ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 0 2101 1046453 959700 2026-08-04T13:44:30Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1046453 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = မော်လမြိုင် | other_name = | native_name = {{mnw|မတ်မလီု}} | nickname = | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = 20200206 154847 Kyaikthanlan Pagode, Mawlamyaing Myanmar anagoria.jpg | photo2a = Mon sympoli Moulmein - panoramio.jpg | photo2b = Mawlamyine-2.jpg | photo3a = Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (36).jpg | photo3b = Katedra p.w. św. Rodziny (Mawlamyine) 11.jpg | photo4a = Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (43).jpg | spacing = 2 | border = 2 | color_border = rose gold | color = gold | size = 280 | foot_montage = မော်လမြိုင်မြို့တော် မြင်ကွင်းအစုံစုံ }} | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = Myanmar<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = bottom<!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_map_caption = မော်လမြိုင်မြို့ တည်နေရာပြ မြေပုံ | pushpin_mapsize = | coordinates_region = MM | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{Flag|မွန်ပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[မော်လမြိုင်ခရိုင်|မော်လမြိုင်]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = [[Brigadier General|Brigadier&nbsp;General]] Thet&nbsp;Naing&nbsp;Win | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | area_magnitude = | unit_pref = Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = ၂၀၁၄ | population_footnotes = | population_note = | population_total = ၂၂၉,၅၂၀ <ref>{{Citation|date= 26 August 2014|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၂၉|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= February 26, 2015|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|url-status= dead}}</ref> | population_blank1_title = လူမျိုးများ | population_blank1 = [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]၊[[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]၊ [[အိန္ဒိယနွယ်ဖွား]] | population_blank2_title = ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု | population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] <!-- General information --------------->| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|16|29|N|97|37|E|region:MM|display=inline}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> tags--> | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> | postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = ၀၅၇<ref name=myp>{{cite web | url=http://www.myanmar-yellowpages.com/information/page_14.asp | title=National Telephone Area Codes | publisher=Myanmar Yellow Pages | accessdate=8 July 2010 | archivedate=19 July 2009 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20090719142124/http://www.myanmar-yellowpages.com/information/page_14.asp }}</ref> | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} '''မော်လမြိုင်မြို့''' ({{lang-mnw|မတ်မလီု}}၊ {{lang-en|Mawlamyine}} (သတ်ပုံဟောင်း – ''Moulmein'')) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မွန်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး မွန်ပြည်နယ်တွင် လူဦးရေ အများဆုံးနှင့် စီးပွားရေးအရ အရေးပါဆုံး မြို့ကြီးဖြစ်သည်။ <ref>Department of Population, Ministry of Labour, Immigration and Population, ''The 2014 Myanmar Population and Housing Census: Mon State Report'', Census Report Volume 3-J, Nay Pyi Taw, 2015, pp. 17–19.</ref> သံလွင်မြစ်၊ သံလွင်မြစ်ခွဲများနှင့် ဂျိန်းမြစ်၊ အတ္ထရံမြစ်တို့ ပေါင်းဆုံရာ မြစ်ဝ၌ တည်ရှိပြီး မုတ္တမကွေ့အနီး ကမ်းရိုးတန်း ပထဝီဝင် အနေအထားအရ အချက်အချာကျသော ဆိပ်ကမ်းမြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ <ref>Egreteau, Renaud, ''Careful Challenges: Ghana and Myanmar's Maritime Geography'', ISEAS–Yusof Ishak Institute, 2018.</ref> [[File:Salween delta.jpg|thumb|255x255px|[[သံလွင်မြစ်]] - မော်လမြိုင် - [[မုတ္ထမ]]]] [[File:ShampooIsland.jpg|thumb|250px|မော်လမြိုင်မြို့၊ သံလွင်မြစ်လယ်ရှိ ခေါင်းဆေးကျွန်း]] မော်လမြိုင်မြို့သည် ဗြိတိသျှ-မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲအပြီး ၁၈၂၆ ခုနှစ်မှ ၁၈၅၂ ခုနှစ်အထိ ဗြိတိသျှပိုင် အောက်မြန်မာပြည် (တနင်္သာရီတိုင်း) ၏ ပထမဆုံးသော မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>Harvey, G. E., ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824'', Frank Cass & Co. Ltd., 1925, pp. 345–350.</ref> ကိုလိုနီခေတ်အတွင်း သစ်လုပ်ငန်းနှင့် ကုန်သွယ်ရေး ဗဟိုချက်ဖြစ်ခဲ့သဖြင့် အနောက်တိုင်း ပညာရေး၊ သာသနာပြု ကျောင်းများနှင့် ကိုလိုနီခေတ် ဗိသုကာလက်ရာများ အစောဆုံး ထွန်းကားခဲ့သည့် မြို့များအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ <ref>Fraser-Lu, Sylvia, ''Burmese Design & Architecture'', Tuttle Publishing, 2001, pp. 112–115.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့သည် အရှေ့မြောက်-အနောက်တောင် ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းနှင့် အရှေ့အလယ် စီးပွားရေးစင်္ကြံ (East-West Economic Corridor) ပေါ်၌ တည်ရှိကာ ဒေသတွင်း ကုန်သွယ်ရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အရေးပါသော ဗဟိုချက်အဖြစ် ဆက်လက် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။ <ref>Asian Development Bank, ''Greater Mekong Subregion Atlas of the Environment'', ADB Publications, 2012, pp. 88–92.</ref> == ဝေါဟာရရင်းမြစ် == မော်လမြိုင်မြို့၏ အမည်ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို သမိုင်း၌ ဤသို့ဆိုလေသည်။ ယခင်က မော်လမြိုင်မြို့နေရာတွင် ဘုရင်တစ်ပါးအုပ်စိုးခဲ့သည်။ ထိုဘုရင်သည် သူတစ်ပါးနှင့်မတူဘဲ ပုံမှန် မျက်လုံးနှစ်လုံးအပြင် နှဖူးအလယ်တည့်⁠တည့်တွင် မျက်လုံးအပိုတစ်လုံး ရှိသည်။ ထိုမျက်လုံးတန်ခိုးနှင့် ဘုရင်ကြီးသည် သူ့တိုင်းပြည်နယ်နိမိတ်အတွင်းမှာ ဘာတွေဖြစ်နေသလဲ ဆိုတာကို အကုန်သိနေလေသည်။ တနေ့သောအခါ ယိုးဒယားရှမ်းများ စစ်မက်ပြုဖို့ရောက်လာကြသည်။ [[မွန်လူမျိုး]]များသည် [[ထိုင်းလူမျိုး]]များကို ရှမ်းဟုခေါ်ကြသည်။ ရှမ်းဘုရင်တပ်များ၏ လှုပ်ရှားမှု မှန်သမျှကို မွန်ဘုရင်က သူ့၏ မျက်လုံးတန်ခိုးဖြင့် အကုန်လုံးမြင်နေရလေတော့ ရှမ်းတို့၏ အစီအစဉ် အားလုံးကို ဖျက်ဆီးပစ်လိုက်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ရှမ်းများသည် သူတို့၏ တပ်တွင်းမှာ သစ္စာဖောက် ရှိသည်ဟု ယူဆလာကြသည်။ ရှမ်းဘုရင်သည် သူ့၏ မှူးမတ်များကို မေးမြန်းသောအခါ အကြောင်းစုံကို သိရှိလာပါတော့သည်။ ရှမ်းများသည် ပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ညီလာခံကျင်းပခဲ့ကြသည်။ ထိုညီလာခံမှ နေပြီး သူတို့သည် မွန်ဘုရင်၏ တတိယမျက်လုံးကို ဖျက်စီးပစ်ဖို့အတွက် သူတို့၏ သမီးတော်ကို လက်ဆောင်ပဏ္ဍာဆက်သရန် သဘောတူညီလိုက်ကြသည်။ ရှမ်းများသည် သံအဖွဲ့စေလွှတ်ပြီး ဘုရင်မင်းကြီး၏ ဘုန်းတန်ခိုးတော်ကြောင့် သမီးတော်ကို လာရောက်ဆက်သပါကြောင်း ပြောကြားသည်။ မင်းသမီး၏ လက်ချက်ကြောင့် ဘုရင်ကြီး၏ တတိယမျက်လုံးသည် ဖျက်ဆီးခြင်းခံလိုက်ရသည်။ ထိုမျက်လုံးတစ်လုံး ပျက်သွားခြင်းကို အစွဲပြုပြီး ရှေးမွန်များက ထိုဘုရင်ကြီး အုပ်ချုပ်သောမြို့ကို မွန်ဘာသာဖြင့် မတ်မွဲလို လို့ခေါ်ဆိုကြသည်။ မတ်- ဆိုသည်မှာ မျက်လုံးဖြစ်သည်။ မွဲ-ဆိုသည်မှာ တစ်၊ လို-ဆိုသည်မှာ ပျက်စီးခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မတ်မွဲလို ၏ မွန်လိုအသံထွက်က မွတ်မော်လုံမ် ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အခြားသော တိုင်းရင်းသားများက တုပခေါ်ဝေါ် ပြောဆိုလာသော အခါ မတ်မွဲလို မှနေ မော်လမြိုင် ဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://wikimyanmar.co.cc/wiki/index.php?title=%E1%80%B1%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B9%E1%80%9C%E1%81%BF%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%B3%E1%80%84%E1%80%B9 |accessdate=8 July 2010 |archivedate=18 August 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110818110223/http://wikimyanmar.co.cc/wiki/index.php?title=%E1%80%B1%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B9%E1%80%9C%E1%81%BF%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%B3%E1%80%84%E1%80%B9 }}</ref> မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် စံလွန်တော်မူပြီးသည်နောက် သာသနာနှစ် ၁၅၇ ခုတွင် ရှမ်းမင်းဆက် ပြတ်၍ မွန်မင်းတို့လက်ထက်သို့ကျရောက်သောအခါ ရာမညရာဇာမင်းသည် မူလမြို့တည်ရာမှ သံလွင်မြစ်၊ [[ဂျိုင်းမြစ်]]၊ [[အတ္တရံမြစ်]]နှင့် [[သောင်ရင်းမြစ်]]တို့၏ မြစ်လေးမြွာဆုံရာ ယခုမော်လမြိုင်မြို့ တည်ရှိရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ပြီးလျှင် မြို့သစ် နန်းသစ် တည်ထောင်စိုးစံတော်မူ၏။ မြို့၏အမည်ကို ရမ္မာပူရ၊ ရမ္မာဝတီဟူ၍ပင် ဘွဲ့ချည်သတ်မှတ်တော်မူသည်။ ရာမညရာဇမင်းသည်၄ နှစ်မျှ မင်းပြုပြီးသည်နောက် သာသနာနှစ် ၁၆၁ ခုတွင် နတ်ရွာစံသည်။ ထိုအခါ သားတော်ကြီး အိမ်ရှေ့မင်းသည်မွတ်ပိရာဇဟူသော ဘွဲ့ဖြင့် ထီးနန်းဆက်ခံ စိုးစံလေသည်။ မွတ်ပိရာဇမင်း၏ မျက်မှောင် နှစ်ခုအလယ်တွင် တင့်တယ်လှပသော မှဲ့ရှင်တလုံးပါသောကြောင့် မျက်စိ သုံးလုံးထင်ရလောက်အောင် ထူးခြားတော်မူရကား မွန်ဘာသာဖြင့် ''မွတ်ပိရာဇာ''၊ မြန်မာဘာသာဖြင့် မျက်စိသုံးလုံး ဘုရင်ဟုခေါ်တွင်သည်။ ထိုမင်းလက်ထက် မြို့ပြ စည်ပင်သာယာဝပြော၍ ထင်ရှားကျော်ကြားလာ၏။ နောင်အခါ အကြောင်းမသင့်သောကြောင့် မှဲ့ရှင်မျက်လုံး ကွယ်ပျောက်သွားရလေသည်။ ယင်းကို အစွဲပြု၍ မွတ်ပိရာဇမင်းကို မွန်ဘာသာဖြင့် ''မွတ်မယ်လိန်း''ဟုခေါ်တွင်သည်။ မျက်စိတလုံးကွယ်သောမင်းဟူ၏။ မြို့၏အမည်ကိုလည်း ရမ္မာပူရ၊ ရမ္မာဝတီမှ မွတ်မယ်လိန်းဟူ၍ပင်ခေါ်ဆိုကြသည်။ မွတ်မယ်လိန်း ခေါ်တွင်ရာမှ ကာလရှည်လျားသောအခါ မော်လမိန်း၊ ထိုမှ မော်လမြိုင် အခေါ်သို့ ပြောင်းလဲလာခဲ့လေသည်။ ဤသည့်နောက်ပိုင်းတွင် မော်လမြိုင်မြို့သည် စစ်ပွဲအမျိုးမျိုးတို့၏ဒဏ်ကြောင့် အကြိမ်ကြိမ် ပျက်စီးခဲ့သည်ဖြစ်ရာ လက်အောက်ခံမြို့ကလေးအဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့သည်သာ များသည်။ ရှေးမွန်တွေက မုဟ်ၜဳလီု လို့ခေါ်တယ်(မုဘီလိန်း)ပါ အဓိပ္ပာယ်က မြစ်ဝအစွန်းတွေပျက်စီးနေတဲ့နေရာပါ မြစ်ဝပျက်စီးနေတာသိချင်ရင် မုတ္တမတောင်ပေါ်ကို ကား ဆိုင်ကယ်နဲ့တက်ပြီး ကြည့်ပါက မြစ်ဝဟာ ကျယ်ပြန့်ပြီး ကျွန်းတွေကွက်ကြားဖြစ်နေတာ တွေ့ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ရှေးမွန်တွေဟာ လှေနဲ့ခရီးသွားရင်း ပန်းလောင်မြစ်ကို ပါင်လီု(မြစ်၀ပျက်နေသောမြစ်)ဟုလည်းခေါ်ခဲ့ကြပါတယ်။ <ref>နိုင်ဘရှင် ၏ မွန်ကျောက်စာသင်တန်းမှ မွန်ဒသနများ</ref> == သမိုင်းကြောင်း == === အေဒီ ၁၃ မှ ၁၈ ရာစု === မွန်တို့၏ [[မဂဒူးမင်းဆက်]] ခေါ် (ဝါရီရူးမင်းဆက်)တွင် (၁၅) ဆက်မြောက်မင်းဖြစ်သော ဘုရင်မကြီး [[ရှင်စောပု]] ပြီးနောက် နန်းတက်သည့် [[ဟံသာဝတီ]] မွန်နိုင်ငံဘုရင် [[ဓမ္မစေတီ]]မင်းကြီး သာသနာ[[သက္ကရာဇ်]] ၂၀၂၃၊ [[မြန်မာ သက္ကရာဇ်|ကောဇာသက္ကရာဇ်]] ၈၄၀၊ ခရစ်နှစ် ၁၄၇၉ ခုနှစ်တွင် ရေးထိုးခဲ့သော [[ကလျာဏီကျောက်စာ]] အရ မော်လမြိုင်မြို့သည် မုတ္တမတိုင်းဒေသအတွင်း မွန်သုံးဆယ်နှစ်မြို့၌ ပါခဲ့လေသည်။<ref>Shorto, H L (1963). ''The 32 myos in the medieval Mon kingdom''. Bulletin of the School of Oriental and African Studies. p. 575.</ref> === အေဒီ ၁၈ မှ ၁၉ ရာစု === [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]] ထူထောင်သော [[အလောင်းမင်းတရား]] သည် ယိုးဒယား([[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]]) သို့ ချီတက်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ပြန်လည်ဆုတ်ခွာစဉ် မကျန်းမမာ ဖြစ်ကာ မော်လမြိုင်အနီး မုတ္တမကျေးကင်းရွာ၌ ခရစ်နှစ် ၁၇၆၀ မေ ၁၁ တွင် နတ်ပြည်စံတော်မူသဖြင့် [[ရွှေဘိုမြို့|ရွှေဘို]]နေပြည်တော်သို့ တော်ဝင်တပ်တော်များ ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ် စစ်သူကြီး ဗိုလ်ချုပ် [[မင်းခေါင်နော်ရထာ]] ခေါ် (မုဆိုးချုံ ဗိုလ်တွန်)သည် ရသမျှသော သုံ့ပန်းလူစုများနှင့် မော်လမြိုင်ကို ပြုပြင်ခဲ့လေသည်။ အလောင်းမင်းတရား၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံသော [[နောင်တော်ကြီးမင်း]]က မင်းခေါင်နော်ရထာကိုပင် မြို့ပြတည်ထောင်ခြားနား၍ ပုန်ကန်သည် အထင်မှားခြင်းကို ခံခဲ့ရဖူးလေသည်။ တစ်ဖန် ပထမ အင်္ဂလိပ်- မြန်မာစစ်ပွဲတွင် စကြာဝန်ကြီးအား မော်လမြိုင်မြို့ကို ပြုပြင်ခိုင်းပြန်သည်။ တိုင်းပြည်မအေးချမ်းသဖြင့် ပြန်လည်ပျက်စီး ယိုယွင်းခဲ့ရပြန်သည်။ === ကိုလိုနီခေတ် မော်လမြိုင်မြို့ (၁၈၂၄ မှ ၁၉၄၈) === ခရစ်နှစ် ၁၈၂၄-ခုနှစ်တွင် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[ပထမအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်|ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲ]] အပြီး ခရစ် ၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှလက်အောင်သို့ [[ရန္တပိုစာချုပ်]]အရ အောက်မြန်မာနိုင်ငံကို ပေးလိုက်ရသောအခါ မော်လမြိုင်မြို့သည် ဗြိတိသျှပိုင် အောက်မြန်မာပြည်၏ '''[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့တော်များ စာရင်း|မြို့တော်]]''' ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုစဉ် [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]] (၁၁) ဆက်တွင် သတ္တမမြောက် ဖြစ်သော မြန်မာဘုရင် [[ဘကြီးတော်(စစ်ကိုင်းမင်း)|ဘကြီးတော်ဘုရား]]၏ အထင်မှားခြင်းကို ခံရသောအတွက်ကြောင့် [[မွန်လူမျိုး]] ဒလမြို့စား (ကျော်ထင်သီဟသူဘွဲ့ခံ) စစ်ကဲကြီး [[မောင်ထော်လေး၊ စစ်ကဲ|မောင်​ထော်​လေး]] သည် အန္တရာယ်ရှောင်တိမ်းသည့်သဘောဖြင့် လှေကြီး လှေငယ်ပေါင်း ၂ဝ⁠ဝ ကျော်တွင် မွန်လူကြီး လူငယ်ပေါင်း တသောင်းကျော် ၂ သောင်းခန့်ကို တင်၍ ရေကြောင်းကူးလာရာ မော်လမြိုင်မြို့ဟောင်းသို့ ဆိုက်ရောက်လျှင် တအိမ်မျှမရှိ၊ တောခုတ်ရှင်းလင်း၍ အိမ်ရာအသီးသီး ဆောက်လုပ်နေထိုင်ကြသည်။ ထိုမှ တစတစ လူမျိုးခြားတို့နှင့် ဆက်ဆံလာခဲ့ရာမှ စည်ကားခဲ့လေသည်။ ၁၈၂၉ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့တွင် ဝတ်လုံတော်ရများမှ မော်လမြိုင်ရှေ့နေများအသင်းကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ [[ဖိုင်:Adoniram Judson.jpg|thumb|201x201px|ပထမဦးဆုံး မြန်မာ - အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန် ပြုစုသူ အမေရိကန်လူမျိုး အဒိုနီရမ်ဂျပ်ဆင် ခေါ် '''('''[[ယုဒသန်]]) (ခရစ်နှစ် ၁၇၈၈ – ၁၈၅ဝ)]] ခရစ်နှစ် ၁၈၃၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းစာများ|ပထမဦးဆုံးသတင်းစာ]] ဖြစ်သော "[[မော်လမြိုင်ခရော်နီကယ်]] သတင်းစာ(''The Maulmain Chronicle)''"ကို ဗြိတိသျှတို့သည် မော်လမြိုင်၌ စတင်ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>Banerjee, I. & Logan, S. ''Asian Communication Handbook 2008.'' AMIC, 2008. <nowiki>ISBN 978-981-4136-10-5</nowiki>.</ref> ၎င်းမော်လမြိုင်ခရော်နီကယ် သတင်းစာသည် အင်ဒိုချိုင်းနားဒေသ ([[အရှေ့တောင်အာရှ ကျွန်းဆွယ်ဒေသ]])၏ ပထမဆုံးသတင်းစာလည်း ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နှစ်ခြင်းကို စတင်တည်ထောင်သူ အဒိုနီရမ်ဂျပ်ဆင်'''('''[[ယုဒသန်]])သည် သူပြန်ဆိုသော မြန်မာ့ပထမဆုံးဓမ္မသစ်ကျမ်းကို ၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်၌ ပထမဦးဆုံးအကြိမ် ရိုက်နှိပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၃၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၈ ရက်တွင် ဂျာမန်စူးစမ်းရှာဖွေသူ [[:en:Johann_Wilhelm_Helfer|Johann Wilhelm Helfer]] မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်းသို့ ဆိုက်ရောက်ခြင်းဖြင့် သူ့ကိုသမိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ရောက်ရှိသော ပထမဆုံး[[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမန်လူမျိုး]] ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။<ref>Zollner, Hans-Bernd (2002). "Germans in Burma, 1837-1945". The Journal of Burma Studies. Northern Illinois University. 7: 34.</ref> ၁၈၅၂ ခုနှစ်တွင် ယုဒသန်၏ လက်ငုတ်ဖြစ်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံး အင်္ဂလိပ်- မြန်မာအဘိဓာန်ကို ဆရာအီး၊ အေး၊ စတီဗင်က မော်လမြိုင်မြို့ အမေရိကန် သာသနာပုံနှိပ်တိုက်၌ ပထမအကြိမ် စက်တင်ပုံနှိပ် နိုင်ခဲ့လေသည်။ [[File:Moulmeinfromgreatpagoda.JPG|thumb|ခရစ်နှစ် ၁၈၇ဝ ခုနှစ်ကာလ မော်လမြိုင်မြို့]] ခရစ်နှစ် ၁၈၂၆ မှ ၁၈၆၂ အကြားတွင်, ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်မြို့သည် ဗြိတိသျှမြန်မာနိုင်ငံ၏ဗဟို ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>McPherson, Kenneth (2002). ''Port Cities as Nodal Points of Change''. Columbia University Press. pp. 75–95.</ref> [[ဒုတိယအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်]] ပြီးနောက် ၁၈၆၂ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော်ကို မော်လမြိုင်မှ ရန်ကုန်သို့ တရားဝင်ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။ ၁၈၇၃ ခုနှစ်တွင် [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]] (၁၁) ဆက်တွင် ဒဿမ​မြောက် ဖြစ်သော မြန်မာဘုရင် [[မင်းတုန်းမင်း]] စေလွှတ်သောသံအဖွဲ့ကို [[ကောင်း၊ ဦး (ကင်းဝန်မင်းကြီး)|ကင်းဝန်မင်းကြီးဦးကောင်း]] ဦးဆောင်၍ ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရီမြို့တော်သို့အသွား၌ ဗြိတိသျှပိုင်မော်လမြိုင်မြို့သို့ ခေတ္တရောက်လာရာတွင် မြို့၏ရှုမျှော်ခင်းကို ခရီးစဉ် ရကန်ဖွဲ့ဆိုခဲ့လေသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၇၈ ပြည့်နှစ်တွင် [[မင်းတုန်းမင်း]] နတ်ရွာစံပြီးနောက် "သီရိပုဗ္ဗာရတနာဒေဝီ"ဘွဲ့ခံ [[စိန်တုံးမိဖုရား]] သည် [[စုဖုရားလတ်]]၏ မယ်တော်ဖြစ်သော [[ဆင်ဖြူမရှင်]]၏ နန်းတွင်းလူသတ်ပွဲ အန္တရာယ်ကို ရှောင်တိမ်းသည့်သဘောဖြင့် သီပေါမင်းပိုင် အထက်မြန်မာပြည်မှ ဗြိတိသျှပိုင် အောက်မြန်မာပြည်ကို စုန်ဆင်းကာ [[မော်လမြိုင်|မော်လမြိုင်မြို့]] သာယာကုန်းရပ်ရှိ အိမ်တစ်လုံးတွင် ဗြိတိသျှအစိုးရကပေးသည့် ပင်စင်လစာ စားရင်း နေထိုင်ခဲ့သည်။ မော်လမြိုင်မြို့သည် ကမ္ဘာ့ဆေးပညာသမိုင်း၌ ငှက်ဖျားရောဂါကို ခြင်မှကူးစက်ကြောင်း ၁၈၉၇ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သဖြင့် ထင်ရှားခဲ့သူ ဆေးပညာ[[နိုဘဲလ်ဆု]]ရ ဗြိတိသျှဆရာဝန်ကြီး ပါမောက္ခ ဆာ[[ရိုနယ်ရို့စ်]] ဆရာဝန်အငယ်ဘဝဖြင့် ၁၈၈၅ မေလ မှ ၁၈၈၆ မေလအထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရာ နေရာဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Bonhams : India General Service 1854-95, |url=https://www.bonhams.com/auction/20810/lot/19/india-general-service-1854-95/ |access-date=2025-12-14 |website=www.bonhams.com |language=en}}</ref> စာပေ နိုဘဲလ်ဆုရ အင်္ဂလိပ် ဂန္ထဝင် ကဗျာဆရာ [[ရတ်ဒ်ယတ် ကစ်ပလင်]] သည် ၁၈၉ဝ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့သို့ ခေတ္တရောက်ရှိခဲ့ပြီး ၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင်သူ၏ မန္တလေးအမည်ရှိ ကဗျာအဖွင့် ၌ ဤသို့ ရေးသားထားသည်။ <blockquote>"By the old Moulmein pagoda Lookin' lazy at the sea There's a Burma girl a-settin' and I know she thinks o' me".</blockquote> ထို့အပြင် ကမ္ဘာ့စာပေလောကတွင် လျှမ်း⁠လျှမ်းတောက်ကျော်ကြားခဲ့သော အင်္ဂလိပ် စာရေးဆရာ ဂျော့အိုဝယ်(George Orwell)၏ ဘိုးဘွားမိဘများ မျိုးရိုးစဉ်ဆက် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ရာမြို့ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဂျော့အိုဝယ် ကိုယ်တိုင်လည်း ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် နေထိုင်ခဲ့သည့်မြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင်သူ၏ စာအုပ် ''[https://en.m.wikipedia.org/wiki/Shooting_an_Elephant Shooting an Elephant]'' ၌ ဤသို့ရေးသားထားလေသည်။ <blockquote>"In Moulmein, in Lower Burma, I was hated by large numbers of people -- the only time in my life that I have been important enough for this to happen to me".</blockquote> ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမနီ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ|စီယမ်]](ယခု ထိုင်းနိုင်ငံ)၊ [[ပါရှားဘာသာစကား|ပါးရှား]] (ယခု အီရန်နိုင်ငံ)၊ [[ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ|ဒိန်းမတ်]]၊ [[နော်ဝေနိုင်ငံ|နော်ဝေး]]နှင့် [[ဆွီဒင်နိုင်ငံ]]တို့သည် မော်လမြိုင်၌ ကောင်စစ်ဝန်ရုံးများကို ဖွင့်လှစ်ထားရှိခဲ့ပြီး [[အီတလီနိုင်ငံ|အီတလီ]]နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]တို့သည် မော်လမြိုင်၌ ကောင်စစ်ဝန်အေဂျင်စီများ ထားရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/r/cc0e6ced-2771-4e8d-ac5f-be907d6139b7 |access-date=23 August 2020 |archive-date=30 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211130204103/https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/r/cc0e6ced-2771-4e8d-ac5f-be907d6139b7 }}</ref><ref>{{Cite web |title=1888 Moulmein |url=https://abldirectories.weebly.com/1888-moulmein.html |access-date=2025-12-14 |website=ABL Directories |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Moulmein - Encyclopedia |url=https://theodora.com/encyclopedia/m2/moulmein.html |access-date=2025-12-14 |website=theodora.com |language=en}}</ref> ကိုလိုနီခေတ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့၌ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ လူမျိုးစပ်များဖြင့် ပြည့်နှက်နေပြီး ထို အင်္ဂလိပ်နွယ်ဖွား မြန်မာအသိုင်းအဝိုင်း အများအပြား ရှိနေမှုကြောင့် အင်္ဂလန်အသေးစားလေး (''Little-England)'' ဟုပင်ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ ထိုသူတို့သည် ရော်ဘာစိုက်ပျိုးရေးအတွက် မအားရအောင်ပင် ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေ ယနေ့ခေတ်တွင်မူ ထိုသူတို့သည် မရှိသလောက်ပင် ရှားပါးသွားပြီဖြစ်သည်။ [[File:Moulmein-and-river.jpg|thumb|250px|left|သံလွင်မြစ်ဝပေါ်တွင် တည်ရှိနေသော မော်လမြိုင်မြို့( ၁၉၀⁠၀ခုနှစ် အစောပိုင်းကာလ)]] မော်လမြိုင်မြို့သည် (မြူနီစီပယ်နယ်နမိတ်နှင့် ရေဝန်ဆိပ်ကမ်းအပါအဝင်) ၂၁ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်း၏။ မြူနီစီပယ်အဖွဲ့ကို ခရစ် ၁၈၇၄ ခုနှစ်ကစ၍ တည်ထောင်ကာ မြို့၏ စည်ပင်သာယာမှုကို စီမံအုပ်ချုပ်သည်။ မြို့၏ အရှေ့တောင်တန်းတလျှောက်တွင် [[ကျိုက်သံလန်စေတီ|ကျိုက်သလ္လံစေတီတော်]]၊ မဟာမြတ်မုနိဘုရား၊ ဇိနမာရ်အောင်စေတီတော်တို့ရှိကြသည်။ မြို့လယ်တွင်ကား ကျိုက်သုတ်စေတီရှိသည်။ ယင်းတောင်တန်းတလျှောက်နှင့် မြို့တွင်းမြို့ပတွင် ဘုန်းကြီးကျောင်း အများအပြား ရှိသည့်အပြင် ပရိယတ္တိစာသင်တိုက်ကြီးများလည်း ရှိသည်။ မော်လမြိုင်မြို့ တောင်ဘက် ၄ မိုင်အကွာရှိ တောင်ဝိုင်းတောင်နှင့် ရွှေနတ်တောင်ကြားတွင် မြို့သို့ရေပေးသော ကင်မွန်းချုံ ရေလှောင်ကန်ကြီးကို မြူနီစီပယ်အဖွဲ့မှ ငွေပေါင်း ၉ သိန်း ခွဲ အကုန်ခံ၍ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ခရစ်နှစ် ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့လေသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ မြို့သို့ ရေကောင်းရေသန့်များ ပေးသွင်းနိုင်ခဲ့သောကြောင့် နှစ်စဉ်နွေဥတုတွင် ဖြစ်တတ်သော ဝမ်းရောဂါဘေးမှ ကင်းလွတ်ကြရလေသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)</ref> ဗြိတိသျှအစိုးရပိုင်အထက်တန်းကျောင်း ၂ကျောင်းရှိသည့်ပြင် [[အမှတ် (၉) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း မော်လမြိုင်|ရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသ အမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း]]၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ အမျိုးသမီး အထက်တန်းကျောင်းနှင့် နိုင်ငံခြားသာသနာပြု အထက်တန်းကျောင်းများ အတော်များ⁠များရှိသည်။ မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်းကျောင်းများလည်းရှိ၏။ တိုင်းမင်းကြီးရုံး၊ ခရိုင်ဝန်ရုံး၊ မြူနီစီပယ်ရုံးကြီး၊ နာရီစင်၊ အကျဉ်းထောင်၊ အမေရိကန်သာသနာပြုဆေးရုံ(''Ellen Mitchell Hospital'')၊ ဗြိတိသျှအစိုးရပိုင်ဆေးရုံကြီး၊ ဗဟိုစာတိုက်ကြီးနှင့် စာတိုက်ငယ်များ၊ မော်တင်လိန်းဆရာဖြစ် သင်တန်းကျောင်း၊ မျက်မမြင်ကျောင်း၊ ''Wellesley Bailey'' တည်ထောင်သော အခမဲ့ကုဋ္ဌနူနာဆေးရုံ တို့ရှိခဲ့ကြသည်။ [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်]] မတိုင်မီက မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးဖခင်ကြီး [[အောင်ဆန်း|ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]၏ဇနီး [[ခင်ကြည်၊ ဒေါ်|ဒေါ်ခင်ကြည်]]သည် [[စကော့တလန်နိုင်ငံ|စကော့]]လူမျိုး (စကော့တလန်လူမျိုး) အမျိုးသမီးများအုပ်ချုပ်သော မော်တင်လိန်းဆရာဖြစ် သင်တန်းကျောင်း(ABM ကျောင်း)၌ ပညာသင်ခဲ့သည်။<ref>[https://web.archive.org/web/20120502091420/http://mainichi.jp/english/english/features/news/20120427p2a00m0na020000c.html Letter from Burma: Flowers in her hair－ 毎日ｊｐ(毎日新聞)<!-- Bot generated title -->]</ref> === လက်ရှိ မော်လမြိုင်မြို့ (၁၉၄၈ မှ ယခု) === ၁၉၄၈ ခုနှစ် အင်္ဂလိပ်တို့ထံမှ လွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့ပြီးနောက် မော်လမြိုင်မြို့သည် မြန်မာ့အရှေ့တောင်၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ ပညာရေး နှင့် စီးပွားရေး ဗဟိုချက်အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ပြည့်နှစ်တွင် [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်သောင်းကျန်းသူ]]တို့ သိမ်းပိုက်ထားသော မော်လမြိုင်မြို့ကို [[တပ်မတော် (ရေ)]] တပ်သားများနှင့် [[စစ်ရေယာဉ် (မေယု)]]တို့မှ ပြန်လည်ထိုးစစ်ဆင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>Hugh Tinker, Union of Burma, p.325</ref> ၁၉၅၃ ခုနှစ်မှစတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော မော်လမြိုင်ဥပစာကောလိပ်ကို ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှ အစပြု၍ ဒီဂရီကောလိပ်အဖြစ် တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ် ခန့်မှန်း သန်းကောင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁⁠၁၅၉၃၁ ယောက်ရှိသည်။ မော်လမြိုင်မြို့သည် အပူပိုင်းဒေသအတွင်း ကျရောက်သော်လည်း ပင်လယ်ကမ်းခြေနှင့် နီးခြင်း၊ တောင်အခံရှိခြင်း၊ မြစ်လေးမြွာတို့၏ဆုံရာ၌ တည်ထားခြင်းတို့ကြောင့် ရာသီဥတုမျှတ၍ မြေဩဇာကောင်းမွန်သည်။ နှစ်စဉ် ပျမ်းမျှ မိုးရေချိန် ၁၈၈ လက်မရှိ၍ ပျမ်းမျှအပူချိန်မှာ ဒီဂရီ ၈ဝ ခန့်ရှိသည်။ မော်လမြိုင်မြို့သည် မြို့တော်အသစ် [[နေပြည်တော်မြို့]] မတည်ထောင်ချိန်ထိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယအကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ==== မြို့ပြ အမွေအနှစ် စောင့်ရှောက်ရေး ==== [[ဖိုင်:Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (5).jpg|thumb|မော်လမြိုင်ရှိ ကိုလိုနီ ခေတ် ဗိသုကာ လက်ရာ အဆောက်အဦးဟောင်း တစ်ခု (ခရစ်နှစ် ၂၀၀၈ခုနှစ်)]] မော်လမြိုင်မြို့ရှိ ရှေးဘာသာရေး အမွေအနှစ်အဆောက်အဦးများကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သင့်သည်မှာ အမှန်ဖြစ်သလို ပျက်စီးလုနီးဖြစ်နေသော ကိုလိုနီခေတ် ဗိသုကာလက်ရာ အမွေအနှစ်များကလည်း ထူးခြားသည့်အတွက် ထိန်းသိမ်းသင့်သည်ဟု ပညာရှင်များမှ ဆိုသည်။ သို့သော်လည်း ပြည်နယ်အစိုးရနှင့် ပြည်သူများက အဆောက်အဦးဟောင်းများကို တန်ဖိုး ရှိသည် ဟု မမြင်ကြဟု ပညာရှင်များကဆိုသည်။ [[ရန်ကုန်မြို့ပြ အမွေအနှစ် စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့]]က ဦးဆောင်၍ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ကိုလိုနီခေတ် ဗိသုကာလက်ရာ အဆောက်အဦးဟောင်းများကို ဖြိုဖျက်ခံရမည့် အန္တရာယ်နှင့် ပျက်စီးပျောက်ကွယ်တော့မည့် အန္တရာယ်များမှ ကယ်ဆယ်ရန် ကြိုးစားမှုများ အောင်မြင်နေခြင်းကြောင့် မော်လမြိုင်မြို့အတွက်လည်း မျှော်လင့်ချက် ခပ်ရေးရေးတော့ ရှိနေပါသေးသည်။<ref>{{Cite web |last=D.Gray |first=Denis |date=2017-03-25 |title=သမိုင္းထဲက ေမာ္လၿမိဳင္ |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/2017/03/25/132438.html |access-date=2025-12-14 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> == ပထဝီအနေအထား == မော်လမြိုင်မြို့သည် သံလွင်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသော ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြစ်ပါးစပ်တွင် ဘီလူးကျွန်းသည် သံလွင်မြစ်ကို ခွပိတ်ထားပြီး မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့ အတွင်းသို့ စီးဝင်စေသည်။ ထိုကျွန်း၏အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ထင်ရှားသော ခေါင်းဆေးကျွန်းရှိလေသည်။ ပင်လယ်မှ ၂၈ မိုင်ဝေး၏။ မြို့သည် အနောက်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်ရှိ သံလွင်မြစ်နှင့် အတ္ထရံမြစ် ကမ်းရိုးတလျှောက်နှင့် အရှေ့ဘက် တောင်တန်းအကြားတွင် တည်ထားသောမြို့ဖြစ်ရကား အလျားရှည်၍ အနံတို၏။ မြို့၏အလျားမှာ ၇ မိုင်ခန့်ရှိ၍ တ​တောင်ဆစ်ကွေး သဏ္ဌာန်ရှိ၏။ မြို့သည် အရှေ့မှ အနောက်သို့ ဆင်ခြေလျှော ရှိပြီးလျှင် အရှေ့ဘက်တောင်တန်းတလျှောက်ပေါ်၌ စေတီများ တည်ထားသည့်ပြင် ကမ်းရိုးတလျှောက်၌လည်း သစ်ပင်အမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် စိမ်းစိမ်းလန်းလန်း စို⁠စိုပြည်ပြည် ရှိရကား အလွန်သာယာသော ရှုမျှော်ခင်းကောင်း ဆိပ်ကမ်းမြို့တမြို့အဖြစ် ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။ ပြည်တွင်းပြည်ပ ခရီးသည်များသည် မော်လမြိုင်သို့ မီးသင်္ဘောဖြင့်ဖြစ်စေ၊ မီးရထားဖြင့်ဖြစ်စေ လာရောက်ကြသည့်အခါ မြို့၏သာယာလှသည့် ရှုမျှော်ခင်းကို အဝေးကပင် မြင်ကြရသည်။ ထို့ကြောင့် ကင်းဝန်မင်းကြီးဦးကောင်း သည် သံအရာရှိကြီးအဖြစ်ဖြင့် [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]] [[ပါရီမြို့|ပါရီမြို့တော်]]သို့အသွား မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၅ ခုနှစ် တန်ခူးလ (ခရစ်နှစ် ၁၈၇၃ ခုနှစ်)၌ မော်လမြိုင်မြို့သို့ ခေတ္တရောက်လာရာတွင် မြို့၏ရှုမျှော်ခင်းကို ခရီးစဉ် ရကန်၌ ''ကို⁠ကိုနာဒ၊ သာစွမည်တွင်၊ စက်ယာဉ်ညင်နှင့်၊ ရေပင်လယ်ချက်၊ စခန်းသို့ထွက်ခဲ့၍၊ တရက်နှင့်တည၊ ကာလမကြာ၊ ရှုလေရာပင်၊ နတ်ရွာတပြိုင်၊ မော်လမြိုင်သို့၊ ရောက်တိုင်ဝင်ဆိုက၊ တွေ့ကြုံကြိုက်ရသည်၊ မျှော်လိုက်တိုင်း လွန်ပျိုနု၏။''ဟူ၍ ဖွဲ့ဆိုခဲ့လေသည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == === မီးရထား၊ ကား === [[File:Mawlamyine Railway Station.JPG|thumb|[[မော်လမြိုင်ဘူတာ]]]] [[File:Mawlamyine Highway Bus Station.jpg|thumb|မော်လမြိုင် အဝေးပြေးကားဝင်း]] [[ဖိုင်:Tanlwen.jpg|thumb|သံလွင်တံတား(မော်လမြိုင်)]] မော်လမြိုင်မြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့တောင်သို့ သွားရာတွင် အဓိက မုဒ်ဝ လမ်းမကြီးပင် ဖြစ်သည်။ [[သံလွင်တံတား(မော်လမြိုင်)|သံလွင်တံတား]]ကြီးသည် မော်လမြိုင်မြို့နှင့် [[မုတ္တမမြို့]]တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသော မီးရထား၊ ကားသွားနိုင်သော တံတားကြီး တစ်ခုဖြစ်သည့်အပြင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မီးရထားလမ်းနှင့် ကားလမ်းပါဝင်သော တံတားများတွင် အရှည်ဆုံးတံတား တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုတံတားသည် ပေပေါင်း ၁၁, ၀⁠၀၀⁠ ကျော် ရှည်ပြီး နိုင်ငံ၏ အရှေ့တောင်ပိုင်းနှင့် ရန်ကုန်မြို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။ ထို့ပြင် မော်လမြိုင်မြို့သည် [[ကရင်ပြည်နယ်]]၏ မြို့တော် [[ဘားအံမြို့]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၏ မြို့များဖြစ်သော မြို့တော် [[ထားဝယ်မြို့]]၊ [[မြိတ်မြို့]]များနှင့်လည်း ဆက်သွယ်ပေးထားသေးသည်။ ရှေးယခင်က ထိုမြို့များသို့သွားရန်အတွက် မုတ္တမမြို့မှ ကူးတို့လှေ၊ သင်္ဘောများကို တဆင့်စီးရပြီး ယခုအခါ ထို သံလွင်တံတားကြီးမှ မီးရထား၊ ကားဖြင့် တိုက်ရိုက် သွားလာနိုင်ပေသည်။ သံလွင်တံတားကြီးကို ၂၀⁠၀၆ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့လေသည်။ မော်လမြိုင်တောင်ဘက် [[ရေးမြို့]]အထိ ဖောက်လုပ်ထားသော မီးရထားလမ်းမှာ မိုင် ၉ဝ ရှည်၏။ မော်လမြိုင်မှ [[ကျိုက္ခမီမြို့]]သို့ သွားသော မော်တော်ကားလမ်းမှာ ၅၅ မိုင်ရှည်လျားသည်။ မော်လမြိုင်မြို့ အရှေ့တောင်ရှိ [[ကျိုက်မရောမြို့]]သို့ သွားသော မော်တော်ကားလမ်းမှာ ၁၅ မိုင်ရှည်၏။ ဘီလူးကျွန်းကို မော်လမြိုင်မြို့နှင့် ဆက်သွယ်နိုင်သော [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတံတား (ဘီလူးကျွန်း)]] ကို ၂၀၁၇ မေ ၉ တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ မော်လမြိုင်မြို့တွင်းတွင် မော်တော်ဆိုင်ကယ်နှင့် သုံးဘီးကားများကို တက္ကစီအဖြစ် အသုံးပြုရန် မှတ်ပုံတင်ထားကြသည်။ မော်လမြိုင်မြို့တွင်းတွင် မြောက်မှတောင်သို့ အများအားဖြင့် ဖြန့်ကျက်သော ဘတ်စ်ကားကွန်ရက်များဖြင့်လည်း ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ === ရေကြောင်း === [[ဖိုင်:A and J Inglis SS Karagola (1887) 01.jpg|thumb|ခရစ်နှစ် ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် British-India Steam Navigation Company မှ ပိုင်ဆိုင်သော ရေနွေးငွေ့ သင်္ဘောတစ်စီး]] ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်းကို စကော့တလန်ပိုင် British-India Steam Navigation ကုမ္ပဏီနှင့် Irrawaddy Flotilla ([[ဧရာဝတီ ဖလော်တီလာ ကုမ္ပဏီ|ဧရာဝတီ ဖလော်တီလာ]]) ကုမ္ပဏီတို့ အပါအဝင် ဥရောပသင်္ဘောကုမ္ပဏီများက ဝန်ဆောင်မှုပေးခဲ့ကြသည်။ ထိုအခါက မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်းသည် ပြည်တွင်းရေကြောင်းသွားလာရေးသာမက နိုင်ငံတကာ သင်္ဘောများအတွက်လည်း အရေးပါခဲ့သည်။ မော်လမြိုင် ဆန်စက်နှင့်လွှစက်များမှ ဆန်နှင့် ကျွန်းများကို အဆိုပါ သင်္ဘောကုမ္ပဏီများက ကမ္ဘာတစ်ဝန်းသို့ တင်ပို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.mrsfindlaysbroadwoodsquarepiano.co.uk/irrawaddy-flotilla.html |access-date=24 July 2022 |archive-date=24 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220724160428/http://www.mrsfindlaysbroadwoodsquarepiano.co.uk/irrawaddy-flotilla.html }}</ref> British-India Steam Navigation Company ၏ ခရစ်နှစ် ၁၈၈၀ခုနှစ်ထုတ် လမ်းညွှန်စာအုပ်တွင် [[ကာလကတ္တားမြို့|ကာလကတ္တား]] - ရန်ကုန်- မော်လမြိုင် (ခရစ်နှစ် ၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ပြေးဆွဲခဲ့သည်) မော်လမြိုင်-[[ပီနန်မြို့|ပီနန်]]-[[မလက်ကာမြို့|မလက္ကာ]]-[[စင်ကာပူနိုင်ငံ|စင်္ကာပူ]] (ခရစ်နှစ် ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင် စတင်ပြေးဆွဲခဲ့သည်) မော်လမြိုင်-ပီနန်-[[ကိုလံဘိုမြို့|ကိုလံဘို]]-[[ဘုံဘေမြို့|ဘုံဘေ]]လိုင်းများ ပြေးဆွဲခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြပါရှိသည်။<ref>Jones, Stephanie (1986). Two Centuries Of Overseas Trading. Palgrave Macmillan UK. p. 42</ref><ref>{{Cite web |title=British India Steam Navigation Company - Part One |url=http://www.eskside.co.uk/ss_rohilla/britishindia_history1.htm |access-date=2025-12-14 |website=www.eskside.co.uk}}</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.theshipslist.com/ships/lines/bisn.shtml |access-date=24 July 2022 |archive-date=21 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220421215324/http://www.theshipslist.com/ships/lines/bisn.shtml }}</ref> ထိုခေတ်က မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်လည်ပတ်ဖူးသူ အမေရိကန်နိုင်ငံသား ပါမောက္ခစာရေးဆရာတစ်ဦး၏ မှတ်တမ်းအရ ခရစ် ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ဘားလမ်း ဆိပ်ခံတံတားမှ မော်လမြိုင်ဆိပ်ခံတံတားသို့ ရေနွေးငွေ့သင်္ဘောပေါ်တွင် ဒုတိယတန်းစား(second class) ဖြင့်စီးနှင်းလိုက်ပါပါက ၁၀ [[ရူပီး]]နှုန်းကျသင့်ပြီး အချိန် ကိုးနာရီခန့် ကြာမြင့်သည်ဟုဆိုသည်။<ref>{{Cite book |last=Bird |first=George W. |url=http://archive.org/details/wanderingsinbur00birdgoog |title=Wanderings in Burma |date=1897 |publisher=Bournemouth [Eng.] F.J. Bright & son; London, Simpkin, Marshall, Hamilton, Kent & co., ltd. |others=University of Michigan |page=198 |lccn=44050876 |oclc=411015 |ol=6479052M}}</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် ယခင်က ထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှုထက် မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်းသည် များစွာလျော့နည်းလာသော်လည်း ရေကြောင်းအခြေခံသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးသည် မော်လမြိုင်နှင့် ၎င်းအထက်ပိုင်းမြို့များကြား ချိတ်ဆက်ရာတွင် အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေဆဲဖြစ်သည်။ မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်းသည် လက်ရှိတွင် [[မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်းအာဏာပိုင်]]၏ စီမံခန့်ခွဲမှုအောက်တွင်ရှိသည်။ သံလွင်မြစ်ကြီးမှာ သဲသောင်ထူထပ်သောကြောင့် ပင်လယ်ဝမှ ၂၈ မိုင်ခန့်အကွာရှိ မော်လမြိုင်မြို့အထိသာ ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောကြီးများ ဆန်တက်သွားလာနိုင်သည်။ သို့သော် မော်လမြိုင်မြို့မှ သံလွင်မြစ်ကြောင်း၌ ၇၄ မိုင်၊ အတ္ထရံမြစ်ကြောင်း၌ ၇၃ မိုင်နှင့် ဂျိုင်းမြစ်ကြောင်း၌ ၄၂ မိုင်အထိ [[ပြည်တွင်းရေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေး]]အဖွဲ့ပိုင် သင်္ဘောများဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။ မော်လမြိုင်မှ ရန်ကုန်မြို့သို့ ပင်လယ်ကြောင်းဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ရေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အဖွဲ့ပိုင်နှင့် နိုင်ငံခြား ကုမ္ပဏီများပိုင် ပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းသွား သင်္ဘောများဖြင့် တစ်ပတ်လျှင် တစ်ကြိမ်ကျ မှန်မှန် သွားလာပို့ဆောင်လျက်ရှိသည်။ ထိုကြောင့် မော်လမြိုင်မြို့သည် ပြည်တွင်းပြည်ပ ကုန်ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေး၌ များစွာ စည်ပင်သည်။ === လေကြောင်း === မော်လမြိုင်လေဆိပ်သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ|ဗြိတိသျှ]]တော်ဝင်လေတပ်ကွင်းဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>Hammel, Eric (2010). Aces Against Japan II: The American Aces Speak. Pacifica Military History. pp. 63–68</ref> ၎င်းကို ဗြိတိသျှတို့သာမက မဟာမိတ် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]] လေသရဲအဖွဲ့ဖြစ်သည့် [[:en:Flying_Tigers|ကျားပျံလေသရဲအဖွဲ့]](Flying Tigers) တို့လည်း အသုံးပြုခဲ့သည်။ ခရစ်၁၉၄၈ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာ့လေကြောင်း]]လိုင်း (Union of Burma Airways) ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မော်လမြိုင်လေဆိပ် အပါအဝင် ပြည်တွင်းလေဆိပ်များသို့ ပြည်တွင်း ဝန်ဆောင်မှုများ စတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]]လေကြောင်းလိုင်း Nok Air Mini ([[နော့ လေကြောင်းလိုင်း]])သည် ထိုင်းနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော [[တာ့ခ်ခရိုင်]]ရှိ ထိုင်းနယ်စပ်မြို့ဖြစ်သည့် [[မဲဆောက်မြို့|မဲဆောက်]]နှင့် မော်လမြိုင်ကြား ပျံသန်းမှု စတင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ထိုင်းNok Air Mini သည် ပြေးလမ်းနှင့် အဆောက်အဦများ ညံ့ဖျင်းမှုကြောင့် ၎င်း၏ ဝန်ဆောင်မှုကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ [[မော်လမြိုင်လေဆိပ်]]မှ ရန်ကုန်မင်္ဂလာဒုံလေဆိပ်သို့ ပုံမှန် လေကြောင်းပျံသန်းမှု ဝန်ဆောင်မှုများလည်း ရှိသည်။ == မြို့တော်မြင်ကွင်း == === အမွေအနှစ်အဆောက်အဦးများ === ==== ကျိုက်သံလန်စေတီ ==== ဤဘုရားကို အေဒီ ၈၇၅ ခုနှစ်တွင် မွန်ဘုရင် မွတ်ပိရာဇာမင်း လက်ထက်တွင် စတင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို မူလအမြင့် ၅၆ ပေမှ ၁၇ မီတာမှအမြင့် ၁၅၀ (၄၆ မီတာ) အထိ မွန်ဘုရင် [[ဗညားဝါရူး]] (ခေါ်) ဝါရီရူးမင်း (မဂဒူးမင်း) အပါအဝင် ဆက်ခံသော မွန်ဘုရင်များက ပြုပြင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။<ref>Bird, G W (1897). Wanderings in Burma. p. 204.</ref> မော်လမြိုင်၏ ဝိသေသလက္ခဏာ ပျောက်ကွယ်မသွားစေရန် ခရစ်နှစ် ၁၈၃၁ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင် စစ်ကဲ တရားသူကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ '''စစ်ကဲ မောင်ထော်လေး''' သည် အများပြည်သူမှ ရရှိသောရန်ပုံငွေများဖြင့် ဘုရားကို ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သည်။ စာပေ [[နိုဘဲလ်ဆု|နိုဘဲလ်ဆုရ]] အင်္ဂလိပ် ဂန္ထဝင် ကဗျာဆရာ [[ရတ်ဒ်ယတ် ကစ်ပလင်]] (Rudyard Kipling) သည် ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင်ကျော်ကြားသော“ Lookin 'lazy at the sea” ကဗျာစာကြောင်းကို ဤစေတီ၌ ရေးသားခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။<ref>{{Cite web |title=Heritages & Landmarks in Mawlamyine, Myanmar (Burma) |url=http://www.happyfootprints.com/Mawlamyine-attractions/HERITAGES_LANDMARKS |archive-url=https://web.archive.org/web/20160918065801/http://www.happyfootprints.com/Mawlamyine-attractions/HERITAGES_LANDMARKS |archive-date=2016-09-18 |access-date=2025-12-14 |website=www.happyfootprints.com}}</ref> [[File:Architecture at Kyaikthanlan Paya.jpg|thumb|ကျိုက်သံလန်စေတီ]][[ဖိုင်:Mon King bell.JPG|thumb|229x229px|ကျိုက်သံလန်စေတီရှိ ခရစ်နှစ် ၁၅၃၃ တွင် မွန်ဘုရင် သင်္ဂသူရမင်း လှူဒါန်းခဲ့သော ရှေးခေါင်းလောင်း]][[ဖိုင်:Rudyard Kipling three quarter length portrait (cropped).jpg|thumb|226x226px|ရတ်ဒ်ယတ် ကစ်ပလင် - ခရစ်နှစ် ၁၈၉၂ ခုနှစ်]] ==== ဦးဇိနစေတီ ==== [[ဦးဇိနစေတီတော်]]သည် တောင်တန်းများပေါ်တွင် တည်ရှိသည့် အဓိကဘုရားများအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဆံတော်များပါဝင်ပြီး [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို ကာကွယ်ပေးသော ဘုရင်[[အသောကမင်း]] တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၃၈ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သူ ရသေ့ကြီးဦးဇိနကို အစွဲပြုကာ အမည်ပေးခဲ့လေသည်။ ထိုမတိုင်မီက ဘုရားကို ကျိုက်ပဒန် (Kyaik Pa-dhan) ဘုရားဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Wanderings in Burma |url=https://digital.library.cornell.edu/catalog/sea282 |access-date=2025-12-14 |website=digital.library.cornell.edu |language=en}}</ref> [[ဖိုင်:U Zee Na Pagoda 2.jpg|thumb|ဦးဇိနစေတီတော် ခေါ် (ကျိုက်ပဒန်စေတီတော်)]] ==== စတုတ္တသမီးတော်၏ ပြာသာဒ်ဂူ ==== သီပေါဘုရင်၏ စတုတ္ထမြောက်သမီးဖြစ်သော တော်ဝင်မင်းသမီး[[မြတ်ဖုရားက​လေး]] ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယမှ မြန်မာပြည်သို့ပြန်လာပြီး မော်လမြိုင်အနောက် Cantonment လမ်းရှိ ဗြိတိသျှအစိုးရက သူမအား ပေးထားသော စံအိမ်တော်ကြီးတွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။ သူမသည် ခရစ်နှစ် ၁၉၃၆ မတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် မော်လမြိုင်မြို့ရှိ သူမ၏စံအိမ်တော်၌ပင် ကံတော်ကုန်ခဲ့သည်။ ဤစတုတ္တသမီးတော်၏ ပြာသာဒ်ဂူသည် မော်လမြိုင် [[ကျိုက်သံလန်စေတီ]] အနီးတွင်တည်ရှိသည်။ [[File:Four Princesses of Burma.jpg|thumb|[[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]]၏ နောက်ဆုံးစတုတ္တသမီးတော် (လက်ဝဲ အစွန်) - ခရစ်နှစ် ၁၉၁၄ အိန္ဒိယနိုင်ငံ|alt=]] ==== ယုဒသန်၏ ပထမနှစ်ခြင်းဘုရားရှိခိုးကျောင်း ==== ဤဘုရားရှိခိုးကျောင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းဖြစ်ပြီး ခရစ်နှစ် ၁၈၂၇ တွင် ရှေးဦး ပထမဆုံး မြန်မာ - အင်္ဂလိပ်အဘိဓာန်ကို ရေးခဲ့သော [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]]လူမျိုး ခရစ်ယာန် သာသနာပြု ပုဂ္ဂိုလ် အဒိုနီရမ် ဂျပ်ဆင် [[ယုဒသန်|(ယုဒသန်)]] မှတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၎င်းဘုရားရှိခိုးကျောင်းသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန် လှုပ်ရှားမှုအတွက် အရေးပါသော သမိုင်းမှတ်တိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=First Baptist Church of Mawlamyine |url=https://www.wmf.org/projects/first-baptist-church-mawlamyine |access-date=2025-12-14 |website=First Baptist Church of Mawlamyine |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Baptist church restoration a mixed blessing for Myanmar |url=https://asia.nikkei.com/life-arts/life/baptist-church-restoration-a-mixed-blessing-for-myanmar |access-date=2025-12-14 |website=Nikkei Asia |language=en}}</ref> ==== ရှင်မဿဲ အင်္ဂလိကန် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ==== ဤရှင်မဿဲ အင်္ဂလိကန်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးတည်ဆောက်ခဲ့သော အင်္ဂလိပ်အင်္ဂလီကန်ချာ့ချ် ([[:en:Church_of_England|Church of England]]) ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ခရစ်နှစ် ၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် လက်ရှိလှပတင့်တယ်သော ဝိတိုရိယခေတ်ပုံစံ အဆောက်အအုံကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် [[လန်ဒန်မြို့]]မှ နာမည်ကျော်ကြားသော ဗြိတိသျှဗိသုကာပညာရှင်များဖြစ်သော [[:en:James_Piers_St_Aubyn|James Piers St Aubyn]] နှင့် Henry J Wadling ၏ ဒီဇိုင်းဖြစ်ပြီး ဘုရားရှိခိုးကျောင်း အုတ်မြစ်ကျောက်ကို မြန်မာနိုင်ငံ [[ကိုလိုနီခေတ် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော မဟာမင်းကြီးများနှင့် ဘုရင်ခံများ|မဟာဝန်ရှင်တော်မင်းကြီး]] ဆာ[[ချားလ်စ် ကရော့စ်ဝိတ်]]က အုတ်မြစ်ချပေးခဲ့သည်။ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းအဆောက်အအုံသည် အုတ်နီများဖြစ်ပြီး အတွင်းပိုင်းတိုင်များ ကျောက်တုံးများဖြစ်သည်။ Dresden ရှိအင်္ဂလိပ်ဘုရားကျောင်း၏ စံနမူနာဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့စာပေလောကတွင် လျှမ်း⁠လျှမ်းတောက်ကျော်ကြားခဲ့သော အင်္ဂလိပ် စာရေးဆရာ ဂျော့ခ်ျအော်ဝဲလ်သည် ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်ရှိ Imperial Policeman အဖြစ် ဤဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ဤဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် သူ့ဆွေမျိုးများ၏ ကမ္ပည်းများရှိသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်တို့သိမ်းပိုက်ရာတွင် ဂျပန်စစ်တပ်သည် ဤဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် ဆားသိုလှောင်ထားခဲ့သည်။ ဘုရားကျောင်းသည် အသုံးပြုဆဲဖြစ်သော်လည်း ပျက်စီးယိုယွင်းနေပြီး ထိန်းသိမ်းရန် အရေးတကြီးလိုအပ်နေသည်။<ref>{{Cite web |date=2017-03-09 |title=Mawlamyine exudes post-colonial charm, Buddhist shrines and few tourists |url=https://www.denverpost.com/2017/03/09/mawlamyine-myanmar-travel/ |access-date=2025-12-14 |website=The Denver Post |language=en-US}}</ref> ==== ပုလိပ်မင်းကြီးရုံး ==== ခရစ်နှစ် ၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် သံလွင်ပန်းခြံရှိ တောင်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ လှပတင့်တယ်သည့် ဤကိုလိုနီခေတ်အဆောက်အအုံတွင် ဂျော့ခ်ျအော်ဝဲလ်သည် ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် လက်ထောက်ခရိုင် ပုလိပ်မင်းကြီး (Assistant District Superintendent) အဖြစ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref>Meyers, Jeffrey (2010). ''Orwell: Life and Art''. University of Illinois Press. p. 19.</ref> ==== မော်လမြိုင်ထောင်ဟောင်း ==== မော်လမြိုင်ကိုလိုနီခေတ်ထောင်ကို ခရစ်နှစ် ၁၈၃၀ ပြည့်နှစ်များတွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] ကာနတကပြည်နယ်၏ မြို့တော် [[ဘန်ဂလိုမြို့]] (ယနေ့ အိန္ဒိယဆီလီကွန်တောင်ကြား) ၏ လှပသော အခြေခံအဆောက်အအုံများစွာကို ဒီဇိုင်းရေးဆွဲမှုအတွက် ဂုဏ်ပြုခံရသည့် နာမည်ကျော် [[အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ|အိုင်ယာလန်လူမျိုး]] စစ်အင်ဂျင်နီယာ ဆာရစ်ချတ်ဟီရမ်ဆန်ကီသည် ခရစ်နှစ် ၁၈၆၀တွင် ထောင်တွင်းကြီးကြပ်သူအဖြစ် ဤထောင်တွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့စာပေလောကတွင် လျှမ်း⁠လျှမ်းတောက်ကျော်ကြားခဲ့သော အင်္ဂလိပ် စာရေးဆရာ ဂျော့ခ်ျအော်ဝဲလ်၏ ၁၉၃၁ ခုနှစ်ထုတ် ဇာတ်လမ်းတို "A Hanging (1931)"သည် ဤထောင်ထဲမှ ဖြစ်ရပ်မှန်ကို အခြေခံထားသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် [[စင်ကာပူနိုင်ငံ|စင်ကာပူ]]ကျဆုံးပြီးနောက် စင်ကာပူနိုင်ငံ ချန်ဂီအကျဉ်းထောင်မှ ပြောင်းရွှေ့လာသော စစ်သုံ့ပန်း မဟာမိတ်စစ်သားများကို [[သေမင်းတမန် ရထားလမ်း]] ဆောက်လုပ်ရေးသို့ မပို့မီ မော်လမြိုင်အကျဉ်းထောင်တွင် ဂျပန်စစ်တပ်မှ ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။<ref>"Here be monsters: Travelling to Ogre Island". ''The Myanmar Times''</ref><ref>{{Cite web |title=Why we shouldn't forget Sankey... |url=https://www.deccanherald.com/content/226898/why-we-shouldnt-forget-sankey.html |access-date=2025-12-14 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref><ref>Crager, Kelly (2008). Hell Under the Rising Sun: Texan Pows and the Building of the Burma-Thailand Death Railway. Texas A&M University Press. pp. 68–7</ref>[[File:Mawlamyine Prison.jpg|thumb|သမိုင်းဝင် မော်လမြိုင်ထောင် |alt=]] ==== စိန့်ပက်ထရစ် ရိုမန်ကက်သလစ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ==== [[ဖိုင်:Church in Mawlamyine.jpg|thumb|စိန့်ပက်ထရစ် ချာ့ချ်၏ ခရစ်နှစ် ၁၈၅၄ တွင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သော နာရီမျှော်စင်]] စိန့်ပက်ထရစ် ရိုမန်ကက်သလစ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကို ခရစ်နှစ် ၁၈၂၉ တွင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ [[ပြင်သစ်လူမျိုး]]တို့က ခရစ်နှစ် ၁၈၅၄ တွင် ဤချာ့ချ်၏ နာရီမျှော်စင်ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ချာ့ချ်ဝင်းရှိ စိန့်ပက်ထရစ်ကျောင်းသည် ကိုလိုနီခေတ်တွင် အထက်တန်းလွှာကလေးများအတွက် ကျော်ကြားသော ဘော်ဒါကျောင်းဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ချင်းမိုင် တော်ဝင်မင်းသား Sukkasem နှင့် မွန်မိန်းကလေးတို့၏ ဝမ်းနည်းဖွယ် ချစ်ခြင်းမေတ္တာဇာတ်လမ်းသည် ခရစ်နှစ် ၁၈၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ဤကျောင်း၌ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>"Westward, ho!". Bangkok Post.</ref> ==== စိန်တုံးမိဖုရားကျောင်း ==== စိန်တုံးမိဖုရားကျောင်း ခေါ် ([[ရတနာဘုံမြင့်ကျောင်း]]) သည် ကောင်းမွန်သော လက်မှုလက်ရာကြောင့် ကျော်ကြားသည်။ [[စုဖုရားလတ်]]၏ မယ်တော် [[ဆင်ဖြူမရှင်]]၏ အန္တရာယ်ကို ရှောင်တိမ်းသည့်သဘောဖြင့် သီပေါမင်းပိုင် အထက်ပြည် [[မန္တလေး|မန္တလေးရတနာပုံ]]မှ စုန်ဆင်းကာ ဗြိတိသျှပိုင် အောက်ပြည်ရှိ မော်လမြိုင်မြို့တွင် နေထိုင်ခဲ့သည့် [[စိန်တုံးမိဖုရား]]၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် မန္တလေးမှ ဗိသုကာပညာရှင်တို့ကို ခေါ်ယူကာ ခရစ်နှစ် ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ တည်ဆောက်မှု ကုန်ကျစရိတ်အားလုံးကို မော်လမြိုင်မြို့ခံ သူဌေးမ ဒေါ်ရွှေပွင့်က လှူဒါန်းခဲ့သည်။ စိန်တုံးမိဖုရားသည် [[မင်းတုန်းမင်း]]၏ မိဖုရား ၆၄ ပါးတွင် "သီရိပုဗ္ဗာရတနာဒေဝီ"ဘွဲခံ မိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်သည်။ ==== ဝိတိုရိယခေတ်ပုံစံ နာရီစင် ==== [[ဖိုင်:Mon State Government Office.jpg|thumb|[[ဝိတိုရိယ ဘုရင်မ|ဝိတိုရိယခေတ်ပုံစံ]] နာရီစင်]] [[ဝိတိုရိယ ဘုရင်မ|ဝိတိုရိယခေတ်ပုံစံ]] နာရီမျှော်စင်ကို ဝိတိုရိယပန်းခြံ (Victoria Park) ခေါ် (ယခု မောရဝတီပန်းခြံ) အနီး အရှေ့ဘက်တွင် မော်လမြိုင်သားများက ဗြိတိသျှအင်ပါယာထီးနန်း၏ ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီးပြီးနောက် နန်းတက်သည့် [[သတ္တမမြောက် အက်ဒဝပ်ဘုရင်]] အမှတ်တရအဖြစ် ခရစ်နှစ် ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် စိုက်ထူခဲ့သည်။ === ကျွန်းများ === * ဘီလူးကျွန်း * [[ခေါင်းဆေးကျွန်း]] === အခြား === * မွန်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက် * [[ဖားအောက်တောရ|ဖားအောက်တောရ(ပင်မ)]] * ဇိနမာရ်အောင်စေတီ * [[မဟာမြတ်မုနိဘုရား (မော်လမြိုင်မြို့)]] * [[ခန္တီ၊ ဦး၊ ရသေ့ကြီး|ဦးခန္တီ]]ဘုရား == စီးပွားရေး == မော်လမြိုင်မြို့သည် မန္တလေး စကား၊ ရန်ကုန် အကြွား၊ မော်လမြိုင် အစား ဟူသော မြန်မာ စကားပုံတစ်ခု အဖြစ်ကျန်ရစ်အောင်ပင် စားသောက်စရာ သီးနှံများနှင့် ဟင်းလျာများအတွက် ကျော်ကြားမှု ရှိလှသည်။ မော်လမြိုင်မြို့တွင် သစ်စက်အချို့နှင့် စပါးကြိတ်စက် လုပ်ငန်းများ၊ ကျွန်းသစ်နှင့် စပါးများအား သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းများအား လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မော်လမြိုင်သည် တစ်ချိန်က အလုပ်များသော သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေး စင်တာတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိက သင်္ဘောဆိပ်တစ်ခု အဖြစ်လည်း ကျန်ရှိနေသေးသည်။ ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် ဗြိတိန်သင်္ဘောလိုင်းတို့၏ သင်္ဘောအချို့ကို ဤသင်္ဘောကျင်းတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၂၀⁠၀၉ ခုနှစ် မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မော်လမြိုင်မြို့၌ ဗုံးသုံးလုံး ပေါက်ကွဲခဲ့သော်လည်း ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိမှုများကိုမူ အာဏာပိုင်များက ဖော်ပြခြင်း မရှိခဲ့ချေ။ ကျောထောက်နောက်ခံ နယ်များတွင် ကျွန်းသစ်၊ ဆန်စပါးနှင့် ကော်ဖတ် အမြောက်အမြား ထွက်သဖြင့် မြို့၏ ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်၌ သစ်စက်နှင့် ဆန်စက် အများအပြားရှိသည်။ ထိုကျွန်းသစ်၊ ဆန်စပါးနှင့် ကော်ဖတ်များကို နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များသို့ တိုက်ရိုက်တင်ပို့ရောင်းချသည်။ ဒူးရင်းသီး၊ မင်းကွတ်သီး၊ နာနတ်သီး၊ ကြက်မောက်သီး၊ သရက်သီးတို့လည်း အမြောက်အမြား ထွက်ရာ ရန်ကုန်မြို့နှင့် အခြားမြို့များသို့ တင်ပို့ရောင်းချရသည်။ ==== ဒေါင်းမင်းရပ် ==== မော်လမြိုင်မြို့၏ အစည်ကားဆုံးနေရာသည် ဒေါင်းမင်းရပ် ဖြစ်သည်။ အောက်လမ်းမကြီးရှိ အမှတ် (၁) ဈေးကြီးနှင့် သာသနာ့ဗိမ္မာန်လမ်းမကြီးရှိ မြိုင်ရတနာ ဈေးကြီးကို ဒေါင်းမင်းရပ်ဈေးက ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားကြသူများဖြင့် အထူးစည်ကားလှသည်။ ကုန်စည်ဒိုင်နှင့် အဝေးပြေးကားဂိတ်၊ မီးရထား ဘူတာရုံ၊ သင်္ဘောဆိပ်တည်ရှိခြင်းကြောင့် ဒေသခံပြည်သူများ အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်း အပြည့်အဝ ရရှိနေကြပြီဖြစ်သည်။ === စက်မှုဇုန် === မော်လမြိုင်မြို့တွင် စက်မှုဇုန် နှစ်ခုရှိသည်။ မော်လမြိုင်စက်မှုဇုန်အတွင်း စက်မှုလုပ်ငန်းများအဖြစ် အကြီးစား ၄၃ ခု၊ အလတ်စား ၁၃၀ ခု၊ အငယ်စား ၁၅ ခု စုစုပေါင်း ၁၈၈ ခု အား နိုင်ငံတော် အစိုးရထံတွင် မှတ်ပုံတင်ထားပြီးဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇွန်လကုန်အထိ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှု တန်ဖိုး ကျပ် ၁၉⁠၉၈.၉၆ သန်း ရှိပြီး ထုတ်လုပ်မှု တန်ဖိုး ကျပ် သန်း ၉၆၅၈.၉၆ သန်း ရှိပြီးဖြစ်သည်။ ရော်ဘာပြား ကြိတ်စက်လုပ်ငန်း၊ သံရည်ကျိုလုပ်ငန်း၊ သံအမာတင်ခြင်း လုပ်ငန်း၊ ဓာတ်မြေဩဇာ ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်း၊ ရေလုပ်ငန်းသုံး ဘော့သီးလုပ်ငန်း၊ မော်တော်ယာဉ် ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်း စသည်တို့ကို အဓိက လုပ်ကိုင်လျက် ရှိကြသည်။ ရော်ဘာစိုက်ပျိုးရေးကို အဓိက လုပ်ကိုင်သော မြို့ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ ရော်ဘာစိုက်ပျိုးမှု အခြေခံလျက် ရော်ဘာလုပ်ငန်းသုံး စက်ကိရိယာများအပြင် လယ်ယာလုပ်ငန်းသုံး စက်ကိရိယာများကို လည်းကောင်း၊ စပါးခွံလောင်စာဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်ယူနိုင်သော စပါးခွံဓာတ်ငွေ့သုံး အသေးစား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများကို လည်းကောင်း၊ အခြားစက်မှု အထွေထွေသုံး စက်ကိရိယာများကိုလည်းကောင်း ဒေသအခြေအနေနှင့် လိုက်ဖက်ညီမည့် နည်းပညာတို့ဖြင့် ပေါင်းစပ်ဖလှယ်ကာ ထုတ်လုပ်ပေးနေလေသည်။ <ref>{{Cite web |title=Myanmar.com<!-- Bot generated title --> |url=http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Sep16.pdf |accessdate=18 September 2010 |archivedate=29 September 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110929045023/http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Sep16.pdf }}</ref> အသစ်ဖွင့်လှစ်လိုက်သော ကျောက်တန်းစက်မှုဇုန်တွင် သွပ်၊ဆူးကြိုး၊ ရောနှောဘိလပ်မြေ၊ အစားအသောက်နှင့်အချိုရည်ထုတ်လုပ်ရေး၊ အထည်အလိပ်၊ ရွှေသန့်စင်၊ ရေခဲစက်ရုံများ၊ ဖိနပ်ထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံများ၊ ပရိဘောဂလုပ်ငန်း၊ ပလပ်စတစ်လုပ်ငန်းများ၊ အေးမြသောပင်လယ်စာများ အပါအဝင် လုပ်ငန်းမျိုးစုံကို ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ သိုလှောင်ရုံနှင့် ကားဆက်စပ်ပစ္စည်း လုပ်ငန်းများရှိကြသည်။<ref>"New Industrial Zone in Mon State to open this month | Global New Light Of Myanmar.  www.globalnewlightofmyanmar.com. 2016-03-16. Retrieved 2017-08-20.</ref> နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတစ်ခုအနေဖြင့် မော်လမြိုင်တွင် ခေတ်မီဆန်းသစ်သော ပေါင်းစပ်စက်သုံးဓာတ်ငွေ့သုံး ဓာတ်အားပေးစက်ရုံသစ်ကို [[စင်ကာပူနိုင်ငံ]]၏ [[:en:United_Overseas_Bank|United Overseas Bank]] (UOB) ကျောထောက်နောက်ခံ စင်ကာပူကုမ္ပဏီ Asiatech Energy က တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ဤမော်လမြိုင်လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံသစ်သည် မွန်ပြည်နယ်အတွင်း နေထိုင်သူများနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော ဓာတ်အားရရှိရေးကို ဆောင်ကြဉ်းပေးမည်ဖြစ်သည်။<ref>https://www.bbc.com/storyworks/capital/right-by-you/powering-up-myanmar</ref> ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်း ပိုမိုထိရောက်စေရန် [[မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကော်မရှင်|မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်]] (MIC) သည် မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်း အရှေ့ဘက်မြေ ၄၆ ဧကတွင် ကမ်းလွန်ထောက်ပံ့ရေးစခန်းတစ်ခု တည်ဆောက်ရန် စင်ကာပူအခြေစိုက် ကုမ္ပဏီတစ်ခုအား မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကော်မရှင် (MIC) မှ ခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် [[ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်]]ရှိ ကမ်းလွန်ပင်လယ်ပြင်ရှိ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူများအတွက် ကျယ်ပြန့်သော ဝန်ဆောင်မှုများကို ပေးဆောင်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.mmtimes.com/business/22117-the-race-to-build-a-supply-base.html |access-date=30 September 2022 |archive-date=10 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220410113939/https://www.mmtimes.com/business/22117-the-race-to-build-a-supply-base.html }}</ref><ref>https://www.mizzima.com/business-opinion/myanmar-offshore-supply-base-development-further-chaos-or-progress</ref> === သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဗဟို === မော်လမြိုင်သည် အရှေ့တောင်အာရှ [[:en:East–West_Economic_Corridor|အရှေ့အနောက် စီးပွားရေးစင်္ကြံ]](East–West Economic Corridor)၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ အရှေ့-အနောက် ကီလိုမီတာ ၁၄၅၀ ရှည်လျားသော ဤစီးပွားရေးစင်္ကြံသည် [[တောင်တရုတ်ပင်လယ်]]ရှိ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]] [[ဒါနန်မြို့]]မှ မော်လမြိုင်သို့ လာအိုနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့ကို ဖြတ်၍ ဆက်သွယ်ထားသည်။ အရှေ့-အနောက် စီးပွားရေးစင်္ကြံကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံ [[ဘန်ကောက်မြို့|ဘန်ကောက်]]နှင့် ရန်ကုန်အကြား ခရီးသွားလာချိန်သည် သုံးရက်သာရှိပြီး [[မလက္ကာရေလက်ကြား]]မှတဆင့် သမားရိုးကျ ရေကြောင်းကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးအတွက် နှစ်ပတ်မှ သုံးပတ်အထိ လိုအပ်သော ခရီးဖြစ်သည်။ [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၏ Nippon Express ပို့ဆောင်ရေးကုမ္ပဏီသည် ဤလမ်းကိုသုံး၍ ထိုင်းနှင့်မြန်မာကြား ကုန်းလမ်းကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးဝန်ဆောင်မှုကို ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Economy/Roads-can-convert-Myanmar-from-economic-void-to-hub?page=2 |access-date=30 September 2022 |archive-date=8 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908111349/https://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Economy/Roads-can-convert-Myanmar-from-economic-void-to-hub?page=2 }}</ref> == ယဉ်ကျေးမှု == [[ဖိုင်:Thingyan Hta Min.jpg|thumb|မွန်ရိုးရာ သင်္ကြန်ထမင်း]] မော်လမြိုင်မြို့သည် တနင်္သာရီတိုင်းနှင့် ဆက်သွယ်ရန်အတွက် အဓိက ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည့်အပြင် သင်္ဘောဆိပ်နှင့် ပို့ဆောင်ရေး ဗဟိုချက်မ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုဒေသသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ မွန်လူမျိုးများ အဓိကနေထိုင်ရာ ဒေသ ဖြစ်သော်လည်း အမျိုးမျိုးသော ယဉ်ကျေးမှုများကို တွေ့မြင်ရသည်။ မော်လမြိုင်သည် အလွန်ရှေးကျသော ဗုဒ္ဓဘာသာ နေရာဌာန တစ်ခုဖြစ်သော်လည်း ၁၉ ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် ဗြိတိသျှ နှင့် အမေရိကန် ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများရောက်ရှိလာပြီး ခရစ်ယာန်ဘာသာလည်း စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ၁၈၆၀ ခုနှစ်တွင် ဒီလ ရှယ်လီ ဘရားသားစ်က ခရစ်ယာန် သာသနာပြုကျောင်းများကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုနောက် စိန့်ပက်ထရစ် (ယခု မော်လမြိုင် အမှတ်(၅) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း တစ်ခုဖြစ်သော)ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကို ဖွင်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀ ရာစု အစောပိုင်း ကာလများတွင် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ချဲ့ထွင်မှုများဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ဟိန္ဒူလူမျိုးများ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ မော်လမြိုင်မြို့၏ သင်္ကြန်ရေသဘင်ပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျော်ကြားသည်။ ပွဲတော်ရက်များတွင် အနယ်နယ်မှ လာရောက်၍ ရေသဘင်ဆင်နွဲကြသည်။ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း သီတင်းကျွတ်လတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသော သံဃာ ၁ဝ⁠ဝဝ ကျော်ပါဝင်သည့် မောင်ငံဆွမ်းတော်ကြီးလောင်းပွဲသည် မော်လမြိုင်မြို့တွင် အလွန်စည်ကား၍ ထင်ရှားသော ပွဲတော်ကြီးဖြစ်သည်။ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၈၄၄ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂ဝ၄) ခုနှစ်မှ စ၍ မောင်ငံရပ်ကို အုပ်ချုပ်သော မင်းမောင်ငံက ဦးစီးပြုလုပ်ခဲ့ရာ ယနေ့တိုင် မပျက်မကွက် တည်တံ့လျက်ရှိသည်။ (မောင်ငံသည် မွန်လူမျိုးစစ်ကဲကြီး [[မောင်ထော်လေး၊ စစ်ကဲ|မောင်​ထော်​လေး]]၏ တပည့် [[ကင်းဝန်]] ဖြစ်သည်)။ [[မန္တလေး စကား၊ ရန်ကုန် အကြွား၊ မော်လမြိုင် အစား]] ဟူသော မြန်မာ စကားပုံတစ်ခု အဖြစ်ကျန်ရစ်အောင်ပင် မော်လမြိုင်သူ မော်လမြိုင်သားသည် အစားအစာကို အရသာရှိရှိ စီမံချက်ပြုတ်စားတတ်ကြသည်။ မော်လမြိုင်ရွှေရင်အေး၊ မွန်ရိုးရာ မော်လမြိုင်[[သင်္ကြန်ထမင်း|သင်္ကြန်ထမင်း၊]] မွန်ရိုးရာ ရွဲယိုရွက် [[ငါးပေါင်းထုပ်|ငါးပေါင်းထုပ်၊]] မွန်ရိုးရာ ရွှေကြည်မုန့်၊ [[မုန့်ဟင်းခါးအစို|မော်လမြိုင်မုန့်ဟင်းခါး]] ခေါ် မွန်ရိုးရာ ရေစိမ်မုန့်ဟင်းခါး(မုန့်ဟင်းခါးအစို)၊ ဒူးရင်းယို၊ မော်လမြိုင်ကြက်ကလယ်ချက်၊ မွန်ရိုးရာ ကောက်လှိုင်းတီမုန့် အစရှိသည်တို့သည် ကျော်ကြားသည်။ မော်လမြိုင် ကျွဲကောသီး၊ မော်လမြိုင်ဒူးရင်းသီး၊ မော်လမြိုင်မင်းကွတ်သီး အစရှိသည်တို့မှာ အရသာရှိရာတွင်ထင်ရှားသည်။ == ပညာရေး == [[File:Moulmein University - panoramio - joinai.jpg|thumb|200px|[[မော်လမြိုင် တက္ကသိုလ်]]]] === အခြေခံပညာ === မော်လမြိုင်မြို့တွင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းပေါင်း ၁၃ ကျောင်း ရှိသည်။ ၁၈၆၀ ခုနှစ်တွင်စတင် တည်ထောင်သော စိန့်ပက်ထရစ်ကျောင်း (ယခု အမှတ်(၅) အထက်တန်းကျောင်း)၊ ၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင်စတင် တည်ထောင်သော [[အမှတ် (၉) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း မော်လမြိုင်|ရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသအမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း]] (ယခု အမှတ်(၉) အထက်တန်းကျောင်း) များမှာ ထင်ရှားသည်။[[File:Nursing Training School Mawlamyine.jpg|thumb|သူနာပြုနှင့် သားဖွားသင်တန်းကျောင်း (မော်လမြိုင်)|197x197px]] === အဆင့်မြင့်ပညာ === မော်လမြိုင်မြို့တွင် [[မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်]]၊ [[မော်လမြိုင်ပညာရေးကောလိပ်]]၊ [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မော်လမြိုင်)]]၊ [[အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ(မော်လမြိုင်)|အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ(မော်လမြိုင်)၊]] သူနာပြုနှင့် သားဖွားသင်တန်းကျောင်း (မော်လမြိုင်)၊ အားကစားနှင့်ကာယပညာ သိပ္ပံ(မော်လမြိုင်) စသည်တို့ ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar.com<!-- Bot generated title --> |url=http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Sep13.pdf |accessdate=13 September 2010 |archivedate=13 October 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121013232651/http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Sep13.pdf }}</ref><ref>http://www.spedmyanmar.gov.mm/content/ကျန်းမာရေးနှင့်အားကစားဝန်ကြီးဌာန၊-အားကစားနှင့်ကာယပညာဦးစီးဌာန{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> ၁၈၆၄ ခုနှစ်၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] ဗက်ခနဲ တက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သော နိုင်ငံခြား ပညာသင် ကျောင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သူ [[ရှောလူး၊ ဒေါက်တာ|မောင်ရှောလူး]]သည် မော်လမြိုင်မြို့တွင် မွေးဖွားသော [[မွန်လူမျိုး]]၊ မြန်မာနိုင်ငံသား တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် မြန်မာနိုင်ငံသားများထဲမှ အနောက်တိုင်း ဆေးပညာကို အစပြုခဲ့သူဖြစ်ပြီး အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် ပညာသင်ကြားသော ပထမဆုံး မြန်မာကျောင်းသားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်းအတွက် အဓိက တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သော မော်လမြိုင် တက္ကသိုလ် သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တတိယမြောက် တည်ထောင်သော ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ် ဖြစ်ပြီး ဝိဇ္ဇာဘွဲ့နှင့် သိပ္ပံဘွဲ့များ၊ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့များကို ချီးမြှင့်နိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း [[အဏ္ဏဝါဗေဒ|အဏ္ဏဝါသိပ္ပံ]]ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ပေးနိုင်သော တက္ကသိုလ်အချို့သာရှိရာ မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်သည် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကျောင်းသားများအနေဖြင့် ဆေးပညာ သင်ယူနိုင်ရန် ရန်ကုန်မြို့သို့ သွားရောက် သင်ယူရန် လိုအပ် လေသည်။ == ကျန်းမာရေး == === အစိုးရဆေးရုံများ === * မော်လမြိုင် မိခင်နှင့်ကလေးဆေးရုံကြီး (ခေါ်) အမေရိကန်ဆေးရုံကြီး (ယခင်ကိုလိုနီခေတ် ''Ellen Mitchell Memorial'' ဆေးရုံ) * မော်လမြိုင် အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး * မော်လမြိုင် ခရစ်ယာန် အထူးအရေပြားဆေးရုံ *မော်လမြိုင် တက္ကသိုလ်ဆေးရုံ<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.um1ygn.edu.mm/en/announcement/%E2%80%8B%E1%80%98%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%84/ |accessdate=17 January 2021 |archivedate=2 October 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191002194227/http://www.um1ygn.edu.mm/en/announcement/%E2%80%8B%E1%80%98%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%84/ }}</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 |accessdate=1 January 2019 |archivedate=1 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190101100918/https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 }}</ref> * မော်လမြိုင် တိုင်းရင်းဆေး ဆေးရုံ == အားကစား == [[ဆောက်သန်းမြန်မာ ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း]] (''Southern Myanmar United F.C'') သည် မော်လမြိုင်မြို့၏ မြို့ခံအသင်းတစ်သင်း ဖြစ်သည်။ ဆောက်သမ်းမြန်မာ ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း၏ အိမ်ကွင်းမှာ [[ရာမည အားကစားကွင်း|ရာမညအားကစားကွင်း]] ဖြစ်ပြီး မော်လမြိုင်မြို့တွင် အခြေစိုက်သည်။ ဆောက်သမ်းမြန်မာယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်းသည် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]]စတင် တည်ထောင်ခဲ့စဉ် ၂၀၀၉-ခုနှစ်ကတည်းက ပါဝင်ခဲ့သော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းအသင်းသည် [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]တို့အပါအဝင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတစ်ခုလုံးကို ကိုယ်စားပြုသည်။ == ညီအစ်မမြို့တော် == [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊]] [[အင်ဒီယားနားပြည်နယ်]]ရှိ ဖို့တ်ဝိန်းမြို့ နှင့် မော်လမြိုင်မြို့ တို့သည် ချစ်ကြည်ရေးမြို့တော်သဘောတူညီချက်ထူထောင် ထားရှိပြီးဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.news-sentinel.com/news/local/Fort-Wayne-Sister-Cities-to-sign-Myanmar-friendship-agreement|title=Fort Wayne Sister Cities to sign Myanmar friendship agreement|work=[[The News-Sentinel]]|date=26 January 2016|accessdate=30 March 2016}}</ref> == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> ဖိုင်:Tanlwen Thata.jpg|သံလွင်တံတား(မော်လမြိုင် ကမ်းမှ) ဖိုင်:Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (31).jpg|မော်လမြိုင် မြို့လယ်တစ်နေရာ ဖိုင်:Thanlwin Bridge (Mawlamyine).jpg|[[သံလွင်တံတား(မော်လမြိုင်)]] ဖိုင်:Mawlamyine University - panoramio.jpg|[[မော်လမြိုင် တက္ကသိုလ်]] ဖိုင်:Mawlamyine 253.JPG|[[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မော်လမြိုင်)|နည်းပညာ တက္ကသိုလ် (မော်လမြိုင်)]] ဖိုင်:Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (50).jpg|[[ယုဒသန်]]၏ ပထမနှစ်ခြင်းဘုရားရှိခိုးကျောင်း ဖိုင်:Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (42).jpg|စိန့်ပက်ထရစ်ကျောင်း ဖိုင်:Holy Family Church (3).jpg|Holy Family ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:Pa-Auk Forest Meditation Center (Main) Entrance.jpg|[[ဖားအောက်တောရ]] (ပင်မ) ဖိုင်:Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (51).jpg|[[စိန်တုံးမိဖုရား]] ကျောင်း ဖိုင်:Mawlamyine Railway Station.JPG|မော်လမြိုင်ဘူတာကြီး ဖိုင်:Mawlamyine Coach Station.JPG|မော်လမြိုင် အဝေးပြေးကားဝင်း ဖိုင်:Mawlamyine 20.JPG|သံလွင် ဥယျာဉ် ဖိုင်:Bo Gyoke Aung San Bridge (Be Luu Island).jpg|[[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတံတား (ဘီလူးကျွန်း)]] </gallery> == ကိုးကား == <references/> {{မွန်ပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:မွန်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] 0kl53rs1t9narig07063xwbbwaac36n 1046454 1046453 2026-08-04T13:44:55Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1046454 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = မော်လမြိုင် | other_name = | native_name = {{mnw|မတ်မလီု}} | nickname = | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = 20200206 154847 Kyaikthanlan Pagode, Mawlamyaing Myanmar anagoria.jpg | photo2a = Mon sympoli Moulmein - panoramio.jpg | photo2b = Mawlamyine-2.jpg | photo3a = Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (36).jpg | photo3b = Katedra p.w. św. Rodziny (Mawlamyine) 11.jpg | photo4a = Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (43).jpg | spacing = 2 | border = 2 | color_border = rose gold | color = gold | size = 280 | foot_montage = မော်လမြိုင်မြို့တော် မြင်ကွင်းအစုံစုံ }} | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = Myanmar<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = bottom<!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_map_caption = မော်လမြိုင်မြို့ တည်နေရာပြ မြေပုံ | pushpin_mapsize = | coordinates_region = MM | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{Flag|မွန်ပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[မော်လမြိုင်ခရိုင်|မော်လမြိုင်]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = [[Brigadier General|Brigadier&nbsp;General]] Thet&nbsp;Naing&nbsp;Win | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | area_magnitude = | unit_pref = Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = ၂၀၁၄ | population_footnotes = | population_note = | population_total = ၂၂၉,၅၂၀ <ref>{{Citation|date= 26 August 2014|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၂၉|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= February 26, 2015|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|url-status= dead}}</ref> | population_blank1_title = လူမျိုးများ | population_blank1 = [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]၊[[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]၊ [[အိန္ဒိယနွယ်ဖွား]] | population_blank2_title = ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု | population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] <!-- General information --------------->| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|16|29|N|97|37|E|region:MM|display=inline}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> tags--> | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> | postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = ၀၅၇<ref name=myp>{{cite web | url=http://www.myanmar-yellowpages.com/information/page_14.asp | title=National Telephone Area Codes | publisher=Myanmar Yellow Pages | accessdate=8 July 2010 | archivedate=19 July 2009 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20090719142124/http://www.myanmar-yellowpages.com/information/page_14.asp }}</ref> | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} '''မော်လမြိုင်မြို့''' ({{lang-mnw|မတ်မလီု}}၊ {{lang-en|Mawlamyine}} (သတ်ပုံဟောင်း – ''Moulmein'') သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မွန်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး မွန်ပြည်နယ်တွင် လူဦးရေ အများဆုံးနှင့် စီးပွားရေးအရ အရေးပါဆုံး မြို့ကြီးဖြစ်သည်။ <ref>Department of Population, Ministry of Labour, Immigration and Population, ''The 2014 Myanmar Population and Housing Census: Mon State Report'', Census Report Volume 3-J, Nay Pyi Taw, 2015, pp. 17–19.</ref> သံလွင်မြစ်၊ သံလွင်မြစ်ခွဲများနှင့် ဂျိန်းမြစ်၊ အတ္ထရံမြစ်တို့ ပေါင်းဆုံရာ မြစ်ဝ၌ တည်ရှိပြီး မုတ္တမကွေ့အနီး ကမ်းရိုးတန်း ပထဝီဝင် အနေအထားအရ အချက်အချာကျသော ဆိပ်ကမ်းမြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ <ref>Egreteau, Renaud, ''Careful Challenges: Ghana and Myanmar's Maritime Geography'', ISEAS–Yusof Ishak Institute, 2018.</ref> [[File:Salween delta.jpg|thumb|255x255px|[[သံလွင်မြစ်]] - မော်လမြိုင် - [[မုတ္ထမ]]]] [[File:ShampooIsland.jpg|thumb|250px|မော်လမြိုင်မြို့၊ သံလွင်မြစ်လယ်ရှိ ခေါင်းဆေးကျွန်း]] မော်လမြိုင်မြို့သည် ဗြိတိသျှ-မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲအပြီး ၁၈၂၆ ခုနှစ်မှ ၁၈၅၂ ခုနှစ်အထိ ဗြိတိသျှပိုင် အောက်မြန်မာပြည် (တနင်္သာရီတိုင်း) ၏ ပထမဆုံးသော မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>Harvey, G. E., ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824'', Frank Cass & Co. Ltd., 1925, pp. 345–350.</ref> ကိုလိုနီခေတ်အတွင်း သစ်လုပ်ငန်းနှင့် ကုန်သွယ်ရေး ဗဟိုချက်ဖြစ်ခဲ့သဖြင့် အနောက်တိုင်း ပညာရေး၊ သာသနာပြု ကျောင်းများနှင့် ကိုလိုနီခေတ် ဗိသုကာလက်ရာများ အစောဆုံး ထွန်းကားခဲ့သည့် မြို့များအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ <ref>Fraser-Lu, Sylvia, ''Burmese Design & Architecture'', Tuttle Publishing, 2001, pp. 112–115.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့သည် အရှေ့မြောက်-အနောက်တောင် ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းနှင့် အရှေ့အလယ် စီးပွားရေးစင်္ကြံ (East-West Economic Corridor) ပေါ်၌ တည်ရှိကာ ဒေသတွင်း ကုန်သွယ်ရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အရေးပါသော ဗဟိုချက်အဖြစ် ဆက်လက် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။ <ref>Asian Development Bank, ''Greater Mekong Subregion Atlas of the Environment'', ADB Publications, 2012, pp. 88–92.</ref> == ဝေါဟာရရင်းမြစ် == မော်လမြိုင်မြို့၏ အမည်ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို သမိုင်း၌ ဤသို့ဆိုလေသည်။ ယခင်က မော်လမြိုင်မြို့နေရာတွင် ဘုရင်တစ်ပါးအုပ်စိုးခဲ့သည်။ ထိုဘုရင်သည် သူတစ်ပါးနှင့်မတူဘဲ ပုံမှန် မျက်လုံးနှစ်လုံးအပြင် နှဖူးအလယ်တည့်⁠တည့်တွင် မျက်လုံးအပိုတစ်လုံး ရှိသည်။ ထိုမျက်လုံးတန်ခိုးနှင့် ဘုရင်ကြီးသည် သူ့တိုင်းပြည်နယ်နိမိတ်အတွင်းမှာ ဘာတွေဖြစ်နေသလဲ ဆိုတာကို အကုန်သိနေလေသည်။ တနေ့သောအခါ ယိုးဒယားရှမ်းများ စစ်မက်ပြုဖို့ရောက်လာကြသည်။ [[မွန်လူမျိုး]]များသည် [[ထိုင်းလူမျိုး]]များကို ရှမ်းဟုခေါ်ကြသည်။ ရှမ်းဘုရင်တပ်များ၏ လှုပ်ရှားမှု မှန်သမျှကို မွန်ဘုရင်က သူ့၏ မျက်လုံးတန်ခိုးဖြင့် အကုန်လုံးမြင်နေရလေတော့ ရှမ်းတို့၏ အစီအစဉ် အားလုံးကို ဖျက်ဆီးပစ်လိုက်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ရှမ်းများသည် သူတို့၏ တပ်တွင်းမှာ သစ္စာဖောက် ရှိသည်ဟု ယူဆလာကြသည်။ ရှမ်းဘုရင်သည် သူ့၏ မှူးမတ်များကို မေးမြန်းသောအခါ အကြောင်းစုံကို သိရှိလာပါတော့သည်။ ရှမ်းများသည် ပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ညီလာခံကျင်းပခဲ့ကြသည်။ ထိုညီလာခံမှ နေပြီး သူတို့သည် မွန်ဘုရင်၏ တတိယမျက်လုံးကို ဖျက်စီးပစ်ဖို့အတွက် သူတို့၏ သမီးတော်ကို လက်ဆောင်ပဏ္ဍာဆက်သရန် သဘောတူညီလိုက်ကြသည်။ ရှမ်းများသည် သံအဖွဲ့စေလွှတ်ပြီး ဘုရင်မင်းကြီး၏ ဘုန်းတန်ခိုးတော်ကြောင့် သမီးတော်ကို လာရောက်ဆက်သပါကြောင်း ပြောကြားသည်။ မင်းသမီး၏ လက်ချက်ကြောင့် ဘုရင်ကြီး၏ တတိယမျက်လုံးသည် ဖျက်ဆီးခြင်းခံလိုက်ရသည်။ ထိုမျက်လုံးတစ်လုံး ပျက်သွားခြင်းကို အစွဲပြုပြီး ရှေးမွန်များက ထိုဘုရင်ကြီး အုပ်ချုပ်သောမြို့ကို မွန်ဘာသာဖြင့် မတ်မွဲလို လို့ခေါ်ဆိုကြသည်။ မတ်- ဆိုသည်မှာ မျက်လုံးဖြစ်သည်။ မွဲ-ဆိုသည်မှာ တစ်၊ လို-ဆိုသည်မှာ ပျက်စီးခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မတ်မွဲလို ၏ မွန်လိုအသံထွက်က မွတ်မော်လုံမ် ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အခြားသော တိုင်းရင်းသားများက တုပခေါ်ဝေါ် ပြောဆိုလာသော အခါ မတ်မွဲလို မှနေ မော်လမြိုင် ဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://wikimyanmar.co.cc/wiki/index.php?title=%E1%80%B1%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B9%E1%80%9C%E1%81%BF%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%B3%E1%80%84%E1%80%B9 |accessdate=8 July 2010 |archivedate=18 August 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110818110223/http://wikimyanmar.co.cc/wiki/index.php?title=%E1%80%B1%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B9%E1%80%9C%E1%81%BF%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%B3%E1%80%84%E1%80%B9 }}</ref> မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် စံလွန်တော်မူပြီးသည်နောက် သာသနာနှစ် ၁၅၇ ခုတွင် ရှမ်းမင်းဆက် ပြတ်၍ မွန်မင်းတို့လက်ထက်သို့ကျရောက်သောအခါ ရာမညရာဇာမင်းသည် မူလမြို့တည်ရာမှ သံလွင်မြစ်၊ [[ဂျိုင်းမြစ်]]၊ [[အတ္တရံမြစ်]]နှင့် [[သောင်ရင်းမြစ်]]တို့၏ မြစ်လေးမြွာဆုံရာ ယခုမော်လမြိုင်မြို့ တည်ရှိရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ပြီးလျှင် မြို့သစ် နန်းသစ် တည်ထောင်စိုးစံတော်မူ၏။ မြို့၏အမည်ကို ရမ္မာပူရ၊ ရမ္မာဝတီဟူ၍ပင် ဘွဲ့ချည်သတ်မှတ်တော်မူသည်။ ရာမညရာဇမင်းသည်၄ နှစ်မျှ မင်းပြုပြီးသည်နောက် သာသနာနှစ် ၁၆၁ ခုတွင် နတ်ရွာစံသည်။ ထိုအခါ သားတော်ကြီး အိမ်ရှေ့မင်းသည်မွတ်ပိရာဇဟူသော ဘွဲ့ဖြင့် ထီးနန်းဆက်ခံ စိုးစံလေသည်။ မွတ်ပိရာဇမင်း၏ မျက်မှောင် နှစ်ခုအလယ်တွင် တင့်တယ်လှပသော မှဲ့ရှင်တလုံးပါသောကြောင့် မျက်စိ သုံးလုံးထင်ရလောက်အောင် ထူးခြားတော်မူရကား မွန်ဘာသာဖြင့် ''မွတ်ပိရာဇာ''၊ မြန်မာဘာသာဖြင့် မျက်စိသုံးလုံး ဘုရင်ဟုခေါ်တွင်သည်။ ထိုမင်းလက်ထက် မြို့ပြ စည်ပင်သာယာဝပြော၍ ထင်ရှားကျော်ကြားလာ၏။ နောင်အခါ အကြောင်းမသင့်သောကြောင့် မှဲ့ရှင်မျက်လုံး ကွယ်ပျောက်သွားရလေသည်။ ယင်းကို အစွဲပြု၍ မွတ်ပိရာဇမင်းကို မွန်ဘာသာဖြင့် ''မွတ်မယ်လိန်း''ဟုခေါ်တွင်သည်။ မျက်စိတလုံးကွယ်သောမင်းဟူ၏။ မြို့၏အမည်ကိုလည်း ရမ္မာပူရ၊ ရမ္မာဝတီမှ မွတ်မယ်လိန်းဟူ၍ပင်ခေါ်ဆိုကြသည်။ မွတ်မယ်လိန်း ခေါ်တွင်ရာမှ ကာလရှည်လျားသောအခါ မော်လမိန်း၊ ထိုမှ မော်လမြိုင် အခေါ်သို့ ပြောင်းလဲလာခဲ့လေသည်။ ဤသည့်နောက်ပိုင်းတွင် မော်လမြိုင်မြို့သည် စစ်ပွဲအမျိုးမျိုးတို့၏ဒဏ်ကြောင့် အကြိမ်ကြိမ် ပျက်စီးခဲ့သည်ဖြစ်ရာ လက်အောက်ခံမြို့ကလေးအဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့သည်သာ များသည်။ ရှေးမွန်တွေက မုဟ်ၜဳလီု လို့ခေါ်တယ်(မုဘီလိန်း)ပါ အဓိပ္ပာယ်က မြစ်ဝအစွန်းတွေပျက်စီးနေတဲ့နေရာပါ မြစ်ဝပျက်စီးနေတာသိချင်ရင် မုတ္တမတောင်ပေါ်ကို ကား ဆိုင်ကယ်နဲ့တက်ပြီး ကြည့်ပါက မြစ်ဝဟာ ကျယ်ပြန့်ပြီး ကျွန်းတွေကွက်ကြားဖြစ်နေတာ တွေ့ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ရှေးမွန်တွေဟာ လှေနဲ့ခရီးသွားရင်း ပန်းလောင်မြစ်ကို ပါင်လီု(မြစ်၀ပျက်နေသောမြစ်)ဟုလည်းခေါ်ခဲ့ကြပါတယ်။ <ref>နိုင်ဘရှင် ၏ မွန်ကျောက်စာသင်တန်းမှ မွန်ဒသနများ</ref> == သမိုင်းကြောင်း == === အေဒီ ၁၃ မှ ၁၈ ရာစု === မွန်တို့၏ [[မဂဒူးမင်းဆက်]] ခေါ် (ဝါရီရူးမင်းဆက်)တွင် (၁၅) ဆက်မြောက်မင်းဖြစ်သော ဘုရင်မကြီး [[ရှင်စောပု]] ပြီးနောက် နန်းတက်သည့် [[ဟံသာဝတီ]] မွန်နိုင်ငံဘုရင် [[ဓမ္မစေတီ]]မင်းကြီး သာသနာ[[သက္ကရာဇ်]] ၂၀၂၃၊ [[မြန်မာ သက္ကရာဇ်|ကောဇာသက္ကရာဇ်]] ၈၄၀၊ ခရစ်နှစ် ၁၄၇၉ ခုနှစ်တွင် ရေးထိုးခဲ့သော [[ကလျာဏီကျောက်စာ]] အရ မော်လမြိုင်မြို့သည် မုတ္တမတိုင်းဒေသအတွင်း မွန်သုံးဆယ်နှစ်မြို့၌ ပါခဲ့လေသည်။<ref>Shorto, H L (1963). ''The 32 myos in the medieval Mon kingdom''. Bulletin of the School of Oriental and African Studies. p. 575.</ref> === အေဒီ ၁၈ မှ ၁၉ ရာစု === [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]] ထူထောင်သော [[အလောင်းမင်းတရား]] သည် ယိုးဒယား([[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]]) သို့ ချီတက်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ပြန်လည်ဆုတ်ခွာစဉ် မကျန်းမမာ ဖြစ်ကာ မော်လမြိုင်အနီး မုတ္တမကျေးကင်းရွာ၌ ခရစ်နှစ် ၁၇၆၀ မေ ၁၁ တွင် နတ်ပြည်စံတော်မူသဖြင့် [[ရွှေဘိုမြို့|ရွှေဘို]]နေပြည်တော်သို့ တော်ဝင်တပ်တော်များ ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ် စစ်သူကြီး ဗိုလ်ချုပ် [[မင်းခေါင်နော်ရထာ]] ခေါ် (မုဆိုးချုံ ဗိုလ်တွန်)သည် ရသမျှသော သုံ့ပန်းလူစုများနှင့် မော်လမြိုင်ကို ပြုပြင်ခဲ့လေသည်။ အလောင်းမင်းတရား၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံသော [[နောင်တော်ကြီးမင်း]]က မင်းခေါင်နော်ရထာကိုပင် မြို့ပြတည်ထောင်ခြားနား၍ ပုန်ကန်သည် အထင်မှားခြင်းကို ခံခဲ့ရဖူးလေသည်။ တစ်ဖန် ပထမ အင်္ဂလိပ်- မြန်မာစစ်ပွဲတွင် စကြာဝန်ကြီးအား မော်လမြိုင်မြို့ကို ပြုပြင်ခိုင်းပြန်သည်။ တိုင်းပြည်မအေးချမ်းသဖြင့် ပြန်လည်ပျက်စီး ယိုယွင်းခဲ့ရပြန်သည်။ === ကိုလိုနီခေတ် မော်လမြိုင်မြို့ (၁၈၂၄ မှ ၁၉၄၈) === ခရစ်နှစ် ၁၈၂၄-ခုနှစ်တွင် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[ပထမအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်|ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲ]] အပြီး ခရစ် ၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှလက်အောင်သို့ [[ရန္တပိုစာချုပ်]]အရ အောက်မြန်မာနိုင်ငံကို ပေးလိုက်ရသောအခါ မော်လမြိုင်မြို့သည် ဗြိတိသျှပိုင် အောက်မြန်မာပြည်၏ '''[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့တော်များ စာရင်း|မြို့တော်]]''' ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုစဉ် [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]] (၁၁) ဆက်တွင် သတ္တမမြောက် ဖြစ်သော မြန်မာဘုရင် [[ဘကြီးတော်(စစ်ကိုင်းမင်း)|ဘကြီးတော်ဘုရား]]၏ အထင်မှားခြင်းကို ခံရသောအတွက်ကြောင့် [[မွန်လူမျိုး]] ဒလမြို့စား (ကျော်ထင်သီဟသူဘွဲ့ခံ) စစ်ကဲကြီး [[မောင်ထော်လေး၊ စစ်ကဲ|မောင်​ထော်​လေး]] သည် အန္တရာယ်ရှောင်တိမ်းသည့်သဘောဖြင့် လှေကြီး လှေငယ်ပေါင်း ၂ဝ⁠ဝ ကျော်တွင် မွန်လူကြီး လူငယ်ပေါင်း တသောင်းကျော် ၂ သောင်းခန့်ကို တင်၍ ရေကြောင်းကူးလာရာ မော်လမြိုင်မြို့ဟောင်းသို့ ဆိုက်ရောက်လျှင် တအိမ်မျှမရှိ၊ တောခုတ်ရှင်းလင်း၍ အိမ်ရာအသီးသီး ဆောက်လုပ်နေထိုင်ကြသည်။ ထိုမှ တစတစ လူမျိုးခြားတို့နှင့် ဆက်ဆံလာခဲ့ရာမှ စည်ကားခဲ့လေသည်။ ၁၈၂၉ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့တွင် ဝတ်လုံတော်ရများမှ မော်လမြိုင်ရှေ့နေများအသင်းကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ [[ဖိုင်:Adoniram Judson.jpg|thumb|201x201px|ပထမဦးဆုံး မြန်မာ - အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန် ပြုစုသူ အမေရိကန်လူမျိုး အဒိုနီရမ်ဂျပ်ဆင် ခေါ် '''('''[[ယုဒသန်]]) (ခရစ်နှစ် ၁၇၈၈ – ၁၈၅ဝ)]] ခရစ်နှစ် ၁၈၃၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းစာများ|ပထမဦးဆုံးသတင်းစာ]] ဖြစ်သော "[[မော်လမြိုင်ခရော်နီကယ်]] သတင်းစာ(''The Maulmain Chronicle)''"ကို ဗြိတိသျှတို့သည် မော်လမြိုင်၌ စတင်ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>Banerjee, I. & Logan, S. ''Asian Communication Handbook 2008.'' AMIC, 2008. <nowiki>ISBN 978-981-4136-10-5</nowiki>.</ref> ၎င်းမော်လမြိုင်ခရော်နီကယ် သတင်းစာသည် အင်ဒိုချိုင်းနားဒေသ ([[အရှေ့တောင်အာရှ ကျွန်းဆွယ်ဒေသ]])၏ ပထမဆုံးသတင်းစာလည်း ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နှစ်ခြင်းကို စတင်တည်ထောင်သူ အဒိုနီရမ်ဂျပ်ဆင်'''('''[[ယုဒသန်]])သည် သူပြန်ဆိုသော မြန်မာ့ပထမဆုံးဓမ္မသစ်ကျမ်းကို ၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်၌ ပထမဦးဆုံးအကြိမ် ရိုက်နှိပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၃၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၈ ရက်တွင် ဂျာမန်စူးစမ်းရှာဖွေသူ [[:en:Johann_Wilhelm_Helfer|Johann Wilhelm Helfer]] မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်းသို့ ဆိုက်ရောက်ခြင်းဖြင့် သူ့ကိုသမိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ရောက်ရှိသော ပထမဆုံး[[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမန်လူမျိုး]] ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။<ref>Zollner, Hans-Bernd (2002). "Germans in Burma, 1837-1945". The Journal of Burma Studies. Northern Illinois University. 7: 34.</ref> ၁၈၅၂ ခုနှစ်တွင် ယုဒသန်၏ လက်ငုတ်ဖြစ်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံး အင်္ဂလိပ်- မြန်မာအဘိဓာန်ကို ဆရာအီး၊ အေး၊ စတီဗင်က မော်လမြိုင်မြို့ အမေရိကန် သာသနာပုံနှိပ်တိုက်၌ ပထမအကြိမ် စက်တင်ပုံနှိပ် နိုင်ခဲ့လေသည်။ [[File:Moulmeinfromgreatpagoda.JPG|thumb|ခရစ်နှစ် ၁၈၇ဝ ခုနှစ်ကာလ မော်လမြိုင်မြို့]] ခရစ်နှစ် ၁၈၂၆ မှ ၁၈၆၂ အကြားတွင်, ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်မြို့သည် ဗြိတိသျှမြန်မာနိုင်ငံ၏ဗဟို ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>McPherson, Kenneth (2002). ''Port Cities as Nodal Points of Change''. Columbia University Press. pp. 75–95.</ref> [[ဒုတိယအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်]] ပြီးနောက် ၁၈၆၂ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော်ကို မော်လမြိုင်မှ ရန်ကုန်သို့ တရားဝင်ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။ ၁၈၇၃ ခုနှစ်တွင် [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]] (၁၁) ဆက်တွင် ဒဿမ​မြောက် ဖြစ်သော မြန်မာဘုရင် [[မင်းတုန်းမင်း]] စေလွှတ်သောသံအဖွဲ့ကို [[ကောင်း၊ ဦး (ကင်းဝန်မင်းကြီး)|ကင်းဝန်မင်းကြီးဦးကောင်း]] ဦးဆောင်၍ ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရီမြို့တော်သို့အသွား၌ ဗြိတိသျှပိုင်မော်လမြိုင်မြို့သို့ ခေတ္တရောက်လာရာတွင် မြို့၏ရှုမျှော်ခင်းကို ခရီးစဉ် ရကန်ဖွဲ့ဆိုခဲ့လေသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၇၈ ပြည့်နှစ်တွင် [[မင်းတုန်းမင်း]] နတ်ရွာစံပြီးနောက် "သီရိပုဗ္ဗာရတနာဒေဝီ"ဘွဲ့ခံ [[စိန်တုံးမိဖုရား]] သည် [[စုဖုရားလတ်]]၏ မယ်တော်ဖြစ်သော [[ဆင်ဖြူမရှင်]]၏ နန်းတွင်းလူသတ်ပွဲ အန္တရာယ်ကို ရှောင်တိမ်းသည့်သဘောဖြင့် သီပေါမင်းပိုင် အထက်မြန်မာပြည်မှ ဗြိတိသျှပိုင် အောက်မြန်မာပြည်ကို စုန်ဆင်းကာ [[မော်လမြိုင်|မော်လမြိုင်မြို့]] သာယာကုန်းရပ်ရှိ အိမ်တစ်လုံးတွင် ဗြိတိသျှအစိုးရကပေးသည့် ပင်စင်လစာ စားရင်း နေထိုင်ခဲ့သည်။ မော်လမြိုင်မြို့သည် ကမ္ဘာ့ဆေးပညာသမိုင်း၌ ငှက်ဖျားရောဂါကို ခြင်မှကူးစက်ကြောင်း ၁၈၉၇ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သဖြင့် ထင်ရှားခဲ့သူ ဆေးပညာ[[နိုဘဲလ်ဆု]]ရ ဗြိတိသျှဆရာဝန်ကြီး ပါမောက္ခ ဆာ[[ရိုနယ်ရို့စ်]] ဆရာဝန်အငယ်ဘဝဖြင့် ၁၈၈၅ မေလ မှ ၁၈၈၆ မေလအထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရာ နေရာဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Bonhams : India General Service 1854-95, |url=https://www.bonhams.com/auction/20810/lot/19/india-general-service-1854-95/ |access-date=2025-12-14 |website=www.bonhams.com |language=en}}</ref> စာပေ နိုဘဲလ်ဆုရ အင်္ဂလိပ် ဂန္ထဝင် ကဗျာဆရာ [[ရတ်ဒ်ယတ် ကစ်ပလင်]] သည် ၁၈၉ဝ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့သို့ ခေတ္တရောက်ရှိခဲ့ပြီး ၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင်သူ၏ မန္တလေးအမည်ရှိ ကဗျာအဖွင့် ၌ ဤသို့ ရေးသားထားသည်။ <blockquote>"By the old Moulmein pagoda Lookin' lazy at the sea There's a Burma girl a-settin' and I know she thinks o' me".</blockquote> ထို့အပြင် ကမ္ဘာ့စာပေလောကတွင် လျှမ်း⁠လျှမ်းတောက်ကျော်ကြားခဲ့သော အင်္ဂလိပ် စာရေးဆရာ ဂျော့အိုဝယ်(George Orwell)၏ ဘိုးဘွားမိဘများ မျိုးရိုးစဉ်ဆက် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ရာမြို့ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဂျော့အိုဝယ် ကိုယ်တိုင်လည်း ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် နေထိုင်ခဲ့သည့်မြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင်သူ၏ စာအုပ် ''[https://en.m.wikipedia.org/wiki/Shooting_an_Elephant Shooting an Elephant]'' ၌ ဤသို့ရေးသားထားလေသည်။ <blockquote>"In Moulmein, in Lower Burma, I was hated by large numbers of people -- the only time in my life that I have been important enough for this to happen to me".</blockquote> ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမနီ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ|စီယမ်]](ယခု ထိုင်းနိုင်ငံ)၊ [[ပါရှားဘာသာစကား|ပါးရှား]] (ယခု အီရန်နိုင်ငံ)၊ [[ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ|ဒိန်းမတ်]]၊ [[နော်ဝေနိုင်ငံ|နော်ဝေး]]နှင့် [[ဆွီဒင်နိုင်ငံ]]တို့သည် မော်လမြိုင်၌ ကောင်စစ်ဝန်ရုံးများကို ဖွင့်လှစ်ထားရှိခဲ့ပြီး [[အီတလီနိုင်ငံ|အီတလီ]]နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]တို့သည် မော်လမြိုင်၌ ကောင်စစ်ဝန်အေဂျင်စီများ ထားရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/r/cc0e6ced-2771-4e8d-ac5f-be907d6139b7 |access-date=23 August 2020 |archive-date=30 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211130204103/https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/r/cc0e6ced-2771-4e8d-ac5f-be907d6139b7 }}</ref><ref>{{Cite web |title=1888 Moulmein |url=https://abldirectories.weebly.com/1888-moulmein.html |access-date=2025-12-14 |website=ABL Directories |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Moulmein - Encyclopedia |url=https://theodora.com/encyclopedia/m2/moulmein.html |access-date=2025-12-14 |website=theodora.com |language=en}}</ref> ကိုလိုနီခေတ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့၌ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ လူမျိုးစပ်များဖြင့် ပြည့်နှက်နေပြီး ထို အင်္ဂလိပ်နွယ်ဖွား မြန်မာအသိုင်းအဝိုင်း အများအပြား ရှိနေမှုကြောင့် အင်္ဂလန်အသေးစားလေး (''Little-England)'' ဟုပင်ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ ထိုသူတို့သည် ရော်ဘာစိုက်ပျိုးရေးအတွက် မအားရအောင်ပင် ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေ ယနေ့ခေတ်တွင်မူ ထိုသူတို့သည် မရှိသလောက်ပင် ရှားပါးသွားပြီဖြစ်သည်။ [[File:Moulmein-and-river.jpg|thumb|250px|left|သံလွင်မြစ်ဝပေါ်တွင် တည်ရှိနေသော မော်လမြိုင်မြို့( ၁၉၀⁠၀ခုနှစ် အစောပိုင်းကာလ)]] မော်လမြိုင်မြို့သည် (မြူနီစီပယ်နယ်နမိတ်နှင့် ရေဝန်ဆိပ်ကမ်းအပါအဝင်) ၂၁ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်း၏။ မြူနီစီပယ်အဖွဲ့ကို ခရစ် ၁၈၇၄ ခုနှစ်ကစ၍ တည်ထောင်ကာ မြို့၏ စည်ပင်သာယာမှုကို စီမံအုပ်ချုပ်သည်။ မြို့၏ အရှေ့တောင်တန်းတလျှောက်တွင် [[ကျိုက်သံလန်စေတီ|ကျိုက်သလ္လံစေတီတော်]]၊ မဟာမြတ်မုနိဘုရား၊ ဇိနမာရ်အောင်စေတီတော်တို့ရှိကြသည်။ မြို့လယ်တွင်ကား ကျိုက်သုတ်စေတီရှိသည်။ ယင်းတောင်တန်းတလျှောက်နှင့် မြို့တွင်းမြို့ပတွင် ဘုန်းကြီးကျောင်း အများအပြား ရှိသည့်အပြင် ပရိယတ္တိစာသင်တိုက်ကြီးများလည်း ရှိသည်။ မော်လမြိုင်မြို့ တောင်ဘက် ၄ မိုင်အကွာရှိ တောင်ဝိုင်းတောင်နှင့် ရွှေနတ်တောင်ကြားတွင် မြို့သို့ရေပေးသော ကင်မွန်းချုံ ရေလှောင်ကန်ကြီးကို မြူနီစီပယ်အဖွဲ့မှ ငွေပေါင်း ၉ သိန်း ခွဲ အကုန်ခံ၍ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ခရစ်နှစ် ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့လေသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ မြို့သို့ ရေကောင်းရေသန့်များ ပေးသွင်းနိုင်ခဲ့သောကြောင့် နှစ်စဉ်နွေဥတုတွင် ဖြစ်တတ်သော ဝမ်းရောဂါဘေးမှ ကင်းလွတ်ကြရလေသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)</ref> ဗြိတိသျှအစိုးရပိုင်အထက်တန်းကျောင်း ၂ကျောင်းရှိသည့်ပြင် [[အမှတ် (၉) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း မော်လမြိုင်|ရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသ အမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း]]၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ အမျိုးသမီး အထက်တန်းကျောင်းနှင့် နိုင်ငံခြားသာသနာပြု အထက်တန်းကျောင်းများ အတော်များ⁠များရှိသည်။ မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်းကျောင်းများလည်းရှိ၏။ တိုင်းမင်းကြီးရုံး၊ ခရိုင်ဝန်ရုံး၊ မြူနီစီပယ်ရုံးကြီး၊ နာရီစင်၊ အကျဉ်းထောင်၊ အမေရိကန်သာသနာပြုဆေးရုံ(''Ellen Mitchell Hospital'')၊ ဗြိတိသျှအစိုးရပိုင်ဆေးရုံကြီး၊ ဗဟိုစာတိုက်ကြီးနှင့် စာတိုက်ငယ်များ၊ မော်တင်လိန်းဆရာဖြစ် သင်တန်းကျောင်း၊ မျက်မမြင်ကျောင်း၊ ''Wellesley Bailey'' တည်ထောင်သော အခမဲ့ကုဋ္ဌနူနာဆေးရုံ တို့ရှိခဲ့ကြသည်။ [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်]] မတိုင်မီက မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးဖခင်ကြီး [[အောင်ဆန်း|ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]၏ဇနီး [[ခင်ကြည်၊ ဒေါ်|ဒေါ်ခင်ကြည်]]သည် [[စကော့တလန်နိုင်ငံ|စကော့]]လူမျိုး (စကော့တလန်လူမျိုး) အမျိုးသမီးများအုပ်ချုပ်သော မော်တင်လိန်းဆရာဖြစ် သင်တန်းကျောင်း(ABM ကျောင်း)၌ ပညာသင်ခဲ့သည်။<ref>[https://web.archive.org/web/20120502091420/http://mainichi.jp/english/english/features/news/20120427p2a00m0na020000c.html Letter from Burma: Flowers in her hair－ 毎日ｊｐ(毎日新聞)<!-- Bot generated title -->]</ref> === လက်ရှိ မော်လမြိုင်မြို့ (၁၉၄၈ မှ ယခု) === ၁၉၄၈ ခုနှစ် အင်္ဂလိပ်တို့ထံမှ လွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့ပြီးနောက် မော်လမြိုင်မြို့သည် မြန်မာ့အရှေ့တောင်၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ ပညာရေး နှင့် စီးပွားရေး ဗဟိုချက်အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ပြည့်နှစ်တွင် [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်သောင်းကျန်းသူ]]တို့ သိမ်းပိုက်ထားသော မော်လမြိုင်မြို့ကို [[တပ်မတော် (ရေ)]] တပ်သားများနှင့် [[စစ်ရေယာဉ် (မေယု)]]တို့မှ ပြန်လည်ထိုးစစ်ဆင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>Hugh Tinker, Union of Burma, p.325</ref> ၁၉၅၃ ခုနှစ်မှစတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော မော်လမြိုင်ဥပစာကောလိပ်ကို ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှ အစပြု၍ ဒီဂရီကောလိပ်အဖြစ် တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ် ခန့်မှန်း သန်းကောင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁⁠၁၅၉၃၁ ယောက်ရှိသည်။ မော်လမြိုင်မြို့သည် အပူပိုင်းဒေသအတွင်း ကျရောက်သော်လည်း ပင်လယ်ကမ်းခြေနှင့် နီးခြင်း၊ တောင်အခံရှိခြင်း၊ မြစ်လေးမြွာတို့၏ဆုံရာ၌ တည်ထားခြင်းတို့ကြောင့် ရာသီဥတုမျှတ၍ မြေဩဇာကောင်းမွန်သည်။ နှစ်စဉ် ပျမ်းမျှ မိုးရေချိန် ၁၈၈ လက်မရှိ၍ ပျမ်းမျှအပူချိန်မှာ ဒီဂရီ ၈ဝ ခန့်ရှိသည်။ မော်လမြိုင်မြို့သည် မြို့တော်အသစ် [[နေပြည်တော်မြို့]] မတည်ထောင်ချိန်ထိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယအကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ==== မြို့ပြ အမွေအနှစ် စောင့်ရှောက်ရေး ==== [[ဖိုင်:Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (5).jpg|thumb|မော်လမြိုင်ရှိ ကိုလိုနီ ခေတ် ဗိသုကာ လက်ရာ အဆောက်အဦးဟောင်း တစ်ခု (ခရစ်နှစ် ၂၀၀၈ခုနှစ်)]] မော်လမြိုင်မြို့ရှိ ရှေးဘာသာရေး အမွေအနှစ်အဆောက်အဦးများကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သင့်သည်မှာ အမှန်ဖြစ်သလို ပျက်စီးလုနီးဖြစ်နေသော ကိုလိုနီခေတ် ဗိသုကာလက်ရာ အမွေအနှစ်များကလည်း ထူးခြားသည့်အတွက် ထိန်းသိမ်းသင့်သည်ဟု ပညာရှင်များမှ ဆိုသည်။ သို့သော်လည်း ပြည်နယ်အစိုးရနှင့် ပြည်သူများက အဆောက်အဦးဟောင်းများကို တန်ဖိုး ရှိသည် ဟု မမြင်ကြဟု ပညာရှင်များကဆိုသည်။ [[ရန်ကုန်မြို့ပြ အမွေအနှစ် စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့]]က ဦးဆောင်၍ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ကိုလိုနီခေတ် ဗိသုကာလက်ရာ အဆောက်အဦးဟောင်းများကို ဖြိုဖျက်ခံရမည့် အန္တရာယ်နှင့် ပျက်စီးပျောက်ကွယ်တော့မည့် အန္တရာယ်များမှ ကယ်ဆယ်ရန် ကြိုးစားမှုများ အောင်မြင်နေခြင်းကြောင့် မော်လမြိုင်မြို့အတွက်လည်း မျှော်လင့်ချက် ခပ်ရေးရေးတော့ ရှိနေပါသေးသည်။<ref>{{Cite web |last=D.Gray |first=Denis |date=2017-03-25 |title=သမိုင္းထဲက ေမာ္လၿမိဳင္ |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/2017/03/25/132438.html |access-date=2025-12-14 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> == ပထဝီအနေအထား == မော်လမြိုင်မြို့သည် သံလွင်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသော ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြစ်ပါးစပ်တွင် ဘီလူးကျွန်းသည် သံလွင်မြစ်ကို ခွပိတ်ထားပြီး မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့ အတွင်းသို့ စီးဝင်စေသည်။ ထိုကျွန်း၏အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ထင်ရှားသော ခေါင်းဆေးကျွန်းရှိလေသည်။ ပင်လယ်မှ ၂၈ မိုင်ဝေး၏။ မြို့သည် အနောက်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်ရှိ သံလွင်မြစ်နှင့် အတ္ထရံမြစ် ကမ်းရိုးတလျှောက်နှင့် အရှေ့ဘက် တောင်တန်းအကြားတွင် တည်ထားသောမြို့ဖြစ်ရကား အလျားရှည်၍ အနံတို၏။ မြို့၏အလျားမှာ ၇ မိုင်ခန့်ရှိ၍ တ​တောင်ဆစ်ကွေး သဏ္ဌာန်ရှိ၏။ မြို့သည် အရှေ့မှ အနောက်သို့ ဆင်ခြေလျှော ရှိပြီးလျှင် အရှေ့ဘက်တောင်တန်းတလျှောက်ပေါ်၌ စေတီများ တည်ထားသည့်ပြင် ကမ်းရိုးတလျှောက်၌လည်း သစ်ပင်အမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် စိမ်းစိမ်းလန်းလန်း စို⁠စိုပြည်ပြည် ရှိရကား အလွန်သာယာသော ရှုမျှော်ခင်းကောင်း ဆိပ်ကမ်းမြို့တမြို့အဖြစ် ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။ ပြည်တွင်းပြည်ပ ခရီးသည်များသည် မော်လမြိုင်သို့ မီးသင်္ဘောဖြင့်ဖြစ်စေ၊ မီးရထားဖြင့်ဖြစ်စေ လာရောက်ကြသည့်အခါ မြို့၏သာယာလှသည့် ရှုမျှော်ခင်းကို အဝေးကပင် မြင်ကြရသည်။ ထို့ကြောင့် ကင်းဝန်မင်းကြီးဦးကောင်း သည် သံအရာရှိကြီးအဖြစ်ဖြင့် [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]] [[ပါရီမြို့|ပါရီမြို့တော်]]သို့အသွား မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၅ ခုနှစ် တန်ခူးလ (ခရစ်နှစ် ၁၈၇၃ ခုနှစ်)၌ မော်လမြိုင်မြို့သို့ ခေတ္တရောက်လာရာတွင် မြို့၏ရှုမျှော်ခင်းကို ခရီးစဉ် ရကန်၌ ''ကို⁠ကိုနာဒ၊ သာစွမည်တွင်၊ စက်ယာဉ်ညင်နှင့်၊ ရေပင်လယ်ချက်၊ စခန်းသို့ထွက်ခဲ့၍၊ တရက်နှင့်တည၊ ကာလမကြာ၊ ရှုလေရာပင်၊ နတ်ရွာတပြိုင်၊ မော်လမြိုင်သို့၊ ရောက်တိုင်ဝင်ဆိုက၊ တွေ့ကြုံကြိုက်ရသည်၊ မျှော်လိုက်တိုင်း လွန်ပျိုနု၏။''ဟူ၍ ဖွဲ့ဆိုခဲ့လေသည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == === မီးရထား၊ ကား === [[File:Mawlamyine Railway Station.JPG|thumb|[[မော်လမြိုင်ဘူတာ]]]] [[File:Mawlamyine Highway Bus Station.jpg|thumb|မော်လမြိုင် အဝေးပြေးကားဝင်း]] [[ဖိုင်:Tanlwen.jpg|thumb|သံလွင်တံတား(မော်လမြိုင်)]] မော်လမြိုင်မြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့တောင်သို့ သွားရာတွင် အဓိက မုဒ်ဝ လမ်းမကြီးပင် ဖြစ်သည်။ [[သံလွင်တံတား(မော်လမြိုင်)|သံလွင်တံတား]]ကြီးသည် မော်လမြိုင်မြို့နှင့် [[မုတ္တမမြို့]]တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသော မီးရထား၊ ကားသွားနိုင်သော တံတားကြီး တစ်ခုဖြစ်သည့်အပြင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မီးရထားလမ်းနှင့် ကားလမ်းပါဝင်သော တံတားများတွင် အရှည်ဆုံးတံတား တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုတံတားသည် ပေပေါင်း ၁၁, ၀⁠၀၀⁠ ကျော် ရှည်ပြီး နိုင်ငံ၏ အရှေ့တောင်ပိုင်းနှင့် ရန်ကုန်မြို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။ ထို့ပြင် မော်လမြိုင်မြို့သည် [[ကရင်ပြည်နယ်]]၏ မြို့တော် [[ဘားအံမြို့]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၏ မြို့များဖြစ်သော မြို့တော် [[ထားဝယ်မြို့]]၊ [[မြိတ်မြို့]]များနှင့်လည်း ဆက်သွယ်ပေးထားသေးသည်။ ရှေးယခင်က ထိုမြို့များသို့သွားရန်အတွက် မုတ္တမမြို့မှ ကူးတို့လှေ၊ သင်္ဘောများကို တဆင့်စီးရပြီး ယခုအခါ ထို သံလွင်တံတားကြီးမှ မီးရထား၊ ကားဖြင့် တိုက်ရိုက် သွားလာနိုင်ပေသည်။ သံလွင်တံတားကြီးကို ၂၀⁠၀၆ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့လေသည်။ မော်လမြိုင်တောင်ဘက် [[ရေးမြို့]]အထိ ဖောက်လုပ်ထားသော မီးရထားလမ်းမှာ မိုင် ၉ဝ ရှည်၏။ မော်လမြိုင်မှ [[ကျိုက္ခမီမြို့]]သို့ သွားသော မော်တော်ကားလမ်းမှာ ၅၅ မိုင်ရှည်လျားသည်။ မော်လမြိုင်မြို့ အရှေ့တောင်ရှိ [[ကျိုက်မရောမြို့]]သို့ သွားသော မော်တော်ကားလမ်းမှာ ၁၅ မိုင်ရှည်၏။ ဘီလူးကျွန်းကို မော်လမြိုင်မြို့နှင့် ဆက်သွယ်နိုင်သော [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတံတား (ဘီလူးကျွန်း)]] ကို ၂၀၁၇ မေ ၉ တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ မော်လမြိုင်မြို့တွင်းတွင် မော်တော်ဆိုင်ကယ်နှင့် သုံးဘီးကားများကို တက္ကစီအဖြစ် အသုံးပြုရန် မှတ်ပုံတင်ထားကြသည်။ မော်လမြိုင်မြို့တွင်းတွင် မြောက်မှတောင်သို့ အများအားဖြင့် ဖြန့်ကျက်သော ဘတ်စ်ကားကွန်ရက်များဖြင့်လည်း ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ === ရေကြောင်း === [[ဖိုင်:A and J Inglis SS Karagola (1887) 01.jpg|thumb|ခရစ်နှစ် ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် British-India Steam Navigation Company မှ ပိုင်ဆိုင်သော ရေနွေးငွေ့ သင်္ဘောတစ်စီး]] ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်းကို စကော့တလန်ပိုင် British-India Steam Navigation ကုမ္ပဏီနှင့် Irrawaddy Flotilla ([[ဧရာဝတီ ဖလော်တီလာ ကုမ္ပဏီ|ဧရာဝတီ ဖလော်တီလာ]]) ကုမ္ပဏီတို့ အပါအဝင် ဥရောပသင်္ဘောကုမ္ပဏီများက ဝန်ဆောင်မှုပေးခဲ့ကြသည်။ ထိုအခါက မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်းသည် ပြည်တွင်းရေကြောင်းသွားလာရေးသာမက နိုင်ငံတကာ သင်္ဘောများအတွက်လည်း အရေးပါခဲ့သည်။ မော်လမြိုင် ဆန်စက်နှင့်လွှစက်များမှ ဆန်နှင့် ကျွန်းများကို အဆိုပါ သင်္ဘောကုမ္ပဏီများက ကမ္ဘာတစ်ဝန်းသို့ တင်ပို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.mrsfindlaysbroadwoodsquarepiano.co.uk/irrawaddy-flotilla.html |access-date=24 July 2022 |archive-date=24 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220724160428/http://www.mrsfindlaysbroadwoodsquarepiano.co.uk/irrawaddy-flotilla.html }}</ref> British-India Steam Navigation Company ၏ ခရစ်နှစ် ၁၈၈၀ခုနှစ်ထုတ် လမ်းညွှန်စာအုပ်တွင် [[ကာလကတ္တားမြို့|ကာလကတ္တား]] - ရန်ကုန်- မော်လမြိုင် (ခရစ်နှစ် ၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ပြေးဆွဲခဲ့သည်) မော်လမြိုင်-[[ပီနန်မြို့|ပီနန်]]-[[မလက်ကာမြို့|မလက္ကာ]]-[[စင်ကာပူနိုင်ငံ|စင်္ကာပူ]] (ခရစ်နှစ် ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင် စတင်ပြေးဆွဲခဲ့သည်) မော်လမြိုင်-ပီနန်-[[ကိုလံဘိုမြို့|ကိုလံဘို]]-[[ဘုံဘေမြို့|ဘုံဘေ]]လိုင်းများ ပြေးဆွဲခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြပါရှိသည်။<ref>Jones, Stephanie (1986). Two Centuries Of Overseas Trading. Palgrave Macmillan UK. p. 42</ref><ref>{{Cite web |title=British India Steam Navigation Company - Part One |url=http://www.eskside.co.uk/ss_rohilla/britishindia_history1.htm |access-date=2025-12-14 |website=www.eskside.co.uk}}</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.theshipslist.com/ships/lines/bisn.shtml |access-date=24 July 2022 |archive-date=21 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220421215324/http://www.theshipslist.com/ships/lines/bisn.shtml }}</ref> ထိုခေတ်က မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်လည်ပတ်ဖူးသူ အမေရိကန်နိုင်ငံသား ပါမောက္ခစာရေးဆရာတစ်ဦး၏ မှတ်တမ်းအရ ခရစ် ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ဘားလမ်း ဆိပ်ခံတံတားမှ မော်လမြိုင်ဆိပ်ခံတံတားသို့ ရေနွေးငွေ့သင်္ဘောပေါ်တွင် ဒုတိယတန်းစား(second class) ဖြင့်စီးနှင်းလိုက်ပါပါက ၁၀ [[ရူပီး]]နှုန်းကျသင့်ပြီး အချိန် ကိုးနာရီခန့် ကြာမြင့်သည်ဟုဆိုသည်။<ref>{{Cite book |last=Bird |first=George W. |url=http://archive.org/details/wanderingsinbur00birdgoog |title=Wanderings in Burma |date=1897 |publisher=Bournemouth [Eng.] F.J. Bright & son; London, Simpkin, Marshall, Hamilton, Kent & co., ltd. |others=University of Michigan |page=198 |lccn=44050876 |oclc=411015 |ol=6479052M}}</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် ယခင်က ထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှုထက် မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်းသည် များစွာလျော့နည်းလာသော်လည်း ရေကြောင်းအခြေခံသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးသည် မော်လမြိုင်နှင့် ၎င်းအထက်ပိုင်းမြို့များကြား ချိတ်ဆက်ရာတွင် အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေဆဲဖြစ်သည်။ မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်းသည် လက်ရှိတွင် [[မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်းအာဏာပိုင်]]၏ စီမံခန့်ခွဲမှုအောက်တွင်ရှိသည်။ သံလွင်မြစ်ကြီးမှာ သဲသောင်ထူထပ်သောကြောင့် ပင်လယ်ဝမှ ၂၈ မိုင်ခန့်အကွာရှိ မော်လမြိုင်မြို့အထိသာ ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောကြီးများ ဆန်တက်သွားလာနိုင်သည်။ သို့သော် မော်လမြိုင်မြို့မှ သံလွင်မြစ်ကြောင်း၌ ၇၄ မိုင်၊ အတ္ထရံမြစ်ကြောင်း၌ ၇၃ မိုင်နှင့် ဂျိုင်းမြစ်ကြောင်း၌ ၄၂ မိုင်အထိ [[ပြည်တွင်းရေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေး]]အဖွဲ့ပိုင် သင်္ဘောများဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။ မော်လမြိုင်မှ ရန်ကုန်မြို့သို့ ပင်လယ်ကြောင်းဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ရေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အဖွဲ့ပိုင်နှင့် နိုင်ငံခြား ကုမ္ပဏီများပိုင် ပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းသွား သင်္ဘောများဖြင့် တစ်ပတ်လျှင် တစ်ကြိမ်ကျ မှန်မှန် သွားလာပို့ဆောင်လျက်ရှိသည်။ ထိုကြောင့် မော်လမြိုင်မြို့သည် ပြည်တွင်းပြည်ပ ကုန်ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေး၌ များစွာ စည်ပင်သည်။ === လေကြောင်း === မော်လမြိုင်လေဆိပ်သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ|ဗြိတိသျှ]]တော်ဝင်လေတပ်ကွင်းဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>Hammel, Eric (2010). Aces Against Japan II: The American Aces Speak. Pacifica Military History. pp. 63–68</ref> ၎င်းကို ဗြိတိသျှတို့သာမက မဟာမိတ် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]] လေသရဲအဖွဲ့ဖြစ်သည့် [[:en:Flying_Tigers|ကျားပျံလေသရဲအဖွဲ့]](Flying Tigers) တို့လည်း အသုံးပြုခဲ့သည်။ ခရစ်၁၉၄၈ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာ့လေကြောင်း]]လိုင်း (Union of Burma Airways) ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မော်လမြိုင်လေဆိပ် အပါအဝင် ပြည်တွင်းလေဆိပ်များသို့ ပြည်တွင်း ဝန်ဆောင်မှုများ စတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]]လေကြောင်းလိုင်း Nok Air Mini ([[နော့ လေကြောင်းလိုင်း]])သည် ထိုင်းနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော [[တာ့ခ်ခရိုင်]]ရှိ ထိုင်းနယ်စပ်မြို့ဖြစ်သည့် [[မဲဆောက်မြို့|မဲဆောက်]]နှင့် မော်လမြိုင်ကြား ပျံသန်းမှု စတင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ထိုင်းNok Air Mini သည် ပြေးလမ်းနှင့် အဆောက်အဦများ ညံ့ဖျင်းမှုကြောင့် ၎င်း၏ ဝန်ဆောင်မှုကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ [[မော်လမြိုင်လေဆိပ်]]မှ ရန်ကုန်မင်္ဂလာဒုံလေဆိပ်သို့ ပုံမှန် လေကြောင်းပျံသန်းမှု ဝန်ဆောင်မှုများလည်း ရှိသည်။ == မြို့တော်မြင်ကွင်း == === အမွေအနှစ်အဆောက်အဦးများ === ==== ကျိုက်သံလန်စေတီ ==== ဤဘုရားကို အေဒီ ၈၇၅ ခုနှစ်တွင် မွန်ဘုရင် မွတ်ပိရာဇာမင်း လက်ထက်တွင် စတင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို မူလအမြင့် ၅၆ ပေမှ ၁၇ မီတာမှအမြင့် ၁၅၀ (၄၆ မီတာ) အထိ မွန်ဘုရင် [[ဗညားဝါရူး]] (ခေါ်) ဝါရီရူးမင်း (မဂဒူးမင်း) အပါအဝင် ဆက်ခံသော မွန်ဘုရင်များက ပြုပြင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။<ref>Bird, G W (1897). Wanderings in Burma. p. 204.</ref> မော်လမြိုင်၏ ဝိသေသလက္ခဏာ ပျောက်ကွယ်မသွားစေရန် ခရစ်နှစ် ၁၈၃၁ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင် စစ်ကဲ တရားသူကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ '''စစ်ကဲ မောင်ထော်လေး''' သည် အများပြည်သူမှ ရရှိသောရန်ပုံငွေများဖြင့် ဘုရားကို ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သည်။ စာပေ [[နိုဘဲလ်ဆု|နိုဘဲလ်ဆုရ]] အင်္ဂလိပ် ဂန္ထဝင် ကဗျာဆရာ [[ရတ်ဒ်ယတ် ကစ်ပလင်]] (Rudyard Kipling) သည် ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင်ကျော်ကြားသော“ Lookin 'lazy at the sea” ကဗျာစာကြောင်းကို ဤစေတီ၌ ရေးသားခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။<ref>{{Cite web |title=Heritages & Landmarks in Mawlamyine, Myanmar (Burma) |url=http://www.happyfootprints.com/Mawlamyine-attractions/HERITAGES_LANDMARKS |archive-url=https://web.archive.org/web/20160918065801/http://www.happyfootprints.com/Mawlamyine-attractions/HERITAGES_LANDMARKS |archive-date=2016-09-18 |access-date=2025-12-14 |website=www.happyfootprints.com}}</ref> [[File:Architecture at Kyaikthanlan Paya.jpg|thumb|ကျိုက်သံလန်စေတီ]][[ဖိုင်:Mon King bell.JPG|thumb|229x229px|ကျိုက်သံလန်စေတီရှိ ခရစ်နှစ် ၁၅၃၃ တွင် မွန်ဘုရင် သင်္ဂသူရမင်း လှူဒါန်းခဲ့သော ရှေးခေါင်းလောင်း]][[ဖိုင်:Rudyard Kipling three quarter length portrait (cropped).jpg|thumb|226x226px|ရတ်ဒ်ယတ် ကစ်ပလင် - ခရစ်နှစ် ၁၈၉၂ ခုနှစ်]] ==== ဦးဇိနစေတီ ==== [[ဦးဇိနစေတီတော်]]သည် တောင်တန်းများပေါ်တွင် တည်ရှိသည့် အဓိကဘုရားများအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဆံတော်များပါဝင်ပြီး [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို ကာကွယ်ပေးသော ဘုရင်[[အသောကမင်း]] တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၃၈ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သူ ရသေ့ကြီးဦးဇိနကို အစွဲပြုကာ အမည်ပေးခဲ့လေသည်။ ထိုမတိုင်မီက ဘုရားကို ကျိုက်ပဒန် (Kyaik Pa-dhan) ဘုရားဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Wanderings in Burma |url=https://digital.library.cornell.edu/catalog/sea282 |access-date=2025-12-14 |website=digital.library.cornell.edu |language=en}}</ref> [[ဖိုင်:U Zee Na Pagoda 2.jpg|thumb|ဦးဇိနစေတီတော် ခေါ် (ကျိုက်ပဒန်စေတီတော်)]] ==== စတုတ္တသမီးတော်၏ ပြာသာဒ်ဂူ ==== သီပေါဘုရင်၏ စတုတ္ထမြောက်သမီးဖြစ်သော တော်ဝင်မင်းသမီး[[မြတ်ဖုရားက​လေး]] ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယမှ မြန်မာပြည်သို့ပြန်လာပြီး မော်လမြိုင်အနောက် Cantonment လမ်းရှိ ဗြိတိသျှအစိုးရက သူမအား ပေးထားသော စံအိမ်တော်ကြီးတွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။ သူမသည် ခရစ်နှစ် ၁၉၃၆ မတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် မော်လမြိုင်မြို့ရှိ သူမ၏စံအိမ်တော်၌ပင် ကံတော်ကုန်ခဲ့သည်။ ဤစတုတ္တသမီးတော်၏ ပြာသာဒ်ဂူသည် မော်လမြိုင် [[ကျိုက်သံလန်စေတီ]] အနီးတွင်တည်ရှိသည်။ [[File:Four Princesses of Burma.jpg|thumb|[[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]]၏ နောက်ဆုံးစတုတ္တသမီးတော် (လက်ဝဲ အစွန်) - ခရစ်နှစ် ၁၉၁၄ အိန္ဒိယနိုင်ငံ|alt=]] ==== ယုဒသန်၏ ပထမနှစ်ခြင်းဘုရားရှိခိုးကျောင်း ==== ဤဘုရားရှိခိုးကျောင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းဖြစ်ပြီး ခရစ်နှစ် ၁၈၂၇ တွင် ရှေးဦး ပထမဆုံး မြန်မာ - အင်္ဂလိပ်အဘိဓာန်ကို ရေးခဲ့သော [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]]လူမျိုး ခရစ်ယာန် သာသနာပြု ပုဂ္ဂိုလ် အဒိုနီရမ် ဂျပ်ဆင် [[ယုဒသန်|(ယုဒသန်)]] မှတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၎င်းဘုရားရှိခိုးကျောင်းသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန် လှုပ်ရှားမှုအတွက် အရေးပါသော သမိုင်းမှတ်တိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=First Baptist Church of Mawlamyine |url=https://www.wmf.org/projects/first-baptist-church-mawlamyine |access-date=2025-12-14 |website=First Baptist Church of Mawlamyine |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Baptist church restoration a mixed blessing for Myanmar |url=https://asia.nikkei.com/life-arts/life/baptist-church-restoration-a-mixed-blessing-for-myanmar |access-date=2025-12-14 |website=Nikkei Asia |language=en}}</ref> ==== ရှင်မဿဲ အင်္ဂလိကန် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ==== ဤရှင်မဿဲ အင်္ဂလိကန်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးတည်ဆောက်ခဲ့သော အင်္ဂလိပ်အင်္ဂလီကန်ချာ့ချ် ([[:en:Church_of_England|Church of England]]) ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ခရစ်နှစ် ၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် လက်ရှိလှပတင့်တယ်သော ဝိတိုရိယခေတ်ပုံစံ အဆောက်အအုံကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် [[လန်ဒန်မြို့]]မှ နာမည်ကျော်ကြားသော ဗြိတိသျှဗိသုကာပညာရှင်များဖြစ်သော [[:en:James_Piers_St_Aubyn|James Piers St Aubyn]] နှင့် Henry J Wadling ၏ ဒီဇိုင်းဖြစ်ပြီး ဘုရားရှိခိုးကျောင်း အုတ်မြစ်ကျောက်ကို မြန်မာနိုင်ငံ [[ကိုလိုနီခေတ် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော မဟာမင်းကြီးများနှင့် ဘုရင်ခံများ|မဟာဝန်ရှင်တော်မင်းကြီး]] ဆာ[[ချားလ်စ် ကရော့စ်ဝိတ်]]က အုတ်မြစ်ချပေးခဲ့သည်။ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းအဆောက်အအုံသည် အုတ်နီများဖြစ်ပြီး အတွင်းပိုင်းတိုင်များ ကျောက်တုံးများဖြစ်သည်။ Dresden ရှိအင်္ဂလိပ်ဘုရားကျောင်း၏ စံနမူနာဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့စာပေလောကတွင် လျှမ်း⁠လျှမ်းတောက်ကျော်ကြားခဲ့သော အင်္ဂလိပ် စာရေးဆရာ ဂျော့ခ်ျအော်ဝဲလ်သည် ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်ရှိ Imperial Policeman အဖြစ် ဤဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ဤဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် သူ့ဆွေမျိုးများ၏ ကမ္ပည်းများရှိသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်တို့သိမ်းပိုက်ရာတွင် ဂျပန်စစ်တပ်သည် ဤဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် ဆားသိုလှောင်ထားခဲ့သည်။ ဘုရားကျောင်းသည် အသုံးပြုဆဲဖြစ်သော်လည်း ပျက်စီးယိုယွင်းနေပြီး ထိန်းသိမ်းရန် အရေးတကြီးလိုအပ်နေသည်။<ref>{{Cite web |date=2017-03-09 |title=Mawlamyine exudes post-colonial charm, Buddhist shrines and few tourists |url=https://www.denverpost.com/2017/03/09/mawlamyine-myanmar-travel/ |access-date=2025-12-14 |website=The Denver Post |language=en-US}}</ref> ==== ပုလိပ်မင်းကြီးရုံး ==== ခရစ်နှစ် ၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် သံလွင်ပန်းခြံရှိ တောင်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ လှပတင့်တယ်သည့် ဤကိုလိုနီခေတ်အဆောက်အအုံတွင် ဂျော့ခ်ျအော်ဝဲလ်သည် ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် လက်ထောက်ခရိုင် ပုလိပ်မင်းကြီး (Assistant District Superintendent) အဖြစ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref>Meyers, Jeffrey (2010). ''Orwell: Life and Art''. University of Illinois Press. p. 19.