခြေခံခဲ့သည်။ထို ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဝင်ခွင့်စာမေးပွဲမေးခွန်းပေါက်ကြားမှုကြောင့် ကျောင်းသားပေါင်း ၂ သန်းခန့်ထိခိုက်နစ်နာခဲ့ရပြီး ကျောင်းသားအချို့ သတ်သေခဲ့ကြသည်။အိန္ဒိယနိုင်ငံ တွင် National Eligibility cum Entrance Test - Undergraduate (NEET-UG)ဟု ခေါ်သည့် ထင်ရှားသော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝင်ခွင့်စာမေးပွဲကို မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံတဝန်းရှိ စာဖြေဌာနပေါင်း ၅,၀၀၀ ကျော် ၌ စာမေးပွဲဖြေဆိုသူ ၂ဒသမ၂၈ သန်းနီးပါးဖြေဆိုခဲ့ကြသည်။ထိုသို့ဖြေဆိုပြီး ရက်အနည်းငယ်အတွင်းတွင် မေးခွန်း ပေါက်ကြားမှုစွပ်စွဲချက်ဖြင့် စာမေးပွဲကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ထို့နောက် ဘွဲ့ကြိုဝင်ခွင့် စာမေးပွဲကို ဇွန်လ ၂၁ ရက် တွင် ပြန်လည်ဖြေဆိုရန် ပညာရေးဌာန က စီစဥ်ခဲ့ကြသည်။ဤသို့ဖြင့် ဆန္ဒပြပွဲသည် စတင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယနိုင်ငံ ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှုကိုထောက်ခံကြောင်း ဗကသများအဖွဲ့ချုပ်ထုတ်ပြန် |url=https://burmese.dvb.no/post/480107 |access-date=2026-07-28 |website=DVB Burmese |language=my}}</ref> အဆိုပါ ဆေးတက္ကသိုလ်ဝင်ခွင့် စာမေးပွဲ ဖျက်သိမ်းမှုအပြင် နောက်ထပ် သီးခြားအငြင်းပွားဖွယ်ကိစ္စ တစ်ခုဖြစ်သည့် အလယ်တန်းနှင့် အထက်တန်းပညာရေးဘုတ်အဖွဲ့ (CBSE) ၏ အွန်လိုင်းအမှတ်ပေးစနစ်နှင့် ပြန်လည်အမှတ်စစ်ဆေးခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်များတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော မမှန်မကန်မှုများကြောင့် ဖြစ်ကြသည်။ယင်းမတိုင်မီ ၂၀၂၄ ခုနှစ်ကလည်း အလားတူဝင်ခွင့် စာမေးပွဲ မေးခွန်းပေါက်သည်ဆိုသော စွပ်စွဲချက်များဖြင့် ထောင်နှင့်ချီသော စာမေးပွဲ ဖြေဆိုသူများ အံ့သြဖွယ်ကောင်းလောက်သည့် အမှတ်ကောင်းများရရှိခဲ့မှုနှင့်စပ်လျဥ်းပြီး နိုင်ငံတဝန်းတွင် ဆန္ဒပြမှုဖြစ်ပေါ်ခဲ့သေးသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-06-17 |title=အိန္ဒိယမှာ မေးခွန်းပေါက်လို့ ဆေးကျောင်းဝင်ခွင့်စာမေးပွဲကာလ တယ်လီဂရမ်သုံးခွင့်ပိတ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ckg4em330y8o |access-date=2026-07-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ဖြစ်စဥ်အကျဥ်းချုပ် == ဤဆန္ဒပြပွဲများသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့မှ ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက်နေ့အထိ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ နယူးဒေလီမြို့၊ ဂျန်တာမာန်တာ (Jantar Mantar) တွင် ဆန္ဒပြပွဲများ အစဉ်လိုက် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ယင်းတို့ကို အိန္ဒိယလူငယ်များအား အခြေခံသည့် နိုင်ငံရေးသရော်စာ လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုဖြစ်သော ပိုးဟတ် ပြည်သူ့ပါတီ (Cockroach Janta Party - CJP) နှင့်အတူ အိန္ဒိယ ကျောင်းသားများအဖွဲ့ချုပ်၊ အိန္ဒိယ ကျောင်းသားများအသင်းနှင့် အိန္ဒိယ ကျောင်းသားများ ဖက်ဒရေးရှင်း အပါအဝင် လက်ဝဲယိမ်း ကျောင်းသားအဖွဲ့အစည်းများက ဦးဆောင်စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ဆန္ဒပြပွဲများသည် ပြည်ထောင်စု ပညာရေးဝန်ကြီး ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ပေးရေးအပါအဝင် စာမေးပွဲစနစ် နှင့် ပညာရေးစနစ်တစ်ခုလုံး ပြုပြင်ပြောင်းခဲရေးကို တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ ဇွန်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ '''ဆိုနမ် ဝမ်ချွတ်''' (Sonam Wangchuk) ၏ အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြမှု စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ပြီးနောက် အဆိုပါ ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှုသည် တစ်နိုင်ငံလုံး၏ အာရုံစိုက်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-25 |title=အိန္ဒိယလူငယ်တွေ ဆန္ဒပြမှု ရပ်ဆိုင်း၊ ပညာရေးဝန်ကြီးနုတ်ထွက်ပေးရ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cd0xnxmj0gxo |access-date=2026-07-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ပိုးဟတ်ပြည်သူ့ပါတီဟု လူသိများလာသည့် မူလ ဆိုရှယ်မီဒီယာလှုပ်ရှားမှုကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလတွင် ဒစ်ဂျစ်တယ် ဆက်သွယ်ရေး မဟာဗျူဟာပညာရှင် အဘီဂျစ် ဒီပကီ (Abhijeet Dipke) က နိုင်ငံရေးသရော်စာအနေဖြင့် ဖန်တီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါအမည်သည် အလုပ်လက်မဲ့လူငယ်များနှင့် ဆိုရှယ်မီဒီယာ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများကို "ပိုးဟတ်များ" နှင့် "ကပ်ပါးကောင်များ" ဟု နှိုင်းယှဉ်ပြောဆိုခဲ့သော အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ တရားသူကြီးချုပ် ဆူရိယာ ကန့် (Surya Kant) ၏ ပြောဆိုချက်ကို ရည်ညွှန်းမှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ထိုရည်ညွန်းမှည့်ခေါ်မှုသည် အွန်လိုင်းတွင် ကျယ်ပြန့် လူကြိုက်များလာပြီးနောက် အဆိုပါလှုပ်ရှားမှုသည် လူကိုယ်တိုင် ပါဝင်သည့် ဆန္ဒပြပွဲများအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့ပြီး ဒေလီရဲတပ်ဖွဲ့က ပထမပိုင်းတွင် ခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-23 |title=အိန္ဒိယနိုင်ငံရေးရဲ့ ပိုးဟပ်ဇာတ်ကောင်သစ် အွန်လိုင်းမှာတရှိန်ထိုးနာမည်ကြီးလာ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvgzv8nrg2do |access-date=2026-07-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ပညာရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ဆိုနမ် ဝမ်ချွတ်သည် ဂျန်တာမာန်တာရှိ သပိတ်စခန်း ဆန္ဒပြပွဲသို့ လာရောက်ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ သူသည် အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြပွဲကို စတင်ခဲ့ပြီး ပညာရေးဝန်ကြီး ဒါမန်ဒရာ ပရာဟန် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-07-25 |title=ပိုးဟပ်ပါတီဆန္ဒပြမှု - မိုဒီ မမျှော်လင့်ခဲ့တဲ့ အိန္ဒိယလူငယ်တွေရဲ့ အုံကြွမှု |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/czxekxxnw91o |access-date=2026-07-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လလယ်ပိုင်းတွင် ဒေလီရဲတပ်ဖွဲ့၏ ဦးဆောင်မှုအပြောင်းအလဲ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ရဲတပ်ဖွဲ့က ဆန္ဒပြရာနေရာရှိ ကာရံတားဆီးထားသည့် တားမြစ်တံတားများကို ဖယ်ရှားခဲ့ပြီး ဝမ်ချွတ်ကို ဆန္ဒမပါဘဲ အတင်းအဓမ္မ ဆေးရုံသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Watch |first=Dawei |date=2026-07-24 |title=အန္ဒိယတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ဆိုနမ်ဝမ်ချွတ် အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြမှု အဆုံးသတ် |url=https://www.daweiwatch.com/24/07/2026/134204/ |access-date=2026-07-28 |website=Dawei Watch |language=en}}</ref> ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် အဓိကအားဖြင့် ကျောင်းသားများနှင့် Gen Z လူငယ်ထောင်ပေါင်းများစွာတို့သည် ဒေလီရဲတပ်ဖွဲ့၏ လူစုခွဲရန် အမိန့်များကို ဖီဆန်လျက် ဂျန်တာမာန်တာအနီးတွင် စုဝေးခဲ့ကြသည်။ မုတ်သုံရာသီ လွှတ်တော်အစည်းအဝေး ကျင်းပနေသည့် လွှတ်တော်ဆီသို့ ဆန္ဒပြသူများ မရောက်ရှိစေရန် ရဲတပ်ဖွဲ့က ရာဘာကျည်တောင့်များ၊ တုတ်များဖြင့် ရိုက်နှက်ခြင်းနှင့် မျက်ရည်ယိုဗုံးများ အသုံးပြုကာ လူစုခွဲခဲ့သဖြင့် ပဋိပက္ခသည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။France 24 နှင့် [[စီအန်အန်|စီအန်အန်သတင်းဌာန]] အပါအဝင် နိုင်ငံတကာသတင်းဌာနများက ဤဆန္ဒပြပွဲများကို နှစ်ပေါင်းများအတွင်း နိုင်ငံအစိုးရကို ဆန့်ကျင်သည့် အကြီးမားဆုံး ဆန္ဒပြပွဲများအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ကြပြီး ဒေလီရဲတပ်ဖွဲ့ကမူ ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များသည် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးကို ထိန်းသိမ်းရန် လိုအပ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ရဲတပ်ဖွဲ့၏ တုံ့ပြန်မှုနောက်ပိုင်းတွင် CJP ခေါင်းဆောင်များက မြို့တော်အတွင်း နောက်ထပ် လမ်းလျှောက်ဆန္ဒပြပွဲများကို စီစဉ်မည်မဟုတ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သော်လည်း ဂျန်တာမာန်တာတွင် ထိုင်သပိတ်မှောက်ခြင်းနှင့် ပရာဒန် နုတ်ထွက်ရေး ကမ်ပိန်းကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားမည် ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယဆန္ဒပြကျောင်းသားများအား လူစုခွဲရန် ပစ်ခတ်ခဲ့သည့် ရဲအရာရှိ ရာထူးမှရပ်ဆိုင်းခံရ |url=https://burmese.dvb.no/post/189360 |access-date=2026-07-28 |website=DVB Burmese |language=my}}</ref> ရဲတပ်ဖွဲ့က ဖြိုခွဲပြီးနောက် ဒေလီရဲတပ်ဖွဲ့သည် သတ်မှတ်ထားသောနေရာရှိ ဆန္ဒပြသူများ၏ တဲများကို ဖျက်ဆီးခဲ့သော်လည်း ဆန္ဒပြသူများက မိုးရွာသွန်းမှုနှင့် အပျက်အစီးများကြားတွင် ၎င်းတို့၏ စခန်းများကို အမြန်ပြန်လည် တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-07-27 |title=ပိုးဟပ်တို့ အုံကြွမှုအပြီး အိန္ဒိယပညာရေးဝန်ကြီး နုတ်ထွက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/79897/ |access-date=2026-07-28 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဂျန်တာမာန်တာနေရာ၌ စုဝေးဆန္ဒပြကြသည့် ဆန္ဒပြသူများအပေါ် တရားစွဲဆိုအရေးယူမည် မဟုတ်ကြောင်း၊ နောင်တွင် မေးခွန်းပေါက်ကြားမှု မရှိစေရေးအတွက် ဆွေးနွေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်သွားခဲ့ကြသည့် ကျောင်းသားများ၏ မိသားစုများအား လျော်ကြေးငွေ ပေးအပ်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း အစိုးရက အာမခံချက်ပေးခဲ့ပြီးနောက် ဝမ်ချွတ်သည် သူ၏ အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြမှုကို ရပ်ဆဲခဲ့သည်။ထို့အတူ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ပညာရေး ဝန်ကြီးလည်း ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ CJP ၏ တောင်းဆိုချက်များကို အစိုးရက သဘောတူလက်ခံခဲ့ပြီးနောက် ထိုနေ့နှောင်းပိုင်းတွင် ဆန္ဒပြပွဲများကို ရပ်ဆဲခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-07-25 |title=ကျောင်းသားတွေရဲ့ ဆန္ဒပြမှုတွေ အရှိန်မြင့်လာတဲ့နောက် အိန္ဒိယ ပညာရေးဝန်ကြီး