</ref> ==== မော်လမြိုင်ထောင်ဟောင်း ==== မော်လမြိုင်ကိုလိုနီခေတ်ထောင်ကို ခရစ်နှစ် ၁၈၃၀ ပြည့်နှစ်များတွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] ကာနတကပြည်နယ်၏ မြို့တော် [[ဘန်ဂလိုမြို့]] (ယနေ့ အိန္ဒိယဆီလီကွန်တောင်ကြား) ၏ လှပသော အခြေခံအဆောက်အအုံများစွာကို ဒီဇိုင်းရေးဆွဲမှုအတွက် ဂုဏ်ပြုခံရသည့် နာမည်ကျော် [[အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ|အိုင်ယာလန်လူမျိုး]] စစ်အင်ဂျင်နီယာ ဆာရစ်ချတ်ဟီရမ်ဆန်ကီသည် ခရစ်နှစ် ၁၈၆၀တွင် ထောင်တွင်းကြီးကြပ်သူအဖြစ် ဤထောင်တွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့စာပေလောကတွင် လျှမ်း⁠လျှမ်းတောက်ကျော်ကြားခဲ့သော အင်္ဂလိပ် စာရေးဆရာ ဂျော့ခ်ျအော်ဝဲလ်၏ ၁၉၃၁ ခုနှစ်ထုတ် ဇာတ်လမ်းတို "A Hanging (1931)"သည် ဤထောင်ထဲမှ ဖြစ်ရပ်မှန်ကို အခြေခံထားသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် [[စင်ကာပူနိုင်ငံ|စင်ကာပူ]]ကျဆုံးပြီးနောက် စင်ကာပူနိုင်ငံ ချန်ဂီအကျဉ်းထောင်မှ ပြောင်းရွှေ့လာသော စစ်သုံ့ပန်း မဟာမိတ်စစ်သားများကို [[သေမင်းတမန် ရထားလမ်း]] ဆောက်လုပ်ရေးသို့ မပို့မီ မော်လမြိုင်အကျဉ်းထောင်တွင် ဂျပန်စစ်တပ်မှ ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။<ref>"Here be monsters: Travelling to Ogre Island". ''The Myanmar Times''</ref><ref>{{Cite web |title=Why we shouldn't forget Sankey... |url=https://www.deccanherald.com/content/226898/why-we-shouldnt-forget-sankey.html |access-date=2025-12-14 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref><ref>Crager, Kelly (2008). Hell Under the Rising Sun: Texan Pows and the Building of the Burma-Thailand Death Railway. Texas A&M University Press. pp. 68–7</ref>[[File:Mawlamyine Prison.jpg|thumb|သမိုင်းဝင် မော်လမြိုင်ထောင် |alt=]] ==== စိန့်ပက်ထရစ် ရိုမန်ကက်သလစ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ==== [[ဖိုင်:Church in Mawlamyine.jpg|thumb|စိန့်ပက်ထရစ် ချာ့ချ်၏ ခရစ်နှစ် ၁၈၅၄ တွင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သော နာရီမျှော်စင်]] စိန့်ပက်ထရစ် ရိုမန်ကက်သလစ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကို ခရစ်နှစ် ၁၈၂၉ တွင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ [[ပြင်သစ်လူမျိုး]]တို့က ခရစ်နှစ် ၁၈၅၄ တွင် ဤချာ့ချ်၏ နာရီမျှော်စင်ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ချာ့ချ်ဝင်းရှိ စိန့်ပက်ထရစ်ကျောင်းသည် ကိုလိုနီခေတ်တွင် အထက်တန်းလွှာကလေးများအတွက် ကျော်ကြားသော ဘော်ဒါကျောင်းဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ချင်းမိုင် တော်ဝင်မင်းသား Sukkasem နှင့် မွန်မိန်းကလေးတို့၏ ဝမ်းနည်းဖွယ် ချစ်ခြင်းမေတ္တာဇာတ်လမ်းသည် ခရစ်နှစ် ၁၈၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ဤကျောင်း၌ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>"Westward, ho!". Bangkok Post.</ref> ==== စိန်တုံးမိဖုရားကျောင်း ==== စိန်တုံးမိဖုရားကျောင်း ခေါ် ([[ရတနာဘုံမြင့်ကျောင်း]]) သည် ကောင်းမွန်သော လက်မှုလက်ရာကြောင့် ကျော်ကြားသည်။ [[စုဖုရားလတ်]]၏ မယ်တော် [[ဆင်ဖြူမရှင်]]၏ အန္တရာယ်ကို ရှောင်တိမ်းသည့်သဘောဖြင့် သီပေါမင်းပိုင် အထက်ပြည် [[မန္တလေး|မန္တလေးရတနာပုံ]]မှ စုန်ဆင်းကာ ဗြိတိသျှပိုင် အောက်ပြည်ရှိ မော်လမြိုင်မြို့တွင် နေထိုင်ခဲ့သည့် [[စိန်တုံးမိဖုရား]]၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် မန္တလေးမှ ဗိသုကာပညာရှင်တို့ကို ခေါ်ယူကာ ခရစ်နှစ် ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ တည်ဆောက်မှု ကုန်ကျစရိတ်အားလုံးကို မော်လမြိုင်မြို့ခံ သူဌေးမ ဒေါ်ရွှေပွင့်က လှူဒါန်းခဲ့သည်။ စိန်တုံးမိဖုရားသည် [[မင်းတုန်းမင်း]]၏ မိဖုရား ၆၄ ပါးတွင် "သီရိပုဗ္ဗာရတနာဒေဝီ"ဘွဲခံ မိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်သည်။ ==== ဝိတိုရိယခေတ်ပုံစံ နာရီစင် ==== [[ဖိုင်:Mon State Government Office.jpg|thumb|[[ဝိတိုရိယ ဘုရင်မ|ဝိတိုရိယခေတ်ပုံစံ]] နာရီစင်]] [[ဝိတိုရိယ ဘုရင်မ|ဝိတိုရိယခေတ်ပုံစံ]] နာရီမျှော်စင်ကို ဝိတိုရိယပန်းခြံ (Victoria Park) ခေါ် (ယခု မောရဝတီပန်းခြံ) အနီး အရှေ့ဘက်တွင် မော်လမြိုင်သားများက ဗြိတိသျှအင်ပါယာထီးနန်း၏ ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီးပြီးနောက် နန်းတက်သည့် [[သတ္တမမြောက် အက်ဒဝပ်ဘုရင်]] အမှတ်တရအဖြစ် ခရစ်နှစ် ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် စိုက်ထူခဲ့သည်။ === ကျွန်းများ === * ဘီလူးကျွန်း * [[ခေါင်းဆေးကျွန်း]] === အခြား === * မွန်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက် * [[ဖားအောက်တောရ|ဖားအောက်တောရ(ပင်မ)]] * ဇိနမာရ်အောင်စေတီ * [[မဟာမြတ်မုနိဘုရား (မော်လမြိုင်မြို့)]] * [[ခန္တီ၊ ဦး၊ ရသေ့ကြီး|ဦးခန္တီ]]ဘုရား == စီးပွားရေး == မော်လမြိုင်မြို့သည် မန္တလေး စကား၊ ရန်ကုန် အကြွား၊ မော်လမြိုင် အစား ဟူသော မြန်မာ စကားပုံတစ်ခု အဖြစ်ကျန်ရစ်အောင်ပင် စားသောက်စရာ သီးနှံများနှင့် ဟင်းလျာများအတွက် ကျော်ကြားမှု ရှိလှသည်။ မော်လမြိုင်မြို့တွင် သစ်စက်အချို့နှင့် စပါးကြိတ်စက် လုပ်ငန်းများ၊ ကျွန်းသစ်နှင့် စပါးများအား သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းများအား လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မော်လမြိုင်သည် တစ်ချိန်က အလုပ်များသော သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေး စင်တာတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိက သင်္ဘောဆိပ်တစ်ခု အဖြစ်လည်း ကျန်ရှိနေသေးသည်။ ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် ဗြိတိန်သင်္ဘောလိုင်းတို့၏ သင်္ဘောအချို့ကို ဤသင်္ဘောကျင်းတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၂၀⁠၀၉ ခုနှစ် မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မော်လမြိုင်မြို့၌ ဗုံးသုံးလုံး ပေါက်ကွဲခဲ့သော်လည်း ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိမှုများကိုမူ အာဏာပိုင်များက ဖော်ပြခြင်း မရှိခဲ့ချေ။ ကျောထောက်နောက်ခံ နယ်များတွင် ကျွန်းသစ်၊ ဆန်စပါးနှင့် ကော်ဖတ် အမြောက်အမြား ထွက်သဖြင့် မြို့၏ ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်၌ သစ်စက်နှင့် ဆန်စက် အများအပြားရှိသည်။ ထိုကျွန်းသစ်၊ ဆန်စပါးနှင့် ကော်ဖတ်များကို နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များသို့ တိုက်ရိုက်တင်ပို့ရောင်းချသည်။ ဒူးရင်းသီး၊ မင်းကွတ်သီး၊ နာနတ်သီး၊ ကြက်မောက်သီး၊ သရက်သီးတို့လည်း အမြောက်အမြား ထွက်ရာ ရန်ကုန်မြို့နှင့် အခြားမြို့များသို့ တင်ပို့ရောင်းချရသည်။ ==== ဒေါင်းမင်းရပ် ==== မော်လမြိုင်မြို့၏ အစည်ကားဆုံးနေရာသည် ဒေါင်းမင်းရပ် ဖြစ်သည်။ အောက်လမ်းမကြီးရှိ အမှတ် (၁) ဈေးကြီးနှင့် သာသနာ့ဗိမ္မာန်လမ်းမကြီးရှိ မြိုင်ရတနာ ဈေးကြီးကို ဒေါင်းမင်းရပ်ဈေးက ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားကြသူများဖြင့် အထူးစည်ကားလှသည်။ ကုန်စည်ဒိုင်နှင့် အဝေးပြေးကားဂိတ်၊ မီးရထား ဘူတာရုံ၊ သင်္ဘောဆိပ်တည်ရှိခြင်းကြောင့် ဒေသခံပြည်သူများ အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်း အပြည့်အဝ ရရှိနေကြပြီဖြစ်သည်။ === စက်မှုဇုန် === မော်လမြိုင်မြို့တွင် စက်မှုဇုန် နှစ်ခုရှိသည်။ မော်လမြိုင်စက်မှုဇုန်အတွင်း စက်မှုလုပ်ငန်းများအဖြစ် အကြီးစား ၄၃ ခု၊ အလတ်စား ၁၃၀ ခု၊ အငယ်စား ၁၅ ခု စုစုပေါင်း ၁၈၈ ခု အား နိုင်ငံတော် အစိုးရထံတွင် မှတ်ပုံတင်ထားပြီးဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇွန်လကုန်အထိ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှု တန်ဖိုး ကျပ် ၁၉⁠၉၈.၉၆ သန်း ရှိပြီး ထုတ်လုပ်မှု တန်ဖိုး ကျပ် သန်း ၉၆၅၈.၉၆ သန်း ရှိပြီးဖြစ်သည်။ ရော်ဘာပြား ကြိတ်စက်လုပ်ငန်း၊ သံရည်ကျိုလုပ်ငန်း၊ သံအမာတင်ခြင်း လုပ်ငန်း၊ ဓာတ်မြေဩဇာ ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်း၊ ရေလုပ်ငန်းသုံး ဘော့သီးလုပ်ငန်း၊ မော်တော်ယာဉ် ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်း စသည်တို့ကို အဓိက လုပ်ကိုင်လျက် ရှိကြသည်။ ရော်ဘာစိုက်ပျိုးရေးကို အဓိက လုပ်ကိုင်သော မြို့ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ ရော်ဘာစိုက်ပျိုးမှု အခြေခံလျက် ရော်ဘာလုပ်ငန်းသုံး စက်ကိရိယာများအပြင် လယ်ယာလုပ်ငန်းသုံး စက်ကိရိယာများကို လည်းကောင်း၊ စပါးခွံလောင်စာဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်ယူနိုင်သော စပါးခွံဓာတ်ငွေ့သုံး အသေးစား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများကို လည်းကောင်း၊ အခြားစက်မှု အထွေထွေသုံး စက်ကိရိယာများကိုလည်းကောင်း ဒေသအခြေအနေနှင့် လိုက်ဖက်ညီမည့် နည်းပညာတို့ဖြင့် ပေါင်းစပ်ဖလှယ်ကာ ထုတ်လုပ်ပေးနေလေသည်။ <ref>{{Cite web |title=Myanmar.com<!-- Bot generated title --> |url=http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Sep16.pdf |accessdate=18 September 2010 |archivedate=29 September 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110929045023/http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Sep16.pdf }}</ref> အသစ်ဖွင့်လှစ်လိုက်သော ကျောက်တန်းစက်မှုဇုန်တွင် သွပ်၊ဆူးကြိုး၊ ရောနှောဘိလပ်မြေ၊ အစားအသောက်နှင့်အချိုရည်ထုတ်လုပ်ရေး၊ အထည်အလိပ်၊ ရွှေသန့်စင်၊ ရေခဲစက်ရုံများ၊ ဖိနပ်ထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံများ၊ ပရိဘောဂလုပ်ငန်း၊ ပလပ်စတစ်လုပ်ငန်းများ၊ အေးမြသောပင်လယ်စာများ အပါအဝင် လုပ်ငန်းမျိုးစုံကို ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ သိုလှောင်ရုံနှင့် ကားဆက်စပ်ပစ္စည်း လုပ်ငန်းများရှိကြသည်။<ref>"New Industrial Zone in Mon State to open this month | Global New Light Of Myanmar.  www.globalnewlightofmyanmar.com. 2016-03-16. Retrieved 2017-08-20.</ref> နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတစ်ခုအနေဖြင့် မော်လမြိုင်တွင် ခေတ်မီဆန်းသစ်သော ပေါင်းစပ်စက်သုံးဓာတ်ငွေ့သုံး ဓာတ်အားပေးစက်ရုံသစ်ကို [[စင်ကာပူနိုင်ငံ]]၏ [[:en:United_Overseas_Bank|United Overseas Bank]] (UOB) ကျောထောက်နောက်ခံ စင်ကာပူကုမ္ပဏီ Asiatech Energy က တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ဤမော်လမြိုင်လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံသစ်သည် မွန်ပြည်နယ်အတွင်း နေထိုင်သူများနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော ဓာတ်အားရရှိရေးကို ဆောင်ကြဉ်းပေးမည်ဖြစ်သည်။<ref>https://www.bbc.com/storyworks/capital/right-by-you/powering-up-myanmar</ref> ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်း ပိုမိုထိရောက်စေရန် [[မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကော်မရှင်|မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်]] (MIC) သည် မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်း အရှေ့ဘက်မြေ ၄၆ ဧကတွင် ကမ်းလွန်ထောက်ပံ့ရေးစခန်းတစ်ခု တည်ဆောက်ရန် စင်ကာပူအခြေစိုက် ကုမ္ပဏီတစ်ခုအား မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကော်မရှင် (MIC) မှ ခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် [[ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်]]ရှိ ကမ်းလွန်ပင်လယ်ပြင်ရှိ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူများအတွက် ကျယ်ပြန့်သော ဝန်ဆောင်မှုများကို ပေးဆောင်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.mmtimes.com/business/22117-the-race-to-build-a-supply-base.html |access-date=30 September 2022 |archive-date=10 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220410113939/https://www.mmtimes.com/business/22117-the-race-to-build-a-supply-base.html }}</ref><ref>https://www.mizzima.com/business-opinion/myanmar-offshore-supply-base-development-further-chaos-or-progress</ref> === သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဗဟို === မော်လမြိုင်သည် အရှေ့တောင်အာရှ [[:en:East–West_Economic_Corridor|အရှေ့အနောက် စီးပွားရေးစင်္ကြံ]](East–West Economic Corridor)၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ အရှေ့-အနောက် ကီလိုမီတာ ၁၄၅၀ ရှည်လျားသော ဤစီးပွားရေးစင်္ကြံသည် [[တောင်တရုတ်ပင်လယ်]]ရှိ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]] [[ဒါနန်မြို့]]မှ မော်လမြိုင်သို့ လာအိုနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့ကို ဖြတ်၍ ဆက်သွယ်ထားသည်။ အရှေ့-အနောက် စီးပွားရေးစင်္ကြံကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံ [[ဘန်ကောက်မြို့|ဘန်ကောက်]]နှင့် ရန်ကုန်အကြား ခရီးသွားလာချိန်သည် သုံးရက်သာရှိပြီး [[မလက္ကာရေလက်ကြား]]မှတဆင့် သမားရိုးကျ ရေကြောင်းကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးအတွက် နှစ်ပတ်မှ သုံးပတ်အထိ လိုအပ်သော ခရီးဖြစ်သည်။ [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၏ Nippon Express ပို့ဆောင်ရေးကုမ္ပဏီသည် ဤလမ်းကိုသုံး၍ ထိုင်းနှင့်မြန်မာကြား ကုန်းလမ်းကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးဝန်ဆောင်မှုကို ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Economy/Roads-can-convert-Myanmar-from-economic-void-to-hub?page=2 |access-date=30 September 2022 |archive-date=8 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908111349/https://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Economy/Roads-can-convert-Myanmar-from-economic-void-to-hub?page=2 }}</ref> == ယဉ်ကျေးမှု == [[ဖိုင်:Thingyan Hta Min.jpg|thumb|မွန်ရိုးရာ သင်္ကြန်ထမင်း]] မော်လမြိုင်မြို့သည် တနင်္သာရီတိုင်းနှင့် ဆက်သွယ်ရန်အတွက် အဓိက ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည့်အပြင် သင်္ဘောဆိပ်နှင့် ပို့ဆောင်ရေး ဗဟိုချက်မ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုဒေသသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ မွန်လူမျိုးများ အဓိကနေထိုင်ရာ ဒေသ ဖြစ်သော်လည်း အမျိုးမျိုးသော ယဉ်ကျေးမှုများကို တွေ့မြင်ရသည်။ မော်လမြိုင်သည် အလွန်ရှေးကျသော ဗုဒ္ဓဘာသာ နေရာဌာန တစ်ခုဖြစ်သော်လည်း ၁၉ ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် ဗြိတိသျှ နှင့် အမေရိကန် ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများရောက်ရှိလာပြီး ခရစ်ယာန်ဘာသာလည်း စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ၁၈၆၀ ခုနှစ်တွင် ဒီလ ရှယ်လီ ဘရားသားစ်က ခရစ်ယာန် သာသနာပြုကျောင်းများကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုနောက် စိန့်ပက်ထရစ် (ယခု မော်လမြိုင် အမှတ်(၅) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း တစ်ခုဖြစ်သော)ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကို ဖွင်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀ ရာစု အစောပိုင်း ကာလများတွင် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ချဲ့ထွင်မှုများဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ဟိန္ဒူလူမျိုးများ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ မော်လမြိုင်မြို့၏ သင်္ကြန်ရေသဘင်ပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျော်ကြားသည်။ ပွဲတော်ရက်များတွင် အနယ်နယ်မှ လာရောက်၍ ရေသဘင်ဆင်နွဲကြသည်။ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း သီတင်းကျွတ်လတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသော သံဃာ ၁ဝ⁠ဝဝ ကျော်ပါဝင်သည့် မောင်ငံဆွမ်းတော်ကြီးလောင်းပွဲသည် မော်လမြိုင်မြို့တွင် အလွန်စည်ကား၍ ထင်ရှားသော ပွဲတော်ကြီးဖြစ်သည်။ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၈၄၄ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂ဝ၄) ခုနှစ်မှ စ၍ မောင်ငံရပ်ကို အုပ်ချုပ်သော မင်းမောင်ငံက ဦးစီးပြုလုပ်ခဲ့ရာ ယနေ့တိုင် မပျက်မကွက် တည်တံ့လျက်ရှိသည်။ (မောင်ငံသည် မွန်လူမျိုးစစ်ကဲကြီး [[မောင်ထော်လေး၊ စစ်ကဲ|မောင်​ထော်​လေး]]၏ တပည့် [[ကင်းဝန်]] ဖြစ်သည်)။ [[မန္တလေး စကား၊ ရန်ကုန် အကြွား၊ မော်လမြိုင် အစား]] ဟူသော မြန်မာ စကားပုံတစ်ခု အဖြစ်ကျန်ရစ်အောင်ပင် မော်လမြိုင်သူ မော်လမြိုင်သားသည် အစားအစာကို အရသာရှိရှိ စီမံချက်ပြုတ်စားတတ်ကြသည်။ မော်လမြိုင်ရွှေရင်အေး၊ မွန်ရိုးရာ မော်လမြိုင်[[သင်္ကြန်ထမင်း|သင်္ကြန်ထမင်း၊]] မွန်ရိုးရာ ရွဲယိုရွက် [[ငါးပေါင်းထုပ်|ငါးပေါင်းထုပ်၊]] မွန်ရိုးရာ ရွှေကြည်မုန့်၊ [[မုန့်ဟင်းခါးအစို|မော်လမြိုင်မုန့်ဟင်းခါး]] ခေါ် မွန်ရိုးရာ ရေစိမ်မုန့်ဟင်းခါး(မုန့်ဟင်းခါးအစို)၊ ဒူးရင်းယို၊ မော်လမြိုင်ကြက်ကလယ်ချက်၊ မွန်ရိုးရာ ကောက်လှိုင်းတီမုန့် အစရှိသည်တို့သည် ကျော်ကြားသည်။ မော်လမြိုင် ကျွဲကောသီး၊ မော်လမြိုင်ဒူးရင်းသီး၊ မော်လမြိုင်မင်းကွတ်သီး အစရှိသည်တို့မှာ အရသာရှိရာတွင်ထင်ရှားသည်။ == ပညာရေး == [[File:Moulmein University - panoramio - joinai.jpg|thumb|200px|[[မော်လမြိုင် တက္ကသိုလ်]]]] === အခြေခံပညာ === မော်လမြိုင်မြို့တွင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းပေါင်း ၁၃ ကျောင်း ရှိသည်။ ၁၈၆၀ ခုနှစ်တွင်စတင် တည်ထောင်သော စိန့်ပက်ထရစ်ကျောင်း (ယခု အမှတ်(၅) အထက်တန်းကျောင်း)၊ ၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင်စတင် တည်ထောင်သော [[အမှတ် (၉) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း မော်လမြိုင်|ရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသအမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း]] (ယခု အမှတ်(၉) အထက်တန်းကျောင်း) များမှာ ထင်ရှားသည်။[[File:Nursing Training School Mawlamyine.jpg|thumb|သူနာပြုနှင့် သားဖွားသင်တန်းကျောင်း (မော်လမြိုင်)|197x197px]] === အဆင့်မြင့်ပညာ === မော်လမြိုင်မြို့တွင် [[မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်]]၊ [[မော်လမြိုင်ပညာရေးကောလိပ်]]၊ [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မော်လမြိုင်)]]၊ [[အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ(မော်လမြိုင်)|အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ(မော်လမြိုင်)၊]] သူနာပြုနှင့် သားဖွားသင်တန်းကျောင်း (မော်လမြိုင်)၊ အားကစားနှင့်ကာယပညာ သိပ္ပံ(မော်လမြိုင်) စသည်တို့ ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar.com<!-- Bot generated title --> |url=http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Sep13.pdf |accessdate=13 September 2010 |archivedate=13 October 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121013232651/http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Sep13.pdf }}</ref><ref>http://www.spedmyanmar.gov.mm/content/ကျန်းမာရေးနှင့်အားကစားဝန်ကြီးဌာန၊-အားကစားနှင့်ကာယပညာဦးစီးဌာန{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> ၁၈၆၄ ခုနှစ်၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] ဗက်ခနဲ တက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သော နိုင်ငံခြား ပညာသင် ကျောင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သူ [[ရှောလူး၊ ဒေါက်တာ|မောင်ရှောလူး]]သည် မော်လမြိုင်မြို့တွင် မွေးဖွားသော [[မွန်လူမျိုး]]၊ မြန်မာနိုင်ငံသား တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် မြန်မာနိုင်ငံသားများထဲမှ အနောက်တိုင်း ဆေးပညာကို အစပြုခဲ့သူဖြစ်ပြီး အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် ပညာသင်ကြားသော ပထမဆုံး မြန်မာကျောင်းသားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်းအတွက် အဓိက တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သော မော်လမြိုင် တက္ကသိုလ် သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တတိယမြောက် တည်ထောင်သော ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ် ဖြစ်ပြီး ဝိဇ္ဇာဘွဲ့နှင့် သိပ္ပံဘွဲ့များ၊ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့များကို ချီးမြှင့်နိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း [[အဏ္ဏဝါဗေဒ|အဏ္ဏဝါသိပ္ပံ]]ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ပေးနိုင်သော တက္ကသိုလ်အချို့သာရှိရာ မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်သည် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကျောင်းသားများအနေဖြင့် ဆေးပညာ သင်ယူနိုင်ရန် ရန်ကုန်မြို့သို့ သွားရောက် သင်ယူရန် လိုအပ် လေသည်။ == ကျန်းမာရေး == === အစိုးရဆေးရုံများ === * မော်လမြိုင် မိခင်နှင့်ကလေးဆေးရုံကြီး (ခေါ်) အမေရိကန်ဆေးရုံကြီး (ယခင်ကိုလိုနီခေတ် ''Ellen Mitchell Memorial'' ဆေးရုံ) * မော်လမြိုင် အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး * မော်လမြိုင် ခရစ်ယာန် အထူးအရေပြားဆေးရုံ *မော်လမြိုင် တက္ကသိုလ်ဆေးရုံ<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.um1ygn.edu.mm/en/announcement/%E2%80%8B%E1%80%98%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%84/ |accessdate=17 January 2021 |archivedate=2 October 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191002194227/http://www.um1ygn.edu.mm/en/announcement/%E2%80%8B%E1%80%98%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%84/ }}</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 |accessdate=1 January 2019 |archivedate=1 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190101100918/https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 }}</ref> * မော်လမြိုင် တိုင်းရင်းဆေး ဆေးရုံ == အားကစား == [[ဆောက်သန်းမြန်မာ ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း]] (''Southern Myanmar United F.C'') သည် မော်လမြိုင်မြို့၏ မြို့ခံအသင်းတစ်သင်း ဖြစ်သည်။ ဆောက်သမ်းမြန်မာ ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း၏ အိမ်ကွင်းမှာ [[ရာမည အားကစားကွင်း|ရာမညအားကစားကွင်း]] ဖြစ်ပြီး မော်လမြိုင်မြို့တွင် အခြေစိုက်သည်။ ဆောက်သမ်းမြန်မာယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်းသည် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]]စတင် တည်ထောင်ခဲ့စဉ် ၂၀၀၉-ခုနှစ်ကတည်းက ပါဝင်ခဲ့သော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းအသင်းသည် [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]တို့အပါအဝင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတစ်ခုလုံးကို ကိုယ်စားပြုသည်။ == ညီအစ်မမြို့တော် == [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊]] [[အင်ဒီယားနားပြည်နယ်]]ရှိ ဖို့တ်ဝိန်းမြို့ နှင့် မော်လမြိုင်မြို့ တို့သည် ချစ်ကြည်ရေးမြို့တော်သဘောတူညီချက်ထူထောင် ထားရှိပြီးဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.news-sentinel.com/news/local/Fort-Wayne-Sister-Cities-to-sign-Myanmar-friendship-agreement|title=Fort Wayne Sister Cities to sign Myanmar friendship agreement|work=[[The News-Sentinel]]|date=26 January 2016|accessdate=30 March 2016}}</ref> == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> ဖိုင်:Tanlwen Thata.jpg|သံလွင်တံတား(မော်လမြိုင် ကမ်းမှ) ဖိုင်:Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (31).jpg|မော်လမြိုင် မြို့လယ်တစ်နေရာ ဖိုင်:Thanlwin Bridge (Mawlamyine).jpg|[[သံလွင်တံတား(မော်လမြိုင်)]] ဖိုင်:Mawlamyine University - panoramio.jpg|[[မော်လမြိုင် တက္ကသိုလ်]] ဖိုင်:Mawlamyine 253.JPG|[[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မော်လမြိုင်)|နည်းပညာ တက္ကသိုလ် (မော်လမြိုင်)]] ဖိုင်:Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (50).jpg|[[ယုဒသန်]]၏ ပထမနှစ်ခြင်းဘုရားရှိခိုးကျောင်း ဖိုင်:Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (42).jpg|စိန့်ပက်ထရစ်ကျောင်း ဖိုင်:Holy Family Church (3).jpg|Holy Family ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:Pa-Auk Forest Meditation Center (Main) Entrance.jpg|[[ဖားအောက်တောရ]] (ပင်မ) ဖိုင်:Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (51).jpg|[[စိန်တုံးမိဖုရား]] ကျောင်း ဖိုင်:Mawlamyine Railway Station.JPG|မော်လမြိုင်ဘူတာကြီး ဖိုင်:Mawlamyine Coach Station.JPG|မော်လမြိုင် အဝေးပြေးကားဝင်း ဖိုင်:Mawlamyine 20.JPG|သံလွင် ဥယျာဉ် ဖိုင်:Bo Gyoke Aung San Bridge (Be Luu Island).jpg|[[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတံတား (ဘီလူးကျွန်း)]] </gallery> == ကိုးကား == <references/> {{မွန်ပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:မွန်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] 63f2b3lolxyz8iczrh409kwkttmzvry 1046455 1046454 2026-08-04T13:45:54Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1046455 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = မော်လမြိုင် | other_name = | native_name = {{mnw|မတ်မလီု}} | nickname = | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = 20200206 154847 Kyaikthanlan Pagode, Mawlamyaing Myanmar anagoria.jpg | photo2a = Mon sympoli Moulmein - panoramio.jpg | photo2b = Mawlamyine-2.jpg | photo3a = Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (36).jpg | photo3b = Katedra p.w. św. Rodziny (Mawlamyine) 11.jpg | photo4a = Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (43).jpg | spacing = 2 | border = 2 | color_border = rose gold | color = gold | size = 280 | foot_montage = မော်လမြိုင်မြို့တော် မြင်ကွင်းအစုံစုံ }} | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = Myanmar<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = bottom<!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_map_caption = မော်လမြိုင်မြို့ တည်နေရာပြ မြေပုံ | pushpin_mapsize = | coordinates_region = MM | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{Flag|မွန်ပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[မော်လမြိုင်ခရိုင်|မော်လမြိုင်]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = [[Brigadier General|Brigadier&nbsp;General]] Thet&nbsp;Naing&nbsp;Win | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | area_magnitude = | unit_pref = Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = ၂၀၁၄ | population_footnotes = | population_note = | population_total = ၂၂၉,၅၂၀ <ref>{{Citation|date= 26 August 2014|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၂၉|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= February 26, 2015|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|url-status= dead}}</ref> | population_blank1_title = လူမျိုးများ | population_blank1 = [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]၊[[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]၊ [[အိန္ဒိယနွယ်ဖွား]] | population_blank2_title = ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု | population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] <!-- General information --------------->| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|16|29|N|97|37|E|region:MM|display=inline}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> tags--> | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> | postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = ၀၅၇<ref name=myp>{{cite web | url=http://www.myanmar-yellowpages.com/information/page_14.asp | title=National Telephone Area Codes | publisher=Myanmar Yellow Pages | accessdate=8 July 2010 | archivedate=19 July 2009 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20090719142124/http://www.myanmar-yellowpages.com/information/page_14.asp }}</ref> | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} '''မော်လမြိုင်မြို့''' ({{lang-mnw|မတ်မလီု}}၊ {{lang-en|Mawlamyine}} (သတ်ပုံဟောင်း – ''Moulmein'') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]]၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး မွန်ပြည်နယ်တွင် လူဦးရေ အများဆုံးနှင့် စီးပွားရေးအရ အရေးပါဆုံး မြို့ကြီးဖြစ်သည်။ <ref>Department of Population, Ministry of Labour, Immigration and Population, ''The 2014 Myanmar Population and Housing Census: Mon State Report'', Census Report Volume 3-J, Nay Pyi Taw, 2015, pp. 17–19.</ref> သံလွင်မြစ်၊ သံလွင်မြစ်ခွဲများနှင့် ဂျိန်းမြစ်၊ အတ္ထရံမြစ်တို့ ပေါင်းဆုံရာ မြစ်ဝ၌ တည်ရှိပြီး မုတ္တမကွေ့အနီး ကမ်းရိုးတန်း ပထဝီဝင် အနေအထားအရ အချက်အချာကျသော ဆိပ်ကမ်းမြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ <ref>Egreteau, Renaud, ''Careful Challenges: Ghana and Myanmar's Maritime Geography'', ISEAS–Yusof Ishak Institute, 2018.</ref> [[File:Salween delta.jpg|thumb|255x255px|[[သံလွင်မြစ်]] - မော်လမြိုင် - [[မုတ္ထမ]]]] [[File:ShampooIsland.jpg|thumb|250px|မော်လမြိုင်မြို့၊ သံလွင်မြစ်လယ်ရှိ ခေါင်းဆေးကျွန်း]] မော်လမြိုင်မြို့သည် ဗြိတိသျှ-မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲအပြီး ၁၈၂၆ ခုနှစ်မှ ၁၈၅၂ ခုနှစ်အထိ ဗြိတိသျှပိုင် အောက်မြန်မာပြည် (တနင်္သာရီတိုင်း) ၏ ပထမဆုံးသော မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>Harvey, G. E., ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824'', Frank Cass & Co. Ltd., 1925, pp. 345–350.</ref> ကိုလိုနီခေတ်အတွင်း သစ်လုပ်ငန်းနှင့် ကုန်သွယ်ရေး ဗဟိုချက်ဖြစ်ခဲ့သဖြင့် အနောက်တိုင်း ပညာရေး၊ သာသနာပြု ကျောင်းများနှင့် ကိုလိုနီခေတ် ဗိသုကာလက်ရာများ အစောဆုံး ထွန်းကားခဲ့သည့် မြို့များအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ <ref>Fraser-Lu, Sylvia, ''Burmese Design & Architecture'', Tuttle Publishing, 2001, pp. 112–115.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့သည် အရှေ့မြောက်-အနောက်တောင် ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းနှင့် အရှေ့အလယ် စီးပွားရေးစင်္ကြံ (East-West Economic Corridor) ပေါ်၌ တည်ရှိကာ ဒေသတွင်း ကုန်သွယ်ရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အရေးပါသော ဗဟိုချက်အဖြစ် ဆက်လက် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။ <ref>Asian Development Bank, ''Greater Mekong Subregion Atlas of the Environment'', ADB Publications, 2012, pp. 88–92.</ref> == ဝေါဟာရရင်းမြစ် == မော်လမြိုင်မြို့၏ အမည်ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို သမိုင်း၌ ဤသို့ဆိုလေသည်။ ယခင်က မော်လမြိုင်မြို့နေရာတွင် ဘုရင်တစ်ပါးအုပ်စိုးခဲ့သည်။ ထိုဘုရင်သည် သူတစ်ပါးနှင့်မတူဘဲ ပုံမှန် မျက်လုံးနှစ်လုံးအပြင် နှဖူးအလယ်တည့်⁠တည့်တွင် မျက်လုံးအပိုတစ်လုံး ရှိသည်။ ထိုမျက်လုံးတန်ခိုးနှင့် ဘုရင်ကြီးသည် သူ့တိုင်းပြည်နယ်နိမိတ်အတွင်းမှာ ဘာတွေဖြစ်နေသလဲ ဆိုတာကို အကုန်သိနေလေသည်။ တနေ့သောအခါ ယိုးဒယားရှမ်းများ စစ်မက်ပြုဖို့ရောက်လာကြသည်။ [[မွန်လူမျိုး]]များသည် [[ထိုင်းလူမျိုး]]များကို ရှမ်းဟုခေါ်ကြသည်။ ရှမ်းဘုရင်တပ်များ၏ လှုပ်ရှားမှု မှန်သမျှကို မွန်ဘုရင်က သူ့၏ မျက်လုံးတန်ခိုးဖြင့် အကုန်လုံးမြင်နေရလေတော့ ရှမ်းတို့၏ အစီအစဉ် အားလုံးကို ဖျက်ဆီးပစ်လိုက်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ရှမ်းများသည် သူတို့၏ တပ်တွင်းမှာ သစ္စာဖောက် ရှိသည်ဟု ယူဆလာကြသည်။ ရှမ်းဘုရင်သည် သူ့၏ မှူးမတ်များကို မေးမြန်းသောအခါ အကြောင်းစုံကို သိရှိလာပါတော့သည်။ ရှမ်းများသည် ပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ညီလာခံကျင်းပခဲ့ကြသည်။ ထိုညီလာခံမှ နေပြီး သူတို့သည် မွန်ဘုရင်၏ တတိယမျက်လုံးကို ဖျက်စီးပစ်ဖို့အတွက် သူတို့၏ သမီးတော်ကို လက်ဆောင်ပဏ္ဍာဆက်သရန် သဘောတူညီလိုက်ကြသည်။ ရှမ်းများသည် သံအဖွဲ့စေလွှတ်ပြီး ဘုရင်မင်းကြီး၏ ဘုန်းတန်ခိုးတော်ကြောင့် သမီးတော်ကို လာရောက်ဆက်သပါကြောင်း ပြောကြားသည်။ မင်းသမီး၏ လက်ချက်ကြောင့် ဘုရင်ကြီး၏ တတိယမျက်လုံးသည် ဖျက်ဆီးခြင်းခံလိုက်ရသည်။ ထိုမျက်လုံးတစ်လုံး ပျက်သွားခြင်းကို အစွဲပြုပြီး ရှေးမွန်များက ထိုဘုရင်ကြီး အုပ်ချုပ်သောမြို့ကို မွန်ဘာသာဖြင့် မတ်မွဲလို လို့ခေါ်ဆိုကြသည်။ မတ်- ဆိုသည်မှာ မျက်လုံးဖြစ်သည်။ မွဲ-ဆိုသည်မှာ တစ်၊ လို-ဆိုသည်မှာ ပျက်စီးခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မတ်မွဲလို ၏ မွန်လိုအသံထွက်က မွတ်မော်လုံမ် ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အခြားသော တိုင်းရင်းသားများက တုပခေါ်ဝေါ် ပြောဆိုလာသော အခါ မတ်မွဲလို မှနေ မော်လမြိုင် ဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://wikimyanmar.co.cc/wiki/index.php?title=%E1%80%B1%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B9%E1%80%9C%E1%81%BF%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%B3%E1%80%84%E1%80%B9 |accessdate=8 July 2010 |archivedate=18 August 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110818110223/http://wikimyanmar.co.cc/wiki/index.php?title=%E1%80%B1%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B9%E1%80%9C%E1%81%BF%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%B3%E1%80%84%E1%80%B9 }}</ref> မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် စံလွန်တော်မူပြီးသည်နောက် သာသနာနှစ် ၁၅၇ ခုတွင် ရှမ်းမင်းဆက် ပြတ်၍ မွန်မင်းတို့လက်ထက်သို့ကျရောက်သောအခါ ရာမညရာဇာမင်းသည် မူလမြို့တည်ရာမှ သံလွင်မြစ်၊ [[ဂျိုင်းမြစ်]]၊ [[အတ္တရံမြစ်]]နှင့် [[သောင်ရင်းမြစ်]]တို့၏ မြစ်လေးမြွာဆုံရာ ယခုမော်လမြိုင်မြို့ တည်ရှိရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ပြီးလျှင် မြို့သစ် နန်းသစ် တည်ထောင်စိုးစံတော်မူ၏။ မြို့၏အမည်ကို ရမ္မာပူရ၊ ရမ္မာဝတီဟူ၍ပင် ဘွဲ့ချည်သတ်မှတ်တော်မူသည်။ ရာမညရာဇမင်းသည်၄ နှစ်မျှ မင်းပြုပြီးသည်နောက် သာသနာနှစ် ၁၆၁ ခုတွင် နတ်ရွာစံသည်။ ထိုအခါ သားတော်ကြီး အိမ်ရှေ့မင်းသည်မွတ်ပိရာဇဟူသော ဘွဲ့ဖြင့် ထီးနန်းဆက်ခံ စိုးစံလေသည်။ မွတ်ပိရာဇမင်း၏ မျက်မှောင် နှစ်ခုအလယ်တွင် တင့်တယ်လှပသော မှဲ့ရှင်တလုံးပါသောကြောင့် မျက်စိ သုံးလုံးထင်ရလောက်အောင် ထူးခြားတော်မူရကား မွန်ဘာသာဖြင့် ''မွတ်ပိရာဇာ''၊ မြန်မာဘာသာဖြင့် မျက်စိသုံးလုံး ဘုရင်ဟုခေါ်တွင်သည်။ ထိုမင်းလက်ထက် မြို့ပြ စည်ပင်သာယာဝပြော၍ ထင်ရှားကျော်ကြားလာ၏။ နောင်အခါ အကြောင်းမသင့်သောကြောင့် မှဲ့ရှင်မျက်လုံး ကွယ်ပျောက်သွားရလေသည်။ ယင်းကို အစွဲပြု၍ မွတ်ပိရာဇမင်းကို မွန်ဘာသာဖြင့် ''မွတ်မယ်လိန်း''ဟုခေါ်တွင်သည်။ မျက်စိတလုံးကွယ်သောမင်းဟူ၏။ မြို့၏အမည်ကိုလည်း ရမ္မာပူရ၊ ရမ္မာဝတီမှ မွတ်မယ်လိန်းဟူ၍ပင်ခေါ်ဆိုကြသည်။ မွတ်မယ်လိန်း ခေါ်တွင်ရာမှ ကာလရှည်လျားသောအခါ မော်လမိန်း၊ ထိုမှ မော်လမြိုင် အခေါ်သို့ ပြောင်းလဲလာခဲ့လေသည်။ ဤသည့်နောက်ပိုင်းတွင် မော်လမြိုင်မြို့သည် စစ်ပွဲအမျိုးမျိုးတို့၏ဒဏ်ကြောင့် အကြိမ်ကြိမ် ပျက်စီးခဲ့သည်ဖြစ်ရာ လက်အောက်ခံမြို့ကလေးအဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့သည်သာ များသည်။ ရှေးမွန်တွေက မုဟ်ၜဳလီု လို့ခေါ်တယ်(မုဘီလိန်း)ပါ အဓိပ္ပာယ်က မြစ်ဝအစွန်းတွေပျက်စီးနေတဲ့နေရာပါ မြစ်ဝပျက်စီးနေတာသိချင်ရင် မုတ္တမတောင်ပေါ်ကို ကား ဆိုင်ကယ်နဲ့တက်ပြီး ကြည့်ပါက မြစ်ဝဟာ ကျယ်ပြန့်ပြီး ကျွန်းတွေကွက်ကြားဖြစ်နေတာ တွေ့ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ရှေးမွန်တွေဟာ လှေနဲ့ခရီးသွားရင်း ပန်းလောင်မြစ်ကို ပါင်လီု(မြစ်၀ပျက်နေသောမြစ်)ဟုလည်းခေါ်ခဲ့ကြပါတယ်။ <ref>နိုင်ဘရှင် ၏ မွန်ကျောက်စာသင်တန်းမှ မွန်ဒသနများ</ref> == သမိုင်းကြောင်း == === အေဒီ ၁၃ မှ ၁၈ ရာစု === မွန်တို့၏ [[မဂဒူးမင်းဆက်]] ခေါ် (ဝါရီရူးမင်းဆက်)တွင် (၁၅) ဆက်မြောက်မင်းဖြစ်သော ဘုရင်မကြီး [[ရှင်စောပု]] ပြီးနောက် နန်းတက်သည့် [[ဟံသာဝတီ]] မွန်နိုင်ငံဘုရင် [[ဓမ္မစေတီ]]မင်းကြီး သာသနာ[[သက္ကရာဇ်]] ၂၀၂၃၊ [[မြန်မာ သက္ကရာဇ်|ကောဇာသက္ကရာဇ်]] ၈၄၀၊ ခရစ်နှစ် ၁၄၇၉ ခုနှစ်တွင် ရေးထိုးခဲ့သော [[ကလျာဏီကျောက်စာ]] အရ မော်လမြိုင်မြို့သည် မုတ္တမတိုင်းဒေသအတွင်း မွန်သုံးဆယ်နှစ်မြို့၌ ပါခဲ့လေသည်။<ref>Shorto, H L (1963). ''The 32 myos in the medieval Mon kingdom''. Bulletin of the School of Oriental and African Studies. p. 575.</ref> === အေဒီ ၁၈ မှ ၁၉ ရာစု === [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]] ထူထောင်သော [[အလောင်းမင်းတရား]] သည် ယိုးဒယား([[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]]) သို့ ချီတက်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ပြန်လည်ဆုတ်ခွာစဉ် မကျန်းမမာ ဖြစ်ကာ မော်လမြိုင်အနီး မုတ္တမကျေးကင်းရွာ၌ ခရစ်နှစ် ၁၇၆၀ မေ ၁၁ တွင် နတ်ပြည်စံတော်မူသဖြင့် [[ရွှေဘိုမြို့|ရွှေဘို]]နေပြည်တော်သို့ တော်ဝင်တပ်တော်များ ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ် စစ်သူကြီး ဗိုလ်ချုပ် [[မင်းခေါင်နော်ရထာ]] ခေါ် (မုဆိုးချုံ ဗိုလ်တွန်)သည် ရသမျှသော သုံ့ပန်းလူစုများနှင့် မော်လမြိုင်ကို ပြုပြင်ခဲ့လေသည်။ အလောင်းမင်းတရား၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံသော [[နောင်တော်ကြီးမင်း]]က မင်းခေါင်နော်ရထာကိုပင် မြို့ပြတည်ထောင်ခြားနား၍ ပုန်ကန်သည် အထင်မှားခြင်းကို ခံခဲ့ရဖူးလေသည်။ တစ်ဖန် ပထမ အင်္ဂလိပ်- မြန်မာစစ်ပွဲတွင် စကြာဝန်ကြီးအား မော်လမြိုင်မြို့ကို ပြုပြင်ခိုင်းပြန်သည်။ တိုင်းပြည်မအေးချမ်းသဖြင့် ပြန်လည်ပျက်စီး ယိုယွင်းခဲ့ရပြန်သည်။ === ကိုလိုနီခေတ် မော်လမြိုင်မြို့ (၁၈၂၄ မှ ၁၉၄၈) === ခရစ်နှစ် ၁၈၂၄-ခုနှစ်တွင် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[ပထမအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်|ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲ]] အပြီး ခရစ် ၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှလက်အောင်သို့ [[ရန္တပိုစာချုပ်]]အရ အောက်မြန်မာနိုင်ငံကို ပေးလိုက်ရသောအခါ မော်လမြိုင်မြို့သည် ဗြိတိသျှပိုင် အောက်မြန်မာပြည်၏ '''[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့တော်များ စာရင်း|မြို့တော်]]''' ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုစဉ် [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]] (၁၁) ဆက်တွင် သတ္တမမြောက် ဖြစ်သော မြန်မာဘုရင် [[ဘကြီးတော်(စစ်ကိုင်းမင်း)|ဘကြီးတော်ဘုရား]]၏ အထင်မှားခြင်းကို ခံရသောအတွက်ကြောင့် [[မွန်လူမျိုး]] ဒလမြို့စား (ကျော်ထင်သီဟသူဘွဲ့ခံ) စစ်ကဲကြီး [[မောင်ထော်လေး၊ စစ်ကဲ|မောင်​ထော်​လေး]] သည် အန္တရာယ်ရှောင်တိမ်းသည့်သဘောဖြင့် လှေကြီး လှေငယ်ပေါင်း ၂ဝ⁠ဝ ကျော်တွင် မွန်လူကြီး လူငယ်ပေါင်း တသောင်းကျော် ၂ သောင်းခန့်ကို တင်၍ ရေကြောင်းကူးလာရာ မော်လမြိုင်မြို့ဟောင်းသို့ ဆိုက်ရောက်လျှင် တအိမ်မျှမရှိ၊ တောခုတ်ရှင်းလင်း၍ အိမ်ရာအသီးသီး ဆောက်လုပ်နေထိုင်ကြသည်။ ထိုမှ တစတစ လူမျိုးခြားတို့နှင့် ဆက်ဆံလာခဲ့ရာမှ စည်ကားခဲ့လေသည်။ ၁၈၂၉ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့တွင် ဝတ်လုံတော်ရများမှ မော်လမြိုင်ရှေ့နေများအသင်းကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ [[ဖိုင်:Adoniram Judson.jpg|thumb|201x201px|ပထမဦးဆုံး မြန်မာ - အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန် ပြုစုသူ အမေရိကန်လူမျိုး အဒိုနီရမ်ဂျပ်ဆင် ခေါ် '''('''[[ယုဒသန်]]) (ခရစ်နှစ် ၁၇၈၈ – ၁၈၅ဝ)]] ခရစ်နှစ် ၁၈၃၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းစာများ|ပထမဦးဆုံးသတင်းစာ]] ဖြစ်သော "[[မော်လမြိုင်ခရော်နီကယ်]] သတင်းစာ(''The Maulmain Chronicle)''"ကို ဗြိတိသျှတို့သည် မော်လမြိုင်၌ စတင်ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>Banerjee, I. & Logan, S. ''Asian Communication Handbook 2008.'' AMIC, 2008. <nowiki>ISBN 978-981-4136-10-5</nowiki>.</ref> ၎င်းမော်လမြိုင်ခရော်နီကယ် သတင်းစာသည် အင်ဒိုချိုင်းနားဒေသ ([[အရှေ့တောင်အာရှ ကျွန်းဆွယ်ဒေသ]])၏ ပထမဆုံးသတင်းစာလည်း ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နှစ်ခြင်းကို စတင်တည်ထောင်သူ အဒိုနီရမ်ဂျပ်ဆင်'''('''[[ယုဒသန်]])သည် သူပြန်ဆိုသော မြန်မာ့ပထမဆုံးဓမ္မသစ်ကျမ်းကို ၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်၌ ပထမဦးဆုံးအကြိမ် ရိုက်နှိပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၃၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၈ ရက်တွင် ဂျာမန်စူးစမ်းရှာဖွေသူ [[:en:Johann_Wilhelm_Helfer|Johann Wilhelm Helfer]] မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်းသို့ ဆိုက်ရောက်ခြင်းဖြင့် သူ့ကိုသမိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ရောက်ရှိသော ပထမဆုံး[[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမန်လူမျိုး]] ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။<ref>Zollner, Hans-Bernd (2002). "Germans in Burma, 1837-1945". The Journal of Burma Studies. Northern Illinois University. 7: 34.</ref> ၁၈၅၂ ခုနှစ်တွင် ယုဒသန်၏ လက်ငုတ်ဖြစ်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံး အင်္ဂလိပ်- မြန်မာအဘိဓာန်ကို ဆရာအီး၊ အေး၊ စတီဗင်က မော်လမြိုင်မြို့ အမေရိကန် သာသနာပုံနှိပ်တိုက်၌ ပထမအကြိမ် စက်တင်ပုံနှိပ် နိုင်ခဲ့လေသည်။ [[File:Moulmeinfromgreatpagoda.JPG|thumb|ခရစ်နှစ် ၁၈၇ဝ ခုနှစ်ကာလ မော်လမြိုင်မြို့]] ခရစ်နှစ် ၁၈၂၆ မှ ၁၈၆၂ အကြားတွင်, ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်မြို့သည် ဗြိတိသျှမြန်မာနိုင်ငံ၏ဗဟို ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>McPherson, Kenneth (2002). ''Port Cities as Nodal Points of Change''. Columbia University Press. pp. 75–95.</ref> [[ဒုတိယအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်]] ပြီးနောက် ၁၈၆၂ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော်ကို မော်လမြိုင်မှ ရန်ကုန်သို့ တရားဝင်ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။ ၁၈၇၃ ခုနှစ်တွင် [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]] (၁၁) ဆက်တွင် ဒဿမ​မြောက် ဖြစ်သော မြန်မာဘုရင် [[မင်းတုန်းမင်း]] စေလွှတ်သောသံအဖွဲ့ကို [[ကောင်း၊ ဦး (ကင်းဝန်မင်းကြီး)|ကင်းဝန်မင်းကြီးဦးကောင်း]] ဦးဆောင်၍ ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရီမြို့တော်သို့အသွား၌ ဗြိတိသျှပိုင်မော်လမြိုင်မြို့သို့ ခေတ္တရောက်လာရာတွင် မြို့၏ရှုမျှော်ခင်းကို ခရီးစဉ် ရကန်ဖွဲ့ဆိုခဲ့လေသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၇၈ ပြည့်နှစ်တွင် [[မင်းတုန်းမင်း]] နတ်ရွာစံပြီးနောက် "သီရိပုဗ္ဗာရတနာဒေဝီ"ဘွဲ့ခံ [[စိန်တုံးမိဖုရား]] သည် [[စုဖုရားလတ်]]၏ မယ်တော်ဖြစ်သော [[ဆင်ဖြူမရှင်]]၏ နန်းတွင်းလူသတ်ပွဲ အန္တရာယ်ကို ရှောင်တိမ်းသည့်သဘောဖြင့် သီပေါမင်းပိုင် အထက်မြန်မာပြည်မှ ဗြိတိသျှပိုင် အောက်မြန်မာပြည်ကို စုန်ဆင်းကာ [[မော်လမြိုင်|မော်လမြိုင်မြို့]] သာယာကုန်းရပ်ရှိ အိမ်တစ်လုံးတွင် ဗြိတိသျှအစိုးရကပေးသည့် ပင်စင်လစာ စားရင်း နေထိုင်ခဲ့သည်။ မော်လမြိုင်မြို့သည် ကမ္ဘာ့ဆေးပညာသမိုင်း၌ ငှက်ဖျားရောဂါကို ခြင်မှကူးစက်ကြောင်း ၁၈၉၇ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သဖြင့် ထင်ရှားခဲ့သူ ဆေးပညာ[[နိုဘဲလ်ဆု]]ရ ဗြိတိသျှဆရာဝန်ကြီး ပါမောက္ခ ဆာ[[ရိုနယ်ရို့စ်]] ဆရာဝန်အငယ်ဘဝဖြင့် ၁၈၈၅ မေလ မှ ၁၈၈၆ မေလအထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရာ နေရာဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Bonhams : India General Service 1854-95, |url=https://www.bonhams.com/auction/20810/lot/19/india-general-service-1854-95/ |access-date=2025-12-14 |website=www.bonhams.com |language=en}}</ref> စာပေ နိုဘဲလ်ဆုရ အင်္ဂလိပ် ဂန္ထဝင် ကဗျာဆရာ [[ရတ်ဒ်ယတ် ကစ်ပလင်]] သည် ၁၈၉ဝ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့သို့ ခေတ္တရောက်ရှိခဲ့ပြီး ၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင်သူ၏ မန္တလေးအမည်ရှိ ကဗျာအဖွင့် ၌ ဤသို့ ရေးသားထားသည်။ <blockquote>"By the old Moulmein pagoda Lookin' lazy at the sea There's a Burma girl a-settin' and I know she thinks o' me".</blockquote> ထို့အပြင် ကမ္ဘာ့စာပေလောကတွင် လျှမ်း⁠လျှမ်းတောက်ကျော်ကြားခဲ့သော အင်္ဂလိပ် စာရေးဆရာ ဂျော့အိုဝယ်(George Orwell)၏ ဘိုးဘွားမိဘများ မျိုးရိုးစဉ်ဆက် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ရာမြို့ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဂျော့အိုဝယ် ကိုယ်တိုင်လည်း ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် နေထိုင်ခဲ့သည့်မြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင်သူ၏ စာအုပ် ''[https://en.m.wikipedia.org/wiki/Shooting_an_Elephant Shooting an Elephant]'' ၌ ဤသို့ရေးသားထားလေသည်။ <blockquote>"In Moulmein, in Lower Burma, I was hated by large numbers of people -- the only time in my life that I have been important enough for this to happen to me".</blockquote> ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမနီ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ|စီယမ်]](ယခု ထိုင်းနိုင်ငံ)၊ [[ပါရှားဘာသာစကား|ပါးရှား]] (ယခု အီရန်နိုင်ငံ)၊ [[ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ|ဒိန်းမတ်]]၊ [[နော်ဝေနိုင်ငံ|နော်ဝေး]]နှင့် [[ဆွီဒင်နိုင်ငံ]]တို့သည် မော်လမြိုင်၌ ကောင်စစ်ဝန်ရုံးများကို ဖွင့်လှစ်ထားရှိခဲ့ပြီး [[အီတလီနိုင်ငံ|အီတလီ]]နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]တို့သည် မော်လမြိုင်၌ ကောင်စစ်ဝန်အေဂျင်စီများ ထားရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/r/cc0e6ced-2771-4e8d-ac5f-be907d6139b7 |access-date=23 August 2020 |archive-date=30 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211130204103/https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/r/cc0e6ced-2771-4e8d-ac5f-be907d6139b7 }}</ref><ref>{{Cite web |title=1888 Moulmein |url=https://abldirectories.weebly.com/1888-moulmein.html |access-date=2025-12-14 |website=ABL Directories |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Moulmein - Encyclopedia |url=https://theodora.com/encyclopedia/m2/moulmein.html |access-date=2025-12-14 |website=theodora.com |language=en}}</ref> ကိုလိုနီခေတ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့၌ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ လူမျိုးစပ်များဖြင့် ပြည့်နှက်နေပြီး ထို အင်္ဂလိပ်နွယ်ဖွား မြန်မာအသိုင်းအဝိုင်း အများအပြား ရှိနေမှုကြောင့် အင်္ဂလန်အသေးစားလေး (''Little-England)'' ဟုပင်ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ ထိုသူတို့သည် ရော်ဘာစိုက်ပျိုးရေးအတွက် မအားရအောင်ပင် ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေ ယနေ့ခေတ်တွင်မူ ထိုသူတို့သည် မရှိသလောက်ပင် ရှားပါးသွားပြီဖြစ်သည်။ [[File:Moulmein-and-river.jpg|thumb|250px|left|သံလွင်မြစ်ဝပေါ်တွင် တည်ရှိနေသော မော်လမြိုင်မြို့( ၁၉၀⁠၀ခုနှစ် အစောပိုင်းကာလ)]] မော်လမြိုင်မြို့သည် (မြူနီစီပယ်နယ်နမိတ်နှင့် ရေဝန်ဆိပ်ကမ်းအပါအဝင်) ၂၁ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်း၏။ မြူနီစီပယ်အဖွဲ့ကို ခရစ် ၁၈၇၄ ခုနှစ်ကစ၍ တည်ထောင်ကာ မြို့၏ စည်ပင်သာယာမှုကို စီမံအုပ်ချုပ်သည်။ မြို့၏ အရှေ့တောင်တန်းတလျှောက်တွင် [[ကျိုက်သံလန်စေတီ|ကျိုက်သလ္လံစေတီတော်]]၊ မဟာမြတ်မုနိဘုရား၊ ဇိနမာရ်အောင်စေတီတော်တို့ရှိကြသည်။ မြို့လယ်တွင်ကား ကျိုက်သုတ်စေတီရှိသည်။ ယင်းတောင်တန်းတလျှောက်နှင့် မြို့တွင်းမြို့ပတွင် ဘုန်းကြီးကျောင်း အများအပြား ရှိသည့်အပြင် ပရိယတ္တိစာသင်တိုက်ကြီးများလည်း ရှိသည်။ မော်လမြိုင်မြို့ တောင်ဘက် ၄ မိုင်အကွာရှိ တောင်ဝိုင်းတောင်နှင့် ရွှေနတ်တောင်ကြားတွင် မြို့သို့ရေပေးသော ကင်မွန်းချုံ ရေလှောင်ကန်ကြီးကို မြူနီစီပယ်အဖွဲ့မှ ငွေပေါင်း ၉ သိန်း ခွဲ အကုန်ခံ၍ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ခရစ်နှစ် ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့လေသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ မြို့သို့ ရေကောင်းရေသန့်များ ပေးသွင်းနိုင်ခဲ့သောကြောင့် နှစ်စဉ်နွေဥတုတွင် ဖြစ်တတ်သော ဝမ်းရောဂါဘေးမှ ကင်းလွတ်ကြရလေသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)</ref> ဗြိတိသျှအစိုးရပိုင်အထက်တန်းကျောင်း ၂ကျောင်းရှိသည့်ပြင် [[အမှတ် (၉) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း မော်လမြိုင်|ရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသ အမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း]]၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ အမျိုးသမီး အထက်တန်းကျောင်းနှင့် နိုင်ငံခြားသာသနာပြု အထက်တန်းကျောင်းများ အတော်များ⁠များရှိသည်။ မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်းကျောင်းများလည်းရှိ၏။ တိုင်းမင်းကြီးရုံး၊ ခရိုင်ဝန်ရုံး၊ မြူနီစီပယ်ရုံးကြီး၊ နာရီစင်၊ အကျဉ်းထောင်၊ အမေရိကန်သာသနာပြုဆေးရုံ(''Ellen Mitchell Hospital'')၊ ဗြိတိသျှအစိုးရပိုင်ဆေးရုံကြီး၊ ဗဟိုစာတိုက်ကြီးနှင့် စာတိုက်ငယ်များ၊ မော်တင်လိန်းဆရာဖြစ် သင်တန်းကျောင်း၊ မျက်မမြင်ကျောင်း၊ ''Wellesley Bailey'' တည်ထောင်သော အခမဲ့ကုဋ္ဌနူနာဆေးရုံ တို့ရှိခဲ့ကြသည်။ [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်]] မတိုင်မီက မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးဖခင်ကြီး [[အောင်ဆန်း|ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]၏ဇနီး [[ခင်ကြည်၊ ဒေါ်|ဒေါ်ခင်ကြည်]]သည် [[စကော့တလန်နိုင်ငံ|စကော့]]လူမျိုး (စကော့တလန်လူမျိုး) အမျိုးသမီးများအုပ်ချုပ်သော မော်တင်လိန်းဆရာဖြစ် သင်တန်းကျောင်း(ABM ကျောင်း)၌ ပညာသင်ခဲ့သည်။<ref>[https://web.archive.org/web/20120502091420/http://mainichi.jp/english/english/features/news/20120427p2a00m0na020000c.html Letter from Burma: Flowers in her hair－ 毎日ｊｐ(毎日新聞)<!-- Bot generated title -->]</ref> === လက်ရှိ မော်လမြိုင်မြို့ (၁၉၄၈ မှ ယခု) === ၁၉၄၈ ခုနှစ် အင်္ဂလိပ်တို့ထံမှ လွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့ပြီးနောက် မော်လမြိုင်မြို့သည် မြန်မာ့အရှေ့တောင်၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ ပညာရေး နှင့် စီးပွားရေး ဗဟိုချက်အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ပြည့်နှစ်တွင် [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်သောင်းကျန်းသူ]]တို့ သိမ်းပိုက်ထားသော မော်လမြိုင်မြို့ကို [[တပ်မတော် (ရေ)]] တပ်သားများနှင့် [[စစ်ရေယာဉ် (မေယု)]]တို့မှ ပြန်လည်ထိုးစစ်ဆင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>Hugh Tinker, Union of Burma, p.325</ref> ၁၉၅၃ ခုနှစ်မှစတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော မော်လမြိုင်ဥပစာကောလိပ်ကို ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှ အစပြု၍ ဒီဂရီကောလိပ်အဖြစ် တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ် ခန့်မှန်း သန်းကောင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁⁠၁၅၉၃၁ ယောက်ရှိသည်။ မော်လမြိုင်မြို့သည် အပူပိုင်းဒေသအတွင်း ကျရောက်သော်လည်း ပင်လယ်ကမ်းခြေနှင့် နီးခြင်း၊ တောင်အခံရှိခြင်း၊ မြစ်လေးမြွာတို့၏ဆုံရာ၌ တည်ထားခြင်းတို့ကြောင့် ရာသီဥတုမျှတ၍ မြေဩဇာကောင်းမွန်သည်။ နှစ်စဉ် ပျမ်းမျှ မိုးရေချိန် ၁၈၈ လက်မရှိ၍ ပျမ်းမျှအပူချိန်မှာ ဒီဂရီ ၈ဝ ခန့်ရှိသည်။ မော်လမြိုင်မြို့သည် မြို့တော်အသစ် [[နေပြည်တော်မြို့]] မတည်ထောင်ချိန်ထိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယအကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ==== မြို့ပြ အမွေအနှစ် စောင့်ရှောက်ရေး ==== [[ဖိုင်:Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (5).jpg|thumb|မော်လမြိုင်ရှိ ကိုလိုနီ ခေတ် ဗိသုကာ လက်ရာ အဆောက်အဦးဟောင်း တစ်ခု (ခရစ်နှစ် ၂၀၀၈ခုနှစ်)]] မော်လမြိုင်မြို့ရှိ ရှေးဘာသာရေး အမွေအနှစ်အဆောက်အဦးများကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သင့်သည်မှာ အမှန်ဖြစ်သလို ပျက်စီးလုနီးဖြစ်နေသော ကိုလိုနီခေတ် ဗိသုကာလက်ရာ အမွေအနှစ်များကလည်း ထူးခြားသည့်အတွက် ထိန်းသိမ်းသင့်သည်ဟု ပညာရှင်များမှ ဆိုသည်။ သို့သော်လည်း ပြည်နယ်အစိုးရနှင့် ပြည်သူများက အဆောက်အဦးဟောင်းများကို တန်ဖိုး ရှိသည် ဟု မမြင်ကြဟု ပညာရှင်များကဆိုသည်။ [[ရန်ကုန်မြို့ပြ အမွေအနှစ် စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့]]က ဦးဆောင်၍ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ကိုလိုနီခေတ် ဗိသုကာလက်ရာ အဆောက်အဦးဟောင်းများကို ဖြိုဖျက်ခံရမည့် အန္တရာယ်နှင့် ပျက်စီးပျောက်ကွယ်တော့မည့် အန္တရာယ်များမှ ကယ်ဆယ်ရန် ကြိုးစားမှုများ အောင်မြင်နေခြင်းကြောင့် မော်လမြိုင်မြို့အတွက်လည်း မျှော်လင့်ချက် ခပ်ရေးရေးတော့ ရှိနေပါသေးသည်။<ref>{{Cite web |last=D.Gray |first=Denis |date=2017-03-25 |title=သမိုင္းထဲက ေမာ္လၿမိဳင္ |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/2017/03/25/132438.html |access-date=2025-12-14 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> == ပထဝီအနေအထား == မော်လမြိုင်မြို့သည် သံလွင်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသော ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြစ်ပါးစပ်တွင် ဘီလူးကျွန်းသည် သံလွင်မြစ်ကို ခွပိတ်ထားပြီး မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့ အတွင်းသို့ စီးဝင်စေသည်။ ထိုကျွန်း၏အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ထင်ရှားသော ခေါင်းဆေးကျွန်းရှိလေသည်။ ပင်လယ်မှ ၂၈ မိုင်ဝေး၏။ မြို့သည် အနောက်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်ရှိ သံလွင်မြစ်နှင့် အတ္ထရံမြစ် ကမ်းရိုးတလျှောက်နှင့် အရှေ့ဘက် တောင်တန်းအကြားတွင် တည်ထားသောမြို့ဖြစ်ရကား အလျားရှည်၍ အနံတို၏။ မြို့၏အလျားမှာ ၇ မိုင်ခန့်ရှိ၍ တ​တောင်ဆစ်ကွေး သဏ္ဌာန်ရှိ၏။ မြို့သည် အရှေ့မှ အနောက်သို့ ဆင်ခြေလျှော ရှိပြီးလျှင် အရှေ့ဘက်တောင်တန်းတလျှောက်ပေါ်၌ စေတီများ တည်ထားသည့်ပြင် ကမ်းရိုးတလျှောက်၌လည်း သစ်ပင်အမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် စိမ်းစိမ်းလန်းလန်း စို⁠စိုပြည်ပြည် ရှိရကား အလွန်သာယာသော ရှုမျှော်ခင်းကောင်း ဆိပ်ကမ်းမြို့တမြို့အဖြစ် ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။ ပြည်တွင်းပြည်ပ ခရီးသည်များသည် မော်လမြိုင်သို့ မီးသင်္ဘောဖြင့်ဖြစ်စေ၊ မီးရထားဖြင့်ဖြစ်စေ လာရောက်ကြသည့်အခါ မြို့၏သာယာလှသည့် ရှုမျှော်ခင်းကို အဝေးကပင် မြင်ကြရသည်။ ထို့ကြောင့် ကင်းဝန်မင်းကြီးဦးကောင်း သည် သံအရာရှိကြီးအဖြစ်ဖြင့် [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]] [[ပါရီမြို့|ပါရီမြို့တော်]]သို့အသွား မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၅ ခုနှစ် တန်ခူးလ (ခရစ်နှစ် ၁၈၇၃ ခုနှစ်)၌ မော်လမြိုင်မြို့သို့ ခေတ္တရောက်လာရာတွင် မြို့၏ရှုမျှော်ခင်းကို ခရီးစဉ် ရကန်၌ ''ကို⁠ကိုနာဒ၊ သာစွမည်တွင်၊ စက်ယာဉ်ညင်နှင့်၊ ရေပင်လယ်ချက်၊ စခန်းသို့ထွက်ခဲ့၍၊ တရက်နှင့်တည၊ ကာလမကြာ၊ ရှုလေရာပင်၊ နတ်ရွာတပြိုင်၊ မော်လမြိုင်သို့၊ ရောက်တိုင်ဝင်ဆိုက၊ တွေ့ကြုံကြိုက်ရသည်၊ မျှော်လိုက်တိုင်း လွန်ပျိုနု၏။''ဟူ၍ ဖွဲ့ဆိုခဲ့လေသည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == === မီးရထား၊ ကား === [[File:Mawlamyine Railway Station.JPG|thumb|[[မော်လမြိုင်ဘူတာ]]]] [[File:Mawlamyine Highway Bus Station.jpg|thumb|မော်လမြိုင် အဝေးပြေးကားဝင်း]] [[ဖိုင်:Tanlwen.jpg|thumb|သံလွင်တံတား(မော်လမြိုင်)]] မော်လမြိုင်မြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့တောင်သို့ သွားရာတွင် အဓိက မုဒ်ဝ လမ်းမကြီးပင် ဖြစ်သည်။ [[သံလွင်တံတား(မော်လမြိုင်)|သံလွင်တံတား]]ကြီးသည် မော်လမြိုင်မြို့နှင့် [[မုတ္တမမြို့]]တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသော မီးရထား၊ ကားသွားနိုင်သော တံတားကြီး တစ်ခုဖြစ်သည့်အပြင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မီးရထားလမ်းနှင့် ကားလမ်းပါဝင်သော တံတားများတွင် အရှည်ဆုံးတံတား တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုတံတားသည် ပေပေါင်း ၁၁, ၀⁠၀၀⁠ ကျော် ရှည်ပြီး နိုင်ငံ၏ အရှေ့တောင်ပိုင်းနှင့် ရန်ကုန်မြို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။ ထို့ပြင် မော်လမြိုင်မြို့သည် [[ကရင်ပြည်နယ်]]၏ မြို့တော် [[ဘားအံမြို့]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၏ မြို့များဖြစ်သော မြို့တော် [[ထားဝယ်မြို့]]၊ [[မြိတ်မြို့]]များနှင့်လည်း ဆက်သွယ်ပေးထားသေးသည်။ ရှေးယခင်က ထိုမြို့များသို့သွားရန်အတွက် မုတ္တမမြို့မှ ကူးတို့လှေ၊ သင်္ဘောများကို တဆင့်စီးရပြီး ယခုအခါ ထို သံလွင်တံတားကြီးမှ မီးရထား၊ ကားဖြင့် တိုက်ရိုက် သွားလာနိုင်ပေသည်။ သံလွင်တံတားကြီးကို ၂၀⁠၀၆ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့လေသည်။ မော်လမြိုင်တောင်ဘက် [[ရေးမြို့]]အထိ ဖောက်လုပ်ထားသော မီးရထားလမ်းမှာ မိုင် ၉ဝ ရှည်၏။ မော်လမြိုင်မှ [[ကျိုက္ခမီမြို့]]သို့ သွားသော မော်တော်ကားလမ်းမှာ ၅၅ မိုင်ရှည်လျားသည်။ မော်လမြိုင်မြို့ အရှေ့တောင်ရှိ [[ကျိုက်မရောမြို့]]သို့ သွားသော မော်တော်ကားလမ်းမှာ ၁၅ မိုင်ရှည်၏။ ဘီလူးကျွန်းကို မော်လမြိုင်မြို့နှင့် ဆက်သွယ်နိုင်သော [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတံတား (ဘီလူးကျွန်း)]] ကို ၂၀၁၇ မေ ၉ တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ မော်လမြိုင်မြို့တွင်းတွင် မော်တော်ဆိုင်ကယ်နှင့် သုံးဘီးကားများကို တက္ကစီအဖြစ် အသုံးပြုရန် မှတ်ပုံတင်ထားကြသည်။ မော်လမြိုင်မြို့တွင်းတွင် မြောက်မှတောင်သို့ အများအားဖြင့် ဖြန့်ကျက်သော ဘတ်စ်ကားကွန်ရက်များဖြင့်လည်း ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ === ရေကြောင်း === [[ဖိုင်:A and J Inglis SS Karagola (1887) 01.jpg|thumb|ခရစ်နှစ် ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် British-India Steam Navigation Company မှ ပိုင်ဆိုင်သော ရေနွေးငွေ့ သင်္ဘောတစ်စီး]] ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်းကို စကော့တလန်ပိုင် British-India Steam Navigation ကုမ္ပဏီနှင့် Irrawaddy Flotilla ([[ဧရာဝတီ ဖလော်တီလာ ကုမ္ပဏီ|ဧရာဝတီ ဖလော်တီလာ]]) ကုမ္ပဏီတို့ အပါအဝင် ဥရောပသင်္ဘောကုမ္ပဏီများက ဝန်ဆောင်မှုပေးခဲ့ကြသည်။ ထိုအခါက မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်းသည် ပြည်တွင်းရေကြောင်းသွားလာရေးသာမက နိုင်ငံတကာ သင်္ဘောများအတွက်လည်း အရေးပါခဲ့သည်။ မော်လမြိုင် ဆန်စက်နှင့်လွှစက်များမှ ဆန်နှင့် ကျွန်းများကို အဆိုပါ သင်္ဘောကုမ္ပဏီများက ကမ္ဘာတစ်ဝန်းသို့ တင်ပို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.mrsfindlaysbroadwoodsquarepiano.co.uk/irrawaddy-flotilla.html |access-date=24 July 2022 |archive-date=24 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220724160428/http://www.mrsfindlaysbroadwoodsquarepiano.co.uk/irrawaddy-flotilla.html }}</ref> British-India Steam Navigation Company ၏ ခရစ်နှစ် ၁၈၈၀ခုနှစ်ထုတ် လမ်းညွှန်စာအုပ်တွင် [[ကာလကတ္တားမြို့|ကာလကတ္တား]] - ရန်ကုန်- မော်လမြိုင် (ခရစ်နှစ် ၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ပြေးဆွဲခဲ့သည်) မော်လမြိုင်-[[ပီနန်မြို့|ပီနန်]]-[[မလက်ကာမြို့|မလက္ကာ]]-[[စင်ကာပူနိုင်ငံ|စင်္ကာပူ]] (ခရစ်နှစ် ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင် စတင်ပြေးဆွဲခဲ့သည်) မော်လမြိုင်-ပီနန်-[[ကိုလံဘိုမြို့|ကိုလံဘို]]-[[ဘုံဘေမြို့|ဘုံဘေ]]လိုင်းများ ပြေးဆွဲခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြပါရှိသည်။<ref>Jones, Stephanie (1986). Two Centuries Of Overseas Trading. Palgrave Macmillan UK. p. 42</ref><ref>{{Cite web |title=British India Steam Navigation Company - Part One |url=http://www.eskside.co.uk/ss_rohilla/britishindia_history1.htm |access-date=2025-12-14 |website=www.eskside.co.uk}}</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.theshipslist.com/ships/lines/bisn.shtml |access-date=24 July 2022 |archive-date=21 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220421215324/http://www.theshipslist.com/ships/lines/bisn.shtml }}</ref> ထိုခေတ်က မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်လည်ပတ်ဖူးသူ အမေရိကန်နိုင်ငံသား ပါမောက္ခစာရေးဆရာတစ်ဦး၏ မှတ်တမ်းအရ ခရစ် ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ဘားလမ်း ဆိပ်ခံတံတားမှ မော်လမြိုင်ဆိပ်ခံတံတားသို့ ရေနွေးငွေ့သင်္ဘောပေါ်တွင် ဒုတိယတန်းစား(second class) ဖြင့်စီးနှင်းလိုက်ပါပါက ၁၀ [[ရူပီး]]နှုန်းကျသင့်ပြီး အချိန် ကိုးနာရီခန့် ကြာမြင့်သည်ဟုဆိုသည်။<ref>{{Cite book |last=Bird |first=George W. |url=http://archive.org/details/wanderingsinbur00birdgoog |title=Wanderings in Burma |date=1897 |publisher=Bournemouth [Eng.] F.J. Bright & son; London, Simpkin, Marshall, Hamilton, Kent & co., ltd. |others=University of Michigan |page=198 |lccn=44050876 |oclc=411015 |ol=6479052M}}</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် ယခင်က ထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှုထက် မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်းသည် များစွာလျော့နည်းလာသော်လည်း ရေကြောင်းအခြေခံသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးသည် မော်လမြိုင်နှင့် ၎င်းအထက်ပိုင်းမြို့များကြား ချိတ်ဆက်ရာတွင် အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေဆဲဖြစ်သည်။ မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်းသည် လက်ရှိတွင် [[မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်းအာဏာပိုင်]]၏ စီမံခန့်ခွဲမှုအောက်တွင်ရှိသည်။ သံလွင်မြစ်ကြီးမှာ သဲသောင်ထူထပ်သောကြောင့် ပင်လယ်ဝမှ ၂၈ မိုင်ခန့်အကွာရှိ မော်လမြိုင်မြို့အထိသာ ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောကြီးများ ဆန်တက်သွားလာနိုင်သည်။ သို့သော် မော်လမြိုင်မြို့မှ သံလွင်မြစ်ကြောင်း၌ ၇၄ မိုင်၊ အတ္ထရံမြစ်ကြောင်း၌ ၇၃ မိုင်နှင့် ဂျိုင်းမြစ်ကြောင်း၌ ၄၂ မိုင်အထိ [[ပြည်တွင်းရေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေး]]အဖွဲ့ပိုင် သင်္ဘောများဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။ မော်လမြိုင်မှ ရန်ကုန်မြို့သို့ ပင်လယ်ကြောင်းဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ရေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အဖွဲ့ပိုင်နှင့် နိုင်ငံခြား ကုမ္ပဏီများပိုင် ပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းသွား သင်္ဘောများဖြင့် တစ်ပတ်လျှင် တစ်ကြိမ်ကျ မှန်မှန် သွားလာပို့ဆောင်လျက်ရှိသည်။ ထိုကြောင့် မော်လမြိုင်မြို့သည် ပြည်တွင်းပြည်ပ ကုန်ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေး၌ များစွာ စည်ပင်သည်။ === လေကြောင်း === မော်လမြိုင်လေဆိပ်သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ|ဗြိတိသျှ]]တော်ဝင်လေတပ်ကွင်းဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>Hammel, Eric (2010). Aces Against Japan II: The American Aces Speak. Pacifica Military History. pp. 63–68</ref> ၎င်းကို ဗြိတိသျှတို့သာမက မဟာမိတ် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]] လေသရဲအဖွဲ့ဖြစ်သည့် [[:en:Flying_Tigers|ကျားပျံလေသရဲအဖွဲ့]](Flying Tigers) တို့လည်း အသုံးပြုခဲ့သည်။ ခရစ်၁၉၄၈ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာ့လေကြောင်း]]လိုင်း (Union of Burma Airways) ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မော်လမြိုင်လေဆိပ် အပါအဝင် ပြည်တွင်းလေဆိပ်များသို့ ပြည်တွင်း ဝန်ဆောင်မှုများ စတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]]လေကြောင်းလိုင်း Nok Air Mini ([[နော့ လေကြောင်းလိုင်း]])သည် ထိုင်းနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော [[တာ့ခ်ခရိုင်]]ရှိ ထိုင်းနယ်စပ်မြို့ဖြစ်သည့် [[မဲဆောက်မြို့|မဲဆောက်]]နှင့် မော်လမြိုင်ကြား ပျံသန်းမှု စတင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ထိုင်းNok Air Mini သည် ပြေးလမ်းနှင့် အဆောက်အဦများ ညံ့ဖျင်းမှုကြောင့် ၎င်း၏ ဝန်ဆောင်မှုကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ [[မော်လမြိုင်လေဆိပ်]]မှ ရန်ကုန်မင်္ဂလာဒုံလေဆိပ်သို့ ပုံမှန် လေကြောင်းပျံသန်းမှု ဝန်ဆောင်မှုများလည်း ရှိသည်။ == မြို့တော်မြင်ကွင်း == === အမွေအနှစ်အဆောက်အဦးများ === ==== ကျိုက်သံလန်စေတီ ==== ဤဘုရားကို အေဒီ ၈၇၅ ခုနှစ်တွင် မွန်ဘုရင် မွတ်ပိရာဇာမင်း လက်ထက်တွင် စတင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို မူလအမြင့် ၅၆ ပေမှ ၁၇ မီတာမှအမြင့် ၁၅၀ (၄၆ မီတာ) အထိ မွန်ဘုရင် [[ဗညားဝါရူး]] (ခေါ်) ဝါရီရူးမင်း (မဂဒူးမင်း) အပါအဝင် ဆက်ခံသော မွန်ဘုရင်များက ပြုပြင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။<ref>Bird, G W (1897). Wanderings in Burma. p. 204.</ref> မော်လမြိုင်၏ ဝိသေသလက္ခဏာ ပျောက်ကွယ်မသွားစေရန် ခရစ်နှစ် ၁၈၃၁ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင် စစ်ကဲ တရားသူကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ '''စစ်ကဲ မောင်ထော်လေး''' သည် အများပြည်သူမှ ရရှိသောရန်ပုံငွေများဖြင့် ဘုရားကို ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သည်။ စာပေ [[နိုဘဲလ်ဆု|နိုဘဲလ်ဆုရ]] အင်္ဂလိပ် ဂန္ထဝင် ကဗျာဆရာ [[ရတ်ဒ်ယတ် ကစ်ပလင်]] (Rudyard Kipling) သည် ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင်ကျော်ကြားသော“ Lookin 'lazy at the sea” ကဗျာစာကြောင်းကို ဤစေတီ၌ ရေးသားခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။<ref>{{Cite web |title=Heritages & Landmarks in Mawlamyine, Myanmar (Burma) |url=http://www.happyfootprints.com/Mawlamyine-attractions/HERITAGES_LANDMARKS |archive-url=https://web.archive.org/web/20160918065801/http://www.happyfootprints.com/Mawlamyine-attractions/HERITAGES_LANDMARKS |archive-date=2016-09-18 |access-date=2025-12-14 |website=www.happyfootprints.com}}</ref> [[File:Architecture at Kyaikthanlan Paya.jpg|thumb|ကျိုက်သံလန်စေတီ]][[ဖိုင်:Mon King bell.JPG|thumb|229x229px|ကျိုက်သံလန်စေတီရှိ ခရစ်နှစ် ၁၅၃၃ တွင် မွန်ဘုရင် သင်္ဂသူရမင်း လှူဒါန်းခဲ့သော ရှေးခေါင်းလောင်း]][[ဖိုင်:Rudyard Kipling three quarter length portrait (cropped).jpg|thumb|226x226px|ရတ်ဒ်ယတ် ကစ်ပလင် - ခရစ်နှစ် ၁၈၉၂ ခုနှစ်]] ==== ဦးဇိနစေတီ ==== [[ဦးဇိနစေတီတော်]]သည် တောင်တန်းများပေါ်တွင် တည်ရှိသည့် အဓိကဘုရားများအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဆံတော်များပါဝင်ပြီး [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို ကာကွယ်ပေးသော ဘုရင်[[အသောကမင်း]] တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၃၈ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သူ ရသေ့ကြီးဦးဇိနကို အစွဲပြုကာ အမည်ပေးခဲ့လေသည်။ ထိုမတိုင်မီက ဘုရားကို ကျိုက်ပဒန် (Kyaik Pa-dhan) ဘုရားဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Wanderings in Burma |url=https://digital.library.cornell.edu/catalog/sea282 |access-date=2025-12-14 |website=digital.library.cornell.edu |language=en}}</ref> [[ဖိုင်:U Zee Na Pagoda 2.jpg|thumb|ဦးဇိနစေတီတော် ခေါ် (ကျိုက်ပဒန်စေတီတော်)]] ==== စတုတ္တသမီးတော်၏ ပြာသာဒ်ဂူ ==== သီပေါဘုရင်၏ စတုတ္ထမြောက်သမီးဖြစ်သော တော်ဝင်မင်းသမီး[[မြတ်ဖုရားက​လေး]] ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယမှ မြန်မာပြည်သို့ပြန်လာပြီး မော်လမြိုင်အနောက် Cantonment လမ်းရှိ ဗြိတိသျှအစိုးရက သူမအား ပေးထားသော စံအိမ်တော်ကြီးတွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။ သူမသည် ခရစ်နှစ် ၁၉၃၆ မတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် မော်လမြိုင်မြို့ရှိ သူမ၏စံအိမ်တော်၌ပင် ကံတော်ကုန်ခဲ့သည်။ ဤစတုတ္တသမီးတော်၏ ပြာသာဒ်ဂူသည် မော်လမြိုင် [[ကျိုက်သံလန်စေတီ]] အနီးတွင်တည်ရှိသည်။ [[File:Four Princesses of Burma.jpg|thumb|[[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]]၏ နောက်ဆုံးစတုတ္တသမီးတော် (လက်ဝဲ အစွန်) - ခရစ်နှစ် ၁၉၁၄ အိန္ဒိယနိုင်ငံ|alt=]] ==== ယုဒသန်၏ ပထမနှစ်ခြင်းဘုရားရှိခိုးကျောင်း ==== ဤဘုရားရှိခိုးကျောင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းဖြစ်ပြီး ခရစ်နှစ် ၁၈၂၇ တွင် ရှေးဦး ပထမဆုံး မြန်မာ - အင်္ဂလိပ်အဘိဓာန်ကို ရေးခဲ့သော [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]]လူမျိုး ခရစ်ယာန် သာသနာပြု ပုဂ္ဂိုလ် အဒိုနီရမ် ဂျပ်ဆင် [[ယုဒသန်|(ယုဒသန်)]] မှတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၎င်းဘုရားရှိခိုးကျောင်းသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန် လှုပ်ရှားမှုအတွက် အရေးပါသော သမိုင်းမှတ်တိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=First Baptist Church of Mawlamyine |url=https://www.wmf.org/projects/first-baptist-church-mawlamyine |access-date=2025-12-14 |website=First Baptist Church of Mawlamyine |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Baptist church restoration a mixed blessing for Myanmar |url=https://asia.nikkei.com/life-arts/life/baptist-church-restoration-a-mixed-blessing-for-myanmar |access-date=2025-12-14 |website=Nikkei Asia |language=en}}</ref> ==== ရှင်မဿဲ အင်္ဂလိကန် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ==== ဤရှင်မဿဲ အင်္ဂလိကန်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးတည်ဆောက်ခဲ့သော အင်္ဂလိပ်အင်္ဂလီကန်ချာ့ချ် ([[:en:Church_of_England|Church of England]]) ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ခရစ်နှစ် ၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် လက်ရှိလှပတင့်တယ်သော ဝိတိုရိယခေတ်ပုံစံ အဆောက်အအုံကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် [[လန်ဒန်မြို့]]မှ နာမည်ကျော်ကြားသော ဗြိတိသျှဗိသုကာပညာရှင်များဖြစ်သော [[:en:James_Piers_St_Aubyn|James Piers St Aubyn]] နှင့် Henry J Wadling ၏ ဒီဇိုင်းဖြစ်ပြီး ဘုရားရှိခိုးကျောင်း အုတ်မြစ်ကျောက်ကို မြန်မာနိုင်ငံ [[ကိုလိုနီခေတ် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော မဟာမင်းကြီးများနှင့် ဘုရင်ခံများ|မဟာဝန်ရှင်တော်မင်းကြီး]] ဆာ[[ချားလ်စ် ကရော့စ်ဝိတ်]]က အုတ်မြစ်ချပေးခဲ့သည်။ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းအဆောက်အအုံသည် အုတ်နီများဖြစ်ပြီး အတွင်းပိုင်းတိုင်များ ကျောက်တုံးများဖြစ်သည်။ Dresden ရှိအင်္ဂလိပ်ဘုရားကျောင်း၏ စံနမူနာဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့စာပေလောကတွင် လျှမ်း⁠လျှမ်းတောက်ကျော်ကြားခဲ့သော အင်္ဂလိပ် စာရေးဆရာ ဂျော့ခ်ျအော်ဝဲလ်သည် ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်ရှိ Imperial Policeman အဖြစ် ဤဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ဤဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် သူ့ဆွေမျိုးများ၏ ကမ္ပည်းများရှိသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်တို့သိမ်းပိုက်ရာတွင် ဂျပန်စစ်တပ်သည် ဤဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် ဆားသိုလှောင်ထားခဲ့သည်။ ဘုရားကျောင်းသည် အသုံးပြုဆဲဖြစ်သော်လည်း ပျက်စီးယိုယွင်းနေပြီး ထိန်းသိမ်းရန် အရေးတကြီးလိုအပ်နေသည်။<ref>{{Cite web |date=2017-03-09 |title=Mawlamyine exudes post-colonial charm, Buddhist shrines and few tourists |url=https://www.denverpost.com/2017/03/09/mawlamyine-myanmar-travel/ |access-date=2025-12-14 |website=The Denver Post |language=en-US}}</ref> ==== ပုလိပ်မင်းကြီးရုံး ==== ခရစ်နှစ် ၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် သံလွင်ပန်းခြံရှိ တောင်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ လှပတင့်တယ်သည့် ဤကိုလိုနီခေတ်အဆောက်အအုံတွင် ဂျော့ခ်ျအော်ဝဲလ်သည် ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် လက်ထောက်ခရိုင် ပုလိပ်မင်းကြီး (Assistant District Superintendent) အဖြစ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref>Meyers, Jeffrey (2010). ''Orwell: Life and Art''. University of Illinois Press. p. 19.</ref> ==== မော်လမြိုင်ထောင်ဟောင်း ==== မော်လမြိုင်ကိုလိုနီခေတ်ထောင်ကို ခရစ်နှစ် ၁၈၃၀ ပြည့်နှစ်များတွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] ကာနတကပြည်နယ်၏ မြို့တော် [[ဘန်ဂလိုမြို့]] (ယနေ့ အိန္ဒိယဆီလီကွန်တောင်ကြား) ၏ လှပသော အခြေခံအဆောက်အအုံများစွာကို ဒီဇိုင်းရေးဆွဲမှုအတွက် ဂုဏ်ပြုခံရသည့် နာမည်ကျော် [[အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ|အိုင်ယာလန်လူမျိုး]] စစ်အင်ဂျင်နီယာ ဆာရစ်ချတ်ဟီရမ်ဆန်ကီသည် ခရစ်နှစ် ၁၈၆၀တွင် ထောင်တွင်းကြီးကြပ်သူအဖြစ် ဤထောင်တွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့စာပေလောကတွင် လျှမ်း⁠လျှမ်းတောက်ကျော်ကြားခဲ့သော အင်္ဂလိပ် စာရေးဆရာ ဂျော့ခ်ျအော်ဝဲလ်၏ ၁၉၃၁ ခုနှစ်ထုတ် ဇာတ်လမ်းတို "A Hanging (1931)"သည် ဤထောင်ထဲမှ ဖြစ်ရပ်မှန်ကို အခြေခံထားသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် [[စင်ကာပူနိုင်ငံ|စင်ကာပူ]]ကျဆုံးပြီးနောက် စင်ကာပူနိုင်ငံ ချန်ဂီအကျဉ်းထောင်မှ ပြောင်းရွှေ့လာသော စစ်သုံ့ပန်း မဟာမိတ်စစ်သားများကို [[သေမင်းတမန် ရထားလမ်း]] ဆောက်လုပ်ရေးသို့ မပို့မီ မော်လမြိုင်အကျဉ်းထောင်တွင် ဂျပန်စစ်တပ်မှ ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။<ref>"Here be monsters: Travelling to Ogre Island". ''The Myanmar Times''</ref><ref>{{Cite web |title=Why we shouldn't forget Sankey... |url=https://www.deccanherald.com/content/226898/why-we-shouldnt-forget-sankey.html |access-date=2025-12-14 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref><ref>Crager, Kelly (2008). Hell Under the Rising Sun: Texan Pows and the Building of the Burma-Thailand Death Railway. Texas A&M University Press. pp. 68–7</ref>[[File:Mawlamyine Prison.jpg|thumb|သမိုင်းဝင် မော်လမြိုင်ထောင် |alt=]] ==== စိန့်ပက်ထရစ် ရိုမန်ကက်သလစ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ==== [[ဖိုင်:Church in Mawlamyine.jpg|thumb|စိန့်ပက်ထရစ် ချာ့ချ်၏ ခရစ်နှစ် ၁၈၅၄ တွင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သော နာရီမျှော်စင်]] စိန့်ပက်ထရစ် ရိုမန်ကက်သလစ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကို ခရစ်နှစ် ၁၈၂၉ တွင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ [[ပြင်သစ်လူမျိုး]]တို့က ခရစ်နှစ် ၁၈၅၄ တွင် ဤချာ့ချ်၏ နာရီမျှော်စင်ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ချာ့ချ်ဝင်းရှိ စိန့်ပက်ထရစ်ကျောင်းသည် ကိုလိုနီခေတ်တွင် အထက်တန်းလွှာကလေးများအတွက် ကျော်ကြားသော ဘော်ဒါကျောင်းဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ချင်းမိုင် တော်ဝင်မင်းသား Sukkasem နှင့် မွန်မိန်းကလေးတို့၏ ဝမ်းနည်းဖွယ် ချစ်ခြင်းမေတ္တာဇာတ်လမ်းသည် ခရစ်နှစ် ၁၈၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ဤကျောင်း၌ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>"Westward, ho!". Bangkok Post.</ref> ==== စိန်တုံးမိဖုရားကျောင်း ==== စိန်တုံးမိဖုရားကျောင်း ခေါ် ([[ရတနာဘုံမြင့်ကျောင်း]]) သည် ကောင်းမွန်သော လက်မှုလက်ရာကြောင့် ကျော်ကြားသည်။ [[စုဖုရားလတ်]]၏ မယ်တော် [[ဆင်ဖြူမရှင်]]၏ အန္တရာယ်ကို ရှောင်တိမ်းသည့်သဘောဖြင့် သီပေါမင်းပိုင် အထက်ပြည် [[မန္တလေး|မန္တလေးရတနာပုံ]]မှ စုန်ဆင်းကာ ဗြိတိသျှပိုင် အောက်ပြည်ရှိ မော်လမြိုင်မြို့တွင် နေထိုင်ခဲ့သည့် [[စိန်တုံးမိဖုရား]]၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် မန္တလေးမှ ဗိသုကာပညာရှင်တို့ကို ခေါ်ယူကာ ခရစ်နှစ် ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ တည်ဆောက်မှု ကုန်ကျစရိတ်အားလုံးကို မော်လမြိုင်မြို့ခံ သူဌေးမ ဒေါ်ရွှေပွင့်က လှူဒါန်းခဲ့သည်။ စိန်တုံးမိဖုရားသည် [[မင်းတုန်းမင်း]]၏ မိဖုရား ၆၄ ပါးတွင် "သီရိပုဗ္ဗာရတနာဒေဝီ"ဘွဲခံ မိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်သည်။ ==== ဝိတိုရိယခေတ်ပုံစံ နာရီစင် ==== [[ဖိုင်:Mon State Government Office.jpg|thumb|[[ဝိတိုရိယ ဘုရင်မ|ဝိတိုရိယခေတ်ပုံစံ]] နာရီစင်]] [[ဝိတိုရိယ ဘုရင်မ|ဝိတိုရိယခေတ်ပုံစံ]] နာရီမျှော်စင်ကို ဝိတိုရိယပန်းခြံ (Victoria Park) ခေါ် (ယခု မောရဝတီပန်းခြံ) အနီး အရှေ့ဘက်တွင် မော်လမြိုင်သားများက ဗြိတိသျှအင်ပါယာထီးနန်း၏ ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီးပြီးနောက် နန်းတက်သည့် [[သတ္တမမြောက် အက်ဒဝပ်ဘုရင်]] အမှတ်တရအဖြစ် ခရစ်နှစ် ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် စိုက်ထူခဲ့သည်။ === ကျွန်းများ === * ဘီလူးကျွန်း * [[ခေါင်းဆေးကျွန်း]] === အခြား === * မွန်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက် * [[ဖားအောက်တောရ|ဖားအောက်တောရ(ပင်မ)]] * ဇိနမာရ်အောင်စေတီ * [[မဟာမြတ်မုနိဘုရား (မော်လမြိုင်မြို့)]] * [[ခန္တီ၊ ဦး၊ ရသေ့ကြီး|ဦးခန္တီ]]ဘုရား == စီးပွားရေး == မော်လမြိုင်မြို့သည် မန္တလေး စကား၊ ရန်ကုန် အကြွား၊ မော်လမြိုင် အစား ဟူသော မြန်မာ စကားပုံတစ်ခု အဖြစ်ကျန်ရစ်အောင်ပင် စားသောက်စရာ သီးနှံများနှင့် ဟင်းလျာများအတွက် ကျော်ကြားမှု ရှိလှသည်။ မော်လမြိုင်မြို့တွင် သစ်စက်အချို့နှင့် စပါးကြိတ်စက် လုပ်ငန်းများ၊ ကျွန်းသစ်နှင့် စပါးများအား သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းများအား လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မော်လမြိုင်သည် တစ်ချိန်က အလုပ်များသော သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေး စင်တာတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိက သင်္ဘောဆိပ်တစ်ခု အဖြစ်လည်း ကျန်ရှိနေသေးသည်။ ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် ဗြိတိန်သင်္ဘောလိုင်းတို့၏ သင်္ဘောအချို့ကို ဤသင်္ဘောကျင်းတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၂၀⁠၀၉ ခုနှစ် မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မော်လမြိုင်မြို့၌ ဗုံးသုံးလုံး ပေါက်ကွဲခဲ့သော်လည်း ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိမှုများကိုမူ အာဏာပိုင်များက ဖော်ပြခြင်း မရှိခဲ့ချေ။ ကျောထောက်နောက်ခံ နယ်များတွင် ကျွန်းသစ်၊ ဆန်စပါးနှင့် ကော်ဖတ် အမြောက်အမြား ထွက်သဖြင့် မြို့၏ ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်၌ သစ်စက်နှင့် ဆန်စက် အများအပြားရှိသည်။ ထိုကျွန်းသစ်၊ ဆန်စပါးနှင့် ကော်ဖတ်များကို နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များသို့ တိုက်ရိုက်တင်ပို့ရောင်းချသည်။ ဒူးရင်းသီး၊ မင်းကွတ်သီး၊ နာနတ်သီး၊ ကြက်မောက်သီး၊ သရက်သီးတို့လည်း အမြောက်အမြား ထွက်ရာ ရန်ကုန်မြို့နှင့် အခြားမြို့များသို့ တင်ပို့ရောင်းချရသည်။ ==== ဒေါင်းမင်းရပ် ==== မော်လမြိုင်မြို့၏ အစည်ကားဆုံးနေရာသည် ဒေါင်းမင်းရပ် ဖြစ်သည်။ အောက်လမ်းမကြီးရှိ အမှတ် (၁) ဈေးကြီးနှင့် သာသနာ့ဗိမ္မာန်လမ်းမကြီးရှိ မြိုင်ရတနာ ဈေးကြီးကို ဒေါင်းမင်းရပ်ဈေးက ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားကြသူများဖြင့် အထူးစည်ကားလှသည်။ ကုန်စည်ဒိုင်နှင့် အဝေးပြေးကားဂိတ်၊ မီးရထား ဘူတာရုံ၊ သင်္ဘောဆိပ်တည်ရှိခြင်းကြောင့် ဒေသခံပြည်သူများ အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်း အပြည့်အဝ ရရှိနေကြပြီဖြစ်သည်။ === စက်မှုဇုန် === မော်လမြိုင်မြို့တွင် စက်မှုဇုန် နှစ်ခုရှိသည်။ မော်လမြိုင်စက်မှုဇုန်အတွင်း စက်မှုလုပ်ငန်းများအဖြစ် အကြီးစား ၄၃ ခု၊ အလတ်စား ၁၃၀ ခု၊ အငယ်စား ၁၅ ခု စုစုပေါင်း ၁၈၈ ခု အား နိုင်ငံတော် အစိုးရထံတွင် မှတ်ပုံတင်ထားပြီးဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇွန်လကုန်အထိ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှု တန်ဖိုး ကျပ် ၁၉⁠၉၈.၉၆ သန်း ရှိပြီး ထုတ်လုပ်မှု တန်ဖိုး ကျပ် သန်း ၉၆၅၈.၉၆ သန်း ရှိပြီးဖြစ်သည်။ ရော်ဘာပြား ကြိတ်စက်လုပ်ငန်း၊ သံရည်ကျိုလုပ်ငန်း၊ သံအမာတင်ခြင်း လုပ်ငန်း၊ ဓာတ်မြေဩဇာ ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်း၊ ရေလုပ်ငန်းသုံး ဘော့သီးလုပ်ငန်း၊ မော်တော်ယာဉ် ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်း စသည်တို့ကို အဓိက လုပ်ကိုင်လျက် ရှိကြသည်။ ရော်ဘာစိုက်ပျိုးရေးကို အဓိက လုပ်ကိုင်သော မြို့ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ ရော်ဘာစိုက်ပျိုးမှု အခြေခံလျက် ရော်ဘာလုပ်ငန်းသုံး စက်ကိရိယာများအပြင် လယ်ယာလုပ်ငန်းသုံး စက်ကိရိယာများကို လည်းကောင်း၊ စပါးခွံလောင်စာဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်ယူနိုင်သော စပါးခွံဓာတ်ငွေ့သုံး အသေးစား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများကို လည်းကောင်း၊ အခြားစက်မှု အထွေထွေသုံး စက်ကိရိယာများကိုလည်းကောင်း ဒေသအခြေအနေနှင့် လိုက်ဖက်ညီမည့် နည်းပညာတို့ဖြင့် ပေါင်းစပ်ဖလှယ်ကာ ထုတ်လုပ်ပေးနေလေသည်။ <ref>{{Cite web |title=Myanmar.com<!-- Bot generated title --> |url=http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Sep16.pdf |accessdate=18 September 2010 |archivedate=29 September 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110929045023/http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Sep16.pdf }}</ref> အသစ်ဖွင့်လှစ်လိုက်သော ကျောက်တန်းစက်မှုဇုန်တွင် သွပ်၊ဆူးကြိုး၊ ရောနှောဘိလပ်မြေ၊ အစားအသောက်နှင့်အချိုရည်ထုတ်လုပ်ရေး၊ အထည်အလိပ်၊ ရွှေသန့်စင်၊ ရေခဲစက်ရုံများ၊ ဖိနပ်ထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံများ၊ ပရိဘောဂလုပ်ငန်း၊ ပလပ်စတစ်လုပ်ငန်းများ၊ အေးမြသောပင်လယ်စာများ အပါအဝင် လုပ်ငန်းမျိုးစုံကို ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ သိုလှောင်ရုံနှင့် ကားဆက်စပ်ပစ္စည်း လုပ်ငန်းများရှိကြသည်။<ref>"New Industrial Zone in Mon State to open this month | Global New Light Of Myanmar.  www.globalnewlightofmyanmar.com. 2016-03-16. Retrieved 2017-08-20.</ref> နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတစ်ခုအနေဖြင့် မော်လမြိုင်တွင် ခေတ်မီဆန်းသစ်သော ပေါင်းစပ်စက်သုံးဓာတ်ငွေ့သုံး ဓာတ်အားပေးစက်ရုံသစ်ကို [[စင်ကာပူနိုင်ငံ]]၏ [[:en:United_Overseas_Bank|United Overseas Bank]] (UOB) ကျောထောက်နောက်ခံ စင်ကာပူကုမ္ပဏီ Asiatech Energy က တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ဤမော်လမြိုင်လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံသစ်သည် မွန်ပြည်နယ်အတွင်း နေထိုင်သူများနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော ဓာတ်အားရရှိရေးကို ဆောင်ကြဉ်းပေးမည်ဖြစ်သည်။<ref>https://www.bbc.com/storyworks/capital/right-by-you/powering-up-myanmar</ref> ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်း ပိုမိုထိရောက်စေရန် [[မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကော်မရှင်|မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်]] (MIC) သည် မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်း အရှေ့ဘက်မြေ ၄၆ ဧကတွင် ကမ်းလွန်ထောက်ပံ့ရေးစခန်းတစ်ခု တည်ဆောက်ရန် စင်ကာပူအခြေစိုက် ကုမ္ပဏီတစ်ခုအား မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကော်မရှင် (MIC) မှ ခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် [[ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်]]ရှိ ကမ်းလွန်ပင်လယ်ပြင်ရှိ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူများအတွက် ကျယ်ပြန့်သော ဝန်ဆောင်မှုများကို ပေးဆောင်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.mmtimes.com/business/22117-the-race-to-build-a-supply-base.html |access-date=30 September 2022 |archive-date=10 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220410113939/https://www.mmtimes.com/business/22117-the-race-to-build-a-supply-base.html }}</ref><ref>https://www.mizzima.com/business-opinion/myanmar-offshore-supply-base-development-further-chaos-or-progress</ref> === သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဗဟို === မော်လမြိုင်သည် အရှေ့တောင်အာရှ [[:en:East–West_Economic_Corridor|အရှေ့အနောက် စီးပွားရေးစင်္ကြံ]](East–West Economic Corridor)၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ အရှေ့-အနောက် ကီလိုမီတာ ၁၄၅၀ ရှည်လျားသော ဤစီးပွားရေးစင်္ကြံသည် [[တောင်တရုတ်ပင်လယ်]]ရှိ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]] [[ဒါနန်မြို့]]မှ မော်လမြိုင်သို့ လာအိုနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့ကို ဖြတ်၍ ဆက်သွယ်ထားသည်။ အရှေ့-အနောက် စီးပွားရေးစင်္ကြံကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံ [[ဘန်ကောက်မြို့|ဘန်ကောက်]]နှင့် ရန်ကုန်အကြား ခရီးသွားလာချိန်သည် သုံးရက်သာရှိပြီး [[မလက္ကာရေလက်ကြား]]မှတဆင့် သမားရိုးကျ ရေကြောင်းကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးအတွက် နှစ်ပတ်မှ သုံးပတ်အထိ လိုအပ်သော ခရီးဖြစ်သည်။ [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၏ Nippon Express ပို့ဆောင်ရေးကုမ္ပဏီသည် ဤလမ်းကိုသုံး၍ ထိုင်းနှင့်မြန်မာကြား ကုန်းလမ်းကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးဝန်ဆောင်မှုကို ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Economy/Roads-can-convert-Myanmar-from-economic-void-to-hub?page=2 |access-date=30 September 2022 |archive-date=8 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908111349/https://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Economy/Roads-can-convert-Myanmar-from-economic-void-to-hub?page=2 }}</ref> == ယဉ်ကျေးမှု == [[ဖိုင်:Thingyan Hta Min.jpg|thumb|မွန်ရိုးရာ သင်္ကြန်ထမင်း]] မော်လမြိုင်မြို့သည် တနင်္သာရီတိုင်းနှင့် ဆက်သွယ်ရန်အတွက် အဓိက ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည့်အပြင် သင်္ဘောဆိပ်နှင့် ပို့ဆောင်ရေး ဗဟိုချက်မ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုဒေသသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ မွန်လူမျိုးများ အဓိကနေထိုင်ရာ ဒေသ ဖြစ်သော်လည်း အမျိုးမျိုးသော ယဉ်ကျေးမှုများကို တွေ့မြင်ရသည်။ မော်လမြိုင်သည် အလွန်ရှေးကျသော ဗုဒ္ဓဘာသာ နေရာဌာန တစ်ခုဖြစ်သော်လည်း ၁၉ ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် ဗြိတိသျှ နှင့် အမေရိကန် ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများရောက်ရှိလာပြီး ခရစ်ယာန်ဘာသာလည်း စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ၁၈၆၀ ခုနှစ်တွင် ဒီလ ရှယ်လီ ဘရားသားစ်က ခရစ်ယာန် သာသနာပြုကျောင်းများကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုနောက် စိန့်ပက်ထရစ် (ယခု မော်လမြိုင် အမှတ်(၅) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း တစ်ခုဖြစ်သော)ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကို ဖွင်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀ ရာစု အစောပိုင်း ကာလများတွင် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ချဲ့ထွင်မှုများဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ဟိန္ဒူလူမျိုးများ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ မော်လမြိုင်မြို့၏ သင်္ကြန်ရေသဘင်ပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျော်ကြားသည်။ ပွဲတော်ရက်များတွင် အနယ်နယ်မှ လာရောက်၍ ရေသဘင်ဆင်နွဲကြသည်။ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း သီတင်းကျွတ်လတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသော သံဃာ ၁ဝ⁠ဝဝ ကျော်ပါဝင်သည့် မောင်ငံဆွမ်းတော်ကြီးလောင်းပွဲသည် မော်လမြိုင်မြို့တွင် အလွန်စည်ကား၍ ထင်ရှားသော ပွဲတော်ကြီးဖြစ်သည်။ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၈၄၄ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂ဝ၄) ခုနှစ်မှ စ၍ မောင်ငံရပ်ကို အုပ်ချုပ်သော မင်းမောင်ငံက ဦးစီးပြုလုပ်ခဲ့ရာ ယနေ့တိုင် မပျက်မကွက် တည်တံ့လျက်ရှိသည်။ (မောင်ငံသည် မွန်လူမျိုးစစ်ကဲကြီး [[မောင်ထော်လေး၊ စစ်ကဲ|မောင်​ထော်​လေး]]၏ တပည့် [[ကင်းဝန်]] ဖြစ်သည်)။ [[မန္တလေး စကား၊ ရန်ကုန် အကြွား၊ မော်လမြိုင် အစား]] ဟူသော မြန်မာ စကားပုံတစ်ခု အဖြစ်ကျန်ရစ်အောင်ပင် မော်လမြိုင်သူ မော်လမြိုင်သားသည် အစားအစာကို အရသာရှိရှိ စီမံချက်ပြုတ်စားတတ်ကြသည်။ မော်လမြိုင်ရွှေရင်အေး၊ မွန်ရိုးရာ မော်လမြိုင်[[သင်္ကြန်ထမင်း|သင်္ကြန်ထမင်း၊]] မွန်ရိုးရာ ရွဲယိုရွက် [[ငါးပေါင်းထုပ်|ငါးပေါင်းထုပ်၊]] မွန်ရိုးရာ ရွှေကြည်မုန့်၊ [[မုန့်ဟင်းခါးအစို|မော်လမြိုင်မုန့်ဟင်းခါး]] ခေါ် မွန်ရိုးရာ ရေစိမ်မုန့်ဟင်းခါး(မုန့်ဟင်းခါးအစို)၊ ဒူးရင်းယို၊ မော်လမြိုင်ကြက်ကလယ်ချက်၊ မွန်ရိုးရာ ကောက်လှိုင်းတီမုန့် အစရှိသည်တို့သည် ကျော်ကြားသည်။ မော်လမြိုင် ကျွဲကောသီး၊ မော်လမြိုင်ဒူးရင်းသီး၊ မော်လမြိုင်မင်းကွတ်သီး အစရှိသည်တို့မှာ အရသာရှိရာတွင်ထင်ရှားသည်။ == ပညာရေး == [[File:Moulmein University - panoramio - joinai.jpg|thumb|200px|[[မော်လမြိုင် တက္ကသိုလ်]]]] === အခြေခံပညာ === မော်လမြိုင်မြို့တွင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းပေါင်း ၁၃ ကျောင်း ရှိသည်။ ၁၈၆၀ ခုနှစ်တွင်စတင် တည်ထောင်သော စိန့်ပက်ထရစ်ကျောင်း (ယခု အမှတ်(၅) အထက်တန်းကျောင်း)၊ ၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင်စတင် တည်ထောင်သော [[အမှတ် (၉) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း မော်လမြိုင်|ရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသအမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း]] (ယခု အမှတ်(၉) အထက်တန်းကျောင်း) များမှာ ထင်ရှားသည်။[[File:Nursing Training School Mawlamyine.jpg|thumb|သူနာပြုနှင့် သားဖွားသင်တန်းကျောင်း (မော်လမြိုင်)|197x197px]] === အဆင့်မြင့်ပညာ === မော်လမြိုင်မြို့တွင် [[မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်]]၊ [[မော်လမြိုင်ပညာရေးကောလိပ်]]၊ [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မော်လမြိုင်)]]၊ [[အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ(မော်လမြိုင်)|အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ(မော်လမြိုင်)၊]] သူနာပြုနှင့် သားဖွားသင်တန်းကျောင်း (မော်လမြိုင်)၊ အားကစားနှင့်ကာယပညာ သိပ္ပံ(မော်လမြိုင်) စသည်တို့ ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar.com<!-- Bot generated title --> |url=http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Sep13.pdf |accessdate=13 September 2010 |archivedate=13 October 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121013232651/http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Sep13.pdf }}</ref><ref>http://www.spedmyanmar.gov.mm/content/ကျန်းမာရေးနှင့်အားကစားဝန်ကြီးဌာန၊-အားကစားနှင့်ကာယပညာဦးစီးဌာန{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> ၁၈၆၄ ခုနှစ်၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] ဗက်ခနဲ တက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သော နိုင်ငံခြား ပညာသင် ကျောင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သူ [[ရှောလူး၊ ဒေါက်တာ|မောင်ရှောလူး]]သည် မော်လမြိုင်မြို့တွင် မွေးဖွားသော [[မွန်လူမျိုး]]၊ မြန်မာနိုင်ငံသား တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် မြန်မာနိုင်ငံသားများထဲမှ အနောက်တိုင်း ဆေးပညာကို အစပြုခဲ့သူဖြစ်ပြီး အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် ပညာသင်ကြားသော ပထမဆုံး မြန်မာကျောင်းသားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်းအတွက် အဓိက တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သော မော်လမြိုင် တက္ကသိုလ် သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တတိယမြောက် တည်ထောင်သော ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ် ဖြစ်ပြီး ဝိဇ္ဇာဘွဲ့နှင့် သိပ္ပံဘွဲ့များ၊ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့များကို ချီးမြှင့်နိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း [[အဏ္ဏဝါဗေဒ|အဏ္ဏဝါသိပ္ပံ]]ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ပေးနိုင်သော တက္ကသိုလ်အချို့သာရှိရာ မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်သည် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကျောင်းသားများအနေဖြင့် ဆေးပညာ သင်ယူနိုင်ရန် ရန်ကုန်မြို့သို့ သွားရောက် သင်ယူရန် လိုအပ် လေသည်။ == ကျန်းမာရေး == === အစိုးရဆေးရုံများ === * မော်လမြိုင် မိခင်နှင့်ကလေးဆေးရုံကြီး (ခေါ်) အမေရိကန်ဆေးရုံကြီး (ယခင်ကိုလိုနီခေတ် ''Ellen Mitchell Memorial'' ဆေးရုံ) * မော်လမြိုင် အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး * မော်လမြိုင် ခရစ်ယာန် အထူးအရေပြားဆေးရုံ *မော်လမြိုင် တက္ကသိုလ်ဆေးရုံ<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.um1ygn.edu.mm/en/announcement/%E2%80%8B%E1%80%98%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%84/ |accessdate=17 January 2021 |archivedate=2 October 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191002194227/http://www.um1ygn.edu.mm/en/announcement/%E2%80%8B%E1%80%98%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%84/ }}</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 |accessdate=1 January 2019 |archivedate=1 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190101100918/https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 }}</ref> * မော်လမြိုင် တိုင်းရင်းဆေး ဆေးရုံ == အားကစား == [[ဆောက်သန်းမြန်မာ ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း]] (''Southern Myanmar United F.C'') သည် မော်လမြိုင်မြို့၏ မြို့ခံအသင်းတစ်သင်း ဖြစ်သည်။ ဆောက်သမ်းမြန်မာ ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း၏ အိမ်ကွင်းမှာ [[ရာမည အားကစားကွင်း|ရာမညအားကစားကွင်း]] ဖြစ်ပြီး မော်လမြိုင်မြို့တွင် အခြေစိုက်သည်။ ဆောက်သမ်းမြန်မာယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်းသည် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]]စတင် တည်ထောင်ခဲ့စဉ် ၂၀၀၉-ခုနှစ်ကတည်းက ပါဝင်ခဲ့သော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းအသင်းသည် [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]တို့အပါအဝင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတစ်ခုလုံးကို ကိုယ်စားပြုသည်။ == ညီအစ်မမြို့တော် == [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊]] [[အင်ဒီယားနားပြည်နယ်]]ရှိ ဖို့တ်ဝိန်းမြို့ နှင့် မော်လမြိုင်မြို့ တို့သည် ချစ်ကြည်ရေးမြို့တော်သဘောတူညီချက်ထူထောင် ထားရှိပြီးဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.news-sentinel.com/news/local/Fort-Wayne-Sister-Cities-to-sign-Myanmar-friendship-agreement|title=Fort Wayne Sister Cities to sign Myanmar friendship agreement|work=[[The News-Sentinel]]|date=26 January 2016|accessdate=30 March 2016}}</ref> == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> ဖိုင်:Tanlwen Thata.jpg|သံလွင်တံတား(မော်လမြိုင် ကမ်းမှ) ဖိုင်:Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (31).jpg|မော်လမြိုင် မြို့လယ်တစ်နေရာ ဖိုင်:Thanlwin Bridge (Mawlamyine).jpg|[[သံလွင်တံတား(မော်လမြိုင်)]] ဖိုင်:Mawlamyine University - panoramio.jpg|[[မော်လမြိုင် တက္ကသိုလ်]] ဖိုင်:Mawlamyine 253.JPG|[[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မော်လမြိုင်)|နည်းပညာ တက္ကသိုလ် (မော်လမြိုင်)]] ဖိုင်:Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (50).jpg|[[ယုဒသန်]]၏ ပထမနှစ်ခြင်းဘုရားရှိခိုးကျောင်း ဖိုင်:Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (42).jpg|စိန့်ပက်ထရစ်ကျောင်း ဖိုင်:Holy Family Church (3).jpg|Holy Family ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:Pa-Auk Forest Meditation Center (Main) Entrance.jpg|[[ဖားအောက်တောရ]] (ပင်မ) ဖိုင်:Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (51).jpg|[[စိန်တုံးမိဖုရား]] ကျောင်း ဖိုင်:Mawlamyine Railway Station.JPG|မော်လမြိုင်ဘူတာကြီး ဖိုင်:Mawlamyine Coach Station.JPG|မော်လမြိုင် အဝေးပြေးကားဝင်း ဖိုင်:Mawlamyine 20.JPG|သံလွင် ဥယျာဉ် ဖိုင်:Bo Gyoke Aung San Bridge (Be Luu Island).jpg|[[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတံတား (ဘီလူးကျွန်း)]] </gallery> == ကိုးကား == <references/> {{မွန်ပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:မွန်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] l7q2sv1r8z6e61i39bh7dbpu8pgfe3u 1046456 1046455 2026-08-04T13:46:24Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1046456 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = မော်လမြိုင် | other_name = | native_name = {{mnw|မတ်မလီု}} | nickname = | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = 20200206 154847 Kyaikthanlan Pagode, Mawlamyaing Myanmar anagoria.jpg | photo2a = Mon sympoli Moulmein - panoramio.jpg | photo2b = Mawlamyine-2.jpg | photo3a = Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (36).jpg | photo3b = Katedra p.w. św. Rodziny (Mawlamyine) 11.jpg | photo4a = Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (43).jpg | spacing = 2 | border = 2 | color_border = rose gold | color = gold | size = 280 | foot_montage = မော်လမြိုင်မြို့တော် မြင်ကွင်းအစုံစုံ }} | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = Myanmar<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = bottom<!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_map_caption = မော်လမြိုင်မြို့ တည်နေရာပြ မြေပုံ | pushpin_mapsize = | coordinates_region = MM | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{Flag|မွန်ပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[မော်လမြိုင်ခရိုင်|မော်လမြိုင်]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = [[Brigadier General|Brigadier&nbsp;General]] Thet&nbsp;Naing&nbsp;Win | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | area_magnitude = | unit_pref = Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = ၂၀၁၄ | population_footnotes = | population_note = | population_total = ၂၂၉,၅၂၀ <ref>{{Citation|date= 26 August 2014|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၂၉|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= February 26, 2015|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|url-status= dead}}</ref> | population_blank1_title = လူမျိုးများ | population_blank1 = [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]၊[[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]၊ [[အိန္ဒိယနွယ်ဖွား]] | population_blank2_title = ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု | population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] <!-- General information --------------->| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|16|29|N|97|37|E|region:MM|display=inline}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> tags--> | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> | postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = ၀၅၇<ref name=myp>{{cite web | url=http://www.myanmar-yellowpages.com/information/page_14.asp | title=National Telephone Area Codes | publisher=Myanmar Yellow Pages | accessdate=8 July 2010 | archivedate=19 July 2009 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20090719142124/http://www.myanmar-yellowpages.com/information/page_14.asp }}</ref> | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} '''မော်လမြိုင်မြို့''' ({{lang-mnw|မတ်မလီု}}၊ {{lang-en|Mawlamyine}} (သတ်ပုံဟောင်း – ''Moulmein'')) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]]၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး မွန်ပြည်နယ်တွင် လူဦးရေ အများဆုံးနှင့် စီးပွားရေးအရ အရေးပါဆုံး မြို့ကြီးဖြစ်သည်။ <ref>Department of Population, Ministry of Labour, Immigration and Population, ''The 2014 Myanmar Population and Housing Census: Mon State Report'', Census Report Volume 3-J, Nay Pyi Taw, 2015, pp. 17–19.</ref> သံလွင်မြစ်၊ သံလွင်မြစ်ခွဲများနှင့် ဂျိန်းမြစ်၊ အတ္ထရံမြစ်တို့ ပေါင်းဆုံရာ မြစ်ဝ၌ တည်ရှိပြီး မုတ္တမကွေ့အနီး ကမ်းရိုးတန်း ပထဝီဝင် အနေအထားအရ အချက်အချာကျသော ဆိပ်ကမ်းမြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ <ref>Egreteau, Renaud, ''Careful Challenges: Ghana and Myanmar's Maritime Geography'', ISEAS–Yusof Ishak Institute, 2018.</ref> [[File:Salween delta.jpg|thumb|255x255px|[[သံလွင်မြစ်]] - မော်လမြိုင် - [[မုတ္ထမ]]]] [[File:ShampooIsland.jpg|thumb|250px|မော်လမြိုင်မြို့၊ သံလွင်မြစ်လယ်ရှိ ခေါင်းဆေးကျွန်း]] မော်လမြိုင်မြို့သည် ဗြိတိသျှ-မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲအပြီး ၁၈၂၆ ခုနှစ်မှ ၁၈၅၂ ခုနှစ်အထိ ဗြိတိသျှပိုင် အောက်မြန်မာပြည် (တနင်္သာရီတိုင်း) ၏ ပထမဆုံးသော မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>Harvey, G. E., ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824'', Frank Cass & Co. Ltd., 1925, pp. 345–350.</ref> ကိုလိုနီခေတ်အတွင်း သစ်လုပ်ငန်းနှင့် ကုန်သွယ်ရေး ဗဟိုချက်ဖြစ်ခဲ့သဖြင့် အနောက်တိုင်း ပညာရေး၊ သာသနာပြု ကျောင်းများနှင့် ကိုလိုနီခေတ် ဗိသုကာလက်ရာများ အစောဆုံး ထွန်းကားခဲ့သည့် မြို့များအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ <ref>Fraser-Lu, Sylvia, ''Burmese Design & Architecture'', Tuttle Publishing, 2001, pp. 112–115.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့သည် အရှေ့မြောက်-အနောက်တောင် ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းနှင့် အရှေ့အလယ် စီးပွားရေးစင်္ကြံ (East-West Economic Corridor) ပေါ်၌ တည်ရှိကာ ဒေသတွင်း ကုန်သွယ်ရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အရေးပါသော ဗဟိုချက်အဖြစ် ဆက်လက် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။ <ref>Asian Development Bank, ''Greater Mekong Subregion Atlas of the Environment'', ADB Publications, 2012, pp. 88–92.</ref> == ဝေါဟာရရင်းမြစ် == မော်လမြိုင်မြို့၏ အမည်ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို သမိုင်း၌ ဤသို့ဆိုလေသည်။ ယခင်က မော်လမြိုင်မြို့နေရာတွင် ဘုရင်တစ်ပါးအုပ်စိုးခဲ့သည်။ ထိုဘုရင်သည် သူတစ်ပါးနှင့်မတူဘဲ ပုံမှန် မျက်လုံးနှစ်လုံးအပြင် နှဖူးအလယ်တည့်⁠တည့်တွင် မျက်လုံးအပိုတစ်လုံး ရှိသည်။ ထိုမျက်လုံးတန်ခိုးနှင့် ဘုရင်ကြီးသည် သူ့တိုင်းပြည်နယ်နိမိတ်အတွင်းမှာ ဘာတွေဖြစ်နေသလဲ ဆိုတာကို အကုန်သိနေလေသည်။ တနေ့သောအခါ ယိုးဒယားရှမ်းများ စစ်မက်ပြုဖို့ရောက်လာကြသည်။ [[မွန်လူမျိုး]]များသည် [[ထိုင်းလူမျိုး]]များကို ရှမ်းဟုခေါ်ကြသည်။ ရှမ်းဘုရင်တပ်များ၏ လှုပ်ရှားမှု မှန်သမျှကို မွန်ဘုရင်က သူ့၏ မျက်လုံးတန်ခိုးဖြင့် အကုန်လုံးမြင်နေရလေတော့ ရှမ်းတို့၏ အစီအစဉ် အားလုံးကို ဖျက်ဆီးပစ်လိုက်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ရှမ်းများသည် သူတို့၏ တပ်တွင်းမှာ သစ္စာဖောက် ရှိသည်ဟု ယူဆလာကြသည်။ ရှမ်းဘုရင်သည် သူ့၏ မှူးမတ်များကို မေးမြန်းသောအခါ အကြောင်းစုံကို သိရှိလာပါတော့သည်။ ရှမ်းများသည် ပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ညီလာခံကျင်းပခဲ့ကြသည်။ ထိုညီလာခံမှ နေပြီး သူတို့သည် မွန်ဘုရင်၏ တတိယမျက်လုံးကို ဖျက်စီးပစ်ဖို့အတွက် သူတို့၏ သမီးတော်ကို လက်ဆောင်ပဏ္ဍာဆက်သရန် သဘောတူညီလိုက်ကြသည်။ ရှမ်းများသည် သံအဖွဲ့စေလွှတ်ပြီး ဘုရင်မင်းကြီး၏ ဘုန်းတန်ခိုးတော်ကြောင့် သမီးတော်ကို လာရောက်ဆက်သပါကြောင်း ပြောကြားသည်။ မင်းသမီး၏ လက်ချက်ကြောင့် ဘုရင်ကြီး၏ တတိယမျက်လုံးသည် ဖျက်ဆီးခြင်းခံလိုက်ရသည်။ ထိုမျက်လုံးတစ်လုံး ပျက်သွားခြင်းကို အစွဲပြုပြီး ရှေးမွန်များက ထိုဘုရင်ကြီး အုပ်ချုပ်သောမြို့ကို မွန်ဘာသာဖြင့် မတ်မွဲလို လို့ခေါ်ဆိုကြသည်။ မတ်- ဆိုသည်မှာ မျက်လုံးဖြစ်သည်။ မွဲ-ဆိုသည်မှာ တစ်၊ လို-ဆိုသည်မှာ ပျက်စီးခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မတ်မွဲလို ၏ မွန်လိုအသံထွက်က မွတ်မော်လုံမ် ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အခြားသော တိုင်းရင်းသားများက တုပခေါ်ဝေါ် ပြောဆိုလာသော အခါ မတ်မွဲလို မှနေ မော်လမြိုင် ဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://wikimyanmar.co.cc/wiki/index.php?title=%E1%80%B1%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B9%E1%80%9C%E1%81%BF%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%B3%E1%80%84%E1%80%B9 |accessdate=8 July 2010 |archivedate=18 August 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110818110223/http://wikimyanmar.co.cc/wiki/index.php?title=%E1%80%B1%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B9%E1%80%9C%E1%81%BF%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%B3%E1%80%84%E1%80%B9 }}</ref> မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် စံလွန်တော်မူပြီးသည်နောက် သာသနာနှစ် ၁၅၇ ခုတွင် ရှမ်းမင်းဆက် ပြတ်၍ မွန်မင်းတို့လက်ထက်သို့ကျရောက်သောအခါ ရာမညရာဇာမင်းသည် မူလမြို့တည်ရာမှ သံလွင်မြစ်၊ [[ဂျိုင်းမြစ်]]၊ [[အတ္တရံမြစ်]]နှင့် [[သောင်ရင်းမြစ်]]တို့၏ မြစ်လေးမြွာဆုံရာ ယခုမော်လမြိုင်မြို့ တည်ရှိရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ပြီးလျှင် မြို့သစ် နန်းသစ် တည်ထောင်စိုးစံတော်မူ၏။ မြို့၏အမည်ကို ရမ္မာပူရ၊ ရမ္မာဝတီဟူ၍ပင် ဘွဲ့ချည်သတ်မှတ်တော်မူသည်။ ရာမညရာဇမင်းသည်၄ နှစ်မျှ မင်းပြုပြီးသည်နောက် သာသနာနှစ် ၁၆၁ ခုတွင် နတ်ရွာစံသည်။ ထိုအခါ သားတော်ကြီး အိမ်ရှေ့မင်းသည်မွတ်ပိရာဇဟူသော ဘွဲ့ဖြင့် ထီးနန်းဆက်ခံ စိုးစံလေသည်။ မွတ်ပိရာဇမင်း၏ မျက်မှောင် နှစ်ခုအလယ်တွင် တင့်တယ်လှပသော မှဲ့ရှင်တလုံးပါသောကြောင့် မျက်စိ သုံးလုံးထင်ရလောက်အောင် ထူးခြားတော်မူရကား မွန်ဘာသာဖြင့် ''မွတ်ပိရာဇာ''၊ မြန်မာဘာသာဖြင့် မျက်စိသုံးလုံး ဘုရင်ဟုခေါ်တွင်သည်။ ထိုမင်းလက်ထက် မြို့ပြ စည်ပင်သာယာဝပြော၍ ထင်ရှားကျော်ကြားလာ၏။ နောင်အခါ အကြောင်းမသင့်သောကြောင့် မှဲ့ရှင်မျက်လုံး ကွယ်ပျောက်သွားရလေသည်။ ယင်းကို အစွဲပြု၍ မွတ်ပိရာဇမင်းကို မွန်ဘာသာဖြင့် ''မွတ်မယ်လိန်း''ဟုခေါ်တွင်သည်။ မျက်စိတလုံးကွယ်သောမင်းဟူ၏။ မြို့၏အမည်ကိုလည်း ရမ္မာပူရ၊ ရမ္မာဝတီမှ မွတ်မယ်လိန်းဟူ၍ပင်ခေါ်ဆိုကြသည်။ မွတ်မယ်လိန်း ခေါ်တွင်ရာမှ ကာလရှည်လျားသောအခါ မော်လမိန်း၊ ထိုမှ မော်လမြိုင် အခေါ်သို့ ပြောင်းလဲလာခဲ့လေသည်။ ဤသည့်နောက်ပိုင်းတွင် မော်လမြိုင်မြို့သည် စစ်ပွဲအမျိုးမျိုးတို့၏ဒဏ်ကြောင့် အကြိမ်ကြိမ် ပျက်စီးခဲ့သည်ဖြစ်ရာ လက်အောက်ခံမြို့ကလေးအဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့သည်သာ များသည်။ ရှေးမွန်တွေက မုဟ်ၜဳလီု လို့ခေါ်တယ်(မုဘီလိန်း)ပါ အဓိပ္ပာယ်က မြစ်ဝအစွန်းတွေပျက်စီးနေတဲ့နေရာပါ မြစ်ဝပျက်စီးနေတာသိချင်ရင် မုတ္တမတောင်ပေါ်ကို ကား ဆိုင်ကယ်နဲ့တက်ပြီး ကြည့်ပါက မြစ်ဝဟာ ကျယ်ပြန့်ပြီး ကျွန်းတွေကွက်ကြားဖြစ်နေတာ တွေ့ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ရှေးမွန်တွေဟာ လှေနဲ့ခရီးသွားရင်း ပန်းလောင်မြစ်ကို ပါင်လီု(မြစ်၀ပျက်နေသောမြစ်)ဟုလည်းခေါ်ခဲ့ကြပါတယ်။ <ref>နိုင်ဘရှင် ၏ မွန်ကျောက်စာသင်တန်းမှ မွန်ဒသနများ</ref> == သမိုင်းကြောင်း == === အေဒီ ၁၃ မှ ၁၈ ရာစု === မွန်တို့၏ [[မဂဒူးမင်းဆက်]] ခေါ် (ဝါရီရူးမင်းဆက်)တွင် (၁၅) ဆက်မြောက်မင်းဖြစ်သော ဘုရင်မကြီး [[ရှင်စောပု]] ပြီးနောက် နန်းတက်သည့် [[ဟံသာဝတီ]] မွန်နိုင်ငံဘုရင် [[ဓမ္မစေတီ]]မင်းကြီး သာသနာ[[သက္ကရာဇ်]] ၂၀၂၃၊ [[မြန်မာ သက္ကရာဇ်|ကောဇာသက္ကရာဇ်]] ၈၄၀၊ ခရစ်နှစ် ၁၄၇၉ ခုနှစ်တွင် ရေးထိုးခဲ့သော [[ကလျာဏီကျောက်စာ]] အရ မော်လမြိုင်မြို့သည် မုတ္တမတိုင်းဒေသအတွင်း မွန်သုံးဆယ်နှစ်မြို့၌ ပါခဲ့လေသည်။<ref>Shorto, H L (1963). ''The 32 myos in the medieval Mon kingdom''. Bulletin of the School of Oriental and African Studies. p. 575.</ref> === အေဒီ ၁၈ မှ ၁၉ ရာစု === [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]] ထူထောင်သော [[အလောင်းမင်းတရား]] သည် ယိုးဒယား([[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]]) သို့ ချီတက်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ပြန်လည်ဆုတ်ခွာစဉ် မကျန်းမမာ ဖြစ်ကာ မော်လမြိုင်အနီး မုတ္တမကျေးကင်းရွာ၌ ခရစ်နှစ် ၁၇၆၀ မေ ၁၁ တွင် နတ်ပြည်စံတော်မူသဖြင့် [[ရွှေဘိုမြို့|ရွှေဘို]]နေပြည်တော်သို့ တော်ဝင်တပ်တော်များ ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ် စစ်သူကြီး ဗိုလ်ချုပ် [[မင်းခေါင်နော်ရထာ]] ခေါ် (မုဆိုးချုံ ဗိုလ်တွန်)သည် ရသမျှသော သုံ့ပန်းလူစုများနှင့် မော်လမြိုင်ကို ပြုပြင်ခဲ့လေသည်။ အလောင်းမင်းတရား၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံသော [[နောင်တော်ကြီးမင်း]]က မင်းခေါင်နော်ရထာကိုပင် မြို့ပြတည်ထောင်ခြားနား၍ ပုန်ကန်သည် အထင်မှားခြင်းကို ခံခဲ့ရဖူးလေသည်။ တစ်ဖန် ပထမ အင်္ဂလိပ်- မြန်မာစစ်ပွဲတွင် စကြာဝန်ကြီးအား မော်လမြိုင်မြို့ကို ပြုပြင်ခိုင်းပြန်သည်။ တိုင်းပြည်မအေးချမ်းသဖြင့် ပြန်လည်ပျက်စီး ယိုယွင်းခဲ့ရပြန်သည်။ === ကိုလိုနီခေတ် မော်လမြိုင်မြို့ (၁၈၂၄ မှ ၁၉၄၈) === ခရစ်နှစ် ၁၈၂၄-ခုနှစ်တွင် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[ပထမအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်|ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲ]] အပြီး ခရစ် ၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှလက်အောင်သို့ [[ရန္တပိုစာချုပ်]]အရ အောက်မြန်မာနိုင်ငံကို ပေးလိုက်ရသောအခါ မော်လမြိုင်မြို့သည် ဗြိတိသျှပိုင် အောက်မြန်မာပြည်၏ '''[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့တော်များ စာရင်း|မြို့တော်]]''' ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုစဉ် [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]] (၁၁) ဆက်တွင် သတ္တမမြောက် ဖြစ်သော မြန်မာဘုရင် [[ဘကြီးတော်(စစ်ကိုင်းမင်း)|ဘကြီးတော်ဘုရား]]၏ အထင်မှားခြင်းကို ခံရသောအတွက်ကြောင့် [[မွန်လူမျိုး]] ဒလမြို့စား (ကျော်ထင်သီဟသူဘွဲ့ခံ) စစ်ကဲကြီး [[မောင်ထော်လေး၊ စစ်ကဲ|မောင်​ထော်​လေး]] သည် အန္တရာယ်ရှောင်တိမ်းသည့်သဘောဖြင့် လှေကြီး လှေငယ်ပေါင်း ၂ဝ⁠ဝ ကျော်တွင် မွန်လူကြီး လူငယ်ပေါင်း တသောင်းကျော် ၂ သောင်းခန့်ကို တင်၍ ရေကြောင်းကူးလာရာ မော်လမြိုင်မြို့ဟောင်းသို့ ဆိုက်ရောက်လျှင် တအိမ်မျှမရှိ၊ တောခုတ်ရှင်းလင်း၍ အိမ်ရာအသီးသီး ဆောက်လုပ်နေထိုင်ကြသည်။ ထိုမှ တစတစ လူမျိုးခြားတို့နှင့် ဆက်ဆံလာခဲ့ရာမှ စည်ကားခဲ့လေသည်။ ၁၈၂၉ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့တွင် ဝတ်လုံတော်ရများမှ မော်လမြိုင်ရှေ့နေများအသင်းကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ [[ဖိုင်:Adoniram Judson.jpg|thumb|201x201px|ပထမဦးဆုံး မြန်မာ - အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန် ပြုစုသူ အမေရိကန်လူမျိုး အဒိုနီရမ်ဂျပ်ဆင် ခေါ် '''('''[[ယုဒသန်]]) (ခရစ်နှစ် ၁၇၈၈ – ၁၈၅ဝ)]] ခရစ်နှစ် ၁၈၃၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းစာများ|ပထမဦးဆုံးသတင်းစာ]] ဖြစ်သော "[[မော်လမြိုင်ခရော်နီကယ်]] သတင်းစာ(''The Maulmain Chronicle)''"ကို ဗြိတိသျှတို့သည် မော်လမြိုင်၌ စတင်ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>Banerjee, I. & Logan, S. ''Asian Communication Handbook 2008.'' AMIC, 2008. <nowiki>ISBN 978-981-4136-10-5</nowiki>.</ref> ၎င်းမော်လမြိုင်ခရော်နီကယ် သတင်းစာသည် အင်ဒိုချိုင်းနားဒေသ ([[အရှေ့တောင်အာရှ ကျွန်းဆွယ်ဒေသ]])၏ ပထမဆုံးသတင်းစာလည်း ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နှစ်ခြင်းကို စတင်တည်ထောင်သူ အဒိုနီရမ်ဂျပ်ဆင်'''('''[[ယုဒသန်]])သည် သူပြန်ဆိုသော မြန်မာ့ပထမဆုံးဓမ္မသစ်ကျမ်းကို ၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်၌ ပထမဦးဆုံးအကြိမ် ရိုက်နှိပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၃၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၈ ရက်တွင် ဂျာမန်စူးစမ်းရှာဖွေသူ [[:en:Johann_Wilhelm_Helfer|Johann Wilhelm Helfer]] မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်းသို့ ဆိုက်ရောက်ခြင်းဖြင့် သူ့ကိုသမိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ရောက်ရှိသော ပထမဆုံး[[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမန်လူမျိုး]] ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။<ref>Zollner, Hans-Bernd (2002). "Germans in Burma, 1837-1945". The Journal of Burma Studies. Northern Illinois University. 7: 34.</ref> ၁၈၅၂ ခုနှစ်တွင် ယုဒသန်၏ လက်ငုတ်ဖြစ်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံး အင်္ဂလိပ်- မြန်မာအဘိဓာန်ကို ဆရာအီး၊ အေး၊ စတီဗင်က မော်လမြိုင်မြို့ အမေရိကန် သာသနာပုံနှိပ်တိုက်၌ ပထမအကြိမ် စက်တင်ပုံနှိပ် နိုင်ခဲ့လေသည်။ [[File:Moulmeinfromgreatpagoda.JPG|thumb|ခရစ်နှစ် ၁၈၇ဝ ခုနှစ်ကာလ မော်လမြိုင်မြို့]] ခရစ်နှစ် ၁၈၂၆ မှ ၁၈၆၂ အကြားတွင်, ကိုလိုနီခေတ်မော်လမြိုင်မြို့သည် ဗြိတိသျှမြန်မာနိုင်ငံ၏ဗဟို ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>McPherson, Kenneth (2002). ''Port Cities as Nodal Points of Change''. Columbia University Press. pp. 75–95.</ref> [[ဒုတိယအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်]] ပြီးနောက် ၁၈၆၂ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော်ကို မော်လမြိုင်မှ ရန်ကုန်သို့ တရားဝင်ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။ ၁၈၇၃ ခုနှစ်တွင် [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]] (၁၁) ဆက်တွင် ဒဿမ​မြောက် ဖြစ်သော မြန်မာဘုရင် [[မင်းတုန်းမင်း]] စေလွှတ်သောသံအဖွဲ့ကို [[ကောင်း၊ ဦး (ကင်းဝန်မင်းကြီး)|ကင်းဝန်မင်းကြီးဦးကောင်း]] ဦးဆောင်၍ ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရီမြို့တော်သို့အသွား၌ ဗြိတိသျှပိုင်မော်လမြိုင်မြို့သို့ ခေတ္တရောက်လာရာတွင် မြို့၏ရှုမျှော်ခင်းကို ခရီးစဉ် ရကန်ဖွဲ့ဆိုခဲ့လေသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၇၈ ပြည့်နှစ်တွင် [[မင်းတုန်းမင်း]] နတ်ရွာစံပြီးနောက် "သီရိပုဗ္ဗာရတနာဒေဝီ"ဘွဲ့ခံ [[စိန်တုံးမိဖုရား]] သည် [[စုဖုရားလတ်]]၏ မယ်တော်ဖြစ်သော [[ဆင်ဖြူမရှင်]]၏ နန်းတွင်းလူသတ်ပွဲ အန္တရာယ်ကို ရှောင်တိမ်းသည့်သဘောဖြင့် သီပေါမင်းပိုင် အထက်မြန်မာပြည်မှ ဗြိတိသျှပိုင် အောက်မြန်မာပြည်ကို စုန်ဆင်းကာ [[မော်လမြိုင်|မော်လမြိုင်မြို့]] သာယာကုန်းရပ်ရှိ အိမ်တစ်လုံးတွင် ဗြိတိသျှအစိုးရကပေးသည့် ပင်စင်လစာ စားရင်း နေထိုင်ခဲ့သည်။ မော်လမြိုင်မြို့သည် ကမ္ဘာ့ဆေးပညာသမိုင်း၌ ငှက်ဖျားရောဂါကို ခြင်မှကူးစက်ကြောင်း ၁၈၉၇ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သဖြင့် ထင်ရှားခဲ့သူ ဆေးပညာ[[နိုဘဲလ်ဆု]]ရ ဗြိတိသျှဆရာဝန်ကြီး ပါမောက္ခ ဆာ[[ရိုနယ်ရို့စ်]] ဆရာဝန်အငယ်ဘဝဖြင့် ၁၈၈၅ မေလ မှ ၁၈၈၆ မေလအထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရာ နေရာဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Bonhams : India General Service 1854-95, |url=https://www.bonhams.com/auction/20810/lot/19/india-general-service-1854-95/ |access-date=2025-12-14 |website=www.bonhams.com |language=en}}</ref> စာပေ နိုဘဲလ်ဆုရ အင်္ဂလိပ် ဂန္ထဝင် ကဗျာဆရာ [[ရတ်ဒ်ယတ် ကစ်ပလင်]] သည် ၁၈၉ဝ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့သို့ ခေတ္တရောက်ရှိခဲ့ပြီး ၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင်သူ၏ မန္တလေးအမည်ရှိ ကဗျာအဖွင့် ၌ ဤသို့ ရေးသားထားသည်။ <blockquote>"By the old Moulmein pagoda Lookin' lazy at the sea There's a Burma girl a-settin' and I know she thinks o' me".</blockquote> ထို့အပြင် ကမ္ဘာ့စာပေလောကတွင် လျှမ်း⁠လျှမ်းတောက်ကျော်ကြားခဲ့သော အင်္ဂလိပ် စာရေးဆရာ ဂျော့အိုဝယ်(George Orwell)၏ ဘိုးဘွားမိဘများ မျိုးရိုးစဉ်ဆက် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ရာမြို့ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဂျော့အိုဝယ် ကိုယ်တိုင်လည်း ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် နေထိုင်ခဲ့သည့်မြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင်သူ၏ စာအုပ် ''[https://en.m.wikipedia.org/wiki/Shooting_an_Elephant Shooting an Elephant]'' ၌ ဤသို့ရေးသားထားလေသည်။ <blockquote>"In Moulmein, in Lower Burma, I was hated by large numbers of people -- the only time in my life that I have been important enough for this to happen to me".</blockquote> ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမနီ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ|စီယမ်]](ယခု ထိုင်းနိုင်ငံ)၊ [[ပါရှားဘာသာစကား|ပါးရှား]] (ယခု အီရန်နိုင်ငံ)၊ [[ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ|ဒိန်းမတ်]]၊ [[နော်ဝေနိုင်ငံ|နော်ဝေး]]နှင့် [[ဆွီဒင်နိုင်ငံ]]တို့သည် မော်လမြိုင်၌ ကောင်စစ်ဝန်ရုံးများကို ဖွင့်လှစ်ထားရှိခဲ့ပြီး [[အီတလီနိုင်ငံ|အီတလီ]]နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]တို့သည် မော်လမြိုင်၌ ကောင်စစ်ဝန်အေဂျင်စီများ ထားရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/r/cc0e6ced-2771-4e8d-ac5f-be907d6139b7 |access-date=23 August 2020 |archive-date=30 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211130204103/https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/r/cc0e6ced-2771-4e8d-ac5f-be907d6139b7 }}</ref><ref>{{Cite web |title=1888 Moulmein |url=https://abldirectories.weebly.com/1888-moulmein.html |access-date=2025-12-14 |website=ABL Directories |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Moulmein - Encyclopedia |url=https://theodora.com/encyclopedia/m2/moulmein.html |access-date=2025-12-14 |website=theodora.com |language=en}}</ref> ကိုလိုနီခေတ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့၌ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ လူမျိုးစပ်များဖြင့် ပြည့်နှက်နေပြီး ထို အင်္ဂလိပ်နွယ်ဖွား မြန်မာအသိုင်းအဝိုင်း အများအပြား ရှိနေမှုကြောင့် အင်္ဂလန်အသေးစားလေး (''Little-England)'' ဟုပင်ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ ထိုသူတို့သည် ရော်ဘာစိုက်ပျိုးရေးအတွက် မအားရအောင်ပင် ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေ ယနေ့ခေတ်တွင်မူ ထိုသူတို့သည် မရှိသလောက်ပင် ရှားပါးသွားပြီဖြစ်သည်။ [[File:Moulmein-and-river.jpg|thumb|250px|left|သံလွင်မြစ်ဝပေါ်တွင် တည်ရှိနေသော မော်လမြိုင်မြို့( ၁၉၀⁠၀ခုနှစ် အစောပိုင်းကာလ)]] မော်လမြိုင်မြို့သည် (မြူနီစီပယ်နယ်နမိတ်နှင့် ရေဝန်ဆိပ်ကမ်းအပါအဝင်) ၂၁ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်း၏။ မြူနီစီပယ်အဖွဲ့ကို ခရစ် ၁၈၇၄ ခုနှစ်ကစ၍ တည်ထောင်ကာ မြို့၏ စည်ပင်သာယာမှုကို စီမံအုပ်ချုပ်သည်။ မြို့၏ အရှေ့တောင်တန်းတလျှောက်တွင် [[ကျိုက်သံလန်စေတီ|ကျိုက်သလ္လံစေတီတော်]]၊ မဟာမြတ်မုနိဘုရား၊ ဇိနမာရ်အောင်စေတီတော်တို့ရှိကြသည်။ မြို့လယ်တွင်ကား ကျိုက်သုတ်စေတီရှိသည်။ ယင်းတောင်တန်းတလျှောက်နှင့် မြို့တွင်းမြို့ပတွင် ဘုန်းကြီးကျောင်း အများအပြား ရှိသည့်အပြင် ပရိယတ္တိစာသင်တိုက်ကြီးများလည်း ရှိသည်။ မော်လမြိုင်မြို့ တောင်ဘက် ၄ မိုင်အကွာရှိ တောင်ဝိုင်းတောင်နှင့် ရွှေနတ်တောင်ကြားတွင် မြို့သို့ရေပေးသော ကင်မွန်းချုံ ရေလှောင်ကန်ကြီးကို မြူနီစီပယ်အဖွဲ့မှ ငွေပေါင်း ၉ သိန်း ခွဲ အကုန်ခံ၍ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ခရစ်နှစ် ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့လေသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ မြို့သို့ ရေကောင်းရေသန့်များ ပေးသွင်းနိုင်ခဲ့သောကြောင့် နှစ်စဉ်နွေဥတုတွင် ဖြစ်တတ်သော ဝမ်းရောဂါဘေးမှ ကင်းလွတ်ကြရလေသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)</ref> ဗြိတိသျှအစိုးရပိုင်အထက်တန်းကျောင်း ၂ကျောင်းရှိသည့်ပြင် [[အမှတ် (၉) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း မော်လမြိုင်|ရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသ အမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း]]၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ အမျိုးသမီး အထက်တန်းကျောင်းနှင့် နိုင်ငံခြားသာသနာပြု အထက်တန်းကျောင်းများ အတော်များ⁠များရှိသည်။ မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်းကျောင်းများလည်းရှိ၏။ တိုင်းမင်းကြီးရုံး၊ ခရိုင်ဝန်ရုံး၊ မြူနီစီပယ်ရုံးကြီး၊ နာရီစင်၊ အကျဉ်းထောင်၊ အမေရိကန်သာသနာပြုဆေးရုံ(''Ellen Mitchell Hospital'')၊ ဗြိတိသျှအစိုးရပိုင်ဆေးရုံကြီး၊ ဗဟိုစာတိုက်ကြီးနှင့် စာတိုက်ငယ်များ၊ မော်တင်လိန်းဆရာဖြစ် သင်တန်းကျောင်း၊ မျက်မမြင်ကျောင်း၊ ''Wellesley Bailey'' တည်ထောင်သော အခမဲ့ကုဋ္ဌနူနာဆေးရုံ တို့ရှိခဲ့ကြသည်။ [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်]] မတိုင်မီက မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးဖခင်ကြီး [[အောင်ဆန်း|ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]၏ဇနီး [[ခင်ကြည်၊ ဒေါ်|ဒေါ်ခင်ကြည်]]သည် [[စကော့တလန်နိုင်ငံ|စကော့]]လူမျိုး (စကော့တလန်လူမျိုး) အမျိုးသမီးများအုပ်ချုပ်သော မော်တင်လိန်းဆရာဖြစ် သင်တန်းကျောင်း(ABM ကျောင်း)၌ ပညာသင်ခဲ့သည်။<ref>[https://web.archive.org/web/20120502091420/http://mainichi.jp/english/english/features/news/20120427p2a00m0na020000c.html Letter from Burma: Flowers in her hair－ 毎日ｊｐ(毎日新聞)<!-- Bot generated title -->]</ref> === လက်ရှိ မော်လမြိုင်မြို့ (၁၉၄၈ မှ ယခု) === ၁၉၄၈ ခုနှစ် အင်္ဂလိပ်တို့ထံမှ လွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့ပြီးနောက် မော်လမြိုင်မြို့သည် မြန်မာ့အရှေ့တောင်၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ ပညာရေး နှင့် စီးပွားရေး ဗဟိုချက်အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ပြည့်နှစ်တွင် [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်သောင်းကျန်းသူ]]တို့ သိမ်းပိုက်ထားသော မော်လမြိုင်မြို့ကို [[တပ်မတော် (ရေ)]] တပ်သားများနှင့် [[စစ်ရေယာဉ် (မေယု)]]တို့မှ ပြန်လည်ထိုးစစ်ဆင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>Hugh Tinker, Union of Burma, p.325</ref> ၁၉၅၃ ခုနှစ်မှစတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော မော်လမြိုင်ဥပစာကောလိပ်ကို ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှ အစပြု၍ ဒီဂရီကောလိပ်အဖြစ် တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ် ခန့်မှန်း သန်းကောင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁⁠၁၅၉၃၁ ယောက်ရှိသည်။ မော်လမြိုင်မြို့သည် အပူပိုင်းဒေသအတွင်း ကျရောက်သော်လည်း ပင်လယ်ကမ်းခြေနှင့် နီးခြင်း၊ တောင်အခံရှိခြင်း၊ မြစ်လေးမြွာတို့၏ဆုံရာ၌ တည်ထားခြင်းတို့ကြောင့် ရာသီဥတုမျှတ၍ မြေဩဇာကောင်းမွန်သည်။ နှစ်စဉ် ပျမ်းမျှ မိုးရေချိန် ၁၈၈ လက်မရှိ၍ ပျမ်းမျှအပူချိန်မှာ ဒီဂရီ ၈ဝ ခန့်ရှိသည်။ မော်လမြိုင်မြို့သည် မြို့တော်အသစ် [[နေပြည်တော်မြို့]] မတည်ထောင်ချိန်ထိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယအကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ==== မြို့ပြ အမွေအနှစ် စောင့်ရှောက်ရေး ==== [[ဖိုင်:Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (5).jpg|thumb|မော်လမြိုင်ရှိ ကိုလိုနီ ခေတ် ဗိသုကာ လက်ရာ အဆောက်အဦးဟောင်း တစ်ခု (ခရစ်နှစ် ၂၀၀၈ခုနှစ်)]] မော်လမြိုင်မြို့ရှိ ရှေးဘာသာရေး အမွေအနှစ်အဆောက်အဦးများကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သင့်သည်မှာ အမှန်ဖြစ်သလို ပျက်စီးလုနီးဖြစ်နေသော ကိုလိုနီခေတ် ဗိသုကာလက်ရာ အမွေအနှစ်များကလည်း ထူးခြားသည့်အတွက် ထိန်းသိမ်းသင့်သည်ဟု ပညာရှင်များမှ ဆိုသည်။ သို့သော်လည်း ပြည်နယ်အစိုးရနှင့် ပြည်သူများက အဆောက်အဦးဟောင်းများကို တန်ဖိုး ရှိသည် ဟု မမြင်ကြဟု ပညာရှင်များကဆိုသည်။ [[ရန်ကုန်မြို့ပြ အမွေအနှစ် စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့]]က ဦးဆောင်၍ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ကိုလိုနီခေတ် ဗိသုကာလက်ရာ အဆောက်အဦးဟောင်းများကို ဖြိုဖျက်ခံရမည့် အန္တရာယ်နှင့် ပျက်စီးပျောက်ကွယ်တော့မည့် အန္တရာယ်များမှ ကယ်ဆယ်ရန် ကြိုးစားမှုများ အောင်မြင်နေခြင်းကြောင့် မော်လမြိုင်မြို့အတွက်လည်း မျှော်လင့်ချက် ခပ်ရေးရေးတော့ ရှိနေပါသေးသည်။<ref>{{Cite web |last=D.Gray |first=Denis |date=2017-03-25 |title=သမိုင္းထဲက ေမာ္လၿမိဳင္ |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/2017/03/25/132438.html |access-date=2025-12-14 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> == ပထဝီအနေအထား == မော်လမြိုင်မြို့သည် သံလွင်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသော ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြစ်ပါးစပ်တွင် ဘီလူးကျွန်းသည် သံလွင်မြစ်ကို ခွပိတ်ထားပြီး မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့ အတွင်းသို့ စီးဝင်စေသည်။ ထိုကျွန်း၏အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ထင်ရှားသော ခေါင်းဆေးကျွန်းရှိလေသည်။ ပင်လယ်မှ ၂၈ မိုင်ဝေး၏။ မြို့သည် အနောက်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်ရှိ သံလွင်မြစ်နှင့် အတ္ထရံမြစ် ကမ်းရိုးတလျှောက်နှင့် အရှေ့ဘက် တောင်တန်းအကြားတွင် တည်ထားသောမြို့ဖြစ်ရကား အလျားရှည်၍ အနံတို၏။ မြို့၏အလျားမှာ ၇ မိုင်ခန့်ရှိ၍ တ​တောင်ဆစ်ကွေး သဏ္ဌာန်ရှိ၏။ မြို့သည် အရှေ့မှ အနောက်သို့ ဆင်ခြေလျှော ရှိပြီးလျှင် အရှေ့ဘက်တောင်တန်းတလျှောက်ပေါ်၌ စေတီများ တည်ထားသည့်ပြင် ကမ်းရိုးတလျှောက်၌လည်း သစ်ပင်အမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် စိမ်းစိမ်းလန်းလန်း စို⁠စိုပြည်ပြည် ရှိရကား အလွန်သာယာသော ရှုမျှော်ခင်းကောင်း ဆိပ်ကမ်းမြို့တမြို့အဖြစ် ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။ ပြည်တွင်းပြည်ပ ခရီးသည်များသည် မော်လမြိုင်သို့ မီးသင်္ဘောဖြင့်ဖြစ်စေ၊ မီးရထားဖြင့်ဖြစ်စေ လာရောက်ကြသည့်အခါ မြို့၏သာယာလှသည့် ရှုမျှော်ခင်းကို အဝေးကပင် မြင်ကြရသည်။ ထို့ကြောင့် ကင်းဝန်မင်းကြီးဦးကောင်း သည် သံအရာရှိကြီးအဖြစ်ဖြင့် [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]] [[ပါရီမြို့|ပါရီမြို့တော်]]သို့အသွား မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၅ ခုနှစ် တန်ခူးလ (ခရစ်နှစ် ၁၈၇၃ ခုနှစ်)၌ မော်လမြိုင်မြို့သို့ ခေတ္တရောက်လာရာတွင် မြို့၏ရှုမျှော်ခင်းကို ခရီးစဉ် ရကန်၌ ''ကို⁠ကိုနာဒ၊ သာစွမည်တွင်၊ စက်ယာဉ်ညင်နှင့်၊ ရေပင်လယ်ချက်၊ စခန်းသို့ထွက်ခဲ့၍၊ တရက်နှင့်တည၊ ကာလမကြာ၊ ရှုလေရာပင်၊ နတ်ရွာတပြိုင်၊ မော်လမြိုင်သို့၊ ရောက်တိုင်ဝင်ဆိုက၊ တွေ့ကြုံကြိုက်ရသည်၊ မျှော်လိုက်တိုင်း လွန်ပျိုနု၏။''ဟူ၍ ဖွဲ့ဆိုခဲ့လေသည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == === မီးရထား၊ ကား === [[File:Mawlamyine Railway Station.JPG|thumb|[[မော်လမြိုင်ဘူတာ]]]] [[File:Mawlamyine Highway Bus Station.jpg|thumb|မော်လမြိုင် အဝေးပြေးကားဝင်း]] [[ဖိုင်:Tanlwen.jpg|thumb|သံလွင်တံတား(မော်လမြိုင်)]] မော်လမြိုင်မြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့တောင်သို့ သွားရာတွင် အဓိက မုဒ်ဝ လမ်းမကြီးပင် ဖြစ်သည်။ [[သံလွင်တံတား(မော်လမြိုင်)|သံလွင်တံတား]]ကြီးသည် မော်လမြိုင်မြို့နှင့် [[မုတ္တမမြို့]]တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသော မီးရထား၊ ကားသွားနိုင်သော တံတားကြီး တစ်ခုဖြစ်သည့်အပြင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မီးရထားလမ်းနှင့် ကားလမ်းပါဝင်သော တံတားများတွင် အရှည်ဆုံးတံတား တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုတံတားသည် ပေပေါင်း ၁၁, ၀⁠၀၀⁠ ကျော် ရှည်ပြီး နိုင်ငံ၏ အရှေ့တောင်ပိုင်းနှင့် ရန်ကုန်မြို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။ ထို့ပြင် မော်လမြိုင်မြို့သည် [[ကရင်ပြည်နယ်]]၏ မြို့တော် [[ဘားအံမြို့]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၏ မြို့များဖြစ်သော မြို့တော် [[ထားဝယ်မြို့]]၊ [[မြိတ်မြို့]]များနှင့်လည်း ဆက်သွယ်ပေးထားသေးသည်။ ရှေးယခင်က ထိုမြို့များသို့သွားရန်အတွက် မုတ္တမမြို့မှ ကူးတို့လှေ၊ သင်္ဘောများကို တဆင့်စီးရပြီး ယခုအခါ ထို သံလွင်တံတားကြီးမှ မီးရထား၊ ကားဖြင့် တိုက်ရိုက် သွားလာနိုင်ပေသည်။ သံလွင်တံတားကြီးကို ၂၀⁠၀၆ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့လေသည်။ မော်လမြိုင်တောင်ဘက် [[ရေးမြို့]]အထိ ဖောက်လုပ်ထားသော မီးရထားလမ်းမှာ မိုင် ၉ဝ ရှည်၏။ မော်လမြိုင်မှ [[ကျိုက္ခမီမြို့]]သို့ သွားသော မော်တော်ကားလမ်းမှာ ၅၅ မိုင်ရှည်လျားသည်။ မော်လမြိုင်မြို့ အရှေ့တောင်ရှိ [[ကျိုက်မရောမြို့]]သို့ သွားသော မော်တော်ကားလမ်းမှာ ၁၅ မိုင်ရှည်၏။ ဘီလူးကျွန်းကို မော်လမြိုင်မြို့နှင့် ဆက်သွယ်နိုင်သော [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတံတား (ဘီလူးကျွန်း)]] ကို ၂၀၁၇ မေ ၉ တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ မော်လမြိုင်မြို့တွင်းတွင် မော်တော်ဆိုင်ကယ်နှင့် သုံးဘီးကားများကို တက္ကစီအဖြစ် အသုံးပြုရန် မှတ်ပုံတင်ထားကြသည်။ မော်လမြိုင်မြို့တွင်းတွင် မြောက်မှတောင်သို့ အများအားဖြင့် ဖြန့်ကျက်သော ဘတ်စ်ကားကွန်ရက်များဖြင့်လည်း ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ === ရေကြောင်း === [[ဖိုင်:A and J Inglis SS Karagola (1887) 01.jpg|thumb|ခရစ်နှစ် ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် British-India Steam Navigation Company မှ ပိုင်ဆိုင်သော ရေနွေးငွေ့ သင်္ဘောတစ်စီး]] ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်းကို စကော့တလန်ပိုင် British-India Steam Navigation ကုမ္ပဏီနှင့် Irrawaddy Flotilla ([[ဧရာဝတီ ဖလော်တီလာ ကုမ္ပဏီ|ဧရာဝတီ ဖလော်တီလာ]]) ကုမ္ပဏီတို့ အပါအဝင် ဥရောပသင်္ဘောကုမ္ပဏီများက ဝန်ဆောင်မှုပေးခဲ့ကြသည်။ ထိုအခါက မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်းသည် ပြည်တွင်းရေကြောင်းသွားလာရေးသာမက နိုင်ငံတကာ သင်္ဘောများအတွက်လည်း အရေးပါခဲ့သည်။ မော်လမြိုင် ဆန်စက်နှင့်လွှစက်များမှ ဆန်နှင့် ကျွန်းများကို အဆိုပါ သင်္ဘောကုမ္ပဏီများက ကမ္ဘာတစ်ဝန်းသို့ တင်ပို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.mrsfindlaysbroadwoodsquarepiano.co.uk/irrawaddy-flotilla.html |access-date=24 July 2022 |archive-date=24 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220724160428/http://www.mrsfindlaysbroadwoodsquarepiano.co.uk/irrawaddy-flotilla.html }}</ref> British-India Steam Navigation Company ၏ ခရစ်နှစ် ၁၈၈၀ခုနှစ်ထုတ် လမ်းညွှန်စာအုပ်တွင် [[ကာလကတ္တားမြို့|ကာလကတ္တား]] - ရန်ကုန်- မော်လမြိုင် (ခရစ်နှစ် ၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ပြေးဆွဲခဲ့သည်) မော်လမြိုင်-[[ပီနန်မြို့|ပီနန်]]-[[မလက်ကာမြို့|မလက္ကာ]]-[[စင်ကာပူနိုင်ငံ|စင်္ကာပူ]] (ခရစ်နှစ် ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင် စတင်ပြေးဆွဲခဲ့သည်) မော်လမြိုင်-ပီနန်-[[ကိုလံဘိုမြို့|ကိုလံဘို]]-[[ဘုံဘေမြို့|ဘုံဘေ]]လိုင်းများ ပြေးဆွဲခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြပါရှိသည်။<ref>Jones, Stephanie (1986). Two Centuries Of Overseas Trading. Palgrave Macmillan UK. p. 42</ref><ref>{{Cite web |title=British India Steam Navigation Company - Part One |url=http://www.eskside.co.uk/ss_rohilla/britishindia_history1.htm |access-date=2025-12-14 |website=www.eskside.co.uk}}</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.theshipslist.com/ships/lines/bisn.shtml |access-date=24 July 2022 |archive-date=21 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220421215324/http://www.theshipslist.com/ships/lines/bisn.shtml }}</ref> ထိုခေတ်က မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်လည်ပတ်ဖူးသူ အမေရိကန်နိုင်ငံသား ပါမောက္ခစာရေးဆရာတစ်ဦး၏ မှတ်တမ်းအရ ခရစ် ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ဘားလမ်း ဆိပ်ခံတံတားမှ မော်လမြိုင်ဆိပ်ခံတံတားသို့ ရေနွေးငွေ့သင်္ဘောပေါ်တွင် ဒုတိယတန်းစား(second class) ဖြင့်စီးနှင်းလိုက်ပါပါက ၁၀ [[ရူပီး]]နှုန်းကျသင့်ပြီး အချိန် ကိုးနာရီခန့် ကြာမြင့်သည်ဟုဆိုသည်။<ref>{{Cite book |last=Bird |first=George W. |url=http://archive.org/details/wanderingsinbur00birdgoog |title=Wanderings in Burma |date=1897 |publisher=Bournemouth [Eng.] F.J. Bright & son; London, Simpkin, Marshall, Hamilton, Kent & co., ltd. |others=University of Michigan |page=198 |lccn=44050876 |oclc=411015 |ol=6479052M}}</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် ယခင်က ထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှုထက် မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်းသည် များစွာလျော့နည်းလာသော်လည်း ရေကြောင်းအခြေခံသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးသည် မော်လမြိုင်နှင့် ၎င်းအထက်ပိုင်းမြို့များကြား ချိတ်ဆက်ရာတွင် အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေဆဲဖြစ်သည်။ မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်းသည် လက်ရှိတွင် [[မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်းအာဏာပိုင်]]၏ စီမံခန့်ခွဲမှုအောက်တွင်ရှိသည်။ သံလွင်မြစ်ကြီးမှာ သဲသောင်ထူထပ်သောကြောင့် ပင်လယ်ဝမှ ၂၈ မိုင်ခန့်အကွာရှိ မော်လမြိုင်မြို့အထိသာ ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောကြီးများ ဆန်တက်သွားလာနိုင်သည်။ သို့သော် မော်လမြိုင်မြို့မှ သံလွင်မြစ်ကြောင်း၌ ၇၄ မိုင်၊ အတ္ထရံမြစ်ကြောင်း၌ ၇၃ မိုင်နှင့် ဂျိုင်းမြစ်ကြောင်း၌ ၄၂ မိုင်အထိ [[ပြည်တွင်းရေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေး]]အဖွဲ့ပိုင် သင်္ဘောများဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။ မော်လမြိုင်မှ ရန်ကုန်မြို့သို့ ပင်လယ်ကြောင်းဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ရေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အဖွဲ့ပိုင်နှင့် နိုင်ငံခြား ကုမ္ပဏီများပိုင် ပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းသွား သင်္ဘောများဖြင့် တစ်ပတ်လျှင် တစ်ကြိမ်ကျ မှန်မှန် သွားလာပို့ဆောင်လျက်ရှိသည်။ ထိုကြောင့် မော်လမြိုင်မြို့သည် ပြည်တွင်းပြည်ပ ကုန်ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေး၌ များစွာ စည်ပင်သည်။ === လေကြောင်း === မော်လမြိုင်လေဆိပ်သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ|ဗြိတိသျှ]]တော်ဝင်လေတပ်ကွင်းဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>Hammel, Eric (2010). Aces Against Japan II: The American Aces Speak. Pacifica Military History. pp. 63–68</ref> ၎င်းကို ဗြိတိသျှတို့သာမက မဟာမိတ် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]] လေသရဲအဖွဲ့ဖြစ်သည့် [[:en:Flying_Tigers|ကျားပျံလေသရဲအဖွဲ့]](Flying Tigers) တို့လည်း အသုံးပြုခဲ့သည်။ ခရစ်၁၉၄၈ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာ့လေကြောင်း]]လိုင်း (Union of Burma Airways) ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မော်လမြိုင်လေဆိပ် အပါအဝင် ပြည်တွင်းလေဆိပ်များသို့ ပြည်တွင်း ဝန်ဆောင်မှုများ စတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]]လေကြောင်းလိုင်း Nok Air Mini ([[နော့ လေကြောင်းလိုင်း]])သည် ထိုင်းနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော [[တာ့ခ်ခရိုင်]]ရှိ ထိုင်းနယ်စပ်မြို့ဖြစ်သည့် [[မဲဆောက်မြို့|မဲဆောက်]]နှင့် မော်လမြိုင်ကြား ပျံသန်းမှု စတင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ထိုင်းNok Air Mini သည် ပြေးလမ်းနှင့် အဆောက်အဦများ ညံ့ဖျင်းမှုကြောင့် ၎င်း၏ ဝန်ဆောင်မှုကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ [[မော်လမြိုင်လေဆိပ်]]မှ ရန်ကုန်မင်္ဂလာဒုံလေဆိပ်သို့ ပုံမှန် လေကြောင်းပျံသန်းမှု ဝန်ဆောင်မှုများလည်း ရှိသည်။ == မြို့တော်မြင်ကွင်း == === အမွေအနှစ်အဆောက်အဦးများ === ==== ကျိုက်သံလန်စေတီ ==== ဤဘုရားကို အေဒီ ၈၇၅ ခုနှစ်တွင် မွန်ဘုရင် မွတ်ပိရာဇာမင်း လက်ထက်တွင် စတင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို မူလအမြင့် ၅၆ ပေမှ ၁၇ မီတာမှအမြင့် ၁၅၀ (၄၆ မီတာ) အထိ မွန်ဘုရင် [[ဗညားဝါရူး]] (ခေါ်) ဝါရီရူးမင်း (မဂဒူးမင်း) အပါအဝင် ဆက်ခံသော မွန်ဘုရင်များက ပြုပြင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။<ref>Bird, G W (1897). Wanderings in Burma. p. 204.</ref> မော်လမြိုင်၏ ဝိသေသလက္ခဏာ ပျောက်ကွယ်မသွားစေရန် ခရစ်နှစ် ၁၈၃၁ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင် စစ်ကဲ တရားသူကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ '''စစ်ကဲ မောင်ထော်လေး''' သည် အများပြည်သူမှ ရရှိသောရန်ပုံငွေများဖြင့် ဘုရားကို ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သည်။ စာပေ [[နိုဘဲလ်ဆု|နိုဘဲလ်ဆုရ]] အင်္ဂလိပ် ဂန္ထဝင် ကဗျာဆရာ [[ရတ်ဒ်ယတ် ကစ်ပလင်]] (Rudyard Kipling) သည် ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင်ကျော်ကြားသော“ Lookin 'lazy at the sea” ကဗျာစာကြောင်းကို ဤစေတီ၌ ရေးသားခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။<ref>{{Cite web |title=Heritages & Landmarks in Mawlamyine, Myanmar (Burma) |url=http://www.happyfootprints.com/Mawlamyine-attractions/HERITAGES_LANDMARKS |archive-url=https://web.archive.org/web/20160918065801/http://www.happyfootprints.com/Mawlamyine-attractions/HERITAGES_LANDMARKS |archive-date=2016-09-18 |access-date=2025-12-14 |website=www.happyfootprints.com}}</ref> [[File:Architecture at Kyaikthanlan Paya.jpg|thumb|ကျိုက်သံလန်စေတီ]][[ဖိုင်:Mon King bell.JPG|thumb|229x229px|ကျိုက်သံလန်စေတီရှိ ခရစ်နှစ် ၁၅၃၃ တွင် မွန်ဘုရင် သင်္ဂသူရမင်း လှူဒါန်းခဲ့သော ရှေးခေါင်းလောင်း]][[ဖိုင်:Rudyard Kipling three quarter length portrait (cropped).jpg|thumb|226x226px|ရတ်ဒ်ယတ် ကစ်ပလင် - ခရစ်နှစ် ၁၈၉၂ ခုနှစ်]] ==== ဦးဇိနစေတီ ==== [[ဦးဇိနစေတီတော်]]သည် တောင်တန်းများပေါ်တွင် တည်ရှိသည့် အဓိကဘုရားများအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဆံတော်များပါဝင်ပြီး [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို ကာကွယ်ပေးသော ဘုရင်[[အသောကမင်း]] တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၃၈ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သူ ရသေ့ကြီးဦးဇိနကို အစွဲပြုကာ အမည်ပေးခဲ့လေသည်။ ထိုမတိုင်မီက ဘုရားကို ကျိုက်ပဒန် (Kyaik Pa-dhan) ဘုရားဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Wanderings in Burma |url=https://digital.library.cornell.edu/catalog/sea282 |access-date=2025-12-14 |website=digital.library.cornell.edu |language=en}}</ref> [[ဖိုင်:U Zee Na Pagoda 2.jpg|thumb|ဦးဇိနစေတီတော် ခေါ် (ကျိုက်ပဒန်စေတီတော်)]] ==== စတုတ္တသမီးတော်၏ ပြာသာဒ်ဂူ ==== သီပေါဘုရင်၏ စတုတ္ထမြောက်သမီးဖြစ်သော တော်ဝင်မင်းသမီး[[မြတ်ဖုရားက​လေး]] ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယမှ မြန်မာပြည်သို့ပြန်လာပြီး မော်လမြိုင်အနောက် Cantonment လမ်းရှိ ဗြိတိသျှအစိုးရက သူမအား ပေးထားသော စံအိမ်တော်ကြီးတွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။ သူမသည် ခရစ်နှစ် ၁၉၃၆ မတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် မော်လမြိုင်မြို့ရှိ သူမ၏စံအိမ်တော်၌ပင် ကံတော်ကုန်ခဲ့သည်။ ဤစတုတ္တသမီးတော်၏ ပြာသာဒ်ဂူသည် မော်လမြိုင် [[ကျိုက်သံလန်စေတီ]] အနီးတွင်တည်ရှိသည်။ [[File:Four Princesses of Burma.jpg|thumb|[[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]]၏ နောက်ဆုံးစတုတ္တသမီးတော် (လက်ဝဲ အစွန်) - ခရစ်နှစ် ၁၉၁၄ အိန္ဒိယနိုင်ငံ|alt=]] ==== ယုဒသန်၏ ပထမနှစ်ခြင်းဘုရားရှိခိုးကျောင်း ==== ဤဘုရားရှိခိုးကျောင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းဖြစ်ပြီး ခရစ်နှစ် ၁၈၂၇ တွင် ရှေးဦး ပထမဆုံး မြန်မာ - အင်္ဂလိပ်အဘိဓာန်ကို ရေးခဲ့သော [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]]လူမျိုး ခရစ်ယာန် သာသနာပြု ပုဂ္ဂိုလ် အဒိုနီရမ် ဂျပ်ဆင် [[ယုဒသန်|(ယုဒသန်)]] မှတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၎င်းဘုရားရှိခိုးကျောင်းသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန် လှုပ်ရှားမှုအတွက် အရေးပါသော သမိုင်းမှတ်တိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=First Baptist Church of Mawlamyine |url=https://www.wmf.org/projects/first-baptist-church-mawlamyine |access-date=2025-12-14 |website=First Baptist Church of Mawlamyine |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Baptist church restoration a mixed blessing for Myanmar |url=https://asia.nikkei.com/life-arts/life/baptist-church-restoration-a-mixed-blessing-for-myanmar |access-date=2025-12-14 |website=Nikkei Asia |language=en}}</ref> ==== ရှင်မဿဲ အင်္ဂလိကန် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ==== ဤရှင်မဿဲ အင်္ဂလိကန်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးတည်ဆောက်ခဲ့သော အင်္ဂလိပ်အင်္ဂလီကန်ချာ့ချ် ([[:en:Church_of_England|Church of England]]) ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ခရစ်နှစ် ၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် လက်ရှိလှပတင့်တယ်သော ဝိတိုရိယခေတ်ပုံစံ အဆောက်အအုံကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် [[လန်ဒန်မြို့]]မှ နာမည်ကျော်ကြားသော ဗြိတိသျှဗိသုကာပညာရှင်များဖြစ်သော [[:en:James_Piers_St_Aubyn|James Piers St Aubyn]] နှင့် Henry J Wadling ၏ ဒီဇိုင်းဖြစ်ပြီး ဘုရားရှိခိုးကျောင်း အုတ်မြစ်ကျောက်ကို မြန်မာနိုင်ငံ [[ကိုလိုနီခေတ် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော မဟာမင်းကြီးများနှင့် ဘုရင်ခံများ|မဟာဝန်ရှင်တော်မင်းကြီး]] ဆာ[[ချားလ်စ် ကရော့စ်ဝိတ်]]က အုတ်မြစ်ချပေးခဲ့သည်။ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းအဆောက်အအုံသည် အုတ်နီများဖြစ်ပြီး အတွင်းပိုင်းတိုင်များ ကျောက်တုံးများဖြစ်သည်။ Dresden ရှိအင်္ဂလိပ်ဘုရားကျောင်း၏ စံနမူနာဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့စာပေလောကတွင် လျှမ်း⁠လျှမ်းတောက်ကျော်ကြားခဲ့သော အင်္ဂလိပ် စာရေးဆရာ ဂျော့ခ်ျအော်ဝဲလ်သည် ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်ရှိ Imperial Policeman အဖြစ် ဤဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ဤဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် သူ့ဆွေမျိုးများ၏ ကမ္ပည်းများရှိသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်တို့သိမ်းပိုက်ရာတွင် ဂျပန်စစ်တပ်သည် ဤဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် ဆားသိုလှောင်ထားခဲ့သည်။ ဘုရားကျောင်းသည် အသုံးပြုဆဲဖြစ်သော်လည်း ပျက်စီးယိုယွင်းနေပြီး ထိန်းသိမ်းရန် အရေးတကြီးလိုအပ်နေသည်။<ref>{{Cite web |date=2017-03-09 |title=Mawlamyine exudes post-colonial charm, Buddhist shrines and few tourists |url=https://www.denverpost.com/2017/03/09/mawlamyine-myanmar-travel/ |access-date=2025-12-14 |website=The Denver Post |language=en-US}}</ref> ==== ပုလိပ်မင်းကြီးရုံး ==== ခရစ်နှစ် ၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် သံလွင်ပန်းခြံရှိ တောင်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ လှပတင့်တယ်သည့် ဤကိုလိုနီခေတ်အဆောက်အအုံတွင် ဂျော့ခ်ျအော်ဝဲလ်သည် ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် လက်ထောက်ခရိုင် ပုလိပ်မင်းကြီး (Assistant District Superintendent) အဖြစ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref>Meyers, Jeffrey (2010). ''Orwell: Life and Art''. University of Illinois Press. p. 19.</ref> ==== မော်လမြိုင်ထောင်ဟောင်း ==== မော်လမြိုင်ကိုလိုနီခေတ်ထောင်ကို ခရစ်နှစ် ၁၈၃၀ ပြည့်နှစ်များတွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] ကာနတကပြည်နယ်၏ မြို့တော် [[ဘန်ဂလိုမြို့]] (ယနေ့ အိန္ဒိယဆီလီကွန်တောင်ကြား) ၏ လှပသော အခြေခံအဆောက်အအုံများစွာကို ဒီဇိုင်းရေးဆွဲမှုအတွက် ဂုဏ်ပြုခံရသည့် နာမည်ကျော် [[အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ|အိုင်ယာလန်လူမျိုး]] စစ်အင်ဂျင်နီယာ ဆာရစ်ချတ်ဟီရမ်ဆန်ကီသည် ခရစ်နှစ် ၁၈၆၀တွင် ထောင်တွင်းကြီးကြပ်သူအဖြစ် ဤထောင်တွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့စာပေလောကတွင် လျှမ်း⁠လျှမ်းတောက်ကျော်ကြားခဲ့သော အင်္ဂလိပ် စာရေးဆရာ ဂျော့ခ်ျအော်ဝဲလ်၏ ၁၉၃၁ ခုနှစ်ထုတ် ဇာတ်လမ်းတို "A Hanging (1931)"သည် ဤထောင်ထဲမှ ဖြစ်ရပ်မှန်ကို အခြေခံထားသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် [[စင်ကာပူနိုင်ငံ|စင်ကာပူ]]ကျဆုံးပြီးနောက် စင်ကာပူနိုင်ငံ ချန်ဂီအကျဉ်းထောင်မှ ပြောင်းရွှေ့လာသော စစ်သုံ့ပန်း မဟာမိတ်စစ်သားများကို [[သေမင်းတမန် ရထားလမ်း]] ဆောက်လုပ်ရေးသို့ မပို့မီ မော်လမြိုင်အကျဉ်းထောင်တွင် ဂျပန်စစ်တပ်မှ ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။<ref>"Here be monsters: Travelling to Ogre Island". ''The Myanmar Times''</ref><ref>{{Cite web |title=Why we shouldn't forget Sankey... |url=https://www.deccanherald.com/content/226898/why-we-shouldnt-forget-sankey.html |access-date=2025-12-14 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref><ref>Crager, Kelly (2008). Hell Under the Rising Sun: Texan Pows and the Building of the Burma-Thailand Death Railway. Texas A&M University Press. pp. 68–7</ref>[[File:Mawlamyine Prison.jpg|thumb|သမိုင်းဝင် မော်လမြိုင်ထောင် |alt=]] ==== စိန့်ပက်ထရစ် ရိုမန်ကက်သလစ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ==== [[ဖိုင်:Church in Mawlamyine.jpg|thumb|စိန့်ပက်ထရစ် ချာ့ချ်၏ ခရစ်နှစ် ၁၈၅၄ တွင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သော နာရီမျှော်စင်]] စိန့်ပက်ထရစ် ရိုမန်ကက်သလစ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကို ခရစ်နှစ် ၁၈၂၉ တွင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ [[ပြင်သစ်လူမျိုး]]တို့က ခရစ်နှစ် ၁၈၅၄ တွင် ဤချာ့ချ်၏ နာရီမျှော်စင်ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ချာ့ချ်ဝင်းရှိ စိန့်ပက်ထရစ်ကျောင်းသည် ကိုလိုနီခေတ်တွင် အထက်တန်းလွှာကလေးများအတွက် ကျော်ကြားသော ဘော်ဒါကျောင်းဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ချင်းမိုင် တော်ဝင်မင်းသား Sukkasem နှင့် မွန်မိန်းကလေးတို့၏ ဝမ်းနည်းဖွယ် ချစ်ခြင်းမေတ္တာဇာတ်လမ်းသည် ခရစ်နှစ် ၁၈၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ဤကျောင်း၌ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>"Westward, ho!". Bangkok Post.</ref> ==== စိန်တုံးမိဖုရားကျောင်း ==== စိန်တုံးမိဖုရားကျောင်း ခေါ် ([[ရတနာဘုံမြင့်ကျောင်း]]) သည် ကောင်းမွန်သော လက်မှုလက်ရာကြောင့် ကျော်ကြားသည်။ [[စုဖုရားလတ်]]၏ မယ်တော် [[ဆင်ဖြူမရှင်]]၏ အန္တရာယ်ကို ရှောင်တိမ်းသည့်သဘောဖြင့် သီပေါမင်းပိုင် အထက်ပြည် [[မန္တလေး|မန္တလေးရတနာပုံ]]မှ စုန်ဆင်းကာ ဗြိတိသျှပိုင် အောက်ပြည်ရှိ မော်လမြိုင်မြို့တွင် နေထိုင်ခဲ့သည့် [[စိန်တုံးမိဖုရား]]၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် မန္တလေးမှ ဗိသုကာပညာရှင်တို့ကို ခေါ်ယူကာ ခရစ်နှစ် ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ တည်ဆောက်မှု ကုန်ကျစရိတ်အားလုံးကို မော်လမြိုင်မြို့ခံ သူဌေးမ ဒေါ်ရွှေပွင့်က လှူဒါန်းခဲ့သည်။ စိန်တုံးမိဖုရားသည် [[မင်းတုန်းမင်း]]၏ မိဖုရား ၆၄ ပါးတွင် "သီရိပုဗ္ဗာရတနာဒေဝီ"ဘွဲခံ မိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်သည်။ ==== ဝိတိုရိယခေတ်ပုံစံ နာရီစင် ==== [[ဖိုင်:Mon State Government Office.jpg|thumb|[[ဝိတိုရိယ ဘုရင်မ|ဝိတိုရိယခေတ်ပုံစံ]] နာရီစင်]] [[ဝိတိုရိယ ဘုရင်မ|ဝိတိုရိယခေတ်ပုံစံ]] နာရီမျှော်စင်ကို ဝိတိုရိယပန်းခြံ (Victoria Park) ခေါ် (ယခု မောရဝတီပန်းခြံ) အနီး အရှေ့ဘက်တွင် မော်လမြိုင်သားများက ဗြိတိသျှအင်ပါယာထီးနန်း၏ ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီးပြီးနောက် နန်းတက်သည့် [[သတ္တမမြောက် အက်ဒဝပ်ဘုရင်]] အမှတ်တရအဖြစ် ခရစ်နှစ် ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် စိုက်ထူခဲ့သည်။ === ကျွန်းများ === * ဘီလူးကျွန်း * [[ခေါင်းဆေးကျွန်း]] === အခြား === * မွန်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက် * [[ဖားအောက်တောရ|ဖားအောက်တောရ(ပင်မ)]] * ဇိနမာရ်အောင်စေတီ * [[မဟာမြတ်မုနိဘုရား (မော်လမြိုင်မြို့)]] * [[ခန္တီ၊ ဦး၊ ရသေ့ကြီး|ဦးခန္တီ]]ဘုရား == စီးပွားရေး == မော်လမြိုင်မြို့သည် မန္တလေး စကား၊ ရန်ကုန် အကြွား၊ မော်လမြိုင် အစား ဟူသော မြန်မာ စကားပုံတစ်ခု အဖြစ်ကျန်ရစ်အောင်ပင် စားသောက်စရာ သီးနှံများနှင့် ဟင်းလျာများအတွက် ကျော်ကြားမှု ရှိလှသည်။ မော်လမြိုင်မြို့တွင် သစ်စက်အချို့နှင့် စပါးကြိတ်စက် လုပ်ငန်းများ၊ ကျွန်းသစ်နှင့် စပါးများအား သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းများအား လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မော်လမြိုင်သည် တစ်ချိန်က အလုပ်များသော သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေး စင်တာတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိက သင်္ဘောဆိပ်တစ်ခု အဖြစ်လည်း ကျန်ရှိနေသေးသည်။ ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် ဗြိတိန်သင်္ဘောလိုင်းတို့၏ သင်္ဘောအချို့ကို ဤသင်္ဘောကျင်းတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၂၀⁠၀၉ ခုနှစ် မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မော်လမြိုင်မြို့၌ ဗုံးသုံးလုံး ပေါက်ကွဲခဲ့သော်လည်း ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိမှုများကိုမူ အာဏာပိုင်များက ဖော်ပြခြင်း မရှိခဲ့ချေ။ ကျောထောက်နောက်ခံ နယ်များတွင် ကျွန်းသစ်၊ ဆန်စပါးနှင့် ကော်ဖတ် အမြောက်အမြား ထွက်သဖြင့် မြို့၏ ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်၌ သစ်စက်နှင့် ဆန်စက် အများအပြားရှိသည်။ ထိုကျွန်းသစ်၊ ဆန်စပါးနှင့် ကော်ဖတ်များကို နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များသို့ တိုက်ရိုက်တင်ပို့ရောင်းချသည်။ ဒူးရင်းသီး၊ မင်းကွတ်သီး၊ နာနတ်သီး၊ ကြက်မောက်သီး၊ သရက်သီးတို့လည်း အမြောက်အမြား ထွက်ရာ ရန်ကုန်မြို့နှင့် အခြားမြို့များသို့ တင်ပို့ရောင်းချရသည်။ ==== ဒေါင်းမင်းရပ် ==== မော်လမြိုင်မြို့၏ အစည်ကားဆုံးနေရာသည် ဒေါင်းမင်းရပ် ဖြစ်သည်။ အောက်လမ်းမကြီးရှိ အမှတ် (၁) ဈေးကြီးနှင့် သာသနာ့ဗိမ္မာန်လမ်းမကြီးရှိ မြိုင်ရတနာ ဈေးကြီးကို ဒေါင်းမင်းရပ်ဈေးက ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားကြသူများဖြင့် အထူးစည်ကားလှသည်။ ကုန်စည်ဒိုင်နှင့် အဝေးပြေးကားဂိတ်၊ မီးရထား ဘူတာရုံ၊ သင်္ဘောဆိပ်တည်ရှိခြင်းကြောင့် ဒေသခံပြည်သူများ အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်း အပြည့်အဝ ရရှိနေကြပြီဖြစ်သည်။ === စက်မှုဇုန် === မော်လမြိုင်မြို့တွင် စက်မှုဇုန် နှစ်ခုရှိသည်။ မော်လမြိုင်စက်မှုဇုန်အတွင်း စက်မှုလုပ်ငန်းများအဖြစ် အကြီးစား ၄၃ ခု၊ အလတ်စား ၁၃၀ ခု၊ အငယ်စား ၁၅ ခု စုစုပေါင်း ၁၈၈ ခု အား နိုင်ငံတော် အစိုးရထံတွင် မှတ်ပုံတင်ထားပြီးဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇွန်လကုန်အထိ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှု တန်ဖိုး ကျပ် ၁၉⁠၉၈.၉၆ သန်း ရှိပြီး ထုတ်လုပ်မှု တန်ဖိုး ကျပ် သန်း ၉၆၅၈.၉၆ သန်း ရှိပြီးဖြစ်သည်။ ရော်ဘာပြား ကြိတ်စက်လုပ်ငန်း၊ သံရည်ကျိုလုပ်ငန်း၊ သံအမာတင်ခြင်း လုပ်ငန်း၊ ဓာတ်မြေဩဇာ ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်း၊ ရေလုပ်ငန်းသုံး ဘော့သီးလုပ်ငန်း၊ မော်တော်ယာဉ် ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်း စသည်တို့ကို အဓိက လုပ်ကိုင်လျက် ရှိကြသည်။ ရော်ဘာစိုက်ပျိုးရေးကို အဓိက လုပ်ကိုင်သော မြို့ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ ရော်ဘာစိုက်ပျိုးမှု အခြေခံလျက် ရော်ဘာလုပ်ငန်းသုံး စက်ကိရိယာများအပြင် လယ်ယာလုပ်ငန်းသုံး စက်ကိရိယာများကို လည်းကောင်း၊ စပါးခွံလောင်စာဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်ယူနိုင်သော စပါးခွံဓာတ်ငွေ့သုံး အသေးစား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများကို လည်းကောင်း၊ အခြားစက်မှု အထွေထွေသုံး စက်ကိရိယာများကိုလည်းကောင်း ဒေသအခြေအနေနှင့် လိုက်ဖက်ညီမည့် နည်းပညာတို့ဖြင့် ပေါင်းစပ်ဖလှယ်ကာ ထုတ်လုပ်ပေးနေလေသည်။ <ref>{{Cite web |title=Myanmar.com<!-- Bot generated title --> |url=http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Sep16.pdf |accessdate=18 September 2010 |archivedate=29 September 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110929045023/http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Sep16.pdf }}</ref> အသစ်ဖွင့်လှစ်လိုက်သော ကျောက်တန်းစက်မှုဇုန်တွင် သွပ်၊ဆူးကြိုး၊ ရောနှောဘိလပ်မြေ၊ အစားအသောက်နှင့်အချိုရည်ထုတ်လုပ်ရေး၊ အထည်အလိပ်၊ ရွှေသန့်စင်၊ ရေခဲစက်ရုံများ၊ ဖိနပ်ထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံများ၊ ပရိဘောဂလုပ်ငန်း၊ ပလပ်စတစ်လုပ်ငန်းများ၊ အေးမြသောပင်လယ်စာများ အပါအဝင် လုပ်ငန်းမျိုးစုံကို ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ သိုလှောင်ရုံနှင့် ကားဆက်စပ်ပစ္စည်း လုပ်ငန်းများရှိကြသည်။<ref>"New Industrial Zone in Mon State to open this month | Global New Light Of Myanmar.  www.globalnewlightofmyanmar.com. 2016-03-16. Retrieved 2017-08-20.</ref> နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတစ်ခုအနေဖြင့် မော်လမြိုင်တွင် ခေတ်မီဆန်းသစ်သော ပေါင်းစပ်စက်သုံးဓာတ်ငွေ့သုံး ဓာတ်အားပေးစက်ရုံသစ်ကို [[စင်ကာပူနိုင်ငံ]]၏ [[:en:United_Overseas_Bank|United Overseas Bank]] (UOB) ကျောထောက်နောက်ခံ စင်ကာပူကုမ္ပဏီ Asiatech Energy က တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ဤမော်လမြိုင်လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံသစ်သည် မွန်ပြည်နယ်အတွင်း နေထိုင်သူများနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော ဓာတ်အားရရှိရေးကို ဆောင်ကြဉ်းပေးမည်ဖြစ်သည်။<ref>https://www.bbc.com/storyworks/capital/right-by-you/powering-up-myanmar</ref> ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်း ပိုမိုထိရောက်စေရန် [[မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကော်မရှင်|မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်]] (MIC) သည် မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်း အရှေ့ဘက်မြေ ၄၆ ဧကတွင် ကမ်းလွန်ထောက်ပံ့ရေးစခန်းတစ်ခု တည်ဆောက်ရန် စင်ကာပူအခြေစိုက် ကုမ္ပဏီတစ်ခုအား မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကော်မရှင် (MIC) မှ ခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် [[ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်]]ရှိ ကမ်းလွန်ပင်လယ်ပြင်ရှိ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူများအတွက် ကျယ်ပြန့်သော ဝန်ဆောင်မှုများကို ပေးဆောင်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.mmtimes.com/business/22117-the-race-to-build-a-supply-base.html |access-date=30 September 2022 |archive-date=10 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220410113939/https://www.mmtimes.com/business/22117-the-race-to-build-a-supply-base.html }}</ref><ref>https://www.mizzima.com/business-opinion/myanmar-offshore-supply-base-development-further-chaos-or-progress</ref> === သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဗဟို === မော်လမြိုင်သည် အရှေ့တောင်အာရှ [[:en:East–West_Economic_Corridor|အရှေ့အနောက် စီးပွားရေးစင်္ကြံ]](East–West Economic Corridor)၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ အရှေ့-အနောက် ကီလိုမီတာ ၁၄၅၀ ရှည်လျားသော ဤစီးပွားရေးစင်္ကြံသည် [[တောင်တရုတ်ပင်လယ်]]ရှိ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]] [[ဒါနန်မြို့]]မှ မော်လမြိုင်သို့ လာအိုနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့ကို ဖြတ်၍ ဆက်သွယ်ထားသည်။ အရှေ့-အနောက် စီးပွားရေးစင်္ကြံကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံ [[ဘန်ကောက်မြို့|ဘန်ကောက်]]နှင့် ရန်ကုန်အကြား ခရီးသွားလာချိန်သည် သုံးရက်သာရှိပြီး [[မလက္ကာရေလက်ကြား]]မှတဆင့် သမားရိုးကျ ရေကြောင်းကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးအတွက် နှစ်ပတ်မှ သုံးပတ်အထိ လိုအပ်သော ခရီးဖြစ်သည်။ [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၏ Nippon Express ပို့ဆောင်ရေးကုမ္ပဏီသည် ဤလမ်းကိုသုံး၍ ထိုင်းနှင့်မြန်မာကြား ကုန်းလမ်းကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးဝန်ဆောင်မှုကို ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Economy/Roads-can-convert-Myanmar-from-economic-void-to-hub?page=2 |access-date=30 September 2022 |archive-date=8 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908111349/https://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Economy/Roads-can-convert-Myanmar-from-economic-void-to-hub?page=2 }}</ref> == ယဉ်ကျေးမှု == [[ဖိုင်:Thingyan Hta Min.jpg|thumb|မွန်ရိုးရာ သင်္ကြန်ထမင်း]] မော်လမြိုင်မြို့သည် တနင်္သာရီတိုင်းနှင့် ဆက်သွယ်ရန်အတွက် အဓိက ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည့်အပြင် သင်္ဘောဆိပ်နှင့် ပို့ဆောင်ရေး ဗဟိုချက်မ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုဒေသသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ မွန်လူမျိုးများ အဓိကနေထိုင်ရာ ဒေသ ဖြစ်သော်လည်း အမျိုးမျိုးသော ယဉ်ကျေးမှုများကို တွေ့မြင်ရသည်။ မော်လမြိုင်သည် အလွန်ရှေးကျသော ဗုဒ္ဓဘာသာ နေရာဌာန တစ်ခုဖြစ်သော်လည်း ၁၉ ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် ဗြိတိသျှ နှင့် အမေရိကန် ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများရောက်ရှိလာပြီး ခရစ်ယာန်ဘာသာလည်း စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ၁၈၆၀ ခုနှစ်တွင် ဒီလ ရှယ်လီ ဘရားသားစ်က ခရစ်ယာန် သာသနာပြုကျောင်းများကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုနောက် စိန့်ပက်ထရစ် (ယခု မော်လမြိုင် အမှတ်(၅) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း တစ်ခုဖြစ်သော)ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကို ဖွင်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀ ရာစု အစောပိုင်း ကာလများတွင် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ချဲ့ထွင်မှုများဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ဟိန္ဒူလူမျိုးများ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ မော်လမြိုင်မြို့၏ သင်္ကြန်ရေသဘင်ပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျော်ကြားသည်။ ပွဲတော်ရက်များတွင် အနယ်နယ်မှ လာရောက်၍ ရေသဘင်ဆင်နွဲကြသည်။ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း သီတင်းကျွတ်လတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသော သံဃာ ၁ဝ⁠ဝဝ ကျော်ပါဝင်သည့် မောင်ငံဆွမ်းတော်ကြီးလောင်းပွဲသည် မော်လမြိုင်မြို့တွင် အလွန်စည်ကား၍ ထင်ရှားသော ပွဲတော်ကြီးဖြစ်သည်။ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၈၄၄ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂ဝ၄) ခုနှစ်မှ စ၍ မောင်ငံရပ်ကို အုပ်ချုပ်သော မင်းမောင်ငံက ဦးစီးပြုလုပ်ခဲ့ရာ ယနေ့တိုင် မပျက်မကွက် တည်တံ့လျက်ရှိသည်။ (မောင်ငံသည် မွန်လူမျိုးစစ်ကဲကြီး [[မောင်ထော်လေး၊ စစ်ကဲ|မောင်​ထော်​လေး]]၏ တပည့် [[ကင်းဝန်]] ဖြစ်သည်)။ [[မန္တလေး စကား၊ ရန်ကုန် အကြွား၊ မော်လမြိုင် အစား]] ဟူသော မြန်မာ စကားပုံတစ်ခု အဖြစ်ကျန်ရစ်အောင်ပင် မော်လမြိုင်သူ မော်လမြိုင်သားသည် အစားအစာကို အရသာရှိရှိ စီမံချက်ပြုတ်စားတတ်ကြသည်။ မော်လမြိုင်ရွှေရင်အေး၊ မွန်ရိုးရာ မော်လမြိုင်[[သင်္ကြန်ထမင်း|သင်္ကြန်ထမင်း၊]] မွန်ရိုးရာ ရွဲယိုရွက် [[ငါးပေါင်းထုပ်|ငါးပေါင်းထုပ်၊]] မွန်ရိုးရာ ရွှေကြည်မုန့်၊ [[မုန့်ဟင်းခါးအစို|မော်လမြိုင်မုန့်ဟင်းခါး]] ခေါ် မွန်ရိုးရာ ရေစိမ်မုန့်ဟင်းခါး(မုန့်ဟင်းခါးအစို)၊ ဒူးရင်းယို၊ မော်လမြိုင်ကြက်ကလယ်ချက်၊ မွန်ရိုးရာ ကောက်လှိုင်းတီမုန့် အစရှိသည်တို့သည် ကျော်ကြားသည်။ မော်လမြိုင် ကျွဲကောသီး၊ မော်လမြိုင်ဒူးရင်းသီး၊ မော်လမြိုင်မင်းကွတ်သီး အစရှိသည်တို့မှာ အရသာရှိရာတွင်ထင်ရှားသည်။ == ပညာရေး == [[File:Moulmein University - panoramio - joinai.jpg|thumb|200px|[[မော်လမြိုင် တက္ကသိုလ်]]]] === အခြေခံပညာ === မော်လမြိုင်မြို့တွင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းပေါင်း ၁၃ ကျောင်း ရှိသည်။ ၁၈၆၀ ခုနှစ်တွင်စတင် တည်ထောင်သော စိန့်ပက်ထရစ်ကျောင်း (ယခု အမှတ်(၅) အထက်တန်းကျောင်း)၊ ၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင်စတင် တည်ထောင်သော [[အမှတ် (၉) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း မော်လမြိုင်|ရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသအမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း]] (ယခု အမှတ်(၉) အထက်တန်းကျောင်း) များမှာ ထင်ရှားသည်။[[File:Nursing Training School Mawlamyine.jpg|thumb|သူနာပြုနှင့် သားဖွားသင်တန်းကျောင်း (မော်လမြိုင်)|197x197px]] === အဆင့်မြင့်ပညာ === မော်လမြိုင်မြို့တွင် [[မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်]]၊ [[မော်လမြိုင်ပညာရေးကောလိပ်]]၊ [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မော်လမြိုင်)]]၊ [[အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ(မော်လမြိုင်)|အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ(မော်လမြိုင်)၊]] သူနာပြုနှင့် သားဖွားသင်တန်းကျောင်း (မော်လမြိုင်)၊ အားကစားနှင့်ကာယပညာ သိပ္ပံ(မော်လမြိုင်) စသည်တို့ ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar.com<!-- Bot generated title --> |url=http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Sep13.pdf |accessdate=13 September 2010 |archivedate=13 October 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121013232651/http://www.myanmar.com/newspaper/myanmarahlin/Sep13.pdf }}</ref><ref>http://www.spedmyanmar.gov.mm/content/ကျန်းမာရေးနှင့်အားကစားဝန်ကြီးဌာန၊-အားကစားနှင့်ကာယပညာဦးစီးဌာန{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> ၁၈၆၄ ခုနှစ်၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] ဗက်ခနဲ တက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သော နိုင်ငံခြား ပညာသင် ကျောင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သူ [[ရှောလူး၊ ဒေါက်တာ|မောင်ရှောလူး]]သည် မော်လမြိုင်မြို့တွင် မွေးဖွားသော [[မွန်လူမျိုး]]၊ မြန်မာနိုင်ငံသား တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် မြန်မာနိုင်ငံသားများထဲမှ အနောက်တိုင်း ဆေးပညာကို အစပြုခဲ့သူဖြစ်ပြီး အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် ပညာသင်ကြားသော ပထမဆုံး မြန်မာကျောင်းသားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်းအတွက် အဓိက တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သော မော်လမြိုင် တက္ကသိုလ် သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တတိယမြောက် တည်ထောင်သော ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ် ဖြစ်ပြီး ဝိဇ္ဇာဘွဲ့နှင့် သိပ္ပံဘွဲ့များ၊ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့များကို ချီးမြှင့်နိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း [[အဏ္ဏဝါဗေဒ|အဏ္ဏဝါသိပ္ပံ]]ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ပေးနိုင်သော တက္ကသိုလ်အချို့သာရှိရာ မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်သည် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကျောင်းသားများအနေဖြင့် ဆေးပညာ သင်ယူနိုင်ရန် ရန်ကုန်မြို့သို့ သွားရောက် သင်ယူရန် လိုအပ် လေသည်။ == ကျန်းမာရေး == === အစိုးရဆေးရုံများ === * မော်လမြိုင် မိခင်နှင့်ကလေးဆေးရုံကြီး (ခေါ်) အမေရိကန်ဆေးရုံကြီး (ယခင်ကိုလိုနီခေတ် ''Ellen Mitchell Memorial'' ဆေးရုံ) * မော်လမြိုင် အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး * မော်လမြိုင် ခရစ်ယာန် အထူးအရေပြားဆေးရုံ *မော်လမြိုင် တက္ကသိုလ်ဆေးရုံ<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.um1ygn.edu.mm/en/announcement/%E2%80%8B%E1%80%98%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%84/ |accessdate=17 January 2021 |archivedate=2 October 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191002194227/http://www.um1ygn.edu.mm/en/announcement/%E2%80%8B%E1%80%98%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%84/ }}</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 |accessdate=1 January 2019 |archivedate=1 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190101100918/https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 }}</ref> * မော်လမြိုင် တိုင်းရင်းဆေး ဆေးရုံ == အားကစား == [[ဆောက်သန်းမြန်မာ ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း]] (''Southern Myanmar United F.C'') သည် မော်လမြိုင်မြို့၏ မြို့ခံအသင်းတစ်သင်း ဖြစ်သည်။ ဆောက်သမ်းမြန်မာ ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း၏ အိမ်ကွင်းမှာ [[ရာမည အားကစားကွင်း|ရာမညအားကစားကွင်း]] ဖြစ်ပြီး မော်လမြိုင်မြို့တွင် အခြေစိုက်သည်။ ဆောက်သမ်းမြန်မာယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်းသည် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]]စတင် တည်ထောင်ခဲ့စဉ် ၂၀၀၉-ခုနှစ်ကတည်းက ပါဝင်ခဲ့သော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းအသင်းသည် [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]တို့အပါအဝင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတစ်ခုလုံးကို ကိုယ်စားပြုသည်။ == ညီအစ်မမြို့တော် == [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊]] [[အင်ဒီယားနားပြည်နယ်]]ရှိ ဖို့တ်ဝိန်းမြို့ နှင့် မော်လမြိုင်မြို့ တို့သည် ချစ်ကြည်ရေးမြို့တော်သဘောတူညီချက်ထူထောင် ထားရှိပြီးဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.news-sentinel.com/news/local/Fort-Wayne-Sister-Cities-to-sign-Myanmar-friendship-agreement|title=Fort Wayne Sister Cities to sign Myanmar friendship agreement|work=[[The News-Sentinel]]|date=26 January 2016|accessdate=30 March 2016}}</ref> == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> ဖိုင်:Tanlwen Thata.jpg|သံလွင်တံတား(မော်လမြိုင် ကမ်းမှ) ဖိုင်:Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (31).jpg|မော်လမြိုင် မြို့လယ်တစ်နေရာ ဖိုင်:Thanlwin Bridge (Mawlamyine).jpg|[[သံလွင်တံတား(မော်လမြိုင်)]] ဖိုင်:Mawlamyine University - panoramio.jpg|[[မော်လမြိုင် တက္ကသိုလ်]] ဖိုင်:Mawlamyine 253.JPG|[[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မော်လမြိုင်)|နည်းပညာ တက္ကသိုလ် (မော်လမြိုင်)]] ဖိုင်:Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (50).jpg|[[ယုဒသန်]]၏ ပထမနှစ်ခြင်းဘုရားရှိခိုးကျောင်း ဖိုင်:Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (42).jpg|စိန့်ပက်ထရစ်ကျောင်း ဖိုင်:Holy Family Church (3).jpg|Holy Family ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:Pa-Auk Forest Meditation Center (Main) Entrance.jpg|[[ဖားအောက်တောရ]] (ပင်မ) ဖိုင်:Mawlamyine MMR011001701, Myanmar (Burma) - panoramio (51).jpg|[[စိန်တုံးမိဖုရား]] ကျောင်း ဖိုင်:Mawlamyine Railway Station.JPG|မော်လမြိုင်ဘူတာကြီး ဖိုင်:Mawlamyine Coach Station.JPG|မော်လမြိုင် အဝေးပြေးကားဝင်း ဖိုင်:Mawlamyine 20.JPG|သံလွင် ဥယျာဉ် ဖိုင်:Bo Gyoke Aung San Bridge (Be Luu Island).jpg|[[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတံတား (ဘီလူးကျွန်း)]] </gallery> == ကိုးကား == <references/> {{မွန်ပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:မွန်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] g0nzr05nnuwic3yud6w9j4hoy6lt2d6 0 2996 1046523 1032915 2026-08-05T02:11:03Z ~2026-43209-72 146545 i added more info 1046523 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = ပူတာအိုမြို့ |native_name = | native_name = [[ရဝမ်ဘာသာစကား|ရဝမ်]]: <span>Pùdaau</span> {{•}}<br>[[လီဆူဘာသာစကား|လီဆူ]]: <span>ꓒꓴ-ꓡꓱ</span> {{•}}<br>[[ခန္တီးရှမ်းလူမျိုး|ခန္တီးရှမ်း]]: <span>ၸေႊၶန္တီႈလုံ</span> |other_name = Putao |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြို့တည်နေရာပြ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံ |seat = ပူတာအိုမြို့ |seat_type = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] |image_skyline = |image_map = |map_caption = ပူတာအိုမြို့တည်နေရာပြမြေပုံ |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံအမည်]] |subdivision_name = {{အလံ|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = [[File:Flag_of_Kachin_State.svg| 23px]] [[ကချင်ပြည်နယ်|ကချင်]] |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ပူတာအိုခရိုင်|ပူတာအို]] |subdivision_type3 = [[လတ္တီကျု]] |subdivision_name3 = (၂၇)ဒီဂရီ၊ (၁၉)မိနစ် |subdivision_type4 = [[လောင်ဂျီကျု]] |subdivision_name4 = (၉၇)ဒီဂရီ၊ (၂၅)မိနစ် |area_total_km2 = |population_total= ၆၁,၁၀၀<ref>{{Citation|date= 26 August 2014|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၂၂|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= February 26, 2015|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|url-status= dead}}</ref> |population_as_of = ၂၀၁၄ |population_density_km2 = |population_blank1_title =လူမျိုးများ |population_blank1 =*[[ဂျိန်ဖော့လူမျိုး|ဂျိန်ဖော့]]၊ [[လရှီလူမျိုး|လရှီ(လချိတ်)]]၊ [[ရဝမ်လူမျိုး|ရဝမ်]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[တိုင်းလျန်လူမျိုး|တိုင်းခမ်းတီ(ခန္တီးရှမ်း)]] |coordinates_display = |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 27 |latm = 19 |lats = |longEW = E |longd = 97 |longm = 25 |longs = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = + ၆ နာရီ ၃၀ မိနစ် |website = }} '''တာအိုမြို့'''သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံး ခရိုင်မြို့ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက်အမြင့်ပေ-၁၄၈၀ တွင်တည်ရှိသည်။ [[မြစ်ကြီးနားမြို့]]မှ (၂၁၈)မိုင် အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ပူတာအိုသည် [[ကချင်ပြည်နယ်]]အတွင်းရှိ [[ပူတာအိုခရိုင်]]ရုံးစိုက်ရာ မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ဆက်သွယ်သွားလာရေး လွန်စွာ ခက်ခဲခဲ့ပြီး နွေရာသီအတွင်းသာ ကားလမ်းဖြင့် သွားလာနိုင်ပြီး လေယာဉ်ဖြင့်သာ ဆယ့်နှစ်ရာသီ သွားလာနိုင်သည်။ တောင်တန်းများဖြင့် ဝိုင်းရံထားသော [[ပူတာအို ချိုင့်ဝှမ်းဒေသ]]တွင် တည်ရှိသော မြို့ဖြစ်သည်။ ယနေ့ NLD အစိုးရလက်ထက်တွင် ကားလမ်းသစ်ဖောက်လုပ်မှုကြောင့် ရာသီမရွေး ကားလမ်းဖြင့် သွားလာနိုင်ပြီဖြစ်‌လေသည်။ [[File:Jingpo girl, Lisu girl and Rawang girl.jpg|thumb|Jingpo girl, Lisu girl and Rawang girl (From left to right) in Putao]] [[File:Local women heading to Putao Market.jpg|thumb|Three local women heading to Putao Market to sell their goods.]] [[File:Two boy fishing in a river in Putao region.png|thumb|Two boy fishing in a river in Putao region]] == သမိုင်းစဉ် == ပူတာအိုဒေသကိုရှေးက ရှမ်းဒေသဟုခေါ်သည်။ အထက်ချင်းတွင်းရှိ ဇင်းကလိန်ခန္တီးနှင့်အမည်ကွဲလွဲစေရန် ခန္တီးကြီးဟုခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်းဘာသာ]]အားဖြင့် ရွှေထွက်သောဒေသဟူ၍ဖြစ်သည်။ နန်ချောင်ပြည် ပျက်သုန်းပြီးနောက် တိုင်ရှမ်းတို့သည် မြန်မာပြည်တွင်းသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာကြကာ မြို့ပြနိုင်ငံများ တည်ထောင်ကြသည်။ မိုင်းမောကို မြို့တော်အဖြစ်သတ်မှတ်ပြီး မိုးကောင်းကို ဒုတိယမြို့တော်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ မိုးကောင်းရှမ်းတို့သည် နယ်မြေသစ်များ ရှာဖွေထူထောင်ကြရာ ဟူးကောင်းနယ်၊ အာသံနယ်၊ ခန္တီးလုံနယ်တို့ ပေါ်ပေါက်လာကြသည်။ ခန္တီးလုံနယ်တွင် နေထိုင်သူများကို ခန္တီးရှမ်းများဟုခေါ်သည်။ခန္တီးလုံနယ်၏ အနောက်ဖက် နှင့် အနာက်တောင်ဖက်ရှိ ခခူးကုန်းမြင့် ဒေသတို့တွင် ဂျိန်းဖောဒူဝါကြီးများ ကြီးစိုးကြသည်။ ပူတောင်းနယ် အရှေ့ဖက်တွင်မူ ခန္တီးစော်ဘွား တို့နှင့် မိတ်ဖွဲ့ထားသည့် ကချင် ဂွမ်ရောင်ဂွမ်ဆာ ဟုခေါ်သော ခေတ်ဦးကချင် ဒီမိုကရစီ စနစ် ကို ကျင့်သုံး သည့် ‌ဒူလင်းအနွယ် ကချင်များ နေထိုင်ကြသည်။ ပူတောင်းနယ်တွင် စော်ဘွား ၄ ဦနေထိုင်ကြသည်။းရှိပြီး မိုးကောင်းစော်ဘွားအား ကျိုးနွံရသည်။ မိုးကောင်းအား မြန်မာဘုရင်များ သိမ်းပိုက်ချိန်မှစ၍ ပူတောင်းရှိ ခန္တီးစော်ဘွားတို့သည် မြန်မာဘုရင်အား သစ္စာခံခဲ့ကြသည်။ ပူတောင်းဆိုသည်မှာ ရှမ်းဘာသာအားဖြင့် ပူ -အဘိုး၊ တောင်း - စောင့်သည်(အဘိုးမျှော်မြို့)ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ပူတောင်းကို အင်္ဂလိပ်တို့သိမ်းပိုက်ချိန်တွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ( PUTAO)ရေးရာမှ မြန်မာအသံထွက်မှာ ပူတာအို ဖြစ်သွားသည်ဟု ဆိုသည်။ ၁၉၁၄-ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ တပ်ဖွဲ့တို့သည် ပူတောင်းကျေးရွာ အနီး၌ စခန်းချ နေထိုင်ကြသည်။ ၁၉၁၆-ခုနှစ်တွင် မြေပုံအညွှန်း (အင်တီ-၀၁၈၅)သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ထိုမှ ပူတာအိုဒေသကို ခရိုင်ဖွဲ့စည်းပြီး အုပ်ချုပ်ကြသည်။ ပထမဆုံး ခရိုင်ဝန်မှာ မစ္စတာ ဟတ်ဇ်(Mr. Heartz) ဖြစ်သည်။ ခရိုင်ဝန်နေထိုင်ခဲ့သော ခံတပ်ကို ဖိုဟတ်ဇ်() ခံတပ်ဟု ခေါ်တွင်ကြသည်။ ၁၉၂၅-ခုနှစ်တွင် ခရိုင်ကို ဖျက်သိမ်းပြီး [[မြစ်ကြီးနားခရိုင်]] အတွင်းသို့ ထည့်သွင်းကာ ခရိုင်ခွဲအဖြစ် ပူတောင်းကျေးရွာသို့ ပြောင်းရွေ့ တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၆၅-ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ(၁)ရက်နေ့တွင် ပူတာအိုမြို့ကို ခရိုင်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ် စေခဲ့သည်။ ၁၉၇၂-ခုနှစ် စနစ်သစ်အုပ်ချုပ်ရေး အရ ခရိုင်ကို ဖျက်သိမ်း၍ ပူတာအိုမြို့နယ်ကို (က)အဆင့်ရှိသော မြို့နယ်အဖြစ် သတ်မှတ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ လက်ထက် (၂၈-၉-၉၂)ရက်နေ့တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာ အမှတ်(၁၄၂-၉၂)ဖြင့် ပူတာအိုခရိုင်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှားပါးသော “တာကင်”ခေါ် [[သားမင်း]] ကောင်၊[[တောင်ဆိတ်]]၊ [[ကတိုးကောင်]]နှင့် ကမ္ဘာ့ရှားပါး[[လိပ်ပြာ]]အမျိုးစုံနင့် [[ဝက်ဝံ]]တို့ကိုလည်း ပူတာအိုခရိုင်တွင် တွေ့ရှိရသည်။ == နေထိုင်သော လူမျိုးများ == *[[ဂျိန်ဖော့လူမျိုး|ဂျိန်ဖော့]]၊ *[[လရှီလူမျိုး|လရှီ(လချိတ်)]]၊ *[[ရဝမ်လူမျိုး|ရဝမ်]]၊ *[[လီဆူးလူမျိုး|လီဆူး]]၊ *[[တိုင်းလျမ်လူမျိုး|ရှမ်းနီ]] *[[ခန္တီးရှမ်းလူမျိုး|ခန္တီးရှမ်း]] စသည့်တိုင်းရင်းသားများ နေထိုင်ကြသည်။ == သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ရာသီဥတု == ရေခဲတောင်များ ဝန်းရံထားသဖြင့် ရာသီဥတုအေးမြသည်။ နွေရာသီတွင် တစ်ခါတစ်ရံ အပူချိန်မြင့်မားတတ်သည်။ ဆောင်းဥတုတွင် အေးမြလှသည်။ ရေခဲမှတ်အောက် ရောက်သည်အထိ အပူချိန်ကျဆင်းတတ်သည်။ ==စီးပွားရေး== *တောင်ယာလုပ်ငန်း *သဘာဝတောထွက်ရှာဖွေရေးလုပ်ငန်း *ခရီးသွားလမ်းပြလုပ်ငန်း [[File:Tourists on boat enjoying pristine nature of Putao region.jpg|thumb|Tourists on boat enjoying pristine nature of Putao region]] == ပူတာအို ခရီးသွားလုပ်ငန်း == ပူတာအို ခရီးသွားလုပ်ငန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သဘာဝအခြေခံ ခရီးသွားလုပ်ငန်းအား ပိုမို အထောက်အကူဖြစ်စေသည်။ အဓိကအားဖြင့် [[သဘာဝ]] တောင်တောင်ရေမြေ [[သယံဇာတ]]များ ပေါကြွယ်ဝသော ထို ဒေသအား သွားလာလည်ပတ်လိုသူများပြားလေ့ရှိသသည်။ အထူးသဖြင့် ပြည်ပခရီးသွားများ [[ဖုန်ကန်ရာဇီ]] ရေခဲတောင် ဒေသသို့ သွားရောက်လိုကြသည်။ လာရောက်လည်ပတ်လိုသူ [[နိုင်ငံခြားသား]]များ အနေဖြင့် [[မြန်မာ့ဟိုတယ်နှင့်ခရီးသွားလုပ်ငန်း]] မှ ကြိုတင် ခွင့်ပြုချက်ရယူရန် လိုအပ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Putao {{!}} Tourism Transparency<!-- Bot generated title --> |url=http://www.tourismtransparency.org/cities/putao |accessdate=21 June 2014 |archivedate=22 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140522000545/http://www.tourismtransparency.org/cities/putao }}</ref> == အုပ်ချုပ်ရေး == {{empty section}} ==စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ== * [[ခါကာဘိုရာဇီ အမျိုးသားဥယျာဉ်]] ရှိသည်။ * [[ခါကာဘိုရာဇီ]]၊ [[ဂမ်လန်ရာဇီ]]၊ [[ဖုန်ကန်ရာဇီ]]၊ မဒွယ်ရာဇီ၊ [[ဖန်ဂလန်ရာဇီ|ဖန်ဂရန်ရာဇီ]]၊ [[လွန်ခရူမာဒင်]] စသောနှင်းဖုံးတောင်များရှိသည်။ * မူလာရှီးဒီချောင်းကို ဖြတ်သော ကိုက်(၂၀၀)ရှည်၍ (၆)ပေအကျယ် မူလာရှီးဒီကြိုးတံတား ရှိသည်။ နောင်ခိုင်တွင် ဒဏ္ဍာရီလာသဘာဝကျောက်နဂါးလည်းတည်ရှိလေသည်။ <ref>ဒေါ်ခင်သိန်း(မြန်မာစာပါမောက္ခ) မြစ်ကြီးနားတက္ကသိုလ် ၏ “ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ မြို့နယ်အမည်များ လေ့လာချက်”</ref> == စာကိုး == <references/> = ဓာတ်ပုံ = <gallery> File:Putao_Sign.jpg|ပူတာအိုမြို့ File:Kaung Mu Lone bridge.jpg|ကောင်းမှုလုံတံတား </gallery> {{ကချင်ပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ကချင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] mxmvf9artsmiyuw73t9bwwvgc8d2s7l 0 3134 1046524 1041653 2026-08-05T02:19:20Z Chenzeyan29 141880 /* တောင်ကြီးမြို့သမိုင်း */ 1046524 wikitext text/x-wiki {{Infobox မြို့ <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| | official_name = တောင်ကြီးမြို့ | other_name = Taunggyi | native_name = {{shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}} <small>(ရှမ်း)</small><br>{{blk|ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ}} <small>(ပအိုဝ်း)</small> | nickname = တောင်တန်းမြို့တော် | settlement_type = <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> | settlement_type = ပြည်နယ်မြို့တော် | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = {{multiple image|total_width=270px|perrow=1/2/2/1|border=infobox | image1 = Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg | alt1 = | image2 = Celebration above us.jpg | alt2 = | image3 = စူဠာမုနိဆုတောင်းပြည့်မြတ်စွာဘုရား.jpg | alt3 = | image4 = Houses on the hills of Kan Gyi Quarter, Taunggyi, Myanmar.jpg | alt4 = | image5 = Old cherry blossom tree near Shan State Buddhist University, Taunggyi.jpg | alt5 = | image6 = Sulamuni Pagoda against the backdrop of Taunggyi Crag, Shan State, Myanmar.jpg | alt6 = }} | image_map = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=8}} | imagesize = | image_caption = <small> အထက်မှစ၍: ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားနှင့်တောင်ကြီးမြို့မြင်ကွင်း၊ တောင်ကြီးတန်ဆောင်တိုင်ဖွင့်ပွဲည၊ စူဠာမုနိလောကချမ်းသာစေတီတော်၊ ကန်ကြီးရပ်ကွက်၊ ရှမ်းပြည်နယ် ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်အနီးရှိ သက်တမ်းရင့် ချယ်ရီပင်ကြီး ဝေဆာစွာ ပွင့်ဖူးနေပုံ၊ တောင်ကြီးမြို့။ </small> | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = တောင်ကြီးမြို့၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_mapsize = 250 <!-- Location ------------------>| coordinates_region = MM မြန်မာနိုင်ငံ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | subdivision_type1 = ပြည်နယ် | subdivision_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | subdivision_type2 = ခရိုင် | subdivision_name2 = [[တောင်ကြီးခရိုင်]] | subdivision_type3 = မြို့နယ် | subdivision_name3 = [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = တည်ထောင်ခြင်း | established_date = ၁၈၉၄ | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | area_magnitude = | unit_pref = Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = 246675 | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = လူမျိုးများ | population_blank1 = [[ပအိုဝ်း]]၊[[ဗမာ]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ဓနု]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]]၊ [[ဗမာအိန္ဒိယလူမျိုး|အိန္ဒိယ]]၊ [[မြန်မာပြည်ဖွား ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ|ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တောင်ရိုး]]။ | population_blank2_title = ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု | population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်]]၊ [[အစ္စလာမ်]]၊ [[ဟိန္ဒူ]]၊ [[ဆစ်ခ်ဘာသာ]]။ | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> | timezone = | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | latd = 20 | latm = 47 | lats = | latNS = N | longd = 97 | longm = 02 | longs = | longEW = E | elevation_m = ၁၄၀၀ | elevation_ft = ၄၇၁၂ <!-- Area/postal codes & others -------->| postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = ၀၈၁<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm |accessdate=19 July 2010 |archivedate=15 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110615013401/http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm }}</ref> | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} '''တောင်ကြီးမြို့''' ({{lang-shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}; {{lang-blk|ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့လည်း ဖြစ်သည်။တောင်ခြေလွင်ပြင်တွင် တည်ရှိခြင်းမဟုတ်ဘဲ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းကြီး ၏အထက် ပင်လယ်ရေပြင်အမြင့်ပေ ၄,၇၁၂ ပေ (၁,၄၃၆ မီတာ)ပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်တည်ထားသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သောကြောင့် ကောင်းကင်မြင့်မြင့်၌ နတ်ဗိမာန် မြို့တော်ကြီးတစ်ခု သဖွယ်တည်ရှိနေသည်။တောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိခြင်းကြောင့် မြို့၏ မည်သည့်နေရာကမဆို ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ချိုင့်ဝှမ်းလွင်ပြင်များနှင့် တောင်တန်းကြီးများ၏ အလှကို အပေါ်စီးမှ စီးမိုးမြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တစ်နှစ်ပတ်လုံး သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သော တောင်ပေါ်လေကို ရှူရှိုက်ရသဖြင့် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော တောင်စခန်းမြို့ တစ်ခုအဖြစ်လည်း ကျော်ကြားသည်၊၊<ref name="climatedata">{{cite web |title=Climate of Taunggyi |url=https://en.climate-data.org/asia/myanmar/shan-state/taunggyi-3652/ |publisher=Climate-Data.org |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့သည် အေးမြသာယာသော တောင်စခန်းမြို့တစ်ခု ဖြစ်ရုံတင်မကဘဲ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ အချက်အချာကျသော ဗဟိုချက်မမြို့လည်း ဖြစ်သည်၊၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း (ကျိုင်းတုံ) တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် လမ်းမကြီးများပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုအတွက် အရေးပါသော မဟာဗျူဟာမြောက် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ထို့ပြင် ပြည်နယ်အစိုးရရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ခေတ်မီအဆင့်မြင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ၊ တက္ကသိုလ်များနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု လုပ်ငန်းများ စုစည်းရာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစည်ကားဆုံးသော မြို့ပြအချက်အချာလည်း ဖြစ်ပေသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ ဆောင်းဦးနှင့် ဆောင်းနှောင်းကာလများတွင် ပွင့်လန်းသည့် [[ချယ်ရီပန်း]]၊ နွေဦးကာလတွင် ဖူးပွင့်သည့် ခရမ်းပြာရောင် [[စိန်ပန်းပြာ ]]နှင့် ဆွယ်တော်ပန်း တို့ကြောင့် မြို့၏အလှမှာ ပိုမိုတင့်တယ်လျက် ရှိသည်၊၊ == တောင်ကြီးမြို့သမိုင်း == ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် မတိုင်မီက တောင်ကြီးမြို့နေရာသည် တဲအိမ်အနည်းငယ်သာရှိသည့် ပအိုဝ်းရွာငယ်လေး တစ်ရွာသာ ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က ရွာအမည်ကို ပအိုဝ်းဘာသာဖြင့် ဒုံတောင်တီ (ဒုံ - ရွာ၊ တောင်တီ - တည်ပင်ပေါက်ရာ) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ရှမ်းဘာသာဖြင့် တွမ်တီး ဟု ခေါ်ဆိုပြီး တည်ပင် (သို့မဟုတ်) ကတည်ပင် ပေါက်ရာရွာ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref name="history1">ယုဝတီမာလာသိန်း၊ "မဟာပါသာဏမုံတဝဂူ ဆောင်းပါး"၊ ယုဝတီဂျာနယ်၊၊</ref> နောင်တွင် မြန်မာအသံဖြင့် တောင်ကြီး ဟု ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုရွာနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ပင်လုံရွာ၊ ရှမ်းရွာ၊ မွန်ခြိန်ရွာ (မိန်မြိန်ရွာ) နှင့် ဝါးပြားရွာများသာ ရှိခဲ့ပြီး ရေကန် လေးကန်နှင့် အင်းကြီးတစ်အင်း ရှိခဲ့သည်။ရှမ်းလူမျိုးများ၏ သမိုင်းဝင် ပင်မမြို့တော်များမှာ လင်းခေး၊ မိုင်းပွန်၊ သီပေါ၊ သိန္နီ၊ ကျိုင်းတုံ စသည့် နန်းမြို့တော်များ ဖြစ်ကြပြီး၊ တောင်ကြီးမြို့သည်မူ မူလက ပအိုဝ်းရွာလေးတစ်ရွာသာ ဖြစ်ခဲ့ကာ ဗြိတိသျှတို့က မြို့တော်အဖြစ် အကွက်ချ တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>Saimong Mangrai, Sao, ''The Shan States and the British Annexation'', Cornell University Southeast Asia Program, 1965.</ref> [[File:Taunggyi Scape.jpg|thumb|တောင်ကြီးမြို့]] ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့ အထက်မြန်မာပြည်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ရှမ်းပြည်နယ်သို့ တက်လာကာ ပထမဦးစွာ ညောင်ရွှေမြို့နယ်၊ မိုင်းသောက်ကျေးရွာတွင် စတင်ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် မိုင်းသောက်ဒေသသည် ငှက်ဖျားရောဂါ ထူထပ်ခြင်း၊ ပထဝီအနေအထားနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အခက်အခဲများကြောင့် ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ရုံးကန်နားများကို ယခုတောင်ကြီးမြို့ တည်ရာအရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။<ref name="history2">တောင်ကြီးမြို့ သမိုင်းမှတ်တမ်းများ၊၊</ref> ဗြိတိသျှ အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိ Sir J. George Scott ၏ စာရင်းဇယားများအရ ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့သည် ပူပြင်းသော ညောင်ရွှေ အုပ်ချုပ်ရေးစခန်းအစား အေးမြသော တောင်ကြီးဒေသသို့ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ စခန်းပြောင်းရွှေ့ရန် ကွင်းဆင်းစစ်ဆေးခဲ့စဉ်က ထိုနေရာတွင် ပအိုဝ်း မိသားစု အိမ်ခြေ ၁၆ အိမ်ခန့်သာရှိသော ပအိုဝ်းရွာငယ် ကို စတင်တွေ့ရှိခဲ့ကြောင်း အတိအကျ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ <ref>Scott, J. George, ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States'', 1900.</ref> အင်္ဂလိပ်အစိုးရသည် တောင်ကြီးမြို့ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၃ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၉၀ ပြည့်နှစ်) တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု မှတ်တမ်းအချို့က ဆိုသော်လည်း၊ အချို့သော သက်ကြီးရွယ်အိုများ၏ အဆိုအရ ၁၂၅၁ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၈၉) တွင် စတင်တည်သည်ဟုလည်း ဝိဝါဒ ရှိသည်။ တောင်ကြီးမြို့ကို မြို့ကွက်ပုံစံ စနစ်တကျ ရေးဆွဲ၍ လမ်းမကြီး လမ်းငယ်များ ဖောက်လုပ်ကာ တပ်မြေဌာနကဲ့သို့ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် တောင်ကြီးမြို့၌ အိမ်ခြေ ၁,၀၀၀ ခန့် ရှိလာခဲ့သည်။ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်လာသကဲ့သို့ စစ်ရေးအရလည်း ဗြိတိသျှတပ်ဖွဲ့များ၏ အဓိကစခန်းနှင့် ရိက္ခာပံ့ပိုးရာ ဗဟိုချက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မြို့၏ ရပ်ကွက်များကို အဆင့်ဆင့် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ဈေးပိုင်းရပ်သည် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသည့် ဇရပ်ဒကာ ဦးချုံနှင့် ပဉ္စင်းဘဖြူတို့က တည်ခဲ့သည်။ကူညီကုန်းရပ် (ယခင် ကူလီကုန်း)သည် အင်းလေးဒေသမှ စော်ဘွားနှင့် မတည့်၍ ပြောင်းရွှေ့လာသော အင်းသားလမ်းအလုပ်သမား (ကူလီ) များကို အခြေချစေကာ ဘုရားဒါယကာ ညွန့်နှင့် ဒါယကာ ကျော်တို့က တည်ခဲ့သည်။ညောင်ပင်သာရပ် (ယခင် ထာခယ်ရွာ)သည် ဆရာစန္တက တည်ခဲ့သည်။ နဂါးပတ်ကျောင်းဝန်းကျင်သည် မောင်ဖာဝမ်က တည်ခဲ့သည်။ယခု မြို့မဈေးကြီး တည်ရှိရာနေရာသည် ယခင်က ဦးကြီးခမ်းလော်ရွာ နေရာဟောင်း ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့ဘက် တောင်တန်းများပေါ်တွင် မိရဲ၊ သထုံ၊ ဝိန်ယ အစရှိသော ပအိုဝ်းရွာများ ရှိခဲ့ပြီး ဝိန်ယ မှာ ပအိုဝ်းဘာသာဖြင့် မြို့ဟောင်း ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် ၎င်းနေရာသည် တောင်ကြီးမြို့၏ မူလအစ မြို့ဟောင်းနေရာ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ တောင်ကြီးမြို့ဦးအစပိုင်းတွင် ကန်ဦးကျောင်း၊ မင်းကျောင်း၊ ကုန်းသာကျောင်း၊ နဂါးပတ်ကျောင်းနှင့် ပထမတောင်ကျောင်းကြီးများသာ ရှိခဲ့သည်။ မင်းကျောင်း၏ ပထမဆုံး ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်မှာ မဲနယ်တောင်တန်း၊ လုံဒါရွာမှ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသား ဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ မြို့၏အရှေ့ဘက် တောင်ထိပ်တွင် စေတီတော်တစ်ဆူနှင့် ထူးခြားသော ကျောက်ဆောင်ကြီးများ ရှိသောကြောင့် ဒေသခံများ အမြဲမပြတ် သွားရောက်ဖူးမြော် လည်ပတ်လေ့ရှိသည်။ == ပထဝီဝင်နှင့် ရာသီဥတု == တောင်ကြီးမြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပျမ်းမျှ ၄,၇၁၂ ပေ (၁,၄၃၆ မီတာ) မြင့်သော ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့် ၏ အနောက်ဘက်အစွန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ပထဝီဝင်သတ်မှတ်ချက်အရ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၀ ဒီဂရီ ၄၇ မိနစ်နှင့် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇ ဒီဂရီ ၀၂ မိနစ်တွင် တည်ရှိသည်။ တောင်ကြီးမြို့၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင် သည် ထူးခြားပြီး အခြားသော မြေပြန့်လွင်ပြင်မြို့များကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ ရှမ်းရိုးမတောင်တန်းကြီးများ၏ ကုန်းမြင့်ကမ္ဘားနံရံ ပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်ဖြန့်ကျက်တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Bender1983">Bender, F. (1983). ''Geology of Burma''. Gebrüder Borntraeger. p. 112. ISBN 978-3-443-11001-7.</ref> [[File:Taunggyi cityscape seen from Nyaungshwe plain.jpg|thumb| ညောင်ရွှေလွင်ပြင်မှ လှမ်းမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့တည်နေပုံ]] ဘူမိဗေဒဖွဲ့စည်းပုံအရ တောင်ကြီးမြို့ပြ တည်ရှိရာ ကုန်းမြင့်ကြီးသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးနှင့် လှုပ်ရှားမှုအရှိဆုံး သက်တမ်းရင့် ပြတ်ရွှေ့ကြီးတစ်ခုဖြစ်သည့် ကျောက်ကြမ်းပြတ်ရွှေ့ ၏ ဘူမိရုပ်သွင် လှုပ်ရှားမှုများကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Bertrand, G., & Rangin, C. (2003). ''Tectonics of the Western Margin of the Shan Plateau (Myanmar)''. Journal of Asian Earth Sciences, 21(9), 951-967.</ref> ဤပြတ်ရွှေ့ကြီးကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကမ္ဘားနံရံ၏ အနောက်ဘက်အောက်ခြေတွင် စိမ်းစိုလှပသော ညောင်ရွှေလွင်ပြင် (Nyaungshwe Valley) နှင့် [[အင်းလေးကန်]] တည်ရှိပြီး၊အရှေ့ဘက်မျက်နှာစာတွင် အမြင့်ပေ ၅,၀၀၀ ကျော်ရှိပြီး ထုံးကျောက် များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော မတ်စောက်သည့် ကျောက်ဆောင်ထောက် တောင်ကုန်းကြီး သို့မဟုတ် တောင်ချွန်းကြီး သည် မြို့ပြတစ်ခုလုံးကို မေးတင်စီးမိုးထားသည်။ အနောက်ဘက်တွင်မူ နိမ့်ဆင်းသွားသော မြေမျက်နှာသွင်ပြင်နှင့်အတူ ကလောကုန်းမြင့်ဒေသ၊ ဆီဆိုင်တောင်ကြားလမ်းများနှင့် ချိတ်ဆက်လျက်ရှိသည်။ ဤကဲ့သို့ ကုန်းမြင့်ထိပ်ဖျားတွင် တိုက်ရိုက်တည်ရှိနေခြင်းကြောင့် တစ်နှစ်ပတ်လုံး သာယာအေးမြသော ကုန်းမြင့်သမပိုင်းရာသီဥတု ကို ရရှိစေကာ၊ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ "တိမ်လွှာမေးတင် မြို့တော်" အဖြစ် ရုပ်လုံးပေါ်လွင်လျက်ရှိသည်။<ref name="Scott1901">Scott, J. G. (1901). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States''. Government Printing. Part 2, Vol. 3, p. 245.</ref> တောင်ကြီးမြို့၏ မြို့ပြဗိသုကာဒီဇိုင်းသည် သဘာဝအနိမ့်အမြင့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်နှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် အကွက်ချထားသည့် လှေကားထစ်ပုံစံ ကုန်းမြင့်အဆင့်ဆင့်မြို့ပြစနစ် (Terraced Urban Grid System) ကို အသုံးပြုထားသည်။ မြို့ပြ၏ ပင်မဝင်ရိုးစွန်းဖြစ်သော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်းမကြီးသည် တောင်တန်း၏ အနိမ့်အမြင့် Contour Line များအတိုင်း မြောက်မှတောင်သို့ ရှည်လျားစွာ ဖောက်လုပ်ထားသည်။ ယင်းလမ်းမကြီးများကို အရှေ့နှင့်အနောက် ချိတ်ဆက်ပေးသော လမ်းသွယ် များမှာမူ မတ်စောက်သော တောင်စောင်းအတက်အဆင်း (Steep Slopes) များအဖြစ် တည်ရှိနေသဖြင့် မြို့ပြကို အကွက်ချစနစ်ကျနစေသည်။မြေပြန့်ဧရိယာ ကန့်သတ်ချက်ရှိသော ကုန်းမြင့်မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ခေတ်မီဗိသုကာနည်းပညာများဖြစ်သော ခိုင်ခံ့သည့် Structural Retaining Walls နှင့် Foundation Engineering များကို အသုံးပြုကာ တောင်စောင်းများတွင် ခေတ်မီအထပ်မြင့် လူနေအဆောက်အအုံများနှင့် စီးပွားရေးအဆောက်အအုံများကို စုစည်းတည်ဆောက်ထားသည်။<ref name="DHSHD2024">Department of Urban and Housing Development (DUHD). (2024). ''Taunggyi Urban Development Vision and Spatial Framework''. Ministry of Construction. pp. 12–15.</ref>မြို့ပြဗဟိုချက်များတွင် သဘာဝအစိမ်းရောင်နယ်မြေ (Green Spaces) များဖြစ်သည့် မြကန်သာပန်းခြံ နှင့် စဝ်စံထွန်းပန်းခြံကဲ့သို့သော နေရာများကို ထိန်းသိမ်းထားရှိသည့်အပြင်၊ တောင်ပေါ်မှ ထွက်ရှိသော "ဂူနီရေထွက်" ကဲ့သို့သော သဘာဝကုန်းမြင့်ရေထွက်မျက်နှာစာ (Natural Spring Frontage) များကို မြို့ပြရေပေးဝေရေးစနစ်နှင့် အပန်းဖြေကဏ္ဍတို့တွင် ခေတ်မီစွာ ပေါင်းစပ်အဆင့်မြှင့်တင်ထားသည်။ တောင်ကြီးမြို့၏ ဤကဲ့သို့သော ခေတ်မီတောင်ပေါ်မြို့ပြရုပ်သွင်၊ ပထဝီဝင်နှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်သည့် မြို့ကွက်ဒီဇိုင်းတို့ကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ်၏ စံပြဗိသုကာလက်ရာအဆန်းပြားဆုံးနှင့် သန့်ရှင်းစိမ်းစိုသော ကုန်းမြင့်အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော်အဖြစ် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။<ref name="ShanMasterPlan">Shan State Government. (2023). ''Shan State Spatial Development Master Plan (2020-2040)''. Regional Planning Sector. pp. 78–81.</ref> မြင့်မားသော မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ကြောင့် တစ်နှစ်ပတ်လုံး သာယာအေးမြသော ရာသီဥတုရှိပြီး မုတ်သုံရာသီဥတု၏ သက်ရောက်မှုကြောင့် မေလမှ အောက်တိုဘာလအတွင်း မိုးရွာသွန်းမှု များပြားလေ့ရှိသည်။ နွေရာသီ (ဧပြီလ နှင့် မေလ) သည် အပူဆုံးကာလဖြစ်သော်လည်း ပျမ်းမျှအမြင့်ဆုံးအပူချိန်သည် ၂၇ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ဝန်းကျင်သာရှိပြီး၊ ဆောင်းရာသီ (နိုဝင်ဘာလမှ ဖေဖော်ဝါရီလ) တွင်မူ မြောက်ပိုင်းမှအေးများကြောင့် အပူချိန်သည် ၇ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်အထိ သိသိသာသာ အေးစိမ့်ဆင်းသက်သွားလေ့ရှိသည်။<ref name="MyanmarMet">မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန (မြန်မာနိုင်ငံ)။ (၂၀၂၄)။ ''တောင်ကြီးမြို့၏ နှစ်အလိုက် မိုးလေဝသနှင့် ရာသီဥတုအချက်အလက်များ''။</ref> {{Weather box |location = တောင်ကြီးမြို့ (ပျမ်းမျှဒေတာများ) |metric first = yes |single line = yes |Jan high C = 22.1 |Feb high C = 24.5 |Mar high C = 27.2 |Apr high C = 28.5 |May high C = 26.8 |Jun high C = 24.8 |Jul high C = 24.1 |Aug high C = 23.9 |Sep high C = 24.5 |Oct high C = 24.4 |Nov high C = 23.1 |Dec high C = 21.4 |year high C = 24.6 |Jan mean C = 14.5 |Feb mean C = 16.8 |Mar mean C = 19.8 |Apr mean C = 21.9 |May mean C = 21.5 |Jun mean C = 20.4 |Jul mean C = 19.9 |Aug mean C = 19.7 |Sep mean C = 19.9 |Oct mean C = 19.4 |Nov mean C = 17.2 |Dec mean C = 14.7 |year mean C = 18.8 |Jan low C = 7.0 |Feb low C = 9.1 |Mar low C = 12.4 |Apr low C = 15.3 |May low C = 16.2 |Jun low C = 16.0 |Jul low C = 15.8 |Aug low C = 15.6 |Sep low C = 15.4 |Oct low C = 14.5 |Nov low C = 11.3 |Dec low C = 8.1 |year low C = 13.1 |Jan rain mm = 4 |Feb rain mm = 6 |Mar rain mm = 12 |Apr rain mm = 45 |May rain mm = 170 |Jun rain mm = 210 |Jul rain mm = 230 |Aug rain mm = 270 |Sep rain mm = 220 |Oct rain mm = 160 |Nov rain mm = 50 |Dec rain mm = 10 |year rain mm = 1387 |source = NOAA (National Oceanic and Atmospheric Administration)<ref name="NOAA">"Taunggyi Climate Normals". National Oceanic and Atmospheric Administration. Retrieved May 2026.</ref> }} == အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် မြို့ပြရပ်ကွက်များ == တောင်ကြီးမြို့ပြ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ အတွင်းရှိ ဒေသန္တရစီမံခန့်ခွဲမှုလုပ်ငန်းများကို ပိုမိုထိရောက်စေရန်အတွက် တောင်ကြီးမြို့နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနနှင့် မြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီတို့မှ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များကို စနစ်တကျ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ လက်ရှိတွင် တရားဝင် မြို့ပေါ်ရပ်ကွက် (၂၂) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသည်။<ref name="GADTaunggyi2026">တောင်ကြီးမြို့နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန. (၂၀၂၆). ''တောင်ကြီးမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ (၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လထုတ်)''. ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံး. စာ-၁၂–၁၅.</ref> === မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များ === မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန၏ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက်အရ တောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ တောင်ကြီးမြို့ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းထားသည်။<ref name="dop2014">{{cite web |url=http://www.dop.gov.mm |title=ရှမ်းပြည်နယ်၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ တောင်ကြီးမြို့နယ် အစီရင်ခံစာ၊ သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ (၃-ခ) |publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန |accessdate=2026-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200000000000/http://www.dop.gov.mm |archive-date=2020-01-01}}</ref> # ညောင်ဖြူစခန်းရပ်ကွက် # မင်္ဂလာဦးရပ်ကွက် # ပြည်တော်သာရပ်ကွက် # ရတနာသီရိရပ်ကွက် # ညောင်ရွှေဟော်ကုန်းရပ်ကွက် # ရေအေးကွင်းရပ်ကွက် # ကန်အောက်ရပ်ကွက် # ချမ်းမြသာစည်ရပ်ကွက် # ဈေးပိုင်းရပ်ကွက် # ရွှေတောင်ရပ်ကွက် # ကန်ရှေ့ရပ်ကွက် # လမ်းမတော်ရပ်ကွက် # ဟော်ကုန်းရပ်ကွက် # စိန်ပန်းရပ်ကွက် # ကန်သာရပ်ကွက် # မြို့မရပ်ကွက် # သစ်တောရပ်ကွက် # ချမ်းသာရပ်ကွက် # ကျောင်းကြီးစုရပ်ကွက် # စဝ်စံထွန်းရပ်ကွက် # ဘုရားဖြူရပ်ကွက် # ကံကြီးရပ်ကွက် # အေးသာယာ (မြို့သစ်အဖြစ် သီးသန့်ခွဲထုတ်ထားသော်လည်း အုပ်ချုပ်ရေးအရ တောင်ကြီးမြို့နယ်ခွဲ၏ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်စာရင်းအောက်တွင် ထည့်သွင်းရေတွက်လေ့ရှိပါသည်) == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အချက်အချာကျသော လမ်းဆုံလမ်းခွတွင် တည်ရှိပြီး ကုန်းလမ်းနှင့် လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေးအတွက် အဓိက တံခါးပေါက်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ အဓိက လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမှာ ကားလမ်းဖြစ်သည်၊၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]မှ ၄၀၅ မိုင် (၆၅၂ ကီလိုမီတာ) ခန့်နှင့် [[မန္တလေးမြို့]]မှ ၁၆၄ မိုင် (၂၆၄ ကီလိုမီတာ) ခန့် ကွာဝေးသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့သည် အမှတ် (၄) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ မြို့နယ်များသာမက ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း ([[ကျိုင်းတုံမြို့]]၊ [[တာချီလိတ်မြို့]]) နှင့် ကယားပြည်နယ် ([[လွိုင်ကော်မြို့]]) တို့သို့ ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ဗဟိုချက်မ ဖြစ်သည်၊၊<ref name="roadref">{{cite web |title=Distance from Yangon to Taunggyi |url=https://www.distancefromto.net/distance-from-yangon-to-taunggyi |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့ကို ဖြတ်သန်းသော ရထားလမ်းကို ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်၊၊ လက်ရှိတွင် တောင်ကြီးမှ ဆီဆိုင်၊ ဆိုက်ခေါင် သို့ ပြေးဆွဲသော ရထားခရီးစဉ်များ ရှိသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်လာမှုကြောင့် တောင်ကြီးဈေးနေ့များတွင်သာ အဓိကထား ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်၊၊<ref name="railref">{{cite news |title=Taunggyi-Saikhaung railway operations |publisher=Global New Light of Myanmar |date=2018-10-24 |url=https://www.gnlm.com.mm/ |access-date=2026-05-10}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသများသို့ ရထားဖြင့် သွားရောက်လိုသော ခရီးသည်များသည် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ [[ရွှေညောင်မြို့]] ရထားဘူတာသို့ သွားရောက်စီးနင်းရသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့အတွက် အနီးဆုံး လေဆိပ်မှာ ၂၄ မိုင်ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသော [[ဟဲဟိုးလေဆိပ်]] ဖြစ်သည်၊၊ ဟဲဟိုးလေဆိပ်သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ အဓိက လေကြောင်းဝင်ပေါက်ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် အခြားမြို့ကြီးများသို့ နေ့စဉ် ပျံသန်းမှုများ ရှိသည်၊၊<ref name="airportref">{{cite web |title=Heho Airport Information |url=https://www.world-airport-codes.com/myanmar/heho-2856.html |access-date=2026-05-10 }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> == ယဉ်ကျေးမှု == [[File:Balloon festival - panoramio (1).jpg|thumb|တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင်]] [[File:Kwan Yin Si Hpaya Kyaung, Taunggyi.JPG|thumb|ကွမ်ရင်စီဘုရားကျောင်း]] တောင်ကြီးမြို့သည် [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] နှင့် [[မြန်မာပြည်ဖွား ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ|ဂေါ်ရခါး]] အစရှိသည့် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံ စုပေါင်းနေထိုင်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ယဉ်ကျေးမှုပုံစံ အစုံအလင်ကို တစ်နေရာတည်းတွင် မြင်တွေ့နိုင်သော ယဉ်ကျေးမှုစုံလင်ရာ ဗဟိုချက် တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ အထင်ရှားဆုံးသော ယဉ်ကျေးမှုအမှတ်အသားမှာ နှစ်စဉ် [[တန်ဆောင်မုန်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် [[တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင် မီးပုံးပျံပွဲတော်|တောင်ကြီးမီးပုံးပျံပွဲတော်]] ဖြစ်သည်၊၊ ဤပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်သာမက ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များအကြားတွင်ပါ အလွန်ကျော်ကြားသည်၊၊ ညလွှတ်မီးကြီး (ညမီးပုံပျံ) များတွင် မီးရှူးမီးပန်းများဖြင့် အလှဆင်လွှတ်တင်ခြင်းနှင့် နေ့လွှတ်အရုပ်မီးပုံပျံများကို ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်လွှတ်တင်ခြင်းတို့မှာ တောင်ကြီးမြို့၏ ထူးခြားသော လက်မှုပညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမှတ်အသား ဖြစ်သည်၊၊<ref name="festref">{{cite news |title=Taunggyi Fire Balloon Festival |url=https://www.mmtimes.com/ |publisher=Myanmar Times |access-date=2026-05-10}}</ref> [[File:ကထိန်ပွဲ 2.jpg|thumb|ကထိန်ပွဲ]] တောင်ကြီးမြို့၏ ကထိန်ပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများနှင့်မတူဘဲ ထူးခြားစည်ကားလှသည်၊၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်မှ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့အထိ ကထိန်ကာလအတွင်း မြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက်အသီးသီးနှင့် ရုံးဌာနများမှ ကထိန်အလှူလှည့်လည်ပွဲများကို နေ့စဉ်ရက်ဆက် ကျင်းပကြသည်၊၊ အထူးသဖြင့် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်းပိုင်းတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသော "အရုဏ်တော်လှည့်ပွဲ" သည် တောင်ကြီးမြို့၏ ဝိသေသတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ အလှူရှင်များသည် အရုဏ်မတက်မီ အစောပိုင်းအချိန်များတွင် မြို့တွင်း၌ တူရိယာအစုံအလင်၊ အကအလှများဖြင့် စီတန်းလှည့်လည်၍ လှူဖွယ်ပစ္စည်းများကို ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတိုက်များသို့ သွားရောက်လှူဒါန်းကြသည်၊၊ အေးမြသော တောင်ပေါ်မြို့ညချမ်းတွင် ဆင်နွှဲကြသည့် ဤကထိန်ပွဲသည် တောင်ကြီးမြို့၏ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစပ်မှုကို ပေါ်လွင်စေသော ပွဲတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊<ref name="kathina">{{cite news |title=Traditional Kathina Festivals in Taunggyi |url=https://www.gnlm.com.mm/ |publisher=Global New Light of Myanmar |access-date=2026-05-10}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်၏ ရိုးရာဓလေ့တစ်ခုဖြစ်သော ငါးရက်တစ်ဈေး ယဉ်ကျေးမှုကို တောင်ကြီးမြို့တွင် ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တောင်ကြီးဈေးနေ့များတွင် ပတ်ဝန်းကျင်ကျေးရွာများမှ တိုင်းရင်းသားများ မိမိတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင်၍ ဒေသထွက်ကုန်များ လာရောက်ရောင်းချကြသည်၊၊ မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးလာသော်လည်း ဤဈေးနေ့ယဉ်ကျေးမှုမှာ ဒေသခံတို့၏ လူမှုစီးပွားဘဝနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ရေးတွင် အရေးပါမြဲ ဖြစ်သည်၊၊ [[File:Ngar Htamin Nel.jpg|thumb|ငါးထမင်းနယ်]] တောင်ကြီးမြို့သည် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံတို့၏ ရိုးရာအစားအစာများ စုစည်းရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်၊၊ [[ရှမ်းခေါက်ဆွဲ]]၊ [[တို့ဟူးနွေး]]၊ ဟင်းထုပ်၊ [[ငါးထမင်းနယ်]] နှင့် ပအိုဝ်းရိုးရာ အစားအစာများသည် တောင်ကြီးမြို့၏ အစားအစာယဉ်ကျေးမှုကို ပိုမိုကြွယ်ဝစေသည်၊၊ ထို့ပြင် တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် ပအိုဝ်းအမျိုးသားနေ့ကဲ့သို့သော တိုင်းရင်းသားရိုးရာနေ့များတွင် ဒေသခံတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် အကအလှများကို ခမ်းနားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသော [[ရှမ်းပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်]]တွင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံများ၊ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ၊ စော်ဘွားများအသုံးပြုခဲ့သည့် အဆောင်အယောင်များနှင့် သမိုင်းဝင်ပစ္စည်းများကို ခင်းကျင်းပြသထားသဖြင့် ဒေသ၏ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို တစ်နေရာတည်းတွင် လေ့လာနိုင်သည်၊၊<ref name="museumref">{{cite web |title=Shan State Cultural Museum |url=https://www.tourism.gov.mm/ |publisher=Ministry of Hotels and Tourism |access-date=2026-05-10 |archive-date=30 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260430021552/https://tourism.gov.mm/ |url-status=dead }}</ref> တောင်ကြီးမြို့နှင့် မနီးမဝေးတွင် တည်ရှိသော [[အင်းလေးကန်]]သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြီးဆုံး ကုန်းတွင်းရေအိုင်ကြီးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာကျော် [[အင်းသားလူမျိုး]]တို့၏ ထူးခြားသော ရေပေါ်နေထိုင်မှု ဘဝဓလေ့များကြောင့် ထင်ရှားသည်၊၊ ဤဒေသသည် သဘာဝအလှအပနှင့် ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုများ ပေါင်းစပ်နေသော ခရီးသွားဆွဲဆောင်မှု အချက်အချာဒေသ ဖြစ်သည်၊၊ အင်းလေးဒေသ၏ အထင်ရှားဆုံးသော ဆွဲဆောင်မှုမှာ နှစ်စဉ် [[တော်သလင်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် [[ဖောင်တော်ဦးဘုရား]]ပွဲတော် ဖြစ်သည်၊၊ တန်ခိုးကြီး ရုပ်ပွားတော်မြတ် (၄) ဆူကို ဒေသတွင်း ကျေးရွာများသို့ ဖောင်တော်ဖြင့် လှည့်လည်အပူဇော်ခံသည့် ပွဲတော်မှာ အလွန်စည်ကားလှသည်၊၊ ထိုပွဲတော်တွင် အင်းသားတို့၏ ထူးခြားသော "ခြေဖြင့်လှေလှော်ခြင်း" အတတ်ပညာကို အသုံးပြု၍ ကျင်းပသော လှေလှော်ပြိုင်ပွဲများသည် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များကို အဓိကဆွဲဆောင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုပြကွက်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊<ref name="inlefest">{{cite web |title=Inle Lake Phaung Daw Oo Pagoda Festival |url=https://www.tourism.gov.mm/ |publisher=Ministry of Hotels and Tourism |access-date=2026-05-10 |archive-date=30 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260430021552/https://tourism.gov.mm/ |url-status=dead }}</ref> တောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် တည်ရှိသော [[မွေတော်ကက္ကူဘုရား]]တန်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အံ့ဖွယ်ယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ ၁၆ ရာစုလက်ရာ စေတီပေါင်း ၂,၀၀၀ ကျော် တစ်နေရာတည်းတွင် စုဝေးတည်ရှိနေမှုမှာ ဗိသုကာပညာရပ်အရ အလွန်ပင် ခမ်းနားလှသည်၊၊ နှစ်စဉ် [[တပေါင်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် ကက္ကူဘုရားပွဲသည် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများကို လေ့လာနိုင်သော အကောင်းဆုံးအချိန် ဖြစ်သည်၊၊<ref name="kakku">{{cite news |title=The Ancient Pagodas of Kakku |publisher=Myanmar Insider |url=https://www.myanmarinsider.com/ |access-date=2026-05-10}}</ref> အင်းလေးဒေသနှင့် မနီးမဝေးရှိ [[ပင်းတယမြို့]]ရှိ [[ပင်းတယဂူ]]သည်လည်း ခရီးသွားများ မဖြစ်မနေ သွားရောက်လေ့လာသင့်သည့် နေရာဖြစ်သည်၊၊ သဘာဝထုံးကျောက်ဂူအတွင်း ရှေးဟောင်း ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ပေါင်း ၈,၀၀၀ ကျော် ကိန်းဝပ်စံပယ်နေမှုမှာ အလွန်ပင် ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းသည်၊၊ ထို့ပြင် ပင်းတယဒေသ၏ ထင်ရှားသော ရှမ်းရိုးရာစက္ကူနှင့် ရှမ်းထီးလုပ်ငန်းများသည်လည်း ဒေသတွင်း ယဉ်ကျေးမှုလက်ရာများအဖြစ် ထင်ရှားသည်၊၊ ခရီးသွားများအတွက် အနားယူအပန်းဖြေနိုင်သော ရေပူစမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အင်းလေးကန်၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အလှကို ခံစားရင်း ဒေသခံတို့၏ လူမှုဘဝကိုပါ လေ့လာနိုင်သော နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ {{Panorama | image = File:Taung Gyi Pano from Shwe Phone Pwint2.jpg | height = 150 | alt = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း | caption = <center>ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း</center> }} == ပညာရေး == === အခြေခံပညာ === တောင်ကြီးမြို့တွင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းပေါင်း ၁၂ ကျောင်း ရှိသည်။ === အဆင့်မြင့်ပညာ === * [[တောင်ကြီးတက္ကသိုလ်]] * [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] *အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံ(တောင်ကြီး) == ကျန်းမာရေး == === အစိုးရဆေးရုံများ === * စဝ်စံထွန်း အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး * တောင်ကြီး မိခင်နှင့်ကလေးဆေးရုံ *တောင်ကြီး တက္ကသိုလ်ဆေးရုံ<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 |accessdate=1 January 2019 |archivedate=1 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190101100918/https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 }}</ref> * အဆုတ်ရောဂါကုဆေးရုံ == အားကစား == [[တောင်ကြီး အားကစားကွင်း]]သည် ဘက်စုံသုံးအားကစားကွင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ အဆိုပါ အားကစားကွင်းသည် [[ကမ္ဘောဇ ဘောလုံးအသင်း|ရှမ်းယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း]]၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါဘောလုံးအသင်းသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် မြန်မာပရီးမီးယားလိဂ်ပြိုင်ပွဲတွင်လည်း ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကစားခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]]စတင် ကျင်းပစဉ်ကတည်းကပင် ပါဝင်ခဲ့သော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော အသင်းလည်းဖြစ်သည်။ == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> File:Taunggyi night.jpg|ညမြင်ကွင်း ဖိုင်:St. Josephs Cathedral Taunggyi.jpeg|St. Josephs ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg|၂၀၁၈ ခုနှစ် တောင်ကြီးမြို့ ဖိုင်:Sikh Taunggyi.JPG|Sikh ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:University of Medicine, Taunggyi-2.jpg|[[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:TU Taunggyi.jpg|[[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:Sulamani Pagoda - Taunggyi.jpg|စူဠာမုဏိလောကချမ်းသာစေတီတော် </gallery> == ကိုးကား == <references/> * မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)။ * မြန်မာပြည်ဖွားဂေါ်ရခါး၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ် <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] nk1984e3814wlxvw4v0rkj889ww9pk2 0 5438 1046496 805535 2026-08-04T16:01:19Z ~2026-29920-46 142835 /* ပြုစုခဲ့သည့် စာပေများ */ စာလုံးပေါင်း ပြင်ခဲ့သည် 1046496 wikitext text/x-wiki {{Cleanup}} {{Infobox religious biography |background = #FFD068 | color = black |name = ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ |alias = |birth_name = မောင်မောက် |dharma name = ရဋ္ဌသာရ |birth_date = ၁၄၆၈ |birth_place = [[အင်းဝ]] |death_date = ၁၅၃၀ |death_place = [[ပြည်မြို့]] |nationality = [[အင်းဝ|အင်းဝနေပြည်တော်]] |religion = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |school = [[ထေရဝါဒ]] |location = [[အင်းဝခေတ်|အင်းဝနေပြည်တော်]] |occupation = [[ရဟန်း|ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်း]] }} [[မြန်မာစာပေ]]သမိုင်းကို ပြန်လည်လေ့လာသော် [[အင်းဝခေတ်]] (သက္ကရာဇ် ၇၂၆ မှ ၉ဝ၁ ကျော်) သည် စာကြီးပေကြီး အထွန်းကားဆုံးသော ခေတ်တစ်ခေတ် ဖြစ်သည်ကို တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ထိုခေတ်တွင် တိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်သော မင်းများကိုယ်တိုင်က စာပေကို အားပေးချီးမြှောက်ခဲ့သည်ကိုလည်း တွေ့ရသည်။ ပေါ်ထွန်းခဲ့သော စာဆိုများမှာလည်း လူပုဂ္ဂိုလ် စာဆိုများထက် ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ် စာဆိုများက ပိုမိုထင်ရှားခဲ့သည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ ထိုခေတ်တွင် ကဗျာလင်္ကာ စာပေအမျိုးမျိုး ထွန်းကားခဲ့သည့်အနက် ပျို့နှင့်မော်ကွန်းစာပေတို့သည် မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် ထိပ်ဆုံးက နေခဲ့သော ခေတ်လည်း ဖြစ်ပေသည်။ ထို့ကြောင့် အင်းဝခေတ်ကို ပျို့နှင့် မော်ကွန်းစာပေတို့တံခွန်စိုက်သော ခေတ်ဟု ဆိုသင့်ပေသည်။ ယင်းပျို့နှင့် မော်ကွန်းစာပေတို့ကို ပြုစုခဲ့သူ ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ် စာဆိုများအနက် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် တစ်ပါး အပါအဝင် ဖြစ်သည်သာမက အထင်ရှား အကျော်ကြားဆုံးသော စာဆိုတော်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ပေသည်။ ==ဘဝ== ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်လင့်ကစား ငယ်ရွယ်စဉ်အခါကပင် နန်းတွင်း၌ ကြီးပြင်းခဲ့ရသူဖြစ်၏။ ဇာတိအားဖြင့်လည်း မင်းအမျိုးအနွယ် ဖြစ်၏။ အဘမှာ [[ဟံသာဝတီ]] မွန်ဘုရင်မ [[ရှင်စောပု]]၏တူ၊ ဗညားအိန်၏ မြေး၊ ဓမ္မပါလ အမတ်ဖြစ်၍၊ အမိမှာ အင်းဝမြို့တည် သတိုးမင်းဖျား သမီးတော်၏ မြစ်ဖြစ်သည်။ သူ၏ ငယ်မည်မှာ မောင်မောက်ဖြစ်၍ သက္ကရာဇ် ၈၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် [[အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ စာဆိုကျော် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် သက်တော် ၁ဝ နှစ်အရွယ်ကပင် ကဗျာလင်္ကာများကို စပ်ဆိုခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိ၏။ သူ၏ အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ် သက္ကရာဇ် ၈၄၆-ခုနှစ်တွင်ကား ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးကို ဖွဲ့နွဲ့စပ် ဆိုတော်မူ လေသည်။ ထိုဘူရိဒတ် လင်္ကာကြီးသည် မြန်မာစာပေ ဂန္ထဝင်တွင် အဟောင်းဆုံး လင်္ကာရှည်ကြီး ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသင့်လေသည်။ စာဆိုကျော်သည် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့သော မဟာနိပါတော်လာ ဇာတ်တော်ကြီး ၁ဝ ဘွဲ့ အဝင်အပါ ဘူရိဒတ် ဇာတ်တော်ကြီးကို ပင်ကိုဉာဏ်ရွှင်ရွှင်ဖြင့် အလင်္ကာတန်ဆာ ဆင်ကာ မြန်မာဘာသာသို့ ဖွဲ့နွဲ့ပြန်ဆိုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာ၌ ဘုရားဟော ဇာတ်တော်ကြီး များကို အလင်္ကာတန်ဆာဆင်ကာ ဖွဲ့နွဲ့ရေးသားရာတွင် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် အဦးဆုံး ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသင့်၏။ ယင်းလင်္ကာကြီး၌ စာဆိုကျော်သည် အနေအထိုင်အားဖြင့် နန်းတွင်း၌ ကြီးပြင်းခဲ့ ရသူ၊ ဇာတိအားဖြင့် ငယ်ရွယ်သေးသူ ဖြစ်သည့်အလျောက် လောကဓမ္မတာ လူမှုရေးရာများကို ဖွဲ့နွဲ့ရေးသားရာတွင် သိကျွမ်းပိုင်နိုင်လှခြင်းကြောင့် နှောင်းစာဆိုတို့ အတုယူရလောက် အောင်ပင် ကောင်းမွန်လှပေသည်။ ယင်းလင်္ကာကြီး၌ ဘူရိဒတ်နဂါးမင်း မယ်တော်သည် သားတော်ကို မမြင်မတွေ့ရသဖြင့် လွမ်းမှိုင်တွေဝေပုံကို – {{Cquote|တရှိုက်မက်မက်၊ တသက်သက်လျှင်၊ စက်လက်မျက်ရည်၊ ဆည်လည်းမတတ်၊ မိန်းသေပြတ်မျှ၊ ကြင်ဆွတ်လေလေ၊ အောက်မေ့ချေသော်၊ မပြေတို့နိုင်၊ ကမ်းနှယ်ယိုင်လျက်၊ ရိပ်မြိုင် နန်းထဲ၊ နေစမြဲသား၊ သွေးခဲဘုန်းခေါင်၊ မယ်တော့်မောင်ကို၊ ပြောင်ပြောင်ဝင်းဝင်း၊ ဗိမာန်တွင်း၌၊ ဟင်းလင်းအချည်း၊ မြင်ကတည်းက၊ အူသည်းငြိမ့်ငြိမ့်၊ ကြောခြင်စိမ့်မျှ၊ နှစ်သိမ့်လွမ်းရူး၊ ပတ်ပတ်မူးလျက်၊ အထူးရှေ့နောက်၊ တောင်မြောက်မသိ၊ မျက်စိ မိုက်မိုက်၊ မှောင်တိုက်အသွင်၊ ယခုထင်ခဲ့၊ တိုင်ပင်နှိုင်းချက်၊ သားဝမ်းထွက်နှင့်၊ ဆိုတက်မနီး၊ တဖျင့်ကြီး သို့၊ ကိုယ်ထီးကျန်စွာ၊ ငါ့ကြမ္မာကား၊ ဇာတာဂြိုဟ်တန့်၊ မသန့်စန်းလဂ်၊ ရှေးဝိပါက်ကြောင့်၊ ရွှေငှက်ဟင်္သာ၊ ရေမဲ့ရာ၌၊ မျက်နှာအောက်ချ၊ မှိုင်လည်တသို့၊ သားလှလုလင်၊ မျိုးလွန်းကြင်ကို၊ ဖူးချင်တောင့်တ၊ မတွေ့ရ၍၊ ကြောင့်ကြညှိုးချုံး၊ မရွှင်ပြုံးသည်၊ ကိုယ်လုံးသမ်းတို့စွတကား။}} ဟု ထိထိငြိငြိ၊ ဖွဲ့ဆိုနိုင်ခဲ့သဖြင့် ဘုရင် မင်းမြတ်နှင့်တကွ တစ်နိုင်ငံလုံး၏ မြှောက်စားခြင်းကိုပင် ခံရလေသည်။ စာဆိုကျော် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ ဆရာတော်သည် ဘူရိဒတ် လင်္ကာကြီးကိုသာ မဟုတ်၊ ယင်း၏ နိဂုံးဖြစ်သော ဘူရိဒတ် ဇာတ်ပေါင်းပျို့ကိုလည်း သက်တော် ၂၆ နှစ်အရွယ် သက္ကရာဇ် ၈၅၆ ခုနှစ်တွင် လက်စသတ် ဖွဲ့ဆိုခဲ့ပေသေးသည်။ ထို့နောက် ၂ နှစ်မျှအကြာ သက္ကရာဇ် ၈၅၈ ခုနှစ်တွင် တံတားဦးတည် မော်ကွန်းကို ပြုစု စီရင်ပြန်လေသည်။ ဆရာတော်နှင့် အပြိုင်စာဆိုဖက်ဖြစ်သော တောင်တွင်းမြို့ဇာတိ ရှင်မဟာသီလဝံသ ဆရာတော်သည်လည်း တံတားဦးတည် မော်ကွန်း တစ်စောင်ကို ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရနည်းတူ ရေးသားသေးသော်လည်း ၁၂ ပုဒ်မျှဖြင့် ရပ်တန့်စေခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် ထိုမော်ကွန်းကို ရေးသားလျက် ဘုရင်မင်းမြတ်ထံ သွင်းပြီးဖြစ်ကြောင်း ကြားသိရ၍ ဖြစ်သည်။ ယင်းမော်ကွန်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ရှင်မဟာသီလဝံသသည် မိမိရေးပြီးသမျှကို တပည့်များအားဖျက်ဆီးစေသော်လည်း တပည့်များက စာကို မြတ်နိုး၍ သိမ်းဆည်းထားသဖြင့် ယနေ့အထိ တွေ့ရှိရသေးကြောင်း အဆိုရှိသည်။ စာဆိုကျော်နှစ်ပါး၏ စာကို နှိုင်းခိုင်းရာ၌ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ စာတို့သည် [[ရှင်မဟာသီလဝံသ]]၏ စာများလောက် မနက်နဲ၊ နုရုံယဉ်ရုံမျှသာရှိ၏။ ထို့ကြောင့် ရှေးဆရာကြီးများက ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ စာများသည် တူရိယာ ၅ ပါးကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း တီးသကဲ့သို့ကြားရသူတို့၏ နား၌ လွန်စွာ သာယာနာပျော်ဖွယ် ဖြစ်ပေ၏။ သို့သော် မလေးနက်လှ၊ အဝေးသို့လည်းမရောက်။ [[သျှင်မဟာ သီလဝံသ|ရှင်မဟာသီလဝံသ]]၏ စာများကား စည်တော်ကြီး ရွမ်းသည်နှင့် တူလှစွာ၏။ နား၌ သာယာနာပျော်ဖွယ် မဖြစ်လှသော်လည်း နက်နဲလှ၏။ အဝေးသို့လည်း ရောက်၏ဟု ဆိုကြသည်။ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ အကောင်းဆုံးသော လက်ရာကား သက္ကရာဇ် ၈၈၅ ခုနှစ်ခန့်တွင် ပြီးစီးသော စတုဓမ္မသာရ ကိုးခန့်ပျို့ဖြစ်သည်။ ထိုပျို့သည် ဘုရားဟော ဝီသတိနိပါတ် ဟတ္ထိပါလ ဇာတ်တော်ကို အလင်္ကာ တန်ဆာဆင်ကာ မြန်မာဘာသာသို့ပြန်ဆိုဖွဲ့နွဲ့ထားသော ပျို့ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဟတ္ထိပါလပျို့ဟုလည်း အမည်တွင် သည်။ ဆရာတော် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် လောကအကြောင်း၌ နိုင်နင်းသူ ဖြစ်သည့်အလျောက် ဓမ္မကြောင်းကို လောကကြောင်းဖြင့် အမွှမ်းတင်ကာ ဖွဲ့ဆိုရေးသားရာတွင် အထူးပင် ကျွမ်းကျင် ပိုင်နိုင်လှပေသည်။ ဤကိုးခန်းပျို့ သည် လောက၊ ဓမ္မ၊ ရာဇကြောင်း သုံးပါးစလုံး ပြည့်ဝစုံလင်လှ၏။ သို့သော် သက္ကရာဇ် ၈၈၆ ခုနှစ်တွင် မိုးညှင်းစား စော်ဘွားစလုံနှင့် ပြည်ဘုရင် သတိုးမင်းစောတို့အင်းဝနေပြည်တော်ကို တိုက်ခိုက်ကြပြီးနောက် ပြည်ဘုရင် က ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ အစရှိသော ပညာရှင်များကို ပြည်မြို့သို့ ပင့်ဆောင်သွားလေသည်။ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရလည်း ပြည်မြို့သို့ရုတ်တရက် လိုက်ပါသဖြင့် တပည့်များထံမှ ကိုးခန်းပျို့၏ ရှေ့၈ ခန်းကိုသာ သိမ်းယူနိုင်ခဲ့ပြီးလျှင် ဇာတ်ပေါင်းခန်းကိုမူ စုံစမ်းရှာဖွေရာ မရသေး ကြောင့် အသစ်ထပ်မံ ရေးရလေသည်။ သို့သော် ဇာတ်ပေါင်းခန်းကို အသစ် ပြန်လည်ရရှိခဲ့ပေသည်။ ကိုးခန်းပျို့ကား အလွန်ခန့်ညား၍ အနှစ်သာရနှင့် ပြည့်စုံသော ပျို့ကြီးဖြစ်သည်။ ယင်းပျို့တွင် ကိလေသာတည်းဟူသော မိုးကြီး စီးယိုကျသည့်ဘေးမှ လွတ်မြောက်အောင် ဘာဝနာဉာဏ်တည်း ဟူသော သံပြား ပျဉ်ပြားများဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် စိတ်နှစ်လုံးတည်း ဟူသော ကျောင်းသင်္ခမ်းကို ပြဆိုရာ၌ - အာပေါ်ကမ္ဘာ၊ ပျက်ပြုန်းခါ၌၊ ရူပါဝစရ၊ သောဋ္ဌသတွင်၊ သုဘကိဏ်အောက်၊ ဘုံတစ်လျှောက်ကို၊ လင်းပျောက်နိုင်အောင်၊ ပြည့်လျှမ်းဆောင်သည်၊ ရေတောင်မောက်ဖြိုး၊ ရွာသည့်မိုးထက်၊ ထမ်းပိုးလှင်ကန်၊ အပြန် ပြန်တည့်၊ သည်းထန်လှစွာ၊ ကိလေသာဟု၊ မဟာမေ၊ ဖြိုးဖြိုးကျလျက်၊ သောကစိမ့်ဧး၊ ယိုသားဘေးမှ၊ ဟန့်ထေးလို့ငှာ၊ ဘာဝနာဉာဉ်၊ သံပြားပျဉ်တိ၊ မြဲယှဉ်ပတ်ကုံး၊ လွှမ်းပိတ်ဖုံးသား၊ နှလုံးသင်္ခမ်း၊ ကျောင်းသားဝှမ်း၌ ဟူ၍ ဥပမာ ဥပစာစကားတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ကာ ဖွဲ့နွဲ့ စီခြယ်ခဲ့ပေသည်။ ထို့နောက် စာဆိုကျော် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ ဆရာတော်သည် အမျိုးလေးပါးတို့အား သွန်သင်ဆုံးမဩဝါဒ စကား မှာကြားခဲ့ရန် ကျင့်ဖွယ်ရာ ဝတ္တရား အမျိုးမျိုးတို့ကို ကျမ်းအစောင်စောင်တို့မှ ထုတ်နုတ်၍ အလွန် နက်နဲစွာလှ အနှစ်သာရနှင့် ပြည့်စုံအောင် အလင်္ကာတန်ဆာဆင်ကာ ဂမ္ဘီသာရပျို့တစ်စောင်ကိုလည်း ပြုစုခဲ့ပေ သေးသည်။ အထက်ပါပျို့၊ မော်ကွန်းများအပြင်၊ ဆရာတော်သည် ပုံတော်နိုင်မော်ကွန်း၊ ရဲရည်တက် မော်ကွန်း၊ ရတနာပူရမြို့တည် မော်ကွန်း၊ ဝတ်ရုံကျောင်းဖွဲ့မော်ကွန်း စသည်တို့နှင့် သဘာဝ၏ ကြည်နူးစဖွယ် သာယာ ဆန်းကြယ်ပုံတို့ကို ဖွဲ့နွဲ့ထားသော ရွှေစက်တော်သွား တောလားကဗျာ၊ ဝဏ္ဏပဘာ ချီအလှဖွဲ့၊ တောင့်တဲတွန့်ရတုတို့ကိုလည်း ပြုစုရေးစပ်ခဲ့ပေသေးသည်။ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ နောက်ဆုံးရေးသား ပြုစုခဲ့သော ပျို့မှာကား ၈၉၁ ခုနှစ်ရေး သံဝရပျို့ပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းပျို့တွင် ဧကာဒသနိပါတ် သံဝရဇာတ်တော်လာ ဗာရာဏသီပြည် ဗြဟ္မဒတ်မင်း၏ သားတော်တစ်ရာတွင် အငယ်ဆုံး သံဝရမင်းသားသည် ဘုရားလောင်း အမတ်ကြီး၏ ဩဝါဒကို ခံယူကာ အရာရာ၌ လုံ့လပြုခြင်းကြောင့် ခမည်းတော်၏အမွေကို ဆက်ခံ၍ မင်းပြုရကြောင်း၊ အခြားနောင်တော်များ အားလုံးက ကျေနပ်ကြကြောင်းတို့ကို အဖိုးတန်သော စာသားများ၊ ဆုံးမစကားများဖြင့် ဖွဲ့နွဲ့ဆိုခဲ့လေသည်။ စာဆိုကျော် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ သည် ထိုပျို့ကိုပြုစုပြီး နောက်တစ်နှစ် သက္ကရာဇ် ၈၉၂ ခု သက်တော် ၆၂ နှစ်တွင် ပြည်မြို့၌ ပျံလွန်တော်မူသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈)</ref> ပုရေနိသင်-ချီ ကိုယ်ရေး ကိုယ်တာဖွဲ့ ရတုရေးသူ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရမှာ ၈၃၀-ပြည့်နှစ် ဝါဆိုလ အတွင်း အင်းဝနေပြည်တော်တွင် ဖွားမြင်တော်မူ၍ ငယ်မည်မှာ မောင်မောက်ဖြစ်သည်။ ဗညားအိမ်နှင့် [[ရှင်စောပု]]၏ သမီးတော်တို့မှ ဆင်းသက်ဆက်နွယ်လာသော မြေးတော် ဓမ္မပါလသည် မောင်မောက်၏ဖခင်ဖြစ်၍ မိခင်မှာ [[သတိုးမင်းဖျား]]၏ အနွယ်တော်ဖြစ်သည်။ မောင်မောက်သည် ငယ်ရွယ်စဉ်အခါကာလမှ စ၍ နန်းတော်တွင်း၌ ကြီးပြင်းလာရသူဖြစ်သဖြင့် [[ဘုရင်မင်းခေါင်]]ကိုယ်တော်တိုင် တအူတုံဆင်း ညီအရင်းကဲ့သို့ အရေးပေးခြင်းကို ခံတော်မူရသည်။ မောင်မောက်သည် နန်းတော်တွင်း ပညာရှိများထံမှလည်းကောင်း၊ ကျမ်းဂန်တတ်မထေရ်များထံမှလည်းကောင်း ဖခင်ဖြစ်သူ ပညာရှိအမတ်ကြီးထံမှလည်းကောင်း နောင်တော် သျှင်ဝရစက္ကပါလ မထေရ်ထံမှလည်းကောင်း လောကီလောကုတ္တရာ ကဗျာလင်္ကာများကို သင်ကြားတတ်မြောက်သောကြောင့် ၁၆-နှစ်သား အရွယ်ကပင် ဘူရိဒတ် လင်္ကာကြီးကို စတင်ရေးသား ပြုစုလေသည်။ အသက် ၂၀-ပြည့် ရဟန်းဘဝရောက်မှ ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီး အပြီးသတ်သည်။ သက္ကရာဇ် ၈၈၇-ခုနှစ် လောက်ကျသောအခါ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် [[အင်းဝ]] မငြိမ်မသက်ဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ '''သတိုးမင်းစော'''က ပြည်မြို့သို့ ပင့်ဆောင်သောကြောင့်လည်းကောင်း ပြည်မြို့သို့ရောက်တော်မူသည်။ ရောက်၍ မကြာမီပင် ဇာတ်ပေါင်းခန်းကို ရေးသားတော်မူသည်။ ဆင်ဖြူရှင် သတိုးမင်းစောလည်း သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရအား ပုထိုးကျောင်း၊ တောင်ခွင်ကျောင်း မင်းတုန်းကျောင်း ဤကျောင်း ၃-ကျောင်းကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းတော်မူသည်။ သတိုးမင်းစော နတ်ရွာစံလွန်၍ သားတော်'''ဘုရင်ထွေး''' နန်းတတ်သောအခါတွင်လည်း ခမည်းတော်လက်ထက်ကကဲ့သို့ပင် ကြည်ညိုရင်းစွဲရှိသဖြင့် ပြည်မြို့နှင့် ရွှေတောင်အကြားအခွန်တသောင်းထွက်သည့် ဥယျဉ်တော် ၅-ရပ် အတွင်း တံတိုင်း မီးတားနှင့်တကွ ဆုတောင်းပြည့်ဘုရား၊ မင်္ဂလာစေတီတော်၊ အရံကျောင်းပေါင်းများစွာနှင့် ရွှေဗိမာန်တော်ကြီးကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းတော်မူသည်။ သက္ကရာဇ် ၈၉၂-ခုနှစ် သက်တော် ၆၂-နှစ် အရွယ်တွင် ပျံလွန်တော်မူသတည်း။ <ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ==ကဗျာများ== သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ အရှင်မြတ်သည် မြန်မာ့စာပေသမိုင်းစဉ်တွင် ထိပ်တန်းပညာရှင် တစ်ပါး ဖြစ်တော်မူ၏။ ဆရာတော်သည် မိမိမွေးဖွားရာဒေသကို ကိုးခန်းပျို့နိဂုံး၌- <blockquote>တောင်ကား ပင်းယ၊ မြောက်မှ စစ်ကိုင်း၊ ရံသိုင်းသာလှ၊ ရွှေအင်းဝ၌၊ နန်းကမြင်ထင်၊မြို့လယ်ခွင်ဝယ်၊ သခင်ဘုရား၊ တည်ထားသာသနာ၊ သင်္ချာအမွန်၊ နှစ်ထောင်လွန်၍၊ အစွန်မြတ်မှု၊ ဆယ့်နှစ်ခုဝယ်၊ ဥတုဝဿ၊ မိုးလရှေးဖျား၊ နေသွားကရကဋ်၊ ခေါ်မှတ်ဝေါဟာ၊ အာသဠှာ၌၊ ပညာပွားဘို့၊ ကုသိုလ်ပို့သား၊ ငါတို့ဖွားရာ၊ ချက်မြှုပ်ရွာသည်၊၊ အောင်ခြာပြည်ကြီး နားတောင်းတည်း။</blockquote> ဟု စပ်ဆိုပြခဲ့သဖြင့် သာသနာသက္ကရာဇ် ၂ဝ၁၂-ခု၊ မြန်မာနှစ် ၈၃ဝ-ပြည့် ဝါဆိုလအတွင်း ရတနာပူရ အင်းဝမြို့အလယ်၌ ဖွားမြင်တော်မူကြောင်း သိရှိရ၏။ နေ့ရက်အတိအကျကိုမူ အမှတ်အသား မရှိခဲ့ပေ။ အချို့က ဝါဆိုလပြည့် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ဖွားဟု ဆိုကြသည်။ ဤအဆိုမှာ '' ဥတုဝဿ၊ မိုးလရှေးဖျား၊ နေသွားကရကဋ်၊ '' ဟူသော အဖွဲ့ကို ထောက်၍ ဆိုလိုဟန် ရှိသည်။ ထိုအဖွဲ့ကို ထောက်ရှုလျှင် လပြည့်နေ့ မဖြစ်နိုင်ပေ။ လပြည့်ကျော် တစ်ရက်နေ့သာ ဖြစ်နိုင်၏။ မိုးဥတုကို ရေတွက်ရာ၌ လပြည့်ကျော်တစ်ရက်နေ့မှ စ၍ ရေတွက်ရသည်။ ထို့ကြောင့် '' မိုးလရှေးဖျား ''ဟူသော ပုဒ်ကို ထောက်၍ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် တစ်ရက်နေ့သော်လည်းကောင်း ဖြစ်မည်။ သို့မဟုတ် ထိုရက်နောက်ပိုင်း ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဆရာတော်၏ အဖမျိုးရိုးနှင့် ပတ်သက်၍လည်း ကိုးခန်းပျို့ နိဂုံးမှာပင်- <blockquote>တလိုင်းပြည်လုံး၊ ယူကျုံးပိုက်ထုပ်၊ ထီးအုပ်သာငြိမ်၊ စည်းစိမ်ထူပြော၊ နတ်နှင့်လျောသား၊ သျှင်စောပုတူ၊ လှိုက်ဆူကျော်ရှိန်၊ ပုသိမ်မင့်မြေး၊ စဉ်ရှေးဘရိုး၊</blockquote> ဟူ၍ စပ်ဆိုပြခဲ့၏။ ထိုအဖွဲ့အရ ရာဇဝင်လမ်းကြောင်းကို ပြန်ပြောင်းကြည့်ရှုလျှင် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်မင်း၏ သမီးတော် သျှင်စောပု၌ ဗညားဓမ္မရာဇာနှင့် ဗညားရန်ဟူ၍ မောင်တော်နှစ်ပါးရှိသည်။ နောင်တော် ဗညားဓမ္မရာဇာသည် ရာဇာဓိရာဇ် မရှိသည့်နောက် ဟံသာဝတီ၌ မင်းပြုနေ၏။ ညီတော် ဗညားရန်သည် ဒလ၊ ဒဂုံ၊ ပုသိမ်တို့ကို စိုးပိုင်၍ ဘုရင်ငယ်ပြုလုပ်နေခဲ့သည်။ ထိုဗညာရန်မှ မွေးဖွားသော