နုတ်ထွက် |url=https://www.ludunwayoo.com/world-news-mm/2026/07/26/163947/ |access-date=2026-07-28 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ခုနှစ် ဆန္ဒပြပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ]] 4xevfn38iwzuxklt1kjoj0utrw7y6lt 14 289667 1044795 2026-07-28T10:00:51Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများ 1044795 wikitext text/x-wiki {{Commons category|Gen Z protests in Asia}} ဤကဏ္ဍတွင် အာရှတိုက်အတွင်းရှိ နိုင်ငံများတွင် မျိုးဆက်သစ် (Gen Z) လူငယ်များ ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့သော ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှုများနှင့် နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲများကို စုစည်းဖော်ပြထားသည်။ [[ကဏ္ဍ:ဆန္ဒပြပွဲများ]] s4gtem1euxbosd450w06faxkezy8ojm 1044796 1044795 2026-07-28T10:01:40Z Zawzawaungthwin 100038 စာအချို့ ပယ်နုတ် 1044796 wikitext text/x-wiki ဤကဏ္ဍတွင် အာရှတိုက်အတွင်းရှိ နိုင်ငံများတွင် မျိုးဆက်သစ် (Gen Z) လူငယ်များ ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့သော ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှုများနှင့် နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲများကို စုစည်းဖော်ပြထားသည်။ [[ကဏ္ဍ:ဆန္ဒပြပွဲများ]] i5j8xny7uk8p7sdezdisi87p6rhnbjs 1044799 1044796 2026-07-28T10:14:54Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ: ပြင်ဆင်ခြင်း 1044799 wikitext text/x-wiki ဤကဏ္ဍတွင် အာရှတိုက်အတွင်းရှိ နိုင်ငံများတွင် မျိုးဆက်သစ် (Gen Z) လူငယ်များ ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့သော ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှုများနှင့် နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲများကို စုစည်းဖော်ပြထားသည်။ [[ကဏ္ဍ:တိုက်ကြီးများအလိုက် ဆန္ဒပြပွဲများ]] 13eaf9z5bssw1z4yin4srq9e9o32oc9 14 289668 1044798 2026-07-28T10:03:57Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ 1044798 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|Demonstrations and protests in India}} [[Category:နိုင်ငံအလိုက် ဆန္ဒပြပွဲများ|အိန္ဒိယ]] l2pt9d8tth74spk7i8t29fgb26hcqza 14 289669 1044800 2026-07-28T10:15:32Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:တိုက်ကြီးများအလိုက် ဆန္ဒပြပွဲများ 1044800 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:ဆန္ဒပြပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:တိုက်ကြီးများ]] l93hsnf1o4ag032jdnszd53983kwa50 14 289670 1044802 2026-07-28T10:20:36Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ 1044802 wikitext text/x-wiki {{Commons category|Demonstrations and protests in Indonesia}} ဤကဏ္ဍတွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှုများနှင့် အဓိကရုဏ်းများကို စုစည်းဖော်ပြထားသည်။ [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဆန္ဒပြပွဲများ|အင်ဒိုနီးရှား]] a4us12yk1rsqkpo2xkv0cnhqmm1naiq 14 289671 1044805 2026-07-28T10:24:34Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ 1044805 wikitext text/x-wiki {{Commons category|Demonstrations and protests in East