ဗညားအိမ်သည်လည်း ပုသိမ်မြို့ကို စိုးအုပ်နေခဲ့ပြန်သည်။ သျှင်စောပုသည် တူတော်သူ ဗညားအိမ်အား သမီးတော် နဲတကာသင်နှင့် စုံဖက်တော်မူစေသဖြင့် တူသမက် နှစ်ချက်တော် ဖြစ်ပေသည်။ ထိုသျှင်စောပု၏ သမီးတော်နှင့် တူသမက်တို့၏ မြေးဖြစ်သော ဓမ္မပါလအမတ်သည်ကား ဆရာတော် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ မွေးဖခင်ပေတည်း။ ဆရာတော်သည် မိခင်ဘက်မှ အမျိုးအနွယ်ကိုလည်း ကိုးခန်းပျို့နိဂုံးမှာပင် အောက်ပါ အတိုင်း ဖွဲ့ဆိုတော်မူခဲ့၏။ <blockquote> တို့မိမျိုးလည်း၊ သတိုးမင်းဖျား၊ တရားစောင့်သုံး၊ ရန်လုံးထွင်ချွေ၊ ရွှေမြေအင်းဝ၊ တည်စနန်းသီး၊ ပြည်ထောင်ကြီး၏၊ သမီးမြစ်ရင်း၊ နွယ်မယွင်းသည်၊ စည့်ကွင်း မလိမ်လှည့် တောင်းတည်း။</blockquote> ဖော်ပြပါ အဖွဲ့ကို ထောက်၍ ဆရာတော်၏ အမိအနွယ်မှာ သက္ကရာဇ် ၇၂၆-ခုနှစ်တွင် ရတနာပူရ အင်းဝမြို့နန်းကို စတင် တည်ထောင်တော်မူသော သတိုးမင်းဖျား၏ အနွယ်တော်ဖြစ် ကြောင်းကိုမူ ဧကန်သိရှိကြရ၏။ သို့ရာတွင် အနွယ်အဆက်ကိုကား တိကျစွွှာ မရေးဆိုနိုင်ကြပေ။ ပညာရှင်အချို့က '' သမီးမြစ်ရင်း '' ဟူသော ပုဒ်ကို ထောက်၍ ဤသို့ ဆိုမိန့်ကြ၏။ သတိုးမင်းဖျား၏ အလယ်နန်းမိဖုရားမှာ စောမင်းညို ဖြစ်၏။ ထိုစောမင်းညိုမှ သမီးတော်စောနန်းကို ဖွားမြင်သည်။ သမီးတော် စောနန်း၏ မြစ်သည် ဆရာတော် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ မိခင်ဖြစ်ပေသည်။ စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိကျမ်းကို ပြုစုသော ကျမ်းဆရာ၏ အဆိုအရ ဆရာတော် သည် သတိုးမင်းဖျား၏ အနွယ်တော် ဖြစ်ကြောင်းမျှကိုသာ အတည်ပြုဖော်ပြထား၏။ ဤသို့အတည်မပြုနိုင်ခြင်းမှာလည်း ကိုးခန်းပျို့ နိဂုံးလာ '' သမီးဖြစ်ရင်း '' ဟူသော ပုဒ်၌ မူကွဲများတွင် ''အရီးမြစ်ရင်း၊ နွယ်မယွင်း'' ဟုလည်းကောင်း၊ '' ဦးရီးမြစ်ရင်း နွယ်မယွင်း'' ဟုလည်းကောင်းအသီးသီး ရှိနေကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ မှန်နန်းတော် စနုဆောင်အတွင်း ပညာရှင် ၁၃-ဦးတို့ ရေးသားကြသော မှန်နန်းရာဇဝင် တော်ကြီး၊ ပထမတွဲ၌-<blockquote> သတိုးမင်းဖျားမှာ သားတော် သမီးတော် ရှိသည်ဟု စာပေမတွေ့။ ရာဇဝင်သစ်၌ ကျောက်စာ၊ ဟတ္ထိပါလနိဂုံးများကို ညွှန်း၍ သမီးရှိဟန်ဆိုသည်မှာလည်း မည်သည့်ကျောက် စာဟူ၌ အတပ်မဆို။ ဟတ္ထိပါလနိဂုံးတွင်လည်း အချို့သော မူတို့၌ သမီးမြစ်ရင်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ အရီးမြစ်ရင်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဦးရီးမြစ်ရင်းဟူ၍လည်းကောင်း အသီးသီး ရှိကြ သည်ဖြစ်၍ သမီးရှိ၏ဟု မုချမသိသာသည်။</blockquote> ဟု ရေးသားထားပြီးလျှင် သတိုးမင်းဖျားတွင် သမီးမရှိသည့် အဆိုကို အတည်ပြုသကဲ့သို့ ရှိ၏။ အထက်ပါ အဆိုသုံးချက် ခြားနားမှုတို့ကို ယူ၍ မိမိတို့ သဘောသင့်သရွေ့ ဖွင့်ဆိုရေး သားထားကြသည်။ ကဗျာသာရတ္တသင်္ဂြိုဟ်ကျမ်း၌- <blockquote>သတိုးမင်းဖျားအရီးတော်၏ မြစ်တော်ရင်း စောနန်းတို့ သင့်မြတ်ရာတွင် ပြည်စုန်ဘုရင် မဟာသီဟသူရ နန်းတက်နှစ် သက္ကရာဇ် ၈၃ဝ-ပြည့်တွင် အဝရွှေမြို့တော်၌ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရကို ဖွားမြင်တော်မူသည်။</blockquote> ဟူ၍ အရီးမြစ်ရင်းပုဒ်အရ ဖွင့်ဆိုရေးသားခဲ့သည်။ ထိုအရီးတော်အနွယ်ဆိုသော စကားကို လေ့လာပြန်လျှင်လည်း သတိုးမင်းဖျား၏ ဖခင်မှာ တကောင်းမြို့စား သတိုးဆင်ထိန်းဖြစ်၏။ ထိုသတိုးဆင်ထိန်း၏ နှမသည် အရီးတော် ဖြစ်ရပေမည်။ သို့ရာတွင် သတိုးဆင်ထိန်း၏ နှမနှင့် စပ်လျဉ်း၍ စာဟောင်းပေဟောင်းများ၌ အမှတ်အသား မတွေ့ရပေ။ သို့ဆိုလျှင် အရီးမြစ်ရင်းဆိုသော စကားသည်လည်း သေချာလှသည် မဟုတ်ချေ။ တစ်ဖန် '' ဦးရီးမြစ်ရင်း '' ဟူသော ပုဒ်အတိုင်း အနွယ်တော်ကို ရှာဖွေပြန်လျှင် မှန်နန်း ရာဇဝင်တော်ကြီး၌- <blockquote>တစ်စီးရှင်သားတော် မင်းစောယွမ်းသည် မြို့တည်ပြီးလျှင် သီရိအသင်္ခယာဟူသောအမည်ကို ခံ၍ မြောက်ဘက်တစ်လွှားကို မင်းပြုတော်မူ၏။ သားတော် သမီးတော်ကား မိဖုရားကြီးတွင် သမီးတော် စိုးမင်းကိုယ်တော်ကြီး တစ်၊ မောင်တာ် ကျစွာမင်း တစ်၊ ညီတော် နော်ရထာမင်းရဲ တစ်၊ ရာဇဝင်ကြီး၌ မင်းရဲမင်းကြီးဟု ရှိ၏။ ညီတော် တရဖျားငယ် တစ်၊ ပေါင်း လေးပါးတည်း။</blockquote> ပါရှိပေသည်။ သတိုးမင်းဖျားသည် အစ်မတော် စိုးမင်းကိုယ်တော်ကြီးမှ မွေးဖွားသူ ဖြစ်၏။ စိုးမင်းကိုယ်တော်ကြီးတွင် မောင်တော် သုံးယောက်ရှိသဖြင့် သတိုးမင်းဖျားမှာလည်း ဦးရီးတော် သုံးယောက် ရှိခဲ့ပေသည်။ သို့ဆိုလျှင် ဆရာတော် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် '' ဦးရီးမြစ်ရင်း၊ နွယ်မယွင်း '' ဟူသော စကားအရ မည်သည့်ဦးရီးတော်မှ ဆင်းသက်လာသနည်းဟု မေးသင့်ဖွယ်ရာ ဖြစ်ရပြန်လေသည်။ ထိုကြောင့် ဆရာတော်၏ အမိမျိုးရိုးမှာ သတိုးမင်းဖျား မင်းတရား၏ အနွယ်တော် ဖြစ်ကြောင်းကိုသာ ဧကန်အားဖြင့် မှတ်သားထားရပေဦးတော့မည်။ ဆရာတော်၏ ငယ်နာမည်မှာ မောင်မောက် ဖြစ်၏။ ဆရာတော်ကိုယ်တိုင်ကလည်း မိမိငယ်နာမည်ကို အထူးသဖြင့် လျှို့ဝှက်၍ ကိုးခန်းပျို့ နိဂုံးတွင် ဆိုလေဟန် ရှိ၏။ ထိုငယ်နာမည်ကိုဖော်ပြသော လျှို့ဝှက်စာစာပိုဒ်မှာ <blockquote>ဧကက္ခရ၊ ကောသကျမ်းလာ၊ အဝဂ်ရာဝယ်၊ ဥစ္စာဝါစက၊ တတ်စွမ်းလှ၍၊ အတ္ထပြဲ့ပြဲ့၊ ဟောဖွင့်ချဲ့သည်၊၊ ဘက်မဲ့ အဘယ်သဒ္ဒါနည်း။</blockquote> ဟူ၍ ဖြစ်၏။ ထိုစကားပိုဒ်မှ ဧကက္ခရကောသကျမ်းလာ အဝဂ်အရာဝယ် ' ဥစ္စ ' အနက်ကိုဟောသော သဒ္ဒါသည် ' ရာ ' ဖြစ်၏။ ရာသည် ဥစ္စဝါစက ဥစ္စအနက်ကို ဟော၏။ ဥစ္စဟူသော ပါဠိကို မြင့်ခြင်း၊ မောက်ခြင်း၊ မြင့်မောက်ခြင်း ဟု ပြန်ဆိုရ၏။ ဆရာတော်သည် ဤဥစ္စဝါစကသဒ္ဒါဖြင့် မောင်မောက်ဟူသော မိမိငယ်နာမည်တော်ကို ဝှက်ဆိုမိန့်တော်မူခြင်း ဖြစ်တန်ရာလေသည်။ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရလောင်းလျာ မောင်မောက်သည် ဘုရင်မင်းမြတ်၏ နန်းတော်သို့ ဖခင်ကြီးနှင့်အတူ လိုက်ပါ၍ နေလေ့ရှိခဲ့၏။ ဘုရင်မင်းခေါင်ကိုယ်တိုင်လည်း မောင်မောက်အား တစ်အူတုံဆင်း ညီငယ်ရင်းကဲ့သို့ အောက်မေ့၍ ချီးမြှောက်တော်မူခဲ့၏။ ငါးနှစ်သားအရွယ်မှာပင် ထီးမှုနန်းရာတို့ကို ကျွမ်းကျင်ခြဲ့ပီဟု ဆိုနိုင်၏။ ထို့ကြောင့် မိမိရေးသားသော ပျို့နိဂုံးများတွင်- '' ရွှေနန်းတော်ထက်၊ ငါးနှစ်သက်က၊ လေ့ကျက်ခဲ့မြောက်၊ '' (ကိုးခန်း) '' ရတနာပူရ၊ ပြည်မတန်ဆောင်၊ တံခွန်ထောင်သား၊ မင်းခေါင်လက်ထက်၊ ပျိုရွယ်သက် က၊ ဝမ်းထွက်စတေ၊ မှတ်သောထွေဖြင့်၊ စာပေသင်ကာ၊ နေလှည့်ရာတွင်၊ '' (သံဝရ) စသည်ဖြင့် ထည့်သွင်းရေးစပ်ခဲ့၏။ ဤတွင် နှောင်းခေတ်ရေးစာစောင် အမှတ်အသားတို့၌ ရှစ်နှစ်သားအရွယ်တွင် ဒုတိယ ဘုရင်မင်းခေါင်ထံတွင် သားအမှတ်မွေးမြူပါရန် ပေးဆက်အပ်နှံကြောင်း အဆိုပြုကြလေသည်။ ထိုအဆိုကို မဖြစ်နိုင်ကြောင်း စာဆိုတော်များအတ္ထုပ္ပတ္တိတွင် ရှင်းလင်းထားသည်။ ၎င်းတို့ အဆိုအရ ကိုးခန်းပျို့ နိဂုံးတွင် <blockquote> ရှစ်နှစ်တည်းက၊ ခမည်းတော်မင်း၊ မယ်တော်နှင်းသား၊ အရင်းအချာ၊ ငါ့တကာနှင့်၊ ငါသာရဟန်း၊ လူဝယ်ပန်းသို့၊ ရွှင်လန်းမချိုး၊ လွန်မြတ်နိုးလျက်၊</blockquote> ဟူသော စကားကို ကိုးကား၍ ဆိုလေဟန် ရှိ၏။ ထိုစကားကို ရှင်းဦးအံ့။ ဒုတိယဘုရင်မင်းခေါင် အဖသည် သက္ကရာဇ် ၈၃၂-ခုနှစ်တွင် မင်းဖြစ်သော ရတနာမြစည်းခုံဒါယကာ မင်းတရားကြိီးဖြစ်သည်။ ထိုမင်းတရားကြီး၏ အဖဖြစ်သော ဒုတိယမင်းခေါင်၏ ဘိုးတော်သည် သက္ကရာဇ် ၈ဝ၄-ခုနှစ်တွင် မင်းဖြစ်သော ထူပါရုံဒါယကာ နရပတိကြီး ဖြစ်၏။ ထိုနရပတိ၏ သမီးတော် တွင်းသင်းစား ရွှေအိမ်သည်နှင့် မိဖုရားမောင်တော် ပခန်းစား သီဟပတေ့ကြီး၏သား ဥဇနာ ဟုလည်းတွင်သော သီဟပတေ့ငယ်နှင့် စုံဖက်ရာတွင် ဖွားမြင်သည့် သမိီးတော်ကို ရှစ်နှစ်အရွယ်ကပင် ဘိုးတော်နရပတိကြီးသည် ဒုတိယဘုရင်မင်းခေါင်နှင့် စုံဖက်ပေးတော်မူသည်။ ဒုတိယမင်းခေါင်လည်း ထိုအခါက ခုနစ်နှစ်ကျော် ရှစ်နှစ်အရွယ်မျှသာ ရှိပေသေးသည်။ ဤသည်ကို ရည်၍ ဆရာတော်သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရက '' နန်းထက်သမီး၊ စောင့်စည်းသီလ၊ ဒါနဖြည့်ဆည်း၊ ရှစ်နှစ်တည်းက၊ ခမည်းတော်မင်း၊ မယ်တော်နှင်းသား၊ '' ဟူ၍ စပ်ဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ဆရာတော်သည် မိမိကိုယ်ကို ရည်ညွှန်း၍ စပ်ဆိုခဲ့ခြင်းမဟုတ်ပေ။ ထို့ကြောင့် ဆရာတော်လောင်းလျာ မောင်မောက်ကို မင်းတရားထံ မွေးစားရန် အပ်နှံသည်ဟူသော အဆိုမှာ လျော်ကန်တော့သည် မဟုတ်ကြောင်း တင်ပြထားလေသည်။ သို့ရာတွင် ဘုရင်မင်းခေါင်သည် မောင်မောက်အား ဝမ်းထွက်သားကဲ့သို့ ချစ်ခင်ယုယစွာ စောင့်ရှောက်ကြောင်းကိုကား ဖော်ပြခဲ့ပြီးသော အဖွဲ့များဖြင့် ထင်ရှားလေသည်။ ဤသို့ ဘုရင်မင်းခေါင်က ချစ်ခင်ယုယစွာ စောင့်ရှောက်ခဲ့သည်မှာလည်း တစ်နွယ်ငင် တစ်စဉ်ပါဆိုသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ မောင်မောက်ဖခင် အမတ်ကြီးမှာလည်း ပြည်စုန်မင်း သီဟသူနှင့် မိဖုရားကြီးတို့အပြင် သားတော် ဒုတိယမင်းခေါင်နှင့် မိဖုရားတို့ကလည်း လက်သုံးတောင်ဝှေးသဖွယ် အားကိုးအားထားခြင်း ခံရသူ ဖြစ်သည်။ တစ်ဖန် မောင်မောက်၏ မိခင်ကြီးမှာလည်း ရာဇအနွယ်ပါသူပင် ဖြစ်သောကြောင့် နန်းတွင်းနန်းပြင် သွားလာဝင်ထွက်ရေး၌ ဦးစားပေးခြင်း ခံထားရသူ ဖြစ်သည်။ ထိုအကြောင်းတို့ကို ဖွင့်ဆို၍ ဆရာတော်ကိုယ်တိုင် ဘူရိဒတ်ဇာတ်ပေါင်းခန်းပျို့၌ ဤသို့ ဖွဲ့ဆိုတော်မူခဲ့၏။<blockquote> ကူဋာဂါရ၊ ဂေဟကြငှန်း၊ ပွင့်ရွှေနန်းနှင့်၊ မည်မှန်းအဝ၊ ပုရိန္ဒဟု၊ စွဲထသန္ဓေ၊ တို့ချက် ြေ<ွကသား၊ မင်းနေပြည်သာ၊ ထိုနေရာဝယ်၊ သမ္ဘာမျိုးချ၊ ငါတို့ဘလည်း၊ ဓမ္မပါလ၊ ဗြဟ္မဏသို့၊ စာဂစွန့်ကြဲ၊ ကုသိုလ်ရဲလျက်၊ ဝမ်းထဲဖြောင့်စင်း၊ ဂုဏ်သတင်းတည့်၊ လှိုင်ခြင်းရနံ့၊ ပန်းနှယ်ပျံ့မျှ၊ လောက်ငံ့သောက်စား၊ မကုန်အားသား၊ ပုဏ္ဏားဇော်ဂီ၊ မှီခိုရဟန်း၊ ကူးသန်းလားလာ၊ ချိုင့်ဝှမ်းရာဖြင့်၊ သဒ္ဓါပြန့်ပြန့်၊ စိတ်မတွန့်တည့်၊ ရှည်သန့်လက်ကြီး၊ ပေးမငြီးဟု၊ မြှောက်ချီးသာဓု၊ ယခုတိုင်အောင်၊ လူ့ဘောင်ပြောပ၊ ချီးမွမ်းကြ၏။ ရှေးကစီလျဉ်၊ မင်းစဉ်မင်းဆက်၊ မပျက်စွဲသုံး၊ ဤထုံးဤနည်း၊ ဤသို့တည်းဟု၊ သိပ်သည်းနတ်ရွာ၊ သိမြင်မှာလည်း၊ လိုရာမကျန်၊ တတ်ပွန်ကျယ်ဝန်း၊ အဆန်းဆန်းသား၊ ဂဏန်းဟူးရား၊ ကိုးပါးနဝင်း၊ တြင်းသုံးခု၊ ရှစ်ခုဂြိုဟ်ပြေး၊ ကောင်းကြွယ်ရေးနှင့်၊ ရန်ဘေးဥပဒ်၊ စက်သွားဖြတ်သို့၊ မချွတ်မှန်အောင်၊ ကျေးဇူး ဆောင်သား၊ မင်းခေါင်မင်းဖျား၊ မင်းနှစ်ပါးတို့၊ မှတ်သားယုံကြုံ၊ မြတ်နိုးတုံသည်၊၊ စုပုံ လက်သုံး တောင်ဝှေးတည်း။</blockquote> မောင်မောက်သည် ငယ်ရွယ်စဉ်မှ စ၍ နန်းတွင်သူ နန်းတွင်းသား ပညာရှင်များထံမှ လည်းကောင်း၊ ဖခင်ဓမ္မပါလအမတ်ကြီးထံမှလည်းကောင်း၊ စာပေကဗျာစသော နည်းနာနယတို့ကိုလေ့လာမှတ်သားခဲ့ရ၏။ အထူးသဖြင့် စာပေသင်ကြားရာ ဆရာကား နောင်တော်ရင်းဖြစ်သောသျှင်ဝရစက္ကပါလဖြစ်သည်။ မောင်မောက်သည် နောင်တော်ရင်းထံ၌ သင်ရိုးကျမ်းစာ အဖြာဖြာတို့ကို ဂရုပြု၍ လေ့လာသင်ကြားခဲ့သည်။ သို့ဖြင့် ကျောင်းတွင် ပညာသင်၍လည်းကောင်း၊ ဖခင်ကြီး နှင့် အတူ နန်းတော်တွင်းသို့လိုက်၍လည်းကောင်း လှည့်လည်ပျော်မြူးနေခဲ့လေသည်။ တစ်နေ့သောအခါ မောင်မောက် ၁ဝ-နှစ်သားအရွယ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူနှင့်အတူ နန်း တော်တွင်းသို့ လိုက်ပါသွားလေသည်။ ထိုအချိန်တွင် နန်းတော်တွင်း၌ အိမ်ရှေ့မင်း မဟာသီဟသူ၏တောင်ဆောင်စံ မြောက်သားတော်သမီး သျှင်စိုးမင်း၊ မြောက်ဆောင်စံ တန်ဆောင်းရှင်ခံ မြောက်သားတော်သမီး မင်းလှမြတ်နှင့် မင်းဘုန်းထွတ်တို့ကို နားထွင်းမင်္ဂလာ ဆင်ယင်တော်မူနေ ခိုက်ဖြစ်၏။ ထိုအချိန်တွင် အိမ်ရှေ့မင်းတရားက မောင်မောက်၏ ဖခင်ကြီးအား သမီးတော်သုံးပါး နှင့် စပ်ဆိုင်ရာ မင်္ဂလာရှိသော ကဗျာလင်္ကာတို့ကို ဖွဲ့ဆိုလျှောက်ထားရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုအခါ မောင်မောက်က '' ဖခင်အစား ကျွန်တော်မျိုး ဖွဲ့ဆိုလျှောက်ထားပါရစေ၊ '' ဟု လျှောက်ထား၍ ရုတ်တရက် စပ်ဆို လျှောက်ထားလိုက်သည်။ <blockquote>အိုဘယ့်ဘယ်၊ အိုဘယ့်သမီးတော်၊ ထင်ပေါ်ဘုန်းပျံ့သင်း၊</blockquote> <blockquote> အိုဘယ့်ဘယ်၊ အိုဘယ့်သမီးတော်၊ နတ်သော်ပုံမယွင်း၊</blockquote> <blockquote> အိုဘယ့်ဘယ်၊ အိုဘယ့်သမီးတော်၊ စန္ဒာလနှယ်ဝင်း၊</blockquote> မောင်မောက်သည် ညီညွတ်သော ကာရန်ဝကျဖြင့် မှူးမတ်ဗိုလ်ပုံတို့ အလယ်တွင် ရဲ့ဝံ့စွာ စပ်ဆို၍ လျှောက်တင်လိုက်ရာ ပရိသတ်အပေါင်းမှာ ဝမ်းမြောက် အံ့ဩစွာ မောင်မောက်၏ ပညာစွမ်းကို ချီးမွမ်းထောမနာကြကုန်၏။ မောင်မောက်သည် နောင်တော် သျှင်ဝရစက္ကပါလအထံ၌ စာပေသင်ကြားနေရာမှ ဆက်လက်၍ သီဟိုဠ်ရောက်ဘုန်းတော်ကြီးထံတွင်လည်း စာပေများကို နည်းခံသင်ကြားပြန်လေသည်။ ဤသည်ကို ရည်၍ ဘူရိဒတ်ဇာတ်ပေါင်းပျို့ နိဂုံး၌ <blockquote>ရဋ္ဌသာရ၊ လဒ္ဓသရော်၊ နွတ္ထခေါ်သား၊ သူတော်သွေးရည်၊ ငါတုံသည်လည်း၊ ဖြောင့်ကြည်သဒ္ဓါ၊ နောင်ဆရာလျှင်၊ သမ္ဘာရင့်လှည့်၊ ညီတပည့်ဟု၊ မပြည့်ပေါ်တင်း၊ ထဲဝမ်းတွင်းက၊ ချစ်ခြင်းတမူ၊ မတူစသာ၊ နည်းနာသင်ထွေ၊ အခြေရမြောက်၊ ကြံ့ကြံ့ထောက်၍၊ ရောက်ပေါက်သိဃိုဠ်၊ ကျေးဇူးဟိုသား၊ ပုဂ္ဂိုလ်မည်သီး၊ ထေရ်ဘုန်းကြီးဝယ်၊ မှီးခဲ့လက်လွတ်၊ ကင်းမဲ့တတ်သား၊ သူမြတ်တို့ထံ၊ ထုံးစံရမိ၊ အပြည့်ကြည့်လျက်၊</blockquote> ဟု ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မောင်မောက် ထပ်ဆင့်ဆည်းကပ်ခဲ့သော သီဟိုဠ်ရောက်ဘုန်းတော်ကြီး ဆိုသည်မှာ သက္ကရာဇ် ၇၉၁-ခုနှစ်က ဓာတ်တော် ငါးဆူနှင့်အတူ အင်းဝသို့ သာသနာပြု ကြွရောက်လာသော သီရိသဒ္ဓမ္မာဘိလင်္ကာရနှင့် သီဟဠမဟာသာမိ မထေရ်နှစ်ပါးကို ရည်ညွှန်းဟန်တူပေသည်။ ထိုနှစ်ပါး ကို သီဟိုဠ်ရောက်ကြီး သီဟိုဠ်ရောက်ငယ်ဟူ၍ မှတ်သားကြသည်။ ထိုအရှင်နှစ်ပါးတွင် မောင်မောက် နည်းခံသင်ကြားခဲ့သော ဆရာမှာ '' သီလဂုဏဝန်၊ ထေရ်မွန်ပုဂ္ဂိုလ်၊ သိန်းဃိုဠ်ရောက်ကြီး၊ သံဃာ့ထီးကို၊ '' ဟု ကိုးခန်းပျို့ နိဂုံး၌ စပ်ဆိုသည်ကို ထောက်၍ အကြီးဖြစ်သော သျှင်သဒ္ဓမ္မာ ဘိလင်္ကာရ မထေရ်ကိုပင် ဆိုရမည် ဖြစ်ပေသည်။ ထိုသီဟိုဠ်ရောက် ဘုန်းတော်ကြီးထံ၌ ခိုမှီးနေစဉ် အသက် ၁၆-နှစ် အရွယ်တွင် 'သာကီယဟု၊ တေဇကျော်ဟိုး ' အစချီ ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးကို ရေးသားစပ်ဆိုလေသည်။ ထိုအကြောင်းကို ကိုးခန်းပျို့ နိဂုံး၌ <blockquote>သိန်းဃိုဠ်ရောက်ကြီး၊ သံဃာ့ထီးကို၊ ခိုမှီးငြမ်းထောက်၊ ထိပ်ထက်ဆောက်မှ၊ ဆယ့်ခြောက်နှစ်ရွယ်၊ နှစ်ဆယ်အတွင်း၊ လေးနှစ်ကြွင်းဝယ်၊ မကင်းဝါသနာ၊ ဆက်တိုင်းပါ၍၊ ပညာမြင်သိ၊ စွမ်းသတ္တိဖြင့်၊ ဘူရိဒတ္တ၊ ဆိုစပြီးမြောက်၊</blockquote> ဟု ဖွဲ့စပ်ထားရာ ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးကို ၁၆-နှစ်အရွယ်မှ စတင်ရေးသားခဲ့ပြီး ၂ဝ- အတွင်း လေးနှစ်တာကာလ၌ ရေးသားခဲ့သည်ဟု ဆိုပေသည်။ မောင်မောက်သည် မည်သည့်ခုနှစ်တွင် သာမဏေဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်ဟု အမှတ်အသား မတွေ့ရပေ။ ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးကို ရေးသားချိန်တွင်အမူ လူ့ဇာတိ လူ့အဖြစ်နှင့် သာ ရှိနေပေသေးသည်။ သံဝရပျို့ နိဂုံး၌ '' ခပ်သိမ်းဒါန၊ အနန္တကို၊ ဓမ္မအလှူ၊ အောင်သောဟူသည်၊ စိတ်ယူတည်ဘိ၊ လူ့ဇာတိက၊ ဘူရိဒတ္တ၊ ဆိုစပြီးမြောက်၊ '' ဟု ရေးဖွဲ့ထားသောကြောင့် မောင်မောက်သည် ၁၆-နှစ်အရွယ် လူပျိုပေါက်သည်အထိ သျှင်သာမဏေဘောင်သို့ မဝင်ရသေးကြောင်း ထင်ရှားသည်။ စာဆိုတော်များအတ္ထုပ္ပတ္တိကျမ်း၌မူ မောင်မောက်သည် ၁၉-နှစ်ကျော် ၂ဝ-တွင်း၌ လူ့ဘဝ လူ့ဇာတိမှ တစ်ခါတည်း ရဟန်းဘောင်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်ဟု မှတ်ချက်ချထား၏။ သို့ရာတွင် ခိုင်လုံသော အထောက်အထား မတွေ့ရပေ။ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရလောင်းလျာ မောင်မောက်သည် ၁၆-နှစ်အရွယ်၊ သို့မဟုတ် ထို့ထက် ပိုလွန်သည့် အရွယ်အထိ နန်းတော်တွင်း၌ ကျက်စား ပျော်ပါးနေခဲ့ရသောကြောင့်လည်းကောင်း၊' ဝဏ္ဏပဘာ ' နှင့် ' ပုရေနိသင် ' စသော ရတုများကို ရေးစပ်ထားသောကြောင့်လည်းကောင်း နှောင်းခေတ် သုတေသီတို့၏ အတွေး၌ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ ဘဝကဏ္ဍသစ်တစ်ခုကို ဖော်ထုတ် ခဲ့ကြသည်။ ဤသည်မှာ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ အချစ်ရေးကိစ္စပေတည်း။ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ ဘဝသည် နန်းသူတို့အလယ်တွင် ထင်ရှား ကျော်ကြားခဲ့၏။ ကဗျာလင်္ကာ စာဆိုတော်လေးဖြစ်သောကြောင့် နန်းတွင်းသူ အလှကလေးများက ပျူငှာအခွင့် အရေးပေး၍ မြတ်နိုးမိကြမည်။ ထိုအထဲတွင် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရနှင့် နှစ်ကိုယ်တူ ရည်မျှ၍ ချစ်ခဲ့ရသူမှာ ' ဝဏ္ဏပဘာ ' ခေါ် လှကလျာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရလောင်းလျာသည် ကဗျာဆရာ ဖြစ်သည့်အလျောက် ဝဏ္ဏဘာ၏ အလှကို လင်္ကာဖြင့် ကုံးသီခဲ့၏။ ရတုဖြင့် ရေးစီခဲ့၏။ ဆရာတော်သည် ဝဏ္ဏပဘာ၏ အလှသရုပ်ကို တောင့်တဲတွန့်ရတုပိုဒ်စုံဖြင့် ဖော်ထုတ်လှစ်ပြခဲ့၏။ ထိုရတုမှာ လူ့အဖြစ် လူ့ဇာတိကပင် ချစ်သူ၏ အလှကို ခြယ်မှုန်းခဲ့သည်ဟု ယူဆရ၏။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ' ပုရေနိသင် ' ချီရတုတို့၌ ရဟန်းဘဝဖြင့် စပ်ဆိုရာ အထိန်းအချုပ်ဖြင့် စပ်ဆိုခဲ့သည်။ ဝဏ္ဏပဘာအဖွဲ့မှာကား ချစ်သူ၏ အလှကို အားကုန်ခြယ်မှုန်း၍ သီကုံးဖွဲ့ဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်၏။ ထို့ပြင် မျက်စိအောက်တွင် ရှုမြင်ရသည့်အတိုင်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဝဏ္ဏပဘာရတုကို ငယ်စဉ်လူ့ဘဝက ရေးသားခဲ့သည်ဟု ယူဆစရာ ရှိပေသည်။ ဤသို့ဖြင့် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရလောင်းလျာသည် ရဟန်းပြုရန် အချိန်အရွယ်သို့ ရောက် ရှိလာခဲ့၏။ ထိုအခါ '' ကျွန်းတွင် ဇမ္ဗူလုံး၊ ပြိုင်တိုင်းရှုံးသည်၊ ပြစ်လုံးကင်းစင်ကွာ၊ မိုးသူဇာကို '' ပစ်ခွာထားခဲ့ရတော့မည်။ တစ်ချိန်ကဆိုလျှင် ဝဏ္ဏပဘာ လှကလျာ '' ငယ်ကျွမ်းဝင်နှင့်၊သို့ပင်တာရှည်၊ ပျော်ရမည်ဟု '' လည်း မှတ်ထင်ခဲ့မိသဖြင့် '' ခက်မတစ်ထောင်၊ ပညောင်စောင့်နတ်၊ ရှင်နတ်မြတ်ကို '' ပင် ခိုင်မြဲစေမှုအတွက် သက်သေပြုခဲ့ကြဖူးသည်။ ဘယ်သို့ပင် '' ချစ်စထုံးနှောင်၊ ပျော်ရအောင်ဟု '' ရည်ရွယ်ထားပါသော်လည်း သာသနာတော်ရေးအတွက် ရဟန်းဘောင်သို့ တက်ရောက်ရတော့မည့် အခါတွင် ချီတုံ ချတုံ အာရုံထွေပြားလျက် စိတ်သောက ပွားခဲ့ရပေသည်။ ဤသို့ သာသနာရေးက တစ်ဖက်၊ အချစ်ရေးက တစ်ဖက်နှင့် စိတ်ဝိတက်များပြားနေ ရချိန်တွင် ငြိမ်သက်စွာ စိတ်ကို ထိန်းသိမ်းတော်မူလျက် '' သာသနာ့ဝန်ထမ်း ရဟန်းမြတ်ဘဝနှင့်မာတုဂါမတို့သည် မအပ်စပ်စွတကား၊ '' ဟု တရားသံဝေ ယူတော်မူချေ၍ သာသနာရေးကို အနိုင် ပေးခဲ့ရှာသည်။ '' ဝဏ္ဏပဘာ၊ ကလျာဖူးစသစ်၊ ပျိုမျစ်မျစ်ကို '' ကြေကွဲစွာ ခွဲခွာတော်မူ၍ ရဟန်းဘဝကိုသာ ရယူတော်မူခဲ့သည်။ ထိုအကြောင်းကို ရဟန်းဘဝ ရယူတော်မူပြီးသည့်နောက်၌ စပ်ဆိုတော်မူသော ' ပုရေနိသင် ' အစချီ ရတုပိုဒ်စုံတွင်- <blockquote>ပုရေနိသင်၊ ဆက်တိုင်းကြင်၍၊ အိမ်ရှင်အစစ်၊ ငယ်ကျွမ်းချစ်နှင့်၊ ထပ်ရစ်လက်သင်၊ ထုံးစတွင်၌၊ သွေးငင်ကြမ္မာ၊ ဝါသနာကြောင့်၊ ဆရာမိဘ၊ ကွပ်ဆုံးမလည်း၊ ချစ်စထုံးနှောင်၊ ပျော်ရအောင်ဟု၊ သန်ကောင်မဟူ၊ အတူယှဉ်နွှဲ၊ သန်လွဲမခန့်၊ အသက်စွန့်၍၊ ဝေဓွန့်ခရီး၊ ချုံကြီးတောအုံ၊ ဝါးရုံဝါးစေး၊ သစ်ကျားဘေးကို၊ မတွေးဆံဖျား၊ မလေးစားတည့်၊ တရားသံဝေ၊ အောက်မေ့ချေသော်၊ ကြေးရွှေဂဟေ၊ မစပ်ချေသို့၊ စာပေတတ်ပွန်၊ ဓမ္မခန်နှင့်၊ ကျမ်းဂန် သိမြောက်၊ ပဉ္စင်းရောက်က၊ ထပ်လှောက်ကြင်ဖွယ်၊ ရှေးသောနှယ်ကို၊၊ အဘယ်ကြိုးရှာ ပေတော့မည်။</blockquote> ဟု ဖော်ပြတော်မူခဲ့သည်။ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် မိမိကိုယ်ကို တရားချ၍ ရဟန်းဘဝကို ရယူခဲ့သော်လည်း အလွမ်းဖြေ မပြေနိုင်ခဲ့ရှာပေ။ ထို့ကြောင့်လည်း စိတ်ပြေရာ ပြေကြောင်း အောက်မေ့၍ '' လူလည်းတစ်ထွေ၊ ရေလည်းတစ်ခြား၊ ဖျားလည်းတက်သက်၊ ကြောက်မက်ချင်ဖွယ်၊ ပင်လယ်ချောင်းမြောင်း၊ မကြီးတောင်းတည့်၊ ဆောင်းဆောင်းဆိုင်းဆိုင်း၊ ပြိုင်းရရိုင်းတည့်၊ မှိုင်းမှိုင်းအုပ်ထွေ၊ ဝေဝေမို့မို့၊ ညို့ရရို့နှင့်၊ မြသို့ရှိန်းရှိန်း၊ ခပ်သိမ်းတောတောင်၊ ကုန်အောင်ပတ်ကုံး၊ မျှော်မဆုံး '' သည့် ရခိုင်တောင်ကုန်းဒေသဆီသို့ ခရီးထွက်ခဲ့လေသည်။ ရခိုင်ပြည်သို့ ရောက်ရှိသည်တွင် ' နှစ်ကူးလည်၍၊ မိုးစည်ပျံ့ ပျူး၊ ' အစချီ ရတုပိုဒ်စုံကို ရေးသားတော်မူသည်။ ထိုမှတစ်ဖန် စက်တော်ရာ ဒေသသို့ ဘုရားဖူးရန် ကြွရောက်ခဲ့ပြန်သည်။ ထိုဒေသသို့ ကြွချီတော်မူရင်း တောင်တောင်ရေမြေ သာယာပုံ၊ ငှက်တိရစ္ဆာန်တို့၏ ဖိုမယှက်နွှဲ ပျော်ပွဲဝင်နေ ကြပုံတို့ကို ဖွဲ့နွဲ့၍ တောလားလင်္ကာကို စီကုံးတော်မူသည်။ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် အသက် ၁၆-နှစ်အရွယ် လူပျိုငယ်ဘဝက ရေးသားခဲ့သော ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးကိုလည်း ရဟန်းအဖြစ်ရောက်မှ အပြီးသတ် ရေးသားနိုင်လေတော့သည်။ ထိုအကြောင်းကို ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီး နိဂုံး၌ <blockquote>မည်ပင်ရဋ္ဌ၊ သာရအစစ်၊ ဆယ့်ခြောက်နှစ်လျှင်၊ တက်သစ်အရွယ်၊ လူငယ်သော်က၊ ဆိုစတင်းလင်း၊ ကြွင်းဘိသောအား၊ ဆန်းပြားနည်းနာ၊ အဖြာဖြာလျှင်၊ လင်္ကာယတိ၊ စောင်းသို့ညှိ၍၊ ဘူရိဒတ္တ၊ နဂရပဝေ၊ ခေါ်ထွအမည်၊ အပိုင်းသည်ကား၊ သာကြည်ချမ်းမြေ့၊ ဤတွင်ရွေ့လျှင်၊ စေ့စေ့စုံစုံ၊ အပြီးကုန်၏၊</blockquote> ဟု မှတ်သား ဖွဲ့ဆိုတော်မူခဲ့၏။ သက္ကရာဇ် ၈၅၆-ခုနှစ်၊ အသက် ၂၆-နှစ် အရွယ်၌ ဘူရိ်ဒတ်လင်္ကာကြီး၏ အဆက်ဖြစ် သော ' ဘူရိဒတ်ဇာတ်ပေါင်းပျို့ ' ကိုလည်း ရေးသားစီရင်တော်မူပြန်သည်။ ထိုအချိန်တွင် အင်းဝမြို့တော်၌ သီတင်းသုံးကြသော ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ်အချို့သည် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရနှင့် သျှင်မဟာသီလဝံသတို့အား ကဗျာလင်္ကာစသည်တို့ကို ဖွဲ့ဆိုတော်မူကြသဖြင့် ' သာချင်းသည်များ ' ဟူ၍ သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်ကြဟန် ရှိပေသည်။ ထိုစဉ်အခါက ဗုဒ္ဓသာသနာအမြင်ဖြင့် ရှုကြည့်ပါမူ ဤသို့ပင်ရှုမြင်ကြမည်သာ ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် တစ်ဖက်မှ အပြစ်တင်သကဲ့သို့ ချီးမွမ်းထောမနာ ပြုသူတွေလည်း အများအပြားပင် ရှိချေမည်။ ယခုဖော်ပြခဲ့သော အချက်အလက်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍လည်း ရှေးဟောင်းစာပေများ၌ များစွာ တွေ့ရခြင်း မရှိပေ။ တွေ့ရှိရသော စာဟောင်းအမှတ်အသားများတွင်လည်း သျှင်မဟာ ရဋ္ဌသာရ၏ လုပ်ဆောင်ချက်နှင့် ပတ်သက်၍ ဆိုလောက်ဖွယ်သော အကြောင်းများကို မတွေ့ရ ပေ။ သို့ရာတွင် ထိုခေတ်၏ တွေးခေါ်ယူဆချက်အရဆိုလျှင် ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ်အချို့၏ အာရုံ၌ နှစ်မြို့နိုင်မည် မဟုတ်ချေ။ ကုန်းဘောင်ခေတ်ပိုင်းမှာပင် သင်္ကန်းရုံမှု၊ တင်မှု အသေးအဖွဲကိစ္စလေးမှ စ၍ သာသနာပိုင်နှင့်တကွ ရဟန်းပညာရှင်များ အတိဒုက္ခရောက်ခဲ့ကြရသည်။ ထို့ထက် ရှေးကျသော အင်းဝခေတ်တွင်မူ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရတို့ လုပ်ဆောင်ချက်များသည် အဘယ်မှာလျှင် ခမ်းနား၍ မလာဘဲ ရှိပါမည်နည်း။ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ လုပ်ဆောင်ချက်အပေါ်၌ မနှစ်သက်ကြောင်းကို ဖော်ပြသော ရှေးဦးစွာ တွေွှ့ရသည့်စာမှာ သာလွန်မင်းတရားလက်ထက် အမှတ်အသား ဖြစ်သည်။ သက္ကရာဇ် ၉၉၇-ခု၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁၂-ရက်၊ သောကြာနေ့တွင် ရည်မှုံနှင့် အောင်မြတ်ကို စေတော်မူ၍ တောင်ဖီလာဆရာတော်ထံ လျှောက်တင်ရာ၌ <blockquote>ပြည်တွင် မဟာဓမ္မသာမိဘုန်းတော်ကြီးကို ဘိုးတော်မင်းတရားကြီး ပင့်တော်မူသောအခါ ရဋ္ဌသာရသူမြတ်တွင် တပည့်ခံတော်မူဖူးသလောဟု မေး၏။ မကြိုက်၍ မခံပေသည် ဟု ဆိုသည်။ ဘယ့်ကြောင့် မကြိုက်သနည်းဟု မေးသော် သူမြတ်တို့သည် စာပေကျမ်းဂန် မူကား တတ်၏။ ဝတ္ထုကံကျောင်းကို နေ၍ စည်းစိမ်းချမ်းသာ များလှသည်။ မထေရ်သင်္ဃ ရာဇာအကျင့်သာ ဖြစ်သည်။ စာပေနာသည့် တပည့်တို့သည် ဒုကုဋ်တင်၍မျှ မနာကုန်။ ထို့ကြောင့် မကြိုက်၍ မခံပေသည်ဟု ဆိုသည်။</blockquote> ဟူ၍ သာလွန်မင်း အမေးပိုဒ်တွင်လည်းကောင်း၊ <blockquote>သျှင်ဓမ္မသာမိသည် သျှင်ရဋ္ဌသာရ၌ တပည့်မခံဆိုရာမှာလည်း အရှင်ရဋ္ဌသာရတို့သည် ရပ်မအသုံးအဆောင်ကို သုံးဆောင်သည် ဖြစ်သောကြောင့် မခံလေသည်။</blockquote> ဟူ၍ တောင်ဖီလာဆရာတော် အဖြေပိုဒ်တွင်လည်းကောင်း တွေ့ရှိရလေသည်။ ဖော်ပြပါ အကြောင်းရပ်တို့ကို ကောက်ချက်ချလျှင် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည်- ၁၊ ဘုရင် မင်းမြတ်များ လှူဒါန်းသော ပြည့်စုံသည့်ကျောင်း၌ နေထိုင်ခြင်း၊ ၂၊ စာပေပို့ချစဉ် စာလိုက်တပည့်တို့သည် ဒုကုဋ်တင်၍ မလိုက်ခြင်း၊ ၃၊ ရပ်မအသုံးအဆောင်၌ ပါဝင်သည့်ဟု လူတို့သမုတ်သော စာပေများကို ဖွဲ့ဆိုခြင်း တို့ကို အဓိကအားဖြင့် တွေ့မြင်ရပေသည်။ ထိုအကြောင်းကိုပင် ထပ်လောင်း၍ သက္ကရာဇ် ၁၁၂၃-ခုနှစ်တွင် လက်ဝဲနော်ရထာက တောင်တွင်းခင်ကြီးဖျော်အား လျှောက်ထားသောကြောင့် ဖြေဆိုရဖူးသည်။ တစ်ဖန် သာသနာလင်္ကာရစာတမ်းကို ရေးသားသော မဟာဓမ္မသင်္ကြံ၏ စာအုပ်၌လည်း ထိုအကြောင်းကိုပင် ဖောက်သည်ချ ရေးခဲ့ပြန်သည်။ သို့ရာတွင် မူလစကားအတိုင်း မဟုတ်တော့ဘဲ ပြည်မဟာဓမ္မသာမိ နေရာတွင် စစ်ကိုင်းသျှင်တိသာသနဓဇဟူ၍ ရေးသားထား၏။ အခြား အဓိပ္ပာယ်ကား အားလုံးတူသည်။ ထို့ပြင် အပိုမှတ်သားချက်များလည်း ပါဝင်လာခဲ့ပြန်သည်။ သာသနာလင်္ကာရစာတမ်းကျမ်းတွင် အောက်ပါအတိုင်း ရေးသားထားသည်။ <blockquote>သက္ကရာဇ် ၈၄၂-ခုနှစ်၊ ရှမ်းဈေးလမ်းမအရှေ့၊ မနော်ရမ္မံဥယျာဉ်နှင့် မနီးမဝေးတွင် ဒုတိယဘုရင်မင်းခေါင်လက်ထက် သိမ်တော်သမုတ်ရသည်။ သိမ်မြောက် ဘုရားလည်းတည်သည်။ ထိုသိမ်ကို ဒုတိယဘုရင်မင်းခေါင်သိမ်ဟု တွင်သည်။ ရွှေစည်းခုံတောင်က သိမ်ကိုကား ပထမမင်းခေါင်သိမ်ဟု တွင်သည်။ ဒုတိယမင်းခေါင် သိမ်သမုတ်သည့်ကာလ အခြားသင်္ဃာ များက သာချင်းသည်တို့ ပါလျှင် ငါတို့ မလာမလိုက်ပြီဟု ဆိုသောကြောင့် သျှင်သီလဝံသနှင့် သျှင်ရဋ္ဌသာရတို့ သိမ်သမုတ်ရာ မပါဝင်ရဟူ၍ ဆရာစဉ်ဆက် ဥဒါန်းစည်ရှည် ပြောဆိုကြ သည်။</blockquote> အထက်ပါစကားကို သတိထား၍ လေ့လာလျှင် ချွတ်ယွင်းချက်များကို တွေ့ရမည် ဖြစ်၏။ ထိုရေးသားချက်အရ '' ၈၄၂-ခု၊ ဒုတိယဘုရင်မင်းခေါင်လက်ထက် သိမ်သမုတ်သည်''ဟု ဆိုလိုရင်း ရှိ၏။ ၈၄၂-ခုနှစ်တွင် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် ရဟန်းဘောင်သို့ ရောက်နိုင်သော အရွယ်လည်း မဟုတ်သေး။ ဆရာတော်သည် ၈၃ဝ-ပြည့်ဖွား ဖြစ်၍ ၁၂-နှစ်အရွယ်မျှသာ ရှိပေသေးသည်။ သို့မဟုတ်ဘဲ '' သက္ကရာဇ် ၈၄၂-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော ဒုတိယဘုရင်မင်းခေါင် လက်ထက် '' ဟုဆိုလျှင် လက်ခံသင့်သကဲ့သို့ ရှိ၏။ သို့တိုင်အောင် ရဟန်းငယ်ကလေးမျှသာဖြစ်သော သျှင်ရဋ္ဌသာရအား သက်တော် ဝါတော်ကြီးမားသော ဆရာတော်ကြီးများက အလေးဂရုပြုကာ ဖယ်ရှားနေလမ့်မည် မဟုတ်ပေ။ ဖော်ပြခဲ့ပြီးသော ပြဿနာများကိုသာ စာဟောင်းပေဟောင်းများ၌ အမှတ်အသား တွေ့ရသေးသည်။ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရနှင့် သျှင်မဟာသီလဝံသတို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ နှောင်းခေတ်စာပေ နယ်မြေတွင် အတည်မပြုလောက်သော အရေးအသားများကား မြောက်မြားလှစွာကုန်၏။ ထိုအရေးအသားတို့သည်လည်း ယုံကြည်ဖွယ်ရာ တန်ဆာဆင်၍ ရေးသားခဲ့ကြသဖြင့် အတော်ပင် တွင်ကျယ်လျက် ရှိခဲ့၏။ သို့ရာတွင် နှုက်နှုက်ချွတ်ချွတ် လေ့လာသူ ပညာရှင်တို့သည်ကား စစ်၍ စစ်၍ ယုံကြည်ကြလေသည်။ မည်သို့ရှိစေ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရတို့ ခေတ်တွင် စာပေဖွဲ့နွဲ့မှုကို ယုံကြည်ကိုးစားသူလည်း ရှိမည်။ ပယ်မြစ်ကန့်ကွက်သူလည်း ရှိမည်။ ဤသည်မှာ လောကနိယာမ သဘောအရ ဖြစ်သည်။ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရဆရာတော်ကလည်း ဤကဲ့သို့ ချီးမွမ်းခြင်း၊ ကဲ့ရဲ့ခြင်းသဘောကို သိတော်မူသည် သာတည်း။ သို့သော်လည်း '' ဘုရားလူ့ဘ၊ မုနိန္ဒလျက်၊ မိန်းမယောက်ျား၊ လူ့စကားဖြင့်၊မကြားစကောင်း၊ မနာတောင်းကို၊ အကြောင်းဆောင်သွေး၊ ဟောတုံသေး '' သဖြင့် ချီးမွမ်းမှု၊ ကဲ့ရဲ့မှုတို့ကို ကြည့်ရှုတော် မမူအားဘဲ လူ့အကျိုး လူ့စာရိတ္တအတွက် အတွေးလည်း မပျက်ခဲ့။ အရေးလည်းမပျက်ခဲ့။ ဆိုရေးရှိက ဆိုအပ်သည်သာ ဖြစ်ပေသည်။ ဤကဲ့သို့ ဇာတ်တော်ကြီးများကို ဖွဲ့ဆိုရာမှာလည်း ပညာရှင်ကြီးများအတွက်ဟူ၍ ဝန် ခံတော် မမူပေ။ စာကြီးပေကြီးများကို မဖတ်ရှုနိုင်သူ နုနယ် ငယ်ရွယ်သူများအတွက် အထူးအားဖြင့် ရည်ညွှန်းရေးသားထား၏။ ဆရာတော်သည် '' ငါ၏ စာသည် ငါ့အောက် အသိပညာငယ်သော နုနယ်သူများအတွက် အသိပညာပြန်ပွားကာ အမှောင်ခွင်း၍ အလင်းကို ဆောင်နိုင်ပါစေ၊ '' ဟူ သော စေတနာဖြင့် ရေးသား ဖွဲ့ဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ဆရာတော်ကလည်း- '' လူတို့နားတွင်း၊ မိုက်မလင်းကို၊ ဝင်းဝင်းထွန်းညီး၊ ဉာဏ်ဆီမီးဖြင့်၊ မှောင်ကြီးကင်း ပျောက်၊ ငါ့စာရောက်က၊ ငါ့အောက်ပညာ၊ နုသေးစွာသား၊ သမ္ဘာမပြန့်၊ လူအဝှန့်အား၊ စိတ် ပြားပညာ၊ ပွားပါလိမ့်မည်၊ သူတို့ရည်၍၊ သာကြည်ရွှင်လန်း၊ လင်္ကာညွှန်း ''- ရပါကြောင်း ဝန်ခံတော်မူခဲ့လေသည်။ ဤဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးနှင့် ဘူရိဒတ်ဇာတ်ပေါင်းပျို့တို့ကို ရေးသားပြီးနောက် ပြည်သူအများတို့သည် ဆရာတော်၏ ဂုဏ်ရည်အစွမ်းကို လေးစားကြည်ညိုကြသည်။ ဘုရင်နှင့် မှူးမတ်အသိုင်းအဝန်းမှလည်း ဆရာတော်၏ စာများကို အင်းဝရွှေနန်းတော်ကြီး အတွင်း၌ စာပွဲ သဘင်ခံ၍ ကြားနာကြပြီးလျှင် ရွှေပန်း၊ ငွေပန်း၊ ရွှေပေါက်ပေါက်၊ ငွေပေါက်ပေါက်တို့ဖြင့် ကြဲမြှောက်ကာ ကောင်းချီးနုမော် သာဓုခေါ်ကြလေသည်။ ဆရာတော်သည် ရဟန်းဘဝကို ရယူခဲ့ပြီးသည့်နောက် မိမိဘဝကို စာပေ၌သာ မြှုပ် နှံထားခဲ့၏။ ယင်းသို့ မြှုပ်နှံကာ စာပြုလုပ်ငန်းများကို ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်တော်မူရင်း တပည့် စာသင်သားများကိုလည်း စာပေပို့သခြင်း အလုပ်များကို မလစ်ဟင်းစေဘဲ ဆောင်ရွက်နေသည် ဖြစ်ကြောင်းကို - <blockquote>စိတ်ပြားဝေခွဲ၊ ကြံနှိုက်နဲလျက်၊ စာပွဲခံခံ၊ စာအံသောင်းသောင်း၊ တပည့်ပေါင်းကို၊ ဖြားယောင်းပစ္စည်း၊ ဖြည့်သိမ်းဆည်း၍၊ ဟောနည်းသွယ်ပြား၊ ရှင်တော်ကြားသို့၊ နားပါးဝင် ကြောင်း၊ သင်လိုက်ရှောင်း၏၊ မကောင်းဝန်တို၊ အကုသိုလ်ကား၊၊ ငါ့ကို မချစ် ပစ်စေသော။</blockquote> ဟု ဇာတ်ပေါင်းခန်းပျို့ နိဂုံး၌ စပ်ဆိုတော်မူလေသည်။ ဤသို့ စာပေပြုစုခြင်း၊ ပို့ချခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်လာရသောအခါ၌ ယခင်နှစ်များစွာက နန်းတော်တွင်းဝယ် ပျော်ပါး မော်ကြွားနေခဲ့သော အချိန်တို့ကို နှမြောလာဟန် ရှိသည်။ ယခုမူကား ရဟန်းဘဝကို ရယူနိုင်သဖြင့် ကြည်နူးမဆုံး ရှိလာသည်။ တစ်ဆက်တည်းပင် မိမိဘဝနှင့် ဆက်စပ်၍ ၅၅ဝ-ဇာတ်၊ ဝီသတိနိပါတ်မှ ဟတ္ထိပါလဇာတ်ကို သွား၍ သတိရလေဟန်ရှိသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဇာတ်တော်မှာ လောကီအာရုံ့ ကာမဂုဏ်တို့ကို ပယ်ခွာ၍ တောထွက်ပြီး တရားဓမ္မတို့ကို အားထုတ်သင့်ကြောင်း ပြဆိုသော ဇာတ်ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။ ဆရာတော်သည် ထိုဇာတ်တော်ကြီးကို မိမိကိုယ်တိုင် စဉ်းစားမိရုံမျှ မကဘဲ ဘုရင် မင်းခေါင်အားလည်းဟောကြားတော်မူ၏။ ဘုရင်မင်းခေါင်နှင့် မိဖုရားကြီးအတုသိရိမာယာဒေဝီ တို့သည် အလွန်နှစ်သက်တော်မူကြသဖြင့် ထိုဇာတ်တော်ကြီးကို ပျို့တစ်စောင် ဖွဲ့စီတော်မူပါရန်ကိုပင် ဦးတင်လျှောက်ထားကြကုန်၏။ ထိုအကြောင်းကို ကိုးခန်းနိဂုံး၌- <blockquote>နည်းလျှောက်ကြံမိ၊ ဟတ္ထိပါလ၊ ဇာတကဟု၊ ဓမ္မမြုတေ၊ ဟောကြားပေသော်၊ ထဲနေရပ်အောင်၊ သာစည်ဘောင်တွင်၊ မင်းခေါင်ဒုတိယ၊ တို့မွေးဘလျှင်၊ နားဝငြိမ့်ငြိမ့်၊ နှစ်သိမ့်ကြည်စွာ၊ တောင်းပန်ထွာသည်၊၊ တန်ဆာဆင်စိမ့်သောကြောင်းတည်း။</blockquote> ဟူ၍ ဖွဲ့ဆိုတော်မူခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ထိုပျို့ကို ချက်ချင်း ဖွဲ့ဆို ရေးသားခြင်း မပြုနိုင်ခဲ့ပေ။ သက္ကရာဇ် ၈၅၈-ခုနှစ်၊ အသက် ၂၈-နှစ်အရွယ်တွင် ' တန်တားဦးတည် မင်္ဂလာစေတီ မော်ကွန်း ' ကို ရေးစပ်ခဲ့သည်။ ထိုစေတီတော်အကြောင်းကား ဤသို့တည်း။ ဒုတိယဘုရင်မင်းခေါင်သည် နန်းတက်တော် မမူမီ အိမ်ရှေ့မင်းသား ဘဝက တန်တားဦးအရပ်၌ ညဥ့်အခါတိုင်းလိုလိုပင် အရောင်အဝါများ ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် ဖြစ်သည်ကို မြင်ရသောကြောင့် ဒုဋ္ဌဂါမဏိမင်းကြီးသည် မဟာစေတီတော်ကြီးကို တည်တော်မူသည့်ကာလ နိမိတ်ထင်ရှား ပြဘိသကဲ့သို့ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်တော်မူ၏။ မင်းခေါင်သည် ထိုတန်တားဦးအရပ်၌ နောင်အခါတွင် ကျောင်းနှင့် စေတီတည် မည်ဟုလည်း အကြံအစည် ဖြစ်ခဲ့၏။ သို့နှင့် သက္ကရာဇ် ၈၄၂-ခုနှစ်တွင် မင်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသော အခါ၌ ရှေးဦးစွာ မြေတလင်းကို ညှိ၍ ကျောင်းဆောက်တော်မူသည်။ မင်္ဂလာစေတီတော်ကို တည်တော်မူသည့် အခါ၌ကား ပြီးလွယ် ဖြစ်လွယ် တည်တော် မမူဘဲ ကိုယ်တော်တိုင် ကြပ်မတ်ကွပ်ကဲ၍ တည်လုပ်တော်မူသည်။ ထိုသို့ တည်လုပ်တော်မူရာတွင် မြေအောက် ဌာပနာတိုက်ကိုသာလျှင် စီရင်၍ ထားခဲ့၏။ အလယ်ဌာပနာကိုမူ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဓာတ်တော် မွေတော် အစစ်များ ရမှသာလျှင် ဌာပနာ၍ ပူဇော်တော့မည်ဟု ဆိုင်းငံ့ထားခဲ့လေသည်။ ထိုသို့ ဆိုင်းငံ့ထားခဲ့ရာ ၁၆-နှစ်ခန့်အကြာ သက္ကရာဇ် ၈၅၈-ခု၊ နယုန်လဆန်း ၉- ရက်၊ သောကြာနေ့တွင် ဓာတ်တော်ပို့ အခမ်းအနားကို ကျင်းပပြီးနောက် နယုန်လဆန်း ၁၃-ရက်၊ အင်္ဂါနေ့တွင် ဌာပနာမှု အခမ်းအနားကို စီရင်တော်မူသည်။ ဆရာတော်သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရအရှင်မြတ်သည် ထိုတန်တားဦးတည် မင်္ဂလာစေတီတော်မြတ်ကြီး၏ ဓာတ်တော် ဌာပနာပွဲ အကြောင်းကို အသေးစိတ် လေ့လာတော်မူလျက် ' သုံးဆယ့်နှစ်ပါး၊ ထင်ရှားလက္ခဏာ၊ ' အစချီ တန်တားဦးမင်္ဂလာစေတီမော်ကွန်းကို ရေးသားစီကုံးတော်မူခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ' ကြားပိမ့်နတ်ရှင်၊ ရွှေနားဆင်လော့၊ ' အစချီ ဆင့်ပွားမော်ကွန်း တစ်စောင်ကို လည်း ရွှေနန်းကြော့ရှင် နရပတိလက်ထက် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရပင် စပ်ဆိုသည်ဟု ရှေးသူဟောင်းတို့ ဆိုစမှတ် ပြုကြသည်။ ဤမော်ကွန်းမှာလည်း မင်္ဂလာစေတီမော်ကွန်းပင် ဖြစ်၏။ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ ရေးသားသည်ဟူ၍ကား အတိအကျ မတွေ့ရပေ။ လက်ဝဲနော်ရထာလျှောက်ထုံးတွင် တောင်တွင်းဆရာတော်က- <blockquote>ကြားပိမ့်နတ်ရှင်ချီသည့် တန်တားဦးတည်ကို သျှင်ရဋ္ဌသာရ လုပ်ပြန်သည်ဟူ၍ သုတနှင့် ပြည့်စုံသည့် ရှေးသူဟောင်းတို့ ပြောစဉ်ရှိသည်။ တစ်ချက်မှာလည်း သျှင်ရဋ္ဌသာရလုပ် ဟုတ်သည်ဖြစ်စေ၊ မဟုတ်သည် ဖြစ်စေ စာသွားကို ဆင်ခြင်သော် အနက်အဓိပ္ပာယ် အနှစ်သာရ ရှိပေသည် ဖြစ်၍ ပညာရှိတို့ မှတ်သားလောက်သောကြောင့် သုံးပါးစုမှာ ဆရာသွင်းတန်သည့်အရာကို သွင်းလိုက်ပေသည်။</blockquote> ဟု ဖြေဆိုခဲ့သဖြင့် ဒုတိယမြောက် ဖော်ပြသော မော်ကွန်းကိုကား ဆရာစဉ် မှတ်သားချက်အရသာသိရှိရပေဦးမည်။ သက္ကရာဇ် ၈၆၃-ခုနှစ်တွင် ဘုရင်မင်းခေါင် နတ်ရွာစံသဖြင့် သားတော်ရွှေနန်းကြော့ရှင် သည် ထီးနန်းအမွေကို ဆက်ခံ၍ မင်းပြုတော်မူသည်။ ရွှေနန်းကြော့ရှင်နှင့် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ တိုကား ငယ်စဉ်က နန်းတွင်း၌ အတူကြီးပြင်းလာကြသော သူငယ်ချင်းများ ဖြစ်၏။ ရွှေနန်းကြော့ရှင်သည် ငယ်ပေါင်းဆရာတော် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရအား ကျောင်းဟောင်းတွင် ကျောင်းသစ်ဆင့်ကာ ဆောက်လုပ်တင်လှူ၍ ပစ္စည်းလေးပါးဒကာ ခံတော်မူသည်။ ထိုအကြောင်းကို သံဝရပျို့ နိဂုံး၌လည်း- <blockquote>ဘုန်းသန်နရပတိ၊ ထွတ်ခိုင်ပြီ့လည်း၊ တစ်မိတစ်ဖ၊ မပြားကြသို့၊ ယှဉ်ထလက်စွဲ၊ မကွဲမကွေ၊ တစ်နေရာတည်း၊ နေလည်းနေလေ့၊ တွေ့လည်းတွေ့ချင်၊ မြင်လည်းကြင်ချစ်၊ ငယ်ကျွမ်းဖြစ်၍၊ ကျောင်းသစ်ဆင့်လောင်း၊ ကျောင်းဟောင်းမလပ်၊ နှစ်ဆွမ်းကပ်၏၊</blockquote> ဟု ဖော်ပြခဲ့လေသည်။ ဆရာတော်သည် ရွှေနန်းကြော့ရှင် နရပတိလက်ထက်တွင် ပုံတောင်နိုင်မော်ကွန်း၊ ဝတ်ရုံကျောင်းဘွဲ့မော်ကွန်း၊ ဂမ္ဘီသာရပျို့ ဆုံးမစာတို့ကို ရေးသား စီရင်တော်မူသည်။ ထို့နောက် ဒုတိယဘုရင်မင်းခေါင်နှင့် မိဖုရားကြီးတိုက လျှောက်ထားတောင်းပန်ဖူးသောကြောင့် ဟတ္ထိပါလ ခေါ် ' စတုဓမ္မသာရကိုးခန်းပျို့' ကြီးကို အသက် ၅၅-နှစ် အရွယ်၌ ရေးသားဖွဲ့ဆိုတော်မူသည်။ ထိုပျို့ကို သက္ကရာဇ် ၈၈၅-ခု၊ တပိုတွဲလဆန်း ၁၂-ရက်၊ စနေနေ့၌ ပုရပိုက်ပေါ်တွင် အက္ခရာတင်၍ ပြီးစီးခဲ့ကြောင်းကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့ဆိုပြထားသည်။ <blockquote>အစွန်းငါးခု၊ ပသျှုအဋ္ဌ၊ ဒီဃသက္ကရာဇ်၊ ရောက်လစ်သောခါ၊ တစ်ရာသီတည်း၊ ကုံတွင်ချည်းလျှင်၊ ဝေးစည်းဂြိုဟ်စု၊ ပေါင်းလုနီးနီး၊ မိုးစည်တီးသို့၊ သီးသီးနှံ့ချောက်၊ ကိန်းခန်းလျောက်ဖြင့်၊ မြောက်ခွင်တရှက်၊ စစ်ကိုင်းဘက်က၊ ကြက်ယက်အင်းဝ၊ ညွတ်မျှကမ်းနား၊ မအားခြေချ၊ ကူးကြဆဲဆဲ၊ တပို့တွဲ၌၊ ရောင်ကဲပဝင်း၊ လမင်းဖြူစင်၊ ထွန်းထင်ပြဲ့ပြဲ့၊ တစ်ဆယ့်နှစ်ရက်၊ လက်ကားမကာရ၊ ပြိဿစဉ်းမြတ်၊ နက္ခတ်ရောဟဏီ၊ တိထီဆယ်စေ့၊ စနေ နေ့ဝယ်၊ ထိုရွေ့မလှဲ၊ နေမြဲတိုင်းပင်၊ မေတ္တာရွှင်လျက်၊ စာသင်ပျက်စဉ်၊ ကျက်လျှင်နှုတ်လွတ်၊ အပြီးသတ်၍၊ ရေးမှတ်ပုရပိုက်၊ တင်တုံလိုက်မှ၊ သောင်းတိုက်ဇမ္ဗူ၊ လူတို့နာခန့်၊ ပညာဖြန့်သည်၊၊ နိုးခန့်နှလုံးမပြောင်းတည်း။</blockquote> ဆရာတော်သည် ဒုတိယဘုရင်မင်းခေါင်၏ ဆန္ဒတော်ကို ဘုရင်မင်းမြတ် မရှိသည့်နောက် နှစ်ပေါင်းအတော်ကြာမှ ကိုးခန်းပျို့ဖြင့် ရေးစပ်ဖြည့်ဆည်းနိုင်လေတော့သည်။ အသက် ၂၅-နှစ်ခန့်ကပင် တောင်းပန်ထားခဲ့သော်လည်း မရေးသားနိုင်ခဲ့သဖြင့် ကိုးခန်းပျို့ကို ရေးသားပြီးချိန်တွင် ဆရာတော်သည် မင်းခေါင်နှင့် မိဖုရားတို့အား အမှတ်ရ တမ်းတမိသည်။ ထို့ကြောင့် ဆရာတော်သည် ကိုးခန်းပျို့ကြီးကို မကြားနာနိုင်တော့ပြီဖြစ်သော မင်းနှင့် မိဖုရားတို့အား '' ငါသည်ဤစာကိုးခန်းကို ပြုစု၍ ရအပ်သော ကုသိုလ်အဖို့ကို အမျှဝေငှပါသည်၊ ငါ၏ ဒါယကာ မင်းမျိုးဆွေစုံတို့သည် ရောက်လေရာ ဘုံဗိမာန်မှ အမျှယူကြပါစေ၊ '' ဟူ၍ ကုသိုလ်အမျှကို ဝေငှတော်မူ ခဲ့သည်။ ဤသည်ကို ရည်၍ ကိုးခန်းပျို့နိဂုံး၌- <blockquote>အရင်းအချာ၊ ငါ့တကာနှင့်၊ ငါသာရဟန်း၊ လူဝယ်ထွန်းသို့၊ ရွှင်ပန်းမညှိုး၊ လွန်မြတ်နိုးလျက်၊ မင်းစိုးဆွေစုံ၊ ရွှေဘုံပျော်ညောင်း၊ ဗိမာန်ပြောင်းလည်း၊ ဇာတ်ပေါင်းပြီးချုပ်၊ စာကိုး အုပ်ဖြင့်၊ ထုပ်ထုပ်ပိုက်ပိုက်၊ သင်္ဂြိုဟ်လိုက်၏၊ တိုက်ရိုက်နတ်နား၊ ကြားပါလေ၍၊ နာစေခလို၊ တောင့်တဆိုသည်၊၊ ကုသိုလ်ဝေငှဆင့်လောင်းတည်း။</blockquote> ဟု ဖွဲ့ဆိုတော်မူခဲ့ပေသည်။ ဆရာတော်သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် ကိုးခန်းပျို့ကြီးကို ရေးစပ်သီကုံးပြီးသော နှစ်မှာပင် အင်းဝပြည်ကြီး ပျက်စီးရန် ဖန်တီးလာတော့သည်။ မိုးညှင်းစလုံကြီးသည် မင်းနရပတိ၏ နိုင်ငံတော်သို့ ဝင်ရောက် ထိုးစစ်ဆင်လာခဲ့၏။ မင်းနရပတိသည်လည်း တပ်ပေါင်း ၁၅-တပ်တို့ဖြင့် ကိုယ်တော်တိုင် ချီတက်တိုက်ခိုက်သည်။ သို့ရာတွင် မိုးညှင်းစလုံ၏ အင်အားကို မခံနိုင်သဖြင့် တပ်တော်အားလုံး အဆီးအတားမရှိဘဲ ဖရိုဖရဲ ဖြစ်ကုန်ကြသည်။ ဤတွင် အင်းဝမြို့တော်တစ်ခုလုံးလည်း ကျီးလန့်စာစား ဖြစ်နေကြရလေသည်။ သက္ကရာဇ် ၈၈၆-ခုနှစ်သို့ ကူးမြောက်လာခဲ့သော်ကား အခြေအနေမှာ ပို၍သာ ဆိုးရွား လာတော့သည်။ ဤကဲ့သို့ အခြေအနေမျိုးတွင် ပြည်ဘုရင်သတိုးမင်းစောကလည်း မိုးညှင်းစလုံကြီးဘက်မှ ကူညီ၍ တိုက်ခိုက်ပြန်သည်။ တိုက်လေသမျှလည်း မိုးညှင်းစလုံကြီးနှင့် သတိုးမင်းစော တို့ကသာလျှင် နိုင်သည်ချည်း ဖြစ်ခဲ့၏။ သို့နှင့် တဖြည်းဖြည်း ထိုးစစ်ဆင်လာခဲ့ရာ အင်းဝမြို့တော်အနီးသို့ပင် ရောက်ရှိခဲ့လေသည်။ ထိုစစ်ပွဲတွင် ဘုရင်နရပတိ၏ လက်ရုံးတစ်သူလို အားပြုတော်မူရသော စာဆိုတော် သျှင်အဂ္ဂသမာဓိ၏ ဖခင် နတ်မောက်မြို့စားကြီး ဘယကျော်သူလည်း တောင်ပလူတွင် ကျဆုံးခဲ့ရ၏။ ဤသို့ အခြေအနေအရပ်ရပ် ယိမ်းယိုင်လာသဖြင့် ဘုရင်နရပတိလည်း မြို့မှထွက်၍ အရှေ့ ဆင်ကောင်းဝက်ဝင်အရပ်သို့ ဆုတ်ခွာ တိမ်းရှောင်ခဲ့ရလေသည်။ ရွှေနန်းကြော့ရှင် ဘုရင်ရပတိ မရှိလျှင် မိုးညှင်းစလုံသည် ကတိထားရင်းအတိုင်း အင်းဝ ရွှေနန်းကို သတိုးမင်းစောအား တင်လေသည်။ ထို့နောက် သုံးရက်ခန့်ရှိလျှင် မိုးညှင်းစလုံလည်း ဆင်ကောင်း မြင်းကောင်းတို့ကို ယူ၍ စစ်ကိုင်းဆိပ်မှ ကူးပြီးလျှင် မိုးညှင်းသို့ ပြန်လေသည်။ မိုးညှင်းစလုံပြန်လျှင် ပြည်ဘုရင် သတိုးမင်းစောလည်း အင်းဝတွင် ရှိသော လူကြီးသူကြီးတို့ကို သိမ်းယူ၍ စုန်တော်မူသည်။ ထိုအခါ ရွှေနန်းကြော့ရှင် နရပတိ၏ မိဖုရား ဓမ္မာဒေဝီမှ ဖွားမြင်သော သမီးတော် သီရိဘုန်းထွတ်သည် အထိန်းတော်နှင့် ကွဲနေသဖြင့် အသက်ရှစ်နှစ်အရွယ် မင်းသမီးကလေးမှာ မယောင်မလည် ဖြစ်နေခဲ့၏။ သတိုးမင်းစောသည် ထိုမင်းသမီးကလေးကိုလည်း သိမ်းယူတော်မူခဲ့၏။ ဆရာတော်သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရကိုလည်း ပင့်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုအခါ ဆရာတော်သည် ကိုးခန်းပျို့ကြီးကိုလည်း ဆောင်ယူလိုသဖြင့် တပည့်များထံမှ သိမ်းဆည်းတော်မူခဲ့ရာ ရှစ်ခန်းကိုသာ ပြန်လည်ရရှိ၍ ဇာတ်ပေါင်းခန်းဖြစ်သော နဝမခန်းကိုကား မရရှိခဲ့ပေ။ ထိုရှစ်ခန်းကိုသာ ယူဆောင်၍ ပြည်ဘုရင်ပင့်ဆောင်ရာ အောက်ပြည်အောက်ရွာသို့ လိုက်ပါတော်မူခဲ့ရလေသည်။ ပြည်မြို့သို့ ရောက်ရှိသည်တွင် သတိုးမင်းစောက ဆရာတော်နှင့် မင်းသမီး သီရိဘုန်းထွတ်တို့ကို ရည်ရွယ်၍ '' အင်းဝကို ငါချီတော်မူသည်တွင် သျှင်တစ်ဆူ လူတစ် ယောက်လည်း ရခဲ့သည်၊ '' ဟု ကြိမ်းပတော်မူလေသည်။ ဤနေရာတွင် ဆရာတော်သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ ပြည်မြို့သို့ ရောက်ရှိသော သက္ကရာဇ်ကို ၈၈၅-ခုဟုလည်းကောင်း၊ ၈၈၆-ခုဟုလည်းကောင်း အမှတ်အသား အမျိုးမျိုး ရှိသည်။ စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိကျမ်းတွင် သက္ကရာဇ် ၈၈၇-ခု၊ နှစ်ဦးပိုင်းဟု တင်ပြထားသည်။ ထိုအဆိုအရ သုသောဓိတမဟာရာဇဝင်တော်ကြီး၊ ဒုတိယတွဲ၌- '' သက္ကရာဇ် ၈၈၆-ခု၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၁၄-ရက်၊ စနေနေ့တွင် မိုးညှင်းစလုံတိုက်၍ အင်းဝ ရှေးဦးစွာ ပျက်သည်။ '' ဟု အတိအကျ ဆိုထားသည်။ ထို့ကြောင့် အင်းဝပျက်သည်မှာ သက္ကရာဇ် ၈၈၆-ခုနှစ် မကုန်မီ တစ်ရက်ကသာ ဖြစ်သည်။ အင်းဝသို့ ရောက်ရှိ၍ တစ်ရက်မျှအတွင်း ပြည်မြို့သို့ စုန်ဆင်းနိုင်မည် မဟုတ်ပေ။ သို့ဖြစ်ရာ ဆရာတော်သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် သက္ကရာဇ် ၈၈၇-ခု၊ နှစ်ဦးပိုင်းအချိန်၌ ပြည်မြို့သို့ ကြွရောက်သည်ဟု ဆုံးဖြတ်သင့်တော့သည်။ ဆရာတော်သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် ပြည်မြို့သို့ ရောက်ရှိရာတွင် အင်းဝနေပြည်တော်၌ ကျန်နေရစ်ခဲ့သော ကိုးခန်းပျို့မှ ဇာတ်ပေါင်းခန်းကို စုံစမ်းရှာဖွေတော်မူခဲ့သေး၏။ သို့ရာတွင် သတင်းအစ အနမျှ မရရှိသဖြင့် ဇာတ်ပေါင်းခန်းကို ထပ်မံ ရေးသားရာ သက္ကရာ် ၈၈၈-ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့လေသည်။ ထိုအခါကျမှ လွန်ခဲ့သော သုံးနှစ်ခန့်က ပျောက်ဆုံးနေခဲ့သော ဇာတ်ပေါင်းခန်းကို စစ်ကိုင်းမြို့ တပည့်များထံမှ ပြန်ရခဲ့သည်။ ဤဖြစ်ရပ်ကို အခြေခံ၍ ဆရာတော်သည် '' ဇာတ်ပေါင်းခန်း၏ ဖြစ်ရပ်မှာ သျှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသ၏ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ကျမ်းနှင့် တူနေသည်၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ကျမ်းကို ရေးသား ပြီးစီးချိန်ဝယ် သိကြားမင်းက ဝှက်ထားခဲ့သည်၊ ထပ်မံရေးသားပြန်ရာ ဒုတိယမြောက် ဝှက်ပြန်သည်၊ တတိယမြောက် ရေးသားပြီးသော အခါမှ သိကြားမင်းက ယခင်နှစ်မူကို ပြန်လည်ပေးအပ်သည်၊ ယခုလည်း ထိုအဖြစ်အပျက်နှင့် တူနေချေပြီ၊ ဇာတ်ပေါင်းခန်းကို မပျက်မစီး ပြန်လည်ရရှိခြင်းမှာလည်း ဆင်ဖြူရှင် သတိုးမင်းစော၏ နားတန်ဆာအလို့ငှာ ပြန်လည် ရရှိခြင်းဖြစ်ပေသည်၊ '' ဟု နှလုံးသွင်းမိသည့်အလျောက် ကျမ်းပြီး နိဂုံး၌- <blockquote>ဗုဒ္ဓဃောသာ၊ ဆရာထေရ်မြတ်၊ ကဝိထွတ်လျှင်၊ ပိဋကတ်နှုတ်၊ နက်စံထုတ်သား၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်၊ သစ်စက်စက်ကို၊ သိုဝှက်သိကြား၊ ကွယ်ရာထားမှ၊ စီးပွားရှာရှာ၊ နှင်းပြန်လှာသို့၊ ဤစာဇာတ်ပေါင်း၊ သုံးနှစ်အောင်း၍၊ အကြောင်းမသိ၊ ပျောက်ကွယ်ရှိလျက်၊ ဇာတိရိုက်ရာ၊ နန်းဖွင့်ခါနှင့်၊ ကြမ္မာချိန်သင့်၊ လင့်သောကြိုက်ဝယ်၊ တစ်တိုက်စကြဝဠာ၊ ကျွန်းချာနှိပ်နင်း၊ မင်းတို့စီးတန်၊ မှန်သည်လက္ခဏာ၊ အင်္ဂါကြံရုံ၊ စွယ်စုံပျိုလူး၊ ရှေ့စူးရဲမာန်၊ လျင်ထန်သန်ကြွား၊ စွမ်းအားခြင်္သေ့၊ လှမြေ့ဆင်းရောင်၊ ငွေတောင်အတူ၊ ဆင်ဖြူပေါက်ကြီး၊ ရမြောက်ပြီးသော်၊ ဝေနီးပြောင်ပြောင်၊ တန်ခိုးရောင်ဖြင့်၊ ရန်မှောင်ဖျောက်ပယ်၊ ပင်လယ်ချောက်မွှေ၊ သရေခေတ္တ ရာ၊ မြစ်ညာအင်းဝ၊ မြန်မာ့တိုင်းလုံး၊ ယူကျုံးနိုင်ငံ၊ နေလစံသို့၊ မောင်နှံလွှမ်းမိုး၊ နှစ်ပြည်စိုးသား၊ မင်းရိုးမင်းသား၊ မင်းတရား၏၊ ရွှေနားတန်ဆာ၊ ရတနာဟု၊ သဒ္ဓါနှိုးဆော်၊ နတ်များဖော် သည်၊၊ ဘုန်းတော်အတုမဲ့တောင်းတည်း။</blockquote> ဟု စပ်ဆိုတော်မူလေသည်။ ပြည်ဘုရင် သတိုးမင်းစောသည် မိမိပင့် ဆောင်လာသော ဆရာတော်အား ပြည်မြို့မှ ဆရာတော် ပညာကျော်များနှင့် မိတ်ဆက်လို၍လည်းကောင်း၊ ဆရာတော်၏ အရည်အသွေးကို သိစေချင်၍လည်းကောင်း တစ်နေ့တွင် နန်းတော်သို့ ပင့်၍ ဆွမ်းကပ်ပွဲ ပြုလုပ်သည်။ ထိုအထဲတွင်ပြည်မြို့မှ ပညာတတ်ဆရာတော် အများအပြား ပါရုံမျှမက လာရောက်ကြသော မှူးမတ်ပရိသတ်များလည်း နန်းတော်တွင်းဝယ် ပြည့်နက်နေခဲ့သည်။ ထိုပရိသတ် အလည်တွင် ပြည်ဆရာတော်တို့အား သတိုးမင်းစောက '' အင်းဝရွှေပြည်တော်က သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရဆရာတော်သည် ကျမ်းဂန်တတ်၏လော၊ '' မေးလျှောက်လေသည်။ ထိုအခါ ပြည်ဆရာတော်တို့က '' အရှင်မဟာရဋ္ဌသာရသူမြတ်သည် ကျမ်းဂန် မထောင်းတာ ရှိပေ၏၊ '' ဟု မိန့်တော်မူကြလေသည်။ ဤသို့ မိန့်တော်မူကြလျှင် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရဆရာတော်က ငါ့ကိုပင် မထောင်းတာဟု ဆိုလေဘိသည်ဟု နှလုံးတော် ရှိပြန်၍ '' မထောင်းတာသည် မည်သို့သော စကားနည်း၊ ပါဠိလော၊ အနက်လော၊ ပါဠိဆိုလျှင် မည်သို့ အနက်ပေး၍ အနက်ဆိုလျှင် မည်သို့အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုမည်နည်း၊ မည်သည့်အဓိပ္ပာယ်ကို ဆောင်သည့် ဝေါဟာရနည်း၊ '' ဟု ပရိသတ်အလည်တွင် ရဲဝံ့စွာ ပြန်လည် မေးမြန်းတော်မူရာ ပြည်ဆရာတော်တို့လည်း မည်သို့မျှ ဆိုနိုင်ခြင်း မရှိကြဘဲ ဆိတ်ဆိတ်သာ နေကြလေတော့သည်။ ထိုအဓိပ္ပာယ် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရသူမြတ်က မည်ကဲ့သို့ ပြန်လည်ရှင်းလင်း ပေးသည်ဟူ၍ကား အမှတ်အသား မတွေ့ရပေ။ ပြည်ဆရာတော်တို့ထံက စကားပြန်မရသောကြောင့် ဖွင့်ဆိုပြောကြားခြင်း မရှိခဲ့ဟန်တူပေသည်။ ပြည်ဘုရင် ဆင်ဖြူရှင် သတိုးမင်းစောလည်း ဆရာတော်သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရအား ပုထိုး ကျောင်း၊ တောင်ခွင်ကျောင်း၊ မင်းတုန်းကျောင်းဟုဆိုအပ်သော ကျောင်းတော်ကြီး သုံးရပ်တို့ကို လှူဒါန်းပူဇော်သည်။ ထို့ပြင် ' မဟာသံဃရာဇာ ' ဟူသော ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ဖြင့် သာသနာပိုင် အရာကိုလည်း ခန့်ထားပူဇော်လေသည်။ ထို့နောက်တွင်ကား ပြည်ဘုရင်သည် ဆရာတော်အား ဆထက်တန်ဖိုးကြည်ညိုတော် မူသဖြင့် ရွှေဆံတော်ဘုရား မြောက်ဘက်မှ ထီးဖြူရုံကျောင်းတော်ကြီးကိုလည်းကောင်း၊ တပြက်သာကျောင်းတော်ကြီးကိုလည်းကောင်း လှူတော်မူပြန်သည်။ ပစ္စည်းလေးပါးဖြင့်လည်း လိုလေသေး မရှိအောင် ထောက်ပံ့တော်မူလေသည်။ ထိုအကြောင်းကို သံဝရပျို့ နိဂုံး၌- <blockquote>အညာကသည်၊ ဤရွှေပြည်သို့၊ အကြည်ရောက်အောင်၊ သာဆောင်သိမ်းပြု၊ သားနှယ်ယုလျက်၊ ဆင်ဖြူ့သခင်၊ နန်းရှင်မင်းစိုး၊ လွန်မြတ်နိုး၍၊ ပုထိုးတောင်ခွင်၊ မင်းတုန်းတွင်၌၊ ကျောင်းထင်သုံးပါး၊ ရှေးဖျားလှူပြီး၊ ကြီးသည့်အရာ၊ မြောက်ထိုက်စွာဟု၊ မဟာသံဃရာဇာ၊ မည်သာအကျော်၊ သမိုက်ခေါ်မှ၊ ဆံတော်ရှင်မြောက်၊ ဆောက်သည့်သင်္ခမ်း၊ ထီးဖြူငြမ်း၌၊ ဆေးကွမ်းလက်ဖက်၊ နှစ်ခွက်ဟင်းထူး၊ စားတော်ဦးနှင့်၊ သင်ဖြူးယွန်းဖြစ်၊ ကညစ်ဂေါ်လီ၊ သုံလီရောင်ဖိတ်၊ သပိတ်သံလုပ်၊ ပိတ်အုပ်သင်္ကန်း၊ ရဟန်းပရိက္ခရာ၊ စေ့စုံစွာလျှင်၊ ဝိသာရဒ၊ ဆင်လှစွယ်ရှင်၊ ဖြူစင်ယပ်ဝန်း၊ အဆန်းအကြယ်၊ ပင်လယ်သင်္ခ၊ စသည်မကျန်၊ အိပ်ဖန်တွင်းပြင်၊ ထမ်းစင်ဆောင်ရွက်၊ ဝတ်ချက်ထီးစွဲ၊ အမြဲရေခပ်၊ လှူကျွန်အပ်၏၊ ဆောင်းစပ်ခါချိန်၊ ကထိန်မချွတ်၊ သဒ္ဓါညွတ်၍၊ ဂူထွတ်တရှက်၊ တပြက်သာကျောင်း၊ နှစ်တန်လောင်းသော်၊ ရှေးနှောင်းငါးကြိမ်၊ စည်းစိမ်ငါးရပ်၊ ငါးကျောင်းထပ်၏၊</blockquote> ဟု ဖွဲ့ဆို ပြမှာတော်မူခဲ့၏။ ဆင်ဖြူရှင် သတိုးမင်းစော နတ်ရွာစံသောအခါ သားတော် ဘုရင်ထွေးသည် ထီးနန်းကို ဆက်ခံလေသည်။ ဘုရင်ထွေးလက်ထက်လည်း ဆရာတော်အား ခမည်းတော်မင်းတရား လက်ထက်ကကဲ့သို့ပင် ဆက်လက်ကိုးကွယ်တော်မူသည်။ ပြည်ဘုရင်ထွေးက ဆရာတော်အား ပြည်မြို့နှင့် ရွှေတောင်မြို့နှင့် အကြား အခွန်တစ်သောင်းထွက်သော ဥယျာဉ်တော် နှစ်ရပ်အတွင်းလေးမျက်နှာ တန်တိုင်း မီးတားနှင့်တကွ ဆုတောင်းပြည့်ဘုရား၊ မင်္ဂလာစေတီတော်၊ တန်ဆောင်းဓမ္မအိမ်သိမ်၊ အရံကျောင်းပေါင်း များစွာတို့နှင့် ရွှေနန်းတော်နှင့် ထပ်တူထပ်မျှ ဖြစ်သော ကျောင်းတော်ကြီးကိုလည်း ဆောက်လုပ်တင်လှူတော်မူလေသည်။ ကျောင်းတော်ကြီးကို ရွှေနန်းတော်ကြီးကဲ့သို့ ဗိမာန်တော်ကြီး ဖြစ်သောကြောင့် ' ရွှေနန်းတော်ဗိမာန်ကျောင်း ' ဟုပင် နာမည်သမုတ်တော် မူသည်။ ထိုအကြောင်းကို သံဝရပျို့ နိဂုံး၌ပင်- <blockquote>ခမည်းတော်ရင်း၊ နှစ်ပြည်မင်းလျှင်၊ ဆောက်နှင်းခဲ့တိုင်း၊ ကိန်းခမ်းပိုင်းဖြင့်၊ ဖုန်းလှိုင်းသားတော်၊ လိုပြည့်သော်ကား၊ ကော်ရော်နှစ်သက်၊ ငါ့လက်ထက်လည်း၊ တိုးတက်မည်သာ၊ ငါ့ဆရာဟု၊ သဒ္ဓါလေလေ၊ ညွတ်ရိုသေလျက်၊ သရေခေတ္တရာ၊ အောင်ခြာတမွတ်၊ နဂိုထွတ်မှ၊ တောင်မြတ်အတာ၊ ရှေ့မျက်နှာ၌၊ ရှုသာဆိုင်းဆိုင်း၊ တန်တိုင်းဝန်းဆီး၊ လုံးကြီးသစ်ရှည်၊ အသည်တစ်ချောင်း၊ တန်ဆောင်းဓမ္မအိမ်၊ ရွှေသိမ်တကွ၊ ဗုဒ္ဓဓာတု၊ တောင်းဆုပြည့်လျှင်၊ ဓာတ်ရှင်များစွာ၊ ဌာပနာသား၊ မင်္ဂလာစေတီ၊ မဟေသီနှင့်၊ အစီတလျဉ်၊ ကျောင်းစဉ်ရံပတ်၊ ရွှေထွတ်ရွှေတိုင်၊ ရိပ်မြိုင်သာဝှဲ၊ ပိန္နဲချိုမြက်၊ သရက်ထန်းအုန်း၊ ဂမုန်းဇီဇဝါ၊ မြညှာသွယ်တင့်၊ ရွှေပွင့်စံကား၊ ချယားကံ့ကော်၊ တစ်ဖော်ပုန်းညက်၊ လိုက်ဖက်သရဖီ၊ စုံစီပန်းမျိုး၊ ဆေးရိုးဟလိဒ္ဒိ၊ သိင်္ဂိဝေရ၊ မရိစတို့၊ ပည်းမျှထူထပ်၊ ရှစ်ရပ်မှီတင်း၊ ရေတွင်းသန့်သက်၊ မြစ်ထက်လင်းကြည်၊ ချမ်းငြိမ်းတည်လျက်၊ မိုရည်မတင်၊ သဲချင်ချင်သား၊ မြေပြင်အထိပ်၊ ပြည့်သိပ်သံဃာ၊ များစွာလယ်ကျေး၊ ဈေးလည်းနီးယှဉ်၊ ဥယျာဉ်နှစ်စုံ၊ သောင်းပုံခွန်ရ၊ ကျောင်းလှရွှေတောင်၊ ထက်ခေါင်စွင့်စွင့်၊ သုံးဆင့်သွန်းသွန်း၊ ရွှေနန်းတော်ဟန်၊ ကျောင်းဗိမာန်ကို၊ စိတ်သန်ကြည်ဖြူ၊ လှူတော်မူ၏။</blockquote> ဟု စပ်ဆိုတော်မူခဲ့၏။ ဆရာတော်သည် သက္ကရာဇ် ၈၉၁-ခုနှစ်တွင် ဒါယကာ ဘုရင်ထွေးအား ဆုံးမတော်မူလို သဖြင့် ဧကာဒသနိပါတ်တော်လာ သံဝရဇာတ်တော်ကို ဖွဲ့စီ၍ ' သံဝရပျို့ ' ကို ရေးသားတော်မူသည်။ နိဂုံး၌- <blockquote>သက္ကရာဇ်သင်္ချာ၊ ရှစ်ရာအစ၊ နဝအလယ်၊ နှောင်းဆွယ်ဧက၊ လကားအာသဠ်၊ နေ့မှန်ဗုဒ္ဓဝါ၊ ပုဏ္ဏာပြည့်ညီ၊ တိထီဆန်းတက်၊ ဆယ့်ငါးရက်ဝယ်၊</blockquote> ဟု ရေးစပ်ထားသောကြောင့် သက္ကရာဇ် ၈၉၁-ခု၊ ဝါဆိုလဆန်း ၁၅-ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ရေးသားပြီးစီးကြောင်း သိရှိရပေသည်။ ဆရာတော်သည် ပြည်ဘုရင်ထွေးအား သံဝရမင်းသားနှင့် ပုံပြုခိုင်းနှိုင်းကာ စပ်ဆိုတော် မူပြီးလျှင် နိဂုံး၌လည်း '' ဆင်ဖြူရှင်သား၊ မင်းတရားကို၊ စိတ်ဖျားလိမ္မာ၊ ပွားစိမ့်ငှာလျှင်၊ ဤစာကျေးဇူးဆပ်သတည်း။ '' ဟု ဘုရင်ထွေးအတွက် ရည်ညွှန်းချက်တို့ကို တိကျစွာ ဖော်ပြစပ်ဆိုတော်မူလေသည်။ ဆရာတော်သည် အခြား ကဗျာလင်္ကာနှင့် ပတ်သက်၍ အဖွဲ့အနွဲ့ အသစ်တို့ကိုလည်း တီထွင်၍ ဖွဲ့ဆိုတော်မူခဲ့ပေသည်။ ပဒုမ္မာကြာဆိုနည်းရတု၊ မုတ္တာရွဲသီဆိုနည်းရတု၊ ပုလဲတစ်တန့် သန္တာတစ်တန့်ဆိုနည်းရတု၊ တောင့်တဲတွန့်ရတု၊ သန်လျက်ချနည်းရတု၊ ဝဲရိုက်ဝဲသွင်း ဆုံးမစာလင်္ကာ စသည်တို့မှာ ဆရာတော်သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ တီထွင်မှုများ ဖြစ်ပေသည်။ ဆရာတော်ရေးသားခဲ့သော စာပေများသည် ခေတ်အဆက်ဆက်၌ ထင်ရှားခဲ့သည်။ ပြည်သူတို့၏ စိတ်နှလုံးကို ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့စေခဲ့သည်။ အမှားအမှန်ကို ဝေဖန်ပိုင်းခြားနိုင်ရန် ထွန်းပြတော်မူခဲ့သည်။ မြန်မာမှု မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု၏ ပင်မဖြစ်သော စာပေရေးထုံးတို့သည်လည်း နှောင်းခေတ်ပညာရှင်တို့၏ အားကိုးရာ နည်းယူရာ ဖြစ်ခဲ့ပေသည်။ ကဝိလက္ခဏသတ်ပုံကျမ်းကို ရေးသားသော စိန္တကျော်သူကလည်း- <blockquote>ကဗျာကျမ်း၌လည်း အလွန်ရဲရင့်တော်မူထသော၊ ကြီးသောပညာလည်းရှိတော်မူထသော၊ အကြင်ရဋ္ဌသာရမည်သော မဟာထေရ်သည် ရှိ၏။ ထိုရဋ္ဌသာရမည်သော မဟာထေရ်၏ နည်းကို အမှီပြု၍ ကဝိတို့ မှတ်ရာဖြစ်သောကြောင့် ကဝိလက္ခဏာမည်သော သတ်ပုံထူးကို ဖွဲ့ဆိုပေအံ့။</blockquote> ဟူ၍ မြတ်နိုးလေးစားစွာ နည်းခံခဲ့လေသည်။ ဤသို့ မြန်မာစာပေလောက၏ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ ကဝိတစ်ဆူ ဖြစ်တော်မူသော စာဆို အကျော် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရဆရာတော်သည် သက္ကရာဇ် ၈၉၂-ခုနှစ်၊ သက်တော် ၆၂-နှစ်အရွယ်တွင် ပြည်မြို့၌ပင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့ရှာလေသည်။ ဆရာတော်၏ ဖွားနှစ် လွန်နှစ်တို့ကို အကျဉ်းသင်္ခေပအားဖြင့် မှတ်သားလွယ်ကူစိမ့်သောငှာ ဆရာတို့က- <blockquote>ရဋ္ဌသာရ၊ ခ တြန်း အဌ်၊ ဖွားလတ်သက္ကရာ။ စမ္မာ ဆိဒြ၊ ဗသျှူးချ၊ ပြောင်းကြွသက်ခန္ဓာ။</blockquote> ဟု စပ်ဆိုထားကြလေသည်။ ဆရာတော် ရေးသားသော ပျို့ ကဗျာ လင်္ကာအရပ်ရပ်တို့မှာ ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီး၊ စတုဓမ္မသာရကိုးခန်းပျို့၊ သံဝရပျို့၊ ဂမ္ဘီသာရပျို့၊ ' ကြားပိမ့်နတ်ရှင် ' ချီ တန်တားဦးမင်္ဂလာစေတီတော်မော်ကွန်း၊ ' သုံးဆယ့်နှစ်ပါး ' ချီ တန်တားဦးမင်္ဂလာစေတီတော်မော်ကွန်း၊ ပုံတောင်နိုင်မော်ကွန်း၊ ဝတ်ရုံကျောင်းဖွဲ့မော်ကွန်း၊ မင်္ဂလာအောင်ပွဲတော် ရဲရည်တက်မော်ကွန်း၊ ရတနာပူရမြို့တည်မော်ကွန်း၊ မိတ္ထိလာကန်တော်ဖွဲ့မော်ကွန်း၊ ရွှေစက်တော်သွား တောလားလင်္ကာ၊ ဝဲရိုက်ဝဲသွင်းသုံးမစာလင်္ကာ၊ ဘုရင့်ထံပေး မေတ္တာစာများ၊ ကျောင်းသားသာမဏေတို့အားဆုံးမစာလင်္ကာ၊ မင်းကြီးသီရိသင်္ခယာသို့ပေး မေတ္တာစာများ၊[[နှမလက်လျှော့နေလေတော့]]၊ သျှင်မဟာသီလဝံသ၏ အမေးကို ဖြေဆိုသောရတု၊ ဝန်တောင်လယ်ဘုန်းတော်ကြီးအား မေးလျှောက်သည့်ရတု၊ ရာဇဝသတီခန်းရတု၊ မုတ္တာရွဲသီရတု၊ ပုလဲတစ်တန့် သန္တာတစ်တန့် ရေးနည်းရတု၊ နဝဘာအင်းဆိုနည်းရတု၊ ပဒုမ္မာကြာဆိုနည်းရတု၊ တောင်တဲတွန့်ရတု၊ သိကြားတိုင်ရတု၊ ဘုရားတိုင်ရတု၊ မယ်ဘွဲ့ရတုနှင့် ကိုယ်ရည်သွေးရတုစသည်တို့ ဖြစ်ပေသည်။ <ref> ရဟန်းစာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ ရေးသားသူ ဘုန်းနွယ်(ရေစကြို)၊ အရှင်ဧသိက(ဘုန်းနွယ်) စာပေရောင်ခြည်ကျောင်း၊ အောင်မြေသာသူဌေးတိုက် ရေစကြိုမြို့။ </ref> ==ပြုစုခဲ့သည့် စာပေများ== ၁။ စတုဓမ္မသာရပျို့၊ ၂။ ဂမ္ဘီသာရပျို့၊ ၃။ ဘူရိဒတ်ဇာတ်ပေါင်းပျို့၊ ၄။ ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီး၊ ၅။ သံဝရပျို့ (၈၉၁)၊ ၆။ ပုံတောင်နိုင်မော်ကွန်း၊ ၇။ ရတနာပူရမြို့တည်မော်ကွန်း၊ ၈။ မိတ္ထီလာကန်တော်ဘွဲ့မော်ကွန်း၊ ၉။ရဲရည်တက်မော်ကွန်း၊ ၁၀။ ရတုကဗျာများ တောင့်တဲတွန့်ရတု၊ ၁၁။ ဝတ်ရုံကျောင်းဘွဲ့မော်ကွန်း၊ ၁၂။ ဆုံးမစာလင်္ကာ၊ ၁၃။ လက်သစ်တောင်တာဆုံးမစာ၊ ၁၄။ရာဇဝသသတီခဏ်းပိုဒ်စုံရတု၊ ၁၇။ ရွှေစက်တော်သွားတော်လား၊ ၁၈။ ဒုတိယမင်းခေါင်ထံသွင်းမေတ္တာစာ။<ref name="history">{{cite book |title=ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ် |author= လှသမိန် |publisher= ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက် |location= ရန်ကုန်မြို့ |date= ၁၉၆၁ |pages= ဂ၊ ၉ }}</ref> == ဆက်လက်လေ့လာရန် == [[စတုဓမ္မသာရ ကိုးခန်းပျို့နှင့် နိဒါန်း]]၊ [[သံဝရပျို့နှင့် နိဒါန်း]]၊ မှန်နန်း [[ရာဇဝင်တော်ကြီး- ပထမတွဲနှင့် ဒုတိယတွဲ]]၊ [[သာလွန်မင်းအမေးတော်ပုံကျမ်း]]၊ [[စာဆိုတော်များ]] [[အတ္ထုပ္ပတ္တိ]]၊ [[ကဗျာသာရတ္ထ]] သင်္ဂြိုဟ်ကျမ်း၊ [[မြန်မာစာညွန့်ပေါင်းကျမ်း]]- ပထမတွဲ၊ [[ပေါရာဏကထာကျမ်း]]၊ ကဗျာ့ပန်းကုံး၊ [[ဆုံးမစာပေါင်းချုပ်]]၊ [[ကဝိလက္ခဏဒီပနီ]]၊ [[သာသနာလင်္ကာရစာတမ်း]]၊ [[ပိဋကတ်သမိုင်းစာတမ်း]]၊ မြန်မာ[[စာပေ]][[သမိုင်း]]၊ [[ဂမ္ဘီသာရပျို့ဋီကာ]]၊ [[ကဗျာသာရ]]၊ ၁၉၆၈-ခု၊ ဇူလိုင်လထုတ် [[ငွေတာရီ]] မဂ္ဂဇင်းမှ ရွှေကိုင်းသား၏ ' စစ်ကိုင်းအင်းဝမှ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ သမိုင်းဝင်ဌာနများ' ဆောင်းပါး၊ တက္ကသိုလ်ဝင်းမွန်၏ ' သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ စာပေအထွေထွေ ' ဆောင်းပါး၊ နိုင်ပန်းလှ၏ ' မွန်မြန်မာစာဆို ' ဆောင်းပါး၊ {{အင်းဝခေတ်}} == ကိုးကား == <References /> [[Category:အင်းဝခေတ်]] [[Category:ရှေးခေတ်မြန်မာ ကဗျာစာဆိုတော်များ]] [[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ]] [[Category:မွန်လူမျိုးများ]] 7ht0hn09cx49qr3pumqbymogpc1b3nd 1046499 1046496 2026-08-04T16:15:43Z ~2026-29920-46 142835 /* ပြုစုခဲ့သည့် စာပေများ */ စာလုံးပေါင်း ပြင်ခဲ့သည် 1046499 wikitext text/x-wiki {{Cleanup}} {{Infobox religious biography |background = #FFD068 | color = black |name = ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ |alias = |birth_name = မောင်မောက် |dharma name = ရဋ္ဌသာရ |birth_date = ၁၄၆၈ |birth_place = [[အင်းဝ]] |death_date = ၁၅၃၀ |death_place = [[ပြည်မြို့]] |nationality = [[အင်းဝ|အင်းဝနေပြည်တော်]] |religion = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |school = [[ထေရဝါဒ]] |location = [[အင်းဝခေတ်|အင်းဝနေပြည်တော်]] |occupation = [[ရဟန်း|ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်း]] }} [[မြန်မာစာပေ]]သမိုင်းကို ပြန်လည်လေ့လာသော် [[အင်းဝခေတ်]] (သက္ကရာဇ် ၇၂၆ မှ ၉ဝ၁ ကျော်) သည် စာကြီးပေကြီး အထွန်းကားဆုံးသော ခေတ်တစ်ခေတ် ဖြစ်သည်ကို တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ထိုခေတ်တွင် တိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်သော မင်းများကိုယ်တိုင်က စာပေကို အားပေးချီးမြှောက်ခဲ့သည်ကိုလည်း တွေ့ရသည်။ ပေါ်ထွန်းခဲ့သော စာဆိုများမှာလည်း လူပုဂ္ဂိုလ် စာဆိုများထက် ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ် စာဆိုများက ပိုမိုထင်ရှားခဲ့သည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ ထိုခေတ်တွင် ကဗျာလင်္ကာ စာပေအမျိုးမျိုး ထွန်းကားခဲ့သည့်အနက် ပျို့နှင့်မော်ကွန်းစာပေတို့သည် မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် ထိပ်ဆုံးက နေခဲ့သော ခေတ်လည်း ဖြစ်ပေသည်။ ထို့ကြောင့် အင်းဝခေတ်ကို ပျို့နှင့် မော်ကွန်းစာပေတို့တံခွန်စိုက်သော ခေတ်ဟု ဆိုသင့်ပေသည်။ ယင်းပျို့နှင့် မော်ကွန်းစာပေတို့ကို ပြုစုခဲ့သူ ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ် စာဆိုများအနက် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် တစ်ပါး အပါအဝင် ဖြစ်သည်သာမက အထင်ရှား အကျော်ကြားဆုံးသော စာဆိုတော်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ပေသည်။ ==ဘဝ== ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်လင့်ကစား ငယ်ရွယ်စဉ်အခါကပင် နန်းတွင်း၌ ကြီးပြင်းခဲ့ရသူဖြစ်၏။ ဇာတိအားဖြင့်လည်း မင်းအမျိုးအနွယ် ဖြစ်၏။ အဘမှာ [[ဟံသာဝတီ]] မွန်ဘုရင်မ [[ရှင်စောပု]]၏တူ၊ ဗညားအိန်၏ မြေး၊ ဓမ္မပါလ အမတ်ဖြစ်၍၊ အမိမှာ အင်းဝမြို့တည် သတိုးမင်းဖျား သမီးတော်၏ မြစ်ဖြစ်သည်။ သူ၏ ငယ်မည်မှာ မောင်မောက်ဖြစ်၍ သက္ကရာဇ် ၈၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် [[အင်းဝမြို့]]၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ စာဆိုကျော် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် သက်တော် ၁ဝ နှစ်အရွယ်ကပင် ကဗျာလင်္ကာများကို စပ်ဆိုခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိ၏။ သူ၏ အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ် သက္ကရာဇ် ၈၄၆-ခုနှစ်တွင်ကား ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးကို ဖွဲ့နွဲ့စပ် ဆိုတော်မူ လေသည်။ ထိုဘူရိဒတ် လင်္ကာကြီးသည် မြန်မာစာပေ ဂန္ထဝင်တွင် အဟောင်းဆုံး လင်္ကာရှည်ကြီး ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသင့်လေသည်။ စာဆိုကျော်သည် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့သော မဟာနိပါတော်လာ ဇာတ်တော်ကြီး ၁ဝ ဘွဲ့ အဝင်အပါ ဘူရိဒတ် ဇာတ်တော်ကြီးကို ပင်ကိုဉာဏ်ရွှင်ရွှင်ဖြင့် အလင်္ကာတန်ဆာ ဆင်ကာ မြန်မာဘာသာသို့ ဖွဲ့နွဲ့ပြန်ဆိုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာ၌ ဘုရားဟော ဇာတ်တော်ကြီး များကို အလင်္ကာတန်ဆာဆင်ကာ ဖွဲ့နွဲ့ရေးသားရာတွင် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် အဦးဆုံး ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသင့်၏။ ယင်းလင်္ကာကြီး၌ စာဆိုကျော်သည် အနေအထိုင်အားဖြင့် နန်းတွင်း၌ ကြီးပြင်းခဲ့ ရသူ၊ ဇာတိအားဖြင့် ငယ်ရွယ်သေးသူ ဖြစ်သည့်အလျောက် လောကဓမ္မတာ လူမှုရေးရာများကို ဖွဲ့နွဲ့ရေးသားရာတွင် သိကျွမ်းပိုင်နိုင်လှခြင်းကြောင့် နှောင်းစာဆိုတို့ အတုယူရလောက် အောင်ပင် ကောင်းမွန်လှပေသည်။ ယင်းလင်္ကာကြီး၌ ဘူရိဒတ်နဂါးမင်း မယ်တော်သည် သားတော်ကို မမြင်မတွေ့ရသဖြင့် လွမ်းမှိုင်တွေဝေပုံကို – {{Cquote|တရှိုက်မက်မက်၊ တသက်သက်လျှင်၊ စက်လက်မျက်ရည်၊ ဆည်လည်းမတတ်၊ မိန်းသေပြတ်မျှ၊ ကြင်ဆွတ်လေလေ၊ အောက်မေ့ချေသော်၊ မပြေတို့နိုင်၊ ကမ်းနှယ်ယိုင်လျက်၊ ရိပ်မြိုင် နန်းထဲ၊ နေစမြဲသား၊ သွေးခဲဘုန်းခေါင်၊ မယ်တော့်မောင်ကို၊ ပြောင်ပြောင်ဝင်းဝင်း၊ ဗိမာန်တွင်း၌၊ ဟင်းလင်းအချည်း၊ မြင်ကတည်းက၊ အူသည်းငြိမ့်ငြိမ့်၊ ကြောခြင်စိမ့်မျှ၊ နှစ်သိမ့်လွမ်းရူး၊ ပတ်ပတ်မူးလျက်၊ အထူးရှေ့နောက်၊ တောင်မြောက်မသိ၊ မျက်စိ မိုက်မိုက်၊ မှောင်တိုက်အသွင်၊ ယခုထင်ခဲ့၊ တိုင်ပင်နှိုင်းချက်၊ သားဝမ်းထွက်နှင့်၊ ဆိုတက်မနီး၊ တဖျင့်ကြီး သို့၊ ကိုယ်ထီးကျန်စွာ၊ ငါ့ကြမ္မာကား၊ ဇာတာဂြိုဟ်တန့်၊ မသန့်စန်းလဂ်၊ ရှေးဝိပါက်ကြောင့်၊ ရွှေငှက်ဟင်္သာ၊ ရေမဲ့ရာ၌၊ မျက်နှာအောက်ချ၊ မှိုင်လည်တသို့၊ သားလှလုလင်၊ မျိုးလွန်းကြင်ကို၊ ဖူးချင်တောင့်တ၊ မတွေ့ရ၍၊ ကြောင့်ကြညှိုးချုံး၊ မရွှင်ပြုံးသည်၊ ကိုယ်လုံးသမ်းတို့စွတကား။}} ဟု ထိထိငြိငြိ၊ ဖွဲ့ဆိုနိုင်ခဲ့သဖြင့် ဘုရင် မင်းမြတ်နှင့်တကွ တစ်နိုင်ငံလုံး၏ မြှောက်စားခြင်းကိုပင် ခံရလေသည်။ စာဆိုကျော် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ ဆရာတော်သည် ဘူရိဒတ် လင်္ကာကြီးကိုသာ မဟုတ်၊ ယင်း၏ နိဂုံးဖြစ်သော ဘူရိဒတ် ဇာတ်ပေါင်းပျို့ကိုလည်း သက်တော် ၂၆ နှစ်အရွယ် သက္ကရာဇ် ၈၅၆ ခုနှစ်တွင် လက်စသတ် ဖွဲ့ဆိုခဲ့ပေသေးသည်။ ထို့နောက် ၂ နှစ်မျှအကြာ သက္ကရာဇ် ၈၅၈ ခုနှစ်တွင် တံတားဦးတည် မော်ကွန်းကို ပြုစု စီရင်ပြန်လေသည်။ ဆရာတော်နှင့် အပြိုင်စာဆိုဖက်ဖြစ်သော တောင်တွင်းမြို့ဇာတိ ရှင်မဟာသီလဝံသ ဆရာတော်သည်လည်း တံတားဦးတည် မော်ကွန်း တစ်စောင်ကို ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရနည်းတူ ရေးသားသေးသော်လည်း ၁၂ ပုဒ်မျှဖြင့် ရပ်တန့်စေခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် ထိုမော်ကွန်းကို ရေးသားလျက် ဘုရင်မင်းမြတ်ထံ သွင်းပြီးဖြစ်ကြောင်း ကြားသိရ၍ ဖြစ်သည်။ ယင်းမော်ကွန်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ရှင်မဟာသီလဝံသသည် မိမိရေးပြီးသမျှကို တပည့်များအားဖျက်ဆီးစေသော်လည်း တပည့်များက စာကို မြတ်နိုး၍ သိမ်းဆည်းထားသဖြင့် ယနေ့အထိ တွေ့ရှိရသေးကြောင်း အဆိုရှိသည်။ စာဆိုကျော်နှစ်ပါး၏ စာကို နှိုင်းခိုင်းရာ၌ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ စာတို့သည် [[ရှင်မဟာသီလဝံသ]]၏ စာများလောက် မနက်နဲ၊ နုရုံယဉ်ရုံမျှသာရှိ၏။ ထို့ကြောင့် ရှေးဆရာကြီးများက ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ စာများသည် တူရိယာ ၅ ပါးကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း တီးသကဲ့သို့ကြားရသူတို့၏ နား၌ လွန်စွာ သာယာနာပျော်ဖွယ် ဖြစ်ပေ၏။ သို့သော် မလေးနက်လှ၊ အဝေးသို့လည်းမရောက်။ [[သျှင်မဟာ သီလဝံသ|ရှင်မဟာသီလဝံသ]]၏ စာများကား စည်တော်ကြီး ရွမ်းသည်နှင့် တူလှစွာ၏။ နား၌ သာယာနာပျော်ဖွယ် မဖြစ်လှသော်လည်း နက်နဲလှ၏။ အဝေးသို့လည်း ရောက်၏ဟု ဆိုကြသည်။ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ အကောင်းဆုံးသော လက်ရာကား သက္ကရာဇ် ၈၈၅ ခုနှစ်ခန့်တွင် ပြီးစီးသော စတုဓမ္မသာရ ကိုးခန့်ပျို့ဖြစ်သည်။ ထိုပျို့သည် ဘုရားဟော ဝီသတိနိပါတ် ဟတ္ထိပါလ ဇာတ်တော်ကို အလင်္ကာ တန်ဆာဆင်ကာ မြန်မာဘာသာသို့ပြန်ဆိုဖွဲ့နွဲ့ထားသော ပျို့ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဟတ္ထိပါလပျို့ဟုလည်း အမည်တွင် သည်။ ဆရာတော် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် လောကအကြောင်း၌ နိုင်နင်းသူ ဖြစ်သည့်အလျောက် ဓမ္မကြောင်းကို လောကကြောင်းဖြင့် အမွှမ်းတင်ကာ ဖွဲ့ဆိုရေးသားရာတွင် အထူးပင် ကျွမ်းကျင် ပိုင်နိုင်လှပေသည်။ ဤကိုးခန်းပျို့ သည် လောက၊ ဓမ္မ၊ ရာဇကြောင်း သုံးပါးစလုံး ပြည့်ဝစုံလင်လှ၏။ သို့သော် သက္ကရာဇ် ၈၈၆ ခုနှစ်တွင် မိုးညှင်းစား စော်ဘွားစလုံနှင့် ပြည်ဘုရင် သတိုးမင်းစောတို့အင်းဝနေပြည်တော်ကို တိုက်ခိုက်ကြပြီးနောက် ပြည်ဘုရင် က ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ အစရှိသော ပညာရှင်များကို ပြည်မြို့သို့ ပင့်ဆောင်သွားလေသည်။ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရလည်း ပြည်မြို့သို့ရုတ်တရက် လိုက်ပါသဖြင့် တပည့်များထံမှ ကိုးခန်းပျို့၏ ရှေ့၈ ခန်းကိုသာ သိမ်းယူနိုင်ခဲ့ပြီးလျှင် ဇာတ်ပေါင်းခန်းကိုမူ စုံစမ်းရှာဖွေရာ မရသေး ကြောင့် အသစ်ထပ်မံ ရေးရလေသည်။ သို့သော် ဇာတ်ပေါင်းခန်းကို အသစ် ပြန်လည်ရရှိခဲ့ပေသည်။ ကိုးခန်းပျို့ကား အလွန်ခန့်ညား၍ အနှစ်သာရနှင့် ပြည့်စုံသော ပျို့ကြီးဖြစ်သည်။ ယင်းပျို့တွင် ကိလေသာတည်းဟူသော မိုးကြီး စီးယိုကျသည့်ဘေးမှ လွတ်မြောက်အောင် ဘာဝနာဉာဏ်တည်း ဟူသော သံပြား ပျဉ်ပြားများဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် စိတ်နှစ်လုံးတည်း ဟူသော ကျောင်းသင်္ခမ်းကို ပြဆိုရာ၌ - အာပေါ်ကမ္ဘာ၊ ပျက်ပြုန်းခါ၌၊ ရူပါဝစရ၊ သောဋ္ဌသတွင်၊ သုဘကိဏ်အောက်၊ ဘုံတစ်လျှောက်ကို၊ လင်းပျောက်နိုင်အောင်၊ ပြည့်လျှမ်းဆောင်သည်၊ ရေတောင်မောက်ဖြိုး၊ ရွာသည့်မိုးထက်၊ ထမ်းပိုးလှင်ကန်၊ အပြန် ပြန်တည့်၊ သည်းထန်လှစွာ၊ ကိလေသာဟု၊ မဟာမေ၊ ဖြိုးဖြိုးကျလျက်၊ သောကစိမ့်ဧး၊ ယိုသားဘေးမှ၊ ဟန့်ထေးလို့ငှာ၊ ဘာဝနာဉာဉ်၊ သံပြားပျဉ်တိ၊ မြဲယှဉ်ပတ်ကုံး၊ လွှမ်းပိတ်ဖုံးသား၊ နှလုံးသင်္ခမ်း၊ ကျောင်းသားဝှမ်း၌ ဟူ၍ ဥပမာ ဥပစာစကားတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ကာ ဖွဲ့နွဲ့ စီခြယ်ခဲ့ပေသည်။ ထို့နောက် စာဆိုကျော် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ ဆရာတော်သည် အမျိုးလေးပါးတို့အား သွန်သင်ဆုံးမဩဝါဒ စကား မှာကြားခဲ့ရန် ကျင့်ဖွယ်ရာ ဝတ္တရား အမျိုးမျိုးတို့ကို ကျမ်းအစောင်စောင်တို့မှ ထုတ်နုတ်၍ အလွန် နက်နဲစွာလှ အနှစ်သာရနှင့် ပြည့်စုံအောင် အလင်္ကာတန်ဆာဆင်ကာ ဂမ္ဘီသာရပျို့တစ်စောင်ကိုလည်း ပြုစုခဲ့ပေ သေးသည်။ အထက်ပါပျို့၊ မော်ကွန်းများအပြင်၊ ဆရာတော်သည် ပုံတော်နိုင်မော်ကွန်း၊ ရဲရည်တက် မော်ကွန်း၊ ရတနာပူရမြို့တည် မော်ကွန်း၊ ဝတ်ရုံကျောင်းဖွဲ့မော်ကွန်း စသည်တို့နှင့် သဘာဝ၏ ကြည်နူးစဖွယ် သာယာ ဆန်းကြယ်ပုံတို့ကို ဖွဲ့နွဲ့ထားသော ရွှေစက်တော်သွား တောလားကဗျာ၊ ဝဏ္ဏပဘာ ချီအလှဖွဲ့၊ တောင့်တဲတွန့်ရတုတို့ကိုလည်း ပြုစုရေးစပ်ခဲ့ပေသေးသည်။ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ နောက်ဆုံးရေးသား ပြုစုခဲ့သော ပျို့မှာကား ၈၉၁ ခုနှစ်ရေး သံဝရပျို့ပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းပျို့တွင် ဧကာဒသနိပါတ် သံဝရဇာတ်တော်လာ ဗာရာဏသီပြည် ဗြဟ္မဒတ်မင်း၏ သားတော်တစ်ရာတွင် အငယ်ဆုံး သံဝရမင်းသားသည် ဘုရားလောင်း အမတ်ကြီး၏ ဩဝါဒကို ခံယူကာ အရာရာ၌ လုံ့လပြုခြင်းကြောင့် ခမည်းတော်၏အမွေကို ဆက်ခံ၍ မင်းပြုရကြောင်း၊ အခြားနောင်တော်များ အားလုံးက ကျေနပ်ကြကြောင်းတို့ကို အဖိုးတန်သော စာသားများ၊ ဆုံးမစကားများဖြင့် ဖွဲ့နွဲ့ဆိုခဲ့လေသည်။ စာဆိုကျော် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ သည် ထိုပျို့ကိုပြုစုပြီး နောက်တစ်နှစ် သက္ကရာဇ် ၈၉၂ ခု သက်တော် ၆၂ နှစ်တွင် ပြည်မြို့၌ ပျံလွန်တော်မူသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈)</ref> ပုရေနိသင်-ချီ ကိုယ်ရေး ကိုယ်တာဖွဲ့ ရတုရေးသူ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရမှာ ၈၃၀-ပြည့်နှစ် ဝါဆိုလ အတွင်း အင်းဝနေပြည်တော်တွင် ဖွားမြင်တော်မူ၍ ငယ်မည်မှာ မောင်မောက်ဖြစ်သည်။ ဗညားအိမ်နှင့် [[ရှင်စောပု]]၏ သမီးတော်တို့မှ ဆင်းသက်ဆက်နွယ်လာသော မြေးတော် ဓမ္မပါလသည် မောင်မောက်၏ဖခင်ဖြစ်၍ မိခင်မှာ [[သတိုးမင်းဖျား]]၏ အနွယ်တော်ဖြစ်သည်။ မောင်မောက်သည် ငယ်ရွယ်စဉ်အခါကာလမှ စ၍ နန်းတော်တွင်း၌ ကြီးပြင်းလာရသူဖြစ်သဖြင့် [[ဘုရင်မင်းခေါင်]]ကိုယ်တော်တိုင် တအူတုံဆင်း ညီအရင်းကဲ့သို့ အရေးပေးခြင်းကို ခံတော်မူရသည်။ မောင်မောက်သည် နန်းတော်တွင်း ပညာရှိများထံမှလည်းကောင်း၊ ကျမ်းဂန်တတ်မထေရ်များထံမှလည်းကောင်း ဖခင်ဖြစ်သူ ပညာရှိအမတ်ကြီးထံမှလည်းကောင်း နောင်တော် သျှင်ဝရစက္ကပါလ မထေရ်ထံမှလည်းကောင်း လောကီလောကုတ္တရာ ကဗျာလင်္ကာများကို သင်ကြားတတ်မြောက်သောကြောင့် ၁၆-နှစ်သား အရွယ်ကပင် ဘူရိဒတ် လင်္ကာကြီးကို စတင်ရေးသား ပြုစုလေသည်။ အသက် ၂၀-ပြည့် ရဟန်းဘဝရောက်မှ ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီး အပြီးသတ်သည်။ သက္ကရာဇ် ၈၈၇-ခုနှစ် လောက်ကျသောအခါ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် [[အင်းဝ]] မငြိမ်မသက်ဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ '''သတိုးမင်းစော'''က ပြည်မြို့သို့ ပင့်ဆောင်သောကြောင့်လည်းကောင်း ပြည်မြို့သို့ရောက်တော်မူသည်။ ရောက်၍ မကြာမီပင် ဇာတ်ပေါင်းခန်းကို ရေးသားတော်မူသည်။ ဆင်ဖြူရှင် သတိုးမင်းစောလည်း သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရအား ပုထိုးကျောင်း၊ တောင်ခွင်ကျောင်း မင်းတုန်းကျောင်း ဤကျောင်း ၃-ကျောင်းကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းတော်မူသည်။ သတိုးမင်းစော နတ်ရွာစံလွန်၍ သားတော်'''ဘုရင်ထွေး''' နန်းတတ်သောအခါတွင်လည်း ခမည်းတော်လက်ထက်ကကဲ့သို့ပင် ကြည်ညိုရင်းစွဲရှိသဖြင့် ပြည်မြို့နှင့် ရွှေတောင်အကြားအခွန်တသောင်းထွက်သည့် ဥယျဉ်တော် ၅-ရပ် အတွင်း တံတိုင်း မီးတားနှင့်တကွ ဆုတောင်းပြည့်ဘုရား၊ မင်္ဂလာစေတီတော်၊ အရံကျောင်းပေါင်းများစွာနှင့် ရွှေဗိမာန်တော်ကြီးကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းတော်မူသည်။ သက္ကရာဇ် ၈၉၂-ခုနှစ် သက်တော် ၆၂-နှစ် အရွယ်တွင် ပျံလွန်တော်မူသတည်း။ <ref>မြန်မာကဗျာရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> ==ကဗျာများ== သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ အရှင်မြတ်သည် မြန်မာ့စာပေသမိုင်းစဉ်တွင် ထိပ်တန်းပညာရှင် တစ်ပါး ဖြစ်တော်မူ၏။ ဆရာတော်သည် မိမိမွေးဖွားရာဒေသကို ကိုးခန်းပျို့နိဂုံး၌- <blockquote>တောင်ကား ပင်းယ၊ မြောက်မှ စစ်ကိုင်း၊ ရံသိုင်းသာလှ၊ ရွှေအင်းဝ၌၊ နန်းကမြင်ထင်၊မြို့လယ်ခွင်ဝယ်၊ သခင်ဘုရား၊ တည်ထားသာသနာ၊ သင်္ချာအမွန်၊ နှစ်ထောင်လွန်၍၊ အစွန်မြတ်မှု၊ ဆယ့်နှစ်ခုဝယ်၊ ဥတုဝဿ၊ မိုးလရှေးဖျား၊ နေသွားကရကဋ်၊ ခေါ်မှတ်ဝေါဟာ၊ အာသဠှာ၌၊ ပညာပွားဘို့၊ ကုသိုလ်ပို့သား၊ ငါတို့ဖွားရာ၊ ချက်မြှုပ်ရွာသည်၊၊ အောင်ခြာပြည်ကြီး နားတောင်းတည်း။</blockquote> ဟု စပ်ဆိုပြခဲ့သဖြင့် သာသနာသက္ကရာဇ် ၂ဝ၁၂-ခု၊ မြန်မာနှစ် ၈၃ဝ-ပြည့် ဝါဆိုလအတွင်း ရတနာပူရ အင်းဝမြို့အလယ်၌ ဖွားမြင်တော်မူကြောင်း သိရှိရ၏။ နေ့ရက်အတိအကျကိုမူ အမှတ်အသား မရှိခဲ့ပေ။ အချို့က ဝါဆိုလပြည့် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ဖွားဟု ဆိုကြသည်။ ဤအဆိုမှာ '' ဥတုဝဿ၊ မိုးလရှေးဖျား၊ နေသွားကရကဋ်၊ '' ဟူသော အဖွဲ့ကို ထောက်၍ ဆိုလိုဟန် ရှိသည်။ ထိုအဖွဲ့ကို ထောက်ရှုလျှင် လပြည့်နေ့ မဖြစ်နိုင်ပေ။ လပြည့်ကျော် တစ်ရက်နေ့သာ ဖြစ်နိုင်၏။ မိုးဥတုကို ရေတွက်ရာ၌ လပြည့်ကျော်တစ်ရက်နေ့မှ စ၍ ရေတွက်ရသည်။ ထို့ကြောင့် '' မိုးလရှေးဖျား ''ဟူသော ပုဒ်ကို ထောက်၍ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် တစ်ရက်နေ့သော်လည်းကောင်း ဖြစ်မည်။ သို့မဟုတ် ထိုရက်နောက်ပိုင်း ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဆရာတော်၏ အဖမျိုးရိုးနှင့် ပတ်သက်၍လည်း ကိုးခန်းပျို့ နိဂုံးမှာပင်- <blockquote>တလိုင်းပြည်လုံး၊ ယူကျုံးပိုက်ထုပ်၊ ထီးအုပ်သာငြိမ်၊ စည်းစိမ်ထူပြော၊ နတ်နှင့်လျောသား၊ သျှင်စောပုတူ၊ လှိုက်ဆူကျော်ရှိန်၊ ပုသိမ်မင့်မြေး၊ စဉ်ရှေးဘရိုး၊</blockquote> ဟူ၍ စပ်ဆိုပြခဲ့၏။ ထိုအဖွဲ့အရ ရာဇဝင်လမ်းကြောင်းကို ပြန်ပြောင်းကြည့်ရှုလျှင် ဟံသာဝတီရာဇာဓိရာဇ်မင်း၏ သမီးတော် သျှင်စောပု၌ ဗညားဓမ္မရာဇာနှင့် ဗညားရန်ဟူ၍ မောင်တော်နှစ်ပါးရှိသည်။ နောင်တော် ဗညားဓမ္မရာဇာသည် ရာဇာဓိရာဇ် မရှိသည့်နောက် ဟံသာဝတီ၌ မင်းပြုနေ၏။ ညီတော် ဗညားရန်သည် ဒလ၊ ဒဂုံ၊ ပုသိမ်တို့ကို စိုးပိုင်၍ ဘုရင်ငယ်ပြုလုပ်နေခဲ့သည်။ ထိုဗညာရန်မှ မွေးဖွားသော ဗညားအိမ်သည်လည်း ပုသိမ်မြို့ကို စိုးအုပ်နေခဲ့ပြန်သည်။ သျှင်စောပုသည် တူတော်သူ ဗညားအိမ်အား သမီးတော် နဲတကာသင်နှင့် စုံဖက်တော်မူစေသဖြင့် တူသမက် နှစ်ချက်တော် ဖြစ်ပေသည်။ ထိုသျှင်စောပု၏ သမီးတော်နှင့် တူသမက်တို့၏ မြေးဖြစ်သော ဓမ္မပါလအမတ်သည်ကား ဆရာတော် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ မွေးဖခင်ပေတည်း။ ဆရာတော်သည် မိခင်ဘက်မှ အမျိုးအနွယ်ကိုလည်း ကိုးခန်းပျို့နိဂုံးမှာပင် အောက်ပါ အတိုင်း ဖွဲ့ဆိုတော်မူခဲ့၏။ <blockquote> တို့မိမျိုးလည်း၊ သတိုးမင်းဖျား၊ တရားစောင့်သုံး၊ ရန်လုံးထွင်ချွေ၊ ရွှေမြေအင်းဝ၊ တည်စနန်းသီး၊ ပြည်ထောင်ကြီး၏၊ သမီးမြစ်ရင်း၊ နွယ်မယွင်းသည်၊ စည့်ကွင်း မလိမ်လှည့် တောင်းတည်း။</blockquote> ဖော်ပြပါ အဖွဲ့ကို ထောက်၍ ဆရာတော်၏ အမိအနွယ်မှာ သက္ကရာဇ် ၇၂၆-ခုနှစ်တွင် ရတနာပူရ အင်းဝမြို့နန်းကို စတင် တည်ထောင်တော်မူသော သတိုးမင်းဖျား၏ အနွယ်တော်ဖြစ် ကြောင်းကိုမူ ဧကန်သိရှိကြရ၏။ သို့ရာတွင် အနွယ်အဆက်ကိုကား တိကျစွွှာ မရေးဆိုနိုင်ကြပေ။ ပညာရှင်အချို့က '' သမီးမြစ်ရင်း '' ဟူသော ပုဒ်ကို ထောက်၍ ဤသို့ ဆိုမိန့်ကြ၏။ သတိုးမင်းဖျား၏ အလယ်နန်းမိဖုရားမှာ စောမင်းညို ဖြစ်၏။ ထိုစောမင်းညိုမှ သမီးတော်စောနန်းကို ဖွားမြင်သည်။ သမီးတော် စောနန်း၏ မြစ်သည် ဆရာတော် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ မိခင်ဖြစ်ပေသည်။ စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိကျမ်းကို ပြုစုသော ကျမ်းဆရာ၏ အဆိုအရ ဆရာတော် သည် သတိုးမင်းဖျား၏ အနွယ်တော် ဖြစ်ကြောင်းမျှကိုသာ အတည်ပြုဖော်ပြထား၏။ ဤသို့အတည်မပြုနိုင်ခြင်းမှာလည်း ကိုးခန်းပျို့ နိဂုံးလာ '' သမီးဖြစ်ရင်း '' ဟူသော ပုဒ်၌ မူကွဲများတွင် ''အရီးမြစ်ရင်း၊ နွယ်မယွင်း'' ဟုလည်းကောင်း၊ '' ဦးရီးမြစ်ရင်း နွယ်မယွင်း'' ဟုလည်းကောင်းအသီးသီး ရှိနေကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ မှန်နန်းတော် စနုဆောင်အတွင်း ပညာရှင် ၁၃-ဦးတို့ ရေးသားကြသော မှန်နန်းရာဇဝင် တော်ကြီး၊ ပထမတွဲ၌-<blockquote> သတိုးမင်းဖျားမှာ သားတော် သမီးတော် ရှိသည်ဟု စာပေမတွေ့။ ရာဇဝင်သစ်၌ ကျောက်စာ၊ ဟတ္ထိပါလနိဂုံးများကို ညွှန်း၍ သမီးရှိဟန်ဆိုသည်မှာလည်း မည်သည့်ကျောက် စာဟူ၌ အတပ်မဆို။ ဟတ္ထိပါလနိဂုံးတွင်လည်း အချို့သော မူတို့၌ သမီးမြစ်ရင်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ အရီးမြစ်ရင်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဦးရီးမြစ်ရင်းဟူ၍လည်းကောင်း အသီးသီး ရှိကြ သည်ဖြစ်၍ သမီးရှိ၏ဟု မုချမသိသာသည်။</blockquote> ဟု ရေးသားထားပြီးလျှင် သတိုးမင်းဖျားတွင် သမီးမရှိသည့် အဆိုကို အတည်ပြုသကဲ့သို့ ရှိ၏။ အထက်ပါ အဆိုသုံးချက် ခြားနားမှုတို့ကို ယူ၍ မိမိတို့ သဘောသင့်သရွေ့ ဖွင့်ဆိုရေး သားထားကြသည်။ ကဗျာသာရတ္တသင်္ဂြိုဟ်ကျမ်း၌- <blockquote>သတိုးမင်းဖျားအရီးတော်၏ မြစ်တော်ရင်း စောနန်းတို့ သင့်မြတ်ရာတွင် ပြည်စုန်ဘုရင် မဟာသီဟသူရ နန်းတက်နှစ် သက္ကရာဇ် ၈၃ဝ-ပြည့်တွင် အဝရွှေမြို့တော်၌ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရကို ဖွားမြင်တော်မူသည်။</blockquote> ဟူ၍ အရီးမြစ်ရင်းပုဒ်အရ ဖွင့်ဆိုရေးသားခဲ့သည်။ ထိုအရီးတော်အနွယ်ဆိုသော စကားကို လေ့လာပြန်လျှင်လည်း သတိုးမင်းဖျား၏ ဖခင်မှာ တကောင်းမြို့စား သတိုးဆင်ထိန်းဖြစ်၏။ ထိုသတိုးဆင်ထိန်း၏ နှမသည် အရီးတော် ဖြစ်ရပေမည်။ သို့ရာတွင် သတိုးဆင်ထိန်း၏ နှမနှင့် စပ်လျဉ်း၍ စာဟောင်းပေဟောင်းများ၌ အမှတ်အသား မတွေ့ရပေ။ သို့ဆိုလျှင် အရီးမြစ်ရင်းဆိုသော စကားသည်လည်း သေချာလှသည် မဟုတ်ချေ။ တစ်ဖန် '' ဦးရီးမြစ်ရင်း '' ဟူသော ပုဒ်အတိုင်း အနွယ်တော်ကို ရှာဖွေပြန်လျှင် မှန်နန်း ရာဇဝင်တော်ကြီး၌- <blockquote>တစ်စီးရှင်သားတော် မင်းစောယွမ်းသည် မြို့တည်ပြီးလျှင် သီရိအသင်္ခယာဟူသောအမည်ကို ခံ၍ မြောက်ဘက်တစ်လွှားကို မင်းပြုတော်မူ၏။ သားတော် သမီးတော်ကား မိဖုရားကြီးတွင် သမီးတော် စိုးမင်းကိုယ်တော်ကြီး တစ်၊ မောင်တာ် ကျစွာမင်း တစ်၊ ညီတော် နော်ရထာမင်းရဲ တစ်၊ ရာဇဝင်ကြီး၌ မင်းရဲမင်းကြီးဟု ရှိ၏။ ညီတော် တရဖျားငယ် တစ်၊ ပေါင်း လေးပါးတည်း။</blockquote> ပါရှိပေသည်။ သတိုးမင်းဖျားသည် အစ်မတော် စိုးမင်းကိုယ်တော်ကြီးမှ မွေးဖွားသူ ဖြစ်၏။ စိုးမင်းကိုယ်တော်ကြီးတွင် မောင်တော် သုံးယောက်ရှိသဖြင့် သတိုးမင်းဖျားမှာလည်း ဦးရီးတော် သုံးယောက် ရှိခဲ့ပေသည်။ သို့ဆိုလျှင် ဆရာတော် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် '' ဦးရီးမြစ်ရင်း၊ နွယ်မယွင်း '' ဟူသော စကားအရ မည်သည့်ဦးရီးတော်မှ ဆင်းသက်လာသနည်းဟု မေးသင့်ဖွယ်ရာ ဖြစ်ရပြန်လေသည်။ ထိုကြောင့် ဆရာတော်၏ အမိမျိုးရိုးမှာ သတိုးမင်းဖျား မင်းတရား၏ အနွယ်တော် ဖြစ်ကြောင်းကိုသာ ဧကန်အားဖြင့် မှတ်သားထားရပေဦးတော့မည်။ ဆရာတော်၏ ငယ်နာမည်မှာ မောင်မောက် ဖြစ်၏။ ဆရာတော်ကိုယ်တိုင်ကလည်း မိမိငယ်နာမည်ကို အထူးသဖြင့် လျှို့ဝှက်၍ ကိုးခန်းပျို့ နိဂုံးတွင် ဆိုလေဟန် ရှိ၏။ ထိုငယ်နာမည်ကိုဖော်ပြသော လျှို့ဝှက်စာစာပိုဒ်မှာ <blockquote>ဧကက္ခရ၊ ကောသကျမ်းလာ၊ အဝဂ်ရာဝယ်၊ ဥစ္စာဝါစက၊ တတ်စွမ်းလှ၍၊ အတ္ထပြဲ့ပြဲ့၊ ဟောဖွင့်ချဲ့သည်၊၊ ဘက်မဲ့ အဘယ်သဒ္ဒါနည်း။</blockquote> ဟူ၍ ဖြစ်၏။ ထိုစကားပိုဒ်မှ ဧကက္ခရကောသကျမ်းလာ အဝဂ်အရာဝယ် ' ဥစ္စ ' အနက်ကိုဟောသော သဒ္ဒါသည် ' ရာ ' ဖြစ်၏။ ရာသည် ဥစ္စဝါစက ဥစ္စအနက်ကို ဟော၏။ ဥစ္စဟူသော ပါဠိကို မြင့်ခြင်း၊ မောက်ခြင်း၊ မြင့်မောက်ခြင်း ဟု ပြန်ဆိုရ၏။ ဆရာတော်သည် ဤဥစ္စဝါစကသဒ္ဒါဖြင့် မောင်မောက်ဟူသော မိမိငယ်နာမည်တော်ကို ဝှက်ဆိုမိန့်တော်မူခြင်း ဖြစ်တန်ရာလေသည်။ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရလောင်းလျာ မောင်မောက်သည် ဘုရင်မင်းမြတ်၏ နန်းတော်သို့ ဖခင်ကြီးနှင့်အတူ လိုက်ပါ၍ နေလေ့ရှိခဲ့၏။ ဘုရင်မင်းခေါင်ကိုယ်တိုင်လည်း မောင်မောက်အား တစ်အူတုံဆင်း ညီငယ်ရင်းကဲ့သို့ အောက်မေ့၍ ချီးမြှောက်တော်မူခဲ့၏။ ငါးနှစ်သားအရွယ်မှာပင် ထီးမှုနန်းရာတို့ကို ကျွမ်းကျင်ခြဲ့ပီဟု ဆိုနိုင်၏။ ထို့ကြောင့် မိမိရေးသားသော ပျို့နိဂုံးများတွင်- '' ရွှေနန်းတော်ထက်၊ ငါးနှစ်သက်က၊ လေ့ကျက်ခဲ့မြောက်၊ '' (ကိုးခန်း) '' ရတနာပူရ၊ ပြည်မတန်ဆောင်၊ တံခွန်ထောင်သား၊ မင်းခေါင်လက်ထက်၊ ပျိုရွယ်သက် က၊ ဝမ်းထွက်စတေ၊ မှတ်သောထွေဖြင့်၊ စာပေသင်ကာ၊ နေလှည့်ရာတွင်၊ '' (သံဝရ) စသည်ဖြင့် ထည့်သွင်းရေးစပ်ခဲ့၏။ ဤတွင် နှောင်းခေတ်ရေးစာစောင် အမှတ်အသားတို့၌ ရှစ်နှစ်သားအရွယ်တွင် ဒုတိယ ဘုရင်မင်းခေါင်ထံတွင် သားအမှတ်မွေးမြူပါရန် ပေးဆက်အပ်နှံကြောင်း အဆိုပြုကြလေသည်။ ထိုအဆိုကို မဖြစ်နိုင်ကြောင်း စာဆိုတော်များအတ္ထုပ္ပတ္တိတွင် ရှင်းလင်းထားသည်။ ၎င်းတို့ အဆိုအရ ကိုးခန်းပျို့ နိဂုံးတွင် <blockquote> ရှစ်နှစ်တည်းက၊ ခမည်းတော်မင်း၊ မယ်တော်နှင်းသား၊ အရင်းအချာ၊ ငါ့တကာနှင့်၊ ငါသာရဟန်း၊ လူဝယ်ပန်းသို့၊ ရွှင်လန်းမချိုး၊ လွန်မြတ်နိုးလျက်၊</blockquote> ဟူသော စကားကို ကိုးကား၍ ဆိုလေဟန် ရှိ၏။ ထိုစကားကို ရှင်းဦးအံ့။ ဒုတိယဘုရင်မင်းခေါင် အဖသည် သက္ကရာဇ် ၈၃၂-ခုနှစ်တွင် မင်းဖြစ်သော ရတနာမြစည်းခုံဒါယကာ မင်းတရားကြိီးဖြစ်သည်။ ထိုမင်းတရားကြီး၏ အဖဖြစ်သော ဒုတိယမင်းခေါင်၏ ဘိုးတော်သည် သက္ကရာဇ် ၈ဝ၄-ခုနှစ်တွင် မင်းဖြစ်သော ထူပါရုံဒါယကာ နရပတိကြီး ဖြစ်၏။ ထိုနရပတိ၏ သမီးတော် တွင်းသင်းစား ရွှေအိမ်သည်နှင့် မိဖုရားမောင်တော် ပခန်းစား သီဟပတေ့ကြီး၏သား ဥဇနာ ဟုလည်းတွင်သော သီဟပတေ့ငယ်နှင့် စုံဖက်ရာတွင် ဖွားမြင်သည့် သမိီးတော်ကို ရှစ်နှစ်အရွယ်ကပင် ဘိုးတော်နရပတိကြီးသည် ဒုတိယဘုရင်မင်းခေါင်နှင့် စုံဖက်ပေးတော်မူသည်။ ဒုတိယမင်းခေါင်လည်း ထိုအခါက ခုနစ်နှစ်ကျော် ရှစ်နှစ်အရွယ်မျှသာ ရှိပေသေးသည်။ ဤသည်ကို ရည်၍ ဆရာတော်သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရက '' နန်းထက်သမီး၊ စောင့်စည်းသီလ၊ ဒါနဖြည့်ဆည်း၊ ရှစ်နှစ်တည်းက၊ ခမည်းတော်မင်း၊ မယ်တော်နှင်းသား၊ '' ဟူ၍ စပ်ဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ဆရာတော်သည် မိမိကိုယ်ကို ရည်ညွှန်း၍ စပ်ဆိုခဲ့ခြင်းမဟုတ်ပေ။ ထို့ကြောင့် ဆရာတော်လောင်းလျာ မောင်မောက်ကို မင်းတရားထံ မွေးစားရန် အပ်နှံသည်ဟူသော အဆိုမှာ လျော်ကန်တော့သည် မဟုတ်ကြောင်း တင်ပြထားလေသည်။ သို့ရာတွင် ဘုရင်မင်းခေါင်သည် မောင်မောက်အား ဝမ်းထွက်သားကဲ့သို့ ချစ်ခင်ယုယစွာ စောင့်ရှောက်ကြောင်းကိုကား ဖော်ပြခဲ့ပြီးသော အဖွဲ့များဖြင့် ထင်ရှားလေသည်။ ဤသို့ ဘုရင်မင်းခေါင်က ချစ်ခင်ယုယစွာ စောင့်ရှောက်ခဲ့သည်မှာလည်း တစ်နွယ်ငင် တစ်စဉ်ပါဆိုသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ မောင်မောက်ဖခင် အမတ်ကြီးမှာလည်း ပြည်စုန်မင်း သီဟသူနှင့် မိဖုရားကြီးတို့အပြင် သားတော် ဒုတိယမင်းခေါင်နှင့် မိဖုရားတို့ကလည်း လက်သုံးတောင်ဝှေးသဖွယ် အားကိုးအားထားခြင်း ခံရသူ ဖြစ်သည်။ တစ်ဖန် မောင်မောက်၏ မိခင်ကြီးမှာလည်း ရာဇအနွယ်ပါသူပင် ဖြစ်သောကြောင့် နန်းတွင်းနန်းပြင် သွားလာဝင်ထွက်ရေး၌ ဦးစားပေးခြင်း ခံထားရသူ ဖြစ်သည်။ ထိုအကြောင်းတို့ကို ဖွင့်ဆို၍ ဆရာတော်ကိုယ်တိုင် ဘူရိဒတ်ဇာတ်ပေါင်းခန်းပျို့၌ ဤသို့ ဖွဲ့ဆိုတော်မူခဲ့၏။<blockquote> ကူဋာဂါရ၊ ဂေဟကြငှန်း၊ ပွင့်ရွှေနန်းနှင့်၊ မည်မှန်းအဝ၊ ပုရိန္ဒဟု၊ စွဲထသန္ဓေ၊ တို့ချက် ြေ<ွကသား၊ မင်းနေပြည်သာ၊ ထိုနေရာဝယ်၊ သမ္ဘာမျိုးချ၊ ငါတို့ဘလည်း၊ ဓမ္မပါလ၊ ဗြဟ္မဏသို့၊ စာဂစွန့်ကြဲ၊ ကုသိုလ်ရဲလျက်၊ ဝမ်းထဲဖြောင့်စင်း၊ ဂုဏ်သတင်းတည့်၊ လှိုင်ခြင်းရနံ့၊ ပန်းနှယ်ပျံ့မျှ၊ လောက်ငံ့သောက်စား၊ မကုန်အားသား၊ ပုဏ္ဏားဇော်ဂီ၊ မှီခိုရဟန်း၊ ကူးသန်းလားလာ၊ ချိုင့်ဝှမ်းရာဖြင့်၊ သဒ္ဓါပြန့်ပြန့်၊ စိတ်မတွန့်တည့်၊ ရှည်သန့်လက်ကြီး၊ ပေးမငြီးဟု၊ မြှောက်ချီးသာဓု၊ ယခုတိုင်အောင်၊ လူ့ဘောင်ပြောပ၊ ချီးမွမ်းကြ၏။ ရှေးကစီလျဉ်၊ မင်းစဉ်မင်းဆက်၊ မပျက်စွဲသုံး၊ ဤထုံးဤနည်း၊ ဤသို့တည်းဟု၊ သိပ်သည်းနတ်ရွာ၊ သိမြင်မှာလည်း၊ လိုရာမကျန်၊ တတ်ပွန်ကျယ်ဝန်း၊ အဆန်းဆန်းသား၊ ဂဏန်းဟူးရား၊ ကိုးပါးနဝင်း၊ တြင်းသုံးခု၊ ရှစ်ခုဂြိုဟ်ပြေး၊ ကောင်းကြွယ်ရေးနှင့်၊ ရန်ဘေးဥပဒ်၊ စက်သွားဖြတ်သို့၊ မချွတ်မှန်အောင်၊ ကျေးဇူး ဆောင်သား၊ မင်းခေါင်မင်းဖျား၊ မင်းနှစ်ပါးတို့၊ မှတ်သားယုံကြုံ၊ မြတ်နိုးတုံသည်၊၊ စုပုံ လက်သုံး တောင်ဝှေးတည်း။</blockquote> မောင်မောက်သည် ငယ်ရွယ်စဉ်မှ စ၍ နန်းတွင်သူ နန်းတွင်းသား ပညာရှင်များထံမှ လည်းကောင်း၊ ဖခင်ဓမ္မပါလအမတ်ကြီးထံမှလည်းကောင်း၊ စာပေကဗျာစသော နည်းနာနယတို့ကိုလေ့လာမှတ်သားခဲ့ရ၏။ အထူးသဖြင့် စာပေသင်ကြားရာ ဆရာကား နောင်တော်ရင်းဖြစ်သောသျှင်ဝရစက္ကပါလဖြစ်သည်။ မောင်မောက်သည် နောင်တော်ရင်းထံ၌ သင်ရိုးကျမ်းစာ အဖြာဖြာတို့ကို ဂရုပြု၍ လေ့လာသင်ကြားခဲ့သည်။ သို့ဖြင့် ကျောင်းတွင် ပညာသင်၍လည်းကောင်း၊ ဖခင်ကြီး နှင့် အတူ နန်းတော်တွင်းသို့လိုက်၍လည်းကောင်း လှည့်လည်ပျော်မြူးနေခဲ့လေသည်။ တစ်နေ့သောအခါ မောင်မောက် ၁ဝ-နှစ်သားအရွယ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူနှင့်အတူ နန်း တော်တွင်းသို့ လိုက်ပါသွားလေသည်။ ထိုအချိန်တွင် နန်းတော်တွင်း၌ အိမ်ရှေ့မင်း မဟာသီဟသူ၏တောင်ဆောင်စံ မြောက်သားတော်သမီး သျှင်စိုးမင်း၊ မြောက်ဆောင်စံ တန်ဆောင်းရှင်ခံ မြောက်သားတော်သမီး မင်းလှမြတ်နှင့် မင်းဘုန်းထွတ်တို့ကို နားထွင်းမင်္ဂလာ ဆင်ယင်တော်မူနေ ခိုက်ဖြစ်၏။ ထိုအချိန်တွင် အိမ်ရှေ့မင်းတရားက မောင်မောက်၏ ဖခင်ကြီးအား သမီးတော်သုံးပါး နှင့် စပ်ဆိုင်ရာ မင်္ဂလာရှိသော ကဗျာလင်္ကာတို့ကို ဖွဲ့ဆိုလျှောက်ထားရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုအခါ မောင်မောက်က '' ဖခင်အစား ကျွန်တော်မျိုး ဖွဲ့ဆိုလျှောက်ထားပါရစေ၊ '' ဟု လျှောက်ထား၍ ရုတ်တရက် စပ်ဆို လျှောက်ထားလိုက်သည်။ <blockquote>အိုဘယ့်ဘယ်၊ အိုဘယ့်သမီးတော်၊ ထင်ပေါ်ဘုန်းပျံ့သင်း၊</blockquote> <blockquote> အိုဘယ့်ဘယ်၊ အိုဘယ့်သမီးတော်၊ နတ်သော်ပုံမယွင်း၊</blockquote> <blockquote> အိုဘယ့်ဘယ်၊ အိုဘယ့်သမီးတော်၊ စန္ဒာလနှယ်ဝင်း၊</blockquote> မောင်မောက်သည် ညီညွတ်သော ကာရန်ဝကျဖြင့် မှူးမတ်ဗိုလ်ပုံတို့ အလယ်တွင် ရဲ့ဝံ့စွာ စပ်ဆို၍ လျှောက်တင်လိုက်ရာ ပရိသတ်အပေါင်းမှာ ဝမ်းမြောက် အံ့ဩစွာ မောင်မောက်၏ ပညာစွမ်းကို ချီးမွမ်းထောမနာကြကုန်၏။ မောင်မောက်သည် နောင်တော် သျှင်ဝရစက္ကပါလအထံ၌ စာပေသင်ကြားနေရာမှ ဆက်လက်၍ သီဟိုဠ်ရောက်ဘုန်းတော်ကြီးထံတွင်လည်း စာပေများကို နည်းခံသင်ကြားပြန်လေသည်။ ဤသည်ကို ရည်၍ ဘူရိဒတ်ဇာတ်ပေါင်းပျို့ နိဂုံး၌ <blockquote>ရဋ္ဌသာရ၊ လဒ္ဓသရော်၊ နွတ္ထခေါ်သား၊ သူတော်သွေးရည်၊ ငါတုံသည်လည်း၊ ဖြောင့်ကြည်သဒ္ဓါ၊ နောင်ဆရာလျှင်၊ သမ္ဘာရင့်လှည့်၊ ညီတပည့်ဟု၊ မပြည့်ပေါ်တင်း၊ ထဲဝမ်းတွင်းက၊ ချစ်ခြင်းတမူ၊ မတူစသာ၊ နည်းနာသင်ထွေ၊ အခြေရမြောက်၊ ကြံ့ကြံ့ထောက်၍၊ ရောက်ပေါက်သိဃိုဠ်၊ ကျေးဇူးဟိုသား၊ ပုဂ္ဂိုလ်မည်သီး၊ ထေရ်ဘုန်းကြီးဝယ်၊ မှီးခဲ့လက်လွတ်၊ ကင်းမဲ့တတ်သား၊ သူမြတ်တို့ထံ၊ ထုံးစံရမိ၊ အပြည့်ကြည့်လျက်၊</blockquote> ဟု ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ မောင်မောက် ထပ်ဆင့်ဆည်းကပ်ခဲ့သော သီဟိုဠ်ရောက်ဘုန်းတော်ကြီး ဆိုသည်မှာ သက္ကရာဇ် ၇၉၁-ခုနှစ်က ဓာတ်တော် ငါးဆူနှင့်အတူ အင်းဝသို့ သာသနာပြု ကြွရောက်လာသော သီရိသဒ္ဓမ္မာဘိလင်္ကာရနှင့် သီဟဠမဟာသာမိ မထေရ်နှစ်ပါးကို ရည်ညွှန်းဟန်တူပေသည်။ ထိုနှစ်ပါး ကို သီဟိုဠ်ရောက်ကြီး သီဟိုဠ်ရောက်ငယ်ဟူ၍ မှတ်သားကြသည်။ ထိုအရှင်နှစ်ပါးတွင် မောင်မောက် နည်းခံသင်ကြားခဲ့သော ဆရာမှာ '' သီလဂုဏဝန်၊ ထေရ်မွန်ပုဂ္ဂိုလ်၊ သိန်းဃိုဠ်ရောက်ကြီး၊ သံဃာ့ထီးကို၊ '' ဟု ကိုးခန်းပျို့ နိဂုံး၌ စပ်ဆိုသည်ကို ထောက်၍ အကြီးဖြစ်သော သျှင်သဒ္ဓမ္မာ ဘိလင်္ကာရ မထေရ်ကိုပင် ဆိုရမည် ဖြစ်ပေသည်။ ထိုသီဟိုဠ်ရောက် ဘုန်းတော်ကြီးထံ၌ ခိုမှီးနေစဉ် အသက် ၁၆-နှစ် အရွယ်တွင် 'သာကီယဟု၊ တေဇကျော်ဟိုး ' အစချီ ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးကို ရေးသားစပ်ဆိုလေသည်။ ထိုအကြောင်းကို ကိုးခန်းပျို့ နိဂုံး၌ <blockquote>သိန်းဃိုဠ်ရောက်ကြီး၊ သံဃာ့ထီးကို၊ ခိုမှီးငြမ်းထောက်၊ ထိပ်ထက်ဆောက်မှ၊ ဆယ့်ခြောက်နှစ်ရွယ်၊ နှစ်ဆယ်အတွင်း၊ လေးနှစ်ကြွင်းဝယ်၊ မကင်းဝါသနာ၊ ဆက်တိုင်းပါ၍၊ ပညာမြင်သိ၊ စွမ်းသတ္တိဖြင့်၊ ဘူရိဒတ္တ၊ ဆိုစပြီးမြောက်၊</blockquote> ဟု ဖွဲ့စပ်ထားရာ ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးကို ၁၆-နှစ်အရွယ်မှ စတင်ရေးသားခဲ့ပြီး ၂ဝ- အတွင်း လေးနှစ်တာကာလ၌ ရေးသားခဲ့သည်ဟု ဆိုပေသည်။ မောင်မောက်သည် မည်သည့်ခုနှစ်တွင် သာမဏေဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်ဟု အမှတ်အသား မတွေ့ရပေ။ ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးကို ရေးသားချိန်တွင်အမူ လူ့ဇာတိ လူ့အဖြစ်နှင့် သာ ရှိနေပေသေးသည်။ သံဝရပျို့ နိဂုံး၌ '' ခပ်သိမ်းဒါန၊ အနန္တကို၊ ဓမ္မအလှူ၊ အောင်သောဟူသည်၊ စိတ်ယူတည်ဘိ၊ လူ့ဇာတိက၊ ဘူရိဒတ္တ၊ ဆိုစပြီးမြောက်၊ '' ဟု ရေးဖွဲ့ထားသောကြောင့် မောင်မောက်သည် ၁၆-နှစ်အရွယ် လူပျိုပေါက်သည်အထိ သျှင်သာမဏေဘောင်သို့ မဝင်ရသေးကြောင်း ထင်ရှားသည်။ စာဆိုတော်များအတ္ထုပ္ပတ္တိကျမ်း၌မူ မောင်မောက်သည် ၁၉-နှစ်ကျော် ၂ဝ-တွင်း၌ လူ့ဘဝ လူ့ဇာတိမှ တစ်ခါတည်း ရဟန်းဘောင်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်ဟု မှတ်ချက်ချထား၏။ သို့ရာတွင် ခိုင်လုံသော အထောက်အထား မတွေ့ရပေ။ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရလောင်းလျာ မောင်မောက်သည် ၁၆-နှစ်အရွယ်၊ သို့မဟုတ် ထို့ထက် ပိုလွန်သည့် အရွယ်အထိ နန်းတော်တွင်း၌ ကျက်စား ပျော်ပါးနေခဲ့ရသောကြောင့်လည်းကောင်း၊' ဝဏ္ဏပဘာ ' နှင့် ' ပုရေနိသင် ' စသော ရတုများကို ရေးစပ်ထားသောကြောင့်လည်းကောင်း နှောင်းခေတ် သုတေသီတို့၏ အတွေး၌ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ ဘဝကဏ္ဍသစ်တစ်ခုကို ဖော်ထုတ် ခဲ့ကြသည်။ ဤသည်မှာ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ အချစ်ရေးကိစ္စပေတည်း။ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ ဘဝသည် နန်းသူတို့အလယ်တွင် ထင်ရှား ကျော်ကြားခဲ့၏။ ကဗျာလင်္ကာ စာဆိုတော်လေးဖြစ်သောကြောင့် နန်းတွင်းသူ အလှကလေးများက ပျူငှာအခွင့် အရေးပေး၍ မြတ်နိုးမိကြမည်။ ထိုအထဲတွင် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရနှင့် နှစ်ကိုယ်တူ ရည်မျှ၍ ချစ်ခဲ့ရသူမှာ ' ဝဏ္ဏပဘာ ' ခေါ် လှကလျာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရလောင်းလျာသည် ကဗျာဆရာ ဖြစ်သည့်အလျောက် ဝဏ္ဏဘာ၏ အလှကို လင်္ကာဖြင့် ကုံးသီခဲ့၏။ ရတုဖြင့် ရေးစီခဲ့၏။ ဆရာတော်သည် ဝဏ္ဏပဘာ၏ အလှသရုပ်ကို တောင့်တဲတွန့်ရတုပိုဒ်စုံဖြင့် ဖော်ထုတ်လှစ်ပြခဲ့၏။ ထိုရတုမှာ လူ့အဖြစ် လူ့ဇာတိကပင် ချစ်သူ၏ အလှကို ခြယ်မှုန်းခဲ့သည်ဟု ယူဆရ၏။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ' ပုရေနိသင် ' ချီရတုတို့၌ ရဟန်းဘဝဖြင့် စပ်ဆိုရာ အထိန်းအချုပ်ဖြင့် စပ်ဆိုခဲ့သည်။ ဝဏ္ဏပဘာအဖွဲ့မှာကား ချစ်သူ၏ အလှကို အားကုန်ခြယ်မှုန်း၍ သီကုံးဖွဲ့ဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်၏။ ထို့ပြင် မျက်စိအောက်တွင် ရှုမြင်ရသည့်အတိုင်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဝဏ္ဏပဘာရတုကို ငယ်စဉ်လူ့ဘဝက ရေးသားခဲ့သည်ဟု ယူဆစရာ ရှိပေသည်။ ဤသို့ဖြင့် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရလောင်းလျာသည် ရဟန်းပြုရန် အချိန်အရွယ်သို့ ရောက် ရှိလာခဲ့၏။ ထိုအခါ '' ကျွန်းတွင် ဇမ္ဗူလုံး၊ ပြိုင်တိုင်းရှုံးသည်၊ ပြစ်လုံးကင်းစင်ကွာ၊ မိုးသူဇာကို '' ပစ်ခွာထားခဲ့ရတော့မည်။ တစ်ချိန်ကဆိုလျှင် ဝဏ္ဏပဘာ လှကလျာ '' ငယ်ကျွမ်းဝင်နှင့်၊သို့ပင်တာရှည်၊ ပျော်ရမည်ဟု '' လည်း မှတ်ထင်ခဲ့မိသဖြင့် '' ခက်မတစ်ထောင်၊ ပညောင်စောင့်နတ်၊ ရှင်နတ်မြတ်ကို '' ပင် ခိုင်မြဲစေမှုအတွက် သက်သေပြုခဲ့ကြဖူးသည်။ ဘယ်သို့ပင် '' ချစ်စထုံးနှောင်၊ ပျော်ရအောင်ဟု '' ရည်ရွယ်ထားပါသော်လည်း သာသနာတော်ရေးအတွက် ရဟန်းဘောင်သို့ တက်ရောက်ရတော့မည့် အခါတွင် ချီတုံ ချတုံ အာရုံထွေပြားလျက် စိတ်သောက ပွားခဲ့ရပေသည်။ ဤသို့ သာသနာရေးက တစ်ဖက်၊ အချစ်ရေးက တစ်ဖက်နှင့် စိတ်ဝိတက်များပြားနေ ရချိန်တွင် ငြိမ်သက်စွာ စိတ်ကို ထိန်းသိမ်းတော်မူလျက် '' သာသနာ့ဝန်ထမ်း ရဟန်းမြတ်ဘဝနှင့်မာတုဂါမတို့သည် မအပ်စပ်စွတကား၊ '' ဟု တရားသံဝေ ယူတော်မူချေ၍ သာသနာရေးကို အနိုင် ပေးခဲ့ရှာသည်။ '' ဝဏ္ဏပဘာ၊ ကလျာဖူးစသစ်၊ ပျိုမျစ်မျစ်ကို '' ကြေကွဲစွာ ခွဲခွာတော်မူ၍ ရဟန်းဘဝကိုသာ ရယူတော်မူခဲ့သည်။ ထိုအကြောင်းကို ရဟန်းဘဝ ရယူတော်မူပြီးသည့်နောက်၌ စပ်ဆိုတော်မူသော ' ပုရေနိသင် ' အစချီ ရတုပိုဒ်စုံတွင်- <blockquote>ပုရေနိသင်၊ ဆက်တိုင်းကြင်၍၊ အိမ်ရှင်အစစ်၊ ငယ်ကျွမ်းချစ်နှင့်၊ ထပ်ရစ်လက်သင်၊ ထုံးစတွင်၌၊ သွေးငင်ကြမ္မာ၊ ဝါသနာကြောင့်၊ ဆရာမိဘ၊ ကွပ်ဆုံးမလည်း၊ ချစ်စထုံးနှောင်၊ ပျော်ရအောင်ဟု၊ သန်ကောင်မဟူ၊ အတူယှဉ်နွှဲ၊ သန်လွဲမခန့်၊ အသက်စွန့်၍၊ ဝေဓွန့်ခရီး၊ ချုံကြီးတောအုံ၊ ဝါးရုံဝါးစေး၊ သစ်ကျားဘေးကို၊ မတွေးဆံဖျား၊ မလေးစားတည့်၊ တရားသံဝေ၊ အောက်မေ့ချေသော်၊ ကြေးရွှေဂဟေ၊ မစပ်ချေသို့၊ စာပေတတ်ပွန်၊ ဓမ္မခန်နှင့်၊ ကျမ်းဂန် သိမြောက်၊ ပဉ္စင်းရောက်က၊ ထပ်လှောက်ကြင်ဖွယ်၊ ရှေးသောနှယ်ကို၊၊ အဘယ်ကြိုးရှာ ပေတော့မည်။</blockquote> ဟု ဖော်ပြတော်မူခဲ့သည်။ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် မိမိကိုယ်ကို တရားချ၍ ရဟန်းဘဝကို ရယူခဲ့သော်လည်း အလွမ်းဖြေ မပြေနိုင်ခဲ့ရှာပေ။ ထို့ကြောင့်လည်း စိတ်ပြေရာ ပြေကြောင်း အောက်မေ့၍ '' လူလည်းတစ်ထွေ၊ ရေလည်းတစ်ခြား၊ ဖျားလည်းတက်သက်၊ ကြောက်မက်ချင်ဖွယ်၊ ပင်လယ်ချောင်းမြောင်း၊ မကြီးတောင်းတည့်၊ ဆောင်းဆောင်းဆိုင်းဆိုင်း၊ ပြိုင်းရရိုင်းတည့်၊ မှိုင်းမှိုင်းအုပ်ထွေ၊ ဝေဝေမို့မို့၊ ညို့ရရို့နှင့်၊ မြသို့ရှိန်းရှိန်း၊ ခပ်သိမ်းတောတောင်၊ ကုန်အောင်ပတ်ကုံး၊ မျှော်မဆုံး '' သည့် ရခိုင်တောင်ကုန်းဒေသဆီသို့ ခရီးထွက်ခဲ့လေသည်။ ရခိုင်ပြည်သို့ ရောက်ရှိသည်တွင် ' နှစ်ကူးလည်၍၊ မိုးစည်ပျံ့ ပျူး၊ ' အစချီ ရတုပိုဒ်စုံကို ရေးသားတော်မူသည်။ ထိုမှတစ်ဖန် စက်တော်ရာ ဒေသသို့ ဘုရားဖူးရန် ကြွရောက်ခဲ့ပြန်သည်။ ထိုဒေသသို့ ကြွချီတော်မူရင်း တောင်တောင်ရေမြေ သာယာပုံ၊ ငှက်တိရစ္ဆာန်တို့၏ ဖိုမယှက်နွှဲ ပျော်ပွဲဝင်နေ ကြပုံတို့ကို ဖွဲ့နွဲ့၍ တောလားလင်္ကာကို စီကုံးတော်မူသည်။ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် အသက် ၁၆-နှစ်အရွယ် လူပျိုငယ်ဘဝက ရေးသားခဲ့သော ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးကိုလည်း ရဟန်းအဖြစ်ရောက်မှ အပြီးသတ် ရေးသားနိုင်လေတော့သည်။ ထိုအကြောင်းကို ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီး နိဂုံး၌ <blockquote>မည်ပင်ရဋ္ဌ၊ သာရအစစ်၊ ဆယ့်ခြောက်နှစ်လျှင်၊ တက်သစ်အရွယ်၊ လူငယ်သော်က၊ ဆိုစတင်းလင်း၊ ကြွင်းဘိသောအား၊ ဆန်းပြားနည်းနာ၊ အဖြာဖြာလျှင်၊ လင်္ကာယတိ၊ စောင်းသို့ညှိ၍၊ ဘူရိဒတ္တ၊ နဂရပဝေ၊ ခေါ်ထွအမည်၊ အပိုင်းသည်ကား၊ သာကြည်ချမ်းမြေ့၊ ဤတွင်ရွေ့လျှင်၊ စေ့စေ့စုံစုံ၊ အပြီးကုန်၏၊</blockquote> ဟု မှတ်သား ဖွဲ့ဆိုတော်မူခဲ့၏။ သက္ကရာဇ် ၈၅၆-ခုနှစ်၊ အသက် ၂၆-နှစ် အရွယ်၌ ဘူရိ်ဒတ်လင်္ကာကြီး၏ အဆက်ဖြစ် သော ' ဘူရိဒတ်ဇာတ်ပေါင်းပျို့ ' ကိုလည်း ရေးသားစီရင်တော်မူပြန်သည်။ ထိုအချိန်တွင် အင်းဝမြို့တော်၌ သီတင်းသုံးကြသော ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ်အချို့သည် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရနှင့် သျှင်မဟာသီလဝံသတို့အား ကဗျာလင်္ကာစသည်တို့ကို ဖွဲ့ဆိုတော်မူကြသဖြင့် ' သာချင်းသည်များ ' ဟူ၍ သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်ကြဟန် ရှိပေသည်။ ထိုစဉ်အခါက ဗုဒ္ဓသာသနာအမြင်ဖြင့် ရှုကြည့်ပါမူ ဤသို့ပင်ရှုမြင်ကြမည်သာ ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် တစ်ဖက်မှ အပြစ်တင်သကဲ့သို့ ချီးမွမ်းထောမနာ ပြုသူတွေလည်း အများအပြားပင် ရှိချေမည်။ ယခုဖော်ပြခဲ့သော အချက်အလက်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍လည်း ရှေးဟောင်းစာပေများ၌ များစွာ တွေ့ရခြင်း မရှိပေ။ တွေ့ရှိရသော စာဟောင်းအမှတ်အသားများတွင်လည်း သျှင်မဟာ ရဋ္ဌသာရ၏ လုပ်ဆောင်ချက်နှင့် ပတ်သက်၍ ဆိုလောက်ဖွယ်သော အကြောင်းများကို မတွေ့ရ ပေ။ သို့ရာတွင် ထိုခေတ်၏ တွေးခေါ်ယူဆချက်အရဆိုလျှင် ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ်အချို့၏ အာရုံ၌ နှစ်မြို့နိုင်မည် မဟုတ်ချေ။ ကုန်းဘောင်ခေတ်ပိုင်းမှာပင် သင်္ကန်းရုံမှု၊ တင်မှု အသေးအဖွဲကိစ္စလေးမှ စ၍ သာသနာပိုင်နှင့်တကွ ရဟန်းပညာရှင်များ အတိဒုက္ခရောက်ခဲ့ကြရသည်။ ထို့ထက် ရှေးကျသော အင်းဝခေတ်တွင်မူ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရတို့ လုပ်ဆောင်ချက်များသည် အဘယ်မှာလျှင် ခမ်းနား၍ မလာဘဲ ရှိပါမည်နည်း။ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ လုပ်ဆောင်ချက်အပေါ်၌ မနှစ်သက်ကြောင်းကို ဖော်ပြသော ရှေးဦးစွာ တွေွှ့ရသည့်စာမှာ သာလွန်မင်းတရားလက်ထက် အမှတ်အသား ဖြစ်သည်။ သက္ကရာဇ် ၉၉၇-ခု၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁၂-ရက်၊ သောကြာနေ့တွင် ရည်မှုံနှင့် အောင်မြတ်ကို စေတော်မူ၍ တောင်ဖီလာဆရာတော်ထံ လျှောက်တင်ရာ၌ <blockquote>ပြည်တွင် မဟာဓမ္မသာမိဘုန်းတော်ကြီးကို ဘိုးတော်မင်းတရားကြီး ပင့်တော်မူသောအခါ ရဋ္ဌသာရသူမြတ်တွင် တပည့်ခံတော်မူဖူးသလောဟု မေး၏။ မကြိုက်၍ မခံပေသည် ဟု ဆိုသည်။ ဘယ့်ကြောင့် မကြိုက်သနည်းဟု မေးသော် သူမြတ်တို့သည် စာပေကျမ်းဂန် မူကား တတ်၏။ ဝတ္ထုကံကျောင်းကို နေ၍ စည်းစိမ်းချမ်းသာ များလှသည်။ မထေရ်သင်္ဃ ရာဇာအကျင့်သာ ဖြစ်သည်။ စာပေနာသည့် တပည့်တို့သည် ဒုကုဋ်တင်၍မျှ မနာကုန်။ ထို့ကြောင့် မကြိုက်၍ မခံပေသည်ဟု ဆိုသည်။</blockquote> ဟူ၍ သာလွန်မင်း အမေးပိုဒ်တွင်လည်းကောင်း၊ <blockquote>သျှင်ဓမ္မသာမိသည် သျှင်ရဋ္ဌသာရ၌ တပည့်မခံဆိုရာမှာလည်း အရှင်ရဋ္ဌသာရတို့သည် ရပ်မအသုံးအဆောင်ကို သုံးဆောင်သည် ဖြစ်သောကြောင့် မခံလေသည်။</blockquote> ဟူ၍ တောင်ဖီလာဆရာတော် အဖြေပိုဒ်တွင်လည်းကောင်း တွေ့ရှိရလေသည်။ ဖော်ပြပါ အကြောင်းရပ်တို့ကို ကောက်ချက်ချလျှင် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည်- ၁၊ ဘုရင် မင်းမြတ်များ လှူဒါန်းသော ပြည့်စုံသည့်ကျောင်း၌ နေထိုင်ခြင်း၊ ၂၊ စာပေပို့ချစဉ် စာလိုက်တပည့်တို့သည် ဒုကုဋ်တင်၍ မလိုက်ခြင်း၊ ၃၊ ရပ်မအသုံးအဆောင်၌ ပါဝင်သည့်ဟု လူတို့သမုတ်သော စာပေများကို ဖွဲ့ဆိုခြင်း တို့ကို အဓိကအားဖြင့် တွေ့မြင်ရပေသည်။ ထိုအကြောင်းကိုပင် ထပ်လောင်း၍ သက္ကရာဇ် ၁၁၂၃-ခုနှစ်တွင် လက်ဝဲနော်ရထာက တောင်တွင်းခင်ကြီးဖျော်အား လျှောက်ထားသောကြောင့် ဖြေဆိုရဖူးသည်။ တစ်ဖန် သာသနာလင်္ကာရစာတမ်းကို ရေးသားသော မဟာဓမ္မသင်္ကြံ၏ စာအုပ်၌လည်း ထိုအကြောင်းကိုပင် ဖောက်သည်ချ ရေးခဲ့ပြန်သည်။ သို့ရာတွင် မူလစကားအတိုင်း မဟုတ်တော့ဘဲ ပြည်မဟာဓမ္မသာမိ နေရာတွင် စစ်ကိုင်းသျှင်တိသာသနဓဇဟူ၍ ရေးသားထား၏။ အခြား အဓိပ္ပာယ်ကား အားလုံးတူသည်။ ထို့ပြင် အပိုမှတ်သားချက်များလည်း ပါဝင်လာခဲ့ပြန်သည်။ သာသနာလင်္ကာရစာတမ်းကျမ်းတွင် အောက်ပါအတိုင်း ရေးသားထားသည်။ <blockquote>သက္ကရာဇ် ၈၄၂-ခုနှစ်၊ ရှမ်းဈေးလမ်းမအရှေ့၊ မနော်ရမ္မံဥယျာဉ်နှင့် မနီးမဝေးတွင် ဒုတိယဘုရင်မင်းခေါင်လက်ထက် သိမ်တော်သမုတ်ရသည်။ သိမ်မြောက် ဘုရားလည်းတည်သည်။ ထိုသိမ်ကို ဒုတိယဘုရင်မင်းခေါင်သိမ်ဟု တွင်သည်။ ရွှေစည်းခုံတောင်က သိမ်ကိုကား ပထမမင်းခေါင်သိမ်ဟု တွင်သည်။ ဒုတိယမင်းခေါင် သိမ်သမုတ်သည့်ကာလ အခြားသင်္ဃာ များက သာချင်းသည်တို့ ပါလျှင် ငါတို့ မလာမလိုက်ပြီဟု ဆိုသောကြောင့် သျှင်သီလဝံသနှင့် သျှင်ရဋ္ဌသာရတို့ သိမ်သမုတ်ရာ မပါဝင်ရဟူ၍ ဆရာစဉ်ဆက် ဥဒါန်းစည်ရှည် ပြောဆိုကြ သည်။</blockquote> အထက်ပါစကားကို သတိထား၍ လေ့လာလျှင် ချွတ်ယွင်းချက်များကို တွေ့ရမည် ဖြစ်၏။ ထိုရေးသားချက်အရ '' ၈၄၂-ခု၊ ဒုတိယဘုရင်မင်းခေါင်လက်ထက် သိမ်သမုတ်သည်''ဟု ဆိုလိုရင်း ရှိ၏။ ၈၄၂-ခုနှစ်တွင် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် ရဟန်းဘောင်သို့ ရောက်နိုင်သော အရွယ်လည်း မဟုတ်သေး။ ဆရာတော်သည် ၈၃ဝ-ပြည့်ဖွား ဖြစ်၍ ၁၂-နှစ်အရွယ်မျှသာ ရှိပေသေးသည်။ သို့မဟုတ်ဘဲ '' သက္ကရာဇ် ၈၄၂-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော ဒုတိယဘုရင်မင်းခေါင် လက်ထက် '' ဟုဆိုလျှင် လက်ခံသင့်သကဲ့သို့ ရှိ၏။ သို့တိုင်အောင် ရဟန်းငယ်ကလေးမျှသာဖြစ်သော သျှင်ရဋ္ဌသာရအား သက်တော် ဝါတော်ကြီးမားသော ဆရာတော်ကြီးများက အလေးဂရုပြုကာ ဖယ်ရှားနေလမ့်မည် မဟုတ်ပေ။ ဖော်ပြခဲ့ပြီးသော ပြဿနာများကိုသာ စာဟောင်းပေဟောင်းများ၌ အမှတ်အသား တွေ့ရသေးသည်။ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရနှင့် သျှင်မဟာသီလဝံသတို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ နှောင်းခေတ်စာပေ နယ်မြေတွင် အတည်မပြုလောက်သော အရေးအသားများကား မြောက်မြားလှစွာကုန်၏။ ထိုအရေးအသားတို့သည်လည်း ယုံကြည်ဖွယ်ရာ တန်ဆာဆင်၍ ရေးသားခဲ့ကြသဖြင့် အတော်ပင် တွင်ကျယ်လျက် ရှိခဲ့၏။ သို့ရာတွင် နှုက်နှုက်ချွတ်ချွတ် လေ့လာသူ ပညာရှင်တို့သည်ကား စစ်၍ စစ်၍ ယုံကြည်ကြလေသည်။ မည်သို့ရှိစေ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရတို့ ခေတ်တွင် စာပေဖွဲ့နွဲ့မှုကို ယုံကြည်ကိုးစားသူလည်း ရှိမည်။ ပယ်မြစ်ကန့်ကွက်သူလည်း ရှိမည်။ ဤသည်မှာ လောကနိယာမ သဘောအရ ဖြစ်သည်။ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရဆရာတော်ကလည်း ဤကဲ့သို့ ချီးမွမ်းခြင်း၊ ကဲ့ရဲ့ခြင်းသဘောကို သိတော်မူသည် သာတည်း။ သို့သော်လည်း '' ဘုရားလူ့ဘ၊ မုနိန္ဒလျက်၊ မိန်းမယောက်ျား၊ လူ့စကားဖြင့်၊မကြားစကောင်း၊ မနာတောင်းကို၊ အကြောင်းဆောင်သွေး၊ ဟောတုံသေး '' သဖြင့် ချီးမွမ်းမှု၊ ကဲ့ရဲ့မှုတို့ကို ကြည့်ရှုတော် မမူအားဘဲ လူ့အကျိုး လူ့စာရိတ္တအတွက် အတွေးလည်း မပျက်ခဲ့။ အရေးလည်းမပျက်ခဲ့။ ဆိုရေးရှိက ဆိုအပ်သည်သာ ဖြစ်ပေသည်။ ဤကဲ့သို့ ဇာတ်တော်ကြီးများကို ဖွဲ့ဆိုရာမှာလည်း ပညာရှင်ကြီးများအတွက်ဟူ၍ ဝန် ခံတော် မမူပေ။ စာကြီးပေကြီးများကို မဖတ်ရှုနိုင်သူ နုနယ် ငယ်ရွယ်သူများအတွက် အထူးအားဖြင့် ရည်ညွှန်းရေးသားထား၏။ ဆရာတော်သည် '' ငါ၏ စာသည် ငါ့အောက် အသိပညာငယ်သော နုနယ်သူများအတွက် အသိပညာပြန်ပွားကာ အမှောင်ခွင်း၍ အလင်းကို ဆောင်နိုင်ပါစေ၊ '' ဟူ သော စေတနာဖြင့် ရေးသား ဖွဲ့ဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ဆရာတော်ကလည်း- '' လူတို့နားတွင်း၊ မိုက်မလင်းကို၊ ဝင်းဝင်းထွန်းညီး၊ ဉာဏ်ဆီမီးဖြင့်၊ မှောင်ကြီးကင်း ပျောက်၊ ငါ့စာရောက်က၊ ငါ့အောက်ပညာ၊ နုသေးစွာသား၊ သမ္ဘာမပြန့်၊ လူအဝှန့်အား၊ စိတ် ပြားပညာ၊ ပွားပါလိမ့်မည်၊ သူတို့ရည်၍၊ သာကြည်ရွှင်လန်း၊ လင်္ကာညွှန်း ''- ရပါကြောင်း ဝန်ခံတော်မူခဲ့လေသည်။ ဤဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးနှင့် ဘူရိဒတ်ဇာတ်ပေါင်းပျို့တို့ကို ရေးသားပြီးနောက် ပြည်သူအများတို့သည် ဆရာတော်၏ ဂုဏ်ရည်အစွမ်းကို လေးစားကြည်ညိုကြသည်။ ဘုရင်နှင့် မှူးမတ်အသိုင်းအဝန်းမှလည်း ဆရာတော်၏ စာများကို အင်းဝရွှေနန်းတော်ကြီး အတွင်း၌ စာပွဲ သဘင်ခံ၍ ကြားနာကြပြီးလျှင် ရွှေပန်း၊ ငွေပန်း၊ ရွှေပေါက်ပေါက်၊ ငွေပေါက်ပေါက်တို့ဖြင့် ကြဲမြှောက်ကာ ကောင်းချီးနုမော် သာဓုခေါ်ကြလေသည်။ ဆရာတော်သည် ရဟန်းဘဝကို ရယူခဲ့ပြီးသည့်နောက် မိမိဘဝကို စာပေ၌သာ မြှုပ် နှံထားခဲ့၏။ ယင်းသို့ မြှုပ်နှံကာ စာပြုလုပ်ငန်းများကို ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်တော်မူရင်း တပည့် စာသင်သားများကိုလည်း စာပေပို့သခြင်း အလုပ်များကို မလစ်ဟင်းစေဘဲ ဆောင်ရွက်နေသည် ဖြစ်ကြောင်းကို - <blockquote>စိတ်ပြားဝေခွဲ၊ ကြံနှိုက်နဲလျက်၊ စာပွဲခံခံ၊ စာအံသောင်းသောင်း၊ တပည့်ပေါင်းကို၊ ဖြားယောင်းပစ္စည်း၊ ဖြည့်သိမ်းဆည်း၍၊ ဟောနည်းသွယ်ပြား၊ ရှင်တော်ကြားသို့၊ နားပါးဝင် ကြောင်း၊ သင်လိုက်ရှောင်း၏၊ မကောင်းဝန်တို၊ အကုသိုလ်ကား၊၊ ငါ့ကို မချစ် ပစ်စေသော။</blockquote> ဟု ဇာတ်ပေါင်းခန်းပျို့ နိဂုံး၌ စပ်ဆိုတော်မူလေသည်။ ဤသို့ စာပေပြုစုခြင်း၊ ပို့ချခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်လာရသောအခါ၌ ယခင်နှစ်များစွာက နန်းတော်တွင်းဝယ် ပျော်ပါး မော်ကြွားနေခဲ့သော အချိန်တို့ကို နှမြောလာဟန် ရှိသည်။ ယခုမူကား ရဟန်းဘဝကို ရယူနိုင်သဖြင့် ကြည်နူးမဆုံး ရှိလာသည်။ တစ်ဆက်တည်းပင် မိမိဘဝနှင့် ဆက်စပ်၍ ၅၅ဝ-ဇာတ်၊ ဝီသတိနိပါတ်မှ ဟတ္ထိပါလဇာတ်ကို သွား၍ သတိရလေဟန်ရှိသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဇာတ်တော်မှာ လောကီအာရုံ့ ကာမဂုဏ်တို့ကို ပယ်ခွာ၍ တောထွက်ပြီး တရားဓမ္မတို့ကို အားထုတ်သင့်ကြောင်း ပြဆိုသော ဇာတ်ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။ ဆရာတော်သည် ထိုဇာတ်တော်ကြီးကို မိမိကိုယ်တိုင် စဉ်းစားမိရုံမျှ မကဘဲ ဘုရင် မင်းခေါင်အားလည်းဟောကြားတော်မူ၏။ ဘုရင်မင်းခေါင်နှင့် မိဖုရားကြီးအတုသိရိမာယာဒေဝီ တို့သည် အလွန်နှစ်သက်တော်မူကြသဖြင့် ထိုဇာတ်တော်ကြီးကို ပျို့တစ်စောင် ဖွဲ့စီတော်မူပါရန်ကိုပင် ဦးတင်လျှောက်ထားကြကုန်၏။ ထိုအကြောင်းကို ကိုးခန်းနိဂုံး၌- <blockquote>နည်းလျှောက်ကြံမိ၊ ဟတ္ထိပါလ၊ ဇာတကဟု၊ ဓမ္မမြုတေ၊ ဟောကြားပေသော်၊ ထဲနေရပ်အောင်၊ သာစည်ဘောင်တွင်၊ မင်းခေါင်ဒုတိယ၊ တို့မွေးဘလျှင်၊ နားဝငြိမ့်ငြိမ့်၊ နှစ်သိမ့်ကြည်စွာ၊ တောင်းပန်ထွာသည်၊၊ တန်ဆာဆင်စိမ့်သောကြောင်းတည်း။</blockquote> ဟူ၍ ဖွဲ့ဆိုတော်မူခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ထိုပျို့ကို ချက်ချင်း ဖွဲ့ဆို ရေးသားခြင်း မပြုနိုင်ခဲ့ပေ။ သက္ကရာဇ် ၈၅၈-ခုနှစ်၊ အသက် ၂၈-နှစ်အရွယ်တွင် ' တန်တားဦးတည် မင်္ဂလာစေတီ မော်ကွန်း ' ကို ရေးစပ်ခဲ့သည်။ ထိုစေတီတော်အကြောင်းကား ဤသို့တည်း။ ဒုတိယဘုရင်မင်းခေါင်သည် နန်းတက်တော် မမူမီ အိမ်ရှေ့မင်းသား ဘဝက တန်တားဦးအရပ်၌ ညဥ့်အခါတိုင်းလိုလိုပင် အရောင်အဝါများ ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် ဖြစ်သည်ကို မြင်ရသောကြောင့် ဒုဋ္ဌဂါမဏိမင်းကြီးသည် မဟာစေတီတော်ကြီးကို တည်တော်မူသည့်ကာလ နိမိတ်ထင်ရှား ပြဘိသကဲ့သို့ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်တော်မူ၏။ မင်းခေါင်သည် ထိုတန်တားဦးအရပ်၌ နောင်အခါတွင် ကျောင်းနှင့် စေတီတည် မည်ဟုလည်း အကြံအစည် ဖြစ်ခဲ့၏။ သို့နှင့် သက္ကရာဇ် ၈၄၂-ခုနှစ်တွင် မင်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသော အခါ၌ ရှေးဦးစွာ မြေတလင်းကို ညှိ၍ ကျောင်းဆောက်တော်မူသည်။ မင်္ဂလာစေတီတော်ကို တည်တော်မူသည့် အခါ၌ကား ပြီးလွယ် ဖြစ်လွယ် တည်တော် မမူဘဲ ကိုယ်တော်တိုင် ကြပ်မတ်ကွပ်ကဲ၍ တည်လုပ်တော်မူသည်။ ထိုသို့ တည်လုပ်တော်မူရာတွင် မြေအောက် ဌာပနာတိုက်ကိုသာလျှင် စီရင်၍ ထားခဲ့၏။ အလယ်ဌာပနာကိုမူ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဓာတ်တော် မွေတော် အစစ်များ ရမှသာလျှင် ဌာပနာ၍ ပူဇော်တော့မည်ဟု ဆိုင်းငံ့ထားခဲ့လေသည်။ ထိုသို့ ဆိုင်းငံ့ထားခဲ့ရာ ၁၆-နှစ်ခန့်အကြာ သက္ကရာဇ် ၈၅၈-ခု၊ နယုန်လဆန်း ၉- ရက်၊ သောကြာနေ့တွင် ဓာတ်တော်ပို့ အခမ်းအနားကို ကျင်းပပြီးနောက် နယုန်လဆန်း ၁၃-ရက်၊ အင်္ဂါနေ့တွင် ဌာပနာမှု အခမ်းအနားကို စီရင်တော်မူသည်။ ဆရာတော်သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရအရှင်မြတ်သည် ထိုတန်တားဦးတည် မင်္ဂလာစေတီတော်မြတ်ကြီး၏ ဓာတ်တော် ဌာပနာပွဲ အကြောင်းကို အသေးစိတ် လေ့လာတော်မူလျက် ' သုံးဆယ့်နှစ်ပါး၊ ထင်ရှားလက္ခဏာ၊ ' အစချီ တန်တားဦးမင်္ဂလာစေတီမော်ကွန်းကို ရေးသားစီကုံးတော်မူခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ' ကြားပိမ့်နတ်ရှင်၊ ရွှေနားဆင်လော့၊ ' အစချီ ဆင့်ပွားမော်ကွန်း တစ်စောင်ကို လည်း ရွှေနန်းကြော့ရှင် နရပတိလက်ထက် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရပင် စပ်ဆိုသည်ဟု ရှေးသူဟောင်းတို့ ဆိုစမှတ် ပြုကြသည်။ ဤမော်ကွန်းမှာလည်း မင်္ဂလာစေတီမော်ကွန်းပင် ဖြစ်၏။ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ ရေးသားသည်ဟူ၍ကား အတိအကျ မတွေ့ရပေ။ လက်ဝဲနော်ရထာလျှောက်ထုံးတွင် တောင်တွင်းဆရာတော်က- <blockquote>ကြားပိမ့်နတ်ရှင်ချီသည့် တန်တားဦးတည်ကို သျှင်ရဋ္ဌသာရ လုပ်ပြန်သည်ဟူ၍ သုတနှင့် ပြည့်စုံသည့် ရှေးသူဟောင်းတို့ ပြောစဉ်ရှိသည်။ တစ်ချက်မှာလည်း သျှင်ရဋ္ဌသာရလုပ် ဟုတ်သည်ဖြစ်စေ၊ မဟုတ်သည် ဖြစ်စေ စာသွားကို ဆင်ခြင်သော် အနက်အဓိပ္ပာယ် အနှစ်သာရ ရှိပေသည် ဖြစ်၍ ပညာရှိတို့ မှတ်သားလောက်သောကြောင့် သုံးပါးစုမှာ ဆရာသွင်းတန်သည့်အရာကို သွင်းလိုက်ပေသည်။</blockquote> ဟု ဖြေဆိုခဲ့သဖြင့် ဒုတိယမြောက် ဖော်ပြသော မော်ကွန်းကိုကား ဆရာစဉ် မှတ်သားချက်အရသာသိရှိရပေဦးမည်။ သက္ကရာဇ် ၈၆၃-ခုနှစ်တွင် ဘုရင်မင်းခေါင် နတ်ရွာစံသဖြင့် သားတော်ရွှေနန်းကြော့ရှင် သည် ထီးနန်းအမွေကို ဆက်ခံ၍ မင်းပြုတော်မူသည်။ ရွှေနန်းကြော့ရှင်နှင့် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ တိုကား ငယ်စဉ်က နန်းတွင်း၌ အတူကြီးပြင်းလာကြသော သူငယ်ချင်းများ ဖြစ်၏။ ရွှေနန်းကြော့ရှင်သည် ငယ်ပေါင်းဆရာတော် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရအား ကျောင်းဟောင်းတွင် ကျောင်းသစ်ဆင့်ကာ ဆောက်လုပ်တင်လှူ၍ ပစ္စည်းလေးပါးဒကာ ခံတော်မူသည်။ ထိုအကြောင်းကို သံဝရပျို့ နိဂုံး၌လည်း- <blockquote>ဘုန်းသန်နရပတိ၊ ထွတ်ခိုင်ပြီ့လည်း၊ တစ်မိတစ်ဖ၊ မပြားကြသို့၊ ယှဉ်ထလက်စွဲ၊ မကွဲမကွေ၊ တစ်နေရာတည်း၊ နေလည်းနေလေ့၊ တွေ့လည်းတွေ့ချင်၊ မြင်လည်းကြင်ချစ်၊ ငယ်ကျွမ်းဖြစ်၍၊ ကျောင်းသစ်ဆင့်လောင်း၊ ကျောင်းဟောင်းမလပ်၊ နှစ်ဆွမ်းကပ်၏၊</blockquote> ဟု ဖော်ပြခဲ့လေသည်။ ဆရာတော်သည် ရွှေနန်းကြော့ရှင် နရပတိလက်ထက်တွင် ပုံတောင်နိုင်မော်ကွန်း၊ ဝတ်ရုံကျောင်းဘွဲ့မော်ကွန်း၊ ဂမ္ဘီသာရပျို့ ဆုံးမစာတို့ကို ရေးသား စီရင်တော်မူသည်။ ထို့နောက် ဒုတိယဘုရင်မင်းခေါင်နှင့် မိဖုရားကြီးတိုက လျှောက်ထားတောင်းပန်ဖူးသောကြောင့် ဟတ္ထိပါလ ခေါ် ' စတုဓမ္မသာရကိုးခန်းပျို့' ကြီးကို အသက် ၅၅-နှစ် အရွယ်၌ ရေးသားဖွဲ့ဆိုတော်မူသည်။ ထိုပျို့ကို သက္ကရာဇ် ၈၈၅-ခု၊ တပိုတွဲလဆန်း ၁၂-ရက်၊ စနေနေ့၌ ပုရပိုက်ပေါ်တွင် အက္ခရာတင်၍ ပြီးစီးခဲ့ကြောင်းကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့ဆိုပြထားသည်။ <blockquote>အစွန်းငါးခု၊ ပသျှုအဋ္ဌ၊ ဒီဃသက္ကရာဇ်၊ ရောက်လစ်သောခါ၊ တစ်ရာသီတည်း၊ ကုံတွင်ချည်းလျှင်၊ ဝေးစည်းဂြိုဟ်စု၊ ပေါင်းလုနီးနီး၊ မိုးစည်တီးသို့၊ သီးသီးနှံ့ချောက်၊ ကိန်းခန်းလျောက်ဖြင့်၊ မြောက်ခွင်တရှက်၊ စစ်ကိုင်းဘက်က၊ ကြက်ယက်အင်းဝ၊ ညွတ်မျှကမ်းနား၊ မအားခြေချ၊ ကူးကြဆဲဆဲ၊ တပို့တွဲ၌၊ ရောင်ကဲပဝင်း၊ လမင်းဖြူစင်၊ ထွန်းထင်ပြဲ့ပြဲ့၊ တစ်ဆယ့်နှစ်ရက်၊ လက်ကားမကာရ၊ ပြိဿစဉ်းမြတ်၊ နက္ခတ်ရောဟဏီ၊ တိထီဆယ်စေ့၊ စနေ နေ့ဝယ်၊ ထိုရွေ့မလှဲ၊ နေမြဲတိုင်းပင်၊ မေတ္တာရွှင်လျက်၊ စာသင်ပျက်စဉ်၊ ကျက်လျှင်နှုတ်လွတ်၊ အပြီးသတ်၍၊ ရေးမှတ်ပုရပိုက်၊ တင်တုံလိုက်မှ၊ သောင်းတိုက်ဇမ္ဗူ၊ လူတို့နာခန့်၊ ပညာဖြန့်သည်၊၊ နိုးခန့်နှလုံးမပြောင်းတည်း။</blockquote> ဆရာတော်သည် ဒုတိယဘုရင်မင်းခေါင်၏ ဆန္ဒတော်ကို ဘုရင်မင်းမြတ် မရှိသည့်နောက် နှစ်ပေါင်းအတော်ကြာမှ ကိုးခန်းပျို့ဖြင့် ရေးစပ်ဖြည့်ဆည်းနိုင်လေတော့သည်။ အသက် ၂၅-နှစ်ခန့်ကပင် တောင်းပန်ထားခဲ့သော်လည်း မရေးသားနိုင်ခဲ့သဖြင့် ကိုးခန်းပျို့ကို ရေးသားပြီးချိန်တွင် ဆရာတော်သည် မင်းခေါင်နှင့် မိဖုရားတို့အား အမှတ်ရ တမ်းတမိသည်။ ထို့ကြောင့် ဆရာတော်သည် ကိုးခန်းပျို့ကြီးကို မကြားနာနိုင်တော့ပြီဖြစ်သော မင်းနှင့် မိဖုရားတို့အား '' ငါသည်ဤစာကိုးခန်းကို ပြုစု၍ ရအပ်သော ကုသိုလ်အဖို့ကို အမျှဝေငှပါသည်၊ ငါ၏ ဒါယကာ မင်းမျိုးဆွေစုံတို့သည် ရောက်လေရာ ဘုံဗိမာန်မှ အမျှယူကြပါစေ၊ '' ဟူ၍ ကုသိုလ်အမျှကို ဝေငှတော်မူ ခဲ့သည်။ ဤသည်ကို ရည်၍ ကိုးခန်းပျို့နိဂုံး၌- <blockquote>အရင်းအချာ၊ ငါ့တကာနှင့်၊ ငါသာရဟန်း၊ လူဝယ်ထွန်းသို့၊ ရွှင်ပန်းမညှိုး၊ လွန်မြတ်နိုးလျက်၊ မင်းစိုးဆွေစုံ၊ ရွှေဘုံပျော်ညောင်း၊ ဗိမာန်ပြောင်းလည်း၊ ဇာတ်ပေါင်းပြီးချုပ်၊ စာကိုး အုပ်ဖြင့်၊ ထုပ်ထုပ်ပိုက်ပိုက်၊ သင်္ဂြိုဟ်လိုက်၏၊ တိုက်ရိုက်နတ်နား၊ ကြားပါလေ၍၊ နာစေခလို၊ တောင့်တဆိုသည်၊၊ ကုသိုလ်ဝေငှဆင့်လောင်းတည်း။</blockquote> ဟု ဖွဲ့ဆိုတော်မူခဲ့ပေသည်။ ဆရာတော်သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် ကိုးခန်းပျို့ကြီးကို ရေးစပ်သီကုံးပြီးသော နှစ်မှာပင် အင်းဝပြည်ကြီး ပျက်စီးရန် ဖန်တီးလာတော့သည်။ မိုးညှင်းစလုံကြီးသည် မင်းနရပတိ၏ နိုင်ငံတော်သို့ ဝင်ရောက် ထိုးစစ်ဆင်လာခဲ့၏။ မင်းနရပတိသည်လည်း တပ်ပေါင်း ၁၅-တပ်တို့ဖြင့် ကိုယ်တော်တိုင် ချီတက်တိုက်ခိုက်သည်။ သို့ရာတွင် မိုးညှင်းစလုံ၏ အင်အားကို မခံနိုင်သဖြင့် တပ်တော်အားလုံး အဆီးအတားမရှိဘဲ ဖရိုဖရဲ ဖြစ်ကုန်ကြသည်။ ဤတွင် အင်းဝမြို့တော်တစ်ခုလုံးလည်း ကျီးလန့်စာစား ဖြစ်နေကြရလေသည်။ သက္ကရာဇ် ၈၈၆-ခုနှစ်သို့ ကူးမြောက်လာခဲ့သော်ကား အခြေအနေမှာ ပို၍သာ ဆိုးရွား လာတော့သည်။ ဤကဲ့သို့ အခြေအနေမျိုးတွင် ပြည်ဘုရင်သတိုးမင်းစောကလည်း မိုးညှင်းစလုံကြီးဘက်မှ ကူညီ၍ တိုက်ခိုက်ပြန်သည်။ တိုက်လေသမျှလည်း မိုးညှင်းစလုံကြီးနှင့် သတိုးမင်းစော တို့ကသာလျှင် နိုင်သည်ချည်း ဖြစ်ခဲ့၏။ သို့နှင့် တဖြည်းဖြည်း ထိုးစစ်ဆင်လာခဲ့ရာ အင်းဝမြို့တော်အနီးသို့ပင် ရောက်ရှိခဲ့လေသည်။ ထိုစစ်ပွဲတွင် ဘုရင်နရပတိ၏ လက်ရုံးတစ်သူလို အားပြုတော်မူရသော စာဆိုတော် သျှင်အဂ္ဂသမာဓိ၏ ဖခင် နတ်မောက်မြို့စားကြီး ဘယကျော်သူလည်း တောင်ပလူတွင် ကျဆုံးခဲ့ရ၏။ ဤသို့ အခြေအနေအရပ်ရပ် ယိမ်းယိုင်လာသဖြင့် ဘုရင်နရပတိလည်း မြို့မှထွက်၍ အရှေ့ ဆင်ကောင်းဝက်ဝင်အရပ်သို့ ဆုတ်ခွာ တိမ်းရှောင်ခဲ့ရလေသည်။ ရွှေနန်းကြော့ရှင် ဘုရင်ရပတိ မရှိလျှင် မိုးညှင်းစလုံသည် ကတိထားရင်းအတိုင်း အင်းဝ ရွှေနန်းကို သတိုးမင်းစောအား တင်လေသည်။ ထို့နောက် သုံးရက်ခန့်ရှိလျှင် မိုးညှင်းစလုံလည်း ဆင်ကောင်း မြင်းကောင်းတို့ကို ယူ၍ စစ်ကိုင်းဆိပ်မှ ကူးပြီးလျှင် မိုးညှင်းသို့ ပြန်လေသည်။ မိုးညှင်းစလုံပြန်လျှင် ပြည်ဘုရင် သတိုးမင်းစောလည်း အင်းဝတွင် ရှိသော လူကြီးသူကြီးတို့ကို သိမ်းယူ၍ စုန်တော်မူသည်။ ထိုအခါ ရွှေနန်းကြော့ရှင် နရပတိ၏ မိဖုရား ဓမ္မာဒေဝီမှ ဖွားမြင်သော သမီးတော် သီရိဘုန်းထွတ်သည် အထိန်းတော်နှင့် ကွဲနေသဖြင့် အသက်ရှစ်နှစ်အရွယ် မင်းသမီးကလေးမှာ မယောင်မလည် ဖြစ်နေခဲ့၏။ သတိုးမင်းစောသည် ထိုမင်းသမီးကလေးကိုလည်း သိမ်းယူတော်မူခဲ့၏။ ဆရာတော်သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရကိုလည်း ပင့်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုအခါ ဆရာတော်သည် ကိုးခန်းပျို့ကြီးကိုလည်း ဆောင်ယူလိုသဖြင့် တပည့်များထံမှ သိမ်းဆည်းတော်မူခဲ့ရာ ရှစ်ခန်းကိုသာ ပြန်လည်ရရှိ၍ ဇာတ်ပေါင်းခန်းဖြစ်သော နဝမခန်းကိုကား မရရှိခဲ့ပေ။ ထိုရှစ်ခန်းကိုသာ ယူဆောင်၍ ပြည်ဘုရင်ပင့်ဆောင်ရာ အောက်ပြည်အောက်ရွာသို့ လိုက်ပါတော်မူခဲ့ရလေသည်။ ပြည်မြို့သို့ ရောက်ရှိသည်တွင် သတိုးမင်းစောက ဆရာတော်နှင့် မင်းသမီး သီရိဘုန်းထွတ်တို့ကို ရည်ရွယ်၍ '' အင်းဝကို ငါချီတော်မူသည်တွင် သျှင်တစ်ဆူ လူတစ် ယောက်လည်း ရခဲ့သည်၊ '' ဟု ကြိမ်းပတော်မူလေသည်။ ဤနေရာတွင် ဆရာတော်သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ ပြည်မြို့သို့ ရောက်ရှိသော သက္ကရာဇ်ကို ၈၈၅-ခုဟုလည်းကောင်း၊ ၈၈၆-ခုဟုလည်းကောင်း အမှတ်အသား အမျိုးမျိုး ရှိသည်။ စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိကျမ်းတွင် သက္ကရာဇ် ၈၈၇-ခု၊ နှစ်ဦးပိုင်းဟု တင်ပြထားသည်။ ထိုအဆိုအရ သုသောဓိတမဟာရာဇဝင်တော်ကြီး၊ ဒုတိယတွဲ၌- '' သက္ကရာဇ် ၈၈၆-ခု၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၁၄-ရက်၊ စနေနေ့တွင် မိုးညှင်းစလုံတိုက်၍ အင်းဝ ရှေးဦးစွာ ပျက်သည်။ '' ဟု အတိအကျ ဆိုထားသည်။ ထို့ကြောင့် အင်းဝပျက်သည်မှာ သက္ကရာဇ် ၈၈၆-ခုနှစ် မကုန်မီ တစ်ရက်ကသာ ဖြစ်သည်။ အင်းဝသို့ ရောက်ရှိ၍ တစ်ရက်မျှအတွင်း ပြည်မြို့သို့ စုန်ဆင်းနိုင်မည် မဟုတ်ပေ။ သို့ဖြစ်ရာ ဆရာတော်သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် သက္ကရာဇ် ၈၈၇-ခု၊ နှစ်ဦးပိုင်းအချိန်၌ ပြည်မြို့သို့ ကြွရောက်သည်ဟု ဆုံးဖြတ်သင့်တော့သည်။ ဆရာတော်သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် ပြည်မြို့သို့ ရောက်ရှိရာတွင် အင်းဝနေပြည်တော်၌ ကျန်နေရစ်ခဲ့သော ကိုးခန်းပျို့မှ ဇာတ်ပေါင်းခန်းကို စုံစမ်းရှာဖွေတော်မူခဲ့သေး၏။ သို့ရာတွင် သတင်းအစ အနမျှ မရရှိသဖြင့် ဇာတ်ပေါင်းခန်းကို ထပ်မံ ရေးသားရာ သက္ကရာ် ၈၈၈-ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့လေသည်။ ထိုအခါကျမှ လွန်ခဲ့သော သုံးနှစ်ခန့်က ပျောက်ဆုံးနေခဲ့သော ဇာတ်ပေါင်းခန်းကို စစ်ကိုင်းမြို့ တပည့်များထံမှ ပြန်ရခဲ့သည်။ ဤဖြစ်ရပ်ကို အခြေခံ၍ ဆရာတော်သည် '' ဇာတ်ပေါင်းခန်း၏ ဖြစ်ရပ်မှာ သျှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသ၏ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ကျမ်းနှင့် တူနေသည်၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ကျမ်းကို ရေးသား ပြီးစီးချိန်ဝယ် သိကြားမင်းက ဝှက်ထားခဲ့သည်၊ ထပ်မံရေးသားပြန်ရာ ဒုတိယမြောက် ဝှက်ပြန်သည်၊ တတိယမြောက် ရေးသားပြီးသော အခါမှ သိကြားမင်းက ယခင်နှစ်မူကို ပြန်လည်ပေးအပ်သည်၊ ယခုလည်း ထိုအဖြစ်အပျက်နှင့် တူနေချေပြီ၊ ဇာတ်ပေါင်းခန်းကို မပျက်မစီး ပြန်လည်ရရှိခြင်းမှာလည်း ဆင်ဖြူရှင် သတိုးမင်းစော၏ နားတန်ဆာအလို့ငှာ ပြန်လည် ရရှိခြင်းဖြစ်ပေသည်၊ '' ဟု နှလုံးသွင်းမိသည့်အလျောက် ကျမ်းပြီး နိဂုံး၌- <blockquote>ဗုဒ္ဓဃောသာ၊ ဆရာထေရ်မြတ်၊ ကဝိထွတ်လျှင်၊ ပိဋကတ်နှုတ်၊ နက်စံထုတ်သား၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်၊ သစ်စက်စက်ကို၊ သိုဝှက်သိကြား၊ ကွယ်ရာထားမှ၊ စီးပွားရှာရှာ၊ နှင်းပြန်လှာသို့၊ ဤစာဇာတ်ပေါင်း၊ သုံးနှစ်အောင်း၍၊ အကြောင်းမသိ၊ ပျောက်ကွယ်ရှိလျက်၊ ဇာတိရိုက်ရာ၊ နန်းဖွင့်ခါနှင့်၊ ကြမ္မာချိန်သင့်၊ လင့်သောကြိုက်ဝယ်၊ တစ်တိုက်စကြဝဠာ၊ ကျွန်းချာနှိပ်နင်း၊ မင်းတို့စီးတန်၊ မှန်သည်လက္ခဏာ၊ အင်္ဂါကြံရုံ၊ စွယ်စုံပျိုလူး၊ ရှေ့စူးရဲမာန်၊ လျင်ထန်သန်ကြွား၊ စွမ်းအားခြင်္သေ့၊ လှမြေ့ဆင်းရောင်၊ ငွေတောင်အတူ၊ ဆင်ဖြူပေါက်ကြီး၊ ရမြောက်ပြီးသော်၊ ဝေနီးပြောင်ပြောင်၊ တန်ခိုးရောင်ဖြင့်၊ ရန်မှောင်ဖျောက်ပယ်၊ ပင်လယ်ချောက်မွှေ၊ သရေခေတ္တ ရာ၊ မြစ်ညာအင်းဝ၊ မြန်မာ့တိုင်းလုံး၊ ယူကျုံးနိုင်ငံ၊ နေလစံသို့၊ မောင်နှံလွှမ်းမိုး၊ နှစ်ပြည်စိုးသား၊ မင်းရိုးမင်းသား၊ မင်းတရား၏၊ ရွှေနားတန်ဆာ၊ ရတနာဟု၊ သဒ္ဓါနှိုးဆော်၊ နတ်များဖော် သည်၊၊ ဘုန်းတော်အတုမဲ့တောင်းတည်း။</blockquote> ဟု စပ်ဆိုတော်မူလေသည်။ ပြည်ဘုရင် သတိုးမင်းစောသည် မိမိပင့် ဆောင်လာသော ဆရာတော်အား ပြည်မြို့မှ ဆရာတော် ပညာကျော်များနှင့် မိတ်ဆက်လို၍လည်းကောင်း၊ ဆရာတော်၏ အရည်အသွေးကို သိစေချင်၍လည်းကောင်း တစ်နေ့တွင် နန်းတော်သို့ ပင့်၍ ဆွမ်းကပ်ပွဲ ပြုလုပ်သည်။ ထိုအထဲတွင်ပြည်မြို့မှ ပညာတတ်ဆရာတော် အများအပြား ပါရုံမျှမက လာရောက်ကြသော မှူးမတ်ပရိသတ်များလည်း နန်းတော်တွင်းဝယ် ပြည့်နက်နေခဲ့သည်။ ထိုပရိသတ် အလည်တွင် ပြည်ဆရာတော်တို့အား သတိုးမင်းစောက '' အင်းဝရွှေပြည်တော်က သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရဆရာတော်သည် ကျမ်းဂန်တတ်၏လော၊ '' မေးလျှောက်လေသည်။ ထိုအခါ ပြည်ဆရာတော်တို့က '' အရှင်မဟာရဋ္ဌသာရသူမြတ်သည် ကျမ်းဂန် မထောင်းတာ ရှိပေ၏၊ '' ဟု မိန့်တော်မူကြလေသည်။ ဤသို့ မိန့်တော်မူကြလျှင် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရဆရာတော်က ငါ့ကိုပင် မထောင်းတာဟု ဆိုလေဘိသည်ဟု နှလုံးတော် ရှိပြန်၍ '' မထောင်းတာသည် မည်သို့သော စကားနည်း၊ ပါဠိလော၊ အနက်လော၊ ပါဠိဆိုလျှင် မည်သို့ အနက်ပေး၍ အနက်ဆိုလျှင် မည်သို့အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုမည်နည်း၊ မည်သည့်အဓိပ္ပာယ်ကို ဆောင်သည့် ဝေါဟာရနည်း၊ '' ဟု ပရိသတ်အလည်တွင် ရဲဝံ့စွာ ပြန်လည် မေးမြန်းတော်မူရာ ပြည်ဆရာတော်တို့လည်း မည်သို့မျှ ဆိုနိုင်ခြင်း မရှိကြဘဲ ဆိတ်ဆိတ်သာ နေကြလေတော့သည်။ ထိုအဓိပ္ပာယ် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရသူမြတ်က မည်ကဲ့သို့ ပြန်လည်ရှင်းလင်း ပေးသည်ဟူ၍ကား အမှတ်အသား မတွေ့ရပေ။ ပြည်ဆရာတော်တို့ထံက စကားပြန်မရသောကြောင့် ဖွင့်ဆိုပြောကြားခြင်း မရှိခဲ့ဟန်တူပေသည်။ ပြည်ဘုရင် ဆင်ဖြူရှင် သတိုးမင်းစောလည်း ဆရာတော်သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရအား ပုထိုး ကျောင်း၊ တောင်ခွင်ကျောင်း၊ မင်းတုန်းကျောင်းဟုဆိုအပ်သော ကျောင်းတော်ကြီး သုံးရပ်တို့ကို လှူဒါန်းပူဇော်သည်။ ထို့ပြင် ' မဟာသံဃရာဇာ ' ဟူသော ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ဖြင့် သာသနာပိုင် အရာကိုလည်း ခန့်ထားပူဇော်လေသည်။ ထို့နောက်တွင်ကား ပြည်ဘုရင်သည် ဆရာတော်အား ဆထက်တန်ဖိုးကြည်ညိုတော် မူသဖြင့် ရွှေဆံတော်ဘုရား မြောက်ဘက်မှ ထီးဖြူရုံကျောင်းတော်ကြီးကိုလည်းကောင်း၊ တပြက်သာကျောင်းတော်ကြီးကိုလည်းကောင်း လှူတော်မူပြန်သည်။ ပစ္စည်းလေးပါးဖြင့်လည်း လိုလေသေး မရှိအောင် ထောက်ပံ့တော်မူလေသည်။ ထိုအကြောင်းကို သံဝရပျို့ နိဂုံး၌- <blockquote>အညာကသည်၊ ဤရွှေပြည်သို့၊ အကြည်ရောက်အောင်၊ သာဆောင်သိမ်းပြု၊ သားနှယ်ယုလျက်၊ ဆင်ဖြူ့သခင်၊ နန်းရှင်မင်းစိုး၊ လွန်မြတ်နိုး၍၊ ပုထိုးတောင်ခွင်၊ မင်းတုန်းတွင်၌၊ ကျောင်းထင်သုံးပါး၊ ရှေးဖျားလှူပြီး၊ ကြီးသည့်အရာ၊ မြောက်ထိုက်စွာဟု၊ မဟာသံဃရာဇာ၊ မည်သာအကျော်၊ သမိုက်ခေါ်မှ၊ ဆံတော်ရှင်မြောက်၊ ဆောက်သည့်သင်္ခမ်း၊ ထီးဖြူငြမ်း၌၊ ဆေးကွမ်းလက်ဖက်၊ နှစ်ခွက်ဟင်းထူး၊ စားတော်ဦးနှင့်၊ သင်ဖြူးယွန်းဖြစ်၊ ကညစ်ဂေါ်လီ၊ သုံလီရောင်ဖိတ်၊ သပိတ်သံလုပ်၊ ပိတ်အုပ်သင်္ကန်း၊ ရဟန်းပရိက္ခရာ၊ စေ့စုံစွာလျှင်၊ ဝိသာရဒ၊ ဆင်လှစွယ်ရှင်၊ ဖြူစင်ယပ်ဝန်း၊ အဆန်းအကြယ်၊ ပင်လယ်သင်္ခ၊ စသည်မကျန်၊ အိပ်ဖန်တွင်းပြင်၊ ထမ်းစင်ဆောင်ရွက်၊ ဝတ်ချက်ထီးစွဲ၊ အမြဲရေခပ်၊ လှူကျွန်အပ်၏၊ ဆောင်းစပ်ခါချိန်၊ ကထိန်မချွတ်၊ သဒ္ဓါညွတ်၍၊ ဂူထွတ်တရှက်၊ တပြက်သာကျောင်း၊ နှစ်တန်လောင်းသော်၊ ရှေးနှောင်းငါးကြိမ်၊ စည်းစိမ်ငါးရပ်၊ ငါးကျောင်းထပ်၏၊</blockquote> ဟု ဖွဲ့ဆို ပြမှာတော်မူခဲ့၏။ ဆင်ဖြူရှင် သတိုးမင်းစော နတ်ရွာစံသောအခါ သားတော် ဘုရင်ထွေးသည် ထီးနန်းကို ဆက်ခံလေသည်။ ဘုရင်ထွေးလက်ထက်လည်း ဆရာတော်အား ခမည်းတော်မင်းတရား လက်ထက်ကကဲ့သို့ပင် ဆက်လက်ကိုးကွယ်တော်မူသည်။ ပြည်ဘုရင်ထွေးက ဆရာတော်အား ပြည်မြို့နှင့် ရွှေတောင်မြို့နှင့် အကြား အခွန်တစ်သောင်းထွက်သော ဥယျာဉ်တော် နှစ်ရပ်အတွင်းလေးမျက်နှာ တန်တိုင်း မီးတားနှင့်တကွ ဆုတောင်းပြည့်ဘုရား၊ မင်္ဂလာစေတီတော်၊ တန်ဆောင်းဓမ္မအိမ်သိမ်၊ အရံကျောင်းပေါင်း များစွာတို့နှင့် ရွှေနန်းတော်နှင့် ထပ်တူထပ်မျှ ဖြစ်သော ကျောင်းတော်ကြီးကိုလည်း ဆောက်လုပ်တင်လှူတော်မူလေသည်။ ကျောင်းတော်ကြီးကို ရွှေနန်းတော်ကြီးကဲ့သို့ ဗိမာန်တော်ကြီး ဖြစ်သောကြောင့် ' ရွှေနန်းတော်ဗိမာန်ကျောင်း ' ဟုပင် နာမည်သမုတ်တော် မူသည်။ ထိုအကြောင်းကို သံဝရပျို့ နိဂုံး၌ပင်- <blockquote>ခမည်းတော်ရင်း၊ နှစ်ပြည်မင်းလျှင်၊ ဆောက်နှင်းခဲ့တိုင်း၊ ကိန်းခမ်းပိုင်းဖြင့်၊ ဖုန်းလှိုင်းသားတော်၊ လိုပြည့်သော်ကား၊ ကော်ရော်နှစ်သက်၊ ငါ့လက်ထက်လည်း၊ တိုးတက်မည်သာ၊ ငါ့ဆရာဟု၊ သဒ္ဓါလေလေ၊ ညွတ်ရိုသေလျက်၊ သရေခေတ္တရာ၊ အောင်ခြာတမွတ်၊ နဂိုထွတ်မှ၊ တောင်မြတ်အတာ၊ ရှေ့မျက်နှာ၌၊ ရှုသာဆိုင်းဆိုင်း၊ တန်တိုင်းဝန်းဆီး၊ လုံးကြီးသစ်ရှည်၊ အသည်တစ်ချောင်း၊ တန်ဆောင်းဓမ္မအိမ်၊ ရွှေသိမ်တကွ၊ ဗုဒ္ဓဓာတု၊ တောင်းဆုပြည့်လျှင်၊ ဓာတ်ရှင်များစွာ၊ ဌာပနာသား၊ မင်္ဂလာစေတီ၊ မဟေသီနှင့်၊ အစီတလျဉ်၊ ကျောင်းစဉ်ရံပတ်၊ ရွှေထွတ်ရွှေတိုင်၊ ရိပ်မြိုင်သာဝှဲ၊ ပိန္နဲချိုမြက်၊ သရက်ထန်းအုန်း၊ ဂမုန်းဇီဇဝါ၊ မြညှာသွယ်တင့်၊ ရွှေပွင့်စံကား၊ ချယားကံ့ကော်၊ တစ်ဖော်ပုန်းညက်၊ လိုက်ဖက်သရဖီ၊ စုံစီပန်းမျိုး၊ ဆေးရိုးဟလိဒ္ဒိ၊ သိင်္ဂိဝေရ၊ မရိစတို့၊ ပည်းမျှထူထပ်၊ ရှစ်ရပ်မှီတင်း၊ ရေတွင်းသန့်သက်၊ မြစ်ထက်လင်းကြည်၊ ချမ်းငြိမ်းတည်လျက်၊ မိုရည်မတင်၊ သဲချင်ချင်သား၊ မြေပြင်အထိပ်၊ ပြည့်သိပ်သံဃာ၊ များစွာလယ်ကျေး၊ ဈေးလည်းနီးယှဉ်၊ ဥယျာဉ်နှစ်စုံ၊ သောင်းပုံခွန်ရ၊ ကျောင်းလှရွှေတောင်၊ ထက်ခေါင်စွင့်စွင့်၊ သုံးဆင့်သွန်းသွန်း၊ ရွှေနန်းတော်ဟန်၊ ကျောင်းဗိမာန်ကို၊ စိတ်သန်ကြည်ဖြူ၊ လှူတော်မူ၏။</blockquote> ဟု စပ်ဆိုတော်မူခဲ့၏။ ဆရာတော်သည် သက္ကရာဇ် ၈၉၁-ခုနှစ်တွင် ဒါယကာ ဘုရင်ထွေးအား ဆုံးမတော်မူလို သဖြင့် ဧကာဒသနိပါတ်တော်လာ သံဝရဇာတ်တော်ကို ဖွဲ့စီ၍ ' သံဝရပျို့ ' ကို ရေးသားတော်မူသည်။ နိဂုံး၌- <blockquote>သက္ကရာဇ်သင်္ချာ၊ ရှစ်ရာအစ၊ နဝအလယ်၊ နှောင်းဆွယ်ဧက၊ လကားအာသဠ်၊ နေ့မှန်ဗုဒ္ဓဝါ၊ ပုဏ္ဏာပြည့်ညီ၊ တိထီဆန်းတက်၊ ဆယ့်ငါးရက်ဝယ်၊</blockquote> ဟု ရေးစပ်ထားသောကြောင့် သက္ကရာဇ် ၈၉၁-ခု၊ ဝါဆိုလဆန်း ၁၅-ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ရေးသားပြီးစီးကြောင်း သိရှိရပေသည်။ ဆရာတော်သည် ပြည်ဘုရင်ထွေးအား သံဝရမင်းသားနှင့် ပုံပြုခိုင်းနှိုင်းကာ စပ်ဆိုတော် မူပြီးလျှင် နိဂုံး၌လည်း '' ဆင်ဖြူရှင်သား၊ မင်းတရားကို၊ စိတ်ဖျားလိမ္မာ၊ ပွားစိမ့်ငှာလျှင်၊ ဤစာကျေးဇူးဆပ်သတည်း။ '' ဟု ဘုရင်ထွေးအတွက် ရည်ညွှန်းချက်တို့ကို တိကျစွာ ဖော်ပြစပ်ဆိုတော်မူလေသည်။ ဆရာတော်သည် အခြား ကဗျာလင်္ကာနှင့် ပတ်သက်၍ အဖွဲ့အနွဲ့ အသစ်တို့ကိုလည်း တီထွင်၍ ဖွဲ့ဆိုတော်မူခဲ့ပေသည်။ ပဒုမ္မာကြာဆိုနည်းရတု၊ မုတ္တာရွဲသီဆိုနည်းရတု၊ ပုလဲတစ်တန့် သန္တာတစ်တန့်ဆိုနည်းရတု၊ တောင့်တဲတွန့်ရတု၊ သန်လျက်ချနည်းရတု၊ ဝဲရိုက်ဝဲသွင်း ဆုံးမစာလင်္ကာ စသည်တို့မှာ ဆရာတော်သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ တီထွင်မှုများ ဖြစ်ပေသည်။ ဆရာတော်ရေးသားခဲ့သော စာပေများသည် ခေတ်အဆက်ဆက်၌ ထင်ရှားခဲ့သည်။ ပြည်သူတို့၏ စိတ်နှလုံးကို ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့စေခဲ့သည်။ အမှားအမှန်ကို ဝေဖန်ပိုင်းခြားနိုင်ရန် ထွန်းပြတော်မူခဲ့သည်။ မြန်မာမှု မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု၏ ပင်မဖြစ်သော စာပေရေးထုံးတို့သည်လည်း နှောင်းခေတ်ပညာရှင်တို့၏ အားကိုးရာ နည်းယူရာ ဖြစ်ခဲ့ပေသည်။ ကဝိလက္ခဏသတ်ပုံကျမ်းကို ရေးသားသော စိန္တကျော်သူကလည်း- <blockquote>ကဗျာကျမ်း၌လည်း အလွန်ရဲရင့်တော်မူထသော၊ ကြီးသောပညာလည်းရှိတော်မူထသော၊ အကြင်ရဋ္ဌသာရမည်သော မဟာထေရ်သည် ရှိ၏။ ထိုရဋ္ဌသာရမည်သော မဟာထေရ်၏ နည်းကို အမှီပြု၍ ကဝိတို့ မှတ်ရာဖြစ်သောကြောင့် ကဝိလက္ခဏာမည်သော သတ်ပုံထူးကို ဖွဲ့ဆိုပေအံ့။</blockquote> ဟူ၍ မြတ်နိုးလေးစားစွာ နည်းခံခဲ့လေသည်။ ဤသို့ မြန်မာစာပေလောက၏ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ ကဝိတစ်ဆူ ဖြစ်တော်မူသော စာဆို အကျော် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရဆရာတော်သည် သက္ကရာဇ် ၈၉၂-ခုနှစ်၊ သက်တော် ၆၂-နှစ်အရွယ်တွင် ပြည်မြို့၌ပင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့ရှာလေသည်။ ဆရာတော်၏ ဖွားနှစ် လွန်နှစ်တို့ကို အကျဉ်းသင်္ခေပအားဖြင့် မှတ်သားလွယ်ကူစိမ့်သောငှာ ဆရာတို့က- <blockquote>ရဋ္ဌသာရ၊ ခ တြန်း အဌ်၊ ဖွားလတ်သက္ကရာ။ စမ္မာ ဆိဒြ၊ ဗသျှူးချ၊ ပြောင်းကြွသက်ခန္ဓာ။</blockquote> ဟု စပ်ဆိုထားကြလေသည်။ ဆရာတော် ရေးသားသော ပျို့ ကဗျာ လင်္ကာအရပ်ရပ်တို့မှာ ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီး၊ စတုဓမ္မသာရကိုးခန်းပျို့၊ သံဝရပျို့၊ ဂမ္ဘီသာရပျို့၊ ' ကြားပိမ့်နတ်ရှင် ' ချီ တန်တားဦးမင်္ဂလာစေတီတော်မော်ကွန်း၊ ' သုံးဆယ့်နှစ်ပါး ' ချီ တန်တားဦးမင်္ဂလာစေတီတော်မော်ကွန်း၊ ပုံတောင်နိုင်မော်ကွန်း၊ ဝတ်ရုံကျောင်းဖွဲ့မော်ကွန်း၊ မင်္ဂလာအောင်ပွဲတော် ရဲရည်တက်မော်ကွန်း၊ ရတနာပူရမြို့တည်မော်ကွန်း၊ မိတ္ထိလာကန်တော်ဖွဲ့မော်ကွန်း၊ ရွှေစက်တော်သွား တောလားလင်္ကာ၊ ဝဲရိုက်ဝဲသွင်းသုံးမစာလင်္ကာ၊ ဘုရင့်ထံပေး မေတ္တာစာများ၊ ကျောင်းသားသာမဏေတို့အားဆုံးမစာလင်္ကာ၊ မင်းကြီးသီရိသင်္ခယာသို့ပေး မေတ္တာစာများ၊[[နှမလက်လျှော့နေလေတော့]]၊ သျှင်မဟာသီလဝံသ၏ အမေးကို ဖြေဆိုသောရတု၊ ဝန်တောင်လယ်ဘုန်းတော်ကြီးအား မေးလျှောက်သည့်ရတု၊ ရာဇဝသတီခန်းရတု၊ မုတ္တာရွဲသီရတု၊ ပုလဲတစ်တန့် သန္တာတစ်တန့် ရေးနည်းရတု၊ နဝဘာအင်းဆိုနည်းရတု၊ ပဒုမ္မာကြာဆိုနည်းရတု၊ တောင်တဲတွန့်ရတု၊ သိကြားတိုင်ရတု၊ ဘုရားတိုင်ရတု၊ မယ်ဘွဲ့ရတုနှင့် ကိုယ်ရည်သွေးရတုစသည်တို့ ဖြစ်ပေသည်။ <ref> ရဟန်းစာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ ရေးသားသူ ဘုန်းနွယ်(ရေစကြို)၊ အရှင်ဧသိက(ဘုန်းနွယ်) စာပေရောင်ခြည်ကျောင်း၊ အောင်မြေသာသူဌေးတိုက် ရေစကြိုမြို့။ </ref> ==ပြုစုခဲ့သည့် စာပေများ== ၁။ စတုဓမ္မသာရပျို့၊ ၂။ ဂမ္ဘီသာရပျို့၊ ၃။ ဘူရိဒတ်ဇာတ်ပေါင်းပျို့၊ ၄။ ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီး၊ ၅။ သံဝရပျို့ (၈၉၁)၊ ၆။ ပုံတောင်နိုင်မော်ကွန်း၊ ၇။ ရတနာပူရမြို့တည်မော်ကွန်း၊ ၈။ မိတ္ထီလာကန်တော်ဘွဲ့မော်ကွန်း၊ ၉။တံတားဦးစေတီမော်ကွန်း ၁၀။ရဲရည်တက်မော်ကွန်း၊ ၁၁။ ရတုကဗျာများ တောင့်တဲတွန့်ရတု၊ ၁၂။ဝတ်ရုံကျောင်းဘွဲ့မော်ကွန်း၊ ၁၃။ ဆုံးမစာလင်္ကာ၊ ၁၄။ လက်သစ်တောင်တာဆုံးမစာ၊ ၁၅။ရာဇဝသသတီခဏ်းပိုဒ်စုံရတု၊ ၁၆။ ရွှေစက်တော်သွားတော်လား၊ ၁၇။ ဒုတိယမင်းခေါင်ထံသွင်းမေတ္တာစာ။<ref name="history">{{cite book |title=ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ် |author= လှသမိန် |publisher= ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက် |location= ရန်ကုန်မြို့ |date= ၁၉၆၁ |pages= ဂ၊ ၉ }}</ref> == ဆက်လက်လေ့လာရန် == [[စတုဓမ္မသာရ ကိုးခန်းပျို့နှင့် နိဒါန်း]]၊ [[သံဝရပျို့နှင့် နိဒါန်း]]၊ မှန်နန်း [[ရာဇဝင်တော်ကြီး- ပထမတွဲနှင့် ဒုတိယတွဲ]]၊ [[သာလွန်မင်းအမေးတော်ပုံကျမ်း]]၊ [[စာဆိုတော်များ]] [[အတ္ထုပ္ပတ္တိ]]၊ [[ကဗျာသာရတ္ထ]] သင်္ဂြိုဟ်ကျမ်း၊ [[မြန်မာစာညွန့်ပေါင်းကျမ်း]]- ပထမတွဲ၊ [[ပေါရာဏကထာကျမ်း]]၊ ကဗျာ့ပန်းကုံး၊ [[ဆုံးမစာပေါင်းချုပ်]]၊ [[ကဝိလက္ခဏဒီပနီ]]၊ [[သာသနာလင်္ကာရစာတမ်း]]၊ [[ပိဋကတ်သမိုင်းစာတမ်း]]၊ မြန်မာ[[စာပေ]][[သမိုင်း]]၊ [[ဂမ္ဘီသာရပျို့ဋီကာ]]၊ [[ကဗျာသာရ]]၊ ၁၉၆၈-ခု၊ ဇူလိုင်လထုတ် [[ငွေတာရီ]] မဂ္ဂဇင်းမှ ရွှေကိုင်းသား၏ ' စစ်ကိုင်းအင်းဝမှ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ သမိုင်းဝင်ဌာနများ' ဆောင်းပါး၊ တက္ကသိုလ်ဝင်းမွန်၏ ' သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ စာပေအထွေထွေ ' ဆောင်းပါး၊ နိုင်ပန်းလှ၏ ' မွန်မြန်မာစာဆို ' ဆောင်းပါး၊ {{အင်းဝခေတ်}} == ကိုးကား == <References /> [[Category:အင်းဝခေတ်]] [[Category:ရှေးခေတ်မြန်မာ ကဗျာစာဆိုတော်များ]] [[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ]] [[Category:မွန်လူမျိုးများ]] 1lq35qy21569mouurghr3fb0zlul49m 0 5440 1046497 691329 2026-08-04T16:04:24Z ~2026-29920-46 142835 /* ငယ်စဉ်ဘဝ */ စာလုံးပေါင်း ပြင်ခဲ့သည် 1046497 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious biography |background = #FFD068 | color = black |name = ရှင်မဟာသီလဝံသ |alias = |birth_name = မောင်ညို |dharma name = ရှင်မဟာသီလဝံသ |birth_date = ၁၄၅၃ |birth_place = [[တောင်တွင်းကြီးမြို့]] |death_date = ၁၅၁၈ |death_place = |nationality = [[အင်းဝခေတ်|အင်းဝနေပြည်တော်]] |religion = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |school = [[ထေရဝါဒ]] |title = ရှင်သီလဝံသ |location = [[အင်းဝခေတ်|အင်းဝနေပြည်တော်]] |occupation = [[ရဟန်း|ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်း]] }} '''ရှင်မဟာသီလဝံသ''' ({{lang-en|Shin Mahā Sīlavaṃsa}}) သည် [[အင်းဝခေတ်]] စာဆိုကျော် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဇာတိမှာ [[တောင်တွင်းကြီး]]ဖြစ်ပြီး [[အင်းဝ]]နေပြည်တော်သို့ ပြောင်းရွေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော ပျို့၊ မော်ကွန်း၊ လင်္ကာ၊ ရတု ဆုံးမစာ၊ ရာဇဝင်၊ ဗုဒ္ဓစာပေကျမ်းဂန်များနှင့် ဇာတ်ဝတ္တုတော်များကို ရေးသားခဲ့သည်။ အင်းဝခေတ်တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့သော [[ပေလေးပင် သျှင်လေးပါး]]ဟု ကျော်ကြားသည့် တောင်တွင်းကြီးမြို့ဇာတိ ပညာရှိရဟန်း လေးပါးအနက် တစ်ပါးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ထိုခေတ်က စာပေဖွဲ့ဆိုသူများသည် စာပေနှင့် ကဗျာများကို လောကရေး၊ ဓမ္မရေး၊ ရာဇရေး ဟူ၍ အကြောင်းအရာ သုံးမျိုးတို့ကို အခြေခံဖွဲ့ဆိုခဲ့ကြရာ ဆရာတော်သည် ဓမ္မရေးဟူသော ဘာသာရေးနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အကြောင်းအရာများကို ဦးစားပေးရေးဖွဲ့ခဲ့သည်။ ဓမ္မစာပေများကို ကျွမ်းကျင်နှံ့စပ်သောကြောင့် ဆရာတော်၏ အရေးအသားများသည့် လေးနက်၍ အဓိပ္ပာယ်နက်နဲသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ==ငယ်စဉ်ဘဝ== ဆရာတော်၏ ငယ်မည်မှာ မောင်ညိုဖြစ်သည်။ ဆရာတော်ကို ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၄၅၃ ခုနှစ်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၁၅ ခုနှစ် တွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့၏ မြောက်ဘက် မြို့လုလင်ကျေးရွာ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးရက် မွေးလတို့ ကိုမသိရသော်လည်း သောကြာသားဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ မိဘများမှာ ဖခင် ဦးကြည်နှင့် မိခင် နတ်ထိန်းကြီး မယ်ဒွေးတို့ ဖြစ်သည်။ စာသင်ရွယ်သို့ ရောက်သော အခါ မောင်ညိုကို ကျောင်းသို့ပို့ခဲ့ကြသည်။ နတ်မှီးလင်းဆရာတော် အရှင် သီလာစာရ ဘိဓဇထံတွင် ငယ်စဉ်မှစ၍ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။၎င်း ဆရာတော်သည် ငှက်ပစ်တောင်ကျောင်း၊ ထူပါရုံကျောင်းများတွင် လှည့်လည်သီတင်းသုံးသောကြောင့် ငှက်ပစ်တောင်ဆရာတော်၊ ထူပါရုံဆရာတော်ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြသည်။ ရှင်မဟာသီလဝံသ ဟု ကျော်ကြားလာမည့် မောင်ညိုသည် မိမိနှင့် တစ်ရွာတည်းသားဖြစ်သော ရှင်ဥတ္တမကျော်လောင်း မောင်ဥက္ကာ၊ သတိုးထမ်းရွာသား ရှင်အုံးညိုလောင်းနှင့် မကျည်းယောင်ရွာသား ရှင်ခေမာလောင်း တို့နှင့်အတူ နတ်မီးလင်းဆရာတော်ထံတွင် ဆရာတူတပည့်များအဖြစ် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ မောင်ညိုသည် ငယ်စဉ်ကပင် ကဗျာစာပေ ဉာဏ်ရည်ထက်မြတ်ကာ အသက် ၇ နှစ်အရွယ်မှာပင် ကဗျာလင်္ကာများကို လက်တန်းစပ်ဆိုနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုကျောင်းမှာပင် သာမဏေပြုခဲ့ပြီး၊ အသက် ၂၀ အရွယ်တွင် ပဉ္စင်းတက်၍ ရှင်သီလဝံသဘွဲ့ကို ခံယူခဲ့သည်။ ==စာဆိုကျော်ဘဝ== ထို့နောက် နတ်မီးလင်းဆရာတော်ထံတွင် ပါဠိစာပေ၊ ပိဋိကတ် ဓမ္မစာပေများကို ကျွမ်းကျင်နှံ့စပ်အောင် ဆက်လက်လေ့လာ ဆည်းပူးခဲ့သည်။ စာဆိုဗီဇ ထူးချွန်သော ရှင်သီလဝံသသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၅၃ခုနှစ် သက်တော် ၃၈ နှစ်တွင် နတ်မီးလင်းကျောင်း၌ပင် သီတင်းသုံးရင်း ပါရမီတော်ခန်း ပျို့ကဗျာကြီးကို အပြီးစပ်ဆိုသီကုံးခဲ့သည်။ ၎င်းပါရမီတော်ခန်း ပျို့ကဗျာကြီးသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ပါရမီတော် ၁၀ ပါးဖြည့်ကျင့်ခဲ့ရပုံတို့ကို စပ်ဆိုထားခြင်းဖြစ်ပြီး ပျို့ကဗျာ မည်ရုံမဟုတ်ဘဲ တရားသဘော အဓိပ္ပာယ်တို့ဖြင့် လေးနက်သိမ်မွေ့လွန်းသည်။ ပါရမီတော်ခန်းပျို့ကြီးရေးသားပြီးသောအခါတွင် ရှင်မဟာသီလဝံသ၏ ပညာမှာ စတင်ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည်လည်း ကျမ်းစာတတ် ပညာရှိအကျော်အမော်များရှိရာ အင်းဝနေပြည်တော် ပြောင်းရွေ့ရန် ဆန္ဒရှိလာခဲ့သည်။ ==အင်းဝမြို့တော်သို့ ပြောင်းရွေ့ခြင်း== ထို့ကြောင့် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၅၄ ခုနှစ် တပို့တွဲလမှစ၍ အင်းဝမြို့တော်သို့ သွားရောက်လိုသည့်အကြောင်းကို မိမိ၏ ငယ်ဆရာ နတ်မီးလင်းဆရာတော်ထံတွင် ခွင့်ပန်ကြားရာ ဆရာတော်မှ ခွင့်ပြုလိုခြင်းမရှိ၍ ပထမအကြိမ်ခွင့်ပန်စဉ် ဆိတ်ဆိတ်နေ၍ တုံပြန်၏၊ ဒုတိယအကြိမ်ခွင့်ပန်ရာ "အင်းဝပြည်မှာ ကျမ်းတတ်သူ ပေါများလှသည်၊ သင်သွားသဖြင့်လည်း တလုပ်ပြည်သို့ အပ်သွားရောင်းသည်နှင့် တူချိမ့်မည်" ဟုသာ ပြောကြားခဲ့သည်။ တတိယအကြိမ်ခွင့်ပန်သောအခါမှ အကြည်အသာ ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ အင်းဝသို့ကြွရောက်ရန် ဒကာ၊ ဒကာမများကို နှုတ်ဆက်သည့်အခါတွင်လည်း တားမြစ်ကြသော်လည်း သွားလိုသည့် ဆန္ဒပြင်းပြနေ၍ ခွန်းတုံ့ပင် မပြန်နိုင်တော့ဘဲ ပါရမီတော်ခန်း ပျို့ကဗျာကြီးကို ကမ္ပလွေစာထုပ်တွင်ထည့်ကာ ၎င်းနှစ်မှာပင် အင်းဝမြို့သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ခရီးထွက်ခဲ့ရာ ဦးစွာ ပင်းယမြို့သို့ရောက်ရှိပြီး ခေတ္တတည်းခိုသီတင်းသုံးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဆက်လက်ခရီးဆက်ခဲ့ရာ အင်းဝမြို့တော်အနီး [[တံတားဦး]] အရပ်သို့ ချောမောစွာ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ တံတားဦးသို့ ရောက်သောအခါ "တောင်တွင်းရှင်သီလဝံသမထေရ်သည် အင်းဝနေပြည်တော်သို့ ကြွလာတော်မူသည်" ဟု အင်းဝမြို့တွင်း သတင်းပျံ့နှံ့ကာ လူအများသည် ဆရာတော်ထံ လာရောက်တွေ့ဆုံ မေးမြန်းခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် ခေတ်ပြိုင်စာဆိုဖြစ်လာမည့် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည်လည်း ဆရာဖြစ်သူ၏ တိုက်တွန်းချက်အရ လာရောက်တွေ့ဆုံခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ အင်းဝသို့ ရောက်ရှိ သီတင်းသုံးသောအခါ အသက် ၄၀ ခန့်ပင် ရှိပြီဖြစ်သည်။ ==မင်းဆရာဖြစ်ခြင်း== တနေ့တွင် ရှင်သီလဝံသသည် အင်းဝဘုရင် [[ဒုတိယ မင်းခေါင်]]ထံသို့ မေတ္တာစာ ရေးသားဆက်သွင်းခဲ့သည်။ ထိုအခါ ရှင်ဘုရင်သည် ရှင်သီလဝံသ၏ အရည်အသွေးကို လေးစားကြည်ညိုပြီး စစ်ကိုင်းမြို့၊ ထူပါရုံစေတီတော်၏ အရှေ့မြောက်ရှိ ရတနာဗိမာန် ရွှေကျောင်းတော်ကြီး ကို တင်လှူခဲ့သည်။ သျှင်သီလဝံသသည်၎င်းကျောင်းတော်ကြီးကို ဆက်ခံသော ရှစ်ဆက်မြောက် ကျောင်းထိုင် ပညာရှိရဟန်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ နေပြည်တော်ရှိ ဆရာတော် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရကဲ့သို့ မင်းဆရာအဖြစ် မြောက်စားခံခဲ့ရသည်။ ဆရာတော် ရှင်သီလဝံသသည် မင်းဆရာဖြစ်သော်လည်း မာန်မာနကြွားဝါခြင်းမရှိဘဲ ထူပါရုံစေတီတွင် နေ့စဉ်တံမြက်လှည်းဝတ်ပြုခြင်း၊ တပည့်များအား စာပေပညာပို့ချခြင်း၊ တရားဘာဝနာပွားများခြင်းများကိုသာ ဆောင်ရွက်တော်မှုသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၅၈ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်မင်းခေါင်သည် "ကြားပိမ့်ကျက်သရေ၊ အောင်မြင်စေအံ့" ဟုအစချီသည့် [[တံတားဦး မင်္ဂလာစေတီတော်|တံတားဦးမင်္ဂလာစေတီတော်ကြီး]]၏ အလည်ဌာပနာတိုက်ကို အကြီးအကျယ် တည်ထားသောအခါ ဆရာတော်သည် တံတားဦးမင်္ဂလာစေတီမော်ကွန်းကို စတင်ရေးသားခဲ့သည်။ ထိုစဉ် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရမထေရ်သည် "သုံးဆယ့်နှစ်ပါး ထင်ရှားလက္ခဏာ" အစချီသော တံတားဦးစေတီမော်ကွန်းကို ရေးသားစီရင်ပြီး ဘုရင့်ထံသို့ဆက်သွင်းပြီးဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသောအခါ ရေးလက်စ မော်ကွန်းကို ဆက်လက်မရေးသားတော့ဘဲ ရေးပြီးသား ပရပိုက်တို့ကို ဖျက်ဆီးပစ်ရန် တပည့်များအား စေခိုင်းခဲ့သည်။ တပည့်များက ဖျက်စီးရန် နှမြော၍ သိမ်းဆည်းထားသောကြောင့် ယနေ့အထိ ကျန်ရှိနေခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည် အင်းဝတွင် သီတင်းသုံးနေစဉ် အင်းဝမြို့တော်သို့ မကြခဏ ကြွရောက်ရလေ့ ရှိသည်။ အကြောင်းမှာ နန်းတော်တွင်း ရှင်ဘုရင်သည် ပရိသတ်နှင့်တကွ စာပွဲတော်ခံလေ့ ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ စာပွဲတော်တွင် ရှင်ဘုရင်သည် ရှင်မဟာသီလဝံသနှင့် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရတို့၏ စာများကို ရွှေကလပ်တွင်ထည့်၍ စာဆိုများကို အသီးသီး ဖတ်ကြားစေသည်ဟု ဆိုသည်။ ဤသို့ဖြင့် ရှင်မဟာ သီလဝံသနှင့် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရတို့သည် နန်းတော်အတွင်း အပြိုင်အဆိုင် စာဆိုတော်များ ဖြစ်လာကြသည်။ တစ်နေ့တွင် ရှင်မဟာသီလဝံသ၏ ပါရမီတော်ခန်းပျို့နှင့် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ ဘူရိဒတ် လင်္ကာကြီးကို စာပွဲသဘင်ကျင်းပနာယူကြသည်။ နှစ်ခုလုံးမှာ ကောင်းမွန်လှ၍ ပရိသတ်များ နှစ်ထောင်းအားရ အားပေးကြလေသည်။ ဘုရင်က ပါရမီတော်ခန်းပျို့မှာ ကောင်းမွန်လှကြောင်း ချီးမွန်းသည်။ ထိုစဉ် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရမထေရ်က ဘုရားတို့မည်သည် ပါရမီဖြည့်ခြင်းမတိုင်မီ ဆုတောင်းခြင်းကို အရင်ပြုရသည်၊ ယခုမူကား ဒေသနာအစဉ် မညီမညွတ်ဖြစ်လေပြီဟုဆိုသည်ကို ကြားသိရသောအခါ ရှင်မဟာသီလဝံသသည် ကျောင်းသို့ပြန်၍ ဆုတောင်းခန်းပျို့ကြီးကို ၃ ရက်အတွင်း အပြီးသတ် ရေးသားခဲ့သည်ဟူဆိုသည်။ ဤသို့ ရှင်နှစ်ပါး ပညာပြိုင်ဆိုင်ကြ၍ အင်းဝခေတ်တွင် မြန်မာစာပေအတွက် အဖိုးမဖြတ်နိုင်သော ကဗျာ လင်္ကာ စာပေများပေါ်ထွက်ခဲ့ရသည်ဟူ ပညာရှင်များက မှတ်ချက်ပြုကြသည်။ [[File:ShinMaharThilaWonTha Ossuary Cave.jpg|thumb|စစ်ကိုင်းမြို့ ဆင်များရှင်ဘုရားအနီးရှိ ရှင်မဟာသီလဝံသ အရိုးအိုးဂူဘုရား]] မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၈၀ ခန့်တွင် နရပတိ ဘုရင်က တောင်းပြန်၍ ဓမ္မပါလပျို့ကို ရေးသားခဲ့ရာ ပြီးစီးအောင် စပ်ဆိုခြင်းမပြုနိုင်ခဲ့ဘဲ ၁၇ ပုဒ်မျှ ရေးသားအပြီး မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၈၀ ပြည့်နှစ် သက်တော် ၆၅၊ ဝါတော် ၄၅ ဝါတွင် ပျံတော်မူခဲ့သည်။ == စာပေလက်ရာများ == ပျို့များအပြင် ရှင်မဟာသီလဝံသသည် မော်ကွန်းများကိုလည်း ရေးသားသေးသည်။ ရှင်မဟာသီလဝံသသည် သက္ကရာဇ် ၈၅၈ ခုနှစ် ဒုတိယမင်းခေါင် လက်ထက်တွင် တံတားဦးတည် မော်ကွန်းကို ဖွဲ့ဆိုသည်။ တံတားဦးရပ်တွင် ဒုတိယမင်းခေါင် တည်ထားကိုးကွယ်တော်မူသော မင်္ဂလာ စေတီတော်ကို ဖွဲ့ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ၁၂ ပိုဒ်မျှ ပြီးစီးသည့်ကာလ ထိုတံတားဦးတည် မော်ကွန်းကို ရှင်မဟာ ရဋ္ဌသာရ ရေးသားစီရင် ပြီးစီး ကြောင်း သိသောအခါ ဆက်လက်မရေးသားတော့ဘဲ ရေးပြီး ၁၂ ပိုဒ်ကို ချေဖျက်စေသည်တွင် တပည့်ရဟန်းများ က ကူးယူသိမ်းဆည်းထားကြလေသည်။ ယင်းမော်ကွန်းတွင် ရှင်မဟာသီလဝံသသည် ဒုတိယ မင်းခေါင်အား ဗုဒ္ဓအလောင်းအလျာသဖွယ်ထား၍ သတ္တဝါတို့ကို ကယ်မတော်မူနိုင်သည့် ဘုရားစင်စစ်ဖြစ်မည့် အကြောင်းကို ခမ်းနားနက်နဲသော စကား ဥပမာ ဥပစာတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ကာ ရေးသားဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ ဘုရားအဖြစ်ကို ရရှိဖို့ရာ ပါရမီတော်ကို ဖြည့်ကျင့်ရန် ကြံတော်မူမည့်အကြောင်း နှင့် ဆုတောင်းတော်မူသော အကြောင်းအရာများကို ကဗျာ့ကဝိကြီး ပီသစွာ ဥပစာတင်စား၍ သုံးပုံမှာလည်း လွန်စွာ ကောင်းမွန်လှသည် ဖြစ်ရကား ရှင်မဟာ သီလဝံသ၏ ကဗျာ့အာဘော်ကို မီအောင်ပင် နောက်ဆရာများ မလိုက်နိုင်ကြ ပေ။ ဤမော်ကွန်းအပြင် အခြား မော်ကွန်းတို့ကား မိတ္ထီလာ (သျှိသျှား) ကန်တော်ဘွဲ့မော်ကွန်း၊ ရွှေနန်းတည် မော်ကွန်းတို့ဖြစ်၏။ ရှင်မဟာသီလဝံသသည် စကားပြေ ကျမ်းများကိုလည်း ရေးသားသည်။ ရွှေနန်းကြော့ရှင် လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၈၆၃ ခုနှစ်တွင် စီရင်ရေးသားသော ပါရာယနဝတ္ထုသည် ထင်ရှားတွေ့သမျှသော စကားပြေ ဝတ္ထုများတွင် အဟောင်းဆုံး ဝတ္ထုဖြစ်၏။ ပါဠိဘာသာစကားများကို နည်းပါးနိုင်သလောက် နည်းပါး၍ ဘုရားဟော ဓမ္မက္ခန္ဓာ အပေါင်းတို့မှ ကောင်းနိုးရာရာတို့ကို ထုတ်နုတ်စိစစ်၍ မြန်မာ စကားပြေဖြင့် ဖွဲ့ထားသော ကျမ်းဖြစ်၏။ သက္ကရာဇ် ၈၆၄ ခုနှစ်တွင် ရှင်မဟာ သီလဝံသ ရေးသားပြုစုခဲ့သော [[ရာဇဝင်ကျော်]]မှာ ထင်ရှားတွေ့ရှိ သမျှသော ရာဇဝင်ကျမ်းများတွင် အဟောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ ရာဇဝင်ကျော်ဟူသော အမည်မှာ ရှင်မဟာသီလဝံသ မှည့်ခဲ့ရင်း မည်မဟုတ်၊ နောက်မှခေါ်ကြသော အမည်ဖြစ်၏။ ရှင်မဟာသီလဝံသကမူကား မဟာသမ္မတဝံသ ကျမ်းဟူ၍သာ မှည့်ခဲ့၏။ ရှင်မဟာသီလဝံသသည် သက္ကရာဇ် ၈၈၂ ခုနှစ်ကျော် ကျော်တွင် အင်းဝနေပြည်တော် ရတနာဗိမာန်ကျောင်း တော်ကြီး၌ပင် ပျံလွန်တော်မူသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ရှင်မဟာသီလဝံသ၏ စာတော်စာရင်းမှာ ပါရမီတော်ခန်းပျို့၊ တောင်တွင်းလာပျို့၊ ဆုတောင်းခန်းပျို့၊ သံဝေဂခန်းပျို့၊ ဓမ္မပါလပျို့(ရေးဆဲပျံလွန်တော် မူသောကြောင့် တပည့်ပုဂံဆရာတော်က ဆက်ရေးရာ ၉၁၁ ခုနှစ်၌ ပြီး၏)၊ ကမ္ဘာလောင်ပျို့(စာမူမတွေ့ရ၊ တိမ်မြုပ်နေသည်)၊ ဗုဒ္ဓုပ္ပတ္တိပျို့ (ပါရမီတော်ခန်းပျို့ကိုပင် ဆိုလိုသည်ဟု အချို့မှတ်သားကြသည်)၊ တံတားဦးတည် မော်ကွန်း၊ ရွှေနန်းတည်မော်ကွန်း၊ ရွှေနန်းကြော့ရှင်း နန်းဖွဲ့မော်ကွန်း၊ မိတ္ထီလာကန်တော်ဘွဲ့မော်ကွန်း (သျှိသျှားကန်ဘွဲ့ မော်ကွန်းဟုလည်း ခေါ်၏။) ဆုံးမစာ လင်္ကာများ၊ ဧကပိုဒ်၊ အဖြည့်ခံ၊ တောင်တွင်းရွှေပြည် (ပိုဒ်စုံရတုများ)၊ ရာဇဝင်ကျော်၊ ပါရာယနဝတ္ထု၊ မဟာရဟနီတိ၊ နေတ္တိပါဠိတော် နိသျဟောင်း၊ ဆုံးမစကားပုံ အစရှိသော ကျမ်းများနှင့် ရတနာဗိမာန်ကျောင်းတော် ကျောက်စာတို့ဖြစ်၏။ ထိုကျောက်စာမှာ တစ်ကြောင်းလျှင် စာလုံးရေ ၈ဝ ခန့်၊ တစ်ဖက်တွင် ကြောင်းရေ ၅၄၊ တစ်ဖက်တွင် ၃၅ ခန့်ရှိ၏။ === ရှင်မဟာသီလဝံသ ဆုံးမစာများ === # ရိုင်းစိုင်းနီးကပ်၊ မကိုင်းညွတ်ဘဲ၊ မတ်တတ်ထိုး၍ မသွားနှင့်။ # မိဦးဖဦး၊ ဆရာဦးကို၊ ခူး၍အလျင် မစားနှင့်။ # မိဘဆရာ၊ ထားသည့်ဟာကို၊ မျက်နှာကွယ်လျှင်၊ မယူငင်နှင့်။ လိုချင်သောအား၊ စားချင်ငြားက၊ ဝပ်တွားခယ၊ တောင်းပါကြ။ # အသက်ကြီးငယ်၊ ဝါကြီးငယ်ကို လွှဲဖည်မသွေ၊ နှိမ့်ချလေ။ # ဗဟုသုတ၊ တတ်ပါချင်လျှင်၊ သင်သာခိုက်ကို၊ သင်လိုက်ကြ။ # ဝါယာလုံ့လ၊ ကြိုးပမ်းက၊ ရလိမ့်ဉာဏ်ပညာ။ # လိမ္မာသိတတ်၊ လောကဓာတ်၊ တတ်လိမ့်များဂုဏ်အင်။<ref> ဗုဒ္ဓဘာသာတရားတော်(အထက်တန်းအဆင့်)၊ သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန။ ခရစ်နှစ် ၁၉၉၇၊ နှာ - ၅၁၆</ref> ==ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ== ၁။ ရွှေနန်းဘွဲ့မော်ကွန်း၊ ၂။ ထူပါရုံကျောက်စာ၊ ၃။ ရတနာဗိမာန်ကျောင်းကျောက်စာ၊ ၄။ သျှိသျှားကန်တော် (မိတ္ထိလာကန်တော်) ဘွဲ့များ၊ ၅။ ပါရမီတော်ခန်းပျို့၊ ၆။ ဆုတောင်းခန်းပျို့၊ ၇။ နန်းဖွင့်လင်္ကာ၊ ၈။ ဗုဒ္ဓုပ္ပတ္တိပျို့၊ ၉။ ရာဇဝသတီခန်းလင်္ကာ၊ ၁၀။ တံတားဦးတည်မော်ကွန်း၊ ၁၁။ တောင်တွင်းလာပျို့၊ ၁၂။ သံဝေဂခန်းပျို့၊ ၁၃။ ဓမ္မပါလပျို့၊ ၁၄။ ပါရာယနဝတ္ထု၊ ၁၅။ ရာဇဝင်ကျော်၊ ၁၆။ မဟာရဟနီတိ၊ ၁၇။ ဆုံးမစာလင်္ကာ၊ ၁၈။ ဗုဒ္ဓါလင်္ကာရကျမ်း၊ ၁၉။ နေတ္တိပါဠိတော်သျ၊ ၂၀။ နေတ္တိဟာရအကောက်။<ref name="history">{{cite book |title=ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ် |author= လှသမိန် |publisher= ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက် |location= ရန်ကုန်မြို့ |date= ၁၉၆၁ |pages= ၄ }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist| <ref>မြန်မာကဗျာ ရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> <ref>{{cite book|title=ရဟန်းစာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ|author= ဘုန်းနွယ်(ရေစကြို)၊ အရှင်ဧသိက(ဘုန်းနွယ်) |location =စာပေရောင်ခြည်ကျောင်း၊ အောင်မြေသာသူဌေးတိုက် ရေစကြိုမြို့}}</ref> }} == ဆက်လက်လေ့လာရန် == # ဒေါ်မြင့်မြင့်သန်း တည်းဖြတ်သော ပါရမီတော်ခန်းပျို့ နိဒါန်းမှ သျှင်မဟာသီလဝံသအတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ # မြန်မာစာညွန့်ပေါင်းကျမ်း- ပထမတွဲ # မြန်မာစာပေသမိုင်း၊ ဆုံးမစာပေါင်းချုပ်၊ ကဗျာသာရတ္ထသင်္ဂြိုဟ်၊ ကဝိလက္ခဏဒီပနီ၊ သာသနာလင်္ကာရစာတမ်း၊ မြန်မာစကားပြေ လက်ရွေးစင်အဖြေ၊ ကဝိသေနင်္ဂဗျူဟာကျမ်း၊ ဦးဖိုးကျားမှတ်စု # ၁၉၆ဝ-ခု၊ ဧပြီလထုတ်၊ ယဉ်ကျေးမှုမဂ္ဂဇင်းမှ ' သံဝေဂခန်းပျို့ သျှင်မဟာသီလဝံသမရေး ' ဆောင်းပါး # ပိဋကတ်သမိုင်းစာတမ်း၊ ပေါရာဏကထာဋီကာ၊ ကန်တော်မင်းကျောင်းမေတ္တာစာအဖြေ၊ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:သီလဝံသ၊ ရှင်မဟာ}} {{အင်းဝခေတ်}} {{Lifetime|၁၄၅၃|၁၅၁၈}} [[Category:အင်းဝခေတ်]] [[Category:ရှေးခေတ်မြန်မာ ကဗျာစာဆိုတော်များ]] [[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ]] f2cwok693gaxu7ybx8ibpjleqn5xvn9 1046498 1046497 2026-08-04T16:06:39Z ~2026-29920-46 142835 /* စာဆိုကျော်ဘဝ */ စာလုံးပေါင်း ပြင်ခဲ့သည် 1046498 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious biography |background = #FFD068 | color = black |name = ရှင်မဟာသီလဝံသ |alias = |birth_name = မောင်ညို |dharma name = ရှင်မဟာသီလဝံသ |birth_date = ၁၄၅၃ |birth_place = [[တောင်တွင်းကြီးမြို့]] |death_date = ၁၅၁၈ |death_place = |nationality = [[အင်းဝခေတ်|အင်းဝနေပြည်တော်]] |religion = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |school = [[ထေရဝါဒ]] |title = ရှင်သီလဝံသ |location = [[အင်းဝခေတ်|အင်းဝနေပြည်တော်]] |occupation = [[ရဟန်း|ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်း]] }} '''ရှင်မဟာသီလဝံသ''' ({{lang-en|Shin Mahā Sīlavaṃsa}}) သည် [[အင်းဝခေတ်]] စာဆိုကျော် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဇာတိမှာ [[တောင်တွင်းကြီး]]ဖြစ်ပြီး [[အင်းဝ]]နေပြည်တော်သို့ ပြောင်းရွေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော ပျို့၊ မော်ကွန်း၊ လင်္ကာ၊ ရတု ဆုံးမစာ၊ ရာဇဝင်၊ ဗုဒ္ဓစာပေကျမ်းဂန်များနှင့် ဇာတ်ဝတ္တုတော်များကို ရေးသားခဲ့သည်။ အင်းဝခေတ်တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့သော [[ပေလေးပင် သျှင်လေးပါး]]ဟု ကျော်ကြားသည့် တောင်တွင်းကြီးမြို့ဇာတိ ပညာရှိရဟန်း လေးပါးအနက် တစ်ပါးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ထိုခေတ်က စာပေဖွဲ့ဆိုသူများသည် စာပေနှင့် ကဗျာများကို လောကရေး၊ ဓမ္မရေး၊ ရာဇရေး ဟူ၍ အကြောင်းအရာ သုံးမျိုးတို့ကို အခြေခံဖွဲ့ဆိုခဲ့ကြရာ ဆရာတော်သည် ဓမ္မရေးဟူသော ဘာသာရေးနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အကြောင်းအရာများကို ဦးစားပေးရေးဖွဲ့ခဲ့သည်။ ဓမ္မစာပေများကို ကျွမ်းကျင်နှံ့စပ်သောကြောင့် ဆရာတော်၏ အရေးအသားများသည့် လေးနက်၍ အဓိပ္ပာယ်နက်နဲသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ==ငယ်စဉ်ဘဝ== ဆရာတော်၏ ငယ်မည်မှာ မောင်ညိုဖြစ်သည်။ ဆရာတော်ကို ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၄၅၃ ခုနှစ်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၁၅ ခုနှစ် တွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့၏ မြောက်ဘက် မြို့လုလင်ကျေးရွာ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးရက် မွေးလတို့ ကိုမသိရသော်လည်း သောကြာသားဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ မိဘများမှာ ဖခင် ဦးကြည်နှင့် မိခင် နတ်ထိန်းကြီး မယ်ဒွေးတို့ ဖြစ်သည်။ စာသင်ရွယ်သို့ ရောက်သော အခါ မောင်ညိုကို ကျောင်းသို့ပို့ခဲ့ကြသည်။ နတ်မှီးလင်းဆရာတော် အရှင် သီလာစာရ ဘိဓဇထံတွင် ငယ်စဉ်မှစ၍ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။၎င်း ဆရာတော်သည် ငှက်ပစ်တောင်ကျောင်း၊ ထူပါရုံကျောင်းများတွင် လှည့်လည်သီတင်းသုံးသောကြောင့် ငှက်ပစ်တောင်ဆရာတော်၊ ထူပါရုံဆရာတော်ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြသည်။ ရှင်မဟာသီလဝံသ ဟု ကျော်ကြားလာမည့် မောင်ညိုသည် မိမိနှင့် တစ်ရွာတည်းသားဖြစ်သော ရှင်ဥတ္တမကျော်လောင်း မောင်ဥက္ကာ၊ သတိုးထမ်းရွာသား ရှင်အုံးညိုလောင်းနှင့် မကျည်းယောင်ရွာသား ရှင်ခေမာလောင်း တို့နှင့်အတူ နတ်မီးလင်းဆရာတော်ထံတွင် ဆရာတူတပည့်များအဖြစ် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ မောင်ညိုသည် ငယ်စဉ်ကပင် ကဗျာစာပေ ဉာဏ်ရည်ထက်မြတ်ကာ အသက် ၇ နှစ်အရွယ်မှာပင် ကဗျာလင်္ကာများကို လက်တန်းစပ်ဆိုနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုကျောင်းမှာပင် သာမဏေပြုခဲ့ပြီး၊ အသက် ၂၀ အရွယ်တွင် ပဉ္စင်းတက်၍ ရှင်သီလဝံသဘွဲ့ကို ခံယူခဲ့သည်။ ==စာဆိုကျော်ဘဝ== ထို့နောက် နတ်မှီးလင်းဆရာတော်ထံတွင် ပါဠိစာပေ၊ ပိဋိကတ် ဓမ္မစာပေများကို ကျွမ်းကျင်နှံ့စပ်အောင် ဆက်လက်လေ့လာ ဆည်းပူးခဲ့သည်။ စာဆိုဗီဇ ထူးချွန်သော ရှင်သီလဝံသသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၅၃ခုနှစ် သက်တော် ၃၈ နှစ်တွင် နတ်မှီးလင်းကျောင်း၌ပင် သီတင်းသုံးရင်း ပါရမီတော်ခန်း ပျို့ကဗျာကြီးကို အပြီးစပ်ဆိုသီကုံးခဲ့သည်။ ၎င်းပါရမီတော်ခန်း ပျို့ကဗျာကြီးသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ပါရမီတော် ၁၀ ပါးဖြည့်ကျင့်ခဲ့ရပုံတို့ကို စပ်ဆိုထားခြင်းဖြစ်ပြီး ပျို့ကဗျာ မည်ရုံမဟုတ်ဘဲ တရားသဘော အဓိပ္ပာယ်တို့ဖြင့် လေးနက်သိမ်မွေ့လွန်းသည်။ ပါရမီတော်ခန်းပျို့ကြီးရေးသားပြီးသောအခါတွင် ရှင်မဟာသီလဝံသ၏ ပညာမှာ စတင်ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည်လည်း ကျမ်းစာတတ် ပညာရှိအကျော်အမော်များရှိရာ အင်းဝနေပြည်တော် ပြောင်းရွေ့ရန် ဆန္ဒရှိလာခဲ့သည်။ ==အင်းဝမြို့တော်သို့ ပြောင်းရွေ့ခြင်း== ထို့ကြောင့် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၅၄ ခုနှစ် တပို့တွဲလမှစ၍ အင်းဝမြို့တော်သို့ သွားရောက်လိုသည့်အကြောင်းကို မိမိ၏ ငယ်ဆရာ နတ်မီးလင်းဆရာတော်ထံတွင် ခွင့်ပန်ကြားရာ ဆရာတော်မှ ခွင့်ပြုလိုခြင်းမရှိ၍ ပထမအကြိမ်ခွင့်ပန်စဉ် ဆိတ်ဆိတ်နေ၍ တုံပြန်၏၊ ဒုတိယအကြိမ်ခွင့်ပန်ရာ "အင်းဝပြည်မှာ ကျမ်းတတ်သူ ပေါများလှသည်၊ သင်သွားသဖြင့်လည်း တလုပ်ပြည်သို့ အပ်သွားရောင်းသည်နှင့် တူချိမ့်မည်" ဟုသာ ပြောကြားခဲ့သည်။ တတိယအကြိမ်ခွင့်ပန်သောအခါမှ အကြည်အသာ ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ အင်းဝသို့ကြွရောက်ရန် ဒကာ၊ ဒကာမများကို နှုတ်ဆက်သည့်အခါတွင်လည်း တားမြစ်ကြသော်လည်း သွားလိုသည့် ဆန္ဒပြင်းပြနေ၍ ခွန်းတုံ့ပင် မပြန်နိုင်တော့ဘဲ ပါရမီတော်ခန်း ပျို့ကဗျာကြီးကို ကမ္ပလွေစာထုပ်တွင်ထည့်ကာ ၎င်းနှစ်မှာပင် အင်းဝမြို့သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ခရီးထွက်ခဲ့ရာ ဦးစွာ ပင်းယမြို့သို့ရောက်ရှိပြီး ခေတ္တတည်းခိုသီတင်းသုံးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဆက်လက်ခရီးဆက်ခဲ့ရာ အင်းဝမြို့တော်အနီး [[တံတားဦး]] အရပ်သို့ ချောမောစွာ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ တံတားဦးသို့ ရောက်သောအခါ "တောင်တွင်းရှင်သီလဝံသမထေရ်သည် အင်းဝနေပြည်တော်သို့ ကြွလာတော်မူသည်" ဟု အင်းဝမြို့တွင်း သတင်းပျံ့နှံ့ကာ လူအများသည် ဆရာတော်ထံ လာရောက်တွေ့ဆုံ မေးမြန်းခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် ခေတ်ပြိုင်စာဆိုဖြစ်လာမည့် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည်လည်း ဆရာဖြစ်သူ၏ တိုက်တွန်းချက်အရ လာရောက်တွေ့ဆုံခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ အင်းဝသို့ ရောက်ရှိ သီတင်းသုံးသောအခါ အသက် ၄၀ ခန့်ပင် ရှိပြီဖြစ်သည်။ ==မင်းဆရာဖြစ်ခြင်း== တနေ့တွင် ရှင်သီလဝံသသည် အင်းဝဘုရင် [[ဒုတိယ မင်းခေါင်]]ထံသို့ မေတ္တာစာ ရေးသားဆက်သွင်းခဲ့သည်။ ထိုအခါ ရှင်ဘုရင်သည် ရှင်သီလဝံသ၏ အရည်အသွေးကို လေးစားကြည်ညိုပြီး စစ်ကိုင်းမြို့၊ ထူပါရုံစေတီတော်၏ အရှေ့မြောက်ရှိ ရတနာဗိမာန် ရွှေကျောင်းတော်ကြီး ကို တင်လှူခဲ့သည်။ သျှင်သီလဝံသသည်၎င်းကျောင်းတော်ကြီးကို ဆက်ခံသော ရှစ်ဆက်မြောက် ကျောင်းထိုင် ပညာရှိရဟန်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ နေပြည်တော်ရှိ ဆရာတော် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရကဲ့သို့ မင်းဆရာအဖြစ် မြောက်စားခံခဲ့ရသည်။ ဆရာတော် ရှင်သီလဝံသသည် မင်းဆရာဖြစ်သော်လည်း မာန်မာနကြွားဝါခြင်းမရှိဘဲ ထူပါရုံစေတီတွင် နေ့စဉ်တံမြက်လှည်းဝတ်ပြုခြင်း၊ တပည့်များအား စာပေပညာပို့ချခြင်း၊ တရားဘာဝနာပွားများခြင်းများကိုသာ ဆောင်ရွက်တော်မှုသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၅၈ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်မင်းခေါင်သည် "ကြားပိမ့်ကျက်သရေ၊ အောင်မြင်စေအံ့" ဟုအစချီသည့် [[တံတားဦး မင်္ဂလာစေတီတော်|တံတားဦးမင်္ဂလာစေတီတော်ကြီး]]၏ အလည်ဌာပနာတိုက်ကို အကြီးအကျယ် တည်ထားသောအခါ ဆရာတော်သည် တံတားဦးမင်္ဂလာစေတီမော်ကွန်းကို စတင်ရေးသားခဲ့သည်။ ထိုစဉ် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရမထေရ်သည် "သုံးဆယ့်နှစ်ပါး ထင်ရှားလက္ခဏာ" အစချီသော တံတားဦးစေတီမော်ကွန်းကို ရေးသားစီရင်ပြီး ဘုရင့်ထံသို့ဆက်သွင်းပြီးဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသောအခါ ရေးလက်စ မော်ကွန်းကို ဆက်လက်မရေးသားတော့ဘဲ ရေးပြီးသား ပရပိုက်တို့ကို ဖျက်ဆီးပစ်ရန် တပည့်များအား စေခိုင်းခဲ့သည်။ တပည့်များက ဖျက်စီးရန် နှမြော၍ သိမ်းဆည်းထားသောကြောင့် ယနေ့အထိ ကျန်ရှိနေခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည် အင်းဝတွင် သီတင်းသုံးနေစဉ် အင်းဝမြို့တော်သို့ မကြခဏ ကြွရောက်ရလေ့ ရှိသည်။ အကြောင်းမှာ နန်းတော်တွင်း ရှင်ဘုရင်သည် ပရိသတ်နှင့်တကွ စာပွဲတော်ခံလေ့ ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ စာပွဲတော်တွင် ရှင်ဘုရင်သည် ရှင်မဟာသီလဝံသနှင့် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရတို့၏ စာများကို ရွှေကလပ်တွင်ထည့်၍ စာဆိုများကို အသီးသီး ဖတ်ကြားစေသည်ဟု ဆိုသည်။ ဤသို့ဖြင့် ရှင်မဟာ သီလဝံသနှင့် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရတို့သည် နန်းတော်အတွင်း အပြိုင်အဆိုင် စာဆိုတော်များ ဖြစ်လာကြသည်။ တစ်နေ့တွင် ရှင်မဟာသီလဝံသ၏ ပါရမီတော်ခန်းပျို့နှင့် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ ဘူရိဒတ် လင်္ကာကြီးကို စာပွဲသဘင်ကျင်းပနာယူကြသည်။ နှစ်ခုလုံးမှာ ကောင်းမွန်လှ၍ ပရိသတ်များ နှစ်ထောင်းအားရ အားပေးကြလေသည်။ ဘုရင်က ပါရမီတော်ခန်းပျို့မှာ ကောင်းမွန်လှကြောင်း ချီးမွန်းသည်။ ထိုစဉ် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရမထေရ်က ဘုရားတို့မည်သည် ပါရမီဖြည့်ခြင်းမတိုင်မီ ဆုတောင်းခြင်းကို အရင်ပြုရသည်၊ ယခုမူကား ဒေသနာအစဉ် မညီမညွတ်ဖြစ်လေပြီဟုဆိုသည်ကို ကြားသိရသောအခါ ရှင်မဟာသီလဝံသသည် ကျောင်းသို့ပြန်၍ ဆုတောင်းခန်းပျို့ကြီးကို ၃ ရက်အတွင်း အပြီးသတ် ရေးသားခဲ့သည်ဟူဆိုသည်။ ဤသို့ ရှင်နှစ်ပါး ပညာပြိုင်ဆိုင်ကြ၍ အင်းဝခေတ်တွင် မြန်မာစာပေအတွက် အဖိုးမဖြတ်နိုင်သော ကဗျာ လင်္ကာ စာပေများပေါ်ထွက်ခဲ့ရသည်ဟူ ပညာရှင်များက မှတ်ချက်ပြုကြသည်။ [[File:ShinMaharThilaWonTha Ossuary Cave.jpg|thumb|စစ်ကိုင်းမြို့ ဆင်များရှင်ဘုရားအနီးရှိ ရှင်မဟာသီလဝံသ အရိုးအိုးဂူဘုရား]] မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၈၀ ခန့်တွင် နရပတိ ဘုရင်က တောင်းပြန်၍ ဓမ္မပါလပျို့ကို ရေးသားခဲ့ရာ ပြီးစီးအောင် စပ်ဆိုခြင်းမပြုနိုင်ခဲ့ဘဲ ၁၇ ပုဒ်မျှ ရေးသားအပြီး မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၈၀ ပြည့်နှစ် သက်တော် ၆၅၊ ဝါတော် ၄၅ ဝါတွင် ပျံတော်မူခဲ့သည်။ == စာပေလက်ရာများ == ပျို့များအပြင် ရှင်မဟာသီလဝံသသည် မော်ကွန်းများကိုလည်း ရေးသားသေးသည်။ ရှင်မဟာသီလဝံသသည် သက္ကရာဇ် ၈၅၈ ခုနှစ် ဒုတိယမင်းခေါင် လက်ထက်တွင် တံတားဦးတည် မော်ကွန်းကို ဖွဲ့ဆိုသည်။ တံတားဦးရပ်တွင် ဒုတိယမင်းခေါင် တည်ထားကိုးကွယ်တော်မူသော မင်္ဂလာ စေတီတော်ကို ဖွဲ့ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ၁၂ ပိုဒ်မျှ ပြီးစီးသည့်ကာလ ထိုတံတားဦးတည် မော်ကွန်းကို ရှင်မဟာ ရဋ္ဌသာရ ရေးသားစီရင် ပြီးစီး ကြောင်း သိသောအခါ ဆက်လက်မရေးသားတော့ဘဲ ရေးပြီး ၁၂ ပိုဒ်ကို ချေဖျက်စေသည်တွင် တပည့်ရဟန်းများ က ကူးယူသိမ်းဆည်းထားကြလေသည်။ ယင်းမော်ကွန်းတွင် ရှင်မဟာသီလဝံသသည် ဒုတိယ မင်းခေါင်အား ဗုဒ္ဓအလောင်းအလျာသဖွယ်ထား၍ သတ္တဝါတို့ကို ကယ်မတော်မူနိုင်သည့် ဘုရားစင်စစ်ဖြစ်မည့် အကြောင်းကို ခမ်းနားနက်နဲသော စကား ဥပမာ ဥပစာတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ကာ ရေးသားဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ ဘုရားအဖြစ်ကို ရရှိဖို့ရာ ပါရမီတော်ကို ဖြည့်ကျင့်ရန် ကြံတော်မူမည့်အကြောင်း နှင့် ဆုတောင်းတော်မူသော အကြောင်းအရာများကို ကဗျာ့ကဝိကြီး ပီသစွာ ဥပစာတင်စား၍ သုံးပုံမှာလည်း လွန်စွာ ကောင်းမွန်လှသည် ဖြစ်ရကား ရှင်မဟာ သီလဝံသ၏ ကဗျာ့အာဘော်ကို မီအောင်ပင် နောက်ဆရာများ မလိုက်နိုင်ကြ ပေ။ ဤမော်ကွန်းအပြင် အခြား မော်ကွန်းတို့ကား မိတ္ထီလာ (သျှိသျှား) ကန်တော်ဘွဲ့မော်ကွန်း၊ ရွှေနန်းတည် မော်ကွန်းတို့ဖြစ်၏။ ရှင်မဟာသီလဝံသသည် စကားပြေ ကျမ်းများကိုလည်း ရေးသားသည်။ ရွှေနန်းကြော့ရှင် လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၈၆၃ ခုနှစ်တွင် စီရင်ရေးသားသော ပါရာယနဝတ္ထုသည် ထင်ရှားတွေ့သမျှသော စကားပြေ ဝတ္ထုများတွင် အဟောင်းဆုံး ဝတ္ထုဖြစ်၏။ ပါဠိဘာသာစကားများကို နည်းပါးနိုင်သလောက် နည်းပါး၍ ဘုရားဟော ဓမ္မက္ခန္ဓာ အပေါင်းတို့မှ ကောင်းနိုးရာရာတို့ကို ထုတ်နုတ်စိစစ်၍ မြန်မာ စကားပြေဖြင့် ဖွဲ့ထားသော ကျမ်းဖြစ်၏။ သက္ကရာဇ် ၈၆၄ ခုနှစ်တွင် ရှင်မဟာ သီလဝံသ ရေးသားပြုစုခဲ့သော [[ရာဇဝင်ကျော်]]မှာ ထင်ရှားတွေ့ရှိ သမျှသော ရာဇဝင်ကျမ်းများတွင် အဟောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ ရာဇဝင်ကျော်ဟူသော အမည်မှာ ရှင်မဟာသီလဝံသ မှည့်ခဲ့ရင်း မည်မဟုတ်၊ နောက်မှခေါ်ကြသော အမည်ဖြစ်၏။ ရှင်မဟာသီလဝံသကမူကား မဟာသမ္မတဝံသ ကျမ်းဟူ၍သာ မှည့်ခဲ့၏။ ရှင်မဟာသီလဝံသသည် သက္ကရာဇ် ၈၈၂ ခုနှစ်ကျော် ကျော်တွင် အင်းဝနေပြည်တော် ရတနာဗိမာန်ကျောင်း တော်ကြီး၌ပင် ပျံလွန်တော်မူသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ရှင်မဟာသီလဝံသ၏ စာတော်စာရင်းမှာ ပါရမီတော်ခန်းပျို့၊ တောင်တွင်းလာပျို့၊ ဆုတောင်းခန်းပျို့၊ သံဝေဂခန်းပျို့၊ ဓမ္မပါလပျို့(ရေးဆဲပျံလွန်တော် မူသောကြောင့် တပည့်ပုဂံဆရာတော်က ဆက်ရေးရာ ၉၁၁ ခုနှစ်၌ ပြီး၏)၊ ကမ္ဘာလောင်ပျို့(စာမူမတွေ့ရ၊ တိမ်မြုပ်နေသည်)၊ ဗုဒ္ဓုပ္ပတ္တိပျို့ (ပါရမီတော်ခန်းပျို့ကိုပင် ဆိုလိုသည်ဟု အချို့မှတ်သားကြသည်)၊ တံတားဦးတည် မော်ကွန်း၊ ရွှေနန်းတည်မော်ကွန်း၊ ရွှေနန်းကြော့ရှင်း နန်းဖွဲ့မော်ကွန်း၊ မိတ္ထီလာကန်တော်ဘွဲ့မော်ကွန်း (သျှိသျှားကန်ဘွဲ့ မော်ကွန်းဟုလည်း ခေါ်၏။) ဆုံးမစာ လင်္ကာများ၊ ဧကပိုဒ်၊ အဖြည့်ခံ၊ တောင်တွင်းရွှေပြည် (ပိုဒ်စုံရတုများ)၊ ရာဇဝင်ကျော်၊ ပါရာယနဝတ္ထု၊ မဟာရဟနီတိ၊ နေတ္တိပါဠိတော် နိသျဟောင်း၊ ဆုံးမစကားပုံ အစရှိသော ကျမ်းများနှင့် ရတနာဗိမာန်ကျောင်းတော် ကျောက်စာတို့ဖြစ်၏။ ထိုကျောက်စာမှာ တစ်ကြောင်းလျှင် စာလုံးရေ ၈ဝ ခန့်၊ တစ်ဖက်တွင် ကြောင်းရေ ၅၄၊ တစ်ဖက်တွင် ၃၅ ခန့်ရှိ၏။ === ရှင်မဟာသီလဝံသ ဆုံးမစာများ === # ရိုင်းစိုင်းနီးကပ်၊ မကိုင်းညွတ်ဘဲ၊ မတ်တတ်ထိုး၍ မသွားနှင့်။ # မိဦးဖဦး၊ ဆရာဦးကို၊ ခူး၍အလျင် မစားနှင့်။ # မိဘဆရာ၊ ထားသည့်ဟာကို၊ မျက်နှာကွယ်လျှင်၊ မယူငင်နှင့်။ လိုချင်သောအား၊ စားချင်ငြားက၊ ဝပ်တွားခယ၊ တောင်းပါကြ။ # အသက်ကြီးငယ်၊ ဝါကြီးငယ်ကို လွှဲဖည်မသွေ၊ နှိမ့်ချလေ။ # ဗဟုသုတ၊ တတ်ပါချင်လျှင်၊ သင်သာခိုက်ကို၊ သင်လိုက်ကြ။ # ဝါယာလုံ့လ၊ ကြိုးပမ်းက၊ ရလိမ့်ဉာဏ်ပညာ။ # လိမ္မာသိတတ်၊ လောကဓာတ်၊ တတ်လိမ့်များဂုဏ်အင်။<ref> ဗုဒ္ဓဘာသာတရားတော်(အထက်တန်းအဆင့်)၊ သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန။ ခရစ်နှစ် ၁၉၉၇၊ နှာ - ၅၁၆</ref> ==ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ== ၁။ ရွှေနန်းဘွဲ့မော်ကွန်း၊ ၂။ ထူပါရုံကျောက်စာ၊ ၃။ ရတနာဗိမာန်ကျောင်းကျောက်စာ၊ ၄။ သျှိသျှားကန်တော် (မိတ္ထိလာကန်တော်) ဘွဲ့များ၊ ၅။ ပါရမီတော်ခန်းပျို့၊ ၆။ ဆုတောင်းခန်းပျို့၊ ၇။ နန်းဖွင့်လင်္ကာ၊ ၈။ ဗုဒ္ဓုပ္ပတ္တိပျို့၊ ၉။ ရာဇဝသတီခန်းလင်္ကာ၊ ၁၀။ တံတားဦးတည်မော်ကွန်း၊ ၁၁။ တောင်တွင်းလာပျို့၊ ၁၂။ သံဝေဂခန်းပျို့၊ ၁၃။ ဓမ္မပါလပျို့၊ ၁၄။ ပါရာယနဝတ္ထု၊ ၁၅။ ရာဇဝင်ကျော်၊ ၁၆။ မဟာရဟနီတိ၊ ၁၇။ ဆုံးမစာလင်္ကာ၊ ၁၈။ ဗုဒ္ဓါလင်္ကာရကျမ်း၊ ၁၉။ နေတ္တိပါဠိတော်သျ၊ ၂၀။ နေတ္တိဟာရအကောက်။<ref name="history">{{cite book |title=ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ် |author= လှသမိန် |publisher= ဟံသာဝတီစာအုပ်တိုက် |location= ရန်ကုန်မြို့ |date= ၁၉၆၁ |pages= ၄ }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist| <ref>မြန်မာကဗျာ ရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ)</ref> <ref>{{cite book|title=ရဟန်းစာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ|author= ဘုန်းနွယ်(ရေစကြို)၊ အရှင်ဧသိက(ဘုန်းနွယ်) |location =စာပေရောင်ခြည်ကျောင်း၊ အောင်မြေသာသူဌေးတိုက် ရေစကြိုမြို့}}</ref> }} == ဆက်လက်လေ့လာရန် == # ဒေါ်မြင့်မြင့်သန်း တည်းဖြတ်သော ပါရမီတော်ခန်းပျို့ နိဒါန်းမှ သျှင်မဟာသီလဝံသအတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ # မြန်မာစာညွန့်ပေါင်းကျမ်း- ပထမတွဲ # မြန်မာစာပေသမိုင်း၊ ဆုံးမစာပေါင်းချုပ်၊ ကဗျာသာရတ္ထသင်္ဂြိုဟ်၊ ကဝိလက္ခဏဒီပနီ၊ သာသနာလင်္ကာရစာတမ်း၊ မြန်မာစကားပြေ လက်ရွေးစင်အဖြေ၊ ကဝိသေနင်္ဂဗျူဟာကျမ်း၊ ဦးဖိုးကျားမှတ်စု # ၁၉၆ဝ-ခု၊ ဧပြီလထုတ်၊ ယဉ်ကျေးမှုမဂ္ဂဇင်းမှ ' သံဝေဂခန်းပျို့ သျှင်မဟာသီလဝံသမရေး ' ဆောင်းပါး # ပိဋကတ်သမိုင်းစာတမ်း၊ ပေါရာဏကထာဋီကာ၊ ကန်တော်မင်းကျောင်းမေတ္တာစာအဖြေ၊ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:သီလဝံသ၊ ရှင်မဟာ}} {{အင်းဝခေတ်}} {{Lifetime|၁၄၅၃|၁၅၁၈}} [[Category:အင်းဝခေတ်]] [[Category:ရှေးခေတ်မြန်မာ ကဗျာစာဆိုတော်များ]] [[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ]] tmqv7meps65e4vf1kjwc3wdjln6iqd4 0 5722 1046506 1040064 2026-08-04T20:42:13Z Naingli 144794 1046506 wikitext text/x-wiki <table class="wikitable" style="width:100%; background-color:#f8f9fa; border: 2px solid #3366cc; border-collapse: collapse; font-family: sans-serif;"> <caption><b style="font-size: 1.2em; color: #b71c1c;">မြန်မာဂီတဘုရင်မကြီး ဒေါ်မာမာအေး၏ အထွေထွေ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်များ</b></caption> <thead> <tr style="background-color: #3366cc; color: #ffffff; text-align: left;"> <th style="padding: 12px; border: 1px solid #999; width: 30%;">ခေါင်းစဉ်</th> <th style="padding: 12px; border: 1px solid #999; width: 70%;">အသေးစိတ်အချက်အလက်များ</th> </tr> </thead> <tbody> <tr style="background-color: #ffffff;"> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; font-weight: bold; color: #333;">အမည်ရင်း</td> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; color: #444;">မအေးမြင့် (နောက်ပိုင်းတွင် ဖခင်နာမည်စပ်၍ "မာမာအေး" ဖြစ်လာ)</td> </tr> <tr style="background-color: #e3f2fd;"> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; font-weight: bold; color: #333;">ဘွဲ့နာမည်/ဂုဏ်ပြုချက်</td> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; color: #444;">"အသံကဝေမကြီး"၊ မြန်မာပြည်၏ ဂီတဘုရင်မ</td> </tr> <tr style="background-color: #ffffff;"> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; font-weight: bold; color: #333;">မွေးဖွားရက်</td> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; color: #444;">မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၀၄ ခုနှစ်၊ ဒုတိယဝါဆိုလ (ခရစ်နှစ် ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၆ ရက်)</td> </tr> <tr style="background-color: #e3f2fd;"> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; font-weight: bold; color: #333;">မွေးဖွားရာနေရာ</td> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; color: #444;">မြောင်းမြမြို့၊ ရှမ်းကုန်းပိုင်း (ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ)</td> </tr> <tr style="background-color: #ffffff;"> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; font-weight: bold; color: #333;">ကွယ်လွန်ရက်</td> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; color: #444;">၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၉ ရက် (အမေရိကန်အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းစံတော်ချိန် ဇန်နဝါရီ ၈ ရက်)</td> </tr> <tr style="background-color: #e3f2fd;"> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; font-weight: bold; color: #333;">မိဘအမည်များ</td> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; color: #444;">ဖခင် - နှဲဆရာ ဦးအေး၊ မိခင် - ဒေါ်သန်းနှစ် (အဆိုတော် မြောင်းမြသန်း)</td> </tr> <tr style="background-color: #ffffff;"> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; font-weight: bold; color: #333;">အနုပညာသက်တမ်း</td> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; color: #444;">၁၉၅၀ အစောပိုင်းမှ ၁၉၉၈ ခုနှစ်အထိ (နှင့် နိုင်ငံရပ်ခြားရောက်ဘဝအထိ)</td> </tr> <tr style="background-color: #e3f2fd;"> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; font-weight: bold; color: #333;">ထင်ရှားသော ကလောင်နာမည်</td> <td style="padding: 10px; border: 1px solid #ddd; color: #444;">လေးမာ (ကဗျာစာညွန့်နှင့် သီချင်းများရေးသားစဉ်က)</td> </tr> </tbody> </table> '''မာမာအေး''' (၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၄၂ - ၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄) သည် မြန်မာအမျိုးသမီး အဆိုတော် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ အသံကဝေမကြီးဟု တင်စားကြသော အဆိုတော်ကြီး ဒေါ်မာမာအေးကို "မေ့ကွက်ကိုရှာ" သီချင်းအပါအဝင် ဒါဇင်နဲ့ချီတဲ့ သီချင်းကောင်းတွေနဲ့ လူသိများလှပါတယ်။ ၁၉၅၀ အစောပိုင်း ကနေ ၁၉၉၈ ထိ မြန်မာပြည် တေးလောကမှာ ကျင်လည်ခဲ့တဲ့ ဒေါ်မာမာအေးမှာ နာမည်ကြီး သီချင်းတွေက ဒါဇင်နဲ့ချီ များလှပါတယ်။ ပထမဆုံး နာမည်ကျော်ခဲ့တဲ့ "သက်တန့်ပေါ်မှာ ကစားမယ်" ကစပြီး "တရေးချစ်ခွင့်မြင်ရနိုး"၊ "မောင့်အချစ်မျှား"၊ "ချစ်သူ့နယ်မြေ"၊ "တနေ့တော့ မောင်ပြန်လာမည်"၊ "ရောင်နောက်ဆံထုံးပါ" စတဲ့ ခေတ်သစ်ဂန္ထဝင်တေးတွေကို ဒေါ်မာမာအေး ဟစ်ကြွေးခဲ့ပါတယ်။<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=yBP7Ieeb3UA|title=မာမာအေး - ဣန္ဒြေရှင်မ အပါအဝင် ကျော်ကြားသောအငြိမ့်တေးများ|work=youtube|access-date=9 January 2024|date=28 Aug 2021 }}</ref> စိန်စိန်၊ [[တင်တင်မြ]]၊ ထား စတဲ့ သူနဲ့ ခေတ်ပြိုင် အမျိုးသမီးတေးသံရှင်တွေကြား မာမာအေးဆိုပြီး တင်ကျန်ရစ်ခဲ့တဲ့ အဆိုတော်ကြီးဟာ ၁၉၄၂၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ရဲ့ ဗုံးသံ၊ စက်သေနတ်သံတွေကြား မွေးဖွားလာခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။ မိဘနှစ်ပါးလုံးက ဇာတ်သဘင်လောကသားတွေ ဖြစ်ကြလို့ (ဖခင် နှဲဆရာ [[ဦးအေး]]၊ မိခင် ဒေါ်သန်းနှစ် / အဆိုတော် [[မြောင်းမြသန်း]]) မာမာအေး မဖြစ်သေးတဲ့ [[မအေးမြင့်]] ဆိုင်းသံဗုံသံတွေကြားမှာ လူဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၃ဝ၄ ခုနှစ် ဒုတိယ ဝါဆိုလတွင် [[မြောင်းမြမြို့]] ရှမ်းကုန်းပိုင်း၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သုံးနှစ်သမီးကတည်းက ခေတ်သစ်ရာဇဝင်ပြဇာတ်အဖွဲ့မှာ သူသီချင်းဆို ပြဇာတ်ကခဲ့ပါတယ်။ ရှစ်နှစ်သမီးမှာ ရေဒီယိုအသံလွှင့်အဆိုတော် ဖြစ်လာပြီး [[သန်းသန်းမြင့်]]၊ [[မြင့်မြင့်အေး]] နာမည်တွေကို သုံးခဲ့ပါတယ်။ ၁၃ နှစ်သမီးမှာတော့ သက်တန့်ပေါ်မှာ ကစားမယ် သီချင်းနဲ့ နိုင်ငံသိ အဆိုကျော် မာမာအေး ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ မာသီချင်း ခေတ်စားချိန်မှာ ဖခင်နာမည်ကို နောက်ကထည့်ပြီး မာမာအေး ဖြစ်လာခဲ့တာပါ။ [[သန်းသန်းမြင့်]] အမည်ဖြင့် "စန္ဒရား မြမြအေး အပျော်တမ်း တူရိယာ အဖွဲ့"၊ [[မြင့်မြင့်အေး]] အမည် ဖြင့် "ပွင့်ဦး တေးသံ အပျော်တမ်း တူရိယာ အဖွဲ့"၊ "မြင့်သီရိ အပျော်ထမ်း တူရိယာ အဖွဲ့"၊ "ချိုတေးရှင် တူရိယာ အဖွဲ့"၊ [[မာမာအေး]] အမည်ဖြင့် "ရဲသီဟ အပျော်တမ်း တူရိယာ အဖွဲ့"၊ "စစ်ရဲ ဂီတ တူရိယာ အဖွဲ့"၊ "ကေသီပန် တူရိယာ အဖွဲ့"၊ "ဂီတ မာလာ သီချင်းကြီး တူရိယာ အဖွဲ့"၊ "စောင်း ဦးခင်မြင့် သီချင်းကြီး တူရိယာ အဖွဲ့"၊ "မန္တလေး စန္ဒရား ဦးအုန်းမောင် သီချင်းကြီး တူရိယာ အဖွဲ့" တို့တွင် ပါဝင် ဖျော်ဖြေ ခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၅၆၊ ၅၇၊ ၅၈ ခုနှစ်များတွင် ကျောင်းပေါင်းစုံ ကဗျာရွတ် ပြိုင်ပွဲ၌ အလယ်တန်း ပထမဆု ၃ နှစ် ဆက်တိုက် ရရှိ၍ တံခွန်စိုက်ဆု အပ်နှင်းခြင်း ခံရသည်။ ထိုကာလများအတွင်း "'''လေးမာ'''" ကလောင်အမည်ဖြင့် ကဗျာစာညွန့်၊ သီချင်းများလည်း ရေးခဲ့သည်။ == ပညာရေး၊ ဆရာများနှင့် အနုပညာခရီး == လူမမယ်ဘဝထဲက ဇာတ်သဘင်ဂီတနယ်မှာ ကြီးပြင်းခဲ့လို့ မာမာအေးရဲ့ ပညာရေးဟာ မဖြောင့်ဖြူးခဲ့ပါဘူး။ နိုင်ငံကျော်အဆိုတော်ဖြစ်ပေမယ့် အလယ်တန်းလောက်နဲ့ပဲ ပညာရေး စခန်းရပ်ခဲ့ရပါတယ်။ ဂီတပညာကိုတော့ ငယ်စဉ်ကတည်းက [[ရွှေတိုင်အေး]]၊ [[စောင်းဦးဘသန်း]] စတဲ့ ဆရာတွေဆီမှာ သင်ယူခဲ့ပြီး ပြဇာတ်ရုပ်ရှင်မင်းသမီးကြီး အကယ်ဒမီ [[ကြည်ကြည်ဌေး]]ကိုတော့ သူ့ရဲ့ ကြားဆရာအဖြစ် မာမာအေးက သတ်မှတ်အတုယူခဲ့ပါတယ်။ မဟာဂီတသီချင်းကြီးတွေကိုလည်း [[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]၊ [[ဒေါ်အောင်ကြည်]]၊ [[ဒေါ်ဒေလီညွန့်]] စတဲ့ ပညာရှင်ကြီးတွေဆီမှာ အပတ်တကုတ်သင်ယူခဲ့ပါတယ်။ အစောပိုင်းမှာ စစ်ရဲဂီတအဖွဲ့နဲ့ သီဆိုခဲ့ပေမယ့် ငြိမ်းချမ်းရေးလှုပ်ရှားမှုတွေမှာ ပါဝင်လာတဲ့ မာမာအေးကို စစ်တပ်ဘက်က ကန့်ကွက်ခဲ့ပါတယ်။ မာမာအေးကလည်း စန္ဒရားချစ်ဆွေ၊ [[မြတ်လေး]] စတဲ့ သူနဲ့ခင်တဲ့ ဂီတပညာရှင်တွေနဲ့အတူ ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ ကျောင်းသားသီချင်းတွေကို သီဆိုပေးခဲ့ပါတယ်။ ၁၄ နှစ်သမီးအရွယ် ၁၉၅၆ မှာပဲ ပဒေသာကုမ္ပဏီနဲ့ သူ ဓာတ်ပြားစသွင်းခဲ့ပါတယ်။ တချပ်ကို ၁၂ ကျပ်နဲ့ ရောင်းတဲ့ ဓာတ်ပြားတပြားသွင်းခ ငွေငါးဆယ်ပဲ ရလို့ စျေးအနှိမ်ခံခဲ့ရပါတယ်။ ဒီကုမ္ပဏီမှာ အချပ် ၇ဝ ကျော် သွင်းပြီးမှ ၁၉၆၃ မှာ [[တိုးနိုင်ကုမ္ပဏီ]]နဲ့ ချိတ်မိပြီး တချပ်ငါးရာ၊ ဘောနပ်စ် နှစ်သောင်း သီးသန့်ရခဲ့ပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာတော့ သူ့ကို တချပ်ငါးထောင်ထိ ပေးပြီး ဓာတ်ပြားသွင်းကြပါတယ်။ ၁၉၆၁ ကနေ ၁၉၇၇ ထိ [[မြန်မာ့အသံ]]မှာ စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးနှင့် လူမှုဆက်ဆံရေးတပ်ရဲ့ အရပ်သားအရာခံဗိုလ်ဘဝ၊ အရပ်သားဘဝတွေနဲ့ လက်ထောက်ထုတ်လွှင့်ရေးမှူးလုပ်ခဲ့သလို [[ဂီတကောင်စီ]]မှာလည်း အမှုဆောင်နဲ့ ဂီတပဒေသာ မဂ္ဂဇင်းကော်မတီဝင် ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၇၁ မှာတော့ သူကိုယ်တိုင် တေးသံရှင် ဓာတ်ပြားတိုက်ကို တည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၇၆ မှာ အဆိုလေ့ကျင့်ရေးကျောင်း၊ ၁၉၇၇ မှာ မာမာအေး တေးဂီတလုပ်ငန်းတွေ လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ဂီတအပြင် ရုပ်ရှင်ဘက်ကိုလည်း သူထိတွေ့ခဲ့ပြီး ၁၉၇၂ က "မြခြူသံ" ဇာတ်ကားမှာ [[မြတ်လေး]]၊ [[တွံတေးသိန်းတန်]]၊ [[ကြည်ကြည်ဌေး]] တို့နဲ့အတူ သရုပ်ဆောင်ကာ နာမည်ကြီးခဲ့ပါတယ်။ ရှစ်ပတ်ရုံတင်တာနဲ့ ငွေတသိန်းခွဲဝင်တဲ့ ဇာတ်ကား ဖြစ်ပါတယ်။ == မြန်မာပြည်ရဲ့ ဂီတဘုရင်မနှင့် ပရိသတ်အလွှာစုံ == ၁၉၆ဝ ကျော်ကနေ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်လယ်ပိုင်းတွေထိ မြန်မာပြည်မှာ တောရောမြို့ပါ နာမည်ကြီးခဲ့တဲ့ ကျား မ အဆိုတော်နှစ်ဦး ရှိခဲ့ရာမှာ တစ်ဦးက [[တွံတေးသိန်းတန်]] ဖြစ်ပြီး နောက်တစ်ဦးကတော့ မာမာအေး ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့နှစ်ဦး သီဆိုခဲ့တဲ့တေးတွေကလည်း တစ်ယောက်ကို ထောင်ချီ ရှိခဲ့ပါတယ်။ [[ဝင်းဦး]]၊ [[တင်တင်မြ]]၊ မောင်မောင်ကြီး စတဲ့ သူနဲ့ ခေတ်ပြိုင် နာမည်ကြီးတွေ ရှိကြပေမယ့် သူတို့နှစ်ယောက်လိုတော့ လူထုကြားက အလွှာစုံ နေရာစုံက အားပေးအခံရဆုံး အဆိုတော်ကတော့ မရှိခဲ့ပါဘူး။ မာမာအေးဆိုခဲ့တဲ့ သီချင်းတွေ များလွန်းလို့ ဘယ်လောက်ရှိမှန်း သူကိုယ်တိုင်မသိပေမယ့် ၁၉၅၅ ကနေ ၁၉၇၅ ကြား တနှစ်ကို ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားငါးဆယ်အတွက် သုံးပုဒ်စီနှုန်းနဲ့ ရုပ်ရှင်တေးအပုဒ် သုံးထောင်လောက် သီဆိုဖူးတယ်လို့ သူကိုယ်တိုင်တွက်ပြခဲ့ဖူးပါတယ်။ စာရေးဆရာမ [[ဂျူး]]က မီဒီယာနှင့် ဂျင်ဒါ ဆောင်းပါးမှာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ် မြန်မာတေးလောကမှာ မေလှမြိုင်၊ [[တင်တင်မြ]]၊ မာမာအေး၊ [[ချိုပြုံး]] ကနေ [[ရီရီသန့်]]အထိ အမျိုးသားပရိသတ်က လေးလေးစားစား နှစ်သက်ကြတဲ့ အဆိုတော်တွေဖြစ်ကြောင်း ရေးသားခဲ့ပါတယ်။ အမျိုးသမီးအဆိုတော်တွေရဲ့ ရင်ထဲကလာတဲ့အသံဟာ အမျိုးသမီးပရိသတ်တွေအတွက် ကိုယ်စားပြုဖွင့်ဟ ပေးသလို ရှိတယ်လို့လည်း ဂျူးက ဆိုပါတယ်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းကတော် ဒေါ်ခင်မေသန်းကနေ ကျေးလက်က လယ်သူမကြီးထိ ပရိသတ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။ မဟာဂီတကနေ ခေတ်ဟောင်း၊ ကာလပေါ်၊ ဘာသာရေး၊ အချစ်၊ ကျေးလက်အကြိုက်၊ ခေတ်ပေါ် စတီရီယိုတေးအထိ အမျိုးအစားစုံလင်စွာ သီဆိုခဲ့ပါတယ်။ ကိုသက်ဦးရေးတဲ့ "ယုံတမ်းစကား"၊ "ယုံရခက်ခက်"၊ "သီတာရေစင်"၊ "သည်လမ်းသည်စခန်း"၊ "နှင်းပျောက်တဲ့နွေ" စတဲ့ အိမ်ထောင်ရေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အမျိုးသမီးခံစားချက်တေးတွေ၊ စန္ဒရားချစ်ဆွေ၊ စန္ဒရားလှထွတ်တို့ရေးတဲ့ "ချစ်အဓိပ္ပာယ်"၊ "ချစ်ပါရဲ့လား မေးစမ်းချင်"၊ "မချစ်လျှင်မလှ ချစ်လျှင်လှ၏" စတဲ့ တေးတွေ ကျော်ကြားခဲ့ပါတယ်။ "သာချို"၊ "ရွှေကျောင်းပျော်" စတဲ့ တေးတွေနဲ့ ကျေးလက်ပရိသတ်ကို အခိုင်အမာယူနိုင်ခဲ့တဲ့အပြင် "စိန်နားကပ်ကြီးပန်ရမလို"၊ "ပျို့မောင်ဖုန်း" စတဲ့ ဓာတ်ပြားတေးတွေကလည်း တောရောမြို့ပါ လူကြိုက်များခဲ့ပါတယ်။ "စဉ်းစားကာ နေရအုန်းမယ်" လို စတီရီယိုပုံစံတေးတွေထိ သီဆိုခဲ့ပါတယ်။ မကြည်အောင်၊ စိန်ပါတီနဲ့ [[မေရှင်]] စတဲ့ ခေတ်ဟောင်းအဆိုတော်ကြီးတွေရဲ့ "သာသနာ့ ဒါယကာ"၊ "ပဉ္စင်းအမ" စတဲ့ ဘာသာရေးပြန်ဆိုတေးတွေနဲ့လည်း ကျော်ကြားခဲ့ပါတယ်။ == နိုင်ငံရေးနှင့် လူမှုရေးလှုပ်ရှားမှုများ == ဦးနု၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေ၀င်းနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ခင်ညွန့်ခေတ်ထိ နေရာရ အရေးပေးခံခဲ့ရတဲ့ နိုင်ငံတော် အဆိုတော်တစ်ယောက် ဖြစ်ပါတယ်။ စစ်ရဲတပ်အဆိုတော်ဘဝကတည်းက ရန်ကုန် နေပြည်တော် တိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးကြီး ကြည်မောင်အိမ်မှာ အနောက်တိုင်း ဂန္ထ၀င်တေးကြီးဘွဲ့ကြီး ဓာတ်ပြားတွေကို နားရည်ဝခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၆၂ နောက်ပိုင်းမှာ လေတပ်ဦးစီးချုပ်နဲ့ ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံ ဗိုလ်မှူးချုပ်သောင်းဒန် စပ်ဆိုတဲ့ "သံသာလေကမ်းတိုင်" သီချင်းကို သူသီဆိုခဲ့ပါတယ်။ ရန်ကုန်တော်လှန်ရေးပန်းခြံနေရာက ကပ္ပလီကွက်သစ်လို ရေရှား လျှပ်စစ်မီးမရှိတဲ့ ကျူးကျော်ရပ်ကွက်မှာ နေခဲ့ရသူဖြစ်လို့ ငြိမ်းချမ်းရေး၊ သာယာဝပြောရေးတွေကို လေ့လာပြီး လက်ဝဲစာပေတွေ ဖတ်ရှုခဲ့ရာက [[မြတ်လေး]]၊ စန္ဒရားချစ်ဆွေ စတဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးလိုလားသူတွေနဲ့ ရင်းနှီးခဲ့ပြီး တပ်က ငြိုငြင်သတိပေးခဲ့ပါတယ်။ မြန်မာ့အသံမှာ အလုပ်လုပ်စဉ်က အနုပညာမပါတဲ့ ဝါဒဖြန့်သီချင်းတွေ ဆိုခိုင်းတာကိုလည်း စိတ်ညစ်ခဲ့ရပါတယ်။ ၁၉၈၈ ဆန္ဒပြပွဲတွေမှာ ပါဝင်ချင်လို့ ဒုတိယခင်ပွန်း လမ်းစဉ်ပါတီအမတ်ဟောင်း ဦးဇော်လင်းကို ခွင့်တောင်းရာ ခွင့်မပြုတဲ့အတွက် အိမ်ထောင်အပြိုကွဲခံပြီး ဆန္ဒပြရာမှာ ပူးပေါင်းခဲ့သလို "အောင်ပွဲဆက်ဆက်ခံဦးမည်"၊ "ခွပ်ဒေါင်းနဲ့အတူတိုက်" စတဲ့ ကျောင်းသားသီချင်းတွေကို သီဆိုကူညီခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၈၉ မှာတော့ အမျိုးသားဂီတပညာရှင်များအဖွဲ့ချုပ်ကို စန္ဒရားလှထွတ်နဲ့အတူ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်း နဝတအစိုးရက ဖျက်ခိုင်းချိန်မှာ နုတ်ထွက်ခဲ့ပါတယ်။ == နိုင်ငံရပ်ခြားရောက်ဘဝနှင့် ကွယ်လွန်ခြင်း == ၁၉၉၈ က ဗြိတိန်မှာ ဘာမင်ဟမ် ဘုန်းကြီးကျောင်းပွဲအတွက် သီချင်းလာဆိုပေးရင်း မြန်မာပြည် မပြန်နိုင်ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ အမေရိကန်ကို ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ရင်း ဆေးပညာသင်တန်းတွေ တက်ခဲ့သလို မြန်မာလှုပ်ရှားတက်ကြွသူတွေအတွက် ကူညီခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၀၇ ရွှေဝါရောင်တော်လှန်ရေးမှာတော့ "အသည်းနာ ကမ္ဘာမကြေ" သီချင်းက လေလှိုင်းကနေ မြန်မာပြည်ထဲ ရိုက်ခတ်ခဲ့ပါတယ်။ ပြည်တွင်းမှာ ရုပ်သံနဲ့ စာနယ်ဇင်းတွေမှာ အမည်ဖော်ပြလို့မရတာတွေ ဖြစ်ခဲ့ပေမယ့် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းအစီအစဉ်ကနေ "ပြောပြစရာတွေလည်း တပုံကြီး ရှိသေးတယ်" ကဏ္ဍကို နှစ်ချီထုတ်လွှင့်ကာ မြန်မာ ခေတ်ဟောင်းနဲ့ ခေတ်ပေါ်ဂီတမှတ်တမ်းကြီးလို ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၁၂ မြန်မာပြည်မှာ နိုင်ငံရေးတင်းမာမှုတွေ လျော့ကျပြီးနောက် ၂၀၁၃ မှာ မြန်မာပြည်ကို ပြန်လာပြီး ဖျော်ဖြေပွဲတွေ လုပ်ပေးခဲ့ပေမယ့် ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် အိပ်မက်တွေ ပျက်ခဲ့ရပြီး အမေရိကန်မှာ ခေါင်းချခဲ့ရပါတယ်။ ဒေါက်တာလှဘူးအပါအဝင် ဂီတမြတ်နိုးသူတွေက မြန်မာဂီတမျိုးဆက်တွေကြား တံတားထိုးပေးခဲ့သူ၊ လူငယ်မျိုးဆက်သစ်တွေကို ထွေးပွေ့ကူညီခဲ့သူအဖြစ် ပြောစမှတ်ပြု ကျန်ရစ်ကြပါတယ်။ == ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်းများ == * ၁၉၇၁ ခုနှစ် - “'''တေးသံရှင်ဓာတ်ပြားထုတ်လုပ်ရေး'''” တည်ထောင်ခြင်း (သိုးကလေးမေမေ လုံးချင်းဝတ္ထု ရေးသားခဲ့) * ၁၉၇၆ ခုနှစ် - “'''အေး အဆိုလေ့ကျင့်‌ရေးကျောင်း'''” တည်ထောင်ခြင်း * ၁၉၇၇ ခုနှစ် - “'''မာမာအေး တေးဂီတလုပ်ငန်း'''” နှင့် '''စတူဒီယို - အေ အသံသွင်းခန်း''' လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ခြင်း == အသင်းအဖွဲ့တာဝန်များ == * မြန်မာနိုင်ငံ၏ '''ခေတ်ပေါ်တေးဂီတကောင်စီ''' အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် နှင့် '''ဂီတပဒေသာမဂ္ဂဇင်း''' ကော်မတီဝင် * ၁၉၈၉ ခုနှစ် - '''အမျိုးသားဂီတပညာရှင်များအဖွဲ့ချုပ်''' အတွင်းရေးမှူး (၁) * ၁၉၉၅ ခုနှစ် - ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၏ '''မဟာဂီတ သီချင်းကြီးများ စိစစ်ရေးနှင့် ဂီတသင်္ကေတ မှတ်တမ်းပြုရေး ကော်မတီ''' အဖွဲ့ဝင် နှင့် '''စည်းဝါးသံကျ စိစစ်ရေးအဖွဲ့''' အတွင်းရေးမှူး * ၁၉၉၅ နှင့် ၁၉၉၇ ဆိုကရေးတီး ပြိုင်ပွဲများတွင် '''အဆိုအဖွဲ့ (မဟာဂီတ)''' အတွင်းရေးမှူး * လန်ဒန်မြို့ အခြေစိုက် '''ဘီဘီစီ မြန်မာပိုင်း အစီအစဉ်'''မှတဆင့် "ပြောပြစရာ တွေလည်း တပုံကြီး ရှိသေးတယ်" အသံလွှင့်ခြင်း * '''မိုးမခ Radio and Multimedia''' ၏ အကြံပေး == ဘဝနိဂုံး == ၂၀၂၄ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ရက် အမေရိကန် အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းစံတော်ချိန် ညနေ ၆နာရီ ၂၈မိနစ်၊ မြန်မာစံတော်ချိန် ဇန်နဝါရီ ၉ ရက် မနက် ၅နာရီ၅၈မိနစ် တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/633046|title=မြန်မာဂန္ထဝင် အဆိုတော်ကြီး မာမာအေး ကွယ်လွန်|work=DVB Burmese|access-date=၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄|date=၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}</ref> == ထုတ်လွှင့်ထွက်ရှိခဲ့သော ရေဒီယိုတေး၊ ဓာတ်ပြား၊ တေးစု နှင့် ရုပ်ရှင်တေးများ == # ကံ့ကော်တစ်ထောင် # ကောက်စိုက်မ # ကျွဲမ # ခက်ခက်ကိုမှလိုချင်တယ် # ချစ်စရာမချမ်းဘော (တိုးနယား ဓာတ်ပြား) # ချစ်ပါရမီ ([[နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်|နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်]]) # ချစ်အဓိပ္ပါယ် (ဝင်းစန္ဒာ ဓာတ်ပြား) # ချမ်းမြေ့ပါ‌စေ (ရုပ်ရှင်ဇာတ်ဝင်တေး) # ငယ်ချစ်ဟောင်းနဲ့နှစ်ပေါင်းများစွာ # စိန်နားကပ်ကြီးပန်ရမလို (ဓာတ်ပြား) # ဇမ္ဗူရစ်ရွှေ # တချစ်တည်းချစ် အပါအဝင် [[မြို့မငြိမ်း]]၏ သီချင်းများ # တမာပန်းကလေးနဲ့ အညာမန်းမရွေး ([[ဝင်းဦး]]၊ [[တင်တင်မြ]]၊ [[ရီရီသန့်]]၊ [[တင်တင်လှ]]၊ [[ဥမ္မာ]] တို့နှင့် တွဲဖက်) # တရေးချစ်ခွင့်မြင်ရနိုး (တိုးနယား ဓာတ်ပြား) # တို့ပြည်ထောင်စုသား (‌ ရေဒီယိုတေး) # နန်းမြို့တော်မှ နိဒါန်း သဝဏ်လွှာ (၁၉၈၇) # နှင်းပျောက်တဲ့ နွေ (ဝင်းစန္ဒာ ဓာတ်ပြား) (ရုပ်ရှင်ဇာတ်ဝင်တေး) # နှစ်ကံပြိုင်ဖစာ (၁၉၈၆) # ပုပ္ပါးစံ # ဗောဓိရွှေကျောင်း # ဘယ်သူတွေရူးသလဲ အပါအဝင် မာမာအေးတကိုယ်တော် လက်ရွေးစင်တေးများ (ဂီတစာဆို စိန်မောင်မြင့် ကျော်ကြားခဲ့သည့်တေးများ၊ ဧည့်အဆိုရှင် [[ဟင်္သာတထွန်းရင်]]) မူပိုင် ရွှေစည်းစိမ်အနုပညာ # မကျည်းတန် ရင်ဖွင့်လိုက်ပြီ # မမဲညို # မင်္ဂလာမောင်မယ် (တေးအတွဲ ၁၁) မူပိုင် မာမာအေး တေးဂီတလုပ်ငန်း # မင်းကုသ ခေတ်ဟောင်း ပြန်ဆိုတေး (ဝင်းဦး၊ [[ချိုပြုံး]] တို့နှင့် တွဲဖက်) # မောင့်အချစ်မျှား # မေတ္တာ‌ပေါင်းကူး (‌ [[မေဆွိ]] နှင့် တွဲဖက်) # မေတ္တာလမ်းကလေး ဒဂုန်အမှတ် (၂) (ဝင်းဦး၊ တင်တင်မြ၊ ရီရီသန့် တွဲဖက်) # မုန့်စား # ယောက်မ အပါအဝင် ခေတ်အကြိုက် တေးပဒေသာ # ရတနာပုံ (ဂီတစာဆို ပန်တျာချစ်လှိုင်၊ မူပိုင် တေးပုလဲ ကိုဘမြင့်၊ အသံဖမ်း တိုနီလင်း၊ စတူဒီယို တေးဂီတ စန္ဒယားထွန်းထွန်းလေး နှင့် ဆိုင်း စိန်ထွန်းအောင်၊ ဧည့်သည်ဂီတပညာရှင် စန္ဒယားတင်ဝင်းလှိုင်မေတ္တာဖြင့်ကူညီတီးခတ်ပေးသည်) # ရွှေခြည် ငွေခြည် ပိုးကြိုးသီ ([[လွှမ်းမိုး]] နှင့် တွဲဖက်) # ရောင်တော်ဘွဲ့ # ရယ်ရွှင်ပြုံးတုံ့မပြုံးတုံ့ # လောကီမင်္ဂလာဆယ့်နှစ်ပါး # လက်ရွေးစင် ပွဲဝင်တေး အမှတ် (၁) # လက်ရွေးစင် ပွဲဝင်တေး အမှတ် (၂) # လွန်းပျံယာဉ် # လွမ်းတေး # သာချို # သူတို့အကြိုက်တေး (၁၉၉၃) # သစ္စာလေးပါး နှင့် ဝိပါတ်တော် ၁၂ ပါး (ဝင်းဦး နှင့် တွဲဖက်) # အကောင်းတကာ့ အကောင်းဆုံး တေး (၁) # အကောင်းတကာ့ အကောင်းဆုံး တေး (၂) # အကောင်းတကာ့ အကောင်းဆုံး တေး (၃) # အညာတခွင် အပါအဝင် မြန်မာ့ရိုးရာ စားစရာ ကစားစရာ တေးများ (၁၉၉၆) # အနားမှာ‌‌ နေပါ # အပျိုရံမလေး မကျည်းတန် # အရိပ်ပမာ (တိုးနယား ဓာတ်ပြား) # အာယားမ အပါအဝင် စင်တော်‌ကောက် တေးပုလဲသွယ် # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ တေးဇာတ်လမ်း (‌ [[မောင်မောင်ကြီး]]၊ [[ကိုမင်းနောင်]] တွဲဖက်) # အောင်နိမိတ် # အောင်ခြင်းရှစ်ပါး # အောင်ခြင်းရှစ်ပါး နှင့် နုပျိုထား‌သော ချစ်တေးအိုများ # အိန္ဒြေရှင်မ == ကိုးကား == {{lifetime|၁၉၄၂|၂၀၂၄ }} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] mbtnl2cedco09tx24cx6ea276xjydlm 0 5819 1046468 956787 2026-08-04T14:40:22Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* အ.ထ.က */ 1046468 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" | {| class="wikitable" |စမ်းချော<ref>စမ်းချောင်း</ref>င်း |} |} * [[အ.ထ.က(၁)စမ်းချောင်း]] * [[အ.ထ.က(၂)စမ်းချောင်း]] * [[အ.ထ.က(၃)စမ်းချောင်း]] ==[[ဒဂုံမြို့နယ်]]== ===အ.ထ.က=== * [[အ.ထ.က(၁)ဒဂုံ]] * [[မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း၊ ရန်ကုန်|အ.ထ.က(၂)ဒဂုံ]] ယခင် မြို့မအထက်တန်းကျောင်း * [[အ.ထ.က(၃)ဒဂုံ]] ===အ.လ.က=== * [[အ.လ.က(၁)ဒဂုံ]] ===အ.မ.က=== * [[အ.မ.က(၁)ဒဂုံ]] * [[အ.မ.က(၂)ဒဂုံ]] <gallery> File:Behs-1-dagon.jpg|အ.ထ.က(၁)ဒဂုံ File:Myoma National School (BEHS No. 2 Dagon).JPG|အ.ထ.က(၂)ဒဂုံ File:BEHS 3 Dagon.jpg|အ.ထ.က(၃)ဒဂုံ </gallery> ==[[လသာမြို့နယ်]]== ===အ.ထ.က=== * [[အ.ထ.က(၁)လသာ]] * [[အ.ထ.က(၂)လသာ]] ===အ.လ.က=== * [[အ.လ.က(၁)လသာ]] ===အ.မ.က=== * [[အ.မ.က(၁)လသာ]] * [[အ.မ.က(၂)လသာ]] * [[အ.မ.က(၃)လသာ]] <gallery> File:BEPS 1 Latha.JPG|အ.မ.က(၁)လသာ File:BEHS 1 Latha.JPG|အ.ထ.က(၁)လသာ File:Basic Education High School No. 2 Latha.JPG|အ.ထ.က(၂)လသာ </gallery> ==[[ကမာရွတ်မြို့နယ်]]== ===အ.ထ.က=== * [[အ.ထ.က(၁)ကမာရွတ်]] * [[အ.ထ.က(၂)ကမာရွတ်]] * [[အ.ထ.က(၃)ကမာရွတ်]] * [[အ.ထ.က(၄)ကမာရွတ်]] * [[အ.ထ.က(၅)ကမာရွတ်]] * [[ပညာရေးတက္ကသိုလ် လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း|အ.ထ.က လေ့ကျင့်ရေး]] ===အ.လ.က=== * [[အ.လ.က(၁)ကမာရွတ်]] * [[အ.လ.က(၂)ကမာရွတ်]] ===အ.မ.က=== * [[အ.မ.က(၁)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၂)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၄)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၆)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၇)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၈)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၉)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၁၀)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၁၁)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၁၄)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၁၅)ကမာရွတ်]] <gallery> File:BEHS 2 Kamayut.JPG|အ.ထ.က(၂)ကမာရွတ် </gallery> ==[[ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်]]== ===အ.ထ.က=== * [[အ.ထ.က(၁)ဗိုလ်တထောင်]] * [[အ.ထ.က(၂)ဗိုလ်တထောင်]] * [[အ.ထ.က(၃)ဗိုလ်တထောင်]] * [[အ.ထ.က(၄)ဗိုလ်တထောင်]] * [[အ.ထ.က(၅)ဗိုလ်တထောင်]] * [[အ.ထ.က(၆)ဗိုလ်တထောင်]] စိန်ပေါလ်ကျောင်း (St. Paul's English High School) ===အ.လ.က=== * [[အ.လ.က(၁)ဗိုလ်တထောင်]] ===အ.မ.က=== * [[အ.မ.က(၁)ဗိုလ်တထောင်]] <gallery> File:Basic Education High School No. 2 Botataung.JPG|အ.ထ.က(၂)ဗိုလ်တထောင် File:Basic Education High School No. 4 Botataung.JPG|အ.ထ.က(၄)ဗိုလ်တထောင် File:BEHS 5 Botataung.JPG|အ.ထ.က(၅)ဗိုလ်တထောင် File:6BTT.JPG|အ.ထ.က(၆)ဗိုလ်တထောင် </gallery> ==[[ကျောက်တံတားမြို့နယ်]]== ===အ.ထ.က=== *[[အ.ထ.က ‌‌ကျောက်တံတား|အ.ထ.က ကျောက်တံတား]] ===အ.လ.က=== *[[အ.လ.က ကျောက်တံတား]] ===အ.မ.က=== * [[အ.မ.က(၁)ကျောက်တံတား]] * [[အ.မ.က(၂)ကျောက်တံတား]] * [[အ.မ.က(၄)ကျောက်တံတား]] * [[အ.မ.က(၅)ကျောက်တံတား]] * [[အ.မ.က(၆)ကျောက်တံတား]] ==[[ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်]]== ===အ.ထ.က=== * [[အ.ထ.က(၁)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.ထ.က(၂)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.ထ.က(၃)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.ထ.က(၄)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.ထ.က(၅)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.ထ.က(၆)ကြည့်မြင်တိုင်]] ===အ.လ.က=== * [[အ.လ.က(၂)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.လ.က(၄)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.လ.က(ခွဲ)ဝါးရုံဆိပ်]] ===အ.မ.က=== * [[အ.မ.က(၁)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၂)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၄)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၅)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၆)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၇)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၉)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၁၀)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၁၃)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၁၄)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၁၅)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၁၆)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၁၇)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၁၈)ကြည့်မြင်တိုင်]] ==[[တာမွေမြို့နယ်]]== ===အ.ထ.က=== * [[အ.ထ.က (၁) တာမွေ]] * [[အ.ထ.က (၂) တာမွေ]] * [[အ.ထ.က (၃) တာမွေ]] * [[အ.ထ.က(၄)တာမွေ]] စိန့်ဖရန်စစ်မိန်းခ‌လေးကျောင်း * [[အ.ထ.က(၅)တာမွေ]] စိန့်ဖရန်စစ် ယောက်ျားလေးကျောင်း * [[အ.ထ.က(၁၀)တာမွေ]] ===အ.လ.က=== * [[အ.လ.က(၁)တာမွေ]] * [[အ.လ.က(၂)တာမွေ]] * [[အ.လ.က(၃)တာမွေ]] * [[အ.လ.က(၁၁)တာမွေ]] ===အ.မ.က=== * [[အ.မ.က(၂)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၃)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၄)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၅)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၆)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၇)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၈)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၉)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၁၀)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၁၁)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၁၂)တာမွေ]] ==[[ဗဟန်းမြို့နယ်]]== ===အ.ထ.က=== * [[အ.ထ.က(၁)ဗဟန်း]] * [[အ.ထ.က(၂)ဗဟန်း]] နန်ယန် (Nanyan) ကျောင်း ===အ.မ.က=== * [[အ.မ.က(၃)ဗဟန်း]] * [[အ.မ.က(၃)မူလွန်၊ဗဟန်း]] <gallery> File:Behs 2 bahan.jpg|အ.ထ.က(၂)ဗဟန်း </gallery> ==[[ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်]]== ===အ.ထ.က=== * [[အ.ထ.က(၁)ပုဇွန်တောင်]] * [[အ.ထ.က(၂)ပုဇွန်တောင်]] * [[အ.ထ.က(၃)ပုဇွန်တောင်]] * [[အ.ထ.က(၄)ပုဇွန်တောင်]] <gallery> File:BEHS 1 Pazundaung.jpg|အ.ထ.က(၁)ပုဇွန်တောင် </gallery> === အ.လ.က === .အ.လ.က(၁)ပုဇွန်တောင် .အ.လ.က(၂)ပုဇွန်တောင် .[[အ.လ.က(၃)ပုဇွန်တောင်]] === အ.မ.က === [[အ.မ.က(၃)ပုဇွန်တောင်]] <hiero> စမ်းချောင်း </hiero> * [[အ.ထ.က(၁)စမ်းချောင်း]] * [[အ.ထ.က(၂)စမ်းချောင်း]] * [[အ.ထ.က(၃)စမ်းချောင်း]] * [[အ.ထ.က(၁)ပန်းပဲတန်း]] * [[အ.ထ.က(၂)ပန်းပဲတန်း]] * [[အ.ထ.က(၁)မရမ်းကုန်း]] * [[အ.ထ.က(၂)မရမ်းကုန်း]] * [[အ.ထ.က(၁)တောင်ဥက္ကလာပ]] * [[အ.ထ.က(၂)တောင်ဥက္ကလာပ]] * [[အ.ထ.က(၁)မြောက်ဥက္ကလာပ]] * [[အ.ထ.က(၂)မြောက်ဥက္ကလာပ]] * [[အ.ထ.က(၃)မြောက်ဥက္ကလာပ]] * [[အ.ထ.က(၄)မြောက်ဥက္ကလာပ]] * [[အ.ထ.က(၅)မြောက်ဥက္ကလာပ]] * [[အ.ထ.က(၆)မြောက်ဥက္ကလာပ]] * [[အ.ထ.က(၁)လမ်းမတော်]] * [[အ.ထ.က(၂)လမ်းမတော်]] * [[အ.ထ.က(၁)သင်္ကန်းကျွန်း]] * [[အ.ထ.က(၂)သင်္ကန်းကျွန်း]] * [[အ.ထ.က(၁)အလုံ]] * [[အ.ထ.က(၂)အလုံ]] * [[အ.ထ.က(၄)အလုံ]] * [[အ.ထ.က(၁)အင်းစိန်]] * [[အ.ထ.က(၂)အင်းစိန်]] ==[[ကော့မှူးမြို့နယ်]]== *[[အ.ထ.က ကော့မှူး]] *[[အ.ထ.က ဝါးဘလောက်သောက်]] {{DEFAULTSORT:အထက်တန်းကျောင်း}} == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> File:Basic Education High School No. 1 Lanmadaw.JPG|အ.ထ.က(၁)လမ်းမတော် File:BEHS 2 Lanmadaw.JPG|အ.ထ.က(၂)လမ်းမတော် File:Basic Education High School (2) Sanchaung.jpg|အ.ထ.က(၂)စမ်းချောင်း File:BEHS No. 2 Pabedan.JPG|အ.ထ.က(၂)ပန်းပဲတန်း File:Basic Education High School No. 4 Ahlon.JPG|အ.ထ.က(၄)အလုံ </gallery> [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ အထက်တန်းကျောင်းများ]] 8jqi59r5xisu2kpj3ieu24pj9djsgwn 1046478 1046468 2026-08-04T14:53:04Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* အ.ထ.က */ 1046478 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" | {| class="wikitable" |စမ်းချော<ref>စမ်းချောင်း</ref>င်း |} |} * [[အ.ထ.က(၁)စမ်းချောင်း]] * [[အ.ထ.က(၂)စမ်းချောင်း]] * [[အ.ထ.က(၃)စမ်းချောင်း]] ==[[ဒဂုံမြို့နယ်]]== ===အ.ထ.က=== * [[အ.ထ.က(၁)ဒဂုံ]] * [[မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း၊ ရန်ကုန်|အ.ထ.က(၂)ဒဂုံ]] ယခင် မြို့မအထက်တန်းကျောင်း * [[အ.ထ.က(၃)ဒဂုံ]] ===အ.လ.က=== * [[အ.လ.က(၁)ဒဂုံ]] ===အ.မ.က=== * [[အ.မ.က(၁)ဒဂုံ]] * [[အ.မ.က(၂)ဒဂုံ]] <gallery> File:Behs-1-dagon.jpg|အ.ထ.က(၁)ဒဂုံ File:Myoma National School (BEHS No. 2 Dagon).JPG|အ.ထ.က(၂)ဒဂုံ File:BEHS 3 Dagon.jpg|အ.ထ.က(၃)ဒဂုံ </gallery> ==[[လသာမြို့နယ်]]== ===အ.ထ.က=== * [[အ.ထ.က(၁)လသာ]] * [[အ.ထ.က(၂)လသာ]] ===အ.လ.က=== * [[အ.လ.က(၁)လသာ]] ===အ.မ.က=== * [[အ.မ.က(၁)လသာ]] * [[အ.မ.က(၂)လသာ]] * [[အ.မ.က(၃)လသာ]] <gallery> File:BEPS 1 Latha.JPG|အ.မ.က(၁)လသာ File:BEHS 1 Latha.JPG|အ.ထ.က(၁)လသာ File:Basic Education High School No. 2 Latha.JPG|အ.ထ.က(၂)လသာ </gallery> ==[[ကမာရွတ်မြို့နယ်]]== ===အ.ထ.က=== * [[အ.ထ.က(၁)ကမာရွတ်]] * [[အ.ထ.က(၂)ကမာရွတ်]] * [[အ.ထ.က(၃)ကမာရွတ်]] * [[အ.ထ.က(၄)ကမာရွတ်]] * [[အ.ထ.က(၅)ကမာရွတ်]] * [[ပညာရေးတက္ကသိုလ် လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း|အ.ထ.က လေ့ကျင့်ရေး]] ===အ.လ.က=== * [[အ.လ.က(၁)ကမာရွတ်]] * [[အ.လ.က(၂)ကမာရွတ်]] ===အ.မ.က=== * [[အ.မ.က(၁)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၂)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၄)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၆)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၇)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၈)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၉)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၁၀)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၁၁)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၁၄)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၁၅)ကမာရွတ်]] <gallery> File:BEHS 2 Kamayut.JPG|အ.ထ.က(၂)ကမာရွတ် </gallery> ==[[ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်]]== ===အ.ထ.က=== * [[အ.ထ.က(၁)ဗိုလ်တထောင်]] * [[အ.ထ.က(၂)ဗိုလ်တထောင်]] * [[အ.ထ.က(၃)ဗိုလ်တထောင်]] * [[အ.ထ.က(၄)ဗိုလ်တထောင်]] * [[အ.ထ.က(၅)ဗိုလ်တထောင်]] * [[အ.ထ.က(၆)ဗိုလ်တထောင်]] စိန်ပေါလ်ကျောင်း (St. Paul's English High School) ===အ.လ.က=== * [[အ.လ.က(၁)ဗိုလ်တထောင်]] ===အ.မ.က=== * [[အ.မ.က(၁)ဗိုလ်တထောင်]] <gallery> File:Basic Education High School No. 2 Botataung.JPG|အ.ထ.က(၂)ဗိုလ်တထောင် File:Basic Education High School No. 4 Botataung.JPG|အ.ထ.က(၄)ဗိုလ်တထောင် File:BEHS 5 Botataung.JPG|အ.ထ.က(၅)ဗိုလ်တထောင် File:6BTT.JPG|အ.ထ.က(၆)ဗိုလ်တထောင် </gallery> ==[[ကျောက်တံတားမြို့နယ်]]== ===အ.ထ.က=== *[[အ.ထ.က ‌‌ကျောက်တံတား|အ.ထ.က ကျောက်တံတား]] ===အ.လ.က=== *[[အ.လ.က ကျောက်တံတား]] ===အ.မ.က=== * [[အ.မ.က(၁)ကျောက်တံတား]] * [[အ.မ.က(၂)ကျောက်တံတား]] * [[အ.မ.က(၄)ကျောက်တံတား]] * [[အ.မ.က(၅)ကျောက်တံတား]] * [[အ.မ.က(၆)ကျောက်တံတား]] ==[[ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်]]== ===အ.ထ.က=== * [[အ.ထ.က(၁)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.ထ.က(၂)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.ထ.က(၃)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.ထ.က(၄)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.ထ.က(၅)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.ထ.က(၆)ကြည့်မြင်တိုင်]] ===အ.လ.က=== * [[အ.လ.က(၂)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.လ.က(၄)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.လ.က(ခွဲ)ဝါးရုံဆိပ်]] ===အ.မ.က=== * [[အ.မ.က(၁)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၂)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၄)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၅)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၆)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၇)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၉)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၁၀)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၁၃)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၁၄)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၁၅)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၁၆)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၁၇)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၁၈)ကြည့်မြင်တိုင်]] ==[[တာမွေမြို့နယ်]]== ===အ.ထ.က=== * [[အ.ထ.က (၁) တာမွေ]] * [[အ.ထ.က (၂) တာမွေ]] * [[အ.ထ.က (၃) တာမွေ]] * [[အ.ထ.က(၄)တာမွေ]] စိန့်ဖရန်စစ်မိန်းခ‌လေးကျောင်း * [[အ.ထ.က(၅)တာမွေ]] စိန့်ဖရန်စစ် ယောက်ျားလေးကျောင်း * [[အ.ထ.က (၁၀) တာမွေ]] ===အ.လ.က=== * [[အ.လ.က(၁)တာမွေ]] * [[အ.လ.က(၂)တာမွေ]] * [[အ.လ.က(၃)တာမွေ]] * [[အ.လ.က(၁၁)တာမွေ]] ===အ.မ.က=== * [[အ.မ.က(၂)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၃)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၄)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၅)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၆)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၇)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၈)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၉)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၁၀)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၁၁)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၁၂)တာမွေ]] ==[[ဗဟန်းမြို့နယ်]]== ===အ.ထ.က=== * [[အ.ထ.က(၁)ဗဟန်း]] * [[အ.ထ.က(၂)ဗဟန်း]] နန်ယန် (Nanyan) ကျောင်း ===အ.မ.က=== * [[အ.မ.က(၃)ဗဟန်း]] * [[အ.မ.က(၃)မူလွန်၊ဗဟန်း]] <gallery> File:Behs 2 bahan.jpg|အ.ထ.က(၂)ဗဟန်း </gallery> ==[[ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်]]== ===အ.ထ.က=== * [[အ.ထ.က(၁)ပုဇွန်တောင်]] * [[အ.ထ.က(၂)ပုဇွန်တောင်]] * [[အ.ထ.က(၃)ပုဇွန်တောင်]] * [[အ.ထ.က(၄)ပုဇွန်တောင်]] <gallery> File:BEHS 1 Pazundaung.jpg|အ.ထ.က(၁)ပုဇွန်တောင် </gallery> === အ.လ.က === .အ.လ.က(၁)ပုဇွန်တောင် .အ.လ.က(၂)ပုဇွန်တောင် .[[အ.လ.က(၃)ပုဇွန်တောင်]] === အ.မ.က === [[အ.မ.က(၃)ပုဇွန်တောင်]] <hiero> စမ်းချောင်း </hiero> * [[အ.ထ.က(၁)စမ်းချောင်း]] * [[အ.ထ.က(၂)စမ်းချောင်း]] * [[အ.ထ.က(၃)စမ်းချောင်း]] * [[အ.ထ.က(၁)ပန်းပဲတန်း]] * [[အ.ထ.က(၂)ပန်းပဲတန်း]] * [[အ.ထ.က(၁)မရမ်းကုန်း]] * [[အ.ထ.က(၂)မရမ်းကုန်း]] * [[အ.ထ.က(၁)တောင်ဥက္ကလာပ]] * [[အ.ထ.က(၂)တောင်ဥက္ကလာပ]] * [[အ.ထ.က(၁)မြောက်ဥက္ကလာပ]] * [[အ.ထ.က(၂)မြောက်ဥက္ကလာပ]] * [[အ.ထ.က(၃)မြောက်ဥက္ကလာပ]] * [[အ.ထ.က(၄)မြောက်ဥက္ကလာပ]] * [[အ.ထ.က(၅)မြောက်ဥက္ကလာပ]] * [[အ.ထ.က(၆)မြောက်ဥက္ကလာပ]] * [[အ.ထ.က(၁)လမ်းမတော်]] * [[အ.ထ.က(၂)လမ်းမတော်]] * [[အ.ထ.က(၁)သင်္ကန်းကျွန်း]] * [[အ.ထ.က(၂)သင်္ကန်းကျွန်း]] * [[အ.ထ.က(၁)အလုံ]] * [[အ.ထ.က(၂)အလုံ]] * [[အ.ထ.က(၄)အလုံ]] * [[အ.ထ.က(၁)အင်းစိန်]] * [[အ.ထ.က(၂)အင်းစိန်]] ==[[ကော့မှူးမြို့နယ်]]== *[[အ.ထ.က ကော့မှူး]] *[[အ.ထ.က ဝါးဘလောက်သောက်]] {{DEFAULTSORT:အထက်တန်းကျောင်း}} == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> File:Basic Education High School No. 1 Lanmadaw.JPG|အ.ထ.က(၁)လမ်းမတော် File:BEHS 2 Lanmadaw.JPG|အ.ထ.က(၂)လမ်းမတော် File:Basic Education High School (2) Sanchaung.jpg|အ.ထ.က(၂)စမ်းချောင်း File:BEHS No. 2 Pabedan.JPG|အ.ထ.က(၂)ပန်းပဲတန်း File:Basic Education High School No. 4 Ahlon.JPG|အ.ထ.က(၄)အလုံ </gallery> [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ အထက်တန်းကျောင်းများ]] 85yogszdzz9qkhls69puwc3f6fwoh79 1046480 1046478 2026-08-04T14:57:32Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* အ.လ.က */ 1046480 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" | {| class="wikitable" |စမ်းချော<ref>စမ်းချောင်း</ref>င်း |} |} * [[အ.ထ.က(၁)စမ်းချောင်း]] * [[အ.ထ.က(၂)စမ်းချောင်း]] * [[အ.ထ.က(၃)စမ်းချောင်း]] ==[[ဒဂုံမြို့နယ်]]== ===အ.ထ.က=== * [[အ.ထ.က(၁)ဒဂုံ]] * [[မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း၊ ရန်ကုန်|အ.ထ.က(၂)ဒဂုံ]] ယခင် မြို့မအထက်တန်းကျောင်း * [[အ.ထ.က(၃)ဒဂုံ]] ===အ.လ.က=== * [[အ.လ.က(၁)ဒဂုံ]] ===အ.မ.က=== * [[အ.မ.က(၁)ဒဂုံ]] * [[အ.မ.က(၂)ဒဂုံ]] <gallery> File:Behs-1-dagon.jpg|အ.ထ.က(၁)ဒဂုံ File:Myoma National School (BEHS No. 2 Dagon).JPG|အ.ထ.က(၂)ဒဂုံ File:BEHS 3 Dagon.jpg|အ.ထ.က(၃)ဒဂုံ </gallery> ==[[လသာမြို့နယ်]]== ===အ.ထ.က=== * [[အ.ထ.က(၁)လသာ]] * [[အ.ထ.က(၂)လသာ]] ===အ.လ.က=== * [[အ.လ.က(၁)လသာ]] ===အ.မ.က=== * [[အ.မ.က(၁)လသာ]] * [[အ.မ.က(၂)လသာ]] * [[အ.မ.က(၃)လသာ]] <gallery> File:BEPS 1 Latha.JPG|အ.မ.က(၁)လသာ File:BEHS 1 Latha.JPG|အ.ထ.က(၁)လသာ File:Basic Education High School No. 2 Latha.JPG|အ.ထ.က(၂)လသာ </gallery> ==[[ကမာရွတ်မြို့နယ်]]== ===အ.ထ.က=== * [[အ.ထ.က(၁)ကမာရွတ်]] * [[အ.ထ.က(၂)ကမာရွတ်]] * [[အ.ထ.က(၃)ကမာရွတ်]] * [[အ.ထ.က(၄)ကမာရွတ်]] * [[အ.ထ.က(၅)ကမာရွတ်]] * [[ပညာရေးတက္ကသိုလ် လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း|အ.ထ.က လေ့ကျင့်ရေး]] ===အ.လ.က=== * [[အ.လ.က(၁)ကမာရွတ်]] * [[အ.လ.က(၂)ကမာရွတ်]] ===အ.မ.က=== * [[အ.မ.က(၁)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၂)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၄)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၆)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၇)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၈)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၉)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၁၀)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၁၁)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၁၄)ကမာရွတ်]] * [[အ.မ.က(၁၅)ကမာရွတ်]] <gallery> File:BEHS 2 Kamayut.JPG|အ.ထ.က(၂)ကမာရွတ် </gallery> ==[[ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်]]== ===အ.ထ.က=== * [[အ.ထ.က(၁)ဗိုလ်တထောင်]] * [[အ.ထ.က(၂)ဗိုလ်တထောင်]] * [[အ.ထ.က(၃)ဗိုလ်တထောင်]] * [[အ.ထ.က(၄)ဗိုလ်တထောင်]] * [[အ.ထ.က(၅)ဗိုလ်တထောင်]] * [[အ.ထ.က(၆)ဗိုလ်တထောင်]] စိန်ပေါလ်ကျောင်း (St. Paul's English High School) ===အ.လ.က=== * [[အ.လ.က(၁)ဗိုလ်တထောင်]] ===အ.မ.က=== * [[အ.မ.က(၁)ဗိုလ်တထောင်]] <gallery> File:Basic Education High School No. 2 Botataung.JPG|အ.ထ.က(၂)ဗိုလ်တထောင် File:Basic Education High School No. 4 Botataung.JPG|အ.ထ.က(၄)ဗိုလ်တထောင် File:BEHS 5 Botataung.JPG|အ.ထ.က(၅)ဗိုလ်တထောင် File:6BTT.JPG|အ.ထ.က(၆)ဗိုလ်တထောင် </gallery> ==[[ကျောက်တံတားမြို့နယ်]]== ===အ.ထ.က=== *[[အ.ထ.က ‌‌ကျောက်တံတား|အ.ထ.က ကျောက်တံတား]] ===အ.လ.က=== *[[အ.လ.က ကျောက်တံတား]] ===အ.မ.က=== * [[အ.မ.က(၁)ကျောက်တံတား]] * [[အ.မ.က(၂)ကျောက်တံတား]] * [[အ.မ.က(၄)ကျောက်တံတား]] * [[အ.မ.က(၅)ကျောက်တံတား]] * [[အ.မ.က(၆)ကျောက်တံတား]] ==[[ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်]]== ===အ.ထ.က=== * [[အ.ထ.က(၁)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.ထ.က(၂)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.ထ.က(၃)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.ထ.က(၄)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.ထ.က(၅)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.ထ.က(၆)ကြည့်မြင်တိုင်]] ===အ.လ.က=== * [[အ.လ.က(၂)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.လ.က(၄)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.လ.က(ခွဲ)ဝါးရုံဆိပ်]] ===အ.မ.က=== * [[အ.မ.က(၁)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၂)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၄)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၅)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၆)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၇)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၉)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၁၀)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၁၃)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၁၄)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၁၅)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၁၆)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၁၇)ကြည့်မြင်တိုင်]] * [[အ.မ.က(၁၈)ကြည့်မြင်တိုင်]] ==[[တာမွေမြို့နယ်]]== ===အ.ထ.က=== * [[အ.ထ.က (၁) တာမွေ]] * [[အ.ထ.က (၂) တာမွေ]] * [[အ.ထ.က (၃) တာမွေ]] * [[အ.ထ.က(၄)တာမွေ]] စိန့်ဖရန်စစ်မိန်းခ‌လေးကျောင်း * [[အ.ထ.က(၅)တာမွေ]] စိန့်ဖရန်စစ် ယောက်ျားလေးကျောင်း * [[အ.ထ.က (၁၀) တာမွေ]] ===အ.လ.က=== * [[အ.လ.က (၁) တာမွေ]] * [[အ.လ.က (၂) တာမွေ]] * [[အ.လ.က (၃) တာမွေ]] * [[အ.လ.က (၁၁) တာမွေ]] ===အ.မ.က=== * [[အ.မ.က(၂)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၃)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၄)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၅)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၆)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၇)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၈)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၉)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၁၀)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၁၁)တာမွေ]] * [[အ.မ.က(၁၂)တာမွေ]] ==[[ဗဟန်းမြို့နယ်]]== ===အ.ထ.က=== * [[အ.ထ.က(၁)ဗဟန်း]] * [[အ.ထ.က(၂)ဗဟန်း]] နန်ယန် (Nanyan) ကျောင်း ===အ.မ.က=== * [[အ.မ.က(၃)ဗဟန်း]] * [[အ.မ.က(၃)မူလွန်၊ဗဟန်း]] <gallery> File:Behs 2 bahan.jpg|အ.ထ.က(၂)ဗဟန်း </gallery> ==[[ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်]]== ===အ.ထ.က=== * [[အ.ထ.က(၁)ပုဇွန်တောင်]] * [[အ.ထ.က(၂)ပုဇွန်တောင်]] * [[အ.ထ.က(၃)ပုဇွန်တောင်]] * [[အ.ထ.က(၄)ပုဇွန်တောင်]] <gallery> File:BEHS 1 Pazundaung.jpg|အ.ထ.က(၁)ပုဇွန်တောင် </gallery> === အ.လ.က === .အ.လ.က(၁)ပုဇွန်တောင် .အ.လ.က(၂)ပုဇွန်တောင် .[[အ.လ.က(၃)ပုဇွန်တောင်]] === အ.မ.က === [[အ.မ.က(၃)ပုဇွန်တောင်]] <hiero> စမ်းချောင်း </hiero> * [[အ.ထ.က(၁)စမ်းချောင်း]] * [[အ.ထ.က(၂)စမ်းချောင်း]] * [[အ.ထ.က(၃)စမ်းချောင်း]] * [[အ.ထ.က(၁)ပန်းပဲတန်း]] * [[အ.ထ.က(၂)ပန်းပဲတန်း]] * [[အ.ထ.က(၁)မရမ်းကုန်း]] * [[အ.ထ.က(၂)မရမ်းကုန်း]] * [[အ.ထ.က(၁)တောင်ဥက္ကလာပ]] * [[အ.ထ.က(၂)တောင်ဥက္ကလာပ]] * [[အ.ထ.က(၁)မြောက်ဥက္ကလာပ]] * [[အ.ထ.က(၂)မြောက်ဥက္ကလာပ]] * [[အ.ထ.က(၃)မြောက်ဥက္ကလာပ]] * [[အ.ထ.က(၄)မြောက်ဥက္ကလာပ]] * [[အ.ထ.က(၅)မြောက်ဥက္ကလာပ]] * [[အ.ထ.က(၆)မြောက်ဥက္ကလာပ]] * [[အ.ထ.က(၁)လမ်းမတော်]] * [[အ.ထ.က(၂)လမ်းမတော်]] * [[အ.ထ.က(၁)သင်္ကန်းကျွန်း]] * [[အ.ထ.က(၂)သင်္ကန်းကျွန်း]] * [[အ.ထ.က(၁)အလုံ]] * [[အ.ထ.က(၂)အလုံ]] * [[အ.ထ.က(၄)အလုံ]] * [[အ.ထ.က(၁)အင်းစိန်]] * [[အ.ထ.က(၂)အင်းစိန်]] ==[[ကော့မှူးမြို့နယ်]]== *[[အ.ထ.က ကော့မှူး]] *[[အ.ထ.က ဝါးဘလောက်သောက်]] {{DEFAULTSORT:အထက်တန်းကျောင်း}} == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> File:Basic Education High School No. 1 Lanmadaw.JPG|အ.ထ.က(၁)လမ်းမတော် File:BEHS 2 Lanmadaw.JPG|အ.ထ.က(၂)လမ်းမတော် File:Basic Education High School (2) Sanchaung.jpg|အ.ထ.က(၂)စမ်းချောင်း File:BEHS No. 2 Pabedan.JPG|အ.ထ.က(၂)ပန်းပဲတန်း File:Basic Education High School No. 4 Ahlon.JPG|အ.ထ.က(၄)အလုံ </gallery> [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ အထက်တန်းကျောင်းများ]] n1js2s9oz9ehalcq1k4dru7ontcn164 0 8623 1046577 880944 2026-08-05T10:59:57Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သင်္ချာပညာရှင်များ]] 1046577 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name =ဒေါက်တာခင်မောင်ဝင်း | image = | birth_name = ခင်မောင်ဝင်း | birth_date = {{birth date|၁၉၄၀|၁၀|၂၃}} | birth_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | death_date = {{death date and age|၂၀၂၁|၈|၃|၁၉၄၀|၁၀|၂၃}} | parents = ခင်မောင်လတ် + [[ခင်မျိုးချစ်]] | nationality =[[မြန်မာနိုင်ငံ]] | religion =[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | education = * မဟာဝိဇ္ဇာ (သင်္ချာ) ([[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]) * ပါရဂူဘွဲ့ (ကွန်းတက္ကသိုလ်) [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]] | occupation =[[သင်္ချာ]] [[ပါမောက္ခ]]၊ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] | spouse = တက္ကသိုလ်ရွှေရီဝင်း | children =အမွှာမောင်နှမ မောင်ရစ် နှင့် ဂျူနီယာဝင်း | known_for =[[စာရေးဆရာ]] | notableworks = သင်္ချာသစ်၊ သင်္ချာအဘိဓာန် }} '''ဒေါက်တာခင်မောင်ဝင်း''' (၂၃ အောက်တိုဘာ ၁၉၄၀–၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၁)သည် ဦးခင်မောင်လတ် နှင့် [[ခင်မျိုးချစ်|ဒေါ်ခင်မျိုးချစ်]]တို့၏ တစ်ဦးတည်းသော သား ဖြစ်သည်။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ == ပညာရေး == ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ကမာရွတ်မြို့နယ်၊ ဝဂ္ဂီကျောင်းတွင် ဆယ်တန်းအောင်သည်။ ၁၉၆ဝ ခုနှစ်တွင် သင်္ချာအထွေထွေဂုဏ်ထူး BA (Gen.Hons) ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ မဟာဝိဇ္ဇာ (သင်္ချာ) MA (Maths) ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၇ဝ တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ Caen (ကွန်း) တက္ကသိုလ်မှ ပါရဂူဘွဲ့ Phd ရရှိခဲ့သည်။ == အိမ်ထောင်ရေး == ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ရွှေရီဝင်း နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး သားနှင့်သမီး အမွှာမောင်နှမ [[မောင်ရစ်]] နှင့် ဂျူနီယာဝင်း တို့ ထွန်းကားခဲ့သည်။ == စာပေရေးရာ == ၁၉၈၇-၈၈ ခုနှစ်တွင် Working people Daily သတင်းစာတွင် အင်္ဂလိပ်လို ဆောင်းပါးများကို တစ်ပတ်ကို ၂ ကြိမ်ခန့် ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၉ဝ နောက်ပိုင်းတွင် အတွေးအမြင်တွင် ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် စတိုင်သစ်၊ ပိတောက်ပွင့်သစ်၊ ချယ်ရီ မဂ္ဂဇင်းများတွင် ဆောင်းပါးများ အလျင်းသင့်သလို ရေးသားခဲ့သည်။ == ဆရာဘဝ == ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သင်္ချာဌာနတွင် ၁၉၆၁ မှစတင်၍ အမူထမ်းခဲ့သည်။ ၎င်းနောက် စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်၊ ရန်ကုန် (၁၉၆၆-၁၉၇၄)၊ ပုသိမ်ဒီဂရီကောလိပ် (၁၉၇၄-၇၆)၊ တက္ကသိုလ်စာပေးစာယူသင်တန်းဌာန (အဝေးသင်တက္ကသိုလ်) ရန်ကုန် (၁၉၇၇-၁၉၉၁) တို့တွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ် စာပေးစာယူ သင်တန်းတွင် အမှုထမ်းနေစဉ် အတွင်း ၁၉၈ဝ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံရှိ Open University တွင် စာပေးစာယူသင်တန်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သင်္ချာဌာနတွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ၃ လသာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သင်္ချာပါမောက္ခရာထူး ဆက်ခံခဲ့ပြီး အနားယူခဲ့သည်။ == ကွယ်လွန်ခြင်း == ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ == ထွက်ရှိခဲ့သောစာအုပ်များ == {{columns-list| # ''သင်္ချာသစ်'' (စာပေဗိမာန်) ၁၉၈၆၊ ၁၉၈၇ # ''အခြေခံသင်္ချာသစ်'' (လောကသစ်စာပေ) ၁၉၉၁ # ''ဂိမ်းသီအိုရီ'' (ဒေါင်းစာပေ) ၂၀၀၂ # ''သင်္ချာပညာတော်သင်ဘဝ'' (ဒေါင်းစာပေ) ၂၀၀၃ # ''ခေတ်သစ်သင်္ချာ'' (စိတ်ကူးချိုချို) ၂၀၀၃ # ''သင်္ချာဝေါဟာရ'' (မုံရွေးစာပေ) ၂၀၀၃ # ''အသက်ကိုဖန်တီးခြင်း'' (ဒေါင်းစာပေ) (တက္ကသိုလ်ရွှေရီဝင်းနှင့်တွဲ၍) ၂၀၀၃ # ''သင်္ချာအတွေးအခေါ်ဆောင်းပါးများ'' (ယူနတီ) (တက္ကသိုလ်ရွှေရီဝင်းနှင့်တွဲ၍) ၂၀၀၄ # ''ဖက်ဇီလောဂျစ်'' (မုံရွေး) ၂၀၀၄ # ''ကွန်ပြူတာသုံးသင်္ချာ'' (မြန်မာ society) ၂၀၀၄ # ''နဝမတန်းသင်္ချာအကြောင်းသိကောင်းစရာ'' (ယူနတီ) ၂၀၀၅ # ''သင်္ချာအဘိဓာန်'' (ဓူဝံစာပေ) (ဂျူနီယာဝင်း နှင့်တွဲ၍)၂၀၀၅ # ''သင်္ချာမိတ်ဆက်'' (မုံရွှေး) ၂၀၀၅ # ''သင်္ချာဝေါဟာရ'' - ၂ (မုံရွေး) ၂၀၀၅ # ''ဒေးကားမိတ်ဆက်'' (မုံရွေး) ၂၀၀၆ # ''ပထမနှစ်သိပ္ပံ'' (အဝေးသင်) (စိတ်ကူးချိုချို) ၂၀၀၆ # ''၁ဝ တန်း သင်္ချာပုစ္ဆာများကို သရုပ်ခွဲလေ့လာနည်း'' (စိတ်ကူးချိုချို) ၂၀၀၆ # ''စကြဝဠာ မိတ်ဆက်'' (မုံရွေး) ၂၀၀၆ (တက္ကသိုလ်ရွှေရီဝင်းနှင့်တွဲ၍) # ''ကမ္ဘာနှင့်အိမ်နီးချင်းဂြိုဟ်များ'' (မုံရွေး) ၂၀၀၇ (တက္ကသိုလ်ရွှေရီဝင်းနှင့်တွဲ၍) # ''ရောင်စုံလှစွာပြည်မြန်မာ'' (ပါရမီ) ၂၀၀၇ (ဒေါ်ခင်မျိုးချစ်ရေး Colourful Burma မှ ဗုဒ္ဓဘာသာအကြောင်း ဆောင်းပါးများ ဘာသာပြန်ဆိုချက်) # ''ပညာအလင်းမိတ်ဆက်'' (မုံရွေး) ၂၀၀၇ # ''ခေတ်သစ်အတွက်ပညာရေး'' (မုံရွေး) ၂၀၀၈ # ''ပညာရှာခြင်းနှင့် မှတ်မိခြင်းမိတ်ဆက်'' (မုံရွေး) ၂၀၀၈ }} === ဘာသာပြန်အချို့နှင့် သိပ္ပံဆောင်းပါးများ === The Light Of English တွင် အင်္ဂလိပ်စာဆောင်းပါးများ၊ English For All တွင် တက္ကသိုလ်ရွှေရီဝင်းနှင့် တွဲ၍ ဒေါ်ခင်မျိုးချစ် ရေးသားခဲ့သော Wonderland Of Burmese Legends ဘာသာပြန်ဆောင်းပါးများ လစဉ်ရေးသားခဲ့သည်။ == ကိုးကား == <references/> * Voice of America Tribute to Dr Khin Maung Win, Interview with Sayar Kyawe. Original Air Date : 25 July 2008. * Burmese Encyclopedia Vol 4, p-742 Printed 1980. {{Lifetime|၁၉၄၀|၂၀၂၁}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဟောင်းများ]] 18qom0yq314oya5z1f3gmx6fv25olp5 0 9461 1046439 1046398 2026-08-04T13:11:44Z ~2026-43035-09 146525 /* ငလျင်ကြီးများ၏ ထင်ရှားသော ဥပမာများ */ 256စိုလင်းကဆန/နိူင်/9/191284/လဆန်အဂါသာ/5-91353/အိုသွေး/1991 1046439 wikitext text/x-wiki {{Short description|ကမ္ဘာမြေကြီး ရုတ်တရက် တုန်ခါမှု}} {{ငလျင်|256စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အိုင်55လမ်ကြာအိမ်အမှတ်50/}} [[File:Quake epicenters 1963-98.png|thumb|350px|၁၉၆၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၈ ခုနှစ်အတွင်း ကမ္ဘာပေါ်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော ငလျင်ဗဟိုချက်များ (Earthquake epicenters) ကို ဖော်ပြထားသည့် မြေပုံ။ ငလျင်အများစုသည် [[ကမ္ဘာ့ကျောက်ချပ်လွှာများ ရွေ့လျားမှု သီအိုရီ|ကမ္ဘာ့ကျောက်ချပ်လွှာကြီးများ]] (Tectonic plates) ၏ အနားသတ်မျဉ်းများနှင့် တစ်ထပ်တည်း ကျနေသည်ကို တွေ့ရသည်။]] '''ငလျင်လှုပ်ခြင်း''' (သို့မဟုတ်) '''ငလျင်''' ({{lang-en|Earthquake}}) ဆိုသည်မှာ [[ကမ္ဘာမြေကြီး]]၏ အပေါ်ယံအလွှာ (Lithosphere) အတွင်း ရုတ်တရက် စွမ်းအင်များ ထွက်ရှိလာပြီး [[ငလျင်လှိုင်း]]များ (Seismic waves) ဖြစ်ပေါ်ကာ ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင် တုန်ခါတုန်လှုပ်ခြင်းကို ခေါ်ဆိုသည်။<ref>{{cite book |last=Tarbuck |first=Edward J. |first2=Lutgens |second2=Frederick K. |title=Earth: An Introduction to Physical Geology |url=https://archive.org/details/earthintroductio0000tarb |year=၂၀၁၆ |publisher=Pearson |isbn=978-0134074252 |language=en}}</ref> ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုသည် မြေကြီးတုန်ခါခြင်း၊ မြေပြင်ရွေ့လျားခြင်း သို့မဟုတ် မြေပြိုခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ငလျင်အများစုသည် ကမ္ဘာ့မြေအောက်ရှိ ပြတ်ရွေ့ကြောများ (Faults) တလျှောက် ကျောက်လွှာပွတ်တိုက်မိရာမှ စုစည်းလာသော အားပြင်းအားစုများ ရုတ်တရက် ပေါက်ကွဲထွက်လာခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ [[ကမ္ဘာ့ကျောက်ချပ်လွှာများ ရွေ့လျားမှု သီအိုရီ|ကမ္ဘာ့ကျောက်ချပ်လွှာကြီးများ]] (Tectonic plates) အချင်းချင်း တိုက်မိခြင်း သို့မဟုတ် ခွဲထွက်ခြင်းတို့ကြောင့်လည်းကောင်း ဖြစ်ပွားရသည်။<ref>{{cite book |last=Shearer |first=Peter M. |title=Introduction to Seismology |url=https://archive.org/details/introductiontose0000shea |year=၂၀၀၉ |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0521882101 |language=en}}</ref> ထို့ပြင် [[မီးတောင်]]ပေါက်ကွဲခြင်း၊ မြေအောက်လှိုဏ်ဂူများ ပြိုကျခြင်းနှင့် လူသားတို့၏ စမ်းသပ်မှုများဖြစ်သော မြေအောက် [[နျူကလီးယား လက်နက်|နျူကလီးယား]] စမ်းသပ်ဖောက်ခွဲမှုများကြောင့်လည်း ငလျင်လှုပ်ခတ်နိုင်ပေသည်။ ငလျင်၏ ပြင်းအားကို [[ရစ်ခ်တာစကေး]] (Richter scale) သို့မဟုတ် Moment magnitude scale (M{{sub|w}}) တို့ဖြင့် တိုင်းတာလေ့ရှိပြီး၊ ကမ္ဘာပေါ်တွင် နှစ်စဉ် ပြင်းအားအဆင့်ဆင့်ရှိသော ငလျင်ပေါင်း သန်းနှင့်ချီ၍ လှုပ်ခတ်လျက်ရှိသော်လည်း အများစုမှာ ပြင်းအားအလွန်နည်းသဖြင့် လူသားတို့ မသိရှိလိုက်ကြပေ။<ref>{{cite web |url=https://www.usgs.gov/faqs/how-many-earthquakes-occur-each-year |title=How many earthquakes occur each year? |website=United States Geological Survey (USGS) |access-date=၁၂ ဇွန် ၂၀၂၆ |language=en}}</ref> သို့ရာတွင် မြို့ပြဒေသများအနီး ပြင်းအားမြင့်မားစွာ လှုပ်ခတ်သော ငလျင်များသည် အသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ်များကို ပျက်စီးဆုံးရှုံးစေနိုင်သည့်အပြင် ပင်လယ်ရေအောက်တွင် လှုပ်ခတ်ပါက ဆိုးရွားလှသော [[ဆူနာမီ]] (Tsunami) ဒီရေလှိုင်းကြီးများကိုပါ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။<ref>{{cite book |last=Bolt |first=Bruce A. |title=Earthquakes |url=https://archive.org/details/earthquakes0000bolt_l0z8 |year=၂၀၀၅ |publisher=W. H. Freeman |isbn=978-0716756187 |language=en}}</ref> == ငလျင်ကြီးများ၏ ထင်ရှားသော ဥပမာများ == [[File:Map of earthquakes 1900-.svg|thumb|upright=1.8|၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အထိ ပြင်းအား ၆.၀ နှင့်အထက် ငလျင်များ ]] [[File:USGS magnitude 8 earthquakes since 1900.svg|thumb|upright=1.8|၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အထိ ပြင်းအား ၈.၀ နှင့်အထက် ငလျင်များ။ ပူဖောင်းများ၏ သုံးဖက်မြင် ထုထည်များသည် သေဆုံးသူအရေအတွက်နှင့် တိုက်ရိုက်အချိုးကျသည်။<ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eqarchives/year/mag8/magnitude8_1900_date.php|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160414014457/http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eqarchives/year/mag8/magnitude8_1900_date.php|url-status=dead|title=USGS: Magnitude 8 and Greater Earthquakes Since 1900|archivedate=April 14, 2016}}</ref>]] မှတ်တမ်းတင်ထားသော သမိုင်းတွင် အဖျက်စွမ်းအား အကြီးမားဆုံး ငလျင်များထဲမှ တစ်ခုမှာ ၁၅၅၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ ရှန်စီးပြည်နယ်၌ လှုပ်ခတ်ခဲ့သော [[၁၅၅၆ ရှန်စီးငလျင်]] ဖြစ်သည်။ လူပေါင်း ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ရပြီး၊ ထို့နောက်တွင် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်မှု၊ ကပ်ရောဂါနှင့် အငတ်ဘေးများကြောင့် ဒေသတစ်ခုလုံး လူဦးရေ ၈၃၀,၀၀၀ အထိ ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/world/most_destructive.php |title=Earthquakes with 50,000 or More Deaths |archive-url=https://web.archive.org/web/20091101175733/http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/world/most_destructive.php |archive-date=November 1, 2009 |url-status=dead |publisher=United States Geological Survey}}</ref> ထိုဒေသရှိ အိမ်အများစုမှာ မြေသားတောင်ကုန်းများကို ထွင်းထုထားသော ယာအိုဒုံး (yaodongs) များဖြစ်ပြီး ထိုအဆောက်အအုံများ ပြိုကျခြင်းကြောင့် အများအပြား သေဆုံးခဲ့ရသည်။ လူပေါင်း ၂၄၀,၀၀၀ မှ ၆၅၅,၀၀၀ အကြား သေဆုံးခဲ့ရသော [[၁၉၇၆ တန်ရှန်ငလျင်]]သည် ၂၀ ရာစု၏ သေဆုံးမှုအများဆုံး ငလျင်ဖြစ်သည်။<ref>Spignesi, Stephen J. (2005). ''Catastrophe!: The 100 Greatest Disasters of All Time''. {{ISBN|0-8065-2558-4}}</ref> [[၁၉၆၀ ချီလီငလျင်]]သည် ၁၉၆၀ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ပြင်းအား ၉. regular ၅ ဖြင့် ငလျင်တိုင်းတာစက်ဖြင့် တိုင်းတာရရှိခဲ့ဖူးသမျှ အကြီးဆုံး ငလျင်ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ဗဟိုချက်သည် [[ချီလီနိုင်ငံ]]၊ Cañete အနီးတွင် ဖြစ်သည်။ ထုတ်လွှတ်လိုက်သော စွမ်းအင်သည် နောက်ထပ် အင်အားအကြီးဆုံး ငလျင်ဖြစ်သော Good Friday ငလျင် (၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၇ ရက်) ၏ နှစ်ဆခန့် ရှိပြီး၊ ထိုငလျင်သည် အလက်စကာရှိ Prince William Sound တွင် ဗဟိုပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.gps.caltech.edu/uploads/File/People/kanamori/HKjgr77.pdf |title=The Energy Release in Great Earthquakes |author=Kanamori Hiroo |publisher=Journal of Geophysical Research |access-date=2010-10-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100723182215/http://www.gps.caltech.edu/uploads/File/People/kanamori/HKjgr77.pdf |archive-date=2010-07-23 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/learn/topics/how_much_bigger.php |title=How Much Bigger? |publisher=United States Geological Survey |access-date=2010-10-10 |archive-date=2011-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110607144219/http://earthquake.usgs.gov/learn/topics/how_much_bigger.php |url-status=live }}</ref> မှတ်တမ်းတင်ထားသော အကြီးဆုံး ငလျင်ဆယ်ခုလုံးသည် [[မဟာတွန်းကန်အား ငလျင်]]များ (megathrust earthquakes) ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဤဆယ်ခုအနက် [[၂၀၀၄ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ ငလျင်]]တစ်ခုတည်းသာ သမိုင်းတစ်လျှောက် သေဆုံးမှုအများဆုံး ငလျင်များထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ === မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဆက်စပ်သော ထင်ရှားသည့် ငလျင်ကြီးများ === မြန်မာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့တက်ကြွလှုပ်ရှားမှုအရှိဆုံးဖြစ်သော အိန္ဒိယကျောက်ချပ်လွှာနှင့် ယူရေးရှားကျောက်ချပ်လွှာတို့ ဆုံတွေ့ရာ နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိနေသဖြင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် ပြင်းထန်သော ငလျင်ဘေးအန္တရာယ်များကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။<ref name="hurukawa2011">{{cite journal |last=Hurukawa |first=Nobuo |display-authors=etal |title=Seismic hazard mitigation in Myanmar: earthquake monitoring and potential sources of great earthquakes |journal=Journal of Seismology |year=၂၀၁၁ |volume=15 |pages=93–108 |doi=10.1007/s10950-010-9210-x |language=en}}</ref> မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အဓိကကျပြီး ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု အများဆုံးဖြစ်စေခဲ့သော ငလျင်ကြီးများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်၊ မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော ပြင်းအား ၇.၃ မဂ္ဂနီကျုရှိ ဤငလျင်သည် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် လူအသေအပျောက် အများဆုံး ငလျင်အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။ [[စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော]]ကို ဗဟိုပြုကာ လှုပ်ခတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး [[ပဲခူးမြို့]]တစ်မြို့တည်းတွင်တင် လူပေါင်း ၅၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ရကာ [[ရန်ကုန်မြို့]]တွင်လည်း ရွှေတိဂုံစေတီတော် အပါအဝင် အဆောက်အအုံများစွာ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ကာ စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၅၅၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name="chhibber1934">{{cite book |last=Chhibber |first=H. L. |title=The Geology of Burma |year=၁၉၃၄ |publisher=Macmillan and Co. |location=London |language=en}}</ref> ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ဆူမားတြားကျွန်းအနီး ရေအောက်ပြတ်ရွေ့ကြောတွင် ဗဟိုပြုလှုပ်ခတ်ခဲ့သော ၉.၁–၉.၃ မဂ္ဂနီကျုရှိ မဟာငလျင်ကြီးကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ဆူနာမီဒီရေလှိုင်းများသည် မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ကမ်းရိုးတန်းဒေသများ (အထူးသဖြင့် ဧရာဝတီတိုင်းနှင့် တနင်္သာရီတိုင်း) သို့ ရိုက်ခတ်ခဲ့ရာ ကမ်းခြေနေ ပြည်သူ ၆၁ ဦးထက်မနည်း အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{cite journal |last=Satake |first=Kenji |display-authors=etal |title=Tsunami heights and damage along the Myanmar coast from the December 2004 Sumatra-Andaman earthquake |journal=Earth, Planets and Space |year=၂၀၀၆ |volume=58 |pages=243–252 |doi=10.1186/BF03353384 |language=en}}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း၊ [[တာချီလိတ်မြို့]]နှင့် တာလေမြို့အနီးတွင် ပြင်းအား ၆.၈ မဂ္ဂနီကျုဖြင့် လှုပ်ခတ်ခဲ့ရာ လူပေါင်း ၇၀ ကျော် သေဆုံးပြီး နေအိမ်နှင့် ဘာသာရေးအဆောက်အအုံ ရာပေါင်းများစွာ ပြိုကျပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/usp000hx4f/executive |title=M 6.8 - Myanmar |publisher=United States Geological Survey |access-date=၁၂ ဇွန် ၂၀၂၆ |language=en}}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သပိတ်ကျင်းမြို့]]အနီး စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောပေါ်၌ ပြင်းအား ၆.၈ မဂ္ဂနီကျုဖြင့် လှုပ်ခတ်ခဲ့ရာ လူ ၂၆ ဦး သေဆုံးပြီး ဆောက်လုပ်ဆဲ ဧရာဝတီမြစ်ကူးတံတား (ရတနာသိင်္ဃ) အပါအဝင် ရှေးဟောင်းဘုရားပုထိုးများစွာ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last=Wang |first=Yu |display-authors=etal |title=The 2012 Mw 6.8 Thabeikkyin, Myanmar, Earthquake: A Rupture of the Sagaing Fault |journal=Bulletin of the Seismological Society of America |year=၂၀၁၄ |volume=104 |issue=6 |pages=2810–2825 |doi=10.1785/0120140081 |language=en}}</ref> === ၂၀၂၅ မန္တလေး-စစ်ကိုင်း ငလျင်ကြီး === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၈ ရက် မြန်မာစံတော်ချိန် မွန်းလွဲ ၁၂ နာရီ ၅၀ မိနစ်ခန့်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း စစ်ကိုင်းမြို့နှင့် [[မန္တလေးမြို့]]အနီးကို ဗဟိုပြု၍ မိုးမင့်စကေး (Moment Magnitude Scale) '''M{{sub|w}} ၇.၇ မှ ၇.၉''' အဆင့်ရှိ လွန်စွာအင်အားပြင်းထန်သော မြေငလျင်တစ်ခု လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။<ref name="wiki2025eq">{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Myanmar-earthquake-of-2025 |title=Myanmar earthquake of 2025: Deaths, Severity, & Facts |publisher=Encyclopedia Britannica |year=၂၀၂၅ |access-date=၁၂ ဇွန် ၂၀၂၆ |language=en}}</ref> အဆိုပါငလျင်ကြီး လှုပ်ခတ်ပြီး ၁၂ မိနစ်အကြာတွင် ပြင်းအား ၆.၇ မဂ္ဂနီကျုရှိ နောက်ဆက်တွဲငလျင် (Aftershock) တစ်ခု ထပ်မံလှုပ်ခတ်ခဲ့သဖြင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု ပိုမိုပြင်းထန်ခဲ့သည်။ ဤငလျင်ကြီးသည် ၁၉၁၂ ခုနှစ် ပြင်းအား ၇.၉ ရှိ မေမြို့ငလျင်နောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သမျှ အကြီးမားဆုံးသော ငလျင်အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။<ref name="wiki2025eq"/> အမေရိကန်ဘူမိဗေဒတိုင်းတာရေးအဖွဲ့ (USGS) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဤငလျင်သည် ကမ္ဘာ့အန္တရာယ်အရှိဆုံး အလျားလိုက်ပြတ်ရွေ့တစ်ခုဖြစ်သည့် [[စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော]] (Sagaing Fault) အောက်ခြေ မိုင် ၆ မိုင် (၁၀ ကီလိုမီတာ) အနက်တွင် တက်ကြွစွာ ရုတ်တရက်လှုပ်ရှားရာမှ စွမ်းအင်များ ပေါက်ကွဲထွက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယကျောက်ချပ်လွှာသည် ယူရေးရှားကျောက်ချပ်လွှာအောက်သို့ တိုးဝင်ရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော မြောက်ဘက်သို့ သိသိသာသာ အရှိန်ပြင်းစွာ ရွေ့လျားမှု (Supershear rupture) ကြောင့် မန္တလေးတိုင်း စဉ့်ကူးမြို့မှသည် ပဲခူးတိုင်း ကျောက်တံခါးမြို့အထိ ကီလိုမီတာ ၅၀၀ ခန့် (မိုင် ၃၁၀ ခန့်) အကွာအဝေးအထိ ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင် အက်ကွဲကြောင်းများ ကွင်းဆက်လိုက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ငလျင်ဗဟိုချက်အနီးတွင် မြေပြင်သည် ဘေးတိုက် ၃ မီတာမှ ၅ မီတာအထိ အဆမတန် ရွေ့လျားသွားခဲ့သည်။<ref name="wiki2025eq"/> ငလျင်ကြောင့် မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်း၊ နေပြည်တော်၊ မကွေး၊ ပဲခူးနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း အပါအဝင် တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် ၁၀ ခုခန့် ထိခိုက်ခံစားခဲ့ရပြီး လူပေါင်း ၃,၈၀၀ ကျော် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ကာ ၅,၁၀၀ ကျော် ပြင်းထန်စွာ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref name="unicef2025">{{cite web |url=https://www.unicef.org/myanmar/my/powerful-earthquake-rocks-myanmar-Myan |title=ငလျင်ကြီးအပြီး ရက်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော်အကြာတွင် မြန်မာ့ကလေးငယ်များ အခြေအနေ |publisher=UNICEF Myanmar |year=၂၀၂၅ |access-date=၁၂ ဇွန် ၂၀၂၆ |language=my}}</ref> ငလျင်လှုပ်ခတ်ချိန်သည် သောကြာနေ့ နေ့လယ်ပိုင်း ဝတ်ပြုချိန်ဖြစ်သဖြင့် ဝတ်ပြုနေသူများရှိရာ ဗလီအချို့နှင့် ဘာသာရေးအဆောက်အအုံများ ပြိုကျမှုကြောင့် လူသေဆုံးမှု ပိုမိုများပြားခဲ့ရသည်။<ref name="wiki2025eq"/> သမိုင်းဝင် ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံများနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများစွာ ပြိုကျပျက်စီးခဲ့ရာ အထင်ကရ နေရာများဖြစ်သော နှစ်ပေါင်း ၉၀ ကျော် သက်တမ်းရှိ [[ဧရာဝတီမြစ်]]ကူး ရှေးဟောင်း အင်းဝတံတား (စစ်ကိုင်းတံတားဟောင်း) အပိုင်းအချို့ ပြိုကျခဲ့သည်။<ref name="unops2025">{{cite web |url=https://myanmar.un.org/en/291866-initial-situation-report-earthquake-central-myanmar-28-march-2025 |title=Initial Situation Report: Earthquake in Central Myanmar 28 March 2025 |publisher=United Nations in Myanmar |year=၂၀၂၅ |access-date=၁၂ ဇွန် ၂၀၂၆ |language=en |archive-date=5 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260305173423/https://myanmar.un.org/en/291866-initial-situation-report-earthquake-central-myanmar-28-march-2025 |url-status=dead }}</ref> မန္တလေးတက္ကသိုလ် အဆောက်အအုံများ၊ [[မန္တလေးနန်းတော်]]နှင့် [[မဟာမုနိရုပ်ပွားတော်]]မြတ်ကြီးတို့တွင် ပျက်စီးမှုများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။စာသင်ကျောင်းပေါင်း ၂,၆၀၀ ကျော်၊ ဆေးရုံ/ဆေးခန်းပေါင်း ၇၈၀ ကျော်နှင့် လူနေအိမ်ခြေ ၅၂,၀၀၀ ကျော် လုံးဝ (သို့မဟုတ်) အစိတ်အပိုင်းအချို့ ပြိုကျပျက်စီးခဲ့သည်။<ref name="unicef2025"/> ဤငလျင်၏ တုန်ခါမှုလှိုင်းများသည် ကီလိုမီတာ ၁,၀၀၀ ကျော် ကွာဝေးသော အိမ်နီးချင်း [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[ဘန်ကောက်မြို့]]အထိ ရိုက်ခတ်ခဲ့ပြီး ဘန်ကောက်တွင် ဆောက်လုပ်ဆဲ အထပ်မြင့်အဆောက်အအုံတစ်ခု ပြိုကျမှုကြောင့် လူ ၂၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ကာ၊ တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့အထိ တုန်ခါမှုများကို ပြင်းထန်စွာ ခံစားခဲ့ရသည်။<ref name="wiki2025eq"/> အသက်ဆုံးရှုံးမှု အများဆုံးဖြစ်စေခဲ့သော ငလျင်များသည် အင်အားကြီးမားသော်လည်း လူဦးရေထူထပ်သော ဒေသများနှင့် နီးစပ်ခြင်း သို့မဟုတ် သမုဒ္ဒရာနှင့် နီးစပ်ခြင်းတို့ကြောင့် သေဆုံးမှုများခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုသို့သောနေရာများတွင် ငလျင်များသည် ကီလိုမီတာ ထောင်ပေါင်းများစွာ အကွာအဝေးရှိ ဒေသများကို ဖျက်ဆီးနိုင်သော ဆူနာမီများကို မကြာခဏ ဖြစ်ပေါ်စေတတ်သည်။ အသက်ဆုံးရှုံးမှု ကြီးမားနိုင်ခြေ အများဆုံးဒေသများမှာ ငလျင်များ နှိုင်းယှဉ်ချက်အရ ရှားပါးသော်လည်း ပြင်းထန်သော ဒေသများနှင့်၊ ငလျင်ခံနိုင်ရည်ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံစည်းမျဉ်းများ ပေါ့လျော့သော၊ မလိုက်နာသော သို့မဟုတ် မရှိသော ဆင်းရဲသည့်ဒေသများ ပါဝင်သည်။ ==ငလျင်များ ဖြစ်ပေါ်ပုံ== [[File:Fault types.svg|thumb|ပြတ်ရွေ့အမျိုးအစားများ<br /> A. [[အလျားလိုက်လျှောပြတ်ရွေ့]]<br /> B. [[ပုံမှန်ပြတ်ရွေ့)]]<br /> C. [[ပြောင်းပြန်ပြတ်ရွေ့]] ]] ငလျင်များသည် ကမ္ဘာမြေပေါ်ရှိ မည်သည့်နေရာတွင်မဆို ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး၊ ၎င်းနေရာများတွင် ပြတ်ရွေ့ကြောင်းတစ်လျှောက် ကျိုးပဲ့ခြင်းကို တွန်းအားပေးနိုင်လောက်သည့် elastic strain စွမ်းအင် လုံလောက်စွာ စုစည်းမိနေသည်။ ပြတ်ရွေ့မျက်နှာပြင်တစ်လျှောက်တွင် ပွတ်တိုက်မှုအားကို တိုးစေသည့် မည်သည့်မညီညာမှုများ သို့မဟုတ် ကြမ်းတမ်းသော မျက်နှာပြင်များ မရှိပါက ပြတ်ရွေ့ဘေးနှစ်ဖက်သည် ချောမွေ့စွာနှင့် ငလျင်လှုပ်ရှားမှုမရှိဘဲ ရွေ့လျားသွားကြသည်။ သို့သော် ပြတ်ရွေ့မျက်နှာပြင်အများစုတွင် ထိုကဲ့သို့သော ကြမ်းတမ်းသည့် မျက်နှာပြင်များ ရှိနေတတ်ပြီး ၎င်းသည် တွယ်ကပ်-လျှောကျခြင်း အမူအရာ (stick-slip behavior) ပုံစံကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ပြတ်ရွေ့ကြောင်း ပိတ်မိသွားသည်နှင့်၊ မြေထုချပ်များအကြား ဆက်တိုက်ရွေ့လျားမှုကြောင့် ဖိအားများ တိုးလာပြီး ပြတ်ရွေ့မျက်နှာပြင်ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ထုထည်တွင် ဒဏ်(Strain) စွမ်းအင်များ စုစည်းလာသည်။ ဤအခြေအနေသည် ဖိအားများ တိုးလာကာ ကြမ်းတမ်းသည့် မျက်နှာပြင်ကို ချိုးဖျက်နိုင်လောက်သည်အထိ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေပြီး၊ ပိတ်မိနေသော ပြတ်ရွေ့အစိတ်အပိုင်းသည် ရုတ်တရက် လျှောကျကာ စုစည်းထားသော စွမ်းအင်များကို ထုတ်လွှတ်လိုက်သည်။<ref name="Ohnaka">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=Bp0gAwAAQBAJ&pg=PA234 | title=The Physics of Rock Failure and Earthquakes | publisher=Cambridge University Press | author=Ohnaka, M. | year=2013 | page=148 | isbn=978-1-107-35533-0}}</ref> This energy is released as a combination of radiated elastic [[Strain (materials science)|strain]] [[seismic waves]],<ref>{{cite journal | last1 = Vassiliou | first1 = Marius | last2 = Kanamori | first2 = Hiroo | year = 1982 | title = The Energy Release in Earthquakes | journal = Bull. Seismol. Soc. Am. | volume = 72 | pages = 371–387 }}</ref> ဤစွမ်းအင်သည် elastic strain ငလျင်လှိုင်းများ၊ ပြတ်ရွေ့မျက်နှာပြင်၏ ပွတ်တိုက်မှုအပူနှင့် ကျောက်များ ကွဲအက်ခြင်းတို့ ပေါင်းစပ်ပြီး ထုတ်လွှတ်ခြင်းဖြစ်ရာ ငလျင်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ strain နှင့် stress များ တဖြည်းဖြည်း စုစည်းလာပြီး ရံဖန်ရံခါ ရုတ်တရက် ငလျင်ဖြစ်ပွားခြင်းဖြင့် ပျက်စီးသွားသည့် ဤဖြစ်စဉ်ကို Elastic-Rebound Theory ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ငလျင်၏ စုစုပေါင်းစွမ်းအင်၏ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း သို့မဟုတ် ၎င်းထက်နည်းသော ပမာဏသာ ငလျင်လှိုင်းစွမ်းအင်အဖြစ် ထုတ်လွှတ်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ငလျင်၏ စွမ်းအင်အများစုကို ငလျင် ကျိုးပဲ့မှု (fracture) ကြီးထွားရန်အတွက် အသုံးပြုသည် သို့မဟုတ် ပွတ်တိုက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အပူအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။ ထို့ကြောင့် ငလျင်များသည် ကမ္ဘာမြေ၏ ရရှိနိုင်သော elastic potential energy ကို လျှော့ချပြီး ၎င်း၏ အပူချိန်ကို မြှင့်တင်ပေးသော်လည်း ဤပြောင်းလဲမှုများသည် ကမ္ဘာမြေအတွင်းပိုင်းမှ အပူစီးဆင်းမှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် အလွန်အမင်း နည်းပါးသည်။<ref name="USGS1">{{cite web|last=Spence |first=William |author2=S.A. Sipkin |author3=G.L. Choy |title=Measuring the Size of an Earthquake |publisher=United States Geological Survey|year=1989 |url=https://earthquake.usgs.gov/learning/topics/measure.php |access-date=2006-11-03 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090901233601/http://earthquake.usgs.gov/learning/topics/measure.php |archive-date=2009-09-01 }}</ref> ===ပြတ်ရွေ့အမျိုးအစားများ=== [[ပြတ်ရွေ့]]များသည် ငလျင်များကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သော အဓိကအမျိုးအစား သုံးမျိုးရှိပြီး ၎င်းတို့အားလုံးသည် ပြားလွှာချင်းထိစပ်ငလျင်များ (interplate earthquake) ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ ပုံမှန်ပြတ်ရွေ့ (normal)၊ ပြောင်းပြန်ပြတ်ရွေ့ (reverse သို့မဟုတ် thrust) နှင့် အလျားလိုက်လျှောပြတ်ရွေ့ (strike-slip) တို့ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်ပြတ်ရွေ့နှင့် ပြောင်းပြန်ပြတ်ရွေ့များသည် Dip-slip အမျိုးအစားများ ဖြစ်ကြပြီး ပြတ်ရွေ့တစ်လျှောက် ရွေ့လျားမှုသည် လျှောကျသည့် ဦးတည်ရာ (direction of dip) အတိုင်းဖြစ်ပြီး ရွေ့လျားမှုတွင် ဒေါင်လိုက်အစိတ်အပိုင်း ပါဝင်သည်။ ငလျင်များစွာသည် Dip-slip နှင့် Strike-slip နှစ်မျိုးလုံး၏ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်သော ပြတ်ရွေ့များပေါ်တွင် ရွေ့လျားမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ပြီး ၎င်းကို Oblique slip ဟုခေါ်သည်။ ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင်၏ အပေါ်ဆုံး၊ ကြွပ်ဆတ်သော အစိတ်အပိုင်းနှင့် ပူပြင်းသည့် မန်တယ်အောက်သို့ နစ်ဝင်နေသော မြေလွှာချပ်များ၏ အေးမြသည့် အစိတ်အပိုင်းများသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် elastic စွမ်းအင်ကို စုစည်းပြီး ပြတ်ရွေ့မှုများဖြင့် ထုတ်လွှတ်နိုင်သော တစ်ခုတည်းသော အစိတ်အပိုင်းများ ဖြစ်သည်။ ၃၀၀ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် (၅၇၂ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်) ခန့်ထက် ပိုမိုပူပြင်းသော ကျောက်များသည် ဖိအားကို တုံ့ပြန်ရာတွင် စီးဆင်းသွားပြီး ငလျင်များကြောင့် ကျိုးပဲ့ခြင်း မရှိပါ။<ref>{{cite journal |last1=Sibson |first1=R.H. |year=1982 |title=Fault Zone Models, Heat Flow, and the Depth Distribution of Earthquakes in the Continental Crust of the United States |journal=Bulletin of the Seismological Society of America |volume=72 |issue=1 |pages=151–163}}</ref><ref>Sibson, R.H. (2002) "Geology of the crustal earthquake source" International handbook of earthquake and engineering seismology, Volume 1, Part 1, p. 455, eds. W H K Lee, H Kanamori, P C Jennings, and C. Kisslinger, Academic Press, {{ISBN|978-0-12-440652-0}}</ref> ပြတ်ရွေ့မှုများနှင့် မြေပုံပေါ်တွင် ဖော်ပြထားသော ပြတ်ရွေ့များ၏ အမြင့်ဆုံး အရှည်မှာ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၁,၀၀၀ ကီလိုမီတာ (၆၂၀ မိုင်) ဖြစ်သည်။ ဥပမာများမှာ အလက်စကာ (၁၉၅၇)၊ ချီလီ (၁၉၆၀) နှင့် ဆူမတြာ (၂၀၀၄) တို့ရှိ ငလျင်များဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့အားလုံးသည် လျှောဝင်ဇုန်များ (subduction zones) တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ San Andreas Fault (၁၈၅၇၊ ၁၉၀၆)၊ တူရကီရှိ North Anatolian Fault (၁၉၃၉) နှင့် အလက်စကာရှိ Denali Fault (၂၀၀၂) ကဲ့သို့သော အလျားလိုက်လျှောပြတ်ရွေ့များပေါ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အရှည်လျားဆုံး ငလျင်ပြတ်ရွေ့မှုများသည် လျှောဝင်နေသော ပြားလွှာအစွန်းများတစ်လျှောက် အရှည်၏ တစ်ဝက်မှ သုံးပုံတစ်ပုံခန့်သာ ရှိပြီး၊ ပုံမှန်ပြတ်ရွေ့များတစ်လျှောက်ရှိ ပြတ်ရွေ့မှုများသည် ပို၍ပင် တိုတောင်းသည်။ ==== ပုံမှန်ပြတ်ရွေ့များ (Normal Faults) ==== ပုံမှန်ပြတ်ရွေ့များသည် ကမ္ဘာ့မြေလွှာ ပြန့်ကားနေသော နေရာများ၊ ဥပမာ- ကွဲထွက်နေသော အစွန်း (divergent boundary) များတွင် အဓိကအားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။ ပုံမှန်ပြတ်ရွေ့များနှင့် ဆက်စပ်နေသော ငလျင်များသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ပြင်းအား ၇.၀ ထက် နည်းပါးသည်။ ပုံမှန်ပြတ်ရွေ့များစွာသည် အိုက်စလန်ကဲ့သို့သော ပြန့်ကားနေသည့် ဗဟိုများတစ်လျှောက်တွင် တည်ရှိပြီး ကြွပ်ဆတ်သော အလွှာ၏ အထူသည် ၆ ကီလိုမီတာ (၃.၇ မိုင်) ခန့်သာ ရှိသောကြောင့် အများဆုံးပြင်းအားများသည် ပို၍ပင် အကန့်အသတ်ရှိသည်။<ref>Hjaltadóttir S., 2010, "Use of relatively located microearthquakes to map fault patterns and estimate the thickness of the brittle crust in Southwest Iceland"</ref><ref>{{cite web |title=Reports and publications &#124; Seismicity &#124; Icelandic Meteorological office |url=http://en.vedur.is/earthquakes-and-volcanism/reports-and-publications/ |access-date=2011-07-24 |publisher=En.vedur.is |archive-date=2008-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080414235419/http://en.vedur.is/earthquakes-and-volcanism/reports-and-publications/ |url-status=live }}</ref> ==== ပြောင်းပြန်ပြတ်ရွေ့များ (Reverse Faults) ==== ပြောင်းပြန်ပြတ်ရွေ့များသည် ကမ္ဘာ့မြေလွှာ ကျုံ့ဝင်နေသော နေရာများ၊ ဥပမာ- စုဆုံနေသော အစွန်း (convergent boundary) များတွင် ဖြစ်ပေါ်သည်။ ပြောင်းပြန်ပြတ်ရွေ့များ၊ အထူးသဖြင့် convergent boundary များတစ်လျှောက်ရှိ ပြတ်ရွေ့များသည် အပြင်းထန်ဆုံး ငလျင်များ (megathrust earthquakes ဟုခေါ်သည်) နှင့် ဆက်စပ်နေပြီး၊ ပြင်းအား ၈.