Timor}} ဤကဏ္ဍတွင် တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှုများကို စုစည်းဖော်ပြထားသည်။ [[Category:နိုင်ငံအလိုက် ဆန္ဒပြပွဲများ|တီမောလက်စ်တေ]] 2enxdop6nw4k4n612nz0o39ciu45spi 14 289672 1044807 2026-07-28T10:27:18Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ 1044807 wikitext text/x-wiki {{Commons category|Demonstrations and protests in Nepal}} ဤကဏ္ဍတွင် နီပေါနိုင်ငံအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှုများကို စုစည်းဖော်ပြထားသည်။ [[Category:နိုင်ငံအလိုက် ဆန္ဒပြပွဲများ|နီပေါ]] kdz2vxi7ptvr01de4cvml6o105vtcgo 14 289673 1044810 2026-07-28T10:31:13Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:မဒါဂတ်စတားနိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ 1044810 wikitext text/x-wiki {{Commons category|Demonstrations and protests in Madagascar}} ဤကဏ္ဍတွင် မဒါဂတ်စတားနိုင်ငံအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှုများကို စုစည်းဖော်ပြထားသည်။ [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဆန္ဒပြပွဲများ|မဒါဂတ်စတား]] abumcssfhgm4dnmf5cgq8ecjoubfg6w 14 289674 1044811 2026-07-28T10:33:26Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်ရှိ Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများ 1044811 wikitext text/x-wiki ဤကဏ္ဍတွင် အာဖရိကတိုက်အတွင်းရှိ နိုင်ငံများတွင် မျိုးဆက်သစ် (Gen Z) လူငယ်များ ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့သော ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှုများနှင့် နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲများကို စုစည်းဖော်ပြထားသည်။ [[ကဏ္ဍ:တိုက်ကြီးများအလိုက် ဆန္ဒပြပွဲများ]] dzyiovk4n4vc409gpw035iqgr274euh 14 289675 1044816 2026-07-28T10:38:43Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:အီရန်နိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ 1044816 wikitext text/x-wiki {{Commons category|Demonstrations and protests in Iran}} ဤကဏ္ဍတွင် အီရန်နိုင်ငံအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှုများနှင့် အဓိကရုဏ်းများကို စုစည်းဖော်ပြထားသည်။ [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဆန္ဒပြပွဲများ|အီရန်]] 1qud5w9qf1axm6rl1g6c4popvgbf29k 14 289676 1044819 2026-07-28T10:53:04Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ခုနှစ် ဆန္ဒပြပွဲများ 1044819 wikitext text/x-wiki [[Category:ခုနှစ်အလိုက် ဆန္ဒပြပွဲများ]] qr0zmcxyjpjggicvamh18sytoqduzgw 3 289677 1044821 2026-07-28T11:09:21Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1044821 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-41798-03 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၉၊ ၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) bbfqa9abvcc5u2vzgiediawp0sn9b2a 3 289678 1044822 2026-07-28T11:09:31Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1044822 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-41900-68 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၉၊ ၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) srj41jei0lps64pass02cevtzktzhe7