၀ သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုသော ငလျင်အားလုံးနီးပါး ပါဝင်သည်။ Megathrust ငလျင်များသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးမှ ထုတ်လွှတ်သော စုစုပေါင်း ငလျင်လှုပ်ခါမှုစွမ်းအင်၏ ၉၀% ခန့် ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။<ref>{{citation |last1=Stern |first1=Robert J. |title=Subduction zones |journal=Reviews of Geophysics |volume=40 |issue=4 |page=17 |year=2002 |bibcode=2002RvGeo..40.1012S |doi=10.1029/2001RG000108 |s2cid=247695067|doi-access=free }}</ref> ==== အလျားလိုက်လျှောပြတ်ရွေ့များ (Strike-slip Faults) ==== [[အလျားလိုက်လျှောပြတ်ရွေ့]]များသည် ပြတ်ရွေ့၏ ဘေးနှစ်ဖက်သည် အလျားလိုက် တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် ဖြတ်သန်းကာ လျှောကျသွားသည့် မတ်စောက်သော ဖွဲ့စည်းပုံများဖြစ်သည်။ ပြောင်းလဲခြင်း အစွန်း (Transform boundary) များသည် အလျားလိုက်လျှောပြတ်ရွေ့၏ သီးခြားအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ အလျားလိုက်လျှောပြတ်ရွေ့များ၊ အထူးသဖြင့် ကုန်းတွင်းပိုင်း ပြောင်းလဲခြင်းများ (continental transforms) သည် ပြင်းအား ၈.၀ ခန့်အထိ ကြီးမားသော ငလျင်များကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ အလျားလိုက်လျှောပြတ်ရွေ့များသည် ဒေါင်လိုက်နီးပါး တည်ရှိလေ့ရှိပြီး ကြွပ်ဆတ်သော မြေလွှာအတွင်း ၁၀ ကီလိုမီတာ (၆.၂ မိုင်) ခန့် အကျယ်ရှိသည်။<ref>{{cite web |title=Instrumental California Earthquake Catalog |url=http://wgcep.org/data-inst_eq_cat |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725021215/http://wgcep.org/data-inst_eq_cat |archive-date=2011-07-25 |access-date=2011-07-24 |publisher=WGCEP}}</ref> ထို့ကြောင့် ပြင်းအား ၈.၀ ထက် များစွာကြီးမားသော ငလျင်များ ဖြစ်ပေါ်ရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။ [[File:Kluft-photo-Carrizo-Plain-Nov-2007-Img 0327.jpg|thumb|left|San Andreas Fault ကို လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်၏ အနောက်မြောက်ဘက်၊ ကာရီဇိုလွင်ပြင်တွင် လေကြောင်းဓာတ်ပုံဖြင့် ရိုက်ယူထားပုံ]] ထို့အပြင် ပြတ်ရွေ့အမျိုးအစား သုံးမျိုးတွင် ဖိအားအဆင့်များ၏ အဆင့်ဆင့် ကွာခြားချက်လည်း ရှိသည်။ ပြောင်းပြန်ပြတ်ရွေ့များသည် အမြင့်ဆုံး ဖိအားအဆင့်များဖြင့် ဖြစ်ပေါ်ပြီး၊ အလျားလိုက်လျှောပြတ်ရွေ့များသည် အလယ်အလတ် ဖိအားအဆင့်များဖြင့် ဖြစ်ကာ၊ ပုံမှန်ပြတ်ရွေ့များသည် အနိမ့်ဆုံး ဖိအားအဆင့်များဖြင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။<ref>{{cite journal | last1 = Schorlemmer | first1 = D. | last2 = Wiemer | first2 = S. | last3 = Wyss | first3 = M. | year = 2005 | title = Variations in earthquake-size distribution across different stress regimes | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_2005-09-22_437_7058/page/538 | journal = Nature | volume = 437 | issue = 7058| pages = 539–542 |bibcode = 2005Natur.437..539S |doi = 10.1038/nature04094 | pmid = 16177788 | s2cid = 4327471 }}</ref> ၎င်းကို ပြတ်ရွေ့မှုအတွင်း ကျောက်ထုကို "တွန်းပို့" သော အင်အားဖြစ်သည့် ''အကြီးဆုံး'' ပင်မဖိအား (greatest principal stress) ၏ ဦးတည်ချက်ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်းဖြင့် အလွယ်တကူ နားလည်နိုင်သည်။ ပုံမှန်ပြတ်ရွေ့များတွင် ကျောက်ထုကို ဒေါင်လိုက် ဦးတည်ရာဘက်သို့ အောက်သို့ တွန်းပို့သဖြင့် တွန်းပို့သော အင်အား (အကြီးဆုံး ပင်မဖိအား) သည် ကျောက်ထု၏ အလေးချိန်နှင့် ညီမျှသည်။ ပြောင်းပြန်တွန်းတင်ခြင်း (Thrusting) ဖြစ်ရပ်တွင် ကျောက်ထုသည် အနည်းဆုံး ပင်မဖိအား၏ ဦးတည်ရာဘက်သို့ "လွတ်မြောက်" ပြီး အပေါ်သို့ တက်ကာ ကျောက်ထုကို မြှင့်တင်ပေးသဖြင့် ဝန်ပိုသည် အနည်းဆုံး ပင်မဖိအားနှင့် ညီမျှသည်။ Strike-slip faulting သည် အထက်ဖော်ပြပါ အခြားအမျိုးအစား နှစ်မျိုးကြားတွင် အလယ်အလတ်ဖြစ်သည်။ ဤပြတ်ရွေ့ဖြစ်စဉ် ပတ်ဝန်းကျင် သုံးခုတွင် ဖိအားစနစ် ကွာခြားမှုသည် ပြတ်ရွေ့မှုအတွင်း ဖိအားကျဆင်းမှု ကွာခြားမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပြီး၊ ပြတ်ရွေ့၏ အရွယ်အစား မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ထုတ်လွှတ်သော စွမ်းအင် ကွာခြားမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ === ထုတ်လွှတ်သော စွမ်းအင် === ငလျင်ပြင်းအား တစ်ယူနစ် တိုးတိုင်း ထုတ်လွှတ်သော စွမ်းအင်သည် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် အဆသုံးဆယ် တိုးလာသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ပြင်းအား ၆.၀ ရှိသော ငလျင်သည် ပြင်းအား ၅.၀ ရှိသော ငလျင်ထက် စွမ်းအင် ၃၂ ဆခန့် ပိုမို ထုတ်လွှတ်ပြီး၊ ပြင်းအား ၇.၀ ရှိသော ငလျင်သည် ပြင်းအား ၅.၀ ရှိသော ငလျင်ထက် စွမ်းအင် ၁,၀၀၀ ဆခန့် ပိုမို ထုတ်လွှတ်သည်။ ပြင်းအား ၈.၆ ရှိသော ငလျင်သည် [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်]]အတွင်း အသုံးပြုခဲ့သော အဏုမြူဗုံး အရွယ်အစား ၁၀,၀၀၀ လုံးနှင့် ညီမျှသော စွမ်းအင်ပမာဏကို ထုတ်လွှတ်သည်။<ref>Geoscience Australia.{{full citation needed|date=December 2022}}</ref> ဤသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ ငလျင်တစ်ခုမှ ထုတ်လွှတ်သော စွမ်းအင်နှင့် ၎င်း၏ ပြင်းအားသည် ပြတ်ရွေ့သွားသော ဧရိယာ၏ ဧရိယာနှင့် ဖိအားကျဆင်းမှုတို့နှင့် တိုက်ရိုက်အချိုးကျသောကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite journal |last1=Wyss |first1=M. |year=1979 |title=Estimating expectable maximum magnitude of earthquakes from fault dimensions |url=https://archive.org/details/sim_geology_1979-07_7_7/page/336 |journal=Geology |volume=7 |issue=7| pages=336–340 |bibcode=1979Geo.....7..336W |doi=10.1130/0091-7613(1979)7<336:EMEMOE>2.0.CO;2}}</ref> ထို့ကြောင့် ပြတ်ရွေ့သွားသော ဧရိယာ၏ အလျားနှင့် အနံ ပိုမိုကြီးမားလေ၊ ရရှိလာသော ပြင်းအားလည်း ပိုမိုကြီးမားလေဖြစ်သည်။ သို့သော် ပြတ်ရွေ့တစ်ခုပေါ်ရှိ အများဆုံးငလျင်ပြင်းအားကို ထိန်းချုပ်သည့် အရေးကြီးဆုံး ကန့်သတ်ချက်မှာ ရရှိနိုင်သော အများဆုံးအလျားမဟုတ်ဘဲ ရရှိနိုင်သော အနံ ဖြစ်သည်၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် နောက်ပိုင်းကိန်းဂဏန်းသည် အဆ ၂၀ ကွာခြားမှုရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ စုဆုံနေသော ကျောက်ထုလွှာအစွန်းများတစ်လျှောက်တွင် ပြတ်ရွေ့ပြင်၏ စောင်းထောင့် (dip angle) သည် အလွန်တိမ်ပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် ၁၀ ဒီဂရီခန့်သာ ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.globalcmt.org/CMTsearch.html |title=Global Centroid Moment Tensor Catalog |publisher=Globalcmt.org |access-date=2011-07-24 |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719183137/http://www.globalcmt.org/CMTsearch.html |url-status=live }}</ref> ထို့ကြောင့် ကမ္ဘာ့အပေါ်ယံလွှာရှိ ကြွပ်ဆတ်သော အလွှာအတွင်းရှိ ပြတ်ရွေ့ပြင်၏ အနံသည် ၅၀-၁၀၀ ကီလိုမီတာ (၃၁-၆၂ မိုင်) အထိ ရောက်ရှိနိုင်သည် (ဥပမာ- ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ၂၀၁၁ ခုနှစ် သို့မဟုတ် အလက်စကာ၊ ၁၉၆၄ ခုနှစ်)၊ ၎င်းသည် အပြင်းထန်ဆုံး ငလျင်များ ဖြစ်ပေါ်ရန် ဖြစ်နိုင်စေသည်။ ===ငလျင်ဗဟိုချက်=== [[File:HotelSanSalvador.jpg|thumb|San Salvador မက်ထရိုပိုလစ်ရှိ Gran Hotel အဆောက်အအုံသည် ၁၉၈၆ ခုနှစ် San Salvador ငလျင်ကြောင့် ပြိုကျပျက်စီးခဲ့ပုံ]] tectonic ငလျင်အများစုသည် [[ပစိဖိတ်မီးတောက်ကွင်း]] (Ring of Fire) အတွင်း ဆယ်ဂဏန်း ကီလိုမီတာထက် မကျော်လွန်သော အနက်များတွင် စတင်ဖြစ်ပေါ်သည်။ အနက် ၇၀ ကီလိုမီတာ (၄၃ မိုင်) အောက် နည်းသော အနက်များတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များကို "မျက်နှာပြင်ငလျင်" (shallow-focus earthquakes) ဟု သတ်မှတ်ပြီး၊ ဗဟိုချက်အနက် ၇၀ မှ ၃၀၀ ကီလိုမီတာ (၄၃ မှ ၁၈၆ မိုင်) ကြားရှိ ငလျင်များကို ပုံမှန်အားဖြင့် "အလယ်အလတ်အနက်ငလျင်" (mid-focus or intermediate-depth earthquakes) ဟု ခေါ်သည်။ လျှောဝင်ဇုန်များ (subduction zones) တွင်၊ ပိုမိုဟောင်းနွမ်းပြီး ပိုမိုအေးသော သမုဒ္ဒရာမြေလွှာ (oceanic crust) သည် အခြား tectonic plate အောက်သို့ နစ်ဝင်သွားသည့်အခါ၊ အနက်ရှိုင်းဆုံးငလျင်များ (deep-focus earthquakes) သည် ပိုမိုကြီးမားသော အနက်များ (၃၀၀ မှ ၇၀၀ ကီလိုမီတာ (၁၉၀ မှ ၄၃၀ မိုင်) အထိ) တွင် ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။<ref>{{cite web| publisher = [[National Earthquake Information Center]]| title = M7.5 Northern Peru Earthquake of 26 September 2005| date = 17 October 2005| url = ftp://hazards.cr.usgs.gov/maps/sigeqs/20050926/20050926.pdf| archive-url = https://web.archive.org/web/20170525100314/ftp://hazards.cr.usgs.gov/maps/sigeqs/20050926/20050926.pdf| archive-date = 2017-05-25| url-status = dead| access-date = 2008-08-01}}</ref> ဤကဲ့သို့ ငလျင်လှုပ်ရှားမှုရှိသော လျှောဝင်ဇုန်များကို Wadati-Benioff zones ဟု လူသိများသည်။ အနက်ရှိုင်းဆုံးငလျင်များသည် အပူချိန်နှင့် ဖိအားမြင့်မားမှုကြောင့် လျှောဝင်နေသော ကမ္ဘာ့အပေါ်ယံလွှာသည် ကြွပ်ဆတ်တော့ခြင်းမရှိသည့် အနက်များတွင် ဖြစ်ပွားသည်။ အနက်ရှိုင်းဆုံးငလျင်များ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းအတွက် ဖြစ်နိုင်သော ယန္တရားတစ်ခုမှာ olivine (ကျောက်တစ်မျိုး) သည် spinel (ကျောက်တစ်မျိုး) ဖွဲ့စည်းပုံသို့ အဆင့်ပြောင်းလဲခြင်း (phase transition) ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ပြတ်ရွေ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="olivine">{{cite journal| last1 = Greene II | first1 = H.W.| last2 = Burnley | first2 = P.C.| title = A new self-organizing mechanism for deep-focus earthquakes| url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_1989-10-26_341_6244/page/732 | journal = Nature| volume = 341| issue = 6244| pages = 733–737| date = October 26, 1989| doi = 10.1038/341733a0| bibcode=1989Natur.341..733G| s2cid = 4287597}}</ref> === ကျောက်ထုလွှာနယ်နိမိတ်များ၏ ဝေးရာတွင်ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ === [[File:Global plate motion 2008-04-17.jpg|thumb|200px|ကမ္ဘာ့ tectonic (တက်တိုးနစ်) ကျောက်ထုလွှာရွေ့လျားခြင်း]] ကျောက်ထုလွှာနယ်နိမိတ်များသည် ကုန်းမြေထု၏ကျောက်လွှာများအတွင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်သောအခါ၊ အနေအထားမမှန်ခြင်းသည် ကျောက်ထုလွှာနယ်နိမိတ် ကိုယ်တိုင်ထက် ကျော်လွန်၍ ပို၍ကြီးမား ကျယ်ပြန့်သော ဒေသတစ်ခုလုံးအထိ ပျံ့နှံ့သွားသည်။ San Andreas fault (ဆန် အန်ဒရီးယတ်(စ်) ပြတ်ရွေ့) ကုန်းမြေထုပြောင်းလဲခြင်း အခြေအနေတွင် ငလျင်အများအပြားသည် ကျောက်ထုလွှာနယ်နိမိတ်နှင့် ဝေးရာတွင် ဖြစ်ပွားပြီး ပြတ်ရွေ့လမ်းကြောင်း (ဥပမာ “ကြီးစွာချိုးကွေ့သော” နယ်မြေ) အတွင်းရှိ အဓိက ပုံမှန်မဟုတ်ခြင်း များကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာသော ကျယ်ပြန့်သော ပုံပျက်ခြင်း အပိုင်းအခြားအတွင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဆွဲအားဒဏ်များနှင့် ဆက်နွယ်မှုရှိသည်။ Northridge earthquake (မြောက်ဘက်တောင်ကြော) ငလျင်သည် ထိနယ်မြေအပိုင်းအခြားအတွင်း၌ မမြင်ရသော ကန်အားပေါ်ရှိ လှုပ်ရှားမှုနှင့် တွဲဆက်ခြင်းခံရသည်။ နောက်ဥပမာတစ်ခုမှာ၊ Arabian (အာရေဘီယန်)နှင့် Zagros (ဇာဂရော့(စ်)) တောင်တန်းများ၏ အနောက်မြောက်ဘက်နယ်နိမိတ်နှင့် ဆက်စပ်နေသည့် အနေအထားမမှန်မှုကို ကျယ်ပြန့်သော နယ်မြေမှနေ၍ အနောက်တောင် အရပ်တစ်လျှောက် နယ်နိမိတ်သို့ ထောင့်မတ်ကျသော အစစ်အမှန်ဖြစ်လုနီးပါး ကန်အားလှုပ်ရှားမှုနှင့် အမှန်တကယ်ဖြစ်သော ကျောက်ထုလွှာနယ်နိမိတ်ကိုယ်တိုင်နှင့် နီးကပ်သော အဓိက ပြတ်ရွေ့တစ်လျှောက်ရှိ အစစ်အမှန်ဖြစ်လုနီးပါး ရိုက်ခတ်- လျောကျရွေ့လျားမှုဟူ၍ အပိုင်းကန့်ထားသည်။ ဤအရာကို ငလျင်ဆုံချက်လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ ဖြင့်သရုပ်ဖော်ပြသည်။ တက်တိုးနစ် ကျောက်ထုလွှာများအားလုံးတွင် ၎င်းတို့၏ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကျောက်ထုလွှာများနှင့် အပြန်အလှန် တန်ပြန်သက်ရောက်မှုများနှင့် အနည်ပိ့ုချမှုများ သို့မဟုတ် မပို့ချခြင်း (ဥပမာ- ရေခဲမြစ် အရည်ပျော်ခြင်း) တို့ကြောင့် အတွင်းဖိညှစ်အားစက်ကွင်းများ ရှိကြသည်။ ထိုဖိညှစ်အားများသည် တည်ရှိနေသော ပြတ်ရွေ့ မျက်နှာပြင်များတစ်လျှောက်တွင် ပြတ်တောက်ခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေရန် လုံလောက်ကောင်း လုံလောက်မည် ဖြစ်ပြီး ကျောက်ထုလွှာအတွင်း ငလျင်လှုပ်ခြင်းများကို မြင့်တက်စေသည်။ === ပမာဏနှင့် ဖြစ်ပွားမှုကြိမ်နှုန်း === နှစ်စဉ်ငလျင်လှုပ်သည့် အကြိမ်ပေါင်း ၅၀၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်ရှိသည်။ ၎င်းတို့အနက်၊ ၁၀၀,၀၀၀ မှာ အမှန်တကယ် သိရှိခံစားနိုင်သည်။ အသေးစားငလျင်လှုပ်ခြင်းများသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိနေရာများဖြစ်သော [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်ပြည် ထောင်စု]]ရှိ California (ကယ်လီဖိုးနီးယား)နှင့် Alaska (အလက်စကား)၊ Guatemala (ဂွာတီမာလာ)၊ Chile (ချီလီ)၊ Peru (ပီရူး)၊ Indonesia (အင်ဒိုနီးရှား)၊ Iran (အီရန်)၊ Pakistan (ပါကစ္စတန်)၊ Portugal (ပေါ်တူဂီ)ရှိ Azores (အေဇိုးရီး(စ်))၊ Turkey (တူရကီ)၊ New Zealand (နယူးဇီလန်)၊ Greece (ဂရိ)၊ Italy (အီတလီ)နှင့် Japan (ဂျပန်)တို့တွင် အမြဲတမ်းနီးပါးဖြစ်ပွားနေသော်လည်း ငလျင်များသည် New York City (နယူးယောက်စီးတီး)၊ London (လန်ဒန်)နှင့် Australia (ဩစတြေးလျ) အပါအဝင် မည်သည့်နေရာတွင်မဆို ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ ကြီးမားသောငလျင်များသည် မကြာခဏ မဖြစ်ပွားပါ၊ ဆက်သွယ်ချက်ကို ထပ်ညွှန်းနှင့်ပြထားသည်- ဥပမာအားဖြင့်- သတ်သတ်မှတ်မှတ် အချိန်တစ်ခုအတွင်းတွင် ပမာဏ(၄)ထက်ကြီးသော ငလျင်များသည် ပမာဏ (၅)ထက်ကြီးသော ငလျင်များထက် အကြမ်းအားဖြင့် ၁၀-ကြိမ်ပို၍ ဖြစ်ပွားသည်။ ဗြိတိသျှနိုင်ငံ (အနိမ့်ပိုင်း မြေငလျင်မြို့) အတွင်းတွင်၊ ဥပမာ၊ ပျမ်းမျှအားဖြင့် အဖန်တလဲလဲ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းများကို ဤသို့တွက်ချက်ကြသည်။ နှစ်စဉ် ၃.၇ - ၄.၆ ပမာဏရှိသော ငလျင်တစ်ခု၊ ၁၀-နှစ်တိုင်းတွင် ၄.၇ - ၅.၅ ပမာဏရှိသော ငလျင်တစ်ခုနှင့် နှစ် ၁၀၀ တိုင်းတွင် ၅.၆ သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုကြီးသော ပမာဏရှိသည့် ငလျင်တစ်ခုဟူ၍ဖြစ်သည်။၎င်းအရာမှာ Gutenberg-Richter law (ဂူတင်း(န်)ဘတ်-ရစ်ချတာ) ဥပဒေ၏ ဥပမာတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ မြေငလျင်တိုင်းတာရေးစခန်းများ အရေအတွက်သည် ၁၉၃၁-ခုနှစ်တွင် စခန်းပေါင်း ၃၅၀ ခန့်ရှိရာမှ ယနေ့တွင် ထောင်ပေါင်းများစွာအထိ ရှိလာပြီဖြစ်သည်။ ရလဒ်အားဖြင့် အတိတ်ကာလကထက် ငလျင်လှုပ်ခြင်းများကို များစွာပို၍ သတင်းပို့နိုင်ပြီဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်းကောင်းမှာ၊ ငလျင်အရေအတွက်တိုးလာသည့်အစား ပစ္စည်းကိရိယာ များသည် အလွန်တိုးတက်လာ၍ဖြစ်သည်။ ၁၉၀၀ ခုနှစ်ကတည်းက ပျမ်းမျှအားဖြင့်ကြီးမားသော ငလျင်လှုပ်ခြင်း ၁၈-ခုရှိပြီး (ပမာဏ ၇.၀-၇.၉ ) နှစ်စဉ် ကြီးကျယ်သောငလျင်လှုပ်ခြင်း (ပမာဏ ၈.၀ သို့မဟုတ် ပို၍ကြီးသော) တစ်ခုလှုပ်လေ့ရှိသည်ဟု USGS မှခန့်မှန်းသည်။ ထိုပျမ်းမျှဖြစ်ခြင်းမှာ အတော်အတန် တည်ငြိမ်မှုရှိသည်။ မကြာသေးမီ နှစ်များအတွင်းတွင် စံနစ်တကျ ဦးတည်ရာတစ်ခုအစား ကိန်းဂဏန်း အချက်အလက် မတည်မငြိမ်ပြောင်းလဲခြင်း တစ်ခုဖြစ်နိုင်ချေရှိသည်ဟု ယူဆသော်လည်း၊ နှစ်စဉ်ကြီးမားသော ငလျင်လှုပ်ခြင်း အရေအတွက်မှာ ကျဆင်းခဲ့သည်။ ပမာဏနှင့် ငလျင်ကြိမ်နှုန်းများ၏ ပို၍အသေးစိတ်ကျသော ကိန်းဂဏန်းအချက်အလက်များကို USGS တွင်ရရှိနိုင်သည်။ ကမ္ဘာ့မြေငလျင်လှုပ်ခြင်းများ၏ အများစု (အကြီးဆုံးများ၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း နှင့် ၈၁ ရာခိုင်နှုန်း)သည် ပစိဖိတ်စက်ဝန်း မြေငလျင်ရပ်ဝန်းဟုခေါ်သည့် ကီလိုမီတာ ၄၀, ၀၀၀ ရှည်လျားပြီး မြင်းခွာပုံရှိသော နယ်မြေအပိုင်းအခြား အတွင်းတွင်ရှိပြီး Pacific Ring of Fire (ပစိဖိတ် မီးကွင်း) ဟုလည်းသိရှိကြကာ အစိတ်အပိုင်းအများစုသည် Pacific Plate (ပစိဖိတ် ကျောက်ထုလွှာ) ကိုနယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ ကြီးမားသော ငလျင်လှုပ်ခြင်းများသည် Himalayan Mountains (ဟိမဝန္တာတောင်တန်းများ) ကဲ့သို့သော အခြားကျောက်ထုလွှာ နယ်နိမိတ်များတစ်လျှောက်တွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ မြင့်မားသော ငလျင်အန္တရာယ်စက်ကွင်း အတွင်းတွင် မက္ကဆီကိုမြို့၊ တိုကျိုနှင့် တီဟီရန်တို့ကဲ့သို့သော မြို့ကြီး ပြကြီးများ အလျင်အမြန် ကြီးထွားလာခြင်းနှင့်အတူ၊ မြေငလျင်တစ်ခုလှုပ်ခြင်းသည် လူသားပေါင်း ၃ သန်း တိုင်အောင် ၎င်းတို့၏အသက်များကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်ဟု မြေငလျင်ပညာရှင်အချို့တို့သည် သတိပေးကြသည်။ == အကျိုးဆက်များ/သက်ရောက်မှုများ == [[File:1755 Lisbon earthquake.jpg|thumb|150px|left|1755 Lisbon earthquake (လဇ်(စ်)ဘွန်း) ငလျင်အပြီးတွင် Lisbon (လဇ်(စ်)ဘွန်း) အားအပျက်အစီးများနှင့် မီးတောက်များအကြားတွင် တွေ့ရပုံကို 1755]] ကြေးနီပြားပေါ်တွင် ထွင်းထုဖော်ပြ ထားခြင်း၊ ထိုငလျင်သည် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် လူဦးရေ ၆၀,၀၀၀ ကိုသေကြေပျက်စီးစေခဲ့သည်။ ဆူနာမီသည် ဆိပ်ကမ်းရှိ သင်္ဘောများကို လွှမ်းခဲ့သည်။ ငလျင်လှုပ်ခြင်းကြောင့် အောက်ဖော်ပြပါများဟုသာ ကန့်သတ်မထားသော၊ အကျိုးဆက်များဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ === တုန်ခါခြင်းနှင့် မြေကြီးကွဲထွက်ခြင်း === တုန်ခါခြင်းနှင့် မြေကြီးကွဲထွက်ခြင်းသည် ငလျင်လှုပ်ခြင်းများက ဖန်တီးသော အဓိကအကျိုးဆက်များဖြစ်ပြီး၊ အဓိကအားဖြင့် အဆောက်အဦးများနှင့် အခြားခိုင်ခံ့တောင့်တင်းသော အဆောက်အအုံများကို အနည်းနှင့်အများဆိုသလို ပြင်းထန်သောပျက်စီးမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဒေသတွင်း အကျိုးဆက်များ၏ ပြင်းအားသည် ရှုပ်ထွေးသော ငလျင်ပမာဏ ပေါင်းစပ်ခြင်း၊ ငလျင်ဗဟိုချက်မှ အကွာအဝေးနှင့် လှိုင်းဖြန့်ဝေခြင်း တို့ကိုမြှင့်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် လျော့နည်းစေခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်မည့် ဒေသခံဘူမိဗေဒနှင့် ဘူမိသွင်ပြင်နှင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ အခြေအနေများပေါ်တွင် မူတည်သည်။ မြေကြီးတုန်ခါခြင်းကို မြေကြီးအရှိန်ဖြင့် တိုင်းတာသည်။ တိကျသော ဒေသခံ ဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ၊ ဘူမိသွင်ပြင်ဆိုင်ရာနှင့် ဘူမိဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ သွင်ပြင် လက္ခဏာများသည် နိမ့်ကျသော ပြင်းအားရှိသည့် ငလျင်လှုပ်ခြင်းများမှပင်လျှင် မြေမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် မြင့်မားသော တုန်ခါခြင်းအဆင့်များကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ဤသက်ရောက်ခြင်းကို ဖြစ်ပွားရာနေရာ သို့မဟုတ် ဒေသတွင်းချဲ့ခြင်း ဟုခေါ်သည်။ ၎င်းမှာအဓိကအားဖြင့် မာကျောနက်ရှိုင်းသော မြေသားမှ ပျော့ပျောင်းသော အပေါ်ယံမြေသားများသို့ မြေငလျင်ရွေ့ လျားမှုပြောင်းလဲခြင်းနှင့် သဘာဝအတိုင်း ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ ပို့ချခြင်းများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ငလျင်စွမ်းအင် ဆုံချက်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း၏ အကျိုးဆက်များကြောင့်ဖြစ်သည်။ မြေပြင်ပေါက်ကွဲထွက်ခြင်းသည် မြင်နိုင်သော ကွဲပြတ်ထွက်ခြင်းနှင့် ပြတ်ရွေ့လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်ရှိ ကမ္ဘာမြေမျက်နှာပြင် ဖယ်ရှားခြင်းဖြစ်ပြီး ငလျင်အကြီးအကျယ်လှုပ်ခြင်း ဖြစ်ရပ်များတွင် မီတာအချို့ခန့်အထိ ဖြစ်နိုင်သည်။ မြေပြင်ကွဲထွက်ခြင်းသည် ကြီးမားသော အင်ဂျင်နီယာ အဆောက်အအုံများဖြစ်ကြသော ရေကာတာများ၊ တံတားများနှင့် အဏုမြူစွမ်းအင်ထုတ်လုပ်သည့်စက်ရုံများ အတွက်ကြီးမားသော အန္တရာယ်တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ထိုအဆောက်အအုံများ၏ သက်တမ်းအတွင်းတွင် ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော မည်သည့်မြေမျက်နှာပြင် ပေါက်ကွဲထွက်ခြင်းကိုမဆို ခွဲခြားဖော်ထုတ်ရန် တည်ရှိနေသော ပြတ်ရွေ့များအား စေ့စပ်သေချာစွာ မြေပုံထုတ်ခြင်းကို လိုအပ်သည်။ မြေပြိုကျခြင်းများနှင့် တောင်ပေါ်မှ နှင်းထု၊ ရေခဲထုနှင့် ကျောက်တုံးများ တစ်ဟုန်ထိုးလျှောကျခြင်း === မြေပြိုကျခြင်း === ငလျင်လှုပ်ခြင်းများနှင့်အတူ ပြင်းထန်သော မုန်တိုင်းများ၊ မီးတောင်လှုပ်ရှားမှုများ၊ ပင်လယ်ကမ်းခြေ လှိုင်းလုံးများရိုက်ခတ်ခြင်းနှင့် တောမီးလောင်ကျွမ်းခြင်းတို့သည် ဆင်ခြေလျောမတည်ငြိမ်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပြီး မြေပြိုကျခြင်းများကဲ့သို့သော အဓိကဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ အန္တရာယ်တစ်ရပ်ကို ဦးတည်စေသည်။ အရေးပေါ် အခြေအနေဆိုင်ရာ အမှုထမ်းများကယ်ဆယ်ရေးကို ကြိုးစားလုပ်ဆောင်နေစဉ် မြေပြိုကျခြင်းအန္တရာယ် ဆက်လက်တည်ရှိကောင်း တည်ရှိနေနိုင်မည်။ === မီးလောင်ခြင်းများ === [[File:Sfearthquake3b.jpg|thumb|150px|1906 San Francisco (ဆန်ဖရန် စစ္စကို) ငလျင်]] ၁၉၀၆ ဆန်ဖရန်စစ္စကို ငလျင်ကြောင့်ဖြစ်ပွားသော မီးလောင်မှုများ ငလျင်များသည် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား သို့မဟုတ် ဓာတ်ငွေ့လိုင်းများကို ပျက်စီးစေခြင်းဖြင့် မီးလောင်ခြင်းများကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ပင်မရေပိုက်များ ပေါက်ကွဲထွက်ခြင်းနှင့် ရေဖိအားဆုံးရှုံးသည့် အဖြစ်အပျက်တွင် မီးလောင်မှု ပျံ့နှံ့ခြင်း စတင်ဖြစ်ပြီးသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ငြိမ်းသတ်ရန် ခက်ခဲကောင်းခက်ခဲနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ၁၉၀၆ ဆန်ဖရန်စစ္စကို ငလျင်တွင် ငလျင်လှုပ်ခြင်းထက် မီးလောင်ခြင်းကြောင့် ပို၍သေဆုံးမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ === မြေကြီး အရည်ဖွဲ့ခြင်း === ရေဓာတ်ပြည့်ဝနေသော အဖြုန်းအစေ့ဆန်သည့်ပစ္စည်း (သဲကဲ့သို့သော) အရာများသည် လှုပ်ခါခြင်းကြောင့် ၎င်း၏စွမ်းအင်ကို ယာယီဆုံးရှုံးပြီး အခဲမှ အရည်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသည့်အခါ မြေကြီးအရည်ဖွဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေါ်သည်။ မြေကြီးအရည်ဖွဲ့ခြင်းသည် ခိုင်မာတောင့်တင်းသော အဆောက်အအုံများဖြစ်သည့် အိမ်အဆောက်အဦးများနှင့် တံတားများကို စောင်းခြင်း သို့မဟုတ် အရည်ဖြစ်နေသော နုန်းမြေများအတွင်းသို့ နစ်မြုပ်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ဤအရာသည် ငလျင်လှုပ်ခြင်း၏ အကြီးအကျယ် ဖျက်ဆီးသော သက်ရောက်မှုတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ဥပမာ- ၁၉၆၄ Alaska (အလက်(စ်)စကား) ငလျင်တွင် မြေကြီးအရည်ဖွဲ့ခြင်းသည် မြေကြီးအတွင်းသို့ အဆောက်အဦးများစွာကို နစ်မြုပ်စေခဲ့ပြီး၊ နောက်ဆုံးတွင် ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ပြိုလဲခြင်းတို့ကို ဖြစ်ခဲ့သည်။ === ဆူနာမီ === [[File:2004-tsunami.jpg|thumb|150px|၂၀၀၄ ခုနှစ် ဆူနာမီ မြင်ကွင်းတစ်ခု]] ဆူနာမီများသည် ကြီးမားသောရေထုထည်၏ ရုတ်တရက်လှုပ်ရှားမှုမှ ထွက်ပေါ်လာသော ရှည်လျားသော လှိုင်းအလျားနှင့် အချိန်ကာလရှည်လျားသော ပင်လယ်လှိုင်းလုံးများဖြစ်သည်။ သမုဒ္ဒရာပြင်တွင် လှိုင်းထိပ်များ အတွင်းရှိ အကွာအဝေးသည် ၁၀၀ [[ကီလိုမီတာ]] (၆၂ မိုင်) ထက်ကျော်လွန်နိုင်ပြီး၊ လှိုင်းအချိန်ကာလသည် ငါးမိနစ်မှ တစ်နာရီအတွင်း ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ ထိုကဲ့သို့သော ဆူနာမီများသည် ရေအနက်ပေါ်တွင်မူတည်၍ တစ်နာရီလျှင် ၆၀၀-၈၀၀ ကီလိုမီတာ '''(တစ်နာရီလျှင် ၃၇၃-၄၉၇မိုင်)''' ရွေ့လျားသွားလာကြသည်။ ငလျင်လှုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပင်လယ်မျက်နှာပြင်အောက် မြေပြိုကျခြင်းကြောင့် ပေါ်ထွက်လာသော ကြီးမားသည့် လှိုင်းလုံးများသည် အနီးအနားရှိ ပင်လယ်ကမ်းခြေဒေသများကို မိနစ်ပိုင်းအတွင်း စီးနင်းဝင်ရောက်နိုင်သည်။ ဆူနာမီများသည် သမုဒ္ဒရာပြင်ကို ဖြတ်သန်း၍ ကီလိုမီတာ ထောင်ပေါင်းများစွာ ရွေ့လျားသွားလာနိုင်ပြီး ငလျင်လှုပ်ခြင်းမှ ၎င်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီးနောက်တွင် ဝေးလံသော ကမ်းခြေဒေသများတွင် အကြီးအကျယ် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုကို ဖြစ်စေသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့်၊ ပမာဏ ၇.၅ ရစ်ချတာစကေးအောက်ရှိ အနိမ့်စားငလျင်လှုပ်ခြင်းများသည် ဆူနာမီများကို မဖြစ်ပေါ်စေပါ။ သို့သော်၊ ဤအရာ၏ သာဓကအချို့ကို မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်းရှိသည်။ များသောအားဖြင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးစေသော ဆူနာမီများမှာ ပမာဏ ၇.၅ သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုသော ငလျင်များကြောင့် ဖြစ်ပွားခြင်း ဖြစ်သည်။ === ရေလွှမ်းမိုးခြင်းများ === ရေလွှမ်းမိုးခြင်းဆိုသည်မှာ မည်သည့်ရေပမာဏမဆိုလျှံထွက်ပြီး မြေပြင်ပေါ်သို့ ရောက်ရှိလာခြင်းဖြစ်သည်။ များသောအားဖြင့် မြစ် သို့မဟုတ် ကန်ကဲ့သို့သော ရေအစုအဝေးတစ်ခုအတွင်းမှ ရေထုထည်သည် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ရန် စုစုပေါင်းဆံ့သော ပမာဏထက်ကျော်လွန်ပြီး အကျိုးဆက်အားဖြင့် ရေအစုအဝေး၏ ပုံမှန်အနားတစ်လျှောက်၏ အပြင်ဘက်သို့ ရေအချို့စီးဆင်းခြင်း သို့မဟုတ် ထွက်သွားခြင်းဖြစ်ပါက ရေလွှမ်းမိုးခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်သည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ အကယ်၍ ရေကာတာများသည် ဖျက်ဆီးခြင်းခံရပါက၊ ရေလွှမ်းမိုးခြင်းသည် ငလျင်လှုပ်ခြင်းများ၏ ဒုတိယသက်ရောက်မှုများ ဖြစ်နိုင်သည်။ ငလျင်လှုပ်ခြင်းများသည် ရေကာတာမြစ်များထဲသို့ မြေပြိုခြင်းများကို ဖြစ်စေနိုင်ပြီး၊ ၎င်းသည် ထို့နောက်တွင် ပြိုလဲပြီး ရေလွှမ်းမိုးခြင်းများ ကိုဖြစ်စေသည်။ Usoi (ယူဆွိုင်) ရေကာတာသည် ရှေ ့အနာဂတ်တွင်ဖြစ်ပေါ်မည့် ငလျင်အတွင်း၌ ပျက်စီးခဲ့ပါက၊ ငလျင်ကြောင့် ရေကာတာမြေပြိုကျခြင်း ဖြစ်ပေါ်ပြီး၊ Tajikistan (တာဂျစ် ကစ္စတန်)ရှိ Sarez Lake (ဆာရဇ်(စ်)) ရေကန် အောက်ရှိမြေပြင်သည် ကြီးမားလှသော ရေလွှမ်းမိုးမှု အန္တရာယ်ကျရောက်မည့် အနေအထားတွင်ရှိသည်။ ရေလွှမ်းမိုးမှုသည် အကြမ်းအားဖြင့် လူဦးရေ ၅ သန်းကို သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ကြောင်း သက်ရောက်မှုခန့်မှန်းခြေများမှ အကြံပြုသည်။ === ပင်လယ်ဒီရေ လှိုင်းအားများ === သေးငယ်သော ပင်လယ်ဒီရေအားများနှင့် မီးတောင်နှင့်မသက်ဆိုင်သော တုန်ခါသည့်လှုပ်ရှားမှုတို့အကြားတွင် ခိုင်ခံ့သောဆက်နွယ်မှုတစ်ရပ်ရှိကြောင်းကို သုတေသနအလုပ်များက ပြသခဲ့သည်။ === လူသားများအပေါ်သက်ရောက်မှုများ === [[File:37 - Tremblement de terre - Août 2007.JPG|left|thumb|150px|၂၀၀၇ Peru (ပီရူး) ငလျင်လှုပ်ပြီးနောက် ရက်သတ္တပတ် တစ်ပတ်အကြာတွင် တွေ့ရသောပျက်စီးနေသည့် အခြေခံအဆောက်အအုံ]] ငလျင်လှုပ်ခြင်းများသည် ရောဂါများ၊ အခြေခံလိုအပ်ချက်များမရှိခြင်း၊ အသက်ဆုံးရှုံးခြင်း၊ မြင့်မားသော အာမခံ ပရီမီယံများ၊ အထွေထွေ အိမ်ရာအဆောက်အအုံများ ပျက်စီးခြင်း၊ လမ်းနှင့်တံတားပျက်စီးခြင်းနှင့် အဆောက် အဦးများပြိုလဲခြင်း သို့မဟုတ် ယိမ်းယိုင်ခြင်း (ရှေ့အနာဂတ်တွင် ပြိုလဲခြင်းကို ဦးတည်မည့် အလားအလာရှိ သည်) တို့ကိုဖြစ်စေနိုင်သည်။ ငလျင်များသည် မီးတောင်ပေါက်ကွဲခြင်းများ၏ ရှေ့ပြေးဖြစ်ပေါ်ခြင်းများ ဖြစ်နိုင်ပြီး၊ ၎င်းသည် နောက်ထပ်ပြဿနာများကို ဖြစ်စေသည် - ဥပမာ "နွေရာသီ မရှိသောနှစ်"(၁၈၁၆) တွင်ကဲ့သို့ ကောက်ပဲသီးနှံအများအပြား ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.edu4hazards.org/earthquake.html How to survive an earthquake - Guide for children and youth] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090227153730/http://www.edu4hazards.org/earthquake.html |date=27 February 2009 }} * [http://pubs.usgs.gov/gip/earthq1/ Earthquakes] [[Category:ငလျင်များ]] mspkhhcv18y2g4rdrpgfls68h67e7bm 1046472 1046439 2026-08-04T14:46:45Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-43035-09|~2026-43035-09]] ([[User talk:~2026-43035-09|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1046439|1046439]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1046472 wikitext text/x-wiki {{Short description|ကမ္ဘာမြေကြီး ရုတ်တရက် တုန်ခါမှု}} {{ငလျင်}} [[File:Quake epicenters 1963-98.png|thumb|350px|၁၉၆၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၈ ခုနှစ်အတွင်း ကမ္ဘာပေါ်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော ငလျင်ဗဟိုချက်များ (Earthquake epicenters) ကို ဖော်ပြထားသည့် မြေပုံ။ ငလျင်အများစုသည် [[ကမ္ဘာ့ကျောက်ချပ်လွှာများ ရွေ့လျားမှု သီအိုရီ|ကမ္ဘာ့ကျောက်ချပ်လွှာကြီးများ]] (Tectonic plates) ၏ အနားသတ်မျဉ်းများနှင့် တစ်ထပ်တည်း ကျနေသည်ကို တွေ့ရသည်။]] '''ငလျင်လှုပ်ခြင်း''' (သို့မဟုတ်) '''ငလျင်''' ({{lang-en|Earthquake}}) ဆိုသည်မှာ [[ကမ္ဘာမြေကြီး]]၏ အပေါ်ယံအလွှာ (Lithosphere) အတွင်း ရုတ်တရက် စွမ်းအင်များ ထွက်ရှိလာပြီး [[ငလျင်လှိုင်း]]များ (Seismic waves) ဖြစ်ပေါ်ကာ ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင် တုန်ခါတုန်လှုပ်ခြင်းကို ခေါ်ဆိုသည်။<ref>{{cite book |last=Tarbuck |first=Edward J. |first2=Lutgens |second2=Frederick K. |title=Earth: An Introduction to Physical Geology |url=https://archive.org/details/earthintroductio0000tarb |year=၂၀၁၆ |publisher=Pearson |isbn=978-0134074252 |language=en}}</ref> ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုသည် မြေကြီးတုန်ခါခြင်း၊ မြေပြင်ရွေ့လျားခြင်း သို့မဟုတ် မြေပြိုခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ငလျင်အများစုသည် ကမ္ဘာ့မြေအောက်ရှိ ပြတ်ရွေ့ကြောများ (Faults) တလျှောက် ကျောက်လွှာပွတ်တိုက်မိရာမှ စုစည်းလာသော အားပြင်းအားစုများ ရုတ်တရက် ပေါက်ကွဲထွက်လာခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ [[ကမ္ဘာ့ကျောက်ချပ်လွှာများ ရွေ့လျားမှု သီအိုရီ|ကမ္ဘာ့ကျောက်ချပ်လွှာကြီးများ]] (Tectonic plates) အချင်းချင်း တိုက်မိခြင်း သို့မဟုတ် ခွဲထွက်ခြင်းတို့ကြောင့်လည်းကောင်း ဖြစ်ပွားရသည်။<ref>{{cite book |last=Shearer |first=Peter M. |title=Introduction to Seismology |url=https://archive.org/details/introductiontose0000shea |year=၂၀၀၉ |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0521882101 |language=en}}</ref> ထို့ပြင် [[မီးတောင်]]ပေါက်ကွဲခြင်း၊ မြေအောက်လှိုဏ်ဂူများ ပြိုကျခြင်းနှင့် လူသားတို့၏ စမ်းသပ်မှုများဖြစ်သော မြေအောက် [[နျူကလီးယား လက်နက်|နျူကလီးယား]] စမ်းသပ်ဖောက်ခွဲမှုများကြောင့်လည်း ငလျင်လှုပ်ခတ်နိုင်ပေသည်။ ငလျင်၏ ပြင်းအားကို [[ရစ်ခ်တာစကေး]] (Richter scale) သို့မဟုတ် Moment magnitude scale (M{{sub|w}}) တို့ဖြင့် တိုင်းတာလေ့ရှိပြီး၊ ကမ္ဘာပေါ်တွင် နှစ်စဉ် ပြင်းအားအဆင့်ဆင့်ရှိသော ငလျင်ပေါင်း သန်းနှင့်ချီ၍ လှုပ်ခတ်လျက်ရှိသော်လည်း အများစုမှာ ပြင်းအားအလွန်နည်းသဖြင့် လူသားတို့ မသိရှိလိုက်ကြပေ။<ref>{{cite web |url=https://www.usgs.gov/faqs/how-many-earthquakes-occur-each-year |title=How many earthquakes occur each year? |website=United States Geological Survey (USGS) |access-date=၁၂ ဇွန် ၂၀၂၆ |language=en}}</ref> သို့ရာတွင် မြို့ပြဒေသများအနီး ပြင်းအားမြင့်မားစွာ လှုပ်ခတ်သော ငလျင်များသည် အသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ်များကို ပျက်စီးဆုံးရှုံးစေနိုင်သည့်အပြင် ပင်လယ်ရေအောက်တွင် လှုပ်ခတ်ပါက ဆိုးရွားလှသော [[ဆူနာမီ]] (Tsunami) ဒီရေလှိုင်းကြီးများကိုပါ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။<ref>{{cite book |last=Bolt |first=Bruce A. |title=Earthquakes |url=https://archive.org/details/earthquakes0000bolt_l0z8 |year=၂၀၀၅ |publisher=W. H. Freeman |isbn=978-0716756187 |language=en}}</ref> == ငလျင်ကြီးများ၏ ထင်ရှားသော ဥပမာများ == [[File:Map of earthquakes 1900-.svg|thumb|upright=1.8|၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အထိ ပြင်းအား ၆.၀ နှင့်အထက် ငလျင်များ ]] [[File:USGS magnitude 8 earthquakes since 1900.svg|thumb|upright=1.8|၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အထိ ပြင်းအား ၈.၀ နှင့်အထက် ငလျင်များ။ ပူဖောင်းများ၏ သုံးဖက်မြင် ထုထည်များသည် သေဆုံးသူအရေအတွက်နှင့် တိုက်ရိုက်အချိုးကျသည်။<ref>{{Cite web|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eqarchives/year/mag8/magnitude8_1900_date.php|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160414014457/http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eqarchives/year/mag8/magnitude8_1900_date.php|url-status=dead|title=USGS: Magnitude 8 and Greater Earthquakes Since 1900|archivedate=April 14, 2016}}</ref>]] မှတ်တမ်းတင်ထားသော သမိုင်းတွင် အဖျက်စွမ်းအား အကြီးမားဆုံး ငလျင်များထဲမှ တစ်ခုမှာ ၁၅၅၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ ရှန်စီးပြည်နယ်၌ လှုပ်ခတ်ခဲ့သော [[၁၅၅၆ ရှန်စီးငလျင်]] ဖြစ်သည်။ လူပေါင်း ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ရပြီး၊ ထို့နောက်တွင် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်မှု၊ ကပ်ရောဂါနှင့် အငတ်ဘေးများကြောင့် ဒေသတစ်ခုလုံး လူဦးရေ ၈၃၀,၀၀၀ အထိ ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/world/most_destructive.php |title=Earthquakes with 50,000 or More Deaths |archive-url=https://web.archive.org/web/20091101175733/http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/world/most_destructive.php |archive-date=November 1, 2009 |url-status=dead |publisher=United States Geological Survey}}</ref> ထိုဒေသရှိ အိမ်အများစုမှာ မြေသားတောင်ကုန်းများကို ထွင်းထုထားသော ယာအိုဒုံး (yaodongs) များဖြစ်ပြီး ထိုအဆောက်အအုံများ ပြိုကျခြင်းကြောင့် အများအပြား သေဆုံးခဲ့ရသည်။ လူပေါင်း ၂၄၀,၀၀၀ မှ ၆၅၅,၀၀၀ အကြား သေဆုံးခဲ့ရသော [[၁၉၇၆ တန်ရှန်ငလျင်]]သည် ၂၀ ရာစု၏ သေဆုံးမှုအများဆုံး ငလျင်ဖြစ်သည်။<ref>Spignesi, Stephen J. (2005). ''Catastrophe!: The 100 Greatest Disasters of All Time''. {{ISBN|0-8065-2558-4}}</ref> [[၁၉၆၀ ချီလီငလျင်]]သည် ၁၉၆၀ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ပြင်းအား ၉. regular ၅ ဖြင့် ငလျင်တိုင်းတာစက်ဖြင့် တိုင်းတာရရှိခဲ့ဖူးသမျှ အကြီးဆုံး ငလျင်ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ဗဟိုချက်သည် [[ချီလီနိုင်ငံ]]၊ Cañete အနီးတွင် ဖြစ်သည်။ ထုတ်လွှတ်လိုက်သော စွမ်းအင်သည် နောက်ထပ် အင်အားအကြီးဆုံး ငလျင်ဖြစ်သော Good Friday ငလျင် (၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၇ ရက်) ၏ နှစ်ဆခန့် ရှိပြီး၊ ထိုငလျင်သည် အလက်စကာရှိ Prince William Sound တွင် ဗဟိုပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.gps.caltech.edu/uploads/File/People/kanamori/HKjgr77.pdf |title=The Energy Release in Great Earthquakes |author=Kanamori Hiroo |publisher=Journal of Geophysical Research |access-date=2010-10-10 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100723182215/http://www.gps.caltech.edu/uploads/File/People/kanamori/HKjgr77.pdf |archive-date=2010-07-23 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/learn/topics/how_much_bigger.php |title=How Much Bigger? |publisher=United States Geological Survey |access-date=2010-10-10 |archive-date=2011-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110607144219/http://earthquake.usgs.gov/learn/topics/how_much_bigger.php |url-status=live }}</ref> မှတ်တမ်းတင်ထားသော အကြီးဆုံး ငလျင်ဆယ်ခုလုံးသည် [[မဟာတွန်းကန်အား ငလျင်]]များ (megathrust earthquakes) ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဤဆယ်ခုအနက် [[၂၀၀၄ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ ငလျင်]]တစ်ခုတည်းသာ သမိုင်းတစ်လျှောက် သေဆုံးမှုအများဆုံး ငလျင်များထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ === မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဆက်စပ်သော ထင်ရှားသည့် ငလျင်ကြီးများ === မြန်မာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့တက်ကြွလှုပ်ရှားမှုအရှိဆုံးဖြစ်သော အိန္ဒိယကျောက်ချပ်လွှာနှင့် ယူရေးရှားကျောက်ချပ်လွှာတို့ ဆုံတွေ့ရာ နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိနေသဖြင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် ပြင်းထန်သော ငလျင်ဘေးအန္တရာယ်များကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။<ref name="hurukawa2011">{{cite journal |last=Hurukawa |first=Nobuo |display-authors=etal |title=Seismic hazard mitigation in Myanmar: earthquake monitoring and potential sources of great earthquakes |journal=Journal of Seismology |year=၂၀၁၁ |volume=15 |pages=93–108 |doi=10.1007/s10950-010-9210-x |language=en}}</ref> မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အဓိကကျပြီး ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု အများဆုံးဖြစ်စေခဲ့သော ငလျင်ကြီးများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်၊ မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော ပြင်းအား ၇.၃ မဂ္ဂနီကျုရှိ ဤငလျင်သည် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် လူအသေအပျောက် အများဆုံး ငလျင်အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။ [[စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော]]ကို ဗဟိုပြုကာ လှုပ်ခတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး [[ပဲခူးမြို့]]တစ်မြို့တည်းတွင်တင် လူပေါင်း ၅၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ရကာ [[ရန်ကုန်မြို့]]တွင်လည်း ရွှေတိဂုံစေတီတော် အပါအဝင် အဆောက်အအုံများစွာ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ကာ စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၅၅၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name="chhibber1934">{{cite book |last=Chhibber |first=H. L. |title=The Geology of Burma |year=၁၉၃၄ |publisher=Macmillan and Co. |location=London |language=en}}</ref> ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ဆူမားတြားကျွန်းအနီး ရေအောက်ပြတ်ရွေ့ကြောတွင် ဗဟိုပြုလှုပ်ခတ်ခဲ့သော ၉.၁–၉.၃ မဂ္ဂနီကျုရှိ မဟာငလျင်ကြီးကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ဆူနာမီဒီရေလှိုင်းများသည် မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ကမ်းရိုးတန်းဒေသများ (အထူးသဖြင့် ဧရာဝတီတိုင်းနှင့် တနင်္သာရီတိုင်း) သို့ ရိုက်ခတ်ခဲ့ရာ ကမ်းခြေနေ ပြည်သူ ၆၁ ဦးထက်မနည်း အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{cite journal |last=Satake |first=Kenji |display-authors=etal |title=Tsunami heights and damage along the Myanmar coast from the December 2004 Sumatra-Andaman earthquake |journal=Earth, Planets and Space |year=၂၀၀၆ |volume=58 |pages=243–252 |doi=10.1186/BF03353384 |language=en}}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း၊ [[တာချီလိတ်မြို့]]နှင့် တာလေမြို့အနီးတွင် ပြင်းအား ၆.၈ မဂ္ဂနီကျုဖြင့် လှုပ်ခတ်ခဲ့ရာ လူပေါင်း ၇၀ ကျော် သေဆုံးပြီး နေအိမ်နှင့် ဘာသာရေးအဆောက်အအုံ ရာပေါင်းများစွာ ပြိုကျပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/usp000hx4f/executive |title=M 6.8 - Myanmar |publisher=United States Geological Survey |access-date=၁၂ ဇွန် ၂၀၂၆ |language=en}}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သပိတ်ကျင်းမြို့]]အနီး စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောပေါ်၌ ပြင်းအား ၆.၈ မဂ္ဂနီကျုဖြင့် လှုပ်ခတ်ခဲ့ရာ လူ ၂၆ ဦး သေဆုံးပြီး ဆောက်လုပ်ဆဲ ဧရာဝတီမြစ်ကူးတံတား (ရတနာသိင်္ဃ) အပါအဝင် ရှေးဟောင်းဘုရားပုထိုးများစွာ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last=Wang |first=Yu |display-authors=etal |title=The 2012 Mw 6.8 Thabeikkyin, Myanmar, Earthquake: A Rupture of the Sagaing Fault |journal=Bulletin of the Seismological Society of America |year=၂၀၁၄ |volume=104 |issue=6 |pages=2810–2825 |doi=10.1785/0120140081 |language=en}}</ref> === ၂၀၂၅ မန္တလေး-စစ်ကိုင်း ငလျင်ကြီး === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၈ ရက် မြန်မာစံတော်ချိန် မွန်းလွဲ ၁၂ နာရီ ၅၀ မိနစ်ခန့်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း စစ်ကိုင်းမြို့နှင့် [[မန္တလေးမြို့]]အနီးကို ဗဟိုပြု၍ မိုးမင့်စကေး (Moment Magnitude Scale) '''M{{sub|w}} ၇.၇ မှ ၇.၉''' အဆင့်ရှိ လွန်စွာအင်အားပြင်းထန်သော မြေငလျင်တစ်ခု လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။<ref name="wiki2025eq">{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Myanmar-earthquake-of-2025 |title=Myanmar earthquake of 2025: Deaths, Severity, & Facts |publisher=Encyclopedia Britannica |year=၂၀၂၅ |access-date=၁၂ ဇွန် ၂၀၂၆ |language=en}}</ref> အဆိုပါငလျင်ကြီး လှုပ်ခတ်ပြီး ၁၂ မိနစ်အကြာတွင် ပြင်းအား ၆.၇ မဂ္ဂနီကျုရှိ နောက်ဆက်တွဲငလျင် (Aftershock) တစ်ခု ထပ်မံလှုပ်ခတ်ခဲ့သဖြင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု ပိုမိုပြင်းထန်ခဲ့သည်။ ဤငလျင်ကြီးသည် ၁၉၁၂ ခုနှစ် ပြင်းအား ၇.၉ ရှိ မေမြို့ငလျင်နောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သမျှ အကြီးမားဆုံးသော ငလျင်အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။<ref name="wiki2025eq"/> အမေရိကန်ဘူမိဗေဒတိုင်းတာရေးအဖွဲ့ (USGS) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဤငလျင်သည် ကမ္ဘာ့အန္တရာယ်အရှိဆုံး အလျားလိုက်ပြတ်ရွေ့တစ်ခုဖြစ်သည့် [[စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော]] (Sagaing Fault) အောက်ခြေ မိုင် ၆ မိုင် (၁၀ ကီလိုမီတာ) အနက်တွင် တက်ကြွစွာ ရုတ်တရက်လှုပ်ရှားရာမှ စွမ်းအင်များ ပေါက်ကွဲထွက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယကျောက်ချပ်လွှာသည် ယူရေးရှားကျောက်ချပ်လွှာအောက်သို့ တိုးဝင်ရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော မြောက်ဘက်သို့ သိသိသာသာ အရှိန်ပြင်းစွာ ရွေ့လျားမှု (Supershear rupture) ကြောင့် မန္တလေးတိုင်း စဉ့်ကူးမြို့မှသည် ပဲခူးတိုင်း ကျောက်တံခါးမြို့အထိ ကီလိုမီတာ ၅၀၀ ခန့် (မိုင် ၃၁၀ ခန့်) အကွာအဝေးအထိ ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင် အက်ကွဲကြောင်းများ ကွင်းဆက်လိုက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ငလျင်ဗဟိုချက်အနီးတွင် မြေပြင်သည် ဘေးတိုက် ၃ မီတာမှ ၅ မီတာအထိ အဆမတန် ရွေ့လျားသွားခဲ့သည်။<ref name="wiki2025eq"/> ငလျင်ကြောင့် မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်း၊ နေပြည်တော်၊ မကွေး၊ ပဲခူးနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း အပါအဝင် တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် ၁၀ ခုခန့် ထိခိုက်ခံစားခဲ့ရပြီး လူပေါင်း ၃,၈၀၀ ကျော် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ကာ ၅,၁၀၀ ကျော် ပြင်းထန်စွာ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref name="unicef2025">{{cite web |url=https://www.unicef.org/myanmar/my/powerful-earthquake-rocks-myanmar-Myan |title=ငလျင်ကြီးအပြီး ရက်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော်အကြာတွင် မြန်မာ့ကလေးငယ်များ အခြေအနေ |publisher=UNICEF Myanmar |year=၂၀၂၅ |access-date=၁၂ ဇွန် ၂၀၂၆ |language=my}}</ref> ငလျင်လှုပ်ခတ်ချိန်သည် သောကြာနေ့ နေ့လယ်ပိုင်း ဝတ်ပြုချိန်ဖြစ်သဖြင့် ဝတ်ပြုနေသူများရှိရာ ဗလီအချို့နှင့် ဘာသာရေးအဆောက်အအုံများ ပြိုကျမှုကြောင့် လူသေဆုံးမှု ပိုမိုများပြားခဲ့ရသည်။<ref name="wiki2025eq"/> သမိုင်းဝင် ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံများနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများစွာ ပြိုကျပျက်စီးခဲ့ရာ အထင်ကရ နေရာများဖြစ်သော နှစ်ပေါင်း ၉၀ ကျော် သက်တမ်းရှိ [[ဧရာဝတီမြစ်]]ကူး ရှေးဟောင်း အင်းဝတံတား (စစ်ကိုင်းတံတားဟောင်း) အပိုင်းအချို့ ပြိုကျခဲ့သည်။<ref name="unops2025">{{cite web |url=https://myanmar.un.org/en/291866-initial-situation-report-earthquake-central-myanmar-28-march-2025 |title=Initial Situation Report: Earthquake in Central Myanmar 28 March 2025 |publisher=United Nations in Myanmar |year=၂၀၂၅ |access-date=၁၂ ဇွန် ၂၀၂၆ |language=en |archive-date=5 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260305173423/https://myanmar.un.org/en/291866-initial-situation-report-earthquake-central-myanmar-28-march-2025 |url-status=dead }}</ref> မန္တလေးတက္ကသိုလ် အဆောက်အအုံများ၊ [[မန္တလေးနန်းတော်]]နှင့် [[မဟာမုနိရုပ်ပွားတော်]]မြတ်ကြီးတို့တွင် ပျက်စီးမှုများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။စာသင်ကျောင်းပေါင်း ၂,၆၀၀ ကျော်၊ ဆေးရုံ/ဆေးခန်းပေါင်း ၇၈၀ ကျော်နှင့် လူနေအိမ်ခြေ ၅၂,၀၀၀ ကျော် လုံးဝ (သို့မဟုတ်) အစိတ်အပိုင်းအချို့ ပြိုကျပျက်စီးခဲ့သည်။<ref name="unicef2025"/> ဤငလျင်၏ တုန်ခါမှုလှိုင်းများသည် ကီလိုမီတာ ၁,၀၀၀ ကျော် ကွာဝေးသော အိမ်နီးချင်း [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[ဘန်ကောက်မြို့]]အထိ ရိုက်ခတ်ခဲ့ပြီး ဘန်ကောက်တွင် ဆောက်လုပ်ဆဲ အထပ်မြင့်အဆောက်အအုံတစ်ခု ပြိုကျမှုကြောင့် လူ ၂၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ကာ၊ တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့အထိ တုန်ခါမှုများကို ပြင်းထန်စွာ ခံစားခဲ့ရသည်။<ref name="wiki2025eq"/> အသက်ဆုံးရှုံးမှု အများဆုံးဖြစ်စေခဲ့သော ငလျင်များသည် အင်အားကြီးမားသော်လည်း လူဦးရေထူထပ်သော ဒေသများနှင့် နီးစပ်ခြင်း သို့မဟုတ် သမုဒ္ဒရာနှင့် နီးစပ်ခြင်းတို့ကြောင့် သေဆုံးမှုများခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုသို့သောနေရာများတွင် ငလျင်များသည် ကီလိုမီတာ ထောင်ပေါင်းများစွာ အကွာအဝေးရှိ ဒေသများကို ဖျက်ဆီးနိုင်သော ဆူနာမီများကို မကြာခဏ ဖြစ်ပေါ်စေတတ်သည်။ အသက်ဆုံးရှုံးမှု ကြီးမားနိုင်ခြေ အများဆုံးဒေသများမှာ ငလျင်များ နှိုင်းယှဉ်ချက်အရ ရှားပါးသော်လည်း ပြင်းထန်သော ဒေသများနှင့်၊ ငလျင်ခံနိုင်ရည်ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံစည်းမျဉ်းများ ပေါ့လျော့သော၊ မလိုက်နာသော သို့မဟုတ် မရှိသော ဆင်းရဲသည့်ဒေသများ ပါဝင်သည်။ ==ငလျင်များ ဖြစ်ပေါ်ပုံ== [[File:Fault types.svg|thumb|ပြတ်ရွေ့အမျိုးအစားများ<br /> A. [[အလျားလိုက်လျှောပြတ်ရွေ့]]<br /> B. [[ပုံမှန်ပြတ်ရွေ့)]]<br /> C. [[ပြောင်းပြန်ပြတ်ရွေ့]] ]] ငလျင်များသည် ကမ္ဘာမြေပေါ်ရှိ မည်သည့်နေရာတွင်မဆို ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး၊ ၎င်းနေရာများတွင် ပြတ်ရွေ့ကြောင်းတစ်လျှောက် ကျိုးပဲ့ခြင်းကို တွန်းအားပေးနိုင်လောက်သည့် elastic strain စွမ်းအင် လုံလောက်စွာ စုစည်းမိနေသည်။ ပြတ်ရွေ့မျက်နှာပြင်တစ်လျှောက်တွင် ပွတ်တိုက်မှုအားကို တိုးစေသည့် မည်သည့်မညီညာမှုများ သို့မဟုတ် ကြမ်းတမ်းသော မျက်နှာပြင်များ မရှိပါက ပြတ်ရွေ့ဘေးနှစ်ဖက်သည် ချောမွေ့စွာနှင့် ငလျင်လှုပ်ရှားမှုမရှိဘဲ ရွေ့လျားသွားကြသည်။ သို့သော် ပြတ်ရွေ့မျက်နှာပြင်အများစုတွင် ထိုကဲ့သို့သော ကြမ်းတမ်းသည့် မျက်နှာပြင်များ ရှိနေတတ်ပြီး ၎င်းသည် တွယ်ကပ်-လျှောကျခြင်း အမူအရာ (stick-slip behavior) ပုံစံကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ပြတ်ရွေ့ကြောင်း ပိတ်မိသွားသည်နှင့်၊ မြေထုချပ်များအကြား ဆက်တိုက်ရွေ့လျားမှုကြောင့် ဖိအားများ တိုးလာပြီး ပြတ်ရွေ့မျက်နှာပြင်ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ထုထည်တွင် ဒဏ်(Strain) စွမ်းအင်များ စုစည်းလာသည်။ ဤအခြေအနေသည် ဖိအားများ တိုးလာကာ ကြမ်းတမ်းသည့် မျက်နှာပြင်ကို ချိုးဖျက်နိုင်လောက်သည်အထိ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေပြီး၊ ပိတ်မိနေသော ပြတ်ရွေ့အစိတ်အပိုင်းသည် ရုတ်တရက် လျှောကျကာ စုစည်းထားသော စွမ်းအင်များကို ထုတ်လွှတ်လိုက်သည်။<ref name="Ohnaka">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=Bp0gAwAAQBAJ&pg=PA234 | title=The Physics of Rock Failure and Earthquakes | publisher=Cambridge University Press | author=Ohnaka, M. | year=2013 | page=148 | isbn=978-1-107-35533-0}}</ref> This energy is released as a combination of radiated elastic [[Strain (materials science)|strain]] [[seismic waves]],<ref>{{cite journal | last1 = Vassiliou | first1 = Marius | last2 = Kanamori | first2 = Hiroo | year = 1982 | title = The Energy Release in Earthquakes | journal = Bull. Seismol. Soc. Am. | volume = 72 | pages = 371–387 }}</ref> ဤစွမ်းအင်သည် elastic strain ငလျင်လှိုင်းများ၊ ပြတ်ရွေ့မျက်နှာပြင်၏ ပွတ်တိုက်မှုအပူနှင့် ကျောက်များ ကွဲအက်ခြင်းတို့ ပေါင်းစပ်ပြီး ထုတ်လွှတ်ခြင်းဖြစ်ရာ ငလျင်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ strain နှင့် stress များ တဖြည်းဖြည်း စုစည်းလာပြီး ရံဖန်ရံခါ ရုတ်တရက် ငလျင်ဖြစ်ပွားခြင်းဖြင့် ပျက်စီးသွားသည့် ဤဖြစ်စဉ်ကို Elastic-Rebound Theory ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ငလျင်၏ စုစုပေါင်းစွမ်းအင်၏ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း သို့မဟုတ် ၎င်းထက်နည်းသော ပမာဏသာ ငလျင်လှိုင်းစွမ်းအင်အဖြစ် ထုတ်လွှတ်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ငလျင်၏ စွမ်းအင်အများစုကို ငလျင် ကျိုးပဲ့မှု (fracture) ကြီးထွားရန်အတွက် အသုံးပြုသည် သို့မဟုတ် ပွတ်တိုက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အပူအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။ ထို့ကြောင့် ငလျင်များသည် ကမ္ဘာမြေ၏ ရရှိနိုင်သော elastic potential energy ကို လျှော့ချပြီး ၎င်း၏ အပူချိန်ကို မြှင့်တင်ပေးသော်လည်း ဤပြောင်းလဲမှုများသည် ကမ္ဘာမြေအတွင်းပိုင်းမှ အပူစီးဆင်းမှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် အလွန်အမင်း နည်းပါးသည်။<ref name="USGS1">{{cite web|last=Spence |first=William |author2=S.A. Sipkin |author3=G.L. Choy |title=Measuring the Size of an Earthquake |publisher=United States Geological Survey|year=1989 |url=https://earthquake.usgs.gov/learning/topics/measure.php |access-date=2006-11-03 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090901233601/http://earthquake.usgs.gov/learning/topics/measure.php |archive-date=2009-09-01 }}</ref> ===ပြတ်ရွေ့အမျိုးအစားများ=== [[ပြတ်ရွေ့]]များသည် ငလျင်များကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သော အဓိကအမျိုးအစား သုံးမျိုးရှိပြီး ၎င်းတို့အားလုံးသည် ပြားလွှာချင်းထိစပ်ငလျင်များ (interplate earthquake) ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ ပုံမှန်ပြတ်ရွေ့ (normal)၊ ပြောင်းပြန်ပြတ်ရွေ့ (reverse သို့မဟုတ် thrust) နှင့် အလျားလိုက်လျှောပြတ်ရွေ့ (strike-slip) တို့ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်ပြတ်ရွေ့နှင့် ပြောင်းပြန်ပြတ်ရွေ့များသည် Dip-slip အမျိုးအစားများ ဖြစ်ကြပြီး ပြတ်ရွေ့တစ်လျှောက် ရွေ့လျားမှုသည် လျှောကျသည့် ဦးတည်ရာ (direction of dip) အတိုင်းဖြစ်ပြီး ရွေ့လျားမှုတွင် ဒေါင်လိုက်အစိတ်အပိုင်း ပါဝင်သည်။ ငလျင်များစွာသည် Dip-slip နှင့် Strike-slip နှစ်မျိုးလုံး၏ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်သော ပြတ်ရွေ့များပေါ်တွင် ရွေ့လျားမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ပြီး ၎င်းကို Oblique slip ဟုခေါ်သည်။ ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင်၏ အပေါ်ဆုံး၊ ကြွပ်ဆတ်သော အစိတ်အပိုင်းနှင့် ပူပြင်းသည့် မန်တယ်အောက်သို့ နစ်ဝင်နေသော မြေလွှာချပ်များ၏ အေးမြသည့် အစိတ်အပိုင်းများသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် elastic စွမ်းအင်ကို စုစည်းပြီး ပြတ်ရွေ့မှုများဖြင့် ထုတ်လွှတ်နိုင်သော တစ်ခုတည်းသော အစိတ်အပိုင်းများ ဖြစ်သည်။ ၃၀၀ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် (၅၇၂ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်) ခန့်ထက် ပိုမိုပူပြင်းသော ကျောက်များသည် ဖိအားကို တုံ့ပြန်ရာတွင် စီးဆင်းသွားပြီး ငလျင်များကြောင့် ကျိုးပဲ့ခြင်း မရှိပါ။<ref>{{cite journal |last1=Sibson |first1=R.H. |year=1982 |title=Fault Zone Models, Heat Flow, and the Depth Distribution of Earthquakes in the Continental Crust of the United States |journal=Bulletin of the Seismological Society of America |volume=72 |issue=1 |pages=151–163}}</ref><ref>Sibson, R.H. (2002) "Geology of the crustal earthquake source" International handbook of earthquake and engineering seismology, Volume 1, Part 1, p. 455, eds. W H K Lee, H Kanamori, P C Jennings, and C. Kisslinger, Academic Press, {{ISBN|978-0-12-440652-0}}</ref> ပြတ်ရွေ့မှုများနှင့် မြေပုံပေါ်တွင် ဖော်ပြထားသော ပြတ်ရွေ့များ၏ အမြင့်ဆုံး အရှည်မှာ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၁,၀၀၀ ကီလိုမီတာ (၆၂၀ မိုင်) ဖြစ်သည်။ ဥပမာများမှာ အလက်စကာ (၁၉၅၇)၊ ချီလီ (၁၉၆၀) နှင့် ဆူမတြာ (၂၀၀၄) တို့ရှိ ငလျင်များဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့အားလုံးသည် လျှောဝင်ဇုန်များ (subduction zones) တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ San Andreas Fault (၁၈၅၇၊ ၁၉၀၆)၊ တူရကီရှိ North Anatolian Fault (၁၉၃၉) နှင့် အလက်စကာရှိ Denali Fault (၂၀၀၂) ကဲ့သို့သော အလျားလိုက်လျှောပြတ်ရွေ့များပေါ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အရှည်လျားဆုံး ငလျင်ပြတ်ရွေ့မှုများသည် လျှောဝင်နေသော ပြားလွှာအစွန်းများတစ်လျှောက် အရှည်၏ တစ်ဝက်မှ သုံးပုံတစ်ပုံခန့်သာ ရှိပြီး၊ ပုံမှန်ပြတ်ရွေ့များတစ်လျှောက်ရှိ ပြတ်ရွေ့မှုများသည် ပို၍ပင် တိုတောင်းသည်။ ==== ပုံမှန်ပြတ်ရွေ့များ (Normal Faults) ==== ပုံမှန်ပြတ်ရွေ့များသည် ကမ္ဘာ့မြေလွှာ ပြန့်ကားနေသော နေရာများ၊ ဥပမာ- ကွဲထွက်နေသော အစွန်း (divergent boundary) များတွင် အဓိကအားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။ ပုံမှန်ပြတ်ရွေ့များနှင့် ဆက်စပ်နေသော ငလျင်များသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ပြင်းအား ၇.၀ ထက် နည်းပါးသည်။ ပုံမှန်ပြတ်ရွေ့များစွာသည် အိုက်စလန်ကဲ့သို့သော ပြန့်ကားနေသည့် ဗဟိုများတစ်လျှောက်တွင် တည်ရှိပြီး ကြွပ်ဆတ်သော အလွှာ၏ အထူသည် ၆ ကီလိုမီတာ (၃.၇ မိုင်) ခန့်သာ ရှိသောကြောင့် အများဆုံးပြင်းအားများသည် ပို၍ပင် အကန့်အသတ်ရှိသည်။<ref>Hjaltadóttir S., 2010, "Use of relatively located microearthquakes to map fault patterns and estimate the thickness of the brittle crust in Southwest Iceland"</ref><ref>{{cite web |title=Reports and publications &#124; Seismicity &#124; Icelandic Meteorological office |url=http://en.vedur.is/earthquakes-and-volcanism/reports-and-publications/ |access-date=2011-07-24 |publisher=En.vedur.is |archive-date=2008-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080414235419/http://en.vedur.is/earthquakes-and-volcanism/reports-and-publications/ |url-status=live }}</ref> ==== ပြောင်းပြန်ပြတ်ရွေ့များ (Reverse Faults) ==== ပြောင်းပြန်ပြတ်ရွေ့များသည် ကမ္ဘာ့မြေလွှာ ကျုံ့ဝင်နေသော နေရာများ၊ ဥပမာ- စုဆုံနေသော အစွန်း (convergent boundary) များတွင် ဖြစ်ပေါ်သည်။ ပြောင်းပြန်ပြတ်ရွေ့များ၊ အထူးသဖြင့် convergent boundary များတစ်လျှောက်ရှိ ပြတ်ရွေ့များသည် အပြင်းထန်ဆုံး ငလျင်များ (megathrust earthquakes ဟုခေါ်သည်) နှင့် ဆက်စပ်နေပြီး၊ ပြင်းအား ၈.၀ သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုသော ငလျင်အားလုံးနီးပါး ပါဝင်သည်။ Megathrust ငလျင်များသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးမှ ထုတ်လွှတ်သော စုစုပေါင်း ငလျင်လှုပ်ခါမှုစွမ်းအင်၏ ၉၀% ခန့် ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။<ref>{{citation |last1=Stern |first1=Robert J. |title=Subduction zones |journal=Reviews of Geophysics |volume=40 |issue=4 |page=17 |year=2002 |bibcode=2002RvGeo..40.1012S |doi=10.1029/2001RG000108 |s2cid=247695067|doi-access=free }}</ref> ==== အလျားလိုက်လျှောပြတ်ရွေ့များ (Strike-slip Faults) ==== [[အလျားလိုက်လျှောပြတ်ရွေ့]]များသည် ပြတ်ရွေ့၏ ဘေးနှစ်ဖက်သည် အလျားလိုက် တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် ဖြတ်သန်းကာ လျှောကျသွားသည့် မတ်စောက်သော ဖွဲ့စည်းပုံများဖြစ်သည်။ ပြောင်းလဲခြင်း အစွန်း (Transform boundary) များသည် အလျားလိုက်လျှောပြတ်ရွေ့၏ သီးခြားအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ အလျားလိုက်လျှောပြတ်ရွေ့များ၊ အထူးသဖြင့် ကုန်းတွင်းပိုင်း ပြောင်းလဲခြင်းများ (continental transforms) သည် ပြင်းအား ၈.၀ ခန့်အထိ ကြီးမားသော ငလျင်များကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ အလျားလိုက်လျှောပြတ်ရွေ့များသည် ဒေါင်လိုက်နီးပါး တည်ရှိလေ့ရှိပြီး ကြွပ်ဆတ်သော မြေလွှာအတွင်း ၁၀ ကီလိုမီတာ (၆.၂ မိုင်) ခန့် အကျယ်ရှိသည်။<ref>{{cite web |title=Instrumental California Earthquake Catalog |url=http://wgcep.org/data-inst_eq_cat |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725021215/http://wgcep.org/data-inst_eq_cat |archive-date=2011-07-25 |access-date=2011-07-24 |publisher=WGCEP}}</ref> ထို့ကြောင့် ပြင်းအား ၈.၀ ထက် များစွာကြီးမားသော ငလျင်များ ဖြစ်ပေါ်ရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။ [[File:Kluft-photo-Carrizo-Plain-Nov-2007-Img 0327.jpg|thumb|left|San Andreas Fault ကို လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်၏ အနောက်မြောက်ဘက်၊ ကာရီဇိုလွင်ပြင်တွင် လေကြောင်းဓာတ်ပုံဖြင့် ရိုက်ယူထားပုံ]] ထို့အပြင် ပြတ်ရွေ့အမျိုးအစား သုံးမျိုးတွင် ဖိအားအဆင့်များ၏ အဆင့်ဆင့် ကွာခြားချက်လည်း ရှိသည်။ ပြောင်းပြန်ပြတ်ရွေ့များသည် အမြင့်ဆုံး ဖိအားအဆင့်များဖြင့် ဖြစ်ပေါ်ပြီး၊ အလျားလိုက်လျှောပြတ်ရွေ့များသည် အလယ်အလတ် ဖိအားအဆင့်များဖြင့် ဖြစ်ကာ၊ ပုံမှန်ပြတ်ရွေ့များသည် အနိမ့်ဆုံး ဖိအားအဆင့်များဖြင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။<ref>{{cite journal | last1 = Schorlemmer | first1 = D. | last2 = Wiemer | first2 = S. | last3 = Wyss | first3 = M. | year = 2005 | title = Variations in earthquake-size distribution across different stress regimes | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_2005-09-22_437_7058/page/538 | journal = Nature | volume = 437 | issue = 7058| pages = 539–542 |bibcode = 2005Natur.437..539S |doi = 10.1038/nature04094 | pmid = 16177788 | s2cid = 4327471 }}</ref> ၎င်းကို ပြတ်ရွေ့မှုအတွင်း ကျောက်ထုကို "တွန်းပို့" သော အင်အားဖြစ်သည့် ''အကြီးဆုံး'' ပင်မဖိအား (greatest principal stress) ၏ ဦးတည်ချက်ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်းဖြင့် အလွယ်တကူ နားလည်နိုင်သည်။ ပုံမှန်ပြတ်ရွေ့များတွင် ကျောက်ထုကို ဒေါင်လိုက် ဦးတည်ရာဘက်သို့ အောက်သို့ တွန်းပို့သဖြင့် တွန်းပို့သော အင်အား (အကြီးဆုံး ပင်မဖိအား) သည် ကျောက်ထု၏ အလေးချိန်နှင့် ညီမျှသည်။ ပြောင်းပြန်တွန်းတင်ခြင်း (Thrusting) ဖြစ်ရပ်တွင် ကျောက်ထုသည် အနည်းဆုံး ပင်မဖိအား၏ ဦးတည်ရာဘက်သို့ "လွတ်မြောက်" ပြီး အပေါ်သို့ တက်ကာ ကျောက်ထုကို မြှင့်တင်ပေးသဖြင့် ဝန်ပိုသည် အနည်းဆုံး ပင်မဖိအားနှင့် ညီမျှသည်။ Strike-slip faulting သည် အထက်ဖော်ပြပါ အခြားအမျိုးအစား နှစ်မျိုးကြားတွင် အလယ်အလတ်ဖြစ်သည်။ ဤပြတ်ရွေ့ဖြစ်စဉ် ပတ်ဝန်းကျင် သုံးခုတွင် ဖိအားစနစ် ကွာခြားမှုသည် ပြတ်ရွေ့မှုအတွင်း ဖိအားကျဆင်းမှု ကွာခြားမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပြီး၊ ပြတ်ရွေ့၏ အရွယ်အစား မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ထုတ်လွှတ်သော စွမ်းအင် ကွာခြားမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ === ထုတ်လွှတ်သော စွမ်းအင် === ငလျင်ပြင်းအား တစ်ယူနစ် တိုးတိုင်း ထုတ်လွှတ်သော စွမ်းအင်သည် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် အဆသုံးဆယ် တိုးလာသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ပြင်းအား ၆.၀ ရှိသော ငလျင်သည် ပြင်းအား ၅.၀ ရှိသော ငလျင်ထက် စွမ်းအင် ၃၂ ဆခန့် ပိုမို ထုတ်လွှတ်ပြီး၊ ပြင်းအား ၇.၀ ရှိသော ငလျင်သည် ပြင်းအား ၅.၀ ရှိသော ငလျင်ထက် စွမ်းအင် ၁,၀၀၀ ဆခန့် ပိုမို ထုတ်လွှတ်သည်။ ပြင်းအား ၈.၆ ရှိသော ငလျင်သည် [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်]]အတွင်း အသုံးပြုခဲ့သော အဏုမြူဗုံး အရွယ်အစား ၁၀,၀၀၀ လုံးနှင့် ညီမျှသော စွမ်းအင်ပမာဏကို ထုတ်လွှတ်သည်။<ref>Geoscience Australia.{{full citation needed|date=December 2022}}</ref> ဤသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ ငလျင်တစ်ခုမှ ထုတ်လွှတ်သော စွမ်းအင်နှင့် ၎င်း၏ ပြင်းအားသည် ပြတ်ရွေ့သွားသော ဧရိယာ၏ ဧရိယာနှင့် ဖိအားကျဆင်းမှုတို့နှင့် တိုက်ရိုက်အချိုးကျသောကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite journal |last1=Wyss |first1=M. |year=1979 |title=Estimating expectable maximum magnitude of earthquakes from fault dimensions |url=https://archive.org/details/sim_geology_1979-07_7_7/page/336 |journal=Geology |volume=7 |issue=7| pages=336–340 |bibcode=1979Geo.....7..336W |doi=10.1130/0091-7613(1979)7<336:EMEMOE>2.0.CO;2}}</ref> ထို့ကြောင့် ပြတ်ရွေ့သွားသော ဧရိယာ၏ အလျားနှင့် အနံ ပိုမိုကြီးမားလေ၊ ရရှိလာသော ပြင်းအားလည်း ပိုမိုကြီးမားလေဖြစ်သည်။ သို့သော် ပြတ်ရွေ့တစ်ခုပေါ်ရှိ အများဆုံးငလျင်ပြင်းအားကို ထိန်းချုပ်သည့် အရေးကြီးဆုံး ကန့်သတ်ချက်မှာ ရရှိနိုင်သော အများဆုံးအလျားမဟုတ်ဘဲ ရရှိနိုင်သော အနံ ဖြစ်သည်၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် နောက်ပိုင်းကိန်းဂဏန်းသည် အဆ ၂၀ ကွာခြားမှုရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ စုဆုံနေသော ကျောက်ထုလွှာအစွန်းများတစ်လျှောက်တွင် ပြတ်ရွေ့ပြင်၏ စောင်းထောင့် (dip angle) သည် အလွန်တိမ်ပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် ၁၀ ဒီဂရီခန့်သာ ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.globalcmt.org/CMTsearch.html |title=Global Centroid Moment Tensor Catalog |publisher=Globalcmt.org |access-date=2011-07-24 |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719183137/http://www.globalcmt.org/CMTsearch.html |url-status=live }}</ref> ထို့ကြောင့် ကမ္ဘာ့အပေါ်ယံလွှာရှိ ကြွပ်ဆတ်သော အလွှာအတွင်းရှိ ပြတ်ရွေ့ပြင်၏ အနံသည် ၅၀-၁၀၀ ကီလိုမီတာ (၃၁-၆၂ မိုင်) အထိ ရောက်ရှိနိုင်သည် (ဥပမာ- ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ၂၀၁၁ ခုနှစ် သို့မဟုတ် အလက်စကာ၊ ၁၉၆၄ ခုနှစ်)၊ ၎င်းသည် အပြင်းထန်ဆုံး ငလျင်များ ဖြစ်ပေါ်ရန် ဖြစ်နိုင်စေသည်။ ===ငလျင်ဗဟိုချက်=== [[File:HotelSanSalvador.jpg|thumb|San Salvador မက်ထရိုပိုလစ်ရှိ Gran Hotel အဆောက်အအုံသည် ၁၉၈၆ ခုနှစ် San Salvador ငလျင်ကြောင့် ပြိုကျပျက်စီးခဲ့ပုံ]] tectonic ငလျင်အများစုသည် [[ပစိဖိတ်မီးတောက်ကွင်း]] (Ring of Fire) အတွင်း ဆယ်ဂဏန်း ကီလိုမီတာထက် မကျော်လွန်သော အနက်များတွင် စတင်ဖြစ်ပေါ်သည်။ အနက် ၇၀ ကီလိုမီတာ (၄၃ မိုင်) အောက် နည်းသော အနက်များတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များကို "မျက်နှာပြင်ငလျင်" (shallow-focus earthquakes) ဟု သတ်မှတ်ပြီး၊ ဗဟိုချက်အနက် ၇၀ မှ ၃၀၀ ကီလိုမီတာ (၄၃ မှ ၁၈၆ မိုင်) ကြားရှိ ငလျင်များကို ပုံမှန်အားဖြင့် "အလယ်အလတ်အနက်ငလျင်" (mid-focus or intermediate-depth earthquakes) ဟု ခေါ်သည်။ လျှောဝင်ဇုန်များ (subduction zones) တွင်၊ ပိုမိုဟောင်းနွမ်းပြီး ပိုမိုအေးသော သမုဒ္ဒရာမြေလွှာ (oceanic crust) သည် အခြား tectonic plate အောက်သို့ နစ်ဝင်သွားသည့်အခါ၊ အနက်ရှိုင်းဆုံးငလျင်များ (deep-focus earthquakes) သည် ပိုမိုကြီးမားသော အနက်များ (၃၀၀ မှ ၇၀၀ ကီလိုမီတာ (၁၉၀ မှ ၄၃၀ မိုင်) အထိ) တွင် ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။<ref>{{cite web| publisher = [[National Earthquake Information Center]]| title = M7.5 Northern Peru Earthquake of 26 September 2005| date = 17 October 2005| url = ftp://hazards.cr.usgs.gov/maps/sigeqs/20050926/20050926.pdf| archive-url = https://web.archive.org/web/20170525100314/ftp://hazards.cr.usgs.gov/maps/sigeqs/20050926/20050926.pdf| archive-date = 2017-05-25| url-status = dead| access-date = 2008-08-01}}</ref> ဤကဲ့သို့ ငလျင်လှုပ်ရှားမှုရှိသော လျှောဝင်ဇုန်များကို Wadati-Benioff zones ဟု လူသိများသည်။ အနက်ရှိုင်းဆုံးငလျင်များသည် အပူချိန်နှင့် ဖိအားမြင့်မားမှုကြောင့် လျှောဝင်နေသော ကမ္ဘာ့အပေါ်ယံလွှာသည် ကြွပ်ဆတ်တော့ခြင်းမရှိသည့် အနက်များတွင် ဖြစ်ပွားသည်။ အနက်ရှိုင်းဆုံးငလျင်များ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းအတွက် ဖြစ်နိုင်သော ယန္တရားတစ်ခုမှာ olivine (ကျောက်တစ်မျိုး) သည် spinel (ကျောက်တစ်မျိုး) ဖွဲ့စည်းပုံသို့ အဆင့်ပြောင်းလဲခြင်း (phase transition) ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ပြတ်ရွေ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="olivine">{{cite journal| last1 = Greene II | first1 = H.W.| last2 = Burnley | first2 = P.C.| title = A new self-organizing mechanism for deep-focus earthquakes| url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_1989-10-26_341_6244/page/732 | journal = Nature| volume = 341| issue = 6244| pages = 733–737| date = October 26, 1989| doi = 10.1038/341733a0| bibcode=1989Natur.341..733G| s2cid = 4287597}}</ref> === ကျောက်ထုလွှာနယ်နိမိတ်များ၏ ဝေးရာတွင်ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ === [[File:Global plate motion 2008-04-17.jpg|thumb|200px|ကမ္ဘာ့ tectonic (တက်တိုးနစ်) ကျောက်ထုလွှာရွေ့လျားခြင်း]] ကျောက်ထုလွှာနယ်နိမိတ်များသည် ကုန်းမြေထု၏ကျောက်လွှာများအတွင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်သောအခါ၊ အနေအထားမမှန်ခြင်းသည် ကျောက်ထုလွှာနယ်နိမိတ် ကိုယ်တိုင်ထက် ကျော်လွန်၍ ပို၍ကြီးမား ကျယ်ပြန့်သော ဒေသတစ်ခုလုံးအထိ ပျံ့နှံ့သွားသည်။ San Andreas fault (ဆန် အန်ဒရီးယတ်(စ်) ပြတ်ရွေ့) ကုန်းမြေထုပြောင်းလဲခြင်း အခြေအနေတွင် ငလျင်အများအပြားသည် ကျောက်ထုလွှာနယ်နိမိတ်နှင့် ဝေးရာတွင် ဖြစ်ပွားပြီး ပြတ်ရွေ့လမ်းကြောင်း (ဥပမာ “ကြီးစွာချိုးကွေ့သော” နယ်မြေ) အတွင်းရှိ အဓိက ပုံမှန်မဟုတ်ခြင်း များကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာသော ကျယ်ပြန့်သော ပုံပျက်ခြင်း အပိုင်းအခြားအတွင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဆွဲအားဒဏ်များနှင့် ဆက်နွယ်မှုရှိသည်။ Northridge earthquake (မြောက်ဘက်တောင်ကြော) ငလျင်သည် ထိနယ်မြေအပိုင်းအခြားအတွင်း၌ မမြင်ရသော ကန်အားပေါ်ရှိ လှုပ်ရှားမှုနှင့် တွဲဆက်ခြင်းခံရသည်။ နောက်ဥပမာတစ်ခုမှာ၊ Arabian (အာရေဘီယန်)နှင့် Zagros (ဇာဂရော့(စ်)) တောင်တန်းများ၏ အနောက်မြောက်ဘက်နယ်နိမိတ်နှင့် ဆက်စပ်နေသည့် အနေအထားမမှန်မှုကို ကျယ်ပြန့်သော နယ်မြေမှနေ၍ အနောက်တောင် အရပ်တစ်လျှောက် နယ်နိမိတ်သို့ ထောင့်မတ်ကျသော အစစ်အမှန်ဖြစ်လုနီးပါး ကန်အားလှုပ်ရှားမှုနှင့် အမှန်တကယ်ဖြစ်သော ကျောက်ထုလွှာနယ်နိမိတ်ကိုယ်တိုင်နှင့် နီးကပ်သော အဓိက ပြတ်ရွေ့တစ်လျှောက်ရှိ အစစ်အမှန်ဖြစ်လုနီးပါး ရိုက်ခတ်- လျောကျရွေ့လျားမှုဟူ၍ အပိုင်းကန့်ထားသည်။ ဤအရာကို ငလျင်ဆုံချက်လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ ဖြင့်သရုပ်ဖော်ပြသည်။ တက်တိုးနစ် ကျောက်ထုလွှာများအားလုံးတွင် ၎င်းတို့၏ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကျောက်ထုလွှာများနှင့် အပြန်အလှန် တန်ပြန်သက်ရောက်မှုများနှင့် အနည်ပိ့ုချမှုများ သို့မဟုတ် မပို့ချခြင်း (ဥပမာ- ရေခဲမြစ် အရည်ပျော်ခြင်း) တို့ကြောင့် အတွင်းဖိညှစ်အားစက်ကွင်းများ ရှိကြသည်။ ထိုဖိညှစ်အားများသည် တည်ရှိနေသော ပြတ်ရွေ့ မျက်နှာပြင်များတစ်လျှောက်တွင် ပြတ်တောက်ခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေရန် လုံလောက်ကောင်း လုံလောက်မည် ဖြစ်ပြီး ကျောက်ထုလွှာအတွင်း ငလျင်လှုပ်ခြင်းများကို မြင့်တက်စေသည်။ === ပမာဏနှင့် ဖြစ်ပွားမှုကြိမ်နှုန်း === နှစ်စဉ်ငလျင်လှုပ်သည့် အကြိမ်ပေါင်း ၅၀၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်ရှိသည်။ ၎င်းတို့အနက်၊ ၁၀၀,၀၀၀ မှာ အမှန်တကယ် သိရှိခံစားနိုင်သည်။ အသေးစားငလျင်လှုပ်ခြင်းများသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိနေရာများဖြစ်သော [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်ပြည် ထောင်စု]]ရှိ California (ကယ်လီဖိုးနီးယား)နှင့် Alaska (အလက်စကား)၊ Guatemala (ဂွာတီမာလာ)၊ Chile (ချီလီ)၊ Peru (ပီရူး)၊ Indonesia (အင်ဒိုနီးရှား)၊ Iran (အီရန်)၊ Pakistan (ပါကစ္စတန်)၊ Portugal (ပေါ်တူဂီ)ရှိ Azores (အေဇိုးရီး(စ်))၊ Turkey (တူရကီ)၊ New Zealand (နယူးဇီလန်)၊ Greece (ဂရိ)၊ Italy (အီတလီ)နှင့် Japan (ဂျပန်)တို့တွင် အမြဲတမ်းနီးပါးဖြစ်ပွားနေသော်လည်း ငလျင်များသည် New York City (နယူးယောက်စီးတီး)၊ London (လန်ဒန်)နှင့် Australia (ဩစတြေးလျ) အပါအဝင် မည်သည့်နေရာတွင်မဆို ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ ကြီးမားသောငလျင်များသည် မကြာခဏ မဖြစ်ပွားပါ၊ ဆက်သွယ်ချက်ကို ထပ်ညွှန်းနှင့်ပြထားသည်- ဥပမာအားဖြင့်- သတ်သတ်မှတ်မှတ် အချိန်တစ်ခုအတွင်းတွင် ပမာဏ(၄)ထက်ကြီးသော ငလျင်များသည် ပမာဏ (၅)ထက်ကြီးသော ငလျင်များထက် အကြမ်းအားဖြင့် ၁၀-ကြိမ်ပို၍ ဖြစ်ပွားသည်။ ဗြိတိသျှနိုင်ငံ (အနိမ့်ပိုင်း မြေငလျင်မြို့) အတွင်းတွင်၊ ဥပမာ၊ ပျမ်းမျှအားဖြင့် အဖန်တလဲလဲ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းများကို ဤသို့တွက်ချက်ကြသည်။ နှစ်စဉ် ၃.၇ - ၄.၆ ပမာဏရှိသော ငလျင်တစ်ခု၊ ၁၀-နှစ်တိုင်းတွင် ၄.၇ - ၅.၅ ပမာဏရှိသော ငလျင်တစ်ခုနှင့် နှစ် ၁၀၀ တိုင်းတွင် ၅.၆ သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုကြီးသော ပမာဏရှိသည့် ငလျင်တစ်ခုဟူ၍ဖြစ်သည်။၎င်းအရာမှာ Gutenberg-Richter law (ဂူတင်း(န်)ဘတ်-ရစ်ချတာ) ဥပဒေ၏ ဥပမာတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ မြေငလျင်တိုင်းတာရေးစခန်းများ အရေအတွက်သည် ၁၉၃၁-ခုနှစ်တွင် စခန်းပေါင်း ၃၅၀ ခန့်ရှိရာမှ ယနေ့တွင် ထောင်ပေါင်းများစွာအထိ ရှိလာပြီဖြစ်သည်။ ရလဒ်အားဖြင့် အတိတ်ကာလကထက် ငလျင်လှုပ်ခြင်းများကို များစွာပို၍ သတင်းပို့နိုင်ပြီဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်းကောင်းမှာ၊ ငလျင်အရေအတွက်တိုးလာသည့်အစား ပစ္စည်းကိရိယာ များသည် အလွန်တိုးတက်လာ၍ဖြစ်သည်။ ၁၉၀၀ ခုနှစ်ကတည်းက ပျမ်းမျှအားဖြင့်ကြီးမားသော ငလျင်လှုပ်ခြင်း ၁၈-ခုရှိပြီး (ပမာဏ ၇.၀-၇.၉ ) နှစ်စဉ် ကြီးကျယ်သောငလျင်လှုပ်ခြင်း (ပမာဏ ၈.၀ သို့မဟုတ် ပို၍ကြီးသော) တစ်ခုလှုပ်လေ့ရှိသည်ဟု USGS မှခန့်မှန်းသည်။ ထိုပျမ်းမျှဖြစ်ခြင်းမှာ အတော်အတန် တည်ငြိမ်မှုရှိသည်။ မကြာသေးမီ နှစ်များအတွင်းတွင် စံနစ်တကျ ဦးတည်ရာတစ်ခုအစား ကိန်းဂဏန်း အချက်အလက် မတည်မငြိမ်ပြောင်းလဲခြင်း တစ်ခုဖြစ်နိုင်ချေရှိသည်ဟု ယူဆသော်လည်း၊ နှစ်စဉ်ကြီးမားသော ငလျင်လှုပ်ခြင်း အရေအတွက်မှာ ကျဆင်းခဲ့သည်။ ပမာဏနှင့် ငလျင်ကြိမ်နှုန်းများ၏ ပို၍အသေးစိတ်ကျသော ကိန်းဂဏန်းအချက်အလက်များကို USGS တွင်ရရှိနိုင်သည်။ ကမ္ဘာ့မြေငလျင်လှုပ်ခြင်းများ၏ အများစု (အကြီးဆုံးများ၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း နှင့် ၈၁ ရာခိုင်နှုန်း)သည် ပစိဖိတ်စက်ဝန်း မြေငလျင်ရပ်ဝန်းဟုခေါ်သည့် ကီလိုမီတာ ၄၀, ၀၀၀ ရှည်လျားပြီး မြင်းခွာပုံရှိသော နယ်မြေအပိုင်းအခြား အတွင်းတွင်ရှိပြီး Pacific Ring of Fire (ပစိဖိတ် မီးကွင်း) ဟုလည်းသိရှိကြကာ အစိတ်အပိုင်းအများစုသည် Pacific Plate (ပစိဖိတ် ကျောက်ထုလွှာ) ကိုနယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ ကြီးမားသော ငလျင်လှုပ်ခြင်းများသည် Himalayan Mountains (ဟိမဝန္တာတောင်တန်းများ) ကဲ့သို့သော အခြားကျောက်ထုလွှာ နယ်နိမိတ်များတစ်လျှောက်တွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ မြင့်မားသော ငလျင်အန္တရာယ်စက်ကွင်း အတွင်းတွင် မက္ကဆီကိုမြို့၊ တိုကျိုနှင့် တီဟီရန်တို့ကဲ့သို့သော မြို့ကြီး ပြကြီးများ အလျင်အမြန် ကြီးထွားလာခြင်းနှင့်အတူ၊ မြေငလျင်တစ်ခုလှုပ်ခြင်းသည် လူသားပေါင်း ၃ သန်း တိုင်အောင် ၎င်းတို့၏အသက်များကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်ဟု မြေငလျင်ပညာရှင်အချို့တို့သည် သတိပေးကြသည်။ == အကျိုးဆက်များ/သက်ရောက်မှုများ == [[File:1755 Lisbon earthquake.jpg|thumb|150px|left|1755 Lisbon earthquake (လဇ်(စ်)ဘွန်း) ငလျင်အပြီးတွင် Lisbon (လဇ်(စ်)ဘွန်း) အားအပျက်အစီးများနှင့် မီးတောက်များအကြားတွင် တွေ့ရပုံကို 1755]] ကြေးနီပြားပေါ်တွင် ထွင်းထုဖော်ပြ ထားခြင်း၊ ထိုငလျင်သည် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် လူဦးရေ ၆၀,၀၀၀ ကိုသေကြေပျက်စီးစေခဲ့သည်။ ဆူနာမီသည် ဆိပ်ကမ်းရှိ သင်္ဘောများကို လွှမ်းခဲ့သည်။ ငလျင်လှုပ်ခြင်းကြောင့် အောက်ဖော်ပြပါများဟုသာ ကန့်သတ်မထားသော၊ အကျိုးဆက်များဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ === တုန်ခါခြင်းနှင့် မြေကြီးကွဲထွက်ခြင်း === တုန်ခါခြင်းနှင့် မြေကြီးကွဲထွက်ခြင်းသည် ငလျင်လှုပ်ခြင်းများက ဖန်တီးသော အဓိကအကျိုးဆက်များဖြစ်ပြီး၊ အဓိကအားဖြင့် အဆောက်အဦးများနှင့် အခြားခိုင်ခံ့တောင့်တင်းသော အဆောက်အအုံများကို အနည်းနှင့်အများဆိုသလို ပြင်းထန်သောပျက်စီးမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဒေသတွင်း အကျိုးဆက်များ၏ ပြင်းအားသည် ရှုပ်ထွေးသော ငလျင်ပမာဏ ပေါင်းစပ်ခြင်း၊ ငလျင်ဗဟိုချက်မှ အကွာအဝေးနှင့် လှိုင်းဖြန့်ဝေခြင်း တို့ကိုမြှင့်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် လျော့နည်းစေခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်မည့် ဒေသခံဘူမိဗေဒနှင့် ဘူမိသွင်ပြင်နှင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ အခြေအနေများပေါ်တွင် မူတည်သည်။ မြေကြီးတုန်ခါခြင်းကို မြေကြီးအရှိန်ဖြင့် တိုင်းတာသည်။ တိကျသော ဒေသခံ ဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ၊ ဘူမိသွင်ပြင်ဆိုင်ရာနှင့် ဘူမိဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ သွင်ပြင် လက္ခဏာများသည် နိမ့်ကျသော ပြင်းအားရှိသည့် ငလျင်လှုပ်ခြင်းများမှပင်လျှင် မြေမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် မြင့်မားသော တုန်ခါခြင်းအဆင့်များကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ဤသက်ရောက်ခြင်းကို ဖြစ်ပွားရာနေရာ သို့မဟုတ် ဒေသတွင်းချဲ့ခြင်း ဟုခေါ်သည်။ ၎င်းမှာအဓိကအားဖြင့် မာကျောနက်ရှိုင်းသော မြေသားမှ ပျော့ပျောင်းသော အပေါ်ယံမြေသားများသို့ မြေငလျင်ရွေ့ လျားမှုပြောင်းလဲခြင်းနှင့် သဘာဝအတိုင်း ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ ပို့ချခြင်းများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ငလျင်စွမ်းအင် ဆုံချက်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း၏ အကျိုးဆက်များကြောင့်ဖြစ်သည်။ မြေပြင်ပေါက်ကွဲထွက်ခြင်းသည် မြင်နိုင်သော ကွဲပြတ်ထွက်ခြင်းနှင့် ပြတ်ရွေ့လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်ရှိ ကမ္ဘာမြေမျက်နှာပြင် ဖယ်ရှားခြင်းဖြစ်ပြီး ငလျင်အကြီးအကျယ်လှုပ်ခြင်း ဖြစ်ရပ်များတွင် မီတာအချို့ခန့်အထိ ဖြစ်နိုင်သည်။ မြေပြင်ကွဲထွက်ခြင်းသည် ကြီးမားသော အင်ဂျင်နီယာ အဆောက်အအုံများဖြစ်ကြသော ရေကာတာများ၊ တံတားများနှင့် အဏုမြူစွမ်းအင်ထုတ်လုပ်သည့်စက်ရုံများ အတွက်ကြီးမားသော အန္တရာယ်တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ထိုအဆောက်အအုံများ၏ သက်တမ်းအတွင်းတွင် ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော မည်သည့်မြေမျက်နှာပြင် ပေါက်ကွဲထွက်ခြင်းကိုမဆို ခွဲခြားဖော်ထုတ်ရန် တည်ရှိနေသော ပြတ်ရွေ့များအား စေ့စပ်သေချာစွာ မြေပုံထုတ်ခြင်းကို လိုအပ်သည်။ မြေပြိုကျခြင်းများနှင့် တောင်ပေါ်မှ နှင်းထု၊ ရေခဲထုနှင့် ကျောက်တုံးများ တစ်ဟုန်ထိုးလျှောကျခြင်း === မြေပြိုကျခြင်း === ငလျင်လှုပ်ခြင်းများနှင့်အတူ ပြင်းထန်သော မုန်တိုင်းများ၊ မီးတောင်လှုပ်ရှားမှုများ၊ ပင်လယ်ကမ်းခြေ လှိုင်းလုံးများရိုက်ခတ်ခြင်းနှင့် တောမီးလောင်ကျွမ်းခြင်းတို့သည် ဆင်ခြေလျောမတည်ငြိမ်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပြီး မြေပြိုကျခြင်းများကဲ့သို့သော အဓိကဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ အန္တရာယ်တစ်ရပ်ကို ဦးတည်စေသည်။ အရေးပေါ် အခြေအနေဆိုင်ရာ အမှုထမ်းများကယ်ဆယ်ရေးကို ကြိုးစားလုပ်ဆောင်နေစဉ် မြေပြိုကျခြင်းအန္တရာယ် ဆက်လက်တည်ရှိကောင်း တည်ရှိနေနိုင်မည်။ === မီးလောင်ခြင်းများ === [[File:Sfearthquake3b.jpg|thumb|150px|1906 San Francisco (ဆန်ဖရန် စစ္စကို) ငလျင်]] ၁၉၀၆ ဆန်ဖရန်စစ္စကို ငလျင်ကြောင့်ဖြစ်ပွားသော မီးလောင်မှုများ ငလျင်များသည် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား သို့မဟုတ် ဓာတ်ငွေ့လိုင်းများကို ပျက်စီးစေခြင်းဖြင့် မီးလောင်ခြင်းများကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ပင်မရေပိုက်များ ပေါက်ကွဲထွက်ခြင်းနှင့် ရေဖိအားဆုံးရှုံးသည့် အဖြစ်အပျက်တွင် မီးလောင်မှု ပျံ့နှံ့ခြင်း စတင်ဖြစ်ပြီးသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ငြိမ်းသတ်ရန် ခက်ခဲကောင်းခက်ခဲနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ၁၉၀၆ ဆန်ဖရန်စစ္စကို ငလျင်တွင် ငလျင်လှုပ်ခြင်းထက် မီးလောင်ခြင်းကြောင့် ပို၍သေဆုံးမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ === မြေကြီး အရည်ဖွဲ့ခြင်း === ရေဓာတ်ပြည့်ဝနေသော အဖြုန်းအစေ့ဆန်သည့်ပစ္စည်း (သဲကဲ့သို့သော) အရာများသည် လှုပ်ခါခြင်းကြောင့် ၎င်း၏စွမ်းအင်ကို ယာယီဆုံးရှုံးပြီး အခဲမှ အရည်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသည့်အခါ မြေကြီးအရည်ဖွဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေါ်သည်။ မြေကြီးအရည်ဖွဲ့ခြင်းသည် ခိုင်မာတောင့်တင်းသော အဆောက်အအုံများဖြစ်သည့် အိမ်အဆောက်အဦးများနှင့် တံတားများကို စောင်းခြင်း သို့မဟုတ် အရည်ဖြစ်နေသော နုန်းမြေများအတွင်းသို့ နစ်မြုပ်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ဤအရာသည် ငလျင်လှုပ်ခြင်း၏ အကြီးအကျယ် ဖျက်ဆီးသော သက်ရောက်မှုတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ဥပမာ- ၁၉၆၄ Alaska (အလက်(စ်)စကား) ငလျင်တွင် မြေကြီးအရည်ဖွဲ့ခြင်းသည် မြေကြီးအတွင်းသို့ အဆောက်အဦးများစွာကို နစ်မြုပ်စေခဲ့ပြီး၊ နောက်ဆုံးတွင် ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ပြိုလဲခြင်းတို့ကို ဖြစ်ခဲ့သည်။ === ဆူနာမီ === [[File:2004-tsunami.jpg|thumb|150px|၂၀၀၄ ခုနှစ် ဆူနာမီ မြင်ကွင်းတစ်ခု]] ဆူနာမီများသည် ကြီးမားသောရေထုထည်၏ ရုတ်တရက်လှုပ်ရှားမှုမှ ထွက်ပေါ်လာသော ရှည်လျားသော လှိုင်းအလျားနှင့် အချိန်ကာလရှည်လျားသော ပင်လယ်လှိုင်းလုံးများဖြစ်သည်။ သမုဒ္ဒရာပြင်တွင် လှိုင်းထိပ်များ အတွင်းရှိ အကွာအဝေးသည် ၁၀၀ [[ကီလိုမီတာ]] (၆၂ မိုင်) ထက်ကျော်လွန်နိုင်ပြီး၊ လှိုင်းအချိန်ကာလသည် ငါးမိနစ်မှ တစ်နာရီအတွင်း ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ ထိုကဲ့သို့သော ဆူနာမီများသည် ရေအနက်ပေါ်တွင်မူတည်၍ တစ်နာရီလျှင် ၆၀၀-၈၀၀ ကီလိုမီတာ '''(တစ်နာရီလျှင် ၃၇၃-၄၉၇မိုင်)''' ရွေ့လျားသွားလာကြသည်။ ငလျင်လှုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပင်လယ်မျက်နှာပြင်အောက် မြေပြိုကျခြင်းကြောင့် ပေါ်ထွက်လာသော ကြီးမားသည့် လှိုင်းလုံးများသည် အနီးအနားရှိ ပင်လယ်ကမ်းခြေဒေသများကို မိနစ်ပိုင်းအတွင်း စီးနင်းဝင်ရောက်နိုင်သည်။ ဆူနာမီများသည် သမုဒ္ဒရာပြင်ကို ဖြတ်သန်း၍ ကီလိုမီတာ ထောင်ပေါင်းများစွာ ရွေ့လျားသွားလာနိုင်ပြီး ငလျင်လှုပ်ခြင်းမှ ၎င်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီးနောက်တွင် ဝေးလံသော ကမ်းခြေဒေသများတွင် အကြီးအကျယ် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုကို ဖြစ်စေသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့်၊ ပမာဏ ၇.၅ ရစ်ချတာစကေးအောက်ရှိ အနိမ့်စားငလျင်လှုပ်ခြင်းများသည် ဆူနာမီများကို မဖြစ်ပေါ်စေပါ။ သို့သော်၊ ဤအရာ၏ သာဓကအချို့ကို မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်းရှိသည်။ များသောအားဖြင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးစေသော ဆူနာမီများမှာ ပမာဏ ၇.၅ သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုသော ငလျင်များကြောင့် ဖြစ်ပွားခြင်း ဖြစ်သည်။ === ရေလွှမ်းမိုးခြင်းများ === ရေလွှမ်းမိုးခြင်းဆိုသည်မှာ မည်သည့်ရေပမာဏမဆိုလျှံထွက်ပြီး မြေပြင်ပေါ်သို့ ရောက်ရှိလာခြင်းဖြစ်သည်။ များသောအားဖြင့် မြစ် သို့မဟုတ် ကန်ကဲ့သို့သော ရေအစုအဝေးတစ်ခုအတွင်းမှ ရေထုထည်သည် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ရန် စုစုပေါင်းဆံ့သော ပမာဏထက်ကျော်လွန်ပြီး အကျိုးဆက်အားဖြင့် ရေအစုအဝေး၏ ပုံမှန်အနားတစ်လျှောက်၏ အပြင်ဘက်သို့ ရေအချို့စီးဆင်းခြင်း သို့မဟုတ် ထွက်သွားခြင်းဖြစ်ပါက ရေလွှမ်းမိုးခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်သည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ အကယ်၍ ရေကာတာများသည် ဖျက်ဆီးခြင်းခံရပါက၊ ရေလွှမ်းမိုးခြင်းသည် ငလျင်လှုပ်ခြင်းများ၏ ဒုတိယသက်ရောက်မှုများ ဖြစ်နိုင်သည်။ ငလျင်လှုပ်ခြင်းများသည် ရေကာတာမြစ်များထဲသို့ မြေပြိုခြင်းများကို ဖြစ်စေနိုင်ပြီး၊ ၎င်းသည် ထို့နောက်တွင် ပြိုလဲပြီး ရေလွှမ်းမိုးခြင်းများ ကိုဖြစ်စေသည်။ Usoi (ယူဆွိုင်) ရေကာတာသည် ရှေ ့အနာဂတ်တွင်ဖြစ်ပေါ်မည့် ငလျင်အတွင်း၌ ပျက်စီးခဲ့ပါက၊ ငလျင်ကြောင့် ရေကာတာမြေပြိုကျခြင်း ဖြစ်ပေါ်ပြီး၊ Tajikistan (တာဂျစ် ကစ္စတန်)ရှိ Sarez Lake (ဆာရဇ်(စ်)) ရေကန် အောက်ရှိမြေပြင်သည် ကြီးမားလှသော ရေလွှမ်းမိုးမှု အန္တရာယ်ကျရောက်မည့် အနေအထားတွင်ရှိသည်။ ရေလွှမ်းမိုးမှုသည် အကြမ်းအားဖြင့် လူဦးရေ ၅ သန်းကို သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ကြောင်း သက်ရောက်မှုခန့်မှန်းခြေများမှ အကြံပြုသည်။ === ပင်လယ်ဒီရေ လှိုင်းအားများ === သေးငယ်သော ပင်လယ်ဒီရေအားများနှင့် မီးတောင်နှင့်မသက်ဆိုင်သော တုန်ခါသည့်လှုပ်ရှားမှုတို့အကြားတွင် ခိုင်ခံ့သောဆက်နွယ်မှုတစ်ရပ်ရှိကြောင်းကို သုတေသနအလုပ်များက ပြသခဲ့သည်။ === လူသားများအပေါ်သက်ရောက်မှုများ === [[File:37 - Tremblement de terre - Août 2007.JPG|left|thumb|150px|၂၀၀၇ Peru (ပီရူး) ငလျင်လှုပ်ပြီးနောက် ရက်သတ္တပတ် တစ်ပတ်အကြာတွင် တွေ့ရသောပျက်စီးနေသည့် အခြေခံအဆောက်အအုံ]] ငလျင်လှုပ်ခြင်းများသည် ရောဂါများ၊ အခြေခံလိုအပ်ချက်များမရှိခြင်း၊ အသက်ဆုံးရှုံးခြင်း၊ မြင့်မားသော အာမခံ ပရီမီယံများ၊ အထွေထွေ အိမ်ရာအဆောက်အအုံများ ပျက်စီးခြင်း၊ လမ်းနှင့်တံတားပျက်စီးခြင်းနှင့် အဆောက် အဦးများပြိုလဲခြင်း သို့မဟုတ် ယိမ်းယိုင်ခြင်း (ရှေ့အနာဂတ်တွင် ပြိုလဲခြင်းကို ဦးတည်မည့် အလားအလာရှိ သည်) တို့ကိုဖြစ်စေနိုင်သည်။ ငလျင်များသည် မီးတောင်ပေါက်ကွဲခြင်းများ၏ ရှေ့ပြေးဖြစ်ပေါ်ခြင်းများ ဖြစ်နိုင်ပြီး၊ ၎င်းသည် နောက်ထပ်ပြဿနာများကို ဖြစ်စေသည် - ဥပမာ "နွေရာသီ မရှိသောနှစ်"(၁၈၁၆) တွင်ကဲ့သို့ ကောက်ပဲသီးနှံအများအပြား ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.edu4hazards.org/earthquake.html How to survive an earthquake - Guide for children and youth] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090227153730/http://www.edu4hazards.org/earthquake.html |date=27 February 2009 }} * [http://pubs.usgs.gov/gip/earthq1/ Earthquakes] [[Category:ငလျင်များ]] tjktn5c7rocfs5kwaa6usnlvzp66iza 0 13506 1046557 1016499 2026-08-05T09:20:42Z ~2026-41814-05 146143 /* ရရှိခဲ့သော ဆုများနှင့် ဆန်ကာတင်စာရင်းဝင်မှုများ */ 1046557 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = စည်သူနေတိုး | image =Nay Toe (cropped).jpg | caption =နေတိုး ၂၀၁၀ | Landscape = | birth_name = နေလင်းအောင် | birth_date = {{birth date and age |1981|9|9|31|}} | birth_place = [[တောထူရွာ|တောထူရွာ]] [[မာန်အောင်မြို့]]၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | othername = ဇင်မင်း၊ ညီတိုး၊ ဟိန်းဇော်၊ ကိုလတ် | occupation = သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ်၊ ဟာသပညာရှင်၊ အဆိုတော် | spouse = {{marriage|သဲစုမြတ်ရွှေ|2022}} | partner = | children = သား ဂုဏ်ရှိန်တိုး | religion = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | parents = ဦးအောင်သန်း + ဒေါ်သန်းမြိုင် | relatives = အစ်ကို ဇော်လင်းအောင်၊ ညီ [[မင်းသွေး]] (နေမင်းအောင်)၊ ညီမ စုမွန်အောင် | influences = | influenced = | awards = [[File:အကယ်ဒမီ.gif|10px]] [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|အ​ကောင်းဆုံး အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု]] (၂၀၀၉၊ ၂၀၁၅၊ ၂၀၁၇၊ ၂၀၂၄)၊ [[Star Awards ရုပ်ရှင်နှင့် ရုပ်သံထူးချွန်ဆု|Star Awards]] (၂၀၁၈) Myanmar Pride Award 2019 Best In Film}} '''နေတိုး''' ခေါ် နေလင်းအောင် သည် [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|(မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရ]])မြန်မာ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ နေတိုးကို ၉ ရက်နေ့ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၁ ခုနှစ် တွင် ဦးအောင်သန်း နှင့် ဒေါ်သန်းမြိုင်တို့မှ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] [[မာန်အောင်မြို့]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ နာမည်ရင်းမှာ နေလင်းအောင် ဖြစ်သည်။ မွေးချင်းသုံးယောက်ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ အစ်ကို ဇော်လင်းအောင်၊ ညီ သရုပ်ဆောင် [[မင်းသွေး]] (နေမင်းအောင်)၊ ညီမ စုမွန်အောင် တို့ဖြစ်သည်။ ရခိုင်လူမျိုး ဖြစ်သည်။ == အစောပိုင်းဘဝ == နေတိုးကို ၁၉၈၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးအောင်သန်း အမိ ဒေါ်သန်းမြိုင်တို့က ရခိုင်ပြည်နယ် [[မာန်အောင်မြို့နယ်]] [[တောထူရွာ]] တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ နာမည်ရင်းမှာ နေလင်းအောင်ဖြစ်သည်။ မွေးချင်း​လေးယောက်အနက် ဒုတိယ ဖြစ်သည်။ ရခိုင်လူမျိုး ဖြစ်သည်။ == အနုပညာအသက်မွေးဝမ်းကြောင်း == ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်သို့ရောက်ရှိခဲ့ပြီး YIIK မော်ဒယ်အေဂျင်စီ ကိုတက်ရောက်ခဲ့သည်။ မော်ဒယ်ပြိုင်ပွဲအချို့တွင် ဆုအချို့ ရရှိခဲ့သည်။ မော်ဒယ်အဖြစ် အလုပ်လုပ်စဉ် သူ၏ အနုပညာနာမည်မှာ ဇင်မင်း ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ဘဝက သူ၏ ရည်မှန်းချက်မှာ အဆိုတော်နှင့် တေးရေးဖြစ်ရန် ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်က သူ၏ သီချင်းခွေတစ်ခုကို ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့သော်လည်း လူသိမများခဲ့ပေ။ ထိုကာလတွင် ပထမဆုံးရုပ်ရှင် ရိုက်ကူးခဲသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ရုပ်ရှင်လောကသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ နေတိုးသည် ဒါရိုက်တာ မောင်မျိုးမင်း(ရင်တွင်းဖြစ်)၏ နှင်းဆီအငြိမ့်အဖွဲ့ဝင် လူရွှင်တော် တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ နှင်းဆီသခင်၊ နှင်းဆီရင်ခွင်၊ နှစ်သစ်နှင်းဆီ၊ ထာဝရနှင်းဆီ၊ ညီညွတ်ခြင်းနှင်းဆီ၊ ရတနာပုံနှင်းဆီ၊ နှင်းဆီပဝါခြုံတဲ့လက်၊ နှင်းဆီလှေ အစရှိသဖြင့် ဖျော်ဖြေခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ [[File:Eternal_Rose_Anyient.jpg|220x124px|thumb|right|alt=Nay Toe|ထာဝရ နှင်းဆီ]] နေတိုးသည် ၂၀၀၉၊ ၂၀၁၅၊ ၂၀၁၇၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ်များတွင် အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် တွင် Star Awards (ရုပ်ရှင်နှင့် ရုပ်သံထူးချွန်ဆု) ရရှိခဲသည်။ Myanmar Pride Award 2019 Best In Film ရရှိခဲသည်။ == ရေးသားခဲ့သော စာအုပ် == နေတိုးသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် စေ့ထားသော တံခါးများ အမည်ရှိ စာအုပ်တစ်အုပ်ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထိုစာအုပ်သည် နေတိုး၏ ဓာတ်ပုံအသားပေး အတ္ထုပ္ပတ္တိစာအုပ်ဖြစ်သည်။ နေတိုး၏ ဘဝဖြစ်စဉ်၊ အနုပညာနယ်သို့ ဝင်ရောက်လာမှု၊ အမှတ်တရ အဖြစ်အပျက်၊ မှတ်စုတိုများ၊ ကဗျာများကို သူ၏ ငယ်ဘဝက ရိုက်ကူးခဲ့သည့် ဓာတ်ပုံများ၊ မိသားစု ဓာတ်ပုံများ၊ အလှဓာတ်ပုံများ၊ ရိုက်ကွင်းမှ ဓာတ်ပုံများ၊ နိုင်ငံရပ်ခြားခရီးထွက်ခဲ့စဉ်က ရိုက်ကူးခဲ့သည့် ဓာတ်ပုံများနှင့်အတူတူ ဝေဝေဆာဆာ ထည့်သွင်းဖော်ပြပေးထားသည်။ ==အနုပညာပျိုးခင်း== တစ်ခြောက်လုံးဆုံသည့်နေ့ဖြစ်သော နိုဝင်ဘာလ ၁၁ရက်နေ့၊ ၂၀၁၁ခုနှစ်တွင် အကယ်ဒမီနေတိုး အပါအဝင် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောက၏ ထိပ်တန်း ခြောက်ယောက်( [[လူမင်း|အကယ်ဒမီ လူမင်း]]၊ အကယ်ဒမီပြေတီဦး၊ နေတိုး၊ အကယ်ဒမီ [[ခန့်စည်သူ]]၊ မြင့်မြတ်၊ ဒါရိုက်တာ ဝိုင်း) သည် မြန်မာ့ အနုပညာ အကျိုးကို မျှော်မှန်း၍ အနုပညာပျိုးခင်း ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မင်းသမီး အသစ် ၃ဦးကို ပရိသတ်နှင့် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ == ရိုက်ကူးခဲ့သော ဇာတ်ကားများ == (၂၀၀၅) *မင်္ဂလာပါ (၂၀၀၆) *ပန်းပျိုးသူတို့အလင်္ကာ *ရောင်ပြန်ဓား (၂၀၀၇) *မိုးပေါ်ခုန်တက်ကလိုက်ချင်ပါတယ် *ဒီကောင်ဘယ်သူတုန်း *ဝင်္ကပါအချစ်နဲ့သူ၏အချစ်ကိုကိုချစ် (၂၀၀၈) *အကယ်ဒမီရှော့ *နှလုံးသားစီရင်ခန်း *မြင့်မိုရ်ထက်ကသရဖူ (၂၀၀၉) *ယောက္ခမနဲ့တစ်ထောင့်တစ်ည *ချစ်လို့စတာ *ကြိုးကြာတောင်ပံခတ်သံ *မိုးညအိပ်မက်မြူ *ဇော်ကကနေသည် *မာမီရှိန်း (၂၀၁၀) *နယူးမော်ဒယ် *ဘာမီတွန် *ဂွတ်ရှယ်သမက် *လာထားအာဘွား (၂၀၁၁) *ဖလန်းဖလန်းဖြစ်တဲ့အချစ် *အထာပေးတဲ့ဆရာကြီး *လာထားအာဘွား (၂) *ချိန်း *ဇွတ်ပဲ (၂၀၁၂) *နှလုံးသားအဘိဓာန် *နိုင်ငံကျော်ရုပ်ရှင်မင်းသမီးယောက်ျား (၂၀၁၃) *အဖြူရောင်ရဲတိုက် *အထာအသစ်နဲ့နှစ်ခါချစ်မယ် *အလန်းလွန် အလွန်လန်း *စုန်းပြူး *၁၂ နာရီ သတို့သား *စေတန်ရဲ့ကချေသည် (၂၀၁၄) *မာယာပရောဂျက် *အဆုံးမဲ့ အချစ် *ပန်းပြုစားတဲည *မုန်းလို့ရရင် မုန်းချင်တယ် *တိမ်ငွေဖြူ *မယားပါ ဆွေမျိုးများ *မိန်းမသုံးယောက်ယူမယ့်သူ (၂၀၁၅) *ကိုတင့်တို့စူပါရပ်ကွက် *နက္ခတ်မှားတဲ့ တိုက်ပွဲ *အောင်ဘာလေ *ကျူးပစ်ရဲ့​ကျေးကျွန်များ *ကျွန်မကနှင်းဆီပါမောင် *ရှယ်လီ ကေသာ *အောင်မြင် ကျော်ကြား စူးရှ ထက်မြက် *ပန်းပိတောက် တစ္ဆေ *ရင်တွင်းစူးနှစ် (၂၀၁၆) *အချစ်စစ် *အနူးဘစ် *ဘန်ကောက် မှ မန္တလေး သို့ *တိတ်တိတ်ဆိတ်ဆိတ် သံယောဇဉ် *အုတ်ကြားမြက်ပေါက် (၂၀၁၇) *ထာဝရအမေ *တာတေကြီး *ကျွန် *အောင်စေ ပိုင်စေ *ရွှေဒင်္ဂါးကို ထွေခင်းကစားမယ် *မွှေချက်ကတော့လွန်လွန်းတယ် *ပက်ပက်စက်စက်ညှို့ *ကြောက်ကြောက်ကြောက် (၂၀၁၈) *မွှေချက်များများသော် *လရောင်ဖြာတဲ့အင်းလေး *မုန်းလို့ရရင် မုန်းချင်တယ် *ကိုယ့်ဇာတ်လမ်းမှာကိုယ်သာဇာတ်လိုက် *ကမ္ဘာကျော်တဲ့ရွာ *[[တိမ်တိုက်တံတား]] *[[မုန်းစွဲ (ရုပ်ရှင်)]] *တည်ကြက် *[[သတ်ကွင်း]] *[[မီ (ရုပ်ရှင်)]] (၂၀၁၉) *တာတူး *မဟူရာ ရုပ်ရုင်ရုံ *ပြုံးရွှင်ရေ ပျော်ရဲ့လား *သေတ္တာအမှတ် ၈၈ *နိုင်ငံကြီးသား *ပြဿနာ *နှစ်ပါးသွား Update *စပွန်ဆာ *အထက်တန်းစား *ရူးအောင် ချစ်မဲ့သူ *အခမ်းနားဆုံး မေတ္တာ *ဗိုလ်နေတိုး *ချည် *ကြောက်​ကြောက်​ကြောက် (၂) (၂၀၂၀) *မြက်နု *ရွာဇော်ကြီး (၂၀၂၃) *Never Give Up *သဲသဲလှုပ် *အချိန်လွန်မိုး (၂၀၂၄) *မောင်တို့ယောက်ျားတွေရယ် *လာခေါ်သူ *နှောင် *အိပ်မက်ကာရန် (၂၀၂၅) *သရဲကား *ဂန္ထဝင်ငတိုး *အချစ်ညီမျှခြင်း (ဇာတ်လမ်းတွဲ) *အောင်စည်အောင်မောင်း *ရေစက်တို့သည်လည်း... တစ်ခါတစ်ရံမဆုံဆည်းသာ... (ဇာတ်လမ်းတွဲ) *ညမင်္ဂလာ *မြစ်လက်တက်ပေမဲ့ ရေစီးကကြမ်းတယ် ==ရရှိခဲ့သော ဆုများနှင့် ဆန်ကာတင်စာရင်းဝင်မှုများ== {|class="wikitable" |- !စဉ် !ဆုအမည် ! ရရှိသောနှစ် ! ဆုအမျိုးအစား ! ရရှိသောဇာတ်ကား !မှတ်ချက် |- |၁။ | rowspan="6" |[[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] | ၂၀၀၉ | အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု | ''[[မိုးညအိပ်မက်မြူ]]'' | {{Win}} |- |၂။ | ၂၀၁၃ | အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု | [[စေတန်ရဲ့ကချေသည်]] | {{Nominated}} |- |၃။ | ၂၀၁၄ | အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု | [[မာယာပရောဂျက်]] | {{Nominated}} |- |၄။ | ၂၀၁၅ | အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု <ref>ကြေးမုံသတင်းစာ ဧပြီ ၄၊ ၂၀၁၆</ref> | ''[[နက္ခတ်မှားတဲ့တိုက်ပွဲ]]'' | {{Win}} |- |၅။ | ၂၀၁၇ | အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု <ref>ကြေးမုံသတင်းစာ မတ် ၂၄၊ ၂၀၁၇</ref> | ''[[တာတေကြီး]]'' | {{Win}} |- |၆။ | ၂၀၁၈ |အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု |[[မုန်းစွဲ (ရုပ်ရှင်)|မုန်းစွဲ]] | {{Nominated}} |- |၇။ |[[Star Awards ရုပ်ရှင်နှင့် ရုပ်သံထူးချွန်ဆု|Star Awards]] ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု | ၂၀၁၈ |အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု |တိမ်တိုက်တံတား | {{Win}} |- |၈။ | rowspan="3" |[[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] | ၂၀၁၉ | အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု | ''[[ချည်]]'' | {{Nominated}} |- |၉။ | ၂၀၂၀ |အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု |[[မြက်နု]] | {{Nominated}} |- |၁၀။ |၂၀၂၄ |အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု |[[နှောင်]] | {{Win}} |- | ၁၁။ | rowspan="3" |[[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] | ၂၀၂၅ | အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု | မြစ်လက်တက်ပေမဲ့ ရေစီးကကြမ်းတယ် | {{Nominated}} |- |} == ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်များချီးမြှင့်ခံရခြင်း == သရုပ်ဆောင် နေတိုး ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂/၂၀၂၆) ဖြင့် [[စည်သူဘွဲ့]] အပ်နှင်းခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * {{IMDb name|6585856}} *[https://www.facebook.com/officialnaytoe နေတိုး၏ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာ] *[https://www.naytoeofficial.com Official Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227182443/https://naytoeofficial.com/ |date=27 February 2021 }}{{Lifetime|၁၉၈၁| |}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] [[Category:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ]] bbuww07za8ppayb7npzw081rmui3l2i 0 17204 1046570 819130 2026-08-05T10:45:00Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ +[[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် တီထွင်မှုများ]]၊ ±[[ကဏ္ဍ:သိပ္ပံ]]→[[ကဏ္ဍ:အမှုန်အရှိန်မြှင့်စက်များ]] 1046570 wikitext text/x-wiki [[File:Cyclotron - University of Washington.jpg|thumb|ရေဒီယိုသတ္တိကြွမှုဖြင့် ကုသရာတွင် အသုံးပြုသော ခေတ်သစ် ဆိုင်ကလိုထရွန်]] [[File:1937-French-Cyclotron - University of Washington.jpg|thumb| ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၊ ဇူးရစ်မြို့မှ ၁၉၃၇ တွင် ထုတ်လုပ်သော ဆိုင်ကလိုထရွန်]] ဆိုင်ကလိုထရွန်ဆိုသည်မှာ အက်တမ်ကိုဖြိုခွင်းရာ၌ အသုံး ပြုသော စက်ဖြစ်သည်။ ဆိုင်ကလိုထရွန်ကိုပထမဆုံးဆောက် လုပ်ခဲ့သူမှာကာလီဖိုးနီးယားတက္ကသိုလ်မှအားနက်လောရင့်ဆို သူ သိပ္ပံပညာရှင်ကြီးဖြစ်သည်၊ဆိုင်ကလိုထရွန်သည်အက်တမ် ၏ အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်ကြသောပရိုတွန်း၊ ဒျူတာရွန်နှင့် အယ်လဖာမှုန့်(နျူထရွန်း) စသည်တို့ကို လျှပ်စစ်သံလိုက် ပိုစွန်းနှစ်ခုကြားရှိ ပလာနယ်ဖြစသောသံလိုက်စက်ကွင်းတွင် လည်ပတ်စေ၍ အရှိန်လျင်မြန်သည်ထက်လျင်မြန်လာအောင် ပြုလုပ်ပေးသည်။ ဆိုင်ကလိုထရွန်တွင် အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းများမှာ အင်္ဂလပ် အက္ခရာ ီ ပုံရှိသော အခေါင်းရှိသည့် ချပ်ပြားခြမ်းနှစ်ခြမ်းဖြစ် သည်။ ဤချပ်ပြားခြမ်းတို့ကို 'ဒီ'ဟု ခေါ်သည်။ ဤ'ဒီ'ချပ်ပြား ခြမ်းတို့အတွင်း၌ လျှပ်စစ်ဓာတ်ရှိသော အက်တမ် အမှုန်များကို အလွန်မြန်သော အလျင်ဖြင့် သွားစေသည်။ ထိုအမှုန်များသည် သံလိုက်နယ်၏ အရှိန်ကြောင့် 'ဒီ'ချပ်ပြားများအတွင်းတွင် စက်ဝိုင်းပုံလမ်း အတိုင်း လှည့်ပတ်သွားကြသည်။ ချပ်ပြားနှစ်ခု ကို ဗို့အားထောင်ပေါင်းများစွာ ခြားနားခြင်းရှိစေရန် အနည်း ငယ်မျှသာ ခွာထားသည်၊ ခွာထားသည့်နေရာတွင် အက်တမ်း အမှုန်များ ဖြတ်သန်းသွားသည့်အခါတိုင်း အက်တမ်အမှုန်တို့ တွင် အလျင်တိုးလာစေရန် ဗို့ခြားနားမှုကို မကြာခဏပြောင်း ပေးသည်။ အက်တမ်အမှုန်တို့ ၏ အလျင်တိုးလာသောအခါ ထိုအမှုန်များလှည့်ပတ်သွားရာစက်ဝိုင်း၏ အချင်းသည်လည်း ကြီးလာသည်။ အက်တမ်ကိုဖြိုခွင်းရန် အသင့်ဖြစ်နေသောအချိန် တွင် အမှုန်တို့၏ အလျင်သည် တစ်စက္ကန့်လျှင် မိုင် ၂ဝဝဝဝ မျှရှိသည်။ ဤအလျင်ကား ရိုင်ဖယ်ကျည်ဆန်၏ အလျင်ထက် အဆပေါင်း ၃၅ဝဝဝ မျှပိုမြန်သည်။ အက်တမ်ကို ဆိုင်ကလိုထရွန်ဖြင့် ဖြိုခွင်းရာတွင် ဖြိုခွင်းခံ ရသောဒြဗ်စင်တစ်ခု၏ အက်တမ်များသည် အခြားဒြဗ်စင်တစ်ခု ၏ အက်တမ်များအဖြစ်သို့ ပြောင်းသွားသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ဖြိုခွင်းခံရသော ဒြဗ်စင်မှ အက်တမ်တို့သည် ရေဒီယမ်သတ္တိနှင့် ပြည့်စုံလာကြ၍ ရေဒီယမ်ကဲ့သို့ပင် ရောင်ခြည်များလွှတ်ကြ သည်။ ဖြိုခွင်းခံရသော အက်တမ်တို့မှ ထွက်လာသောအမှုန်အချို့သည် နျူးထရွန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုနျူးထရွန်းများကို အခြားအက်တမ်များ ဖြိုခွင်း ရာ၌ပြန်လည်အသုံးပြုနိုင်သည်။ အကြောင်းမှာ ဤသို့ဖြစ်သည်။ နျူးထရွန်းတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်မရှိချေ။ ထို့ကြောင့် အက်တမ်၏ နျူးကလီး ယပ်ပတ်လည်၌ရှိသည့် အလွန်အားကောင်းသော လျှပ်စစ်နယ်သည် ထိုနျူးထရွန်း၏အလျင်ကို နှေးသွားအောင် မလုပ်နိုင်ချေ။ အရှိန်ပြင်းသော နျူးထရွန်း၏အလျင်ကို အက် တမ်ဖြိုခွင်းရာ၌ အသုံးချ၍ရသည်။ ဒြဗ်စင်တစ်ခုသည် မည်သည့် အမျိုးအစားဖြစ်သည်ဟူသော အချက်မှာ နျူးကလီးယပ်တွင်ရှိသော ပရိုတွန်း၏ အရေအတွက် ပေါ်၌ အကြောင်းပြုလျက်ရှိသည်။ ဤပရိုတွန်း၏အရေအတွက် အလိုက် နျူးကလီးယပ်ပတ်လည်၌ လှည့်ပတ်သွားနေသော အီလက်ထရွန် အရေအတွက်သည်လည်း ပြောင်းလဲသည်။ ရူပ ဗေဒပညာရှင်တို့သည် ဒြဗ်စင်တစ်ခုကို ထိုဒြဗ်စင်ထက် အက် တမ်နံပါတ်ကြီးသော ဒြဗ်စင်သို့ ပြာင်းယူလိုလျှင် နျူးကလီးယပ် ထဲသို့ ပရိုတွန်း သို့မဟုတ် ဓာတ်ဖိုအစုများကို ပေါင်းထည့်ပေး သည်။ နျူးကလီးယပ်၏ အက်တမ်နံပါတ်ကို လျော့ပစ်လိုသော အခါ၌မူကား ဓာတ်ဖိုများကို ထုတ်ပစ်သည်။ ခဲပုပ်နျူးကလီး ယပ်မှ ပရိုတွန်းသုံးခုထုတ်ပစ်ခြင်းဖြင့် ခဲပုပ်ကို ရွှေဖြစ်အောင် လုပ်ယူနိုင်သည်။ ဤသို့ သာမန်သတ္တုများမှ ရွှေပြုလုပ်ယူနည်း ကို အဂ္ဂိယတ်ဆရာများသည် ရှေးအခါကပင် ကြံဆခဲ့ကြလေ သည်။ ဆိုင်ကလိုထရွန်စက်သည် အလွန်ကြီးမားသော စက်ဖြစ် သည်။ ထိုစက်တွင် အားကောင်းသော သံလိုက်စက်ကွင်းများကို အလွန်ကြီးသော လျှပ်စစ်သံလိုက်ဖြင့် ပြုလုပ်ယူကြ၏။ တစ်ခါ တစ်ရံ ဤသံလိုက်များသည် တန်ချိန် ၂၂ဝ အထိပင်အလေးချိန် စီးကြသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:အမှုန်အရှိန်မြှင့်စက်များ]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် တီထွင်မှုများ]] 893qli0mtqx7ejoqte5dabqb17nlca6 1046576 1046570 2026-08-05T10:54:59Z Dr Lotus Black 31011 1046576 wikitext text/x-wiki [[File:Cyclotron - University of Washington.jpg|thumb|ရေဒီယိုသတ္တိကြွမှုဖြင့် ကုသရာတွင် အသုံးပြုသော ခေတ်သစ် ဆိုင်ကလိုထရွန်]] '''ဆိုင်ကလိုထရွန်'''ဆိုသည်မှာ အက်တမ်ကိုဖြိုခွင်းရာ၌ အသုံး ပြုသောစက် တနည်း [[အမှုန်အရှိန်မြှင့်စက်]] တမျိုးဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www2.lbl.gov/Science-Articles/Archive/early-years.html|title=Ernest Lawrence's Cyclotron|website=www2.lbl.gov|access-date=2018-04-06}}</ref><ref>{{Cite web| url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1939/lawrence-bio.html|title=Ernest Lawrence – Biographical| website=nobelprize.org|access-date=2018-04-06}}</ref> ဆိုင်ကလိုထရွန်ကိုပထမဆုံးဆောက် လုပ်ခဲ့သူမှာကာလီဖိုးနီးယားတက္ကသိုလ်မှအားနက်လောရင့်ဆို သူ သိပ္ပံပညာရှင်ကြီးဖြစ်သည်၊ဆိုင်ကလိုထရွန်သည်အက်တမ် ၏ အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်ကြသောပရိုတွန်း၊ ဒျူတာရွန်နှင့် အယ်လဖာမှုန့်(နျူထရွန်း) စသည်တို့ကို လျှပ်စစ်သံလိုက် ပိုစွန်းနှစ်ခုကြားရှိ ပလာနယ်ဖြစသောသံလိုက်စက်ကွင်းတွင် လည်ပတ်စေ၍ အရှိန်လျင်မြန်သည်ထက်လျင်မြန်လာအောင် ပြုလုပ်ပေးသည်။ ဆိုင်ကလိုထရွန်တွင် အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းများမှာ အင်္ဂလပ် အက္ခရာ ီ ပုံရှိသော အခေါင်းရှိသည့် ချပ်ပြားခြမ်းနှစ်ခြမ်းဖြစ် သည်။ ဤချပ်ပြားခြမ်းတို့ကို 'ဒီ'ဟု ခေါ်သည်။ ဤ'ဒီ'ချပ်ပြား ခြမ်းတို့အတွင်း၌ လျှပ်စစ်ဓာတ်ရှိသော အက်တမ် အမှုန်များကို အလွန်မြန်သော အလျင်ဖြင့် သွားစေသည်။ ထိုအမှုန်များသည် သံလိုက်နယ်၏ အရှိန်ကြောင့် 'ဒီ'ချပ်ပြားများအတွင်းတွင် စက်ဝိုင်းပုံလမ်း အတိုင်း လှည့်ပတ်သွားကြသည်။ ချပ်ပြားနှစ်ခု ကို ဗို့အားထောင်ပေါင်းများစွာ ခြားနားခြင်းရှိစေရန် အနည်း ငယ်မျှသာ ခွာထားသည်၊ ခွာထားသည့်နေရာတွင် အက်တမ်း အမှုန်များ ဖြတ်သန်းသွားသည့်အခါတိုင်း အက်တမ်အမှုန်တို့ တွင် အလျင်တိုးလာစေရန် ဗို့ခြားနားမှုကို မကြာခဏပြောင်း ပေးသည်။ အက်တမ်အမှုန်တို့ ၏ အလျင်တိုးလာသောအခါ ထိုအမှုန်များလှည့်ပတ်သွားရာစက်ဝိုင်း၏ အချင်းသည်လည်း ကြီးလာသည်။ အက်တမ်ကိုဖြိုခွင်းရန် အသင့်ဖြစ်နေသောအချိန် တွင် အမှုန်တို့၏ အလျင်သည် တစ်စက္ကန့်လျှင် မိုင် ၂ဝဝဝဝ မျှရှိသည်။ ဤအလျင်ကား ရိုင်ဖယ်ကျည်ဆန်၏ အလျင်ထက် အဆပေါင်း ၃၅ဝဝဝ မျှပိုမြန်သည်။ အက်တမ်ကို ဆိုင်ကလိုထရွန်ဖြင့် ဖြိုခွင်းရာတွင် ဖြိုခွင်းခံ ရသောဒြဗ်စင်တစ်ခု၏ အက်တမ်များသည် အခြားဒြဗ်စင်တစ်ခု ၏ အက်တမ်များအဖြစ်သို့ ပြောင်းသွားသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ဖြိုခွင်းခံရသော ဒြဗ်စင်မှ အက်တမ်တို့သည် ရေဒီယမ်သတ္တိနှင့် ပြည့်စုံလာကြ၍ ရေဒီယမ်ကဲ့သို့ပင် ရောင်ခြည်များလွှတ်ကြ သည်။ ဖြိုခွင်းခံရသော အက်တမ်တို့မှ ထွက်လာသောအမှုန်အချို့သည် နျူးထရွန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုနျူးထရွန်းများကို အခြားအက်တမ်များ ဖြိုခွင်း ရာ၌ပြန်လည်အသုံးပြုနိုင်သည်။ အကြောင်းမှာ ဤသို့ဖြစ်သည်။ နျူးထရွန်းတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်မရှိချေ။ ထို့ကြောင့် အက်တမ်၏ နျူးကလီး ယပ်ပတ်လည်၌ရှိသည့် အလွန်အားကောင်းသော လျှပ်စစ်နယ်သည် ထိုနျူးထရွန်း၏အလျင်ကို နှေးသွားအောင် မလုပ်နိုင်ချေ။ အရှိန်ပြင်းသော နျူးထရွန်း၏အလျင်ကို အက် တမ်ဖြိုခွင်းရာ၌ အသုံးချ၍ရသည်။ ဒြဗ်စင်တစ်ခုသည် မည်သည့် အမျိုးအစားဖြစ်သည်ဟူသော အချက်မှာ နျူးကလီးယပ်တွင်ရှိသော ပရိုတွန်း၏ အရေအတွက် ပေါ်၌ အကြောင်းပြုလျက်ရှိသည်။ ဤပရိုတွန်း၏အရေအတွက် အလိုက် နျူးကလီးယပ်ပတ်လည်၌ လှည့်ပတ်သွားနေသော အီလက်ထရွန် အရေအတွက်သည်လည်း ပြောင်းလဲသည်။ ရူပ ဗေဒပညာရှင်တို့သည် ဒြဗ်စင်တစ်ခုကို ထိုဒြဗ်စင်ထက် အက် တမ်နံပါတ်ကြီးသော ဒြဗ်စင်သို့ ပြာင်းယူလိုလျှင် နျူးကလီးယပ် ထဲသို့ ပရိုတွန်း သို့မဟုတ် ဓာတ်ဖိုအစုများကို ပေါင်းထည့်ပေး သည်။ နျူးကလီးယပ်၏ အက်တမ်နံပါတ်ကို လျော့ပစ်လိုသော အခါ၌မူကား ဓာတ်ဖိုများကို ထုတ်ပစ်သည်။ ခဲပုပ်နျူးကလီး ယပ်မှ ပရိုတွန်းသုံးခုထုတ်ပစ်ခြင်းဖြင့် ခဲပုပ်ကို ရွှေဖြစ်အောင် လုပ်ယူနိုင်သည်။ ဤသို့ သာမန်သတ္တုများမှ ရွှေပြုလုပ်ယူနည်း ကို အဂ္ဂိယတ်ဆရာများသည် ရှေးအခါကပင် ကြံဆခဲ့ကြလေ သည်။ ဆိုင်ကလိုထရွန်စက်သည် အလွန်ကြီးမားသော စက်ဖြစ် သည်။ ထိုစက်တွင် အားကောင်းသော သံလိုက်စက်ကွင်းများကို အလွန်ကြီးသော လျှပ်စစ်သံလိုက်ဖြင့် ပြုလုပ်ယူကြ၏။ တစ်ခါ တစ်ရံ ဤသံလိုက်များသည် တန်ချိန် ၂၂ဝ အထိပင်အလေးချိန် စီးကြသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:အမှုန်အရှိန်မြှင့်စက်များ]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် တီထွင်မှုများ]] qdue03w2u672dp6qaovkwug71wjbcwz 0 19424 1046559 1027809 2026-08-05T09:36:02Z ~2026-41814-05 146143 /* ၂၀၂၆ ခုနှစ် */ 1046559 wikitext text/x-wiki {{Infobox order | name = သီရိပျံချီဘွဲ့ | title = ''စွမ်းဆောင်ရည်ဆိုင်ရာဘွဲ့'' | image = | caption = သီရိပျံချီဘွဲ့ ဖဲကြိုးနမူနာ | image2 = Thiri_Pyanchi.jpg | caption2 = သီရိပျံချီဘွဲ့တံဆိပ် | awarded_by = | type = စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ | established = ၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၈ | country = {{flag|Myanmar}} | ribbon = [[ဖိုင်:Thiri Pyanche ribbon bar.svg|200px]] | motto = | eligibility = | criteria = | status = | founder = | head_title = | head = | classes = <!-- (Default:classes, or use: grades); Use {{plainlist}} or {{unbulleted list}} --> | first_induction = | last_induction = | total = | related = }} '''သီရိပျံချီဘွဲ့'''သည် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ကောင်းရာကောင်းကျိုးကို ဖြစ်ထွန်းအောင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်သောသူများအား သီရိပျံချီဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းနိုင်သည်။ == နောက်ခံ == ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်သည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံအဖြစ်သို့ရောက်ရှိကာ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံကို တည်ထောင်သည့်အချိန်မှစ၍ နိုင်ငံတော်အစိုးရက ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများ ပေးအပ်ခြင်း နည်းစနစ်သစ် တီထွင်၍ [[မြန်မာ​နိုင်ငံတော်သမ္မတ​၏ တာဝန်​နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]က နှစ်စဉ် [[လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လွတ်လပ်ရေးနေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြစ်ဖြင့် ချီးမြှင့်လေ့ရှိသည်။ ဂုဏ်ထူးဘွဲ့ထူးများကို [[သင်္ဂဟ၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊|သင်္ဂဟ၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်]]၊ ဟူ၍ ၃ မျိုးခွဲခြားရာ၌ သင်္ဂဟပြီးလျှင် ဘွဲ့၊ ဘွဲ့၏အောက် တံဆိပ်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ဘွဲ့များတွင် [[သီရိပျံချီ]]၊ [[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့|ဝဏ္ဏကျော်ထင်]]၊ [[အလင်္ကာကျော်စွာ]]၊ သိပ္ပံကျော်စွာ၊ ဇေယျကျော်ထင်ဟူ၍ ၅ မျိုးရှိသည် - * '''[[သီရိပျံချီဘွဲ့]]'''ကို ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ ကောင်းရာကောင်းကျိုးကို ဖြစ်ထွန်းအောင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်သူများအား ချီးမြှင့်သည်။ * '''[[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့]]'''ကို အများပြည်သူတို့၏ ကောင်းရာကောင်းကြောင်းကို ဖြစ်ထွန်းအောင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်ခြင်းအတွက် ချီးမြှင့်သည်။ * '''[[အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့]]'''ကို စာပေ ပရိယတ္တိ၊ သုခုမပညာ၊ ကခြင်း၊ သီခြင်း၊ ဂီတပညာအရပ်ရပ်တို့တွင် ထူးခြားကောင်းမွန်စွာ တတ်မြောက်သူများအား ချီးမြှင့်သည်။ * '''[[သိပ္ပကျော်စွာဘွဲ့]]'''ကို သိပ္ပံပညာ၊ ကုန်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် စက်မှုလက်မှုပညာရပ်များတွင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်သည့်အတွက် ချီးမြှင့်သည်။ * '''[[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]]'''ကိုမူ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အမှုထမ်းကောင်းခြင်းအတွက် ချီးမြှင့်သည်။<ref>{{Cite Myanmar Encyclopedia|volume=၈|title=ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊ သင်္ဂဟ|pages=၃၉၅ - ၄၀၁}}</ref> == ပုဂ္ဂိုလ်အမည်နှင့်တွဲသုံးခြင်း == ရာထူးနှင့်အမည်ကို တွဲခေါ်ရသော ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ရာထူးနှင့်အမည် ကြားတွင် ဖော်ပြ၍ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရမည်။ ရာထူးနှင့်အမည်တွဲ၍ မခေါ်ရသောပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ဦး၊ ကို၊ ဒေါ်၊ မ ရှေ့တွင်ဖော်ပြ၍ ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရမည်။ ဥပမာ- ဗိုလ်ကြီးသူရအောင်သိုက်၊ သူရဦးစိန်လှ၊ သီရိပျံချီ ဦးတင်သိန်း၊ ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဒေါ်နုရင်၊ အလင်္ကာကျော်စွာ မမြလေး။ စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဘွဲ့များအနက် အမျိုးအစားမတူသောဘွဲ့ကို ထပ်မံရရှိပါက အဆင့်မြင့် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဘွဲ့ကို အမည်၏ရှေ့တွင်ထား၍ ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲရသည်။ ဥပမာ- အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ ရသူ ဦးအုန်းမြင့်သည် သီရိပျံချီဘွဲ့ ထပ်မံရရှိပါက အလင်္ကာကျော်စွာ သီရိပျံချီ ဦးအုန်းမြင့်ဟု ခေါ်ဝေါ်ရသည်။ == ပုံပန်းသဏ္ဌာန် == လက်ယာရစ်ရွှေ[[ခရုသင်း (တူရိယာ)|ခရုသင်း]]ကို သပြေခက်နှစ်ခက် ဝန်းရံထားသောအမှန်တံဆိပ်ပုံဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတာဝန်ကိုထူးချွန်ပြောင်မြောက်စွာထမ်းဆောင်ခဲ့သော နယ်ဘက်ဆိုင်ရာ အစိုးရအမှု့ထမ်း၊ ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ အရပ်သားများကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ == သီရိပျံချီဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခံရသူများ == သီရိပျံချီဘွဲ့ရရှိခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံသားများ- *မီးယပ်သားဖွားပါမောက္ခ ဒေါက်တာ ဒေါ်ရင်မေ (ဒပ်ဖရင်ဆေးရုံ) (၁၉၄၉) *ဆေးပညာပါမောက္ခ ဒေါက်တာ ဦးမင်းစိန် (၁၉၄၉) *ဦးသိန်း (သစ်တောရေးရာ မင်းကြီးချုပ်) *ဓာတုဗေဒ မင်းကြီး [[ချစ်သောင်း၊ ဦး|ဦးချစ်သောင်း]] (၁၉၅ဝ) *ခန္တီး စော်ဘွားကြီးစဝ်မြစိန် (၁၉၅၂) *[[သန့်၊ ဦး|ဦးသန့်]] [[ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်]](၁၉၅၃) *[[ဦးသာမြတ်]] (၁၉၅၄) (ပျူစာပေ ပညာရှင်) *ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ [[ဘသန်း (ခွဲစိတ်ဆရာဝန်)|ဘသန်း]] (၁၉၅၄) ([[ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်|ရန်ကုန်ဆေးကောလိပ်]]) *[[ဇေယျ၊ စာရေးဆရာ|ဆရာဇေယျ]] (၁၉၅၅) *ကောလိယ ဦးစိန်းမောင် (နိုင်ငံတော်သာသနာရေးအရာရှိချုပ်၊ ​ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာတင်ပွဲအတွက် သာသနာကဏ္ဍမှ ဦးဆောင်ခဲ့သူ) *ပင်လောင်းစော်ဘွား စောမိုးကျော် (ကယန်းလထာမျိုးနွယ်စု) (၁၉၅၉) *ဝဏ္ဏကျော်ထင် [[စိုးရ၊ ဦး|ဦးစိုးရ]] (၁၉၅၉) *ဆရာ [[ဇော်ဂျီ၊ စာရေးဆရာ|ဇော်ဂျီ]] (၁၉၆၁) *ဝဏ္ဏကျော်ထင် [[နွယ်စိုး]] (၁၉၆၁) *ပါမောက္ခ [[ဧမောင်၊ ဦး(ပါမောက္ခ)|ဦးဧမောင်]] (၁၉၆၂) *ဆရာ [[မင်းသုဝဏ်]] (၁၉၆၂) (နိုင်ငံတော်သမ္မတ [[ထင်ကျော်|ဦးထင်​ကျော်]]၏ဖခင်) *ဦးဘသောင်း (၁၉၆၂) (အတွင်းဝန်) * [[စိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း|ဦးစိန်ဝင်း]] (နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်(ပထမဆင့်)) * [[သန်းစိန်၊ ဦး၊ သီရိပျံချီ|ဦးသန်းစိန်]] (ပါလီမန်အတွင်းဝန်) *အထူးခုံရုံး အဖွဲ့ဝင် ဦးစီဘူး (၁၈၉၈-၁၉၅၃) (၁၉ ဇူလိုင် နိုင်ငံတော် လုပ်ကြံမှုကို စစ်ဆေးစီရင်သော တရားရေးအဖွဲ့ဝင်) *[[မြ၊ ဦး(ကျောက်စာ​ဝန်)|ဦးမြ]] (အငြိမ်းစားကျောက်စာဝန်၊ အထူးအရာရှိ၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာန) *ဦးချိန်ဟို (သစ်တောမင်းကြီးချုပ်) *ဗိုလ်မှူးကြီး [[မှူးသမိန်|စောမြင့်]] (လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်) ခေါ် စာရေးဆရာ [[မှူးသမိန်]] (၁၉၅၅) *ဗိုလ်မှူးကြီး မောင်မောင် (လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်) *စည်သူ ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်စိုး (လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်) *ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီး မြင့်ဆွေ (သူရဲကောင်းမှတ်တမ်းဝင်၊ လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်(ပထမအဆင့်)) *ဗိုလ်မှူးကြီး [[သင်္ဂဟ၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊|သီဟသူရ]] လှမော် (လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်(ပထမအဆင့်)) (BC-3570) *[[ဘ​အေး၊ ဦး(ပြည်​ထောင်​စု ရွှေ​တံဆိပ်​ဆု​ရှင်)|ဦးဘအေး]] (ပြည်ထောင်စု ရွှေတံဆိပ်ဆုရှင်) *ဦးဘစိန် *ဦးဘဉာဏ် *ဗိုလ်မှူးကြီး ကြည်မောင် (လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်) (နောင်တွင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူ) *ဒုဗိုလ်မှူးကြီး ချစ်ခိုင် (နောင်တွင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် အတွင်းရေးမှူး ၂) *ဆရာကြီး ဃာဇီ မုဟမ္မဒ်ဟာရှင်မ်ဟာ *[[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)]] *[[အေးကို၊ ဦး (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦး​အေးကို (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)]] *ဦးသိန်းဟန် ([[မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း ကော်မရှင်|မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း ကော်မရှ]]င်ဥက္ကဋ္ဌ) *[[ထွန်းမြင့်၊ ဦး (လင်းခေး)|ဦးထွန်းမြင့် (လင်းခေး)]] *စဝ်ခွန်အောင် *စဝ်ရွှေမှုံ *[[လွင်၊ ဦး|ဦးလွင်]] (ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်)(နောင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] တည်ထောင်သူ၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတဟောင်း [[ထင်ကျော်|ဦးထင်ကျော်]] ၏ယောက္ခမ) *ဦးခင့်မောင် *ဦးအေမြလေး *စောခင်စိုး *ဒေါက်တာသာဉာဏ်(ရန်ကုန်ကလျာဏယုဝခရစ်ယာန်အသင်းဥက္ကဋ္ဌ) (အကယ်ဒမီ မြင့်မြင့်ခိုင်၏ခင်ပွန်း) *ဦးထွန်းနေလင်း (နီပေါဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ ဆိုင်ရာ မြန်မာနိုင်ငံ သံအမတ်ကြီး) *[[ခင်အောင်မြင့် (နိုင်ငံရေးသမား)|ဦးခင်အောင်မြင့်]] ( [[အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ]] ) (၂၀၁၁) *[[ဇော်ဇော်၊ ဦး|ဦးဇော်ဇော်]] ([[မြန်မာနိုင်ငံဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်]] ဥက္ကဋ္ဌ) *[[တေဇ၊ ဦး|ဦးတေဇ]] *ဦးသိန်းဆွေ ([[အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်​ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး]]) *[[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)]]<ref>http://www.moi.gov.mm/npe/?q=news/7/04/2016/id-40179</ref> *ဦးဝင်းမြ - သံအမတ်ကြီး (အငြိမ်းစား) ([[မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်]] ဥက္ကဋ္ဌ) (၂၀၁၆)<ref name=":0">https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/pyantan%20%2869-18%29.pdf{{Dead link|date=August 2021 }}</ref> *[[ကျော်ကျော်မောင်|ဦးကျော်ကျော်မောင်]] ([[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]] ဥက္ကဋ္ဌ) (၂၀၁၆)<ref name=":0" /> *စဝ်အောင်မြတ် (ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်) (၂၀၁၆) *ဦးလှမောင်တင် ([[ရခိုင်ပြည်နယ်]] ဝန်ကြီးချုပ်) (၂၀၁၆)<ref name=":0" /> *ဒေါက်တာ[[မြတ်မြတ်အုန်းခင်၊ ဒေါ်|ဒေါ်မြတ်မြတ်အုန်းခင်]] ([[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်းကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီး]]) (၂၀၁၆)<ref name=":0" /> *ဗိုလ်ချုပ်ကျော်သန်း (Democratic Kayin Buddhist Army စစ်ဦးစီးချုပ်) *ဗိုလ်မှူးချုပ်ဇော်မင်း (ကရင်ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်) *ကရင်ပြည်နယ် တောင်ကလေးဆရာတော် ဒေါက်တာဘဒ္ဒန္တ [[တောင်ကလေးဆရာတော်|အရှင်ပညာသာမိ]] (တောမှီရဟန်း) (၂၀၂၂)<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://mrtv.gov.mm/mm/news-173138 |access-date=11 January 2023 |archive-date=11 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111055914/https://mrtv.gov.mm/mm/news-173138 }}</ref> *ကရင်ပြည်နယ်ဩဝါဒါစရိယ ဘဒ္ဒန္တကဝိဓဇ (ဇွဲကပင်တောင်ရေဆူဆရာတော်) (၂၀၂၂) *မန္တလေးမြို့၊ မစိုးရိမ်တိုက်သစ်၊ ဓမ္မသဟာယကျောင်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဝိစိတ္တာဘိဝံသ (ဝီရသူ-မစိုးရိမ်) (၂၀၂၂) *ဘဒ္ဒန္တသီရိန္ဒာဘိဝံသ (တိပိဋကဓရ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက၊ တိပိဋကကောဝိဒ၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ) ယောဆရာတော်) (၂၀၂၃) *ဒေါက်တာဘဒ္ဒန္တ[[နောဓိဉာဏ]] (အဂ္ဂမဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်ဆရာတော်၊ [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ်|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ်]]) (၂၀၂၃) {{Incomplete list|date=August 2025}} === ၂၀၂၂ ခုနှစ် === {| class="wikitable" !ချီးမြှင့်သည့်နှစ် !အမည် !ရာထူး !အဖွဲ့အစည်း !ချီးမြှင့်သူ ! |- | rowspan="45" |၂၀၂၂ <ref>{{Cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/32969|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း ၊အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁ / ၂၀၂၂ ၊ စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ သီရိပျံချီဘွဲ့|accessdate=8 August 2025|publisher=မြဝတီသတင်း}}</ref> နိုဝင်ဘာ<!-- အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁ / ၂၀၂၂ --> |ဦး[[တီခွန်မြတ်]] |ဥက္ကဋ္ဌ |ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် | rowspan="45" |မင်းအောင်လှိုင် | |- |ဦး[[ကိုကိုလှိုင်]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဝန်ကြီးဌာန | |- |ဦး[[ကိုကို (ဝန်ကြီး)|ကိုကို]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး | သာသနာရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန | |- |ဦးတင်ထွဋ် |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး (ငြိမ်း) |စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန | |- | ဦးလှမိုး      |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |သမဝါယမနှင့်ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန | |- |ဦးသောင်းဟန် |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |  လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန | |- |ဦး[[မျိုးမြင့်ဦး]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန | |- |ဒေါက်တာ[[ချာလီသန်း]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |  စက်မှုဝန်ကြီးဌာန | |- |ဒေါက်တာ[[ပွင့်ဆန်း]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန | |- |ဦး[[မင်းသိန်းဇံ]]  |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |အားကစားနှင့်လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန | |- |ဒေါက်တာ[[သက်သက်ခိုင်]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |လူမှုဝန်ထမ်း၊ကယ်ဆယ်ရေးနှင့်ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန | |- |ဦး[[စောထွန်းအောင်မြင့်]]   |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန | |- |ဦး[[တင်ဦး (သံအမတ်ကြီး)|တင်ဦး]] |ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ် |ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး | |- |ဒေါက်တာမောင်မောင်နိုင် |ဥက္ကဋ္ဌ |ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ | |- | ဦး[[တင်ဦးလွင်]]    |ဥက္ကဋ္ဌ |နေပြည်တော်ကောင်စီ | |- |ဦး[[ခက်ထိန်နန်]]    |ဝန်ကြီးချုပ် |ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- |ဦး[[ဇော်မျိုးတင်]] |ဝန်ကြီးချုပ် |ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- |ဦး[[စောမြင့်ဦး|စောမြင့်ဦး]] |ဝန်ကြီးချုပ် | ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- |ဒေါက်တာ [[ဝုန်ဆွန်းထန်]] |ဝန်ကြီးချုပ် |ချင်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- |ဦး[[မျိုးဆွေဝင်း]] |ဝန်ကြီးချုပ် |ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- |ဦးတင့်လွင် |ဝန်ကြီးချုပ် |မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- |ဦး[[မောင်ကို (ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ)|မောင်ကို]] |ဝန်ကြီးချုပ် | မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- |ဦးဇော်လင်းထွန်း |ဝန်ကြီးချုပ် |မွန်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- |ဒေါက်တာအောင်ကျော်မင်း |ဝန်ကြီးချုပ် |ရခိုင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- |ဒေါက်တာကျော်ထွန်း |ဝန်ကြီးချုပ် |ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- |ဒေါ်[[သန်းသန်းဆွေ]] |ဥက္ကဋ္ဌ |မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် | |- |ဦး[[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|သန်းဆွေ]] |ဥက္ကဋ္ဌ | အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင် | |- |ဦးလှမြင့်   |ဥက္ကဋ္ဌ |  မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင် | |- |ဦးခင်မောင်လေး(ဖိုးသောကြာ-ခေတ်+မိုး) |သတင်းစာဆရာ | | |- |စတီဗင်ဦးသန်းမြင့်ဦး |ဥက္ကဋ္ဌ |မြန်မာနိုင်ငံခရစ်ယာန်အသင်းတော်များကောင်စီ | |- | သိက္ခာတော်ရ ဒေါက်တာစောဆမ်ဆန် |ဥက္ကဋ္ဌ |မြန်မာနိုင်ငံနှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်အသင်းချုပ် | |- |ကာဒီနယ်[[ချားလ်စ်မောင်ဘို|ချားစ်ဘို]] |ဥက္ကဋ္ဌ | ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် ကက်သလစ်ဆရာတော်ကြီးများ အဖွဲ့ချုပ် | |- |ဒေါက်တာသာဉာဏ်    |ဥက္ကဋ္ဌ |ရန်ကုန်ကလျာဏယုဝ ခရစ်ယာန်အသင်း | |- |ဦးမြတ်ဆန်း   | ဂိုဏ်းချုပ်ဆရာတော်ကြီး |ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် မက်သဒစ်အသင်းတော် (အောက်မြန်မာပြည်) | |- |Rev.Dr ဦးအေးမင်း |ဥက္ကဋ္ဌ |မြန်မာနိုင်ငံ ဧဝံဂေလိခရစ်ယာန်မဟာမိတ်အဖွဲ့ချုပ် | |- |အလ်ဟာဂျ်မော်လာနာ(ခ)ဦးစိုးသန်း |ဥက္ကဋ္ဌ |အိုလမာအစ္စလာမ်သာသနာ့ဟာဖိဇ်မုဟမ္မဒ်ဆွာလေဟ်ပညာရှင်များအဖွဲ့ချုပ် | |- |ဟာဂျီဦးညွန့်မောင်ရှိန်          |ဥက္ကဋ္ဌ |အစ္စလာမ်သာသနာရေးရာကောင်စီဌာနချုပ် | |- |အလ်ဟာဂျ်မော်လနာ မုဖ်သီစအီဒွလ(ခ)ဦးစိန်လှ |ဥက္ကဋ္ဌ |မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာမော်လဝီအဖွဲ့ချုပ် | |- |ဟာဂျီဦးမြင့်ထွန်း    |ဥက္ကဋ္ဌ | မြန်မာမွတ်စလင်လူငယ်များ(ဘာသာရေး)အဖွဲ့ (မ.မ.လ) | |- |ဟာဂျီဦးလှဝင်း   |ဥက္ကဋ္ဌ |မြန်မာမွတ်စလင်အမျိုးသားရေးရာ   အဖွဲ့ချုပ်(မ.အ.ဖ) | |- |ဦးနန္ဒ |ဥက္ကဋ္ဌ |မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာဟိန္ဒူဘာသာရေးအဖွဲ့ချုပ် | |- |ဦးမောင်မောင် |ဥက္ကဋ္ဌ | သနန္တနဓမ္မပါလက(ဟိန္ဒူ)အဖွဲ့ချုပ် | |- |သီရိ ၁၀၀၈ ဆွာမိ    | ဦးစီးနာယက ဆရာတော် | သီရိသျှီဝဘုရားကျောင်း   ဝိဝေကာနန္ဒ ဂိရိကြီး မဟာရာဂျ် | |- |ဦးမောင်မြင့် (ခ) သျှီဝ သျှီဝါ ချာရီယာရစရီဂုရု့ U.V.P ပရမစီဝန် |ဥက္ကဋ္ဌ |ဟိန္ဒူဘုန်းတော်ကြီးများဗဟိုအဖွဲ့ချုပ်          | |- |ဦးဇော်ဇော်နိုင်(ခ) Shri M G Thangaraja |ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ   |ဘာသာပေါင်းစုံချစ်ကြည်ညီညွတ်ရေးအဖွဲ့ | |- | | | | | | |- | rowspan="29" |၂၀၂၂<ref>{{Cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/33034|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၅ / ၂၀၂၂ ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၁၂ ရက် ( ၂၀၂၂ ခုနှစ် ၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက် )|accessdate=2025 August 3|publisher=Myawaddy Webportal}}</ref>နိုဝင်ဘာ<!-- အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၅ / ၂၀၂၂ --> |Colonel General Alexander Vasilyevich Fomin | |Deputy Minister for Defense, Russian Federation | rowspan="29" |မင်းအောင်လှိုင် | |- |Mr. Hideo Watanabe |Chairman |Japan-Myanmar Association | |- |ဦးကဝိဓဇ | |ဇွဲကပင်ကျောင်းတိုက်ဆရာတော်၊ တော်ပုံကျေးရွာ၊ ကရင်ပြည်နယ် | |- |ဦးသာထူးကျော် |ဥက္ကဋ္ဌ (DKBA) |တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး | |- |ဦးကျော်သန်း |စစ်ဦးစီးချုပ် |တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး | |- |ဗိုလ်မှူးကြီး စောထွန်းလှိုင် |ဥက္ကဋ္ဌ (DKBA) |တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့်ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့ | |- |စောဖားနွီး |ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (DKBA) |တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့်ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့ | |- |စောပြားပြား | |တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့်ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့ | |- |စောမောင်ကြည် | |တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့်ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့ | |- |ဗိုလ်မှူးကြီး စောချစ်သူ |အတွင်းရေးမှူး (DKBA) |တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့်ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့ | |- |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်ထူး | |တိုးတက်သောဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့်ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့ | |- |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး စောဒေါဒေါ | |နယ်ခြားစောင့်တပ်များဗဟိုအကြံပေးနှင့်ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့ ဟောင်သရောအထူးဒေသ | |- |ဒေါက်တာ တင်မိုသီ | |ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးတော်ဆောင် | |- |ဦးယွတ်ဇော်ခေါင် |အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် |Peace Talk Creation Group | |- |ဦးလမိုင်ခွန်ဂျာ |အဖွဲ့ဝင် |ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးတော်ဆောင် Peace Talk Creation Group | |- |ဦးစခုန်တိန့်ယိန်း |ဥက္ကဋ္ဌ |ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးတော်ဆောင် New Democratic Army - Kachin | |- |ဒေါက်တာ ဆာဘွဲ့ဂျွမ် |နာယက |ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးတော်ဆောင် (ငြိမ်းဖောင်ဒေးရှင်း) | |- |သိက္ခာတော်ရဆရာတော် ဆိုတေးရိုဖမော | |ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးတော်ဆောင် လွိုင်ကော်ကက်သလစ်သာသနာဂိုဏ်းအုပ်(ငြိမ်း) | |- |ဦးဝိစိတ္တာဘိဝံသ(ခ) ဦး[[ဝီရသူ (မစိုးရိမ်)|ဝီရသူ]] |နာယကဆရာတော် |မစိုးရိမ်တိုက်သစ်၊ ဓမ္မသဟာယကျောင်းတိုက်၊ မဟာအောင်မြေမြို့နယ်၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး | |- |ဦးပညာသာမိ |နာယကချုပ် |တောင်ကလေးပရိယတ္တိစာသင်တိုက်၊ ဘားအံမြို့၊ ကရင်ပြည်နယ် | |- |ဦး[[စိုင်းအိုက်ပေါင်း]] |ဥက္ကဋ္ဌ |[[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ|ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] | |- |ဒေါက်တာအေးမောင် |ဥက္ကဋ္ဌ |ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ | |- |ဦးခွန်ထွန်းလူ(ခ) ဒီကီ |ဥက္ကဋ္ဌ |"ဝ" အမျိုးသားပါတီ | |- |ဦး[[စံကျော်လှ]] |ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် |ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ | |- |ဦးရွှေမင်း(ခ) ဆီဖာလာလူး |ဥက္ကဋ္ဌ |[[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ (ဒူးလေးပါတီ)]] | |- |ဦးသုဝေ |ဥက္ကဋ္ဌ |ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ(မြန်မာ) | |- |<s>ဦး[[သိမ်းဝေ]]</s> |<s>ဥက္ကဋ္ဌ</s> |<s>ရိုးမဘဏ်(YOMA Bank)</s> |ပြန်လည်ရုပ်သိမ်း။ |- |ဦး[[ဇော်ဝင်းရှိန် (စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်)|ဇော်ဝင်းရှိန်]] |ဥက္ကဋ္ဌ |ဧရာဝတီတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်(A Bank) | |- |ဦးဇော်မင်းဝင်း |ဥက္ကဋ္ဌ |ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များအသင်းချုပ် (UMFCCI) | |} === ၂၀၂၅ ခုနှစ် === {| class="wikitable" !ချီးမြှင့်သည့်နှစ် !အမည် !ရာထူး !အဖွဲ့အစည်း !ချီးမြှင့်သူ |- |၂၀၂၅ ဧပြီ<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/69027|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၀ / ၂၀၂၅|publisher=Ministry of Information|accessdate=17 August 2025}}</ref> |ဦးဉာဏ်ထွန်း |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန | rowspan="3" |မင်းအောင်လှိုင် |- | |ဦး[[ထွန်းအုံ]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | |ဒေါက်တာ[[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|စိုးဝင်း]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန |- | |ဒေါက်တာ[[ခင်နိုင်ဦး]] |ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ် |ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး | |- | |ဦး[[အောင်သော်]] |ဥက္ကဋ္ဌ |ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ | |- | |ဦး[[မျိုးအောင်]] |ဝန်ကြီးချုပ် |မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦး[[အောင်ကြည်သိန်း]] |ဝန်ကြီးချုပ် |မွန်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦး[[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ထိန်လင်း]] |ဝန်ကြီးချုပ် |ရခိုင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦး[[စစ်အေး (ရဲမှူးကြီး)|စစ်အေး]] |ဥက္ကဋ္ဌ |အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင် | |} === ၂၀၂၆ ခုနှစ် === {| class="wikitable" !ချီးမြှင့်သည့်နှစ် !အမည် !ရာထူး !အဖွဲ့အစည်း !ချီးမြှင့်သူ |- |'''၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ <ref>{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/78728 |url-status=live |website=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref>''' |ဘဒ္ဒန္တပညာဇောတ |မဟာမြိုင်နှင့်သဲဖြူဆရာတော် |သဲဖြူတောရဓမ္မရိပ်သာကျောင်းတိုက်၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး။ | rowspan="4" |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- | |ဘဒ္ဒန္တကောဝိဒ |အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ |သီလဓမ္မကုန်းသာတောရကျောင်းတိုက်၊ ရှမ်းပြည်နယ်။ |- | |ဒေါ်ဓမ္မထေရ်ရီ(ဖွားရှင်) |ပဓာနနာယကဆရာကြီး |အောင်သီရိကျောင်းတိုက်၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး။ |- | |ဒေါက်တာ [[ချောချောစိန်]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန |- | colspan="4" |'''အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာ ၄၃/၂၀၂၆''' | |- |'''၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ<ref>{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80484 |access-date=2026-03-02 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>''' |ဦး[[အောင်ကျော်ဟိုး]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန | rowspan="20" |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- | |ဦး[[ချစ်ဆွေ (သံအမတ်ကြီး)|ချစ်ဆွေ]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | |ဦးအောင်မိုးမြင့် |အဖွဲ့ဝင် |ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် |- | |ဦးအောင်လွင်ဦး |အဖွဲ့ဝင် |ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် |- | |ဦးအောင်စောဝင်း |အဖွဲ့ဝင် |ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် |- | |ဦးမြင့်ဦး |အဖွဲ့ဝင် |ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် |- | |ဦးခင်မောင်ဦး |အဖွဲ့ဝင် |ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် |- | |ဦးမြင့်သိန်း |အဖွဲ့ဝင် |ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် |- | |ဦးကိုကိုလွင် |အဖွဲ့ဝင် |ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် |- | |ဦးသန်းအောင်ကျော် |အဖွဲ့ဝင် |ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် |- | |ဦးခင်ဇော် |အဖွဲ့ဝင် |ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် |- | |ဦးမျိုးလှိုင် |အဖွဲ့ဝင် |ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် |- | |ဦးသန်းထွတ်သိန်း |အဖွဲ့ဝင် |ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် |- | |ဦးတင်ဆွေဝင်း |အဖွဲ့ဝင် |ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် |- | |ဦးအောင်မြင့်လွင် |အဖွဲ့ဝင် |ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် |- | |ဦးခင်မောင်ကြီး |အဖွဲ့ဝင် |ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် |- | |ဦးမျိုးအောင် |အဖွဲ့ဝင် |ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် |- | |ဦးကြည်သိန်း |အဖွဲ့ဝင် |ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် |- | |ဒေါ်ခင်သင်းဝေ |အဖွဲ့ဝင် |ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် |- | |ဦးခင်မောင်ကျော် |အဖွဲ့ဝင် |မြန်မာနိုင်ငံအင်ဂျီနီယာကောင်စီ |- | colspan="4" |'''အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာ ၄၄/၂၀၂၆''' | |- |၂၀၂၆ မတ် ၂<ref>{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80511|access-date=2026-04-19|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> |ဒေါက်တာ ဝါဝါမောင် |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန | |- | |ဦးစိန်ဦး |ဝန်ကြီးချုပ် |ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦး[[လွင်ဦး]] |ဥက္ကဋ္ဌ |အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ရုံး | |- | |ဦး[[ပေါ်လွင်စိန်]] |ဥက္ကဋ္ဌ |မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်ရုံး | |- | colspan="4" |'''နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်ကြော်ငြာစာ ၃/၂၀၂၆''' | |- |'''၂၀၂၆ ဧပြီလ<ref>{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81785|access-date=2026-04-17|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>''' |ဦးစိုးဦး |အဖွဲ့ဝင် (ငြိမ်း) |ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |} == အခြားကြည့်ရန် == *[[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့]] *[[အောင်ဆန်းသူရိယဘွဲ့]] *[[နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့]] *[[အလင်္ကာကျော်စွာ]] *[[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]] == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Orders, decorations, and medals of Myanmar}} [[ကဏ္ဍ:စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ]] iqlu7k73s67rxso6tapvuryhxx0wt51 0 35138 1046560 1044080 2026-08-05T09:44:18Z ~2026-41814-05 146143 /* ၂၀၂၆ ခုနှစ် */ 1046560 wikitext text/x-wiki {{Infobox order | name = ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ | title = ''စွမ်းဆောင်ရည်ဆိုင်ရာဘွဲ့'' | image = | caption = ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ ဖဲကြိုးနမူနာ | image2 = | caption2 = | awarded_by = | type = စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ | established = ၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၈ | country = {{flag|Myanmar}} | ribbon = [[ဖိုင်:Wunna Kyaw Htin ribbon bar.svg|200px]] | motto = | eligibility = | criteria = | status = | founder = | head_title = | head = | classes = <!-- (Default:classes, or use: grades); Use {{plainlist}} or {{unbulleted list}} --> | first_induction = | last_induction = | total = | related = }} ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်သည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံအဖြစ်သို့ရောက်ရှိကာ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံကို တည်ထောင်သည့်အချိန်မှစ၍ နိုင်ငံတော်အစိုးရက ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများ ပေးအပ်ခြင်း နည်းစနစ်သစ် တီထွင်၍ နိုင်ငံတော်သမ္မတက နှစ်စဉ် လွတ်လပ်ရေးနေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ်ဖြင့် ချီးမြှင့်သည်။ ဂုဏ်ထူးဘွဲ့ထူးများကို [[သင်္ဂဟ၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊|သင်္ဂဟ၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်]]၊ ဟူ၍ ၃ မျိုးခွဲခြားရာ၌ သင်္ဂဟပြီးလျှင် ဘွဲ့၊ ဘွဲ့၏အောက် တံဆိပ်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ဘွဲ့များတွင် [[သီရိပျံချီ]]၊ ဝဏ္ဏကျော်ထင်၊ [[အလင်္ကာကျော်စွာ]]၊ သိပ္ပံကျော်စွာ၊ ဇေယျကျော်ထင်ဟူ၍ ၅ မျိုးရှိသည်။ * '''[[သီရိပျံချီဘွဲ့]]'''ကို ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ ကောင်းရာကောင်းကျိုးကို ဖြစ်ထွန်းအောင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်သူများအား ချီးမြှင့်သည်။ * '''[[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့]]'''ကို အများပြည်သူတို့၏ ကောင်းရာကောင်းကြောင်းကို ဖြစ်ထွန်းအောင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်ခြင်းအတွက် ချီးမြှင့်သည်။ * '''[[အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့]]'''ကို စာပေ ပရိယတ္တိ၊ သုခုမပညာ၊ ကခြင်း၊ သီခြင်း၊ ဂီတပညာအရပ်ရပ်တို့တွင် ထူးခြားကောင်းမွန်စွာ တတ်မြောက်သူများအား ချီးမြှင့်သည်။ * '''[[သိပ္ပကျော်စွာဘွဲ့]]'''ကို သိပ္ပံပညာ၊ ကုန်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် စက်မှုလက်မှုပညာရပ်များတွင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်သည့်အတွက် ချီးမြှင့်သည်။ * '''[[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]]'''ကိုမူ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အမှုထမ်းကောင်းခြင်းအတွက် ချီးမြှင့်သည်။<ref>{{Cite Myanmar Encyclopedia|volume=၈|title=ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊ သင်္ဂဟ|pages=၃၉၅ - ၄၀၁}}</ref> == ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သူများ == #ဦးသိန်းဟန် ([[ဇော်ဂျီ၊ စာရေးဆရာ|ဇော်ဂျီ]]) ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ (၁၉၄၉) နှင့် [[သီရိပျံချီ]] (၁၉၆၁) #[[သန့်၊ ဦး|ဦးသန့်]] ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ (၁၉၄၉)၊ [[သီရိပျံချီ]] (၁၉၅၃)၊ [[စည်သူဘွဲ့|စည်သူ]] (၁၉၅၇)၊ [[မဟာသရေစည်သူ]] (၁၉၆၁) #ပါမောက္ခ [[ဧမောင်၊ ဦး(ပါမောက္ခ)|ဦးဧမောင်]] ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ (၁၉၅ဝ)နှင့် [[သီရိပျံချီ|သီရိပျံချီဘွဲ့]] (၁၉၆၂) #ဂီတစာဆို [[တင်၊ သခင်(ဝိုင်အမ်ဘီ)|ဝိုင်အမ်ဘီ ဆရာတင် ခေါ် ဝိုင်အမ်ဘီ သခင်တင်]] ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ (၁၉၅ဝ) ([[မြန်မာနိုင်ငံတော်သီချင်း]] စာသား နှင့် ဂီတ ရေးစပ်သီကုံးထားခဲ့သူ [[တို့ဗမာအစည်းအရုံး|တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင်]]) #[[ဗိုလ်ဗကို၊ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်|ဇေယျကျော်ထင်ဗိုလ်မှူးဗကို]] (MA, Yale) [[ဗိုလ်ဗကို|(ဗိုလ်ဗကို]]) ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ (၁၉၅ဝ) နှင့် စာပေဗိမာန် ၁၉၅၇ အကယ်ဒမီ #[[တင်နွယ်၊ ဦး (အေဝမ်း)|အေဝမ်းဦးတင်နွယ်]] (ရုပ်ရှင်ပြဇာတ်အစည်းအရုံးဥက္ကဋ္ဌ) ၁၉၅၀ #ဇာတ်မင်းသားကြီး [[ဦးဘိုးစိန်]] T.P.S #ဦးဘမြိုင် မြစ်ကြီးနားအရေးပိုင်(ခရိုင်ဝန်) ၁၉၅၅ (နောင်တွင် မကွေးတိုင်း တိုင်းမင်းကြီး) #[[ပရော်ဖက်ဆာ ဦးအေးမောင်]] (မြန်မာစာ) #ဦးဝန် ([[မင်းသုဝဏ်]])(ကထိက) ([[သီရိပျံချီ]]၊ ၁၉၆၂) (မြန်မာနိုင်ငံ၏ နဝမမြောက် သမ္မတ [[ထင်ကျော်|ဦးထင်ကျော်]]၏​ဖခင်) #ဦးယော ([[ဇေယျ၊ စာရေးဆရာ|ဇေယျ]]) (ပြန်ကြားရေးညွှန်ကြားရေးဝန်) ၁၉၅၁ #[[ခင်ဇော်၊ ဦး (ကေ)|ဦးခင်ဇော်(ကေ)]] (ဗမာ့အသံညွှန်ကြားရေးဝန်) ၁၉၅၄ #ဦးခင်မောင်လွင် မီးသတ်ဦးစီးဌာနညွှန်ကြားရေးဝန် ([[၁၉၅၆]]) #ဦးကိုလေး (MSc. Lond.) ([[ကိုလေး၊ ဦး(ဇေယျာမောင်)|ဇေယျာမောင်]]) မန္တလေးယူနီဗာစီတီကောလိပ်ကျောင်းအုပ်ကြီး #[[အင်္ဂလိပ်စာပါမောက္ခ ဦးမျိုးမင်း]] (နွယ်စိုး) (MA, BL) #[[ရှိန်၊ ဦး (ကာယဗလ)|ကာယဗလဦးရှိန်]] ၁၉၅၅ #[[မာဃ (စာရေးဆရာ)|ဦးသာတင် (မာဃ)]] ၁၉၅၆ #သခင်မ [[သိန်းတင်၊ ဒေါ် (သခင်မကြီး)|ဒေါ်သိန်းတင်]] #စဝ်မန်ဖ #[[စိန်အောင်မင်း]](ဝဏ္ဏကျော်ထင်) #[[ကက်နက်စိန်]] #[[အောင်မောင်း၊ ဦး (မင်္ဂလာ)|မင်္ဂလာဦးအောင်မောင်း]] #ဦးထွန်းတင် ([[မန်းတင်]]) (ဒုအတွင်းဝန်၊ လယ်ယာမြေနိုင်ငံပိုင်ပြုလုပ်ရေး) (နိုင်ငံတော်ကောင်စီဝင်) #[[မြင့်ဆွေ၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာမြင့်ဆွေ]] (ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာဘိသိက်) ဆင်းဒဝစ်လမ်း ၁၉၅၈ #[[စိန်ညွန့်၊ ဦး|ဦးစိန်ညွန့်]] (မန္တလေးပန်တျာနှင့်ပြဇာတ်ကျောင်းအုပ်ကြီး) #[[ဩဘာသောင်း၊ ဒေါ်|ဒေါ်ဩဘာသောင်း]] (ဒေါ်သောင်း) (အကနည်းပြ၊ပန်တျာ) #[[အောင်ကြည်၊ ဒေါ်(ဂီတ)|ဒေါ်အောင်ကြည်]] (ပန်တျာမူမှန်ပြုပြင်ရေးအဖွဲ့) #[[ပန်းမောင်၊ ဦး(သုဓမ္မဝတီ)|သုဓမ္မဝတီဦးပန်းမောင်]] #[[မျိုးချစ်၊ မင်းသား|မင်းသားမျိုးချစ်]] #[[ဇေယျ၊ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်|ဇေယျ]] (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်) #[[ဖိုးပါကြီး]] (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်) #[[ကြည်ကြည်ဌေး]] (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်) #[[မေသစ်၊ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မေသစ်]] (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်) #[[မေရှင်၊ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မေရှင်]] ([[မြန်မာ့အသံ|ဗမာ့အသံ]]) #[[ချန်ထွန်း၊ ဦး(ဒါရိုက်တာ)|ဗြိတိသျှဘားမားဦးချန်ထွန်း]] #ဂီတစာဆို [[ရန်နိုင်စိန်၊ ဝဏ္ဏကျော်ထင်|ရန်နိုင်စိန်]](ပြဇာတ်ညွှန်ကြားရေးမှူး) #[[အောင်သန်း၊ ဦး(ပါဠိပါမောက္ခ)|ပါဠိပါမောက္ခဦးအောင်သန်း]] (ရန်ကုန်) ၁၉၅၉ #[[စံဝင်း (ပန်းချီဆရာ)|ပန်းချီဦးစံဝင်း]](ပညာမင်းကြီးရုံး) ၁၉၆၀ #[[ရွှေဥဒေါင်း]](ဦးဖေသိန်း) ၁၉၆၁ #[[သိန်း၊ ဦး (ကြီးပွားရေး)|ကြီးပွားရေးဦးသိန်း]] (ရန်ကုန်ခရိုင်လူမှုဝန်ထမ်းကောင်စီအတွင်းရေးမှူး) #[[ခင်လှ၊ ဒေါ်(အမတ်ဟောင်းသခင်မ)|အမတ်ဟောင်းသခင်မဒေါ်ခင်လှ]] (ဝင်္ကပါအမျိုးသမီးစောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌ) #[[စိန်မြမောင်]] (ဂီတစာဆို၊ မြန်မာနိုင်ငံတော်သီချင်း စာသားရေးသားသူ) ၁၉၆၂ #ဗိုလ်ချုပ်ကျော်ဝင်း စက်မှုဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဟောင်း(ကွယ်) #[[သက်ထွန်း၊ ဦး|ဦးသက်ထွန်း]] ညွှန်ကြားရေးဝန်၊ ဗဟိုစာရင်းအင်းနှင့်စီးပွားရေးဌာန (သံအမတ်) #[[ဝင်းဖေ၊ ဦး|ဦးဝင်းဖေ]] MPA (Harvard) (ဆရာကြီး [[မြဇင်]])<ref>မြန်မာနိုင်ငံဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များသမိုင်း -သန်းထွန်း (မော်လမြိုင်)၊ စာပေဗိမာန်၊ ၂၀၁၀မှ</ref> #ဦးဘသန်းတင် # [[မေမေခင်|ဒေါ်မေမေခင်]]<ref>၇ ရက်နေ့စဉ်သတင်းစာ၊ အမှတ် (၇၈၃)၊ ၀၃ ဇူလိုင်လ ၂၀၁၅</ref> #[[ဂိုအင်ကာ]] #[[ဘသန်း၊ ဦး (ရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသ)|ရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသ ဦးဘသန်း]] #ဝင်းမြင့် ([[ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းရှင်များအသင်း|ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များအသင်း]] ဥက္ကဋ္ဌ) #ဇေကမ္ဘာ ဦးခင်ရွှေ<ref>http://burmese.dvb.no/archives/314317</ref> #ဒေါက်တာ [[စိုးညွန့် (စာရေးဆရာ)|စိုးညွန့်]]([[ထီလာစစ်သူ]]) #ဦးမြင့်နိုင်([[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်]]-အဖွဲ့ဝင်) #ဦးဇော်မိုးခိုင် (ဥက္ကဋ္ဌ၊ Pacific – AA Group/ AA Medical Products Ltd)<ref name=moi/> #ဦး[[မောင်ကို (ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ)|မောင်ကို]] (ဥက္ကဋ္ဌ၊ ထာဝရကုမ္ပဏီများအုပ်စု၊ ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး)<ref name=moi>{{cite news |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂ / ၂၀၂၁ ၁၃၈၂ ခုနှစ် ၊ နတ်တော်လပြည့်ကျော် ၆ ရက် ( ၂၀၂၁ ခုနှစ် ၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် ) {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/10210 |work=www.moi.gov.mm |accessdate=6 January 2021 |archivedate=8 January 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210108080312/https://www.moi.gov.mm/announcements/10210 }}</ref> #ဒေါ်[[ခင်ခင်ထွေး (အပြေးမယ်)|ခင်ခင်ထွေး]] - နိုင်ငံ့ဂုဏ်ဆောင် [[အိုလံပစ် အားကစားပွဲတော်|အိုလံပစ်]] အပြေးမယ် #[[တင်မောင်နီ]] - နိုင်ငံ့ဂုဏ်ဆောင် အိုလံပစ် ရေကူးအားကစားမောင် #[[ဆွတ်ဗဟာဒူး|ဗဟာဒူး]] - နိုင်ငံ့ဂုဏ်ဆောင် မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ဂန္ထဝင်ဘောလုံးတိုက်စစ်မှူး #ဒေါက်တာနီကိုလိုင်းလစ်စတိုပါဒေါ့ဗ်(Nikolay Listopadov) - မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာရုရှားသံအမတ်ကြီး #အငြိမ်းစားသံအမတ်ကြီး ဦးသန်းလွင် (၂၀၂၅) {{Incomplete|ဘွဲ့ရသူများ စာရင်း}} == ၂၀၂၁ ခုနှစ် == {| class="wikitable" !ချီးမြှင့်သည့်နှစ် !အမည် !ရာထူး !အဖွဲ့အစည်း !ချီးမြှင့်သူ |- | rowspan="2" |၂၀၂၁<ref name=":0">{{Cite journal|author=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ၊နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/book-pdf/2021-02/Vol-74,No-5.pdf|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂/၂၀၂၁)|pages=၂၅၉|language=မြန်မာဘာသာ|accessdate=၂၀၂၁-၀၉-၂၉|publisher=ပုံနှိပ်ရေးနှင့်ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာန၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်|date=၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်|format=PDF|journal=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ပြန်တမ်းစာစောင်|volume=အတွဲ(၇၄)|issue=အမှတ်(၅၁)}}</ref> |ဦးဇော်မိုးခိုင် |ဥက္ကဋ္ဌ |Pacific-AA Group/AA Medical Products Ltd | rowspan="2" |ဦးဝင်းမြင့် |- |ဦးမောင်ကို |ဥက္ကဋ္ဌ |ထာဝရကုမ္ပဏီများအုပ်စု ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး |} == ၂၀၂၂ ခုနှစ် == {{Incomplete list}} {| class="wikitable" !ချီးမြှင့်သည့်နှစ် !အမည် !ရာထူး !အဖွဲ့အစည်း !ချီးမြှင့်သူ |- | rowspan="59" |၂၀၂၂ နိုဝင်ဘာ <ref>{{Cite web|url=https://mdn.gov.mm/my/gunnthuucheaangbhaimaa-gunnthuucheaangttnchipmaa-khiimngapnng-6|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း|publisher=Myanmar Digital News|accessdate=12 August 2025}}</ref><!-- အမိန့်အမှတ် ၂၁၂/၂၀၂၂ --> |ဦး[[နန္ဒကျော်စွာ]] |ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ |ပြည်သူ့လွှတ်တော် | rowspan="59" |မင်းအောင်လှိုင် |- |ဦး[[မြညိမ်း]] |ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ |အမျိုးသားလွှတ်တော် |- |ဦး[[အေးသာအောင်၊ ဦး|အေးသာအောင်]] |ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ |အမျိုးသားလွှတ်တော် |- |ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ကျော်ထွန်း |ဒုတိယဝန်ကြီး |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဗိုလ်မှူးချုပ် [[အောင်သော်]] |ဒုတိယဝန်ကြီး |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဒေါက်တာ မျိုးမြင့် |ဒုတိယဝန်ကြီး |နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးသန့်ကျော် |ဒုတိယဝန်ကြီး |နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးဇင်ယော် |ဒုတိယဝန်ကြီး |နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးခင်ဇော် |ဒုတိယဝန်ကြီး |လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးပိုက်ထွေး |ဒုတိယဝန်ကြီး |ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးအောင်လှထွန်း |ဒုတိယဝန်ကြီး |ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးအုန်းသန်း |ဒုတိယဝန်ကြီး |လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးစိုးတင့် |ဒုတိယဝန်ကြီး |ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဒေါက်တာအောင်မြတ်ဦး |ဒုတိယဝန်ကြီး |မွေးမြူရေး၊ ရေလုပ်ငန်းနှင့် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးတင့်လွင် |ဒုတိယဝန်ကြီး |ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန |- |ဒေါ်စုစုလှိုင် |ဒုတိယဝန်ကြီး |လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးမြင့်သိန်း |ဒုတိယဝန်ကြီး |အလုပ်သမား၊ အလုပ်အကိုင်နှင့် လူမှုဖူလုံရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဒေါ်ဝင်းမော်ထွန်း |ဒုတိယဝန်ကြီး |အလုပ်သမား၊ အလုပ်အကိုင်နှင့် လူမှုဖူလုံရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဒေါက်တာတင်ရွှေ |ဒုတိယဝန်ကြီး |ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာန |- |ဒေါက်တာစိုင်းကျော်အုန်း |ဒုတိယဝန်ကြီး |ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးသိန်းအောင် |ဒုတိယဝန်ကြီး |အမှတ် (၁) စက်မှုဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးမျိုးအောင် |ဒုတိယဝန်ကြီး |အမှတ် (၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးချန်မောင် |ဒုတိယဝန်ကြီး |ရထားပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးမြင့်ဇော် |ဒုတိယဝန်ကြီး |စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးအောင်သန်းဦး |ဒုတိယဝန်ကြီး |လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးမော်သာထွေး |ဒုတိယဝန်ကြီး |လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးအေးကြူ |ဒုတိယဝန်ကြီး |ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးဘရွှေ |ဒုတိယဝန်ကြီး |ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဒေါက်တာစန်းလွင် |ဒုတိယဝန်ကြီး |ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဒေါက်တာဇော်မင်းအောင် |ဒုတိယဝန်ကြီး |ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးသန့်ရှင်း |ဒုတိယဝန်ကြီး |ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဒေါက်တာဝင်းမြင့် |ဒုတိယဝန်ကြီး |ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဒေါက်တာဒေါ်သိန်းသိန်းဌေး |ဒုတိယဝန်ကြီး |ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဒေါ်စန္ဒာခင် |ဒုတိယဝန်ကြီး |ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးသန်းဆွေ |ဒုတိယဝန်ကြီး |ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးအေးမြင့်မောင် |ဒုတိယဝန်ကြီး |ပတ်ဝန်ကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |ဒေါက်တာဒေါ်သက်သက်ဇင် |ဒုတိယဝန်ကြီး |ပတ်ဝန်ကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |ဒေါက်တာမောင်မောင်ဌေး |ဒုတိယဝန်ကြီး |သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဒေါက်တာအောင်ကျော်မြတ် |ဒုတိယဝန်ကြီး |သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးကျော်ကျော်ဝင်း |ဒုတိယဝန်ကြီး |လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးသောင်းထိုက် |ဒုတိယဝန်ကြီး |အားကစားဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးခင်မောင်အေး |ဒုတိယဝန်ကြီး |မွေးမြူရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာန |- |ဒေါက်တာလင်းအောင် |ဒုတိယဝန်ကြီး |ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဒေါက်တာဝင်းမြင့် |ဒုတိယဝန်ကြီး |သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးသန်းထွန်းအောင် |ဒုတိယဝန်ကြီး |သတ္တုတွင်းဝန်ကြီးဌာန |- |ဒေါ်ခင်စောဦး |ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ |မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် |- |ဦးစစ်မြိုင် |ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ |မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင် |- |ဒေါက်တာနန္ဒာမွှန်း |ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် |သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးမင်းလွင် |ဒုတိယဝန်ကြီး |နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံရုံးဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးတင်မြင့် |ဒုတိယဝန်ကြီး |ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးဗရတ်ဆင်း |ဒုတိယဝန်ကြီး |ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးလှကျော် |ဒုတိယဝန်ကြီး |စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးကျော်မျိုး |ဒုတိယဝန်ကြီး |ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဒေါက်တာရဲမြင့်ဆွေ |ဒုတိယဝန်ကြီး |သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးအောင်ထူး |ဒုတိယဝန်ကြီး |စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးဝင်းမော်ထွန်း |ဒုတိယဝန်ကြီး |ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဒေါက်တာ[[မြလေးစိန်]] |ဒုတိယဝန်ကြီး |ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးစိုးအောင် |ဒုတိယဝန်ကြီး |လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးလှမော်ဦး |ဒုတိယဝန်ကြီး |တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | rowspan="9" |<!-- အမိန့်အမှတ် ၂၁၅/၂၀၂၂ -->၂၀၂၂ နိုဝင်ဘာ<ref>{{Cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/33034|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၅ / ၂၀၂၂ ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၁၂ ရက် ( ၂၀၂၂ ခုနှစ် ၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက် )|accessdate=2025 August 3|publisher=Myawaddy Webportal}}</ref> |ဒေါက်တာရင်ရင်နွယ် |အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် |နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၏အကြံပေးအဖွဲ့ | rowspan="9" |မင်းအောင်လှိုင် |- |ဒေါ်ယဉ်ယဉ်ဦး |အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် |နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၏အကြံပေးအဖွဲ့ |- |ဒေါက်တာဆလိုင်းငွန်ကျုံးလျန် |အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် |နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၏အကြံပေးအဖွဲ့ |- |ဒေါ်ခင်ဦးလှိုင် |အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် |နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၏အကြံပေးအဖွဲ့ |- |ဗိုလ်မှူးကြီး[[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ထိန်လင်း]](ငြိမ်း) |အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် |နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၏အကြံပေးအဖွဲ့ |- |ဦး[[စစ်အေး (ရဲမှူးကြီး)|စစ်အေး]] |အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဒေါ်ခင်မျိုးမြင့် |အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးဉာဏ်ထွန်း |အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးသန်းကျော် |အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |} == ၂၀၂၅ ခုနှစ် == {| class="wikitable" !ချီးမြှင့်သည့်နှစ် !အမည် !ရာထူး !အဖွဲ့အစည်း !ချီးမြှင့်သူ |- |၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ<ref>{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2025-01/NoticeOrder%20%282-2025%29.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြေညာစာ ၂/၂၀၂၅|work=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီရုံး|access-date=၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅}}{{Dead link|date=July 2026 }}</ref> |ဒေါ်လှလှဝင်း |တိုင်းဒေသကြီးဥပဒေချုပ် |စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးဥပဒေချုပ်ရုံး | rowspan="14" |မင်းအောင်လှိုင် |- | |ဦးလှဌေး |အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် |နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး |- | |ဦးခိုင်ထွန်းဦး |အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် |ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန |- | |ဦးတင်မြင့် |အဖွဲ့ဝင် (ငြိမ်း) |နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး |- | |ဦးမောင်လှ |အဖွဲ့ဝင် (ငြိမ်း) |ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ |- | |ဦးလှဆွေ |သံအမတ်ကြီး (ငြိမ်း) |နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- | |ဦးတင်ထွန်း |သံအမတ်ကြီး (ငြိမ်း) |နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- | |ဦးဆက် |သံအမတ်ကြီး (ငြိမ်း) |နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- | |ဦးမောင်မောင်လေး |သံအမတ်ကြီး (ငြိမ်း) |နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- | |ဦးသောင်းလွင် |သံအမတ်ကြီး (ငြိမ်း) |နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- | |ဦးရွှေဇံအောင် |သံအမတ်ကြီး (ငြိမ်း) |နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- | |ဦးကိုကိုကြီး |သံအမတ်ကြီး (ငြိမ်း) |နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- | |ဦးညွန့်လှိုင် |သံအမတ်ကြီး (ငြိမ်း) |နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- | |ဒေါက်တာစိုးလွင်ငြိမ်း |ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (ငြိမ်း) |ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန |} == ၂၀၂၆ ခုနှစ် == {| class="wikitable" !ချီးမြှင့်သည့်နှစ် !အမည် !ရာထူး !အဖွဲ့အစည်း !ချီးမြှင့်သူ |- |၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီလ<ref>{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/78728 |access-date=2026-03-02 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> |ဦးအေးကျော် |ဒုတိယဝန်ကြီး |လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန | အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- | |ဦးမြ |ဥပဒေပညာရှင် |ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် | အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- | |ဦးစိုးသိန်း |အဖွဲ့ဝင် |တရားလွှတ်တော်ရှေ့နေများကောင်စီ | အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- | colspan="4" |'''အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၄၃/၂၀၂၆''' |- |'''၂၀၂၆ မတ် ၂<ref>{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80484 |access-date=2026-03-02 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>''' |ဒေါ်ပြုံးပြုံးအေး |တရားသူကြီး |ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- | |ဒေါက်တာကိုကိုနိုင် |တရားသူကြီး |ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် |- | |ဒေါ်စိုးခက်ခက် |တရားသူကြီး |ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် |- | |ဒေါ်သင်းသင်းချို |တရားသူကြီး |ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် |- | |ဦး[[ကျော်ထင် (ဒုတိယဝန်ကြီး)|ကျော်ထင်]] |ဒုတိယဝန်ကြီး |နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးနှင့် အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန |- | |ဒေါက်တာတင်ထွဋ် |ဒုတိယဝန်ကြီး |စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူးရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန |- | |ဦးဗိုလ်ဗိုလ်ကျော် |ဒုတိယဝန်ကြီး |စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူးရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန |- | |ဦးမင်းမင်း |ဒုတိယဝန်ကြီး |စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | |ဦး[[မျိုးမြင့်]] |ဒုတိယဝန်ကြီး |ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | |ဦးမြင့်စိုး |အဖွဲ့ဝင် |နေပြည်တော်ကောင်စီ |- | |ဦးမြင့်ဦး |အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် |သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန |- | |ဦးအောင်ကျော်ဇံ |သံအမတ်ကြီး |နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- | |ဒေါ်မွှေးမွှေးခိုင် |သံအမတ်ကြီး (ငြိမ်း) |နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- | |ဦးညွန့်ဟန် |ညွန်ကြားရေးမှူးချုပ် (ငြိမ်း) |သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန |- | |ဒေါ်နုနုခင် |ပါမောက္ခ/ဌာနမှူး |သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန |- | |ကောလိပ်မြိုင် |အငြိမ့်မင်းသမီးကြီး | - |- | colspan="4" |'''အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၄၄/၂၀၂၆''' | |- |'''၂၀၂၆ မတ် ၂'''<ref>{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80511 |access-date=2026-04-19 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |ဦး[[ထင်ကျော်သူ]] |ဒုတိယဝန်ကြီး |နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန (၃) |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- | |ဗိုလ်ချုပ် [[အောင်မျိုးသန့်]] |ဒုတိယဝန်ကြီး |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန | |- | |ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ |ဒုတိယဝန်ကြီး |ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန | |- | |ဦး[[နိုင်မင်းကျော်]] |ဒုတိယဝန်ကြီး |နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန | |- | |ဦးဟန်ဝင်းအောင် |ဒုတိယဝန်ကြီး |ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန | |- | |ဦးသန့်စင်လွင် |ဒုတိယဝန်ကြီး |ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန | |- | |ဦးသိုက်စိုး |ဒုတိယဝန်ကြီး |သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန | |- | |ဦးနေမျိုးလှိုင် |ဒုတိယဝန်ကြီး |ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန | |- | |ဦးဇင်မင်းထက် |ဒုတိယဝန်ကြီး |အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန | |- | |ဦးထိန်လင်း |ဒုတိယဝန်ကြီး |အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန | |- | |ဦး[[တိုးရီ]] |အဖွဲ့ဝင် |အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ရုံး | |- | |ဗိုလ်ချုပ် [[ကိုလေး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုလေး]] |ဒုတိယဝန်ကြီး (ငြိမ်း) |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန | |- | |ဦးစိုးကြည် |ဒုတိယဝန်ကြီး (ငြိမ်း) |လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန | |- | |ဒေါ်[[အေးအေးမော်]] |တရားသူကြီးချုပ် |ကချင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် | |- | |ဦး[[ထွန်းထွန်းဦး (တရားသူကြီး)|ထွန်းထွန်းဦး]] |တရားသူကြီးချုပ် |ကယားပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် | |- | |ဦး[[ညွန့်လင်း]] |တရားသူကြီးချုပ် |ကရင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် | |- | |ဒေါ်[[မိမိမော်]] |တရားသူကြီးချုပ် |မကွေးတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် | |- | |ဒေါ်[[မြအေး (တရားသူကြီး)|မြအေး]] |တရားသူကြီးချုပ် |ရခိုင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် | |- | |ဒေါ်[[စန္ဒာသွယ်]] |တရားသူကြီးချုပ် |ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် | |- | |ဗိုလ်မှူးကြီး ရဲမိုး |အဖွဲ့ဝင် |နေပြည်တော်ကောင်စီ | |- | |ဦးဇေယျာလင်း |အဖွဲ့ဝင် |နေပြည်တော်ကောင်စီ | |- | |ဦးမင်းဦး |အဖွဲ့ဝင် |နေပြည်တော်ကောင်စီ | |- | |ဦးဟန်သူ |အဖွဲ့ဝင် |နေပြည်တော်ကောင်စီ | |- | |ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်သူရ |လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး |ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးမျိုးဆွေ |စီးပွားရေးရာဝန်ကြီး |ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးတိန့်ဆောင် |သယံဇာတရေးရာဝန်ကြီး |ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးမိုးမင်းသိန်း |လူမှုရေးရာဝန်ကြီး |ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးခင်မောင်ထွေး |လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး |ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးကျော်မင်းခိုင် |တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီး |ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဒေါ်နန်းလှလှအေး |ဥပဒေချုပ် |ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဗိုလ်မှူးကြီး သန်းစိုးအောင် |လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး |ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးစောဟူးဟူး |သယံဇာတရေးရာဝန်ကြီး |ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးအောင်မျိုးသိန်း |လူမှုရေးရာဝန်ကြီး |ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးအောင်မျိုးသန်း |လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး |ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးတင်လှ |တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီး |ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးကြည်မြိုင် |ဥပဒေချုပ် |ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းသူကျော် |လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး |ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးစောခင်မောင်မြင့် |စီးပွားရေးရာဝန်ကြီး |ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးညီညီဇော် |လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး |ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးစန်းကို |တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီး |ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးရဲလွင် |ဥပဒေချုပ် |ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးဝင်းဇော်ဦး |လူမှုရေးရာဝန်ကြီး |ချင်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးနေလင်းအောင် |လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး |ချင်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးစိန်ထွန်းလှ |တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီး |ချင်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးဆွန်းဒုတ်ကျင့် |ဥပဒေချုပ် |ချင်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဗိုလ်မှူးကြီး ဝင်းတင်စိုး |လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး |စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဒေါ်ရီရီသန်း |စီးပွားရေးရာဝန်ကြီး |စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးတင်သန်းဝင်း |သယံဇာတရေးရာဝန်ကြီး |စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးညွန့်ဝင်းအောင် |လူမှုရေးရာဝန်ကြီး |စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးခင်မောင်အေး |လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး |စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးထွန်းထွန်းဝင်း |ဥက္ကဋ္ဌ |နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဦးစီးအဖွဲ့၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးမောင်ကြီး |စီးပွားရေးရာဝန်ကြီး |တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးခင်မောင်မြင့် |သယံဇာတရေးရာဝန်ကြီး |တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးသက်နိုင် |လူမှုရေးရာဝန်ကြီး |တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးအောင်ဇော်လှိုင် |လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး |တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးစောမာတင်လူသာ |တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီး |တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးအုန်းသန်း |ဥပဒေချုပ် |တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးတင်ဦး |စီးပွားရေးရာဝန်ကြီး |ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးတင်သိန်း |သယံဇာတရေးရာဝန်ကြီး |ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးမျိုးအောင် |လူမှုရေးရာဝန်ကြီး |ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးတင်ဆွေ |လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး |ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးစောလင်းအောင် |တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီး |ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးခင်မောင်တင့် |ဥပဒေချုပ် |ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဗိုလ်မှူးကြီး မိုးမင်းသိန်း |လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး |မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးအောင်ချိန် |စီးပွားရေးရာဝန်ကြီး |မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးစိုင်းမြင့်အေး |သယံဇာတရေးရာဝန်ကြီး |မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးမျိုးမြင့် |လူမှုရေးရာဝန်ကြီး |မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးအောင်သူဦး |လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး |မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးထွန်းခင် |တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီး |မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးတင့်ဝေ |ဥပဒေချုပ် |မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဗိုလ်မှူးကြီး နေလင်းစိုး |လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး |မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးသိန်းဌေး |စီးပွားရေးရာဝန်ကြီး |မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးရွှေဇင် |သယံဇာတရေးရာဝန်ကြီး |မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးအောင်ကျော်မိုး |လူမှုရေးရာဝန်ကြီး |မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးအောင်ဇော်ဦး |လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး |မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးစိုင်းနွမ် |တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီး |မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးကျော်ဆန်း |စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီး |မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးမြင့်အောင် |ဥပဒေချုပ် |မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်စွာမြင့် |လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး |မွန်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |နိုင်လယိတမ (ခ) နိုင်ခင်မောင်ဇင် |စီးပွားရေးရာဝန်ကြီး |မွန်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |Dr အောင်မြတ်ကျော်စိန် |သယံဇာတရေးရာဝန်ကြီး |မွန်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးတင်စန်းနိုင် |လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး |မွန်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးခင်မောင်ဦး |တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီး |မွန်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးမြင့်အောင် |ဥပဒေချုပ် |မွန်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်သူရ |လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး |ရခိုင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးစံရွှေမောင် |စီးပွားရေးရာဝန်ကြီး |ရခိုင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးသက်ထွန်း |လူမှုရေးရာဝန်ကြီး |ရခိုင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးအောင်ကျော်မိုး |လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး |ရခိုင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးတင်လှ |တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီး |ရခိုင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးလှသိန်း |ဥပဒေချုပ် |ရခိုင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဗိုလ်မှူးကြီး ဝင်းတင့် |လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး |ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးမျိုးမြင့်အောင် |စီးပွားရေးရာဝန်ကြီး |ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးဇော်ဝင်း |သယံဇာတရေးရာဝန်ကြီး |ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးဌေးအောင် |လူမှုရေးရာဝန်ကြီး |ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးကျော်ကျော်စိုး |လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး |ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးစောဂျက်ကော့ထူး |တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီး |ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးဗိုလ်ဌေး |စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီး |ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဒေါ်ဖြူမာဝေ |ဥပဒေချုပ် |ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဗိုလ်မှူးကြီး စိန်ဝင်း |လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး |ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးခွန်သိန်းမောင် |စီးပွားရေးရာဝန်ကြီး |ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးစိုင်းလိတ် |သယံဇာတရေးရာဝန်ကြီး |ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးမင်းမင်းလွင် |လူမှုရေးရာဝန်ကြီး |ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးနေဝင်းအောင် |လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး |ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးအောင်ကြည်ဝင်း |တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီး |ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးစိုင်းကျော်ဇံ |ဥပဒေချုပ် |ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးအာကာလင်း |ဥက္ကဋ္ဌ |ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဦးစီးအဖွဲ့၊ ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးခွန်ရဲထွေး |ဥက္ကဋ္ဌ |ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဦးစီးအဖွဲ့၊ ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |တားသိန်းဇော် |ဥက္ကဋ္ဌ |ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဦးစီးအဖွဲ့၊ ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးအုန်းမြင့် |သယံဇာတရေးရာဝန်ကြီး |ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးခင်မောင်ကြည် |လူမှုရေးရာဝန်ကြီး |ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဦးစောလင်းခယ် |တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီး |ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- | |ဒေါ်ခင်ခင်နွယ် |ဥပဒေချုပ် |ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | |- ! colspan="4" |နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၃/၂၀၂၆ | |- |'''၂၀၂၆ ဧပြီလ<ref>{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81785|access-date=2026-04-17|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>''' |ဦးဇော်ဝင်း |သယံဇာတရေးရာဝန်ကြီး (ငြိမ်း) |ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |} == အခြားကြည့်ရန် == *[[အောင်ဆန်းသူရိယဘွဲ့]] *[[နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့]] * [[အလင်္ကာကျော်စွာ]] * [[မဟာသရေစည်သူ]] == ကိုးကား == {{Reflist}} ၁၀။https://www.moi.gov.mm/announcements/78728 {{Orders, decorations, and medals of Myanmar}} [[ကဏ္ဍ:စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ]] khbr1n9n3fgi7g1b4a1momh131ws0um 0 47701 1046562 1044606 2026-08-05T09:50:31Z ~2026-41814-05 146143 /* အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူဘွဲ့ ရရှိခဲ့သူများ */ 1046562 wikitext text/x-wiki {{Infobox order | name = အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ<br>သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ | title = ''ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ'' | image = Agga Maha Thray Sithu with neck ribbon.svg | caption = အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူဘွဲ့တံဆိပ် လည်ဆွဲဖဲကြိုးဖြင့် နမူနာ ပုံ | image2 =Agga Maha Thray Sithu.svg{{!}}border | caption2 =ဆားဗစ်တန်းပုံ | awarded_by = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတ]] | type = [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ]] | established = ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂ ရက် | country = {{flag|Myanmar}} | ribbon = | motto = | eligibility = | criteria = | status = | founder = | head_title = | head = | classes = | first_induction = | last_induction = | total = | related =[[အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မ]] | higher = ''မရှိပါ'' | lower = [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]] |image_size2=107px}} ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် ပထမတန်းကို [[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]]၊ ဒုတိယတန်းကို [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]]၊ တတိယတန်းကို [[မဟာသရေစည်သူ]]၊ စတုတ္ထတန်းကို [[သရေစည်သူ]]၊ ပဉ္စမတန်းကို [[စည်သူ]] ဟူ၍ အဆင့်အတန်း (၅)မျိုးခွဲခြားထားသည်။ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသည် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲအဖြစ်ဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ်အတွင်း ရာထူးအလျောက် သုဓမ္မသင်္ဂဟနှင့် ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟများ၏ အကြီးအမှူးဖြစ်သည့်ပြင် သုဓမ္မသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မဖြစ်၍ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ လည်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသည် တာဝန်ပြီးဆုံးသည့်အခါတွင် ယင်းသည် သုဓမ္မသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာ သရေစည်သူအဖြစ်လည်းကောင်း ဆက်လက်တည်မြဲသည်။ == ချီးမြှင့်ခြင်း == {{main|သင်္ဂဟ၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊}} အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူအတွက် ကြယ်ပွင့်နှင့် တံဆိပ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ သတိုးမဟာသရေစည်သူအတွက် ကြယ်ပွင့်နှင့် တံဆိပ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ မဟာသရေစည်သူ၊ သရေစည်သူနှင့် စည်သူအတွက် တံဆိပ်များကိုလည်းကောင်း ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ဘွဲ့ရသူတို့အား ရွှေ ၃ကျပ်သားထက်မနည်း ပါဝင်သော ရွှေတံဆိပ်များ ချီးမြှင့်သည်။ အဆောင်အယောင်တို့ကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်နှင့်အညီ ဝတ်ဆင်ရပေသည်။ နိုင်ငံခြားအစိုးရများက ပေးသော ဘွဲ့၊ ဆု၊ တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများကို ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရကပေးသော ဘွဲ့တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများနောက် ပြီးဆုံးမှ တပ်ဆင်ရန် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။<ref>{{Cite Myanmar Encyclopedia|volume=၈|title=ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊ သင်္ဂဟ|pages=၃၉၅ - ၄၀၁}}</ref> == အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူဘွဲ့ ရရှိခဲ့သူများ == * မြန်မာနိုင်ငံ၏ပထမဆုံး နိုင်ငံတော်သမ္မတ [[စဝ်ရွှေသိုက်၊ (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စဝ်ရွှေသိုက်]] * [[ဘဦး၊ ဦး (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဘဦး]] * [[ဝင်းမောင်၊ မန်း (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|မန်းဝင်းမောင်]] * မြန်မာနိုင်ငံ၏ပထမဆုံးဝန်ကြီးချုပ် [[နု၊ ဦး|ဦးနု]]{{Efn|name=prime}} * [[ဟူးဘတ် ရန့်စ်|ဆာဟူးဘတ်ရန့်စ်]] (ဗြိတိသျှဘုရင်ခံ) * [[:en:David Rees-Williams, 1st Baron Ogmore|လော့ဒ်အော့ဂ်မိုး]] (ဗြိတိသျှသံအမတ်ကြီး)<ref>https://www.bbc.com/burmese/in-depth-46747952</ref> * ဖီးမာရှယ်ဆရစ် (ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ်) * နိုင်ငံတော်သမ္မတဟောင်း [[သိန်းစိန်|ဦးသိန်းစိန်]] * [[ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ|ဘယ်လာရုစ်]]သမ္မတနိုင်ငံ သမ္မတ လူကာရှန်းကော့ * [[ဦးနေဝင်း|ဦးနေဝင်း]] (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး){{Efn|[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ စာရင်း|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]]ဟောင်းအနေဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရခြင်းဖြစ်သည်။<ref name="SAC">{{Cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|title=အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၃ / ၂၀၂၂|author=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|authorlink=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၂|format=pdf|language=my|accessdate=၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|archive-date=8 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708141937/https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|url-status=dead}}</ref>|name=prime}} * [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးစန်းယု]]{{efn|[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]ဟောင်းအနေဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရခြင်းဖြစ်သည်။<ref name="SAC" />}} * [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်]]{{Efn|name=prime}} * [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]]{{Efn|name=prime}} * နိုင်ငံတော်သမ္မတ [[မင်းအောင်လှိုင်]] == အခြားကြည့်ရန် == * [[မဟာသရေစည်သူ]] * [[နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့]] * [[သီရိပျံချီ|သီရိပျံချီဘွဲ့]] == ရှင်းလင်းချက် မှတ်စုများ == {{Notelist}} == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Orders, decorations, and medals of Myanmar}} [[ကဏ္ဍ:ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့များ]] knxx97hn01gkxjartap6cuq9kz430g6 0 48166 1046517 733511 2026-08-05T01:03:17Z ~2026-43202-82 146543 /* သီချင်းကိုယ် */ 1046517 wikitext text/x-wiki '''ပုစဉ်းတောင်သံကြိုး''' (ယခင်ရေးထုံး '''ပုစင်းတောင်သံကြိုး''') သည် [[ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ|ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာ]] ရေးသော ကြိုးသီချင်းတပုဒ်ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ ကြိုးသီချင်းကိုလည်းကောင်း၊ စည်းဝါးကိုလည်းကောင်း စတင်လေ့လာသူများအား သင်ကြားပေးလေ့ရှိသော သီချင်းတည်း။ ဂီတအခြေခံ ကြိုး ၁၃ ပုဒ်တွင် အစဆုံးအပုဒ် ဖြစ်သည်။ ==သီချင်းကိုယ်== <blockquote>ထံတျာတေရှင်။ ထံတျာတေရှင်။ ဒျန့်ဒျန့်။ ထံတျာတေရှင်။ ။ ဒလုဒလု။ ထုံဒျန့်ဒျန့်။ တောပင်တောလုံး နှံ့ပါလို့လေး။ ။ ထက်စငယ်ကောင်းကင်။ မိုးတည့်မိုးတိမ်ပြင်။ ။ စံရွှင်စံရွှင် ပျော်ပါး။ ရွေဘော်တစု များငယ်နှင့်လေး။ ။ သည်မိုး သည်မိုးဒေဝါ။ မိုးတည့်မိုးဒေဝါ။ အုံ့ကာလေ တဖွဲဖွဲ။ ရွာလေ တသဲသဲ။ တံတျာတေရှင်၊ တံတျာတေရှင်၊ ဒျန့် ဒျန့်။ တံတျာတေရှင်။ ဒလု ဒလု၊ ထုံ ဒျန့် ဒျန့် တျော တေ တံတျာတေဒျန့် တျော တေ တျာ။</blockquote> [[Category:မဟာဂီတ]] 1v2hwsve5o1ab9p6lyw6wqgccqsbgxl 1046529 1046517 2026-08-05T03:13:29Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 +unrefernced; 1046529 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ပုစဉ်းတောင်သံကြိုး''' (ယခင်ရေးထုံး '''ပုစင်းတောင်သံကြိုး''') သည် [[ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ|ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာ]] ရေးသော ကြိုးသီချင်းတပုဒ်ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ ကြိုးသီချင်းကိုလည်းကောင်း၊ စည်းဝါးကိုလည်းကောင်း စတင်လေ့လာသူများအား သင်ကြားပေးလေ့ရှိသော သီချင်းတည်း။ ဂီတအခြေခံ ကြိုး ၁၃ ပုဒ်တွင် အစဆုံးအပုဒ် ဖြစ်သည်။ ==သီချင်းကိုယ်== <blockquote>ထံတျာတေရှင်။ ထံတျာတေရှင်။ ဒျန့်ဒျန့်။ ထံတျာတေရှင်။ ။ ဒလုဒလု။ ထုံဒျန့်ဒျန့်။ တောပင်တောလုံး နှံ့ပါလို့လေး။ ။ ထက်စငယ်ကောင်းကင်။ မိုးတည့်မိုးတိမ်ပြင်။ ။ စံရွှင်စံရွှင် ပျော်ပါး။ ရွေဘော်တစု များငယ်နှင့်လေး။ ။ သည်မိုး သည်မိုးဒေဝါ။ မိုးတည့်မိုးဒေဝါ။ အုံ့ကာလေ တဖွဲဖွဲ။ ရွာလေ တသဲသဲ။ တံတျာတေရှင်၊ တံတျာတေရှင်၊ ဒျန့် ဒျန့်။ တံတျာတေရှင်။ ဒလု ဒလု၊ ထုံ ဒျန့် ဒျန့် တျော တေ တံတျာတေဒျန့် တျော တေ တျာ။</blockquote> [[Category:မဟာဂီတ]] pyqr288ibfmq4yxveo9olz16f7imfc2 0 66801 1046571 859535 2026-08-05T10:45:36Z Zawzawaungthwin 100038 [[ချစ်ဆွေ (ပါမောက္ခ)]] - ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ် 1046571 wikitext text/x-wiki '''ချစ်ဆွေ''' အမည်ရှိ လူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ *[[ချစ်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)]] *[[ချစ်ဆွေ (ပါမောက္ခ)]] - ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ် (၁၉၈၆-၁၉၈၉) *[[ချစ်ဆွေ၊ စန္ဒရား|စန္ဒရားချစ်ဆွေ‎]] *[[ချစ်ဆွေ (ကာတွန်း)|ကာတွန်းချစ်ဆွေ]] *[[ချစ်ဆွေ၊ မေမြို့|မေမြို့ချစ်ဆွေ‎]] *[[ချစ်ဆွေ (သရုပ်ဆောင်)]] *[[ချစ်ဆွေ (သံအမတ်ကြီး)]] {{သံတူကြောင်းကွဲ}} 3nmekh55alreoyum3n9tsplv35l2rpx 4 69495 1046505 1045536 2026-08-04T20:25:23Z War War Morr 146539 /* လောက (ဗုဒ္ဓဘာသာ) အတွက် အကူအညီ မေးခွန်း ( ၂၀:၂၅၊ ၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၆) */ အပိုင်းသစ် 1046505 wikitext text/x-wiki {{/ခေါင်းစီး}} [[ကဏ္ဍ:ဝီကီပီးဒီးယား အကူအညီ ဖိုရမ်]] <div style="width:50%">__TOC__</div> <!-- ဤစာမျက်နှာသည် ဝီကီပီးဒီးယား အသုံးပြုပုံနှင့် ပတ်သက်၍ သင်သိလိုသော မေးခွန်းများ မေးရန် ဖြစ်သည်! --> <!-- အထွေထွေ ဗဟုသုတဆိုင်ရာ မေးခွန်းများအတွက် [[WP:RD]] သို့ သွားပါ! --> <!-- --> <!-- သင့်မေးခွန်းကို ဤစာမျက်နှာ အောက်ဆုံးတွင် မေးပါ။ မကြာမီ ဖြေကြားပေးပါလိမ့်မည်။ --> <!-- --> == ငွေထည်လုပ်ငန်း == ငွေထည်လုပ်ငန်းလို့ ရိုက်ရှာလိုက်တာ တွေ့တော့တွေ့တယ် စာထဲမှာ ပြောထားတဲ့ ပုံတွေ မပါလို့ ဘယ်လိုရှာရမလဲ ကူညီကြပါဦး။kjdmmrmjrjujjjk တွေ့လိုရင် လင့်လေးဖြစ်ဖြစ် ပေးကြပါဦး အဆွေတော်တို့ {{|ထည့္မည္္}} {{unsignedIP2|05:21, 5 October 2019|2400:AC40:820:CBB4:2123:A798:75E7:746E}} == ပုံတင်မရခြင်း == biography ေရးသားပြီး လူပုံထည့်ချင်တာ ဖိုင်တင်လို့မရလို့ပါ ဘယ်လိုတင်ရသလဲခင်ဗျာ == MoVIDO == မဃဒေဝလင်္ကာသစ် က အ တလုံးပို ပါ သွားသည် ဘယ်လိုလုပ်ရမည်ဆိုတာ ဖြေပေးပါ {{unsigned|‎Smalpic1}} ၁၆:၃၇၊ ၂၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၉ (UTC) :{{Ping|‎Smalpic1}} စာမျက်နှာ အပေါ်ဆုံးမှာ "ရွှေ့ရန်" (move) ဆိုတာရှိပါတယ်။ အဲဒါကို နှိပ်ပြီး ဆောင်းပါး နာမည်ပြောင်းလို့ရပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၂:၅၉၊ ၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၉ (UTC) == ပုံတင်ခြင်း == ဓာတ်ပုံမည်သို့တင်ရမည်နည်း။ {{unsigned2|11:51, 3 May 2020|Ahkarkyaw9}} Main page ရဲ့ ဘယ်ဘက်ဘေးမှာ [[အထူး:ဖိုင်တင်ရန်|ဖိုင်တင်ရန်]] ရှိပါတယ်။ [[ဝီကီပီးဒီးယား:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] ကိုကြည့်၍ လေ့လာနိုင်ပါသည်။[[အသုံးပြုသူ:Aungookingofcelestials|Aungookingofcelestials]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Aungookingofcelestials|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၁၄၊ ၃ မေ ၂၀၂၀ (UTC) == Help panel question on [[:လ|လ]] ( ၁၈:၂၄၊ ၁၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂) == ဟုတ်ကဲ့ မင်္ဂလာပါ လ ဆိုတဲ့ ဂြိုလ်အကြောင်းလေးသိချင်လို့ပါ --[[အသုံးပြုသူ:Zayeroo1990|Zayeroo1990]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zayeroo1990|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၂၄၊ ၁၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Zayeroo1990|Zayeroo1990]]။ [[လ (ကမ္ဘာရံဂြိုဟ်)]] ဆောင်းပါးမှာ ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၂၄၊ ၁၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ (UTC) == Help panel question on [[:အသုံးပြုသူ:Mg Lay Gyi|အသုံးပြုသူ:Mg Lay Gyi]] ( ၁၅:၂၆၊ ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂) == Facebook နှင့်ပတ်သက်ပြီး အခက်အခဲဖြစ်နေပါလျှင် ကူညီပါရစေ။ --[[အသုံးပြုသူ:Mg Lay Gyi|Mg Lay Gyi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mg Lay Gyi|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၂၆၊ ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ (UTC) :ဒီနေရာက ''ဝီကီပီးဒီးယား အသုံးပြုခြင်း သို့ ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်ခြင်း'' နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အကူအညီတွေ ပေးဖို့ဖြစ်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၈:၁၇၊ ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ (UTC) == Help panel question on [[:မိုးဟေကို|မိုးဟေကို]] ( ၁၃:၅၆၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၂) == မင်္ဂလာပါ ဇယာဘယ်လိုဆွဲရတာပါလဲခဗျာ --[[အသုံးပြုသူ:David San Lyan|David San Lyan]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:David San Lyan|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၆၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၂ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:David San Lyan|David San Lyan]] ဇယားဆွဲတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အခြေခံ အချက်အလက်တွေကို [[Help:Wikitable]], [[H:TABLE]] နဲ့ [[အကူအညီ:မျက်မြင်တည်းဖြတ်ဖြင့် ဇယားများထည့်ခြင်း မိတ်ဆက်/၁]] တို့မှာ လေ့လာနိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၉:၂၃၊ ၅ ဧပြီ ၂၀၂၂ (UTC) == Help panel question on [[:အောင်ချိမ့်|အောင်ချိမ့်]] ( ၀၆:၅၇၊ ၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၂) == မင်္ဂလာပါ။ကျွန်မက အိမ်မက်ချိမ့်ချိမ့်ပါ။ ဆရာအောင်ချိမ့်ရဲ့ သမီးပါ။ အဖေအကြောင်းအရာလေးတွေပြင်ပေးချင်လို့ပါ။ လက်မှတ်ပုံက မှားနေလို့ပါ။ အဲ့တာကိုဘယ်လိုပြန်ပြင်လို့ရမလဲသိချင်လို့ပါ --[[အသုံးပြုသူ:Aein Mek Cheimt Cheimt|Aein Mek Cheimt Cheimt]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Aein Mek Cheimt Cheimt|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၇၊ ၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၂ (UTC) :ပြင်ဆင်ထားပါတယ်ဗျ။ [[အသုံးပြုသူ:Shin Khant Maung|Shin Khant Maung]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Shin Khant Maung|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၄၃၊ ၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၂ (UTC) == Help panel question on [[:ဆွေးနွေးချက်:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ|ဆွေးနွေးချက်:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ]] ( ၀၂:၀၇၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၂) == မြန်မာနိုင်ငံ ၏ အလယ်ဗဟိုနေရာက ဘယ်နေရာလဲ? --[[အသုံးပြုသူ:Shin Uttara|Shin Uttara]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Shin Uttara|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၀၇၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၂ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Shin Uttara|Shin Uttara]] [[မြန်မာနိုင်ငံ၏အလယ်ဗဟိုချက်မ]] ဆောင်းပါးမှာ ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။ ဒီနေရာက ဝီကီပီးဒီးယား အသုံးပြုခြင်းနဲ့ တည်းဖြတ်ပြင်ဆင်ခြင်းတို့နဲ့ ပတ်သက်ပြီး မေးမြန်းဖို့ နေရာဖြစ်တဲ့အတွက် အခြားအထွေထွေမေးခွန်းတွေကို [[ဝီကီပီးဒီးယား:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]] မှာ မေးမြန်းပေးစေလိုပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၂:၅၁၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၂ (UTC) == Help panel question on [[:ချန်အာ|ချန်အာ]] ( ၁၄:၄၀၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၂) == ဟိုင်း၊ စာမျက်နှာနာမည်ကို ဘယ်လိုပြင်ရပါသလဲဗျ၊ ပြီးတော့ သူများတွေ ပြင်ဆင်တာကို ဘယ်လိုပြင်ရပါသလဲဗျ --[[အသုံးပြုသူ:Kim Doggy|Kim Doggy]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Kim Doggy|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၄၀၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၂ (UTC) == Help panel question on [[:ကောလူမျိုး|ကောလူမျိုး]] ( ၁၅:၂၁၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၂) == ကောလူမျိုးဟူသည့် ခေါင်းစဉ်အား ပြင်ဆင်ပေးလိုပါသည်။ မိမိတို့ အာခါလူမျိုးများသည် မိမိကိုယ်ကို အာခါ ဟုသာ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြပြီး ကော အီကော ဆိုသည့် အမည်များမှာ တခြားလူမျိုးများက နှိမ်သည့်သဘောနှင့် ခေါ်ဝေါ်သည့် အခေါ်အဝေါ် သက်သက်ဖြစ်ပါသည်။ အာခါလူမျိုးများသည် ကော အီကော ဟူသော အမည်နာမများအား မနှစ်သက်သည့်အတွက် ခေါင်းစဉ်အား အာခါ လူမျိုးဟုသာ ပြင်ဆင်ပါက ပိုသင့်လျော်မည်မြင်မိပါသည်။ --[[အသုံးပြုသူ:Noraroo|Noraroo]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Noraroo|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၂၁၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ (UTC) :{{Done}}. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၂၂၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ (UTC) == [[:အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mg Kyaw Tun|အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mg Kyaw Tun]] အတွက် အကူအညီ မေးခွန်း ( ၁၄:၂၈၊ ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၂) == ဝီကီပီးဒီးယာကိုမျှဝေရန်အတွက်ဝီကီပီးဒီးယာ၏Linkကိုဘယ်လိုယူရမလည်း --[[အသုံးပြုသူ:Mg Kyaw Tun|Mg Kyaw Tun]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mg Kyaw Tun|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၈၊ ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၂ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Mg Kyaw Tun|Mg Kyaw Tun]] ဝီကီပီးဒီးယား စာမျက်နှာရဲ့ ဘယ်ဖက်မှာရှိတဲ့ ကိရိယာများ အပိုင်းအောက်က '''ပုံသေလိပ်စာ''' ကို နှိပ်၍သော်လည်းကောင်း၊ ညာကလစ်နှိပ်ပြီး ကော်ပီလုပ်၍သော်လည်းကောင်း လင့်ခ်ကို ရယူနိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၄:၄၉၊ ၃ ဧပြီ ၂၀၂၃ (UTC) == [[:ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက်:Questions|ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက်:Questions]] အတွက် အကူအညီ မေးခွန်း ( ၀၆:၄၅၊ ၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၃) == နှင်းဆီဖြူ ဖြစ်ပါတယ်။ ပင်ကိုရေး ဆောင်းပါးများကို ဝီကီပေါ် တင်ချင်တဲ့အခါ ဖုန်း/ တက်ဘလက်နှင့် လက်ပ်တော့ ထဲက Note မှာ အရင်ရေးပြီး စိတ်တိုင်းကျတည်းဖြတ်ပြီးမှ ဝီကီမှာ တင်လို့ရပါသလား။ နည်းလမ်းရှိရင် သိလိုပါတယ်။ ဝီကီပေါ်မှ တည်းဖြတ်သူများနှင့် ဝင်ရောက်ဖတ်ရှုသူအားလုံးကို လေးစားလျက်ပါ🙏 --[[အသုံးပြုသူ:နှင်းဆီဖြူ|&#34; W rose &#34;]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:နှင်းဆီဖြူ|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၄၅၊ ၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:နှင်းဆီဖြူ|နှင်းဆီဖြူ]] - ဝီကီမဟုတ်တဲ့ တစ်နေရာရာမှာ ရေးတာထက် မိမိရဲ့ ကိုယ်ပိုင် [[Special:MyPage/sandbox|sandbox အစမ်းစာမျက်နှာ]] မှာ စိတ်ကြိုက်ပြင်ဆင်ပြီး စာမျက်နှာကို ရွှေ့ပြောင်းလိုက်တာ/စာတွေကို ကူးယူတင်လိုက်တဲ့ နည်းလမ်းက ပိုပြီး အဆင်ပြေပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီရဲ့ sandbox မှာဆိုရင် ကိုယ်ရေးလိုက်တဲ့ စာ ဘယ်လိုပုံပေါ်မယ်ဆိုတာကို preview/publish ကြည့်လို့ရတာကြောင့်ပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၀၂၊ ၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ (UTC) ::ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ::‌ [[အသုံးပြုသူ:နှင်းဆီဖြူ|&#34; W rose &#34;]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:နှင်းဆီဖြူ|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၁၁၊ ၃၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ (UTC) == ကိုယ်ပိုင်စာမျက်နှာ == ကိုယ်ပိုင်စာမျက်နှာပေါ်မှာရေးတဲ့ဆောင်းပါးကို ပုဒ်ရေ ကန့်သတ်ထားပါသလား။အဲဒီကနေ ဝီကီစာမျက်နှာ ပေါ်ကို တင်လို့ ရနိုင်ပါသလား။ါ် [[အသုံးပြုသူ:နှင်းဆီဖြူ|&#34; W rose &#34;]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:နှင်းဆီဖြူ|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၁၆၊ ၃၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:နှင်းဆီဖြူ|နှင်းဆီဖြူ]] အဲလိုကန့်သတ်ထားတာမျိုး မရှိပါဘူး။ ကိုယ်ပိုင်စာမျက်နှာကနေ ပင်မဆောင်းပါးအမည်ညွှန်းဆီကို copy/paste လုပ်ပြီး ကူးတင်လို့ရပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၅၁၊ ၃၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ (UTC) ::"ပင်မဆောင်းပါးအမည်ညွှန်း က ဘယ်စာမျက်နှာလဲ သိပါရစေ။ [[အသုံးပြုသူ:နှင်းဆီဖြူ|&#34; W rose &#34;]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:နှင်းဆီဖြူ|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၀၆၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ (UTC) :::ပင်မအမည်ညွှန်း ဆိုတာက လက်ရှိ ဆောင်းပါးစာမျက်နှာတွေကို ဆိုလိုတာပါ။ စာမျက်နှာတစ်ခုရဲ့ ရှေ့မှာ "ဝီကီပီးဒီးယား:", "တမ်းပလိတ်:", "အကူအညီ:" စတဲ့ ရှေ့ဆက်စာလုံးတွေ မပါတဲ့ စာမျက်နှာတွေကို ပင်မဆောင်းပါးအမည်ညွှန်းလို့ ခေါ်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၁၇၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ (UTC) == [[:လီယိုတော်စတွိုင်း|လီယိုတော်စတွိုင်း]] အတွက် အကူအညီ မေးခွန်း ( ၀၆:၂၅၊ ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃) == မဂ်လာပါ.ကမ္ဘာပေါ်မာ ဂြိုလ် ပေါင်း မည်မျှရှိပါသနည်း --[[အသုံးပြုသူ:Khun R.kar|Khun R.kar]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Khun R.kar|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၂၅၊ ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC) == [[:ကွန်ပျူတာ|ကွန်ပျူတာ]] အတွက် အကူအညီ မေးခွန်း ( ၂၁:၄၇၊ ၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃) == Hello everyone --[[အသုံးပြုသူ:Yoonga narkay|Yoonga narkay]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Yoonga narkay|ဆွေးနွေး]]) ၂၁:၄၇၊ ၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC) == [[:တရုတ်နိုင်ငံရှိ အချိန်ဇုန်များ|တရုတ်နိုင်ငံရှိ အချိန်ဇုန်များ]] အတွက် အကူအညီ မေးခွန်း ( ၁၀:၀၉၊ ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃) == Hi မင်္ဂလာပါ ကျွန်တော်ကတော့ 左航 ဖြစ်ပါတယ်။ အခုလက်ရှိတရုတ်စံတော်ကိုသိချင်လို့ပါ။ မြန်မာစံတော်ချိန်နှင့်ဘယ်နှနာရီကွာသလဲသိချင်လို့ပါခင်ဗျ --[[အသုံးပြုသူ:Zuo Hang Left|Zuo Hang Left]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zuo Hang Left|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၉၊ ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC) == [[:အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawlinlin|အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawlinlin]] အတွက် အကူအညီ မေးခွန်း ( ၀၀:၄၁၊ ၂၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃) == မြန်မာပြည်ရအောင်လွှင့်ပေပါ --[[အသုံးပြုသူ:Zawlinlin|Zawlinlin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawlinlin|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၄၁၊ ၂၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC) == အကူအညီစားပွဲ မေးခွန်း ( ၀၈:၃၆၊ ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄) == မင်္ဂလာပါ။ ဒီမှာက ၁၉၄၇ မှ ECSC နဲ့ဆွေးနွေးပြီး OEEC ကိုဖွဲ့တာမလား။ ၄၈ မှာမှ ဒီအဖွဲ့က ဖွဲ့တာဆိုတော့လေ။ ၅၇ ဖြစ်နေတော့ တစ်ခုခုလွဲနေတယ်။ မှန်မမှန်သိချင်မိတယ်။ --[[အသုံးပြုသူ:Glorious Future|Glorious Future]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Glorious Future|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၆၊ ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Glorious Future|Glorious Future]] ဆောင်းပါးထဲက အချက်အလက်နဲ့ပတ်သက်ပြီး မေးချင်တာဆိုရင် သက်ဆိုင်ရာဆောင်းပါးရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာမှာ မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၉:၀၆၊ ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC) == [[:ဝင်းဖောင့်|ဝင်းဖောင့်]] အတွက် အကူအညီ မေးခွန်း ( ၀၉:၂၈၊ ၅ ဧပြီ ၂၀၂၄) == How can I upload images from mobile phone editor? --[[အသုံးပြုသူ:ZZeya|ZZeya]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ZZeya|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၂၈၊ ၅ ဧပြီ ၂၀၂၄ (UTC) == [[:အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Soesanhtike|အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Soesanhtike]] အတွက် အကူအညီ မေးခွန်း ( ၀၇:၅၆၊ ၁၅ မေ ၂၀၂၄) == လူသုး၈ှိငါငံကျားနိုင်မလွှင့ငါတိုငါ့နိုင်သည် --[[အသုံးပြုသူ:Soesanhtike|Soesanhtike]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Soesanhtike|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၅၆၊ ၁၅ မေ ၂၀၂၄ (UTC) == [[:အင်းတကော်ရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|အင်းတကော်ရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်]] အတွက် အကူအညီ မေးခွန်း ( ၁၀:၂၉၊ ၂၀ ဇွန် ၂၀၂၄) == မင်္ဂလာပါ ပဲခူးတိုင်းပဲခူးခရိုင်ပဲခူးမြို့နယ် ရှိအင်းတကော်သည်ရွာသို့မဟုတ်ကျေးရွားအုပ်စုမဟုတ်တော့ပါ အင်တကော်သည်မြို့ အဆင့်သို့ပြောင်းလဲပြီးပါပြီ အင်တကော်သည်မတိမ်ကောပါစည်ကားနေပါပြီ ထန်းပင်ချောင်အုပ်စုသဲဖြူချောင်းကျေးရွားအနီးတွင်တည်ရှိသည် --[[အသုံးပြုသူ:ကိုဥက္ကာထက်အောင်|ကိုဥက္ကာထက်အောင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ကိုဥက္ကာထက်အောင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၉၊ ၂၀ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:ကိုဥက္ကာထက်အောင်|ကိုဥက္ကာထက်အောင်]] ဆွေးနွေးပေးတာ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ရွာဆောင်းပါးကို [[အင်းတကော်မြို့]] ဆောင်းပါးဆီ ပြန်ညွှန်းလိုက်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၅၆၊ ၂၀ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) == [[:မြို့ကွက်ရိုက်ခြင်း|မြို့ကွက်ရိုက်ခြင်း]] အတွက် အကူအညီ မေးခွန်း ( ၁၈:၁၉၊ ၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၄) == Urban planning ကို မြို့ပြစီမံကိန်း ဟုဘာသာပြန်ခြင်းသာလျှင် အသင့်တော်ဆုံး ဖြစ်မည်။ --[[အသုံးပြုသူ:Louis Yel|Louis Yel]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Louis Yel|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၁၉၊ ၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ (UTC) :Thank you. Your suggestion was accepted. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၅၈၊ ၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ (UTC) == [[:Neo-psychedelia|Neo-psychedelia]] အတွက် အကူအညီ မေးခွန်း ( ၀၆:၄၄၊ ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅) == မင်္ဂလာပါရှင့် ဆောင်းပါးတစ်ခုရေးနိုင်ရန်ဘာတွေလိုအပ်သလဲ၊ ဘာတွေလေ့လာထားသင့်ပါသလဲ မြန်မာစာပေအရေးအသားကိုလွန်စွာနှစ်သက်သဘောကျသည်မို့ နှံ့နှံ့စပ်စပ်လေ့လာလိုပါသည်။ --[[အသုံးပြုသူ:မိုင်း|မိုင်း]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:မိုင်း|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၄၄၊ ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) :[[ဝီကီပီးဒီးယား:သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]]နဲ့ [[အကူအညီ:မိတ်ဆက်]] တို့ကို ဖတ်ရှုလေ့လာကြည့်ပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၅၅၊ ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) == [[:တနင်္သာရီမြို့|တနင်္သာရီမြို့]] အတွက် အကူအညီ မေးခွန်း ( ၁၇:၃၂၊ ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅) == လူသိရှင်ကြားလွှင့်တင်သွားမည် --[[အသုံးပြုသူ:ကိုနေပိုင်|ကိုနေပိုင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ကိုနေပိုင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၃၂၊ ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) == [[:အစိန္တေယျ ဘုရားရှိခိုးကြီး|အစိန္တေယျ ဘုရားရှိခိုးကြီး]] အတွက် အကူအညီ မေးခွန်း ( ၀၅:၁၇၊ ၇ မတ် ၂၀၂၅) == စာလုံးရေကျဲနေလို့ ဘယ်လိုလုပ်ရင်အဆင်ပြေမလဲဗျ --[[အသုံးပြုသူ:Attsay|Attsay]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Attsay|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၁၇၊ ၇ မတ် ၂၀၂၅ (UTC) :ကျွန်တော်သိသလောက်ကူညီပါရစေဗျာ။ ညာဘက်ထိပ်ဆုံပါ်ကနရာတွင်စားလုံးပုံစံအနအထားစိတ်ကြိုက်ပြုပြင်နိုင်ပါတယ်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:OoYiThaw|OoYiThaw]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:OoYiThaw|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၄၁၊ ၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == [[:လီဆန်းမိခင်|လီဆန်းမိခင်]] အတွက် အကူအညီ မေးခွန်း ( ၁၃:၀၃၊ ၂၅ ဧပြီ ၂၀၂၅) == Hi ကျွန်​တော်က မြတ်ကိုကိုပါ။တစ်ခုလောက်မေးပါရစေ ပုံတင်ဖို့အခက်အခဲတွေ့နေလို့ပါ။တည်းဖြတ်တဲ့အခါမှာ ပုံတင်ရန်ဆိုပြီးတွေ့မယ်လို့ပြောပေမဲ့ ကျွန်တော့်ဆီမှာပေါ်မနေလို့ပါ။နောက်ပြီး ပုံတွေမှာ Fileဆိုတဲ့ဟာအပြင် အချို့ပုံတွေက Pic(picture)ဆိုပြီးပါပေါ်နေတယ်ဗျ။သူတို့၂ခုကကော ဘယ်လိုကွာခြားချက်လဲဗျ။တင်ပုံတင်နည်းကကော သူတို့၂ခုလုံးကအတူတူပဲလားဗျ။ --[[အသုံးပြုသူ:Myat Htoo Kywel|Myat Htoo Kywel]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Myat Htoo Kywel|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၀၃၊ ၂၅ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) :ကျွန်တော်သိသလောက်မျှဝေပါရစေဗျာ။ပုံတင်ရာတွင်အခက်အခဲတစ်စုံတစ်ရာရှိလျှင် စိတ်မပူပါနဲ့ဗျ။ ပုံကိုကြာကြာဖိထားလိုက်လျှင်(share,link)ရနိုင်ပါတယ်ဗျ။ သီသန့linkလိုချင်ပါက Gemini.goonle.comသို့သွားရောက်၍ပိုလိုတဲ့ပုံအတွက်linkရနိုင်ပါတယ်ဗျ။ ‌ကျးဇူးတင်ပါတယ်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:OoYiThaw|OoYiThaw]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:OoYiThaw|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၃၇၊ ၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == [[:ပေါင်းတလည်ရွာ၊ ပြည်မြို့နယ်|ပေါင်းတလည်ရွာ၊ ပြည်မြို့နယ်]] အတွက် အကူအညီ မေးခွန်း ( ၀၃:၅၉၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၅) == ပေါင်းတလည်ရွာကတိမ်ကောတာမဟုတ်ပါဘူး ရွာကနေ မြို့လေးဖြစ်သွားတာပါ --[[အသုံးပြုသူ:Phyu Sin Zaw|Phyu Sin Zaw]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Phyu Sin Zaw|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၅၉၊ ၂၀ မေ ၂၀၂၅ (UTC) == [[:ဩစတြေးလျနိုင်ငံ|ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]] အတွက် အကူအညီ မေးခွန်း ( ၀၉:၄၃၊ ၂၃ မေ ၂၀၂၅) == ဩစတျေးလျမညာရေး --[[အသုံးပြုသူ:ထုဆိုင်|ထုဆိုင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ထုဆိုင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၄၃၊ ၂၃ မေ ၂၀၂၅ (UTC) == [[:ဝီကီပီးဒီးယား:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဝီကီပီးဒီးယား:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ]] အတွက် အကူအညီ မေးခွန်း ( ၀၄:၄၁၊ ၁၃ ဇွန် ၂၀၂၅) == သပ်က၏ကခပသ င့့သခ့သ်ကဟ်၏ရ်ခသ့ခ့ဩလ --[[အသုံးပြုသူ:Nan May Hnin|Nan May Hnin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Nan May Hnin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၁၊ ၁၃ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) == [[:အထက(သုဝဏ္ဏ)|အထက(သုဝဏ္ဏ)]] အတွက် အကူအညီ မေးခွန်း ( ၁၄:၂၂၊ ၂၁ ဇွန် ၂၀၂၅) == How to makly categories in my own article --[[အသုံးပြုသူ:Zeuuzu|Zeuuzu]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zeuuzu|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၂၊ ၂၁ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) == [[:ကျောင်းထိုင်မလိုက်နိုင်ကြောင်း|ကျောင်းထိုင်မလိုက်နိုင်ကြောင်း]] အတွက် အကူအညီ မေးခွန်း ( ၀၆:၁၁၊ ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၅) == မင်္ဂလာပါ --[[အသုံးပြုသူ:Paing zin phyo|Paing zin phyo]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Paing zin phyo|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၁၁၊ ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) == [[:ပီမိုးနင်း|ပီမိုးနင်း]] အတွက် အကူအညီ မေးခွန်း ( ၁၂:၁၂၊ ၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၅) == မဂ်လာပါခင်ဗျာ စာရေးဆရာပီမိုးနှင်းမွေးနေ့သည်မြန်မာသက္ကရာဇ်၊၁၂၄၅ခုနှစ်တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း(၆)ရက်နေ့သည်အဂ်နေ့အမှန်ဖြစ်ပါသည်။ခရစ်သက္ကရာဇ်၅.၁၁.၁၈၈၃ခုနှစ်သည်တနလ်ာနေ့ဖြစ်နေပါသည်။ဘယ်ဟာအမှန်လဲသိချင်ပါတယ်။ --[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်စန်း|ခင်မောင်စန်း]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်စန်း|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၁၂၊ ၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်စန်း|ခင်မောင်စန်း]]၊ ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်နဲ့ဆိုရင် နှစ်ခုစလုံးက (တစ်ရက်တည်း) တနင်္လာနေ့ကျပါတယ်။ [https://yan9a.github.io/mmcal/ ဒီမှာ] စစ်ကြည့်လို့ရပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၂:၄၆၊ ၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::ကျွန်တော်သိသလောက်မျှဝေပါရစေဗျာ။အကယ်၍မှားတာလေးများရှိရင်စိတ်မဆိုးပါနဲ့ဗျ။မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၅ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၁၄ ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့)။လို့သိရပါတယ်ဗျ။ [[အသုံးပြုသူ:OoYiThaw|OoYiThaw]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:OoYiThaw|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၃၁၊ ၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == [[:သွယ်မြိတ်|သွယ်မြိတ်]] အတွက် အကူအညီ မေးခွန်း ( ၁၁:၁၃၊ ၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅) == ကျွန်ုပ်ရက်ပေါင်းများစွာ စုဆောင်းထားသောအချက်အလတ်များနှင့် လက်ရှိမော်ဒန်ကဗျာလောကတွင် ဆိုရှယ်မီဒီယာ၏အကျိုးသက်ရောက်မှုဖြင့်ထွန်းလင်းလာခဲ့သော အနုပညာရှင်တစ်ယောက်၏ဆောင်းပါးသည် တိကျသောအချက်အလတ်များနှင့်ပြည့်စုံပါသည် ဤသည်ကိုလူသိရှင်ကြားလွှင့်တင်ခွင့်မရနိုင်သည်ကို နားမလည်ပါ --[[အသုံးပြုသူ:Thwe Myeik|Thwe Myeik]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Thwe Myeik|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၁၃၊ ၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Thwe Myeik|Thwe Myeik]]; လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအကြောင်း ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဆောင်းပါးအဖြစ် ပါဝင်နိုင်ဖို့အတွက် [[ဝီကီပီးဒီးယား:N|ထင်ရှားအရေးပါမှု]] ရှိဖို့လိုအပ်ပါတယ်။ သာမန်လူတစ်ဦးရဲ့ အကြောင်းကို ဝီကီပီးဒီးယားက လွှင့်တင်ပေးခြင်းမရှိပါ။ ဒါ့အပြင် သင့်ကိုယ်သင်အကြောင်း ဆောင်းပါးတစ်ခုကို ရေးသားခြင်း သို့မဟုတ် ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်ခြင်းကို [[ဝီကီပီးဒီးယား:AUTOBIO|ဝီကီပီးဒီးယားက ခွင့်မပြုပါ]]။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၃၃၊ ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :ကျွန်တော်လည်းထပ်တူအခက်တွေနေပါတယ်ဗျာ။ :Public‌ေပါ်တင်၍မျှ‌ေဝချင်‌ေသာ်လည်းအခက်‌ေတွ့‌ေနပါတယ်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:OoYiThaw|OoYiThaw]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:OoYiThaw|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၂၇၊ ၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == [[:အသုံးပြုသူ:ဦးမျိုးမင်းထွန်း|အသုံးပြုသူ:ဦးမျိုးမင်းထွန်း]] အတွက် အကူအညီ မေးခွန်း ( ၂၃:၀၉၊ ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅) == How to make Yone Taw Kyi Village content appear on wikipedia? --[[အသုံးပြုသူ:ဦးမျိုးမင်းထွန်း|ဦးမျိုးမင်းထွန်း]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ဦးမျိုးမင်းထွန်း|ဆွေးနွေး]]) ၂၃:၀၉၊ ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:ဦးမျိုးမင်းထွန်း|ဦးမျိုးမင်းထွန်း]]; [[ရုန်းတောကြီးရွာ၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်]] အမည်ဖြင့် ဆောင်းပါးရှိနှင့်ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၃၄၊ ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == [[:လောက (ဗုဒ္ဓဘာသာ)|လောက (ဗုဒ္ဓဘာသာ)]] အတွက် အကူအညီ မေးခွန်း ( ၂၀:၂၅၊ ၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၆) == good night. Why does you mams hungry ? --[[အသုံးပြုသူ:War War Morr|War War Morr]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:War War Morr|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၂၅၊ ၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) 6djfiethrtf7k0jin3u11nguln5raso 0 94331 1046482 420102 2026-08-04T15:02:07Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1046482 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} [[File:B.E.M.S (2) Tamwe.jpg|thumb|အ.လ.က (၂) တာမွေ]] '''အမှတ် (၂) အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း၊ တာမွေ''' ('''အ.လ.က (၂) တာမွေ''') သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တာမွေမြို့နယ်]]၊ မေတ္တာညွန့်ရပ်ကွက်၊ ဒဂုံလွင်လမ်းရှိ အလယ်တန်းကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|16.814417099092786| 96.18083436609322|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] {{Myanmar-school-stub}} 2gmlwhj6oe8obd2qhov0nqjuwymylta 1046483 1046482 2026-08-04T15:02:19Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1046483 wikitext text/x-wiki [[File:B.E.M.S (2) Tamwe.jpg|thumb|အ.လ.က (၂) တာမွေ]] '''အမှတ် (၂) အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း၊ တာမွေ''' ('''အ.လ.က (၂) တာမွေ''') သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တာမွေမြို့နယ်]]၊ မေတ္တာညွန့်ရပ်ကွက်၊ ဒဂုံလွင်လမ်းရှိ အလယ်တန်းကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/Tamwe-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|16.814417099092786| 96.18083436609322|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] {{Myanmar-school-stub}} arg63l233bjm10ki3alk1fwt30ywz9r 0 102410 1046558 1043981 2026-08-05T09:31:16Z ~2026-41814-05 146143 /* စည်သူဘွဲ့ ရရှိခဲ့သူများ */ 1046558 wikitext text/x-wiki {{Infobox order | name = စည်သူ<br>သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ | title = ''ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ'' | image = Sithu with neck ribbon.svg | caption = စည်သူဘွဲ့တံဆိပ် လည်ဆွဲဖဲကြိုးဖြင့် နမူနာ ပုံ | image2 = | caption2 = | awarded_by =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတ]] | type = [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ]] | established = ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂ ရက် | country = {{flag|Myanmar}} | ribbon = [[ဖိုင်:Sithu.svg|200px|border]] | motto = | eligibility = | criteria = | status = | founder = | head_title = | head = | first_induction = | last_induction = | total = | related = | higher = [[သရေစည်သူ]] | lower = }} '''စည်သူဘွဲ့''' သည် ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့ငါးမျိုးတွင်အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ပဉ္စမတန်းစားဘွဲ့ဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်သည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံအဖြစ်သို့ရောက်ရှိကာ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံကို တည်ထောင်သည့်အချိန်မှစ၍ နိုင်ငံတော်အစိုးရက ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများ ပေးအပ်ခြင်း နည်းစနစ်သစ် တီထွင်၍ နိုင်ငံတော်သမ္မတက နှစ်စဉ် လွတ်လပ်ရေးနေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ်ဖြင့် ချီးမြှင့်သည်။ == ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့များ == # [[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]] #[[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]] # [[မဟာသရေစည်သူ]] # [[သရေစည်သူ]] # စည်သူ ဘွဲ့တို့ဖြစ်ကြသည်။ အမှတ်စဉ် ၁ ကိုများသောအားဖြင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးများ၊ စော်ဘွားကြီးများ ကိုသာချီးမြှင့်လေ့ရှိသည်။ အမှတ်စဉ် ၂ ကိုတပ်မတော်အရာရှိကြီးများ ပြည်ထောင်စုဖြစ်မြောက်ရေးတွင်ပါဝင်ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသောတိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင်များ တရားလွှတ်တော်ဝန်ကြီးချုပ်များ ကိုသာချီးမြှင့်လေ့ရှိသည်။ == ချီးမြှင့်ခြင်း == {{main|သင်္ဂဟ၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊}} သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးများကို အခြားနိုင်ငံရှိ ဂုဏ်ထူးအဆင့်အတန်းများနှင့် နှိုင်းရှည့်ထားခြင်းမရှိ။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတွင် အကောင်းဆုံး အမြင့်ဆုံးဟုထားသော ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများမှာ အခြားမည်သည့် နိုင်ငံများတွင်မဆို အကောင်းဆုံး၊ အမြင့်ဆုံးဟုထားသော ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများနှင့် တန်းတူသည်ဟု ယူဆသည်။ ဘွဲ့ရသူတို့အား ရွှေ ၃ကျပ်သားထက်မနည်း ပါဝင်သော ရွှေတံဆိပ်များ ချီးမြှင့်သည်။ အဆောင်အယောင်တို့ကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်နှင့်အညီ ဝတ်ဆင်ရပေသည်။ နိုင်ငံခြားစိုးရများက ပေးသော ဘွဲ့၊ ဆု၊ တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများကို ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရကပေးသော ဘွဲ့တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများနောက် ပြီးဆုံးမှ တပ်ဆင်ရန် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။<ref>{{Cite Myanmar Encyclopedia|volume=၈|title=ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊ သင်္ဂဟ|pages=၃၉၅ - ၄၀၁}}</ref> == စည်သူဘွဲ့ ရရှိခဲ့သူများ == စည်သူဘွဲ့ ရရှိခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံသားများ- * [[တင်၊ ဦး (ဗိသုကာပညာရှင်)|ဦးတင်]](၁၈၉၀-၁၉၇၂) (ဗိသုကာပညာရှင်) * [[ညွန့်၊ ဦး(စည်သူ)|ဦးညွှန့်]] * [[သန့်၊ ဦး|ဦးသန့်]] *ဦးစံဖေ *[[ဦးချို (ပညာမင်းကြီး)]] *[[စောရှီးရှိုး]] (ခေါ်) ဆင်မြူယယ်ရှီးရှိုး - ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်([[တပ်မတော် (လေ)|လေ]]) (၁၉၄၉)<ref>https://www.bbc.com/burmese/burma-43669609</ref> * ပညာမင်းကြီး [[ကောင်း၊ ဦး (စည်သူ)|ဦးကောင်း]] ([[မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း ကော်မရှင်]]) * [[ဘခင်]] * [[မောင်မောင်ကျော်၊ စည်သူ|မောင်မောင်ကျော်]] * ကာကွယ်ရေးဌါန အတွင်းဝန် ဦးမောင်မောင် (ဘီစီအက်) (ဆာမောင်ဘ၏သား) * ကပ္ပတိန် ကျော်သိန်းလွင် (တပ်မတော် (ရေ)) ၁၉၅၀ ([[မြို့မ ဦးဘလွင်]]၏သား)<ref>https://news-eleven.com/article/142430</ref> * ဗိုလ်မှူးချုပ် [[တင်ဖေ]] * ဦး[[အောင်ရွှေ]] * ကရင်ပြည်နယ်ဝန်ကြီး မစ္စစ်ဘမောင်ချိန် (ပထမဆုံး မြန်မာပြည် အမျိုးသမီး ဝန်ကြီး)<ref>https://www.bbc.com/burmese/in-depth-46747952</ref> *[[မြတ်ထန်]] (ခေါ်) လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် ဗိုလ်မှူးကြီး တင်မောင် (နောင်တွင် စာပေလောက၌ ထင်ရှားသည့် "[[နှောင်းတမြေ့မြေ့ (ရုပ်ရှင်)|နှောင်းတမြေ့မြေ့]]" ဝတ္ထုရှည် ရေးသားသူ) *[[ဝမ်းကိုဟော]] *[[ကိုကို၊ ဗိုလ်မှူးကြီး|ဗိုလ်မှူးကြီးကိုကို]] *ဗိုလ်မှူးကြီးလှဟန် (ပညာရေးဝန်ကြီး) *ဒုဗိုလ်မှူးကြီး ချစ်ခိုင် (နောင်တွင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] အတွင်းရေးမှူး ၂) *ဒေါက်တာသော်ကောင်း (စာကြည့်တိုက် ပညာရှင်) *ဒေါက်တာကျော်စိန် (PhD. Columbia) *[[ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်]] *ရွှေနန်းတင် *ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း (ဦးကြည်အေး) *[[မင်းနောင်|မင်း‌နောင်]] (ဂန္ထဝင်တေးသံရှင်) *‌မောင်မောင်ကြီး *အကယ်ဒမီ [[စံရှားတင်]](ရုပ်ရှင်သရုပ်​ဆောင်) *အကယ်ဒမီ [[မြင့်⁠မြင့်​ခင် (ရုပ်ရှင်သရုပ်​ဆောင်)|မြင့်⁠မြင့်​ခင်]] (ရုပ်ရှင်သရုပ်​ဆောင်) *[[တင်တင်မြ]] *[[ထား]] *သင်းသင်းမြတ် *[[မကြန် (စာရေးဆရာမ)|​ဒေါ်ကြန်]]<ref name=new>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/146289|title=အမျိုးသား စာပေ ၅ ဆုရှင် သမိုင်းပညာရှင် ဆရာမကြီး စည်သူ ဒေါ်ကြန်၏ ဈာပနအခမ်းအနားကို ရေဝေးသုဿန်တွင် ပြုလုပ်}}</ref> *[[လယ်တွင်းသား စောချစ်]] *[[ခင်မောင်ညွန့် (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာခင်မောင်ညွန့်]] (သမိုင်းနှင့်ယဉ်ကျေးမှုပညာရှင်)(၂၀၁၂ခုနှစ်) *ဆိုဗီယက်ပြန် [[နွဲ့နွဲ့စန်း]] *ဦးအောင်ချစ်မင်း (၂၀၁၉ ခုနှစ်) *ဦးစောဇင်အောင် (၂၀၁၉ ခုနှစ်) *[[ထွန်းထွန်းဦး (တရားသူကြီးချုပ်)|ဦးထွန်းထွန်းဦး]] (ပြည်​ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ်) (၂၀၂၂ခုနှစ်) *ဘဒ္ဒန္တခေမာနန္ဒ (၂၀၂၃ ခုနှစ်) *[[ဆေကိန္ဒ၊ အရှင် (ဓမ္မဒူတ)|ဓမ္မဒူတဒေါက်တာဘဒ္ဒန္တဆေကိန္ဒ]] (၂၀၂၃ ခုနှစ်) *ရုရှား နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဆာဂျီလတ်ဗ်ရော့ (Sergey Lavrov) (၂၀၂၅ ခုနှစ်) {{Incomplete|ဘွဲ့ရသူများ စာရင်း}} === ၂၀၂၁ ခုနှစ် === {| class="wikitable" !ချီးမြှင့်သည့်နှစ် !အမည် !ရာထူး !အဖွဲ့အစည်း !ချီးမြှင့်သူ |- | rowspan="10" |၂၀၂၁<ref name=":02">{{Cite journal|author=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ၊နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/book-pdf/2021-02/Vol-74,No-5.pdf|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂/၂၀၂၁)|pages=၂၅၉|language=မြန်မာဘာသာ|accessdate=၂၀၂၁-၀၉-၂၉|publisher=ပုံနှိပ်ရေးနှင့်ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာန၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်|date=၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်|format=PDF|journal=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ပြန်တမ်းစာစောင်|volume=အတွဲ(၇၄)|issue=အမှတ်(၅၁)}}</ref> |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိုးထွဋ်]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန | rowspan="10" |ဦးဝင်မြင့် |- |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိန်ဝင်း (ဝန်ကြီး)|စိန်ဝင်း]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲအောင် (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ရဲအောင်]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မြထွန်းဦး]] |ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေး၊ လေ) |တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး |- |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]] |ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ရေ) |ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ရေ) |- |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်ကျော်]] |ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (လေ) |ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (လေ) |- |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရာပြည့်|ရာပြည့်]] |အရန်အင်အား |ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း) |- |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဆန်းဦး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဆန်းဦး]] |အရန်အင်အား |[[စစ်ရေးချုပ်]]ရုံး |- |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစော |အရန်အင်အား |[[စစ်ထောက်ချုပ်]]ရုံး |- |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ကျော်ဆွေ]] (ငြိမ်း) | |ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း) |} === ၂၀၂၂ ခုနှစ် === {| class="wikitable" !ချီးမြှင့်သည့်နှစ် !အမည် !ရာထူး !အဖွဲ့အစည်း !ချီးမြှင့်သူ |- |၂၀၂၂ |ဦး[[ထွန်းထွန်းဦး (တရားသူကြီးချုပ်)|ထွန်းထွန်းဦး]] |ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ် |ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော် | rowspan="3" |မင်းအောင်လှိုင် |- |၂၀၂၂<ref>{{Cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/33034|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၅ / ၂၀၂၂ ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၁၂ ရက် ( ၂၀၂၂ ခုနှစ် ၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက် )|accessdate=2025 August 3|publisher=Myawaddy Webportal}}</ref><!-- အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၅/၂၀၂၂ -->နိုဝင်ဘာ |Army General Sergey Kuzhugetovich Shoigu |Minister for Defence |Ministry of Defense, Russian Federation |- |၂၀၂၂ |ဗိုလ်မှူးချုပ် [[သောင်းဒန်]] |[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] |တပ်မတော်(လေ) |} === ၂၀၂၃ ခုနှစ် === {| class="wikitable" !ချီးမြှင့်သည့်နှစ် !အမည် !ရာထူး !အဖွဲ့အစည်း !ချီးမြှင့်သူ |- |၂၀၂၃<ref>{{Cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/34986|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၂ /၂၀၂၃|publisher=Myawaddy Webportal|accessdate=8 August 2025}}</ref> ဇန်နဝါရီ |ဦးခင်မောင်    | [[နိုင်ငံတော်ကောင်စီ]]ဝင် | |မင်းအောင်လှိုင် |- | rowspan="4" |၂၀၂၃<ref>{{Cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/23011|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၂၅ / ၂၀၂၃ ၁၃၈၅ ခုနှစ် ၊ ဒုတိယဝါဆိုလဆန်း ၆ ရက်|publisher=CINCDS|accessdate=3 August 2025}}</ref>ဇူလိုင် |ဒေါက်တာ အရှင်[[ဆေကိန္ဒ၊ အရှင် (ဓမ္မဒူတ)|ဆေကိန္ဒ]] |ပါမေက္ခချုပ် ဆရာတော် |[[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ်|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္က]]သိုလ် | rowspan="4" |မင်းအောင်လှိုင် |- |ဘဒ္ဒန္တခေမာနန္ဒ |ပဓာနနာယက |အဘိဝိနယစာရိယစာသင်တိုက်၊ နေပြည်တော် |- |ဦး[[မျိုးသန့်]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဒေါက်တာ [[တိုးတိုးဝင်း]] |structure ပညာရှင် |အင်ဂျီနီယာကောင်စီ |} === ၂၀၂၅ ခုနှစ် === {| class="wikitable" !ချီးမြှင့်သည့်နှစ် !အမည် !ရာထူး !အဖွဲ့အစည်း !ချီးမြှင့်သူ |- | rowspan="4" |၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ<ref>{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2025-01/NoticeOrder%20%282-2025%29.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြေညာစာ ၂/၂၀၂၅|work=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီရုံး|access-date=၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅}}{{Dead link|date=July 2026 }}</ref> |ဗိုလ်မှူးကြီး ကြည်မောင် |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး (ငြိမ်း) |ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန | rowspan="4" |မင်းအောင်လှိုင် |- |ဒေါက်တာဒေါ်တင်ဝင်း <small>ဒေါက်တာမတင်ဝင်း ပညာရေးတက္ကသိုလ်</small> |စာရေးဆရာမကြီး |ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဒေါက်တာမင်းတင်မွန် <small>(ပါရဂူမင်းနန္ဒာ)</small> |စာရေးဆရာ |ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဒေါက်တာတိုးလှ |ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၂)၊ မြန်မာသမိုင်းအဖွဲ့ |သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန |- |၂၀၂၅ ဧပြီ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/69027|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၀ / ၂၀၂၅|publisher=Ministry of Information|accessdate=17 August 2025}}</ref><!-- အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၀/၂၀၂၅ --> |ဒေါ်[[ဒွဲဘူ]] |အဖွဲ့ဝင် |နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |မင်းအောင်လှိုင် |- | |[[ပိုးရယ်အောင်သိန်း]] |အဖွဲ့ဝင် |နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ | |- | |ဒေါက်တာ[[မှုထန်]] |အဖွဲ့ဝင် |နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ | |- | |ဒေါက်တာဘရွှေ |အဖွဲ့ဝင် |နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ | |- | |[[ခွန်စံလွင်]] |အဖွဲ့ဝင် |နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ | |- | |ဦးရန်ကျော် |အဖွဲ့ဝင် (ငြိမ်း) |နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ | |- | |ဦး[[သာဌေး]] |ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ် |ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် | |- | |ဦး[[အောင်ဇော်သိန်း]] |ဥက္ကဋ္ဌ |နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး | |- | |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအောင်အောင် | |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန | |- | |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဇော်မျိုးတင် | |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန | |- | |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးမင်းဦး | |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန | |- | |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးမျိုးသန့်နိုင် | |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန | |- | |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဇော်ဝင်းမြင့် | |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |} === ၂၀၂၆ ခုနှစ် === {| class="wikitable" !ချီးမြှင့်သည့်နှစ် !အမည် !ရာထူး !အဖွဲ့အစည်း !ချီးမြှင့်သူ |- | rowspan="28" | ၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီ<ref>{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/78728 |access-date=2026-03-02 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> |ဘဒ္ဒန္တခေမာစာရ |(ကျိုင်းယင်းဆရာတော်) |ကျိုင်းယင်းကျောင်းတိုက်၊ ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း) |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |ဒေါက်တာ[[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)|ကံဇော်]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်း |ဒုတိယဝန်ကြီး |နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |ဦးအုန်းဖေ(တက်တိုး) |စာရေးဆရာ |မြန်မာနိုင်ငံစာရေးဆရာအသင်း |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |ဦးစိုးညွန့်(ထီလာစစ်သူ) |စာရေးဆရာ |မြန်မာနိုင်ငံစာရေးဆရာအသင်း |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |စိန်ဗိုလ်တင့် |ဆိုင်းပညာရှင် |မြန်မာနိုင်ငံသဘင်အစည်းအရုံး |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |စိန်စတင်း |ဆိုင်းပညာရှင် |မြန်မာနိုင်ငံသဘင်အစည်းအရုံး |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |ကြည်ကြည်ဌေး |သရုပ်ဆောင် |မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |ညွန့်ဝင်း |သရုပ်ဆောင် |မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |ဝါဝါဝင်းရွှေ |သရုပ်ဆောင် |မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |ခင်သန်းနု |သရုပ်ဆောင် |မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |ကျော်ဟိန်း |သရုပ်ဆောင် |မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |ချိုပြုံး |သရုပ်ဆောင် |မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |ဆွေဇင်ထိုက် |သရုပ်ဆောင် |မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |မို့မို့မြင့်အောင် |သရုပ်ဆောင် |မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |ရန်အောင် |သရုပ်ဆောင် |မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |မေသန်းနု |သရုပ်ဆောင် |မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |နေတိုး |သရုပ်ဆောင် |မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |ပြေတီဦး |သရုပ်ဆောင် |မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |ဦးသုခ |ဒါရိုက်တာ |မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |မောင်တင်ဦး |ဒါရိုက်တာ |မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |ဂီတလုလင်ဦးကိုကို |ဂီတပညာရှင် |မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |ဝိုင်း |ဒါရိုက်တာ |မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |သန်းညွန့်(ပန်းသာ) |ဓာတ်ပုံပညာရှင် |မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |ဇော်မင်း(ဟံသာမြေ) |တည်းဖြတ်ပညာရှင် |မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |ချစ်မင်းလူ |ဓာတ်ပုံပညာရှင် |မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |ကျောက်ဖြူ(ပဒေသာ) ဓာတ်ပုံပညာရှင် |မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု |မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |ကိုကိုဌေး(ထိပ်တန်း) |ဓာတ်ပုံပညာရှင် |မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- | colspan="4" |'''အမိန့်ကြော်ငြာစာ ၄၃/၂၀၂၆''' | |- | ၂၀၂၆ မတ် |ဦး[[သန်းစိုး (ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်)|သန်းစိုး]] |ဥက္ကဋ္ဌ |ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် | အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ မတ် |ဦး[[ကိုကိုလှိုင်]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန (၂) |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ မတ် |ဒေါက်တာ[[သီတာဦး]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးနှင့် ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ် |ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ မတ် |ဦး[[တင်ဦးလွင်]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ မတ် |ဦးလှမိုး |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ မတ် |ဦး[[ခင်မောင်ရီ]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ မတ် |ဒေါက်တာ[[ချာလီသန်း]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |စက်မှုဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ မတ် |ဦး[[မြင့်ကြိုင်]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ မတ် |ဒေါက်တာ[[မျိုးသိန်းကျော်]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ မတ် |ဒေါက်တာ[[သက်ခိုင်ဝင်း]] |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ |- | colspan="4" |'''အမိန့်ကြော်ငြာစာ ၄၄/၂၀၂၆''' | |- | ၂၀၂၆ မတ် |ဦး[[ခက်ထိန်နန်]] |ဝန်ကြီးချုပ် |ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ |- | ၂၀၂၆ မတ် |ဦး[[စောမြင့်ဦး]] |ဝန်ကြီးချုပ် |ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ |- | ၂၀၂၆ မတ် |ဒေါက်တာ[[ဝုန်ဆွန်းထန်]] |ဝန်ကြီးချုပ် |ချင်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ |- | ၂၀၂၆ မတ် |ဦး[[မြတ်ကို]] |ဝန်ကြီးချုပ် |တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ |- | ၂၀၂၆ မတ် |ဦး[[မျိုးဆွေဝင်း]] |ဝန်ကြီးချုပ် |ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ |- | ၂၀၂၆ မတ် |ဦးတင့်လွင် |ဝန်ကြီးချုပ် |မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ |- | ၂၀၂၆ မတ် |ဒေါ်[[သန်းသန်းဆွေ]] |ဥက္ကဋ္ဌ |မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |} == အခြားကြည့်ရန် == * [[သီရိပျံချီ|သီရိပျံချီဘွဲ့]] * [[အောင်ဆန်းသူရိယဘွဲ့]] * [[အလင်္ကာကျော်စွာ|အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{Orders, decorations, and medals of Myanmar}} [[ကဏ္ဍ:ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့များ]] 8in7lfr0bxc4tnwhykeupyuh1cwv3r9 0 109230 1046492 650786 2026-08-04T15:22:55Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1046492 wikitext text/x-wiki '''ပြည်ထောင်စုတိုင်းရင်းသားကျေးရွာ (ရန်ကုန်)''' သည် ရန်ကုန်မြို့၊ သာကေတမြို့နယ်၊ ရှုခင်းသာလမ်း၊ သန်လျင်တံတားအနီးတွင် တည်ရှိသည်။<ref name="yangonlife">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://yangonlife.com.mm/mm/directory/5976 |accessdate=7 June 2019 |archivedate=7 June 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190607062145/https://yangonlife.com.mm/mm/directory/5976 }}</ref><ref name="moi1">https://www.moi.gov.mm/?q=news/8/07/2017/id-15089</ref><ref name="moi2">https://www.moi.gov.mm/npe/?q=news/21/11/2015/id-32325</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|16.802754522616784| 96.23046096409819|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{Yangon-geo-stub}} 06sdkzkovd2fv2yqsrb39s1shv7zrpu 0 136596 1046533 522793 2026-08-05T03:43:25Z Zawzawaungthwin 100038 '''ဝင်းအောင်''' အမည်ရှိ မြန်မာလူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ 1046533 wikitext text/x-wiki '''ဝင်းအောင်''' အမည်ရှိ မြန်မာလူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ - * [[ဝင်းအောင် (ဝန်ကြီး)]] - ၁၉၉၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၄ ခုနှစ်အထိ မြန်မာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ၊ တပ်မတော်အရာရှိ * [[ဝင်းအောင် (လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်၊ ၁၉၇၄ ခုနှစ်ဖွား)]] - ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်မဲဆန္ဒနယ် * [[ဝင်းအောင် (လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်၊ ၁၉၆၅ ခုနှစ်ဖွား)]] - အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ၃ * [[ဝင်းအောင် (လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်၊ ၁၉၅၈ ခုနှစ်ဖွား)]] - ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်၊ ခင်ဦးမြို့နယ်မဲဆန္ဒနယ် * [[ဝင်းအောင် (ကာတွန်း)]]- မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌ (၂၀၁၉-လက်ရှိ) {{သံတူကြောင်းကွဲ}} 7ppjl2p582bdzxdodoyuz1luvip7b4r 1046537 1046533 2026-08-05T03:51:09Z Zawzawaungthwin 100038 ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် 1046537 wikitext text/x-wiki '''ဝင်းအောင်''' အမည်ရှိ မြန်မာလူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ - * [[ဝင်းအောင် (ဝန်ကြီး)]] - ၁၉၉၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၄ ခုနှစ်အထိ မြန်မာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ၊ တပ်မတော်အရာရှိ * [[ဝင်းအောင် (လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်၊ ၁၉၇၄ ခုနှစ်ဖွား)]] - ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်မဲဆန္ဒနယ် * [[ဝင်းအောင် (လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်၊ ၁၉၆၅ ခုနှစ်ဖွား)]] - အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ၃ * [[ဝင်းအောင် (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာ ဝင်းအောင်]] - [[ခင်ဦးမြို့နယ်]]-[[ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]ကိုယ်စားလှယ် (၂၀၁၆-၂၀၂၁) * [[ဝင်းအောင် (ကာတွန်း)]]- မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌ (၂၀၁၉-လက်ရှိ) {{သံတူကြောင်းကွဲ}} axzmr7u9t1sev1gljws39ho08a5lyyp 0 136599 1046534 733353 2026-08-05T03:45:05Z Zawzawaungthwin 100038 [[ဝင်းအောင် (လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်၊ ၁၉၅၈ ခုနှစ်ဖွား)]] စာမျက်နှာကို [[ဝင်းအောင် (ဒေါက်တာ)]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: မလိုအပ်သော စကားဘညှပ်၊ သံတူကြောင်းကွဲများ ဖယ်ရှားခြင်း 733353 wikitext text/x-wiki {{other people|ဝင်းအောင်}} {{Infobox officeholder | name = ဒေါက်တာဝင်းအောင် | image = | caption = | order = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် | term_start = ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆ | term_end = | constituency = [[ခင်ဦးမြို့နယ်]] |majority = | deputy = | party = [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] | birth_date = {{Birth date and age|1958|10|15|df=y}} | birth_place = [[ကန့်ဘလူမြို့နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်း]] | parents = ဦးခင်အောင် (ဖခင်)<br/>ဒေါ်စက်တီ (မိခင်) | lunar_birth_year = | death_date = | death_place = | nationality = | ethnicity = | spouse = ဒေါ်ခင်သန်းနု | children = အိနန္ဒာအောင် | alma_mater = [[ဆေးတက္ကသိုလ် (မန္တလေး)]] (M.B.B.S.) | signature = }} ဒေါက်တာ'''ဝင်းအောင်''' (၁၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၈ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမား၊ ဆရာဝန်နှင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားဟောင်းတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် [[ခင်ဦးမြို့နယ်]] မဲဆန္ဒနယ်မှ ရွေးကောက်ခံရသူ ဖြစ်သည်။ သူသည် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] ပါတီဝင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ==အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး== ဒေါက်တာဝင်းအောင်ကို ၁၉၅၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် [[ကန့်ဘလူမြို့နယ်]]၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် [[ဆေးတက္ကသိုလ် (မန္တလေး)]]မှ ဆေးပညာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ ==နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု== ၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ခင်ဦးမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။ သူသည် ပြည်သူ့လွှတ်တော် အစိုးရ၏ အာမခံချက်များ၊ ကတိများနှင့် တာဝန်ခံချက်များ စိစစ်ရေးကော်မတီတွင်လည်း အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။<ref name="a">{{cite web|url=https://pyidaungsu.hluttaw.mm/members/56cbde4c3f609ef9768b4572|title=Mp Profile|work=[[Pyidaungsu Hluttaw]]|date=|accessdate=28 August 2018|language=my|archivedate=10 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200710043012/https://pyidaungsu.hluttaw.mm/members/56cbde4c3f609ef9768b4572}}</ref> <ref name="pt">{{cite web|url=https://pyithu.hluttaw.mm/node/761|title=Mp Profile|work=Pyithu Hluttaw|date=|accessdate=28 August 2018|language=my|archivedate=9 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200709191559/https://pyithu.hluttaw.mm/node/761}}</ref><ref name="ပြည်သူ့လွှတ်တော်-အစိုးရ">{{cite web|url=https://openhluttaw.info/my_MM/2017/01/09/ပြည်သူ့လွှတ်တော်-အစိုးရ/|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော် အစိုးရ၏ အာမခံချက်များ၊ ကတိများနှင့် တာဝန်ခံချက်များစိစစ်ရေးကော်မတီ|accessdate=28 August 2018|language=my|archivedate=21 February 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200221163153/http://www.openhluttaw.info/my_MM/2017/01/09/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA-%E1%80%A1%E1%80%85%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9B/}}</ref> === အကျဉ်းကျခြင်း === ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၀ ရက်တွင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[ဒီပဲယင်းအရေးအခင်း]]တွင် ၅ ည အချုပ်ဖြင့် ကလေးထောင်တွင် ၇ လခွဲ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရပြီး ၂၀၀၄ ဇန်နဝါရီ ၁၆ ရက်တွင် ပြန်လည် လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ ထပ်မံ၍ ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၆ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းခံရပြီး ဇူလိုင် ၈ ရက်နေ့တွင် ရွှေဘိုအကျဉ်းထောင်တွင် ''ဦးနေဝင်းရှုပ်သမျှ''စာအုပ်မှုဖြင့် ပုံနှိပ်ဥပဒေပုဒ်မ ၂၀ ဖြင့် ၇ နှစ်၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ၂၀၀၃ ခုနှစ် မိုးကုတ်ခရီးစဉ် ဗီဒီယိုခွေမှုဖြင့် ၃၂(ခ) အရ ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ်ဖြင့် စုစုပေါင်း ၁၀နှစ် ကျခံခဲ့ရသည်။ ထောင်ထဲရောက်ပြီး ၁၀လအကြာ ၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅(ည)ဖြင့် ၇ နှစ် ထပ်တိုးချမှတ်ခံခဲ့ရကာ စုစုပေါင်း ၁၇ နှစ် ပြစ်ဒဏ်ကျခံခဲ့ရသည်။ ထောင်ထဲရောက်ပြီး ၆ နှစ်နှင့် ၇လ အကြာ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်လွတ်ငြိမ်း ချမ်းသာခွင့်ဖြင့် ပြန်လည်လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။<ref name="pt"/> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{authority control}} [[Category:အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင်များ]] [[Category:၁၉၈၅ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ]] {{Myanmar-politician-stub}} f7q3jm7uigjn4zqwh5p9vzp9p005wsz 1046536 1046534 2026-08-05T03:46:38Z Zawzawaungthwin 100038 | term_end = ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ 1046536 wikitext text/x-wiki {{other people|ဝင်းအောင်}} {{Infobox officeholder | name = ဒေါက်တာဝင်းအောင် | image = | caption = | order = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် | term_start = ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆ | term_end = ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ | constituency = [[ခင်ဦးမြို့နယ်]] | majority = | deputy = | party = [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] | birth_date = {{Birth date and age|1958|10|15|df=y}} | birth_place = [[ကန့်ဘလူမြို့နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်း]] | parents = ဦးခင်အောင် (ဖခင်)<br/>ဒေါ်စက်တီ (မိခင်) | lunar_birth_year = | death_date = | death_place = | nationality = | ethnicity = | spouse = ဒေါ်ခင်သန်းနု | children = အိနန္ဒာအောင် | alma_mater = [[ဆေးတက္ကသိုလ် (မန္တလေး)]] (M.B.B.S.) | signature = }} ဒေါက်တာ'''ဝင်းအောင်''' (၁၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၈ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမား၊ ဆရာဝန်နှင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားဟောင်းတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် [[ခင်ဦးမြို့နယ်]] မဲဆန္ဒနယ်မှ ရွေးကောက်ခံရသူ ဖြစ်သည်။ သူသည် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] ပါတီဝင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ==အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး== ဒေါက်တာဝင်းအောင်ကို ၁၉၅၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် [[ကန့်ဘလူမြို့နယ်]]၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် [[ဆေးတက္ကသိုလ် (မန္တလေး)]]မှ ဆေးပညာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ ==နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု== ၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ခင်ဦးမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။ သူသည် ပြည်သူ့လွှတ်တော် အစိုးရ၏ အာမခံချက်များ၊ ကတိများနှင့် တာဝန်ခံချက်များ စိစစ်ရေးကော်မတီတွင်လည်း အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။<ref name="a">{{cite web|url=https://pyidaungsu.hluttaw.mm/members/56cbde4c3f609ef9768b4572|title=Mp Profile|work=[[Pyidaungsu Hluttaw]]|date=|accessdate=28 August 2018|language=my|archivedate=10 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200710043012/https://pyidaungsu.hluttaw.mm/members/56cbde4c3f609ef9768b4572}}</ref> <ref name="pt">{{cite web|url=https://pyithu.hluttaw.mm/node/761|title=Mp Profile|work=Pyithu Hluttaw|date=|accessdate=28 August 2018|language=my|archivedate=9 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200709191559/https://pyithu.hluttaw.mm/node/761}}</ref><ref name="ပြည်သူ့လွှတ်တော်-အစိုးရ">{{cite web|url=https://openhluttaw.info/my_MM/2017/01/09/ပြည်သူ့လွှတ်တော်-အစိုးရ/|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော် အစိုးရ၏ အာမခံချက်များ၊ ကတိများနှင့် တာဝန်ခံချက်များစိစစ်ရေးကော်မတီ|accessdate=28 August 2018|language=my|archivedate=21 February 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200221163153/http://www.openhluttaw.info/my_MM/2017/01/09/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA-%E1%80%A1%E1%80%85%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9B/}}</ref> === အကျဉ်းကျခြင်း === ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၀ ရက်တွင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[ဒီပဲယင်းအရေးအခင်း]]တွင် ၅ ည အချုပ်ဖြင့် ကလေးထောင်တွင် ၇ လခွဲ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရပြီး ၂၀၀၄ ဇန်နဝါရီ ၁၆ ရက်တွင် ပြန်လည် လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ ထပ်မံ၍ ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၆ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းခံရပြီး ဇူလိုင် ၈ ရက်နေ့တွင် ရွှေဘိုအကျဉ်းထောင်တွင် ''ဦးနေဝင်းရှုပ်သမျှ''စာအုပ်မှုဖြင့် ပုံနှိပ်ဥပဒေပုဒ်မ ၂၀ ဖြင့် ၇ နှစ်၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ၂၀၀၃ ခုနှစ် မိုးကုတ်ခရီးစဉ် ဗီဒီယိုခွေမှုဖြင့် ၃၂(ခ) အရ ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ်ဖြင့် စုစုပေါင်း ၁၀နှစ် ကျခံခဲ့ရသည်။ ထောင်ထဲရောက်ပြီး ၁၀လအကြာ ၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅(ည)ဖြင့် ၇ နှစ် ထပ်တိုးချမှတ်ခံခဲ့ရကာ စုစုပေါင်း ၁၇ နှစ် ပြစ်ဒဏ်ကျခံခဲ့ရသည်။ ထောင်ထဲရောက်ပြီး ၆ နှစ်နှင့် ၇လ အကြာ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်လွတ်ငြိမ်း ချမ်းသာခွင့်ဖြင့် ပြန်လည်လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။<ref name="pt"/> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{authority control}} [[Category:၁၉၈၅ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ]] [[Category:အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင်များ]] {{Myanmar-politician-stub}} srckwsa3yuk27vw6lfa3ovpshnq3bvg 0 137866 1046457 1037436 2026-08-04T14:07:28Z Ojuiceee 146527 ဓာတ်ပုံ 1046457 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = နန်းမွေစံ | image =Nang Mwe San photography.jpg | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1988|6|23|df=y}} | birth_place = [[ကွန်ဟိန်းမြို့]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | death_date = | death_place = | nationality = | other_names = | occupation = မော်ဒယ်၊ ဆရာဝန် | years_active = ၂၀၁၈–လက်ရှိ | known_for = | notable_works = | parents = ဦးစိုင်းဆန်းဝင်း<br/> ဒေါ်ကြူကြူဆွေ | alma_mater = [[ဆေးတက္ကသိုလ်(၁) ရန်ကုန်]] အထက ၂ ကမာရွတ် }} '''နန်းမွေစံ''' သည် မြန်မာလူမျိုး မော်ဒယ် တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ သူမသည် ဆရာဝန်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်အလှ Sexy ပုံများကို Facebook ပေါ်တင်သောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ ဆေးကောင်စီက ဆေးကုသခွင့် ဆမ လက်မှတ်ကို အသိမ်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=Sexy အသားပေးသော ရုပ်ပုံလွှာများ၏ ဂယက် |url=https://news-eleven.com/article/151879 |work=Eleven Media Group Co., Ltd |date=31 December 2019 |language=my}}</ref> သူမသည် 2019 Myanmar International Fashion Week တွင် runway မော်ဒယ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Myanmar Int'l Fashion Week 2019 |url=https://www.instagram.com/p/B6Xt88pFeHB/?hl=en |website=Instagram |language=en}}</ref> ထို့အပြင် သူမသည် ဧရာဝတီသတင်းက ထုတ်ပြန်သော "အွန်လိုင်းပေါ်မှာ ရေပန်းစားနေတဲ့ မြန်မာ Sexy Modelများ" တွင်ပါဝင် ဖော်ပြခံရသည်။<ref>{{cite news |title=အွန်လိုင်းပေါ်မှာ ရေပန်းစားနေတဲ့ မြန်မာ Sexy Model များ |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/trend/2020/06/30/225526.html |work=ဧရာဝတီ |date=30 June 2020}}</ref> ၂၀၂၀ ဂျူလိုင်လတွင် သူမသည် YVCTကောလိပ်၏ Kindness Ambassador အဖြစ်ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။<ref>{{cite news |title=ရန်ကုန်အသက်မွေးနည်းပညာကောလိပ်ကနေ Kindness Ambassadorအနေနဲ့ခန့်အပ်ခြင်းခံရတဲ့ နန်းမွေ့စံ |url=https://mmload.com/news/73455 |work=Myanmarload |date=11 July 2020 |accessdate=23 July 2020 |archivedate=23 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200723154353/https://mmload.com/news/73455 }}</ref> နန်းမွေစံသည် OK Dollar, Biomanic Plusနှင့် အခြားသော ကြေညာများလဲ ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ သူမ၏ ဆမ လက်မှတ်သိမ်းခံရခြင်းနှင့် ပတ်သတ်ပြီး လူ့အခွင့်ရေးချိုးဖောက်ခံရသည်ဟုဆိုကာ မြန်မာပြည်တွင် ဝေဖန်မှုများကျယ်လောင်စွာ ထွက်ပေါ်ခဲ့ပြီး ထိုကိစ္စသည် နိုင်ကာငံတကာ၏ သတင်း မီဒီယာများစွာတွင်လည်း ဖော်ပြခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=ပရော်ဖက်ရှင်နှစ်ခု အပြိုင်ဖြစ်မှုနဲ့ နန်းမွေစံရဲ့ “ဆမ” ပြဿနာ |url=https://news-eleven.com/article/117088 |work=Eleven Media Group Co., Ltd |date=16 June 2019 |language=my |archive-date=23 July 2020 |access-date=23 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200723153703/https://news-eleven.com/article/117088 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |last1=Paddock |first1=Richard C. |last2=Nang |first2=Saw |title=A Myanmar Doctor Trades Her Scrubs for a Bikini, and Loses Her License |url=https://www.nytimes.com/2019/06/18/world/asia/myanmar-doctor-model.html |work=The New York Times |date=18 June 2019}}</ref> ==နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု== [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]တွင် အာဏာသိမ်းဆန့်ကျင်ရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင် သူမသည် ပါဝင်ခဲ့သည်။ တရားမျှတမှုကို ကျွန်ုပ်တို့ လိုအပ်သည် ဟူသော လက်သုံးချောင်းထောင်၍ ဆန္ဒဖော်ထုတ်ခြင်းများတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=တရားမျှတမှု We Want Justice ကန်ပိန်းတွင် အနုပညာရှင်များပါဝင် ဆန္ဒထုတ်ဖော် (ဓာတ်ပုံ) |url=https://burmese.dvb.no/archives/439052 |work=DVB |date=4 February 2021 |language=my}}</ref><ref>{{cite news |title=ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ စာပေ၊ သဘင်အနုပညာရှင်များက We Want Justice လက်သုံးချောင်းထောင်ပြီး လှုပ်ရှားမှုတွင်ပါဝင် |url=https://news-eleven.com/article/204128 |work=Eleven Media Group |date=6 February 2021 |language=my}}</ref><ref>{{cite news |last1=Lat |first1=Pan Pyoe |title=အမေရိကန် သံရုံးရှေ့မှာ ပြည်သူတွေ နဲ့ အတူ ထိထိ ရောက်ရောက် ဆန္ဒထုတ် ဖော်ထုတ်ခဲ့တဲ့ မော်ဒယ် နန်းမွေစံ |url=https://panpyoelat.com/%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%99%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%94%E1%80%B9-%E1%80%9E%E1%80%B6%E1%82%90%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%82%95%E1%80%99%E1%80%BD%E1%80%AC-%E1%80%BB/ |work=Panpyoelat |date=16 February 2021 |language=my |accessdate=27 September 2022 |archivedate=16 October 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211016063538/https://panpyoelat.com/%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%99%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%94%E1%80%B9-%E1%80%9E%E1%80%B6%E1%82%90%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%82%95%E1%80%99%E1%80%BD%E1%80%AC-%E1%80%BB/ }}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် မေလတွင် နန်းမွေစံသည် ပြည်ပထွက်ခွာခွင့် ပိတ်ပင်ခံရသည်။ သူမ၏ ဖခင်အား [[ဘန်ကောက်မြို့|ဘန်ကောက်]]တွင် ဆေးကုသမှုပြုလုပ်ရန်အတွက် သူမ၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ် သက်တမ်းတိုးရာတွင် ရန်ကုန်နိုင်ငံကူးလက်မှတ်ထုတ်ပေးရေးရုံးက သူမ၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်အား ပြန်လည်ပေးအပ်ရန် ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်ရပ်ကြောင့် သူမ၏ ဖခင်ဖြစ်သူ ဒေါက်တာစိုင်းဆန်းဝင်းသည် ဆေးကုသမှုမရှိခဲ့ခြင်းကြောင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Passportမရှိလို့အဖေကိုဆေးကုသခွင့်မရခဲ့ဘူး |url=https://www.youtube.com/watch?v=oQCw4XNps38&t=42s |work=Media Queen |date=Jun 8, 2022 |language=my}}</ref> သူမ၏ အခွင့်အရေးဖြစ်သော နိုင်ငံမှ ထွက်ခွာခွင့် မရရှိခဲ့ခြင်းအား "တရားမျှတမှုမရှိ" ဟု သူမက စောဒကတက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Burmese OnlyFans star barred from traveling to Bangkok: source |url=https://coconuts.co/yangon/news/burmese-onlyfans-star-barred-from-leaving-country-source/ |work=Coconuts |date=May 19, 2022}}</ref> မီဒီယာ အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် သူမသည် လိင်အသားပေးမော်ဒယ်အဖြစ်မှ ရပ်နားကာ ဆရာဝန်အဖြစ် ပြန်လည်လုပ်ကိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=တည်တည်တံ့တံ့နေပြီး ဆရာဝန် ပြန်လုပ်မယ့် နန်းမွေစံ |url=https://www.facebook.com/watch/?v=690407572046653|work=Myanmar Celebrity |date=9 June 2022 |language=my}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် နန်းမွေစံနှင့်အတူ အခြားမော်ဒယ်တစ်ဦးဖြစ်သော [[သင်ဇာဝင့်ကျော်]]တို့အား မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု ထိခိုက်စေသော လိင်အသားပေး ဓာတ်ပုံနှင့် ဗွီဒီယိုဖိုင်များအား အင်တာနက်တွင် အခကြေးငွေရယူကာ လွှင့်တင်ခဲ့သည့်အတွက် စစ်ကောင်စီက တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။<ref name="arrest">{{cite news |title=သရုပ်ဆောင် မင်းသမီး သင်ဇာဝင့်ကျော်နှင့် မော်ဒယ် နန်းမွေစံတို့ကို စစ်ကောင်စီ အမှုဖွင့် |url=http://burmese.dvb.no/archives/547129 |work=DVB |date=5 August 2022 |language=en}}</ref> နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာဖြစ်သော [[MRTV]]က ထုတ်ပြန်ခဲ့ရာတွင် သူမတို့နှစ်ဦးအား ထောင်ဒဏ် ၁၅ နှစ်အထိ အများဆုံး ချမှတ်နိုင်သော အီလက်ထရောနစ် ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်ရေး ဥပဒေ ပုဒ်မ ၃၃ (က) အရ ဖမ်းဆီးကာ အမှုဖွင့် အရေးယူထားကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref name="arrest"/><ref>{{cite news |last1=Auto |first1=Hermes |title=Top Myanmar models face jail for alleged explicit videos {{!}} The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/top-myanmar-models-face-jail-for-alleged-explicit-videos |work=Straits Times |date=6 August 2022 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Two Myanmar models face up to 15 years in jail for posting 'obscene' videos |url=https://www.wionews.com/world/two-myanmar-models-face-up-to-15-years-in-jail-for-alleged-posting-obscene-videos-504393 |work=WION |date=6 August 2022 |language=en}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} ==အရင်းမြစ်== *{{cite news |title=Can one be sexy in Myanmar? |url=https://www.mmtimes.com/news/can-one-be-sexy-myanmar.html |work=The Myanmar Times |date=10 August 2018 |accessdate=23 July 2020 |archivedate=23 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200723153713/https://www.mmtimes.com/news/can-one-be-sexy-myanmar.html }} * {{cite news |title=Putting on a brave front |url=https://www.mmtimes.com/news/putting-brave-front.html |work=The Myanmar Times |date=19 July 2019 |accessdate=23 July 2020 |archivedate=23 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200723160006/https://www.mmtimes.com/news/putting-brave-front.html }} [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] lghj1uqn2gch7du94f6473226c1dip8 0 208652 1046563 1024916 2026-08-05T10:10:35Z ~2026-41814-05 146143 /* အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ */ 1046563 wikitext text/x-wiki {{Infobox order | name = ပြည်ထောင်စုစည်သူ<br>သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ | title = | image = Order of Pyidaungsu Sithu Thingaha.png | caption = ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များအတွက် အဆောင်အယောင်တံဆိပ် နမူနာပုံ<ref name=":0" /> | image2 = | caption2 = | awarded_by = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] | type = [[သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့]] | established = ၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၈ | country = {{flag|Myanmar}} | ribbon = <!-- [[ဖိုင်:Ordine dell'Unione Birmana - divisione civile (Birmania).png|80px|border]] / [[ဖိုင်:Order of the Union of Burma (Military_Division).jpg|80px|border]] <br /> အရပ်သား / တပ်မတော်သား --> (စာတွင်ရှု့) | motto = | eligibility = | criteria = နိုင်ငံတော်အတွက် ထူးကဲစွာ အမှုထမ်းသူများ နှင့် အကျိုးဆောင်သူများ </br> {{Small|(စွမ်းဆောင်မှု အတိုင်းအတာအရ အဆင့် သတ်မှတ်<ref name=":1"/>)}} | status = | founder = | head_title = | head = | classes = {{unbulleted list | [[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]] | [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]] | [[မဟာသရေစည်သူ]] | [[သရေစည်သူ]] | [[စည်သူဘွဲ့|စည်သူ]] }} | first_induction = | last_induction = | total = | related = |image_size=200px|higher=[[သုဓမ္မသင်္ဂဟ]]}} '''ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ''' ({{lang-en|Order of the Union of Myanmar}}, [[ရောမအက္ခရာ|ရောမ:]] Pyidaungsu Sithu Thingaha) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]မှ ပြည်သူများအားချီးမြှင့်သော အမြင့်ဆုံးဘွဲ့တံဆိပ်တော်များဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှတို့၏ Order of Burma ဘွဲ့ကိုအစားထိုးရန် မြန်မာတို့မှ အသစ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/in-depth-46747952.amp?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16414778295593&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=%251%24s%20%E1%80%99%E1%80%BE&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fin-depth-46747952|title=လွတ်လပ်ရေးခေတ်က လွတ်လပ်ရေးနေ့မှာ ပေးတဲ့ ဘွဲ့တံဆိပ် သင်္ဂဟ}}</ref> သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးများကို အခြားနိုင်ငံရှိ ဂုဏ်ထူးအဆင့်အတန်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ထားခြင်းမရှိ။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတွင် အကောင်းဆုံး အမြင့်ဆုံးဟုထားသော ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများမှာ အခြားမည်သည့် နိုင်ငံများတွင်မဆို အကောင်းဆုံး၊ အမြင့်ဆုံးဟုထားသော ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများနှင့် တန်းတူသည်ဟု ယူဆသည်။ ဘွဲ့ရသူတို့အား ရွှေ ၃ကျပ်သားထက်မနည်း ပါဝင်သော ရွှေတံဆိပ်များ ချီးမြှင့်သည်။ အဆောင်အယောင်တို့ကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်နှင့်အညီ ဝတ်ဆင်ရပေသည်။ နိုင်ငံခြားစိုးရများက ပေးသော ဘွဲ့၊ ဆု၊ တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများကို ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရကပေးသော ဘွဲ့တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများနောက် ပြီးဆုံးမှ တပ်ဆင်ရန် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။<ref>{{Cite Myanmar Encyclopedia|volume=၈|title=ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊ သင်္ဂဟ|pages=၃၉၅-၄၀၁}}</ref><ref name=":0">{{Cite book|title=တိုင်းကျိုးပြည်ဆောင် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ|year=၂၀၁၂|edition=ပထမအကြိမ်၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ်|url=http://www.kbrl.gov.mm/book/download/000793|publication-place=ဖိုတိုလစ်သို ပုံနှိပ်စက်ရုံ|author=သန်းထွန်း(မော်လမြိုင်)|editor=စာပေဗိမာန် မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ် စာတည်းအဖွဲ့|pages=၂၈၄-၂၉၀|series=[[မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း]]|volume=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၁၂)|publisher=စာပေဗိမာန်အဖွဲ့|collaboration=မြန်မာ့ရည်ညွှန်းကျမ်းစီစဉ်ရေးအဖွဲ့|language=မြန်မာဘာသာ|access-date=7 July 2022|archive-date=17 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230117112202/http://www.kbrl.gov.mm/book/download/000793|url-status=dead}}</ref> ထိုဘွဲ့အဆောင်အယောင်တံဆိပ်များကို တစ်ခုထပ်ပို၍တပ်ဆင်ရာတွင် ဖဲကြိုးအတို၊ အရှည်ညှိကာ တံဆိပ်အဆင့်အတန်းအလိုက် အထက်အအောက်အနေအထားဖြင့် ပသာဒရှိစွာ တပ်ဆင်သည်။ ဘွဲ့များကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်းခံရသည့် ပုဂ္ဂိုလ်၏အမည်ရှေ့တွင်ဖော်ပြ၍ ခေါ်ဝေါ် အသုံးပြုရသည်။ ရာထူးနှင့်အမည်ကို တွဲခေါ်ရသော ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ရာထူးနှင့်အမည် ကြားတွင် ဖော်ပြ၍ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရသည်။ ရာထူးနှင့်အမည်တွဲ၍ မခေါ်ရသောပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ဦး၊ ကို၊ ဒေါ်၊ မ ရှေ့တွင်ဖော်ပြ၍ ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရသည်။<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=36773D0AC1B90D794F8E1781E220FD66?lawordSn=10945|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာပြဋ္ဌာန်းချက် ထုတ်ပြန်ခြင်း|author=[[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]၊ [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်]]|accessdate=၂၇.၀၆.၂၀၂၂|quote=အခန်း(၈)၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာ အရည်အချင်းများ|archive-date=26 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220626061907/https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=36773D0AC1B90D794F8E1781E220FD66?lawordSn=10945}}</ref> နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသည် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲအဖြစ်ဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ်အတွင်း ရာထူးအလျောက် သုဓမ္မသင်္ဂဟနှင့် ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟများ၏ အကြီးအမှူးဖြစ်သည့်ပြင် သုဓမ္မသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မဖြစ်၍ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ လည်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသည် တာဝန်ပြီးဆုံးသည့်အခါတွင် ယင်းသည် သုဓမ္မသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူအဖြစ်လည်းကောင်း ဆက်လက်တည်မြဲသည်။ ==အဆင့်များ== [[ဖိုင်:Agga Maha Thray Sithu with neck ribbon.svg|thumb|အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ|180x180px]] [[ဖိုင်:Sado Maha Thray Sithu with neck ribbon.svg|thumb|သတိုးမဟာသရေစည်သူ|180x180px]] [[ဖိုင်:Maha Thray Sithu with Neck Ribbon.svg|thumb|မဟာသရေစည်သူ|180x180px]] [[ဖိုင်:Thray Sithu with Neck ribbon.svg|thumb|သရေစည်သူ|180x180px]] [[ဖိုင်:Sithu with neck ribbon.svg|thumb|စည်သူ|180x180px]] ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် အဆင့် ၅ ဆင့်ရှိသည် - # [[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]] # [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]] # [[မဟာသရေစည်သူ]] # [[သရေစည်သူ]] # [[စည်သူဘွဲ့|စည်သူ]] ==ဘွဲ့ရရှိသူများ== {{incomplete list}} ===အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- | [[စဝ်ရွှေသိုက်]] || ၁၃၆၀ || |- | [[ဘဦး]] || ၁၉၅၅ || |- | [[မန်းဝင်းမောင်]] || ? || |- | [[ဦးနု]] || ၂၀၂၂ || |- | [[ဆာဟူးဘတ်ရန့်စ်]] || ? || |- | [[လော့ဒ်အော့ဂ်မိုး]] || ၁၉၅၆ || |- | [[ဖီးမာရယ်ဆရစ်]] || ? || |- | [[သိန်းစိန်]] || ၂၀၁၁ || |- | [[လူကာရှန်ကို]] || ? || |- | [[ဦးနေဝင်း]] || ၂၀၂၂ || |- | [[စန်းယု]] || ၂၀၂၂ || |- | [[စောမောင်]] || ၂၀၂၂ || |- | [[သန်းရွှေ]] || ၂၀၂၂ || |- | [[မင်းအောင်လှိုင်]] || ၂၀၂၆ || |- |} ===သတိုးမဟာသရေစည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- | || || |} ===မဟာသရေစည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- | [[ဦးသန့်]] || ၁၉၆၁ || |- | [[ခင်မောင်ဖြူ]] || ၁၉၆၁ || |- | [[မောင်ဘို]]|| ၂၀၁၂ || |- | သူရ[[တင်ဦး]] || ၂၀၁၂ || |- | [[မင်းအောင်လှိုင်]]|| ၂၀၁၂ || |- | [[အောင်ကြီး]] || ၁၉၆၂ || |} ===သရေစည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- |ဗိုလ်မှူးချုပ် [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စန်းယု]] | | |- | သီဟသူရ သူရ စစ်မောင် || ၂၀၁၂ || *သီဟသူရဘွဲ့ ၊ သူရဘွဲ့ နှစ်မျိုးလုံး ရရှိထားပြီးသူဖြစ်သည်။{{Citation needed|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁}} |- | [[ကျော်သန်း]]|| ၂၀၁၂ || |- |အောင်ကိုဝင်း |၂၀၂၀ | |- |[[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] |၂၀၂၁<ref>{{Cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/16009|title=(၇၄) နှစ်မြောက် လွတ်လပ်ရေးနေ့ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့အပ်နှင်းခြင်းအခမ်းအနား ကျင်းပ}}</ref> | |- |} ===စည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- | [[ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/ask-100-niipripiiphcsnny-anupnnyaasmaattcuue-kiupmmu-siumhutt-mnmaaruprngraapnny|title=အသက် ၁၀၀ နီးပါးရှိပြီဖြစ်သည့် အနုပညာသမားတစ်ဦး၏ ကြိုးပမ်းမှု သို့မဟုတ် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ရာပြည့် ဂုဏ်ပြုသီချင်းရေးဖွဲ့နေသည့် စည်သူ ဒေါက်တာ ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်|access-date=6 January 2022|archive-date=29 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200129042447/https://www.mdn.gov.mm/my/ask-100-niipripiiphcsnny-anupnnyaasmaattcuue-kiupmmu-siumhutt-mnmaaruprngraapnny}}</ref>||၂၀၁၂|| |- | [[တင်တင်မြ]] || ၂၀၁၂ || အဆိုတော် |- | [[ခင်မောင်ညွန့်]]|| ၂၀၁၂ || |- | စန်းယဉ် || ၂၀၁၂ || |- | ဒေါက်တာကျော်စိန် || ၂၀၁၂ || |- | [[ကြည်စိုးထွန်း]] || ၂၀၁၂ || |- | [[မြင့်မြင့်ခင်]] || ၂၀၁၂ || |- | ရွှေနန်းတင် || ၂၀၁၂ || |- | ဦးအောင်ချစ်မင်း || ၂၀၁၉ || |- |- | ဦးစောဇင်အောင် || ၂၀၁၉ || |} ==အခြားကြည့်ရန်== * [[သုဓမ္မသင်္ဂဟ]] * [[စလွယ်]] ==ကိုးကား== {{reflist}} === ရင်းမြစ် === * http://www.mrtv3.net.mm/newpaper/51newsn.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040110221126/http://www.mrtv3.net.mm/newpaper/51newsn.pdf |date=10 January 2004 }} {{Orders, decorations, and medals of Myanmar}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ အဆောင်အယောင်၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့များ| ]] qo0wjaq5ypwqa6vb3fh1s7okklgifto 1046564 1046563 2026-08-05T10:29:12Z ~2026-41814-05 146143 /* သတိုးမဟာသရေစည်သူ */ 1046564 wikitext text/x-wiki {{Infobox order | name = ပြည်ထောင်စုစည်သူ<br>သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ | title = | image = Order of Pyidaungsu Sithu Thingaha.png | caption = ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များအတွက် အဆောင်အယောင်တံဆိပ် နမူနာပုံ<ref name=":0" /> | image2 = | caption2 = | awarded_by = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] | type = [[သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့]] | established = ၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၈ | country = {{flag|Myanmar}} | ribbon = <!-- [[ဖိုင်:Ordine dell'Unione Birmana - divisione civile (Birmania).png|80px|border]] / [[ဖိုင်:Order of the Union of Burma (Military_Division).jpg|80px|border]] <br /> အရပ်သား / တပ်မတော်သား --> (စာတွင်ရှု့) | motto = | eligibility = | criteria = နိုင်ငံတော်အတွက် ထူးကဲစွာ အမှုထမ်းသူများ နှင့် အကျိုးဆောင်သူများ </br> {{Small|(စွမ်းဆောင်မှု အတိုင်းအတာအရ အဆင့် သတ်မှတ်<ref name=":1"/>)}} | status = | founder = | head_title = | head = | classes = {{unbulleted list | [[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]] | [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]] | [[မဟာသရေစည်သူ]] | [[သရေစည်သူ]] | [[စည်သူဘွဲ့|စည်သူ]] }} | first_induction = | last_induction = | total = | related = |image_size=200px|higher=[[သုဓမ္မသင်္ဂဟ]]}} '''ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ''' ({{lang-en|Order of the Union of Myanmar}}, [[ရောမအက္ခရာ|ရောမ:]] Pyidaungsu Sithu Thingaha) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]မှ ပြည်သူများအားချီးမြှင့်သော အမြင့်ဆုံးဘွဲ့တံဆိပ်တော်များဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှတို့၏ Order of Burma ဘွဲ့ကိုအစားထိုးရန် မြန်မာတို့မှ အသစ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/in-depth-46747952.amp?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16414778295593&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=%251%24s%20%E1%80%99%E1%80%BE&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fin-depth-46747952|title=လွတ်လပ်ရေးခေတ်က လွတ်လပ်ရေးနေ့မှာ ပေးတဲ့ ဘွဲ့တံဆိပ် သင်္ဂဟ}}</ref> သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးများကို အခြားနိုင်ငံရှိ ဂုဏ်ထူးအဆင့်အတန်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ထားခြင်းမရှိ။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတွင် အကောင်းဆုံး အမြင့်ဆုံးဟုထားသော ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများမှာ အခြားမည်သည့် နိုင်ငံများတွင်မဆို အကောင်းဆုံး၊ အမြင့်ဆုံးဟုထားသော ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများနှင့် တန်းတူသည်ဟု ယူဆသည်။ ဘွဲ့ရသူတို့အား ရွှေ ၃ကျပ်သားထက်မနည်း ပါဝင်သော ရွှေတံဆိပ်များ ချီးမြှင့်သည်။ အဆောင်အယောင်တို့ကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်နှင့်အညီ ဝတ်ဆင်ရပေသည်။ နိုင်ငံခြားစိုးရများက ပေးသော ဘွဲ့၊ ဆု၊ တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများကို ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရကပေးသော ဘွဲ့တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများနောက် ပြီးဆုံးမှ တပ်ဆင်ရန် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။<ref>{{Cite Myanmar Encyclopedia|volume=၈|title=ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊ သင်္ဂဟ|pages=၃၉၅-၄၀၁}}</ref><ref name=":0">{{Cite book|title=တိုင်းကျိုးပြည်ဆောင် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ|year=၂၀၁၂|edition=ပထမအကြိမ်၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ်|url=http://www.kbrl.gov.mm/book/download/000793|publication-place=ဖိုတိုလစ်သို ပုံနှိပ်စက်ရုံ|author=သန်းထွန်း(မော်လမြိုင်)|editor=စာပေဗိမာန် မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ် စာတည်းအဖွဲ့|pages=၂၈၄-၂၉၀|series=[[မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း]]|volume=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၁၂)|publisher=စာပေဗိမာန်အဖွဲ့|collaboration=မြန်မာ့ရည်ညွှန်းကျမ်းစီစဉ်ရေးအဖွဲ့|language=မြန်မာဘာသာ|access-date=7 July 2022|archive-date=17 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230117112202/http://www.kbrl.gov.mm/book/download/000793|url-status=dead}}</ref> ထိုဘွဲ့အဆောင်အယောင်တံဆိပ်များကို တစ်ခုထပ်ပို၍တပ်ဆင်ရာတွင် ဖဲကြိုးအတို၊ အရှည်ညှိကာ တံဆိပ်အဆင့်အတန်းအလိုက် အထက်အအောက်အနေအထားဖြင့် ပသာဒရှိစွာ တပ်ဆင်သည်။ ဘွဲ့များကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်းခံရသည့် ပုဂ္ဂိုလ်၏အမည်ရှေ့တွင်ဖော်ပြ၍ ခေါ်ဝေါ် အသုံးပြုရသည်။ ရာထူးနှင့်အမည်ကို တွဲခေါ်ရသော ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ရာထူးနှင့်အမည် ကြားတွင် ဖော်ပြ၍ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရသည်။ ရာထူးနှင့်အမည်တွဲ၍ မခေါ်ရသောပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ဦး၊ ကို၊ ဒေါ်၊ မ ရှေ့တွင်ဖော်ပြ၍ ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရသည်။<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=36773D0AC1B90D794F8E1781E220FD66?lawordSn=10945|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာပြဋ္ဌာန်းချက် ထုတ်ပြန်ခြင်း|author=[[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]၊ [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်]]|accessdate=၂၇.၀၆.၂၀၂၂|quote=အခန်း(၈)၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာ အရည်အချင်းများ|archive-date=26 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220626061907/https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=36773D0AC1B90D794F8E1781E220FD66?lawordSn=10945}}</ref> နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသည် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲအဖြစ်ဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ်အတွင်း ရာထူးအလျောက် သုဓမ္မသင်္ဂဟနှင့် ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟများ၏ အကြီးအမှူးဖြစ်သည့်ပြင် သုဓမ္မသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မဖြစ်၍ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ လည်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသည် တာဝန်ပြီးဆုံးသည့်အခါတွင် ယင်းသည် သုဓမ္မသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူအဖြစ်လည်းကောင်း ဆက်လက်တည်မြဲသည်။ ==အဆင့်များ== [[ဖိုင်:Agga Maha Thray Sithu with neck ribbon.svg|thumb|အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ|180x180px]] [[ဖိုင်:Sado Maha Thray Sithu with neck ribbon.svg|thumb|သတိုးမဟာသရေစည်သူ|180x180px]] [[ဖိုင်:Maha Thray Sithu with Neck Ribbon.svg|thumb|မဟာသရေစည်သူ|180x180px]] [[ဖိုင်:Thray Sithu with Neck ribbon.svg|thumb|သရေစည်သူ|180x180px]] [[ဖိုင်:Sithu with neck ribbon.svg|thumb|စည်သူ|180x180px]] ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် အဆင့် ၅ ဆင့်ရှိသည် - # [[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]] # [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]] # [[မဟာသရေစည်သူ]] # [[သရေစည်သူ]] # [[စည်သူဘွဲ့|စည်သူ]] ==ဘွဲ့ရရှိသူများ== {{incomplete list}} ===အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- | [[စဝ်ရွှေသိုက်]] || ၁၃၆၀ || |- | [[ဘဦး]] || ၁၉၅၅ || |- | [[မန်းဝင်းမောင်]] || ? || |- | [[ဦးနု]] || ၂၀၂၂ || |- | [[ဆာဟူးဘတ်ရန့်စ်]] || ? || |- | [[လော့ဒ်အော့ဂ်မိုး]] || ၁၉၅၆ || |- | [[ဖီးမာရယ်ဆရစ်]] || ? || |- | [[သိန်းစိန်]] || ၂၀၁၁ || |- | [[လူကာရှန်ကို]] || ? || |- | [[ဦးနေဝင်း]] || ၂၀၂၂ || |- | [[စန်းယု]] || ၂၀၂၂ || |- | [[စောမောင်]] || ၂၀၂၂ || |- | [[သန်းရွှေ]] || ၂၀၂၂ || |- | [[မင်းအောင်လှိုင်]] || ၂၀၂၆ || |- |} ===သတိုးမဟာသရေစည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- | [[စဝ်ရွှေသိုက်]] || ? || |- | [[စဝ်ဟုံဖ]] || ? || |- | [[ဦးလွန်းဘော်]] || ? || |- | [[ဦးကြင်]] (I.C.S) || ? || |- | [[ဦးချန်ထွန်းအောင်]] || ၁၉၅၅ || |- | [[ဦးဝင်း]] || ? || |- | [[ဦးချန်ထွန်း]] || ၁၉၅၅ || |- | [[ဦးဝမ္မသူးမောင်]] || ? || |- | [[ဦးကာစီ]] || ? || |- | [[ဦးမြင့်သိန်း]] || ? || |- | [[စမစ်ဒွန်း]] || ? || |- | [[ဦးသိမ်းမောင်]] || ? || |- | [[မာရှယ်ချင်ယီ]] || ၁၉၆၁ || |- | [[ဦးဘဂျမ်း]] || ? || |- | [[ဒူဝါဇန်ထဇင်]] || ? || |- | [[မင်းအောင်လှိုင်]] || ၂၀၂၂ || |- | [[မောင်အေး]] || ၂၀၂၆ || |- |} ===မဟာသရေစည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- | [[ဦးသန့်]] || ၁၉၆၁ || |- | [[ခင်မောင်ဖြူ]] || ၁၉၆၁ || |- | [[မောင်ဘို]]|| ၂၀၁၂ || |- | သူရ[[တင်ဦး]] || ၂၀၁၂ || |- | [[မင်းအောင်လှိုင်]]|| ၂၀၁၂ || |- | [[အောင်ကြီး]] || ၁၉၆၂ || |} ===သရေစည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- |ဗိုလ်မှူးချုပ် [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စန်းယု]] | | |- | သီဟသူရ သူရ စစ်မောင် || ၂၀၁၂ || *သီဟသူရဘွဲ့ ၊ သူရဘွဲ့ နှစ်မျိုးလုံး ရရှိထားပြီးသူဖြစ်သည်။{{Citation needed|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁}} |- | [[ကျော်သန်း]]|| ၂၀၁၂ || |- |အောင်ကိုဝင်း |၂၀၂၀ | |- |[[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] |၂၀၂၁<ref>{{Cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/16009|title=(၇၄) နှစ်မြောက် လွတ်လပ်ရေးနေ့ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့အပ်နှင်းခြင်းအခမ်းအနား ကျင်းပ}}</ref> | |- |} ===စည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- | [[ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/ask-100-niipripiiphcsnny-anupnnyaasmaattcuue-kiupmmu-siumhutt-mnmaaruprngraapnny|title=အသက် ၁၀၀ နီးပါးရှိပြီဖြစ်သည့် အနုပညာသမားတစ်ဦး၏ ကြိုးပမ်းမှု သို့မဟုတ် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ရာပြည့် ဂုဏ်ပြုသီချင်းရေးဖွဲ့နေသည့် စည်သူ ဒေါက်တာ ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်|access-date=6 January 2022|archive-date=29 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200129042447/https://www.mdn.gov.mm/my/ask-100-niipripiiphcsnny-anupnnyaasmaattcuue-kiupmmu-siumhutt-mnmaaruprngraapnny}}</ref>||၂၀၁၂|| |- | [[တင်တင်မြ]] || ၂၀၁၂ || အဆိုတော် |- | [[ခင်မောင်ညွန့်]]|| ၂၀၁၂ || |- | စန်းယဉ် || ၂၀၁၂ || |- | ဒေါက်တာကျော်စိန် || ၂၀၁၂ || |- | [[ကြည်စိုးထွန်း]] || ၂၀၁၂ || |- | [[မြင့်မြင့်ခင်]] || ၂၀၁၂ || |- | ရွှေနန်းတင် || ၂၀၁၂ || |- | ဦးအောင်ချစ်မင်း || ၂၀၁၉ || |- |- | ဦးစောဇင်အောင် || ၂၀၁၉ || |} ==အခြားကြည့်ရန်== * [[သုဓမ္မသင်္ဂဟ]] * [[စလွယ်]] ==ကိုးကား== {{reflist}} === ရင်းမြစ် === * http://www.mrtv3.net.mm/newpaper/51newsn.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040110221126/http://www.mrtv3.net.mm/newpaper/51newsn.pdf |date=10 January 2004 }} {{Orders, decorations, and medals of Myanmar}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ အဆောင်အယောင်၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့များ| ]] o9fx0cnyr7fq1ao09zdn2cst8hqauri 1046565 1046564 2026-08-05T10:31:29Z ~2026-41814-05 146143 /* သတိုးမဟာသရေစည်သူ */ 1046565 wikitext text/x-wiki {{Infobox order | name = ပြည်ထောင်စုစည်သူ<br>သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ | title = | image = Order of Pyidaungsu Sithu Thingaha.png | caption = ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များအတွက် အဆောင်အယောင်တံဆိပ် နမူနာပုံ<ref name=":0" /> | image2 = | caption2 = | awarded_by = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] | type = [[သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့]] | established = ၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၈ | country = {{flag|Myanmar}} | ribbon = <!-- [[ဖိုင်:Ordine dell'Unione Birmana - divisione civile (Birmania).png|80px|border]] / [[ဖိုင်:Order of the Union of Burma (Military_Division).jpg|80px|border]] <br /> အရပ်သား / တပ်မတော်သား --> (စာတွင်ရှု့) | motto = | eligibility = | criteria = နိုင်ငံတော်အတွက် ထူးကဲစွာ အမှုထမ်းသူများ နှင့် အကျိုးဆောင်သူများ </br> {{Small|(စွမ်းဆောင်မှု အတိုင်းအတာအရ အဆင့် သတ်မှတ်<ref name=":1"/>)}} | status = | founder = | head_title = | head = | classes = {{unbulleted list | [[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]] | [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]] | [[မဟာသရေစည်သူ]] | [[သရေစည်သူ]] | [[စည်သူဘွဲ့|စည်သူ]] }} | first_induction = | last_induction = | total = | related = |image_size=200px|higher=[[သုဓမ္မသင်္ဂဟ]]}} '''ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ''' ({{lang-en|Order of the Union of Myanmar}}, [[ရောမအက္ခရာ|ရောမ:]] Pyidaungsu Sithu Thingaha) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]မှ ပြည်သူများအားချီးမြှင့်သော အမြင့်ဆုံးဘွဲ့တံဆိပ်တော်များဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှတို့၏ Order of Burma ဘွဲ့ကိုအစားထိုးရန် မြန်မာတို့မှ အသစ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/in-depth-46747952.amp?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16414778295593&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=%251%24s%20%E1%80%99%E1%80%BE&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fin-depth-46747952|title=လွတ်လပ်ရေးခေတ်က လွတ်လပ်ရေးနေ့မှာ ပေးတဲ့ ဘွဲ့တံဆိပ် သင်္ဂဟ}}</ref> သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးများကို အခြားနိုင်ငံရှိ ဂုဏ်ထူးအဆင့်အတန်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ထားခြင်းမရှိ။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတွင် အကောင်းဆုံး အမြင့်ဆုံးဟုထားသော ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများမှာ အခြားမည်သည့် နိုင်ငံများတွင်မဆို အကောင်းဆုံး၊ အမြင့်ဆုံးဟုထားသော ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများနှင့် တန်းတူသည်ဟု ယူဆသည်။ ဘွဲ့ရသူတို့အား ရွှေ ၃ကျပ်သားထက်မနည်း ပါဝင်သော ရွှေတံဆိပ်များ ချီးမြှင့်သည်။ အဆောင်အယောင်တို့ကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်နှင့်အညီ ဝတ်ဆင်ရပေသည်။ နိုင်ငံခြားစိုးရများက ပေးသော ဘွဲ့၊ ဆု၊ တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများကို ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရကပေးသော ဘွဲ့တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများနောက် ပြီးဆုံးမှ တပ်ဆင်ရန် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။<ref>{{Cite Myanmar Encyclopedia|volume=၈|title=ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊ သင်္ဂဟ|pages=၃၉၅-၄၀၁}}</ref><ref name=":0">{{Cite book|title=တိုင်းကျိုးပြည်ဆောင် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ|year=၂၀၁၂|edition=ပထမအကြိမ်၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ်|url=http://www.kbrl.gov.mm/book/download/000793|publication-place=ဖိုတိုလစ်သို ပုံနှိပ်စက်ရုံ|author=သန်းထွန်း(မော်လမြိုင်)|editor=စာပေဗိမာန် မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ် စာတည်းအဖွဲ့|pages=၂၈၄-၂၉၀|series=[[မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း]]|volume=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၁၂)|publisher=စာပေဗိမာန်အဖွဲ့|collaboration=မြန်မာ့ရည်ညွှန်းကျမ်းစီစဉ်ရေးအဖွဲ့|language=မြန်မာဘာသာ|access-date=7 July 2022|archive-date=17 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230117112202/http://www.kbrl.gov.mm/book/download/000793|url-status=dead}}</ref> ထိုဘွဲ့အဆောင်အယောင်တံဆိပ်များကို တစ်ခုထပ်ပို၍တပ်ဆင်ရာတွင် ဖဲကြိုးအတို၊ အရှည်ညှိကာ တံဆိပ်အဆင့်အတန်းအလိုက် အထက်အအောက်အနေအထားဖြင့် ပသာဒရှိစွာ တပ်ဆင်သည်။ ဘွဲ့များကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်းခံရသည့် ပုဂ္ဂိုလ်၏အမည်ရှေ့တွင်ဖော်ပြ၍ ခေါ်ဝေါ် အသုံးပြုရသည်။ ရာထူးနှင့်အမည်ကို တွဲခေါ်ရသော ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ရာထူးနှင့်အမည် ကြားတွင် ဖော်ပြ၍ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရသည်။ ရာထူးနှင့်အမည်တွဲ၍ မခေါ်ရသောပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ဦး၊ ကို၊ ဒေါ်၊ မ ရှေ့တွင်ဖော်ပြ၍ ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရသည်။<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=36773D0AC1B90D794F8E1781E220FD66?lawordSn=10945|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာပြဋ္ဌာန်းချက် ထုတ်ပြန်ခြင်း|author=[[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]၊ [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်]]|accessdate=၂၇.၀၆.၂၀၂၂|quote=အခန်း(၈)၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာ အရည်အချင်းများ|archive-date=26 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220626061907/https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=36773D0AC1B90D794F8E1781E220FD66?lawordSn=10945}}</ref> နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသည် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲအဖြစ်ဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ်အတွင်း ရာထူးအလျောက် သုဓမ္မသင်္ဂဟနှင့် ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟများ၏ အကြီးအမှူးဖြစ်သည့်ပြင် သုဓမ္မသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မဖြစ်၍ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ လည်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသည် တာဝန်ပြီးဆုံးသည့်အခါတွင် ယင်းသည် သုဓမ္မသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူအဖြစ်လည်းကောင်း ဆက်လက်တည်မြဲသည်။ ==အဆင့်များ== [[ဖိုင်:Agga Maha Thray Sithu with neck ribbon.svg|thumb|အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ|180x180px]] [[ဖိုင်:Sado Maha Thray Sithu with neck ribbon.svg|thumb|သတိုးမဟာသရေစည်သူ|180x180px]] [[ဖိုင်:Maha Thray Sithu with Neck Ribbon.svg|thumb|မဟာသရေစည်သူ|180x180px]] [[ဖိုင်:Thray Sithu with Neck ribbon.svg|thumb|သရေစည်သူ|180x180px]] [[ဖိုင်:Sithu with neck ribbon.svg|thumb|စည်သူ|180x180px]] ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် အဆင့် ၅ ဆင့်ရှိသည် - # [[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]] # [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]] # [[မဟာသရေစည်သူ]] # [[သရေစည်သူ]] # [[စည်သူဘွဲ့|စည်သူ]] ==ဘွဲ့ရရှိသူများ== {{incomplete list}} ===အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- | [[စဝ်ရွှေသိုက်]] || ၁၃၆၀ || |- | [[ဘဦး]] || ၁၉၅၅ || |- | [[မန်းဝင်းမောင်]] || ? || |- | [[ဦးနု]] || ၂၀၂၂ || |- | [[ဆာဟူးဘတ်ရန့်စ်]] || ? || |- | [[လော့ဒ်အော့ဂ်မိုး]] || ၁၉၅၆ || |- | [[ဖီးမာရယ်ဆရစ်]] || ? || |- | [[သိန်းစိန်]] || ၂၀၁၁ || |- | [[လူကာရှန်ကို]] || ? || |- | [[ဦးနေဝင်း]] || ၂၀၂၂ || |- | [[စန်းယု]] || ၂၀၂၂ || |- | [[စောမောင်]] || ၂၀၂၂ || |- | [[သန်းရွှေ]] || ၂၀၂၂ || |- | [[မင်းအောင်လှိုင်]] || ၂၀၂၆ || |- |} ===သတိုးမဟာသရေစည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- | [[စဝ်ရွှေသိုက်]] || ? || |- | [[စဝ်ဟုံဖ]] || ? || |- | [[ဦးလွန်းဘော်]] || ? || |- | [[ဦးကြင်]] (I.C.S) || ? || |- | [[ဦးချန်ထွန်းအောင်]] || ၁၉၅၅ || |- | [[ဦးဝင်း]] || ? || |- | [[ဦးချန်ထွန်း]] || ၁၉၅၅ || |- | [[ဦးဝမ္မသူးမောင်]] || ? || |- | [[ဦးကာစီ]] || ? || |- | [[ဦးမြင့်သိန်း]] || ? || |- | [[စမစ်ဒွန်း]] || ? || |- | [[သိမ်းမောင်၊ ဦး (တရားဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း)|ဒေါက်တာ ဦးသိမ်းမောင်]] || ? || |- | [[မာရှယ်ချင်ယီ]] || ၁၉၆၁ || |- | [[ဦးဘဂျမ်း]] || ? || |- | [[ဒူဝါဇန်ထဇင်]] || ? || |- | [[မင်းအောင်လှိုင်]] || ၂၀၂၂ || |- | [[မောင်အေး]] || ၂၀၂၆ || |- |} ===မဟာသရေစည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- | [[ဦးသန့်]] || ၁၉၆၁ || |- | [[ခင်မောင်ဖြူ]] || ၁၉၆၁ || |- | [[မောင်ဘို]]|| ၂၀၁၂ || |- | သူရ[[တင်ဦး]] || ၂၀၁၂ || |- | [[မင်းအောင်လှိုင်]]|| ၂၀၁၂ || |- | [[အောင်ကြီး]] || ၁၉၆၂ || |} ===သရေစည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- |ဗိုလ်မှူးချုပ် [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စန်းယု]] | | |- | သီဟသူရ သူရ စစ်မောင် || ၂၀၁၂ || *သီဟသူရဘွဲ့ ၊ သူရဘွဲ့ နှစ်မျိုးလုံး ရရှိထားပြီးသူဖြစ်သည်။{{Citation needed|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁}} |- | [[ကျော်သန်း]]|| ၂၀၁၂ || |- |အောင်ကိုဝင်း |၂၀၂၀ | |- |[[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] |၂၀၂၁<ref>{{Cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/16009|title=(၇၄) နှစ်မြောက် လွတ်လပ်ရေးနေ့ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့အပ်နှင်းခြင်းအခမ်းအနား ကျင်းပ}}</ref> | |- |} ===စည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- | [[ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/ask-100-niipripiiphcsnny-anupnnyaasmaattcuue-kiupmmu-siumhutt-mnmaaruprngraapnny|title=အသက် ၁၀၀ နီးပါးရှိပြီဖြစ်သည့် အနုပညာသမားတစ်ဦး၏ ကြိုးပမ်းမှု သို့မဟုတ် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ရာပြည့် ဂုဏ်ပြုသီချင်းရေးဖွဲ့နေသည့် စည်သူ ဒေါက်တာ ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်|access-date=6 January 2022|archive-date=29 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200129042447/https://www.mdn.gov.mm/my/ask-100-niipripiiphcsnny-anupnnyaasmaattcuue-kiupmmu-siumhutt-mnmaaruprngraapnny}}</ref>||၂၀၁၂|| |- | [[တင်တင်မြ]] || ၂၀၁၂ || အဆိုတော် |- | [[ခင်မောင်ညွန့်]]|| ၂၀၁၂ || |- | စန်းယဉ် || ၂၀၁၂ || |- | ဒေါက်တာကျော်စိန် || ၂၀၁၂ || |- | [[ကြည်စိုးထွန်း]] || ၂၀၁၂ || |- | [[မြင့်မြင့်ခင်]] || ၂၀၁၂ || |- | ရွှေနန်းတင် || ၂၀၁၂ || |- | ဦးအောင်ချစ်မင်း || ၂၀၁၉ || |- |- | ဦးစောဇင်အောင် || ၂၀၁၉ || |} ==အခြားကြည့်ရန်== * [[သုဓမ္မသင်္ဂဟ]] * [[စလွယ်]] ==ကိုးကား== {{reflist}} === ရင်းမြစ် === * http://www.mrtv3.net.mm/newpaper/51newsn.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040110221126/http://www.mrtv3.net.mm/newpaper/51newsn.pdf |date=10 January 2004 }} {{Orders, decorations, and medals of Myanmar}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ အဆောင်အယောင်၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့များ| ]] auyk0t2asuejqrfyhgqllxra7evgi6z 1046566 1046565 2026-08-05T10:35:10Z ~2026-41814-05 146143 /* သတိုးမဟာသရေစည်သူ */ 1046566 wikitext text/x-wiki {{Infobox order | name = ပြည်ထောင်စုစည်သူ<br>သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ | title = | image = Order of Pyidaungsu Sithu Thingaha.png | caption = ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များအတွက် အဆောင်အယောင်တံဆိပ် နမူနာပုံ<ref name=":0" /> | image2 = | caption2 = | awarded_by = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] | type = [[သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့]] | established = ၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၈ | country = {{flag|Myanmar}} | ribbon = <!-- [[ဖိုင်:Ordine dell'Unione Birmana - divisione civile (Birmania).png|80px|border]] / [[ဖိုင်:Order of the Union of Burma (Military_Division).jpg|80px|border]] <br /> အရပ်သား / တပ်မတော်သား --> (စာတွင်ရှု့) | motto = | eligibility = | criteria = နိုင်ငံတော်အတွက် ထူးကဲစွာ အမှုထမ်းသူများ နှင့် အကျိုးဆောင်သူများ </br> {{Small|(စွမ်းဆောင်မှု အတိုင်းအတာအရ အဆင့် သတ်မှတ်<ref name=":1"/>)}} | status = | founder = | head_title = | head = | classes = {{unbulleted list | [[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]] | [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]] | [[မဟာသရေစည်သူ]] | [[သရေစည်သူ]] | [[စည်သူဘွဲ့|စည်သူ]] }} | first_induction = | last_induction = | total = | related = |image_size=200px|higher=[[သုဓမ္မသင်္ဂဟ]]}} '''ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ''' ({{lang-en|Order of the Union of Myanmar}}, [[ရောမအက္ခရာ|ရောမ:]] Pyidaungsu Sithu Thingaha) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]မှ ပြည်သူများအားချီးမြှင့်သော အမြင့်ဆုံးဘွဲ့တံဆိပ်တော်များဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှတို့၏ Order of Burma ဘွဲ့ကိုအစားထိုးရန် မြန်မာတို့မှ အသစ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/in-depth-46747952.amp?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16414778295593&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=%251%24s%20%E1%80%99%E1%80%BE&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fin-depth-46747952|title=လွတ်လပ်ရေးခေတ်က လွတ်လပ်ရေးနေ့မှာ ပေးတဲ့ ဘွဲ့တံဆိပ် သင်္ဂဟ}}</ref> သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးများကို အခြားနိုင်ငံရှိ ဂုဏ်ထူးအဆင့်အတန်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ထားခြင်းမရှိ။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတွင် အကောင်းဆုံး အမြင့်ဆုံးဟုထားသော ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများမှာ အခြားမည်သည့် နိုင်ငံများတွင်မဆို အကောင်းဆုံး၊ အမြင့်ဆုံးဟုထားသော ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများနှင့် တန်းတူသည်ဟု ယူဆသည်။ ဘွဲ့ရသူတို့အား ရွှေ ၃ကျပ်သားထက်မနည်း ပါဝင်သော ရွှေတံဆိပ်များ ချီးမြှင့်သည်။ အဆောင်အယောင်တို့ကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်နှင့်အညီ ဝတ်ဆင်ရပေသည်။ နိုင်ငံခြားစိုးရများက ပေးသော ဘွဲ့၊ ဆု၊ တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများကို ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရကပေးသော ဘွဲ့တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများနောက် ပြီးဆုံးမှ တပ်ဆင်ရန် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။<ref>{{Cite Myanmar Encyclopedia|volume=၈|title=ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊ သင်္ဂဟ|pages=၃၉၅-၄၀၁}}</ref><ref name=":0">{{Cite book|title=တိုင်းကျိုးပြည်ဆောင် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ|year=၂၀၁၂|edition=ပထမအကြိမ်၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ်|url=http://www.kbrl.gov.mm/book/download/000793|publication-place=ဖိုတိုလစ်သို ပုံနှိပ်စက်ရုံ|author=သန်းထွန်း(မော်လမြိုင်)|editor=စာပေဗိမာန် မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ် စာတည်းအဖွဲ့|pages=၂၈၄-၂၉၀|series=[[မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း]]|volume=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၁၂)|publisher=စာပေဗိမာန်အဖွဲ့|collaboration=မြန်မာ့ရည်ညွှန်းကျမ်းစီစဉ်ရေးအဖွဲ့|language=မြန်မာဘာသာ|access-date=7 July 2022|archive-date=17 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230117112202/http://www.kbrl.gov.mm/book/download/000793|url-status=dead}}</ref> ထိုဘွဲ့အဆောင်အယောင်တံဆိပ်များကို တစ်ခုထပ်ပို၍တပ်ဆင်ရာတွင် ဖဲကြိုးအတို၊ အရှည်ညှိကာ တံဆိပ်အဆင့်အတန်းအလိုက် အထက်အအောက်အနေအထားဖြင့် ပသာဒရှိစွာ တပ်ဆင်သည်။ ဘွဲ့များကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်းခံရသည့် ပုဂ္ဂိုလ်၏အမည်ရှေ့တွင်ဖော်ပြ၍ ခေါ်ဝေါ် အသုံးပြုရသည်။ ရာထူးနှင့်အမည်ကို တွဲခေါ်ရသော ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ရာထူးနှင့်အမည် ကြားတွင် ဖော်ပြ၍ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရသည်။ ရာထူးနှင့်အမည်တွဲ၍ မခေါ်ရသောပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ဦး၊ ကို၊ ဒေါ်၊ မ ရှေ့တွင်ဖော်ပြ၍ ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရသည်။<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=36773D0AC1B90D794F8E1781E220FD66?lawordSn=10945|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာပြဋ္ဌာန်းချက် ထုတ်ပြန်ခြင်း|author=[[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]၊ [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်]]|accessdate=၂၇.၀၆.၂၀၂၂|quote=အခန်း(၈)၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာ အရည်အချင်းများ|archive-date=26 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220626061907/https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=36773D0AC1B90D794F8E1781E220FD66?lawordSn=10945}}</ref> နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသည် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲအဖြစ်ဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ်အတွင်း ရာထူးအလျောက် သုဓမ္မသင်္ဂဟနှင့် ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟများ၏ အကြီးအမှူးဖြစ်သည့်ပြင် သုဓမ္မသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မဖြစ်၍ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ လည်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသည် တာဝန်ပြီးဆုံးသည့်အခါတွင် ယင်းသည် သုဓမ္မသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူအဖြစ်လည်းကောင်း ဆက်လက်တည်မြဲသည်။ ==အဆင့်များ== [[ဖိုင်:Agga Maha Thray Sithu with neck ribbon.svg|thumb|အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ|180x180px]] [[ဖိုင်:Sado Maha Thray Sithu with neck ribbon.svg|thumb|သတိုးမဟာသရေစည်သူ|180x180px]] [[ဖိုင်:Maha Thray Sithu with Neck Ribbon.svg|thumb|မဟာသရေစည်သူ|180x180px]] [[ဖိုင်:Thray Sithu with Neck ribbon.svg|thumb|သရေစည်သူ|180x180px]] [[ဖိုင်:Sithu with neck ribbon.svg|thumb|စည်သူ|180x180px]] ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် အဆင့် ၅ ဆင့်ရှိသည် - # [[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]] # [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]] # [[မဟာသရေစည်သူ]] # [[သရေစည်သူ]] # [[စည်သူဘွဲ့|စည်သူ]] ==ဘွဲ့ရရှိသူများ== {{incomplete list}} ===အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- | [[စဝ်ရွှေသိုက်]] || ၁၃၆၀ || |- | [[ဘဦး]] || ၁၉၅၅ || |- | [[မန်းဝင်းမောင်]] || ? || |- | [[ဦးနု]] || ၂၀၂၂ || |- | [[ဆာဟူးဘတ်ရန့်စ်]] || ? || |- | [[လော့ဒ်အော့ဂ်မိုး]] || ၁၉၅၆ || |- | [[ဖီးမာရယ်ဆရစ်]] || ? || |- | [[သိန်းစိန်]] || ၂၀၁၁ || |- | [[လူကာရှန်ကို]] || ? || |- | [[ဦးနေဝင်း]] || ၂၀၂၂ || |- | [[စန်းယု]] || ၂၀၂၂ || |- | [[စောမောင်]] || ၂၀၂၂ || |- | [[သန်းရွှေ]] || ၂၀၂၂ || |- | [[မင်းအောင်လှိုင်]] || ၂၀၂၆ || |- |} ===သတိုးမဟာသရေစည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- | [[စဝ်ရွှေသိုက်]] || ? || |- | [[စဝ်ဟုံဖ]] || ? || |- | [[ဦးလွန်းဘော်]] || ? || |- | [[ဦးကြင်]] (I.C.S) || ? || |- | [[ဦးချန်ထွန်းအောင်]] || ၁၉၅၅ || |- | [[ဦးဝင်း]] || ? || |- | [[ချန်ထွန်း၊ ဦး(တရားဝန်ကြီး)|ဦးချန်ထွန်း]] || ၁၉၅၅ || |- | [[ဦးဝမ္မသူးမောင်]] || ? || |- | [[ဦးကာစီ]] || ? || |- | [[ဦးမြင့်သိန်း]] || ? || |- | [[စမစ် ဒွန်း|စမစ်ဒွန်း]] || ? || |- | [[သိမ်းမောင်၊ ဦး (တရားဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း)|ဒေါက်တာ ဦးသိမ်းမောင်]] || ? || |- | [[မာရှယ်ချင်ယီ]] || ၁၉၆၁ || |- | [[ဘဂျမ်း၊ ဦး (ပုဂံ)|ပုဂံ ဦးဘဂျမ်း]] || ? || |- | [[ဒူဝါဇန်ထဇင်]] || ? || |- | [[မင်းအောင်လှိုင်]] || ၂၀၂၂ || |- | [[မောင်အေး]] || ၂၀၂၆ || |- |} ===မဟာသရေစည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- | [[ဦးသန့်]] || ၁၉၆၁ || |- | [[ခင်မောင်ဖြူ]] || ၁၉၆၁ || |- | [[မောင်ဘို]]|| ၂၀၁၂ || |- | သူရ[[တင်ဦး]] || ၂၀၁၂ || |- | [[မင်းအောင်လှိုင်]]|| ၂၀၁၂ || |- | [[အောင်ကြီး]] || ၁၉၆၂ || |} ===သရေစည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- |ဗိုလ်မှူးချုပ် [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စန်းယု]] | | |- | သီဟသူရ သူရ စစ်မောင် || ၂၀၁၂ || *သီဟသူရဘွဲ့ ၊ သူရဘွဲ့ နှစ်မျိုးလုံး ရရှိထားပြီးသူဖြစ်သည်။{{Citation needed|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁}} |- | [[ကျော်သန်း]]|| ၂၀၁၂ || |- |အောင်ကိုဝင်း |၂၀၂၀ | |- |[[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] |၂၀၂၁<ref>{{Cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/16009|title=(၇၄) နှစ်မြောက် လွတ်လပ်ရေးနေ့ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့အပ်နှင်းခြင်းအခမ်းအနား ကျင်းပ}}</ref> | |- |} ===စည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- | [[ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/ask-100-niipripiiphcsnny-anupnnyaasmaattcuue-kiupmmu-siumhutt-mnmaaruprngraapnny|title=အသက် ၁၀၀ နီးပါးရှိပြီဖြစ်သည့် အနုပညာသမားတစ်ဦး၏ ကြိုးပမ်းမှု သို့မဟုတ် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ရာပြည့် ဂုဏ်ပြုသီချင်းရေးဖွဲ့နေသည့် စည်သူ ဒေါက်တာ ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်|access-date=6 January 2022|archive-date=29 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200129042447/https://www.mdn.gov.mm/my/ask-100-niipripiiphcsnny-anupnnyaasmaattcuue-kiupmmu-siumhutt-mnmaaruprngraapnny}}</ref>||၂၀၁၂|| |- | [[တင်တင်မြ]] || ၂၀၁၂ || အဆိုတော် |- | [[ခင်မောင်ညွန့်]]|| ၂၀၁၂ || |- | စန်းယဉ် || ၂၀၁၂ || |- | ဒေါက်တာကျော်စိန် || ၂၀၁၂ || |- | [[ကြည်စိုးထွန်း]] || ၂၀၁၂ || |- | [[မြင့်မြင့်ခင်]] || ၂၀၁၂ || |- | ရွှေနန်းတင် || ၂၀၁၂ || |- | ဦးအောင်ချစ်မင်း || ၂၀၁၉ || |- |- | ဦးစောဇင်အောင် || ၂၀၁၉ || |} ==အခြားကြည့်ရန်== * [[သုဓမ္မသင်္ဂဟ]] * [[စလွယ်]] ==ကိုးကား== {{reflist}} === ရင်းမြစ် === * http://www.mrtv3.net.mm/newpaper/51newsn.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040110221126/http://www.mrtv3.net.mm/newpaper/51newsn.pdf |date=10 January 2004 }} {{Orders, decorations, and medals of Myanmar}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ အဆောင်အယောင်၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့များ| ]] 3g8nj0axjroyavvn2akrnvhtgkvmue0 1046573 1046566 2026-08-05T10:53:02Z ~2026-41814-05 146143 /* မဟာသရေစည်သူ */ 1046573 wikitext text/x-wiki {{Infobox order | name = ပြည်ထောင်စုစည်သူ<br>သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ | title = | image = Order of Pyidaungsu Sithu Thingaha.png | caption = ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များအတွက် အဆောင်အယောင်တံဆိပ် နမူနာပုံ<ref name=":0" /> | image2 = | caption2 = | awarded_by = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] | type = [[သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့]] | established = ၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၈ | country = {{flag|Myanmar}} | ribbon = <!-- [[ဖိုင်:Ordine dell'Unione Birmana - divisione civile (Birmania).png|80px|border]] / [[ဖိုင်:Order of the Union of Burma (Military_Division).jpg|80px|border]] <br /> အရပ်သား / တပ်မတော်သား --> (စာတွင်ရှု့) | motto = | eligibility = | criteria = နိုင်ငံတော်အတွက် ထူးကဲစွာ အမှုထမ်းသူများ နှင့် အကျိုးဆောင်သူများ </br> {{Small|(စွမ်းဆောင်မှု အတိုင်းအတာအရ အဆင့် သတ်မှတ်<ref name=":1"/>)}} | status = | founder = | head_title = | head = | classes = {{unbulleted list | [[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]] | [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]] | [[မဟာသရေစည်သူ]] | [[သရေစည်သူ]] | [[စည်သူဘွဲ့|စည်သူ]] }} | first_induction = | last_induction = | total = | related = |image_size=200px|higher=[[သုဓမ္မသင်္ဂဟ]]}} '''ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ''' ({{lang-en|Order of the Union of Myanmar}}, [[ရောမအက္ခရာ|ရောမ:]] Pyidaungsu Sithu Thingaha) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]မှ ပြည်သူများအားချီးမြှင့်သော အမြင့်ဆုံးဘွဲ့တံဆိပ်တော်များဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှတို့၏ Order of Burma ဘွဲ့ကိုအစားထိုးရန် မြန်မာတို့မှ အသစ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/in-depth-46747952.amp?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16414778295593&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=%251%24s%20%E1%80%99%E1%80%BE&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fin-depth-46747952|title=လွတ်လပ်ရေးခေတ်က လွတ်လပ်ရေးနေ့မှာ ပေးတဲ့ ဘွဲ့တံဆိပ် သင်္ဂဟ}}</ref> သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးများကို အခြားနိုင်ငံရှိ ဂုဏ်ထူးအဆင့်အတန်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ထားခြင်းမရှိ။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတွင် အကောင်းဆုံး အမြင့်ဆုံးဟုထားသော ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများမှာ အခြားမည်သည့် နိုင်ငံများတွင်မဆို အကောင်းဆုံး၊ အမြင့်ဆုံးဟုထားသော ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများနှင့် တန်းတူသည်ဟု ယူဆသည်။ ဘွဲ့ရသူတို့အား ရွှေ ၃ကျပ်သားထက်မနည်း ပါဝင်သော ရွှေတံဆိပ်များ ချီးမြှင့်သည်။ အဆောင်အယောင်တို့ကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်နှင့်အညီ ဝတ်ဆင်ရပေသည်။ နိုင်ငံခြားစိုးရများက ပေးသော ဘွဲ့၊ ဆု၊ တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများကို ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရကပေးသော ဘွဲ့တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများနောက် ပြီးဆုံးမှ တပ်ဆင်ရန် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။<ref>{{Cite Myanmar Encyclopedia|volume=၈|title=ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊ သင်္ဂဟ|pages=၃၉၅-၄၀၁}}</ref><ref name=":0">{{Cite book|title=တိုင်းကျိုးပြည်ဆောင် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ|year=၂၀၁၂|edition=ပထမအကြိမ်၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ်|url=http://www.kbrl.gov.mm/book/download/000793|publication-place=ဖိုတိုလစ်သို ပုံနှိပ်စက်ရုံ|author=သန်းထွန်း(မော်လမြိုင်)|editor=စာပေဗိမာန် မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ် စာတည်းအဖွဲ့|pages=၂၈၄-၂၉၀|series=[[မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း]]|volume=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၁၂)|publisher=စာပေဗိမာန်အဖွဲ့|collaboration=မြန်မာ့ရည်ညွှန်းကျမ်းစီစဉ်ရေးအဖွဲ့|language=မြန်မာဘာသာ|access-date=7 July 2022|archive-date=17 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230117112202/http://www.kbrl.gov.mm/book/download/000793|url-status=dead}}</ref> ထိုဘွဲ့အဆောင်အယောင်တံဆိပ်များကို တစ်ခုထပ်ပို၍တပ်ဆင်ရာတွင် ဖဲကြိုးအတို၊ အရှည်ညှိကာ တံဆိပ်အဆင့်အတန်းအလိုက် အထက်အအောက်အနေအထားဖြင့် ပသာဒရှိစွာ တပ်ဆင်သည်။ ဘွဲ့များကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်းခံရသည့် ပုဂ္ဂိုလ်၏အမည်ရှေ့တွင်ဖော်ပြ၍ ခေါ်ဝေါ် အသုံးပြုရသည်။ ရာထူးနှင့်အမည်ကို တွဲခေါ်ရသော ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ရာထူးနှင့်အမည် ကြားတွင် ဖော်ပြ၍ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရသည်။ ရာထူးနှင့်အမည်တွဲ၍ မခေါ်ရသောပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ဦး၊ ကို၊ ဒေါ်၊ မ ရှေ့တွင်ဖော်ပြ၍ ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရသည်။<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=36773D0AC1B90D794F8E1781E220FD66?lawordSn=10945|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာပြဋ္ဌာန်းချက် ထုတ်ပြန်ခြင်း|author=[[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]၊ [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်]]|accessdate=၂၇.၀၆.၂၀၂၂|quote=အခန်း(၈)၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာ အရည်အချင်းများ|archive-date=26 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220626061907/https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=36773D0AC1B90D794F8E1781E220FD66?lawordSn=10945}}</ref> နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသည် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲအဖြစ်ဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ်အတွင်း ရာထူးအလျောက် သုဓမ္မသင်္ဂဟနှင့် ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟများ၏ အကြီးအမှူးဖြစ်သည့်ပြင် သုဓမ္မသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မဖြစ်၍ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ လည်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသည် တာဝန်ပြီးဆုံးသည့်အခါတွင် ယင်းသည် သုဓမ္မသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူအဖြစ်လည်းကောင်း ဆက်လက်တည်မြဲသည်။ ==အဆင့်များ== [[ဖိုင်:Agga Maha Thray Sithu with neck ribbon.svg|thumb|အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ|180x180px]] [[ဖိုင်:Sado Maha Thray Sithu with neck ribbon.svg|thumb|သတိုးမဟာသရေစည်သူ|180x180px]] [[ဖိုင်:Maha Thray Sithu with Neck Ribbon.svg|thumb|မဟာသရေစည်သူ|180x180px]] [[ဖိုင်:Thray Sithu with Neck ribbon.svg|thumb|သရေစည်သူ|180x180px]] [[ဖိုင်:Sithu with neck ribbon.svg|thumb|စည်သူ|180x180px]] ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် အဆင့် ၅ ဆင့်ရှိသည် - # [[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]] # [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]] # [[မဟာသရေစည်သူ]] # [[သရေစည်သူ]] # [[စည်သူဘွဲ့|စည်သူ]] ==ဘွဲ့ရရှိသူများ== {{incomplete list}} ===အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- | [[စဝ်ရွှေသိုက်]] || ၁၃၆၀ || |- | [[ဘဦး]] || ၁၉၅၅ || |- | [[မန်းဝင်းမောင်]] || ? || |- | [[ဦးနု]] || ၂၀၂၂ || |- | [[ဆာဟူးဘတ်ရန့်စ်]] || ? || |- | [[လော့ဒ်အော့ဂ်မိုး]] || ၁၉၅၆ || |- | [[ဖီးမာရယ်ဆရစ်]] || ? || |- | [[သိန်းစိန်]] || ၂၀၁၁ || |- | [[လူကာရှန်ကို]] || ? || |- | [[ဦးနေဝင်း]] || ၂၀၂၂ || |- | [[စန်းယု]] || ၂၀၂၂ || |- | [[စောမောင်]] || ၂၀၂၂ || |- | [[သန်းရွှေ]] || ၂၀၂၂ || |- | [[မင်းအောင်လှိုင်]] || ၂၀၂၆ || |- |} ===သတိုးမဟာသရေစည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- | [[စဝ်ရွှေသိုက်]] || ? || |- | [[စဝ်ဟုံဖ]] || ? || |- | [[ဦးလွန်းဘော်]] || ? || |- | [[ဦးကြင်]] (I.C.S) || ? || |- | [[ဦးချန်ထွန်းအောင်]] || ၁၉၅၅ || |- | [[ဦးဝင်း]] || ? || |- | [[ချန်ထွန်း၊ ဦး(တရားဝန်ကြီး)|ဦးချန်ထွန်း]] || ၁၉၅၅ || |- | [[ဦးဝမ္မသူးမောင်]] || ? || |- | [[ဦးကာစီ]] || ? || |- | [[ဦးမြင့်သိန်း]] || ? || |- | [[စမစ် ဒွန်း|စမစ်ဒွန်း]] || ? || |- | [[သိမ်းမောင်၊ ဦး (တရားဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း)|ဒေါက်တာ ဦးသိမ်းမောင်]] || ? || |- | [[မာရှယ်ချင်ယီ]] || ၁၉၆၁ || |- | [[ဘဂျမ်း၊ ဦး (ပုဂံ)|ပုဂံ ဦးဘဂျမ်း]] || ? || |- | [[ဒူဝါဇန်ထဇင်]] || ? || |- | [[မင်းအောင်လှိုင်]] || ၂၀၂၂ || |- | [[မောင်အေး]] || ၂၀၂၆ || |- |} ===မဟာသရေစည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- | [[ဦးသန့်]] || ၁၉၆၁ || |- | [[ဘလွင်၊ ဦး(မြို့မ)|မြို့မ ဦးဘလွင်]] || ၁၉၅၁ || |- | [[ဖေခင်|ဦးဖေခင်]] || First Honours List || |- | [[ဦးကြာပု]] || ? || |- | [[စဝ်ထွန်းအေး]] || ? || |- | [[စဝ်ခွန်ပန်းစိန်]] || ? || |- | [[ခင်မောင်ဖြူ]] || ၁၉၆၁ || |- | [[ဘဟန်၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာ ဘဟန်]] || ၁၉၅၈ || |- | [[လက်ဝဲမင်းညို]] || ၁၉၅၈ || |- | [[ဒေါက်တာ ဦးဘ]] || ? || |- | [[အောင်ကြီး၊ ဦး|ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ကြီး]] || ? || |- | [[မောင်မောင်ကျော်ဝင်း]] || ? || |- | [[ချတ်တီချိုင်း ချွန်ဟာဗန်]] || ? || |- | [[ဦးစိန်]] || ? || |- | [[မောင်ဘို]]|| ၂၀၁၂ || |- | သူရ[[တင်ဦး]] || ၂၀၁၂ || |- | [[မင်းအောင်လှိုင်]]|| ၂၀၁၂ || |- | [[ကျော်ဝင်း]] || ? || |- | [[စိုးဝင်း]] || ၂၀၂၂ || |- | [[ညိုစော]] || ၂၀၂၆ || |- | [[ခင်ရီ]] || ၂၀၂၆ || |- | [[အောင်လင်းဒွေး]] || ၂၀၂၆ || |- |} ===သရေစည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- |ဗိုလ်မှူးချုပ် [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စန်းယု]] | | |- | သီဟသူရ သူရ စစ်မောင် || ၂၀၁၂ || *သီဟသူရဘွဲ့ ၊ သူရဘွဲ့ နှစ်မျိုးလုံး ရရှိထားပြီးသူဖြစ်သည်။{{Citation needed|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁}} |- | [[ကျော်သန်း]]|| ၂၀၁၂ || |- |အောင်ကိုဝင်း |၂၀၂၀ | |- |[[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] |၂၀၂၁<ref>{{Cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/16009|title=(၇၄) နှစ်မြောက် လွတ်လပ်ရေးနေ့ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့အပ်နှင်းခြင်းအခမ်းအနား ကျင်းပ}}</ref> | |- |} ===စည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- | [[ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/ask-100-niipripiiphcsnny-anupnnyaasmaattcuue-kiupmmu-siumhutt-mnmaaruprngraapnny|title=အသက် ၁၀၀ နီးပါးရှိပြီဖြစ်သည့် အနုပညာသမားတစ်ဦး၏ ကြိုးပမ်းမှု သို့မဟုတ် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ရာပြည့် ဂုဏ်ပြုသီချင်းရေးဖွဲ့နေသည့် စည်သူ ဒေါက်တာ ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်|access-date=6 January 2022|archive-date=29 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200129042447/https://www.mdn.gov.mm/my/ask-100-niipripiiphcsnny-anupnnyaasmaattcuue-kiupmmu-siumhutt-mnmaaruprngraapnny}}</ref>||၂၀၁၂|| |- | [[တင်တင်မြ]] || ၂၀၁၂ || အဆိုတော် |- | [[ခင်မောင်ညွန့်]]|| ၂၀၁၂ || |- | စန်းယဉ် || ၂၀၁၂ || |- | ဒေါက်တာကျော်စိန် || ၂၀၁၂ || |- | [[ကြည်စိုးထွန်း]] || ၂၀၁၂ || |- | [[မြင့်မြင့်ခင်]] || ၂၀၁၂ || |- | ရွှေနန်းတင် || ၂၀၁၂ || |- | ဦးအောင်ချစ်မင်း || ၂၀၁၉ || |- |- | ဦးစောဇင်အောင် || ၂၀၁၉ || |} ==အခြားကြည့်ရန်== * [[သုဓမ္မသင်္ဂဟ]] * [[စလွယ်]] ==ကိုးကား== {{reflist}} === ရင်းမြစ် === * http://www.mrtv3.net.mm/newpaper/51newsn.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040110221126/http://www.mrtv3.net.mm/newpaper/51newsn.pdf |date=10 January 2004 }} {{Orders, decorations, and medals of Myanmar}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ အဆောင်အယောင်၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့များ| ]] 5d765av7emz2ym7xeqb8lafjlbjxsdj 1046574 1046573 2026-08-05T10:53:45Z ~2026-41814-05 146143 /* မဟာသရေစည်သူ */ 1046574 wikitext text/x-wiki {{Infobox order | name = ပြည်ထောင်စုစည်သူ<br>သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ | title = | image = Order of Pyidaungsu Sithu Thingaha.png | caption = ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များအတွက် အဆောင်အယောင်တံဆိပ် နမူနာပုံ<ref name=":0" /> | image2 = | caption2 = | awarded_by = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] | type = [[သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့]] | established = ၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၈ | country = {{flag|Myanmar}} | ribbon = <!-- [[ဖိုင်:Ordine dell'Unione Birmana - divisione civile (Birmania).png|80px|border]] / [[ဖိုင်:Order of the Union of Burma (Military_Division).jpg|80px|border]] <br /> အရပ်သား / တပ်မတော်သား --> (စာတွင်ရှု့) | motto = | eligibility = | criteria = နိုင်ငံတော်အတွက် ထူးကဲစွာ အမှုထမ်းသူများ နှင့် အကျိုးဆောင်သူများ </br> {{Small|(စွမ်းဆောင်မှု အတိုင်းအတာအရ အဆင့် သတ်မှတ်<ref name=":1"/>)}} | status = | founder = | head_title = | head = | classes = {{unbulleted list | [[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]] | [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]] | [[မဟာသရေစည်သူ]] | [[သရေစည်သူ]] | [[စည်သူဘွဲ့|စည်သူ]] }} | first_induction = | last_induction = | total = | related = |image_size=200px|higher=[[သုဓမ္မသင်္ဂဟ]]}} '''ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ''' ({{lang-en|Order of the Union of Myanmar}}, [[ရောမအက္ခရာ|ရောမ:]] Pyidaungsu Sithu Thingaha) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]မှ ပြည်သူများအားချီးမြှင့်သော အမြင့်ဆုံးဘွဲ့တံဆိပ်တော်များဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှတို့၏ Order of Burma ဘွဲ့ကိုအစားထိုးရန် မြန်မာတို့မှ အသစ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/in-depth-46747952.amp?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16414778295593&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=%251%24s%20%E1%80%99%E1%80%BE&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fin-depth-46747952|title=လွတ်လပ်ရေးခေတ်က လွတ်လပ်ရေးနေ့မှာ ပေးတဲ့ ဘွဲ့တံဆိပ် သင်္ဂဟ}}</ref> သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးများကို အခြားနိုင်ငံရှိ ဂုဏ်ထူးအဆင့်အတန်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ထားခြင်းမရှိ။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတွင် အကောင်းဆုံး အမြင့်ဆုံးဟုထားသော ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများမှာ အခြားမည်သည့် နိုင်ငံများတွင်မဆို အကောင်းဆုံး၊ အမြင့်ဆုံးဟုထားသော ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများနှင့် တန်းတူသည်ဟု ယူဆသည်။ ဘွဲ့ရသူတို့အား ရွှေ ၃ကျပ်သားထက်မနည်း ပါဝင်သော ရွှေတံဆိပ်များ ချီးမြှင့်သည်။ အဆောင်အယောင်တို့ကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်နှင့်အညီ ဝတ်ဆင်ရပေသည်။ နိုင်ငံခြားစိုးရများက ပေးသော ဘွဲ့၊ ဆု၊ တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများကို ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရကပေးသော ဘွဲ့တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများနောက် ပြီးဆုံးမှ တပ်ဆင်ရန် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။<ref>{{Cite Myanmar Encyclopedia|volume=၈|title=ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊ သင်္ဂဟ|pages=၃၉၅-၄၀၁}}</ref><ref name=":0">{{Cite book|title=တိုင်းကျိုးပြည်ဆောင် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ|year=၂၀၁၂|edition=ပထမအကြိမ်၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ်|url=http://www.kbrl.gov.mm/book/download/000793|publication-place=ဖိုတိုလစ်သို ပုံနှိပ်စက်ရုံ|author=သန်းထွန်း(မော်လမြိုင်)|editor=စာပေဗိမာန် မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ် စာတည်းအဖွဲ့|pages=၂၈၄-၂၉၀|series=[[မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း]]|volume=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၁၂)|publisher=စာပေဗိမာန်အဖွဲ့|collaboration=မြန်မာ့ရည်ညွှန်းကျမ်းစီစဉ်ရေးအဖွဲ့|language=မြန်မာဘာသာ|access-date=7 July 2022|archive-date=17 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230117112202/http://www.kbrl.gov.mm/book/download/000793|url-status=dead}}</ref> ထိုဘွဲ့အဆောင်အယောင်တံဆိပ်များကို တစ်ခုထပ်ပို၍တပ်ဆင်ရာတွင် ဖဲကြိုးအတို၊ အရှည်ညှိကာ တံဆိပ်အဆင့်အတန်းအလိုက် အထက်အအောက်အနေအထားဖြင့် ပသာဒရှိစွာ တပ်ဆင်သည်။ ဘွဲ့များကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်းခံရသည့် ပုဂ္ဂိုလ်၏အမည်ရှေ့တွင်ဖော်ပြ၍ ခေါ်ဝေါ် အသုံးပြုရသည်။ ရာထူးနှင့်အမည်ကို တွဲခေါ်ရသော ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ရာထူးနှင့်အမည် ကြားတွင် ဖော်ပြ၍ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရသည်။ ရာထူးနှင့်အမည်တွဲ၍ မခေါ်ရသောပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ဦး၊ ကို၊ ဒေါ်၊ မ ရှေ့တွင်ဖော်ပြ၍ ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရသည်။<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=36773D0AC1B90D794F8E1781E220FD66?lawordSn=10945|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာပြဋ္ဌာန်းချက် ထုတ်ပြန်ခြင်း|author=[[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]၊ [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်]]|accessdate=၂၇.၀၆.၂၀၂၂|quote=အခန်း(၈)၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာ အရည်အချင်းများ|archive-date=26 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220626061907/https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=36773D0AC1B90D794F8E1781E220FD66?lawordSn=10945}}</ref> နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသည် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲအဖြစ်ဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ်အတွင်း ရာထူးအလျောက် သုဓမ္မသင်္ဂဟနှင့် ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟများ၏ အကြီးအမှူးဖြစ်သည့်ပြင် သုဓမ္မသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မဖြစ်၍ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ လည်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသည် တာဝန်ပြီးဆုံးသည့်အခါတွင် ယင်းသည် သုဓမ္မသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူအဖြစ်လည်းကောင်း ဆက်လက်တည်မြဲသည်။ ==အဆင့်များ== [[ဖိုင်:Agga Maha Thray Sithu with neck ribbon.svg|thumb|အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ|180x180px]] [[ဖိုင်:Sado Maha Thray Sithu with neck ribbon.svg|thumb|သတိုးမဟာသရေစည်သူ|180x180px]] [[ဖိုင်:Maha Thray Sithu with Neck Ribbon.svg|thumb|မဟာသရေစည်သူ|180x180px]] [[ဖိုင်:Thray Sithu with Neck ribbon.svg|thumb|သရေစည်သူ|180x180px]] [[ဖိုင်:Sithu with neck ribbon.svg|thumb|စည်သူ|180x180px]] ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် အဆင့် ၅ ဆင့်ရှိသည် - # [[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]] # [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]] # [[မဟာသရေစည်သူ]] # [[သရေစည်သူ]] # [[စည်သူဘွဲ့|စည်သူ]] ==ဘွဲ့ရရှိသူများ== {{incomplete list}} ===အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- | [[စဝ်ရွှေသိုက်]] || ၁၃၆၀ || |- | [[ဘဦး]] || ၁၉၅၅ || |- | [[မန်းဝင်းမောင်]] || ? || |- | [[ဦးနု]] || ၂၀၂၂ || |- | [[ဆာဟူးဘတ်ရန့်စ်]] || ? || |- | [[လော့ဒ်အော့ဂ်မိုး]] || ၁၉၅၆ || |- | [[ဖီးမာရယ်ဆရစ်]] || ? || |- | [[သိန်းစိန်]] || ၂၀၁၁ || |- | [[လူကာရှန်ကို]] || ? || |- | [[ဦးနေဝင်း]] || ၂၀၂၂ || |- | [[စန်းယု]] || ၂၀၂၂ || |- | [[စောမောင်]] || ၂၀၂၂ || |- | [[သန်းရွှေ]] || ၂၀၂၂ || |- | [[မင်းအောင်လှိုင်]] || ၂၀၂၆ || |- |} ===သတိုးမဟာသရေစည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- | [[စဝ်ရွှေသိုက်]] || ? || |- | [[စဝ်ဟုံဖ]] || ? || |- | [[ဦးလွန်းဘော်]] || ? || |- | [[ဦးကြင်]] (I.C.S) || ? || |- | [[ဦးချန်ထွန်းအောင်]] || ၁၉၅၅ || |- | [[ဦးဝင်း]] || ? || |- | [[ချန်ထွန်း၊ ဦး(တရားဝန်ကြီး)|ဦးချန်ထွန်း]] || ၁၉၅၅ || |- | [[ဦးဝမ္မသူးမောင်]] || ? || |- | [[ဦးကာစီ]] || ? || |- | [[ဦးမြင့်သိန်း]] || ? || |- | [[စမစ် ဒွန်း|စမစ်ဒွန်း]] || ? || |- | [[သိမ်းမောင်၊ ဦး (တရားဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း)|ဒေါက်တာ ဦးသိမ်းမောင်]] || ? || |- | [[မာရှယ်ချင်ယီ]] || ၁၉၆၁ || |- | [[ဘဂျမ်း၊ ဦး (ပုဂံ)|ပုဂံ ဦးဘဂျမ်း]] || ? || |- | [[ဒူဝါဇန်ထဇင်]] || ? || |- | [[မင်းအောင်လှိုင်]] || ၂၀၂၂ || |- | [[မောင်အေး]] || ၂၀၂၆ || |- |} ===မဟာသရေစည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- | [[ဦးသန့်]] || ၁၉၆၁ || |- | [[ဘလွင်၊ ဦး(မြို့မ)|မြို့မ ဦးဘလွင်]] || ၁၉၅၁ || |- | [[ဖေခင်|ဦးဖေခင်]] || First Honours List || |- | [[ဦးကြာပု]] || ? || |- | [[စဝ်ထွန်းအေး]] || ? || |- | [[စဝ်ခွန်ပန်းစိန်]] || ? || |- | [[ခင်မောင်ဖြူ]] || ၁၉၆၁ || |- | [[ဘဟန်၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာ ဘဟန်]] || ၁၉၅၈ || |- | [[လက်ဝဲမင်းညို]] || ၁၉၅၈ || |- | [[ဒေါက်တာ ဦးဘ]] || ? || |- | [[အောင်ကြီး၊ ဦး|ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ကြီး]] || ? || |- | [[မောင်မောင်ကျော်ဝင်း]] || ? || |- | [[ချတ်တီချိုင်း ချွန်ဟာဗန်]] || ? || |- | [[ဦးစိန်]] || ? || |- | [[မောင်ဘို]]|| ၂၀၁၂ || |- | သူရ[[တင်ဦး]] || ၂၀၁၂ || |- | [[မင်းအောင်လှိုင်]]|| ၂၀၁၂ || |- | [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်ဝင်း]] || ? || |- | [[စိုးဝင်း]] || ၂၀၂၂ || |- | [[ညိုစော]] || ၂၀၂၆ || |- | [[ခင်ရီ]] || ၂၀၂၆ || |- | [[အောင်လင်းဒွေး]] || ၂၀၂၆ || |- |} ===သရေစည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- |ဗိုလ်မှူးချုပ် [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စန်းယု]] | | |- | သီဟသူရ သူရ စစ်မောင် || ၂၀၁၂ || *သီဟသူရဘွဲ့ ၊ သူရဘွဲ့ နှစ်မျိုးလုံး ရရှိထားပြီးသူဖြစ်သည်။{{Citation needed|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁}} |- | [[ကျော်သန်း]]|| ၂၀၁၂ || |- |အောင်ကိုဝင်း |၂၀၂၀ | |- |[[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] |၂၀၂၁<ref>{{Cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/16009|title=(၇၄) နှစ်မြောက် လွတ်လပ်ရေးနေ့ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့အပ်နှင်းခြင်းအခမ်းအနား ကျင်းပ}}</ref> | |- |} ===စည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- | [[ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/ask-100-niipripiiphcsnny-anupnnyaasmaattcuue-kiupmmu-siumhutt-mnmaaruprngraapnny|title=အသက် ၁၀၀ နီးပါးရှိပြီဖြစ်သည့် အနုပညာသမားတစ်ဦး၏ ကြိုးပမ်းမှု သို့မဟုတ် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ရာပြည့် ဂုဏ်ပြုသီချင်းရေးဖွဲ့နေသည့် စည်သူ ဒေါက်တာ ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်|access-date=6 January 2022|archive-date=29 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200129042447/https://www.mdn.gov.mm/my/ask-100-niipripiiphcsnny-anupnnyaasmaattcuue-kiupmmu-siumhutt-mnmaaruprngraapnny}}</ref>||၂၀၁၂|| |- | [[တင်တင်မြ]] || ၂၀၁၂ || အဆိုတော် |- | [[ခင်မောင်ညွန့်]]|| ၂၀၁၂ || |- | စန်းယဉ် || ၂၀၁၂ || |- | ဒေါက်တာကျော်စိန် || ၂၀၁၂ || |- | [[ကြည်စိုးထွန်း]] || ၂၀၁၂ || |- | [[မြင့်မြင့်ခင်]] || ၂၀၁၂ || |- | ရွှေနန်းတင် || ၂၀၁၂ || |- | ဦးအောင်ချစ်မင်း || ၂၀၁၉ || |- |- | ဦးစောဇင်အောင် || ၂၀၁၉ || |} ==အခြားကြည့်ရန်== * [[သုဓမ္မသင်္ဂဟ]] * [[စလွယ်]] ==ကိုးကား== {{reflist}} === ရင်းမြစ် === * http://www.mrtv3.net.mm/newpaper/51newsn.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040110221126/http://www.mrtv3.net.mm/newpaper/51newsn.pdf |date=10 January 2004 }} {{Orders, decorations, and medals of Myanmar}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ အဆောင်အယောင်၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့များ| ]] h24te2ky02xyeebogpexvgk4gi9krd7 1046575 1046574 2026-08-05T10:54:36Z ~2026-41814-05 146143 /* မဟာသရေစည်သူ */ 1046575 wikitext text/x-wiki {{Infobox order | name = ပြည်ထောင်စုစည်သူ<br>သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ | title = | image = Order of Pyidaungsu Sithu Thingaha.png | caption = ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များအတွက် အဆောင်အယောင်တံဆိပ် နမူနာပုံ<ref name=":0" /> | image2 = | caption2 = | awarded_by = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] | type = [[သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့]] | established = ၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၈ | country = {{flag|Myanmar}} | ribbon = <!-- [[ဖိုင်:Ordine dell'Unione Birmana - divisione civile (Birmania).png|80px|border]] / [[ဖိုင်:Order of the Union of Burma (Military_Division).jpg|80px|border]] <br /> အရပ်သား / တပ်မတော်သား --> (စာတွင်ရှု့) | motto = | eligibility = | criteria = နိုင်ငံတော်အတွက် ထူးကဲစွာ အမှုထမ်းသူများ နှင့် အကျိုးဆောင်သူများ </br> {{Small|(စွမ်းဆောင်မှု အတိုင်းအတာအရ အဆင့် သတ်မှတ်<ref name=":1"/>)}} | status = | founder = | head_title = | head = | classes = {{unbulleted list | [[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]] | [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]] | [[မဟာသရေစည်သူ]] | [[သရေစည်သူ]] | [[စည်သူဘွဲ့|စည်သူ]] }} | first_induction = | last_induction = | total = | related = |image_size=200px|higher=[[သုဓမ္မသင်္ဂဟ]]}} '''ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ''' ({{lang-en|Order of the Union of Myanmar}}, [[ရောမအက္ခရာ|ရောမ:]] Pyidaungsu Sithu Thingaha) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]မှ ပြည်သူများအားချီးမြှင့်သော အမြင့်ဆုံးဘွဲ့တံဆိပ်တော်များဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှတို့၏ Order of Burma ဘွဲ့ကိုအစားထိုးရန် မြန်မာတို့မှ အသစ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/in-depth-46747952.amp?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16414778295593&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=%251%24s%20%E1%80%99%E1%80%BE&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fin-depth-46747952|title=လွတ်လပ်ရေးခေတ်က လွတ်လပ်ရေးနေ့မှာ ပေးတဲ့ ဘွဲ့တံဆိပ် သင်္ဂဟ}}</ref> သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးများကို အခြားနိုင်ငံရှိ ဂုဏ်ထူးအဆင့်အတန်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ထားခြင်းမရှိ။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတွင် အကောင်းဆုံး အမြင့်ဆုံးဟုထားသော ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများမှာ အခြားမည်သည့် နိုင်ငံများတွင်မဆို အကောင်းဆုံး၊ အမြင့်ဆုံးဟုထားသော ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများနှင့် တန်းတူသည်ဟု ယူဆသည်။ ဘွဲ့ရသူတို့အား ရွှေ ၃ကျပ်သားထက်မနည်း ပါဝင်သော ရွှေတံဆိပ်များ ချီးမြှင့်သည်။ အဆောင်အယောင်တို့ကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်နှင့်အညီ ဝတ်ဆင်ရပေသည်။ နိုင်ငံခြားစိုးရများက ပေးသော ဘွဲ့၊ ဆု၊ တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများကို ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရကပေးသော ဘွဲ့တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများနောက် ပြီးဆုံးမှ တပ်ဆင်ရန် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။<ref>{{Cite Myanmar Encyclopedia|volume=၈|title=ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊ သင်္ဂဟ|pages=၃၉၅-၄၀၁}}</ref><ref name=":0">{{Cite book|title=တိုင်းကျိုးပြည်ဆောင် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ|year=၂၀၁၂|edition=ပထမအကြိမ်၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ်|url=http://www.kbrl.gov.mm/book/download/000793|publication-place=ဖိုတိုလစ်သို ပုံနှိပ်စက်ရုံ|author=သန်းထွန်း(မော်လမြိုင်)|editor=စာပေဗိမာန် မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ် စာတည်းအဖွဲ့|pages=၂၈၄-၂၉၀|series=[[မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း]]|volume=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၁၂)|publisher=စာပေဗိမာန်အဖွဲ့|collaboration=မြန်မာ့ရည်ညွှန်းကျမ်းစီစဉ်ရေးအဖွဲ့|language=မြန်မာဘာသာ|access-date=7 July 2022|archive-date=17 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230117112202/http://www.kbrl.gov.mm/book/download/000793|url-status=dead}}</ref> ထိုဘွဲ့အဆောင်အယောင်တံဆိပ်များကို တစ်ခုထပ်ပို၍တပ်ဆင်ရာတွင် ဖဲကြိုးအတို၊ အရှည်ညှိကာ တံဆိပ်အဆင့်အတန်းအလိုက် အထက်အအောက်အနေအထားဖြင့် ပသာဒရှိစွာ တပ်ဆင်သည်။ ဘွဲ့များကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်းခံရသည့် ပုဂ္ဂိုလ်၏အမည်ရှေ့တွင်ဖော်ပြ၍ ခေါ်ဝေါ် အသုံးပြုရသည်။ ရာထူးနှင့်အမည်ကို တွဲခေါ်ရသော ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ရာထူးနှင့်အမည် ကြားတွင် ဖော်ပြ၍ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရသည်။ ရာထူးနှင့်အမည်တွဲ၍ မခေါ်ရသောပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ဦး၊ ကို၊ ဒေါ်၊ မ ရှေ့တွင်ဖော်ပြ၍ ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရသည်။<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=36773D0AC1B90D794F8E1781E220FD66?lawordSn=10945|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာပြဋ္ဌာန်းချက် ထုတ်ပြန်ခြင်း|author=[[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]၊ [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်]]|accessdate=၂၇.၀၆.၂၀၂၂|quote=အခန်း(၈)၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာ အရည်အချင်းများ|archive-date=26 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220626061907/https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=36773D0AC1B90D794F8E1781E220FD66?lawordSn=10945}}</ref> နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသည် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲအဖြစ်ဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ်အတွင်း ရာထူးအလျောက် သုဓမ္မသင်္ဂဟနှင့် ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟများ၏ အကြီးအမှူးဖြစ်သည့်ပြင် သုဓမ္မသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မဖြစ်၍ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ လည်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသည် တာဝန်ပြီးဆုံးသည့်အခါတွင် ယင်းသည် သုဓမ္မသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူအဖြစ်လည်းကောင်း ဆက်လက်တည်မြဲသည်။ ==အဆင့်များ== [[ဖိုင်:Agga Maha Thray Sithu with neck ribbon.svg|thumb|အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ|180x180px]] [[ဖိုင်:Sado Maha Thray Sithu with neck ribbon.svg|thumb|သတိုးမဟာသရေစည်သူ|180x180px]] [[ဖိုင်:Maha Thray Sithu with Neck Ribbon.svg|thumb|မဟာသရေစည်သူ|180x180px]] [[ဖိုင်:Thray Sithu with Neck ribbon.svg|thumb|သရေစည်သူ|180x180px]] [[ဖိုင်:Sithu with neck ribbon.svg|thumb|စည်သူ|180x180px]] ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် အဆင့် ၅ ဆင့်ရှိသည် - # [[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]] # [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]] # [[မဟာသရေစည်သူ]] # [[သရေစည်သူ]] # [[စည်သူဘွဲ့|စည်သူ]] ==ဘွဲ့ရရှိသူများ== {{incomplete list}} ===အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- | [[စဝ်ရွှေသိုက်]] || ၁၃၆၀ || |- | [[ဘဦး]] || ၁၉၅၅ || |- | [[မန်းဝင်းမောင်]] || ? || |- | [[ဦးနု]] || ၂၀၂၂ || |- | [[ဆာဟူးဘတ်ရန့်စ်]] || ? || |- | [[လော့ဒ်အော့ဂ်မိုး]] || ၁၉၅၆ || |- | [[ဖီးမာရယ်ဆရစ်]] || ? || |- | [[သိန်းစိန်]] || ၂၀၁၁ || |- | [[လူကာရှန်ကို]] || ? || |- | [[ဦးနေဝင်း]] || ၂၀၂၂ || |- | [[စန်းယု]] || ၂၀၂၂ || |- | [[စောမောင်]] || ၂၀၂၂ || |- | [[သန်းရွှေ]] || ၂၀၂၂ || |- | [[မင်းအောင်လှိုင်]] || ၂၀၂၆ || |- |} ===သတိုးမဟာသရေစည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- | [[စဝ်ရွှေသိုက်]] || ? || |- | [[စဝ်ဟုံဖ]] || ? || |- | [[ဦးလွန်းဘော်]] || ? || |- | [[ဦးကြင်]] (I.C.S) || ? || |- | [[ဦးချန်ထွန်းအောင်]] || ၁၉၅၅ || |- | [[ဦးဝင်း]] || ? || |- | [[ချန်ထွန်း၊ ဦး(တရားဝန်ကြီး)|ဦးချန်ထွန်း]] || ၁၉၅၅ || |- | [[ဦးဝမ္မသူးမောင်]] || ? || |- | [[ဦးကာစီ]] || ? || |- | [[ဦးမြင့်သိန်း]] || ? || |- | [[စမစ် ဒွန်း|စမစ်ဒွန်း]] || ? || |- | [[သိမ်းမောင်၊ ဦး (တရားဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း)|ဒေါက်တာ ဦးသိမ်းမောင်]] || ? || |- | [[မာရှယ်ချင်ယီ]] || ၁၉၆၁ || |- | [[ဘဂျမ်း၊ ဦး (ပုဂံ)|ပုဂံ ဦးဘဂျမ်း]] || ? || |- | [[ဒူဝါဇန်ထဇင်]] || ? || |- | [[မင်းအောင်လှိုင်]] || ၂၀၂၂ || |- | [[မောင်အေး]] || ၂၀၂၆ || |- |} ===မဟာသရေစည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- | [[ဦးသန့်]] || ၁၉၆၁ || |- | [[ဘလွင်၊ ဦး(မြို့မ)|မြို့မ ဦးဘလွင်]] || ၁၉၅၁ || |- | [[ဖေခင်|ဦးဖေခင်]] || First Honours List || |- | [[ဦးကြာပု]] || ? || |- | [[စဝ်ထွန်းအေး]] || ? || |- | [[စဝ်ခွန်ပန်းစိန်]] || ? || |- | [[ခင်မောင်ဖြူ]] || ၁၉၆၁ || |- | [[ဘဟန်၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာ ဘဟန်]] || ၁၉၅၈ || |- | [[လက်ဝဲမင်းညို]] || ၁၉၅၈ || |- | [[ဒေါက်တာ ဦးဘ]] || ? || |- | [[အောင်ကြီး၊ ဦး|ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ကြီး]] || ? || |- | [[မောင်မောင်ကျော်ဝင်း]] || ? || |- | [[ချတ်တီချိုင်း ချွန်ဟာဗန်]] || ? || |- | [[ဦးစိန်]] || ? || |- | [[မောင်ဘို]]|| ၂၀၁၂ || |- | သူရ[[တင်ဦး]] || ၂၀၁၂ || |- | [[မင်းအောင်လှိုင်]]|| ၂၀၂၂ || |- | [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်ဝင်း]] || ? || |- | [[စိုးဝင်း]] || ၂၀၂၂ || |- | [[ညိုစော]] || ၂၀၂၆ || |- | [[ခင်ရီ]] || ၂၀၂၆ || |- | [[အောင်လင်းဒွေး]] || ၂၀၂၆ || |- |} ===သရေစည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- |ဗိုလ်မှူးချုပ် [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စန်းယု]] | | |- | သီဟသူရ သူရ စစ်မောင် || ၂၀၁၂ || *သီဟသူရဘွဲ့ ၊ သူရဘွဲ့ နှစ်မျိုးလုံး ရရှိထားပြီးသူဖြစ်သည်။{{Citation needed|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁}} |- | [[ကျော်သန်း]]|| ၂၀၁၂ || |- |အောင်ကိုဝင်း |၂၀၂၀ | |- |[[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] |၂၀၂၁<ref>{{Cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/16009|title=(၇၄) နှစ်မြောက် လွတ်လပ်ရေးနေ့ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့အပ်နှင်းခြင်းအခမ်းအနား ကျင်းပ}}</ref> | |- |} ===စည်သူ=== {| class="wikitable" |- ! ရရှိသူ !! ရရှိသည့်နှစ် !! မှတ်ချက် |- | [[ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/ask-100-niipripiiphcsnny-anupnnyaasmaattcuue-kiupmmu-siumhutt-mnmaaruprngraapnny|title=အသက် ၁၀၀ နီးပါးရှိပြီဖြစ်သည့် အနုပညာသမားတစ်ဦး၏ ကြိုးပမ်းမှု သို့မဟုတ် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ရာပြည့် ဂုဏ်ပြုသီချင်းရေးဖွဲ့နေသည့် စည်သူ ဒေါက်တာ ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်|access-date=6 January 2022|archive-date=29 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200129042447/https://www.mdn.gov.mm/my/ask-100-niipripiiphcsnny-anupnnyaasmaattcuue-kiupmmu-siumhutt-mnmaaruprngraapnny}}</ref>||၂၀၁၂|| |- | [[တင်တင်မြ]] || ၂၀၁၂ || အဆိုတော် |- | [[ခင်မောင်ညွန့်]]|| ၂၀၁၂ || |- | စန်းယဉ် || ၂၀၁၂ || |- | ဒေါက်တာကျော်စိန် || ၂၀၁၂ || |- | [[ကြည်စိုးထွန်း]] || ၂၀၁၂ || |- | [[မြင့်မြင့်ခင်]] || ၂၀၁၂ || |- | ရွှေနန်းတင် || ၂၀၁၂ || |- | ဦးအောင်ချစ်မင်း || ၂၀၁၉ || |- |- | ဦးစောဇင်အောင် || ၂၀၁၉ || |} ==အခြားကြည့်ရန်== * [[သုဓမ္မသင်္ဂဟ]] * [[စလွယ်]] ==ကိုးကား== {{reflist}} === ရင်းမြစ် === * http://www.mrtv3.net.mm/newpaper/51newsn.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040110221126/http://www.mrtv3.net.mm/newpaper/51newsn.pdf |date=10 January 2004 }} {{Orders, decorations, and medals of Myanmar}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ အဆောင်အယောင်၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့များ| ]] 19ucd86blingjlb7jn1py7d1gzg0uy6 0 211293 1046437 851002 2026-08-04T12:42:26Z ~2026-42326-90 146337 /* (၂) အဝိဇ္ဇမာနပညတ် */ 1046437 wikitext text/x-wiki {{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} ပညတ္တိ <ref>(ထီ) [ပ+ဉာ+ဏာပေ+တိ။ ပ+ဉ ပ +တိ။ ဓမ္မံ သုဏန္တာနံ ဓမ္မဒေသနေန စိတ္တဿ အနေကဝိဓေန သောမနဿုပ္ပါဒနဉ္စ အတိဓိဏဗုဒ္ဓိနံ အနေကဝိဓေန ဉာဏဿ တိခိဏဘာဝကရဏဉ္စ ပညတ္တိ နာမ၊ တေသံ သုဏန္တာနံ တံစိတ္တတောသနေန တံစိတ္တနိသာမနေန စ ပညာယတီတိ ပညတ္တိ။ မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၄။ ဉာအဝဗောဓနေ။ ...ဉတ္တံ၊ ဉတ္တိ၊ ပညတ္တိ၊ ဝိညတ္တိ၊ သညတ္တိ။ နီတိ၊ဓာ၊၅၀။ ဉာ မာရဏတောသနနိသာနေသု။ ...ပညတ္တီတိ နာနပ္ပကာရတော ပဝတ္တိနိဝါရဏေန အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဉတ္တိ မာရဏံ ပညတ္တိ။ အထ ဝါ ဓမ္မံ သုဏန္တာနံ ဓမ္မဒေသနာယ စိတ္တေ အနေကဝိဓေန သောမနဿုပ္ပါဒနံ, အတိက္ခိဏဗုဒ္ဓီနံ အနေကဝိဓေန ဉာဏတိခိဏကရဏဉ္စ ပညတ္တိ နာမ၊ တထာ သောတူနံ စိတ္တတောသနေန စိတ္တနိသာနေန ပညာပနံ ပညတ္တီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ နီတိ၊ ဓာ၊ ၅၁-၂။ ဉ ပ တောသနနိသာနေသူ...ပညာပေတိ၊ ပညာပယတိ၊ ပညတ္တိ။ နီတိ၊ဓာ၊၃၂၂။ ပ-ပုဗ္ဗော ဉ ပ မာရဏတောသနနိသာမနေသျတိ။ ပညတ္တိ။ ဝေါဟာရသ္မိံ ရထသကဋာဒိဝေါဟာရေ။ သူစိ။ ဆ ပညတ္တိယော ခန္ဓပညတ္တိ။ ပ။ ပုဂ္ဂလပညတ္တိတိကာဒီသု ပညတ္တီတိအာဒီသု စ မာရဏတာသနနိသာ နနိသာမနေသု ဟောတိ။ တတ္ထ ဟိ ပကာရတော ဝေနေယျသန္တာနေသု ပဝတ္တံ ကိလေသဇာလံ ဉာတိ မာရေတိ, နာနပ္ပကာရတော ဝါ ပဝတ္တိနိဝါရဏေန အကုလာနံ ဓမ္မာနံ ဉတ္တိ မာရဏံ ပညတ္တိ။ ပကာရတော ဝေနေယျဇနေ ဉေတိ တောသေတိ, ဓမ္မံ ဝါ သုဏန္တာနံ ဓမ္မဒေသနာယ စိတ္တေ အနေကဝိဓေန ဉတ္တိ ဟာသနံ သောမနသုပ္ပါဒနံ ပညတ္တိ။ ပကာရတော ဝေနေယျာနံ ဉာဏံ ဉာတိ နိသေတိ တိက္ခဘာဝံ ကရောတိ, အတိခိဏဗုဒ္ဓီနံ ဝါ အနေကဝိဓေန ဉတ္တိ နိသာနံ ဉာဏတိခိဏကရဏံ ပညတ္တိ။ ပကာရတော ဝေနေယျသန္တာနေသု သဒ္ဓမ္မံ ဉေတိ နိသာမေတိ ဌပေတိ ဓမ္မံ ဝါသုဏန္တာနံ ဓမ္မ ဒေသနာယ အနေကဝိဓေန စိတ္တေ သဒ္ဓမ္မံ ဉတ္တိ နိသာမနံ ဌပနံ ပညတ္တီတိ အတ္ထော။ ဧက၊ဋီ၊၃၈။ သူစိ။ (ပြဠပ္တိ-သံ။ ပဏ္ဏတ္တိ-ပြာ)]</ref> ဟူသော ပါဠိစကားလုံးမှ ပညတ်ဟု အသုံးပြုသည်။<ref>"တိပိဋကအဘိဓာန်"တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၃</ref> ===(၁) အတ္ထပညတ်။ === * (က) အများအားဖြင့် ဟောပြ ပညတ် သိမှတ်စေအပ်သော တရား။ * (ခ) ဝေနေယျ သုဏန္တတို့၏ သန္တာန်၌ သွတ်သွင်း ချထားအပ်သော တရား။ <ref>"တိပိဋကအဘိဓာန်"</ref> <ref>(၁၊ ၂)ကတမေ ဓမ္မာ ပညတ္တိ။ ယ၁ တေသံ တေသံ ဓမ္မာနံ သင်္ခါ သမညာ ပညတ္တိ ဝေါဟာရော နာမံ နာမကံ နာမဓေယျံ နိရုတ္တိ ဗျဉ္ဇနံ အဘိလာပေါ။ ဣမေ ဓမ္မာ ပညတ္တိ။ အဘိ၊ဓ၊၂၅၆။ သင်္ခါယတီတိ သင်္ခါ၊ သံကထီယတီတိ အတ္ထော။ ...ဧဝံ အနေကေဟိ အာကာရေဟိ သံကထီယတီတိ သင်္ခါ။ သမညာယတီတိ သမညာ။ ကိန္တိ သမညာယတိ? “အဟ” န္တိ ။ပ။ “ဝါတပါန” န္တိ သမညာယတီတိ သမညာ။ ပညာပီယတိတိ ပညတ္တိ။ ဝေါဟရီယတီတိ ဝေါဟာရော၊ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၂၀။ ပညာပီယတီတိ အဟန္တိ ဣဒံ ဧတဿ အဓိဝစနန္တိ ဧဝံ ဌပီယတီတိ အတ္ထော။ ...ဧတ္ထ ပန သင်္ခါ သမညာ ပညတ္တိ ဝေါဟာရောတိ စတူဟိ ပဒေဟိ ပညာပိတဗ္ဗတော ပညတ္တိ ဝုတ္တာ၊ ပညတ္တိဝုတ္တာ၊ ဣတရေဟိ ပညာပနတော။ တတ္ထ စ “ပုရိမာ ဥပါဒါပညတ္တိ ဥပ္ပါဒဝယကိစ္စရဟိတာ လောက သင်္ကေတသိဒ္ဓါ၊ ပစ္ဆိမာ နာမပညတ္တိ၊ ယာယ ပုရိမာ ပညတ္တိ ရူပါဒယော စ သောတဒွါရဝိညာဏသန္တာနာနန္တရမုပ္ပန္နေန ဂဟိတပုဗ္ဗသင်္ကေတေန မနောဒွါရဝိညာဏသန္တာနေန ဂဟိတာယ ပညာပီယန္တီ” တိ အာစရိယာ ဝဒန္တိ။ မူလဋီ၊၁၊၁၇၇-၈။ သာ ပနေသာ ပညပေတဗ္ဗတော, ပညာပနတော စ “ပညတ္တီ” တိ ဝုစ္စတိ။ တေနေဝါဟ “ယာ တေသံ တေသံ ဓမ္မာနံ သင်္ခါ သမညာ ပညတ္တိ ဝေါဟာရော နာမံ နာမကမ္မံ နာမဓေယျံ နိရုတ္တိ ဗျဉ္ဇနံ အဘိလာပေါ”တိ။ ပညာပီယတီတိ ပညတ္တိ။ ဝေါဟရီယတီတိ ဝေါဟာရော။ ကိန္တိ ဝေါဟရီယတိ? “အဟ” န္တိ “မမ” န္တိ “ပရော” တိ တိ “ပရဿာ”တိ “မဉ္ဇော” တိ “ပီဌ”န္တိ။ ဧဝံ တာဝ ပညပေတဗ္ဗတော ပညတ္တီတိ ဝုတ္တာ။ ... ဣဒါနိ ပညာပနတော ပညတ္တိံ ပကာသေတုံ “နာမံ နာမကမ္မ” န္တိ အာဒိမာဟ။ တတ္ထ နာမန္တိ တံ တံ ဓမ္မံ “ဧသ ဣတ္ထန္နာမော နာမာ”တိ ပညပေတိ၊ တသ္မာ တံ ပညတ္တီတိ ပဝုစ္စတိ။ အဘိဓမ္မာဝတာရ၊၁၈၂-၃။ တက္က “ပညာပေတဗ္ဗတော”တိ ဣမိနာ ပညာပီယတိ ပကာရေန ဉာပီယတီတိ ပညတ္တီတိ ဧဝံ ကမ္မသာဓနဝသေန အတ္ထပညတ္တီဘူတာ ဥပါဒါပညတ္တိ ဝုတ္တာ။ “ပညာပနတော”တိ ဣမိနာ ပညာပေတိ ပကာရေန ဉာပေတီတိ ပညတ္တီတိ ဧဝံ ကတ္တုသာဓနဝသေန တဿာ အဘိဓာယကဘူတာ နာမပညတ္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ၎င်းဋီ၊၂၊၂၀၀။ တတော အဝသေသာ ပညတ္တိ ပန ပညာပိယတ္ထာ ပညတ္တိ, ပညာပနတော ပညတ္တီတိ စ ဒုဝိဓာ ဟောတိ။ ...ပညာပနတော ပညတ္တိ ပန နာမနာမကမ္မာဒိနာမေန ပရိဒီပိတာ။ သင်္ဂဟ၊၁၄၂-၃။ </ref> ===(၂) နာမပညတ်။ === * (က) အပြားအားဖြင့် ဟောပြ ပညတ် သိမှတ်စေခြင်း။ * (ခ) အပြားအားဖြင့် ဟောပြ ပညတ် သိမှတ်စေတတ်သော တရား။ * (ဂ) အပြားအားဖြင့် သိမှတ်ကြောင်းတရား။ * (ဃ) အပြားအားဖြင့် သိမှတ်ရာတရား။ * (င) ဝေနေယျ သုဏန္တတို့၏ သန္တာန်၌ သွတ်သွင်းချထားခြင်း။<ref>(၂) ပညတ္တိ ဓမ္မာ။ ပညတ္တိပထာ ဓမ္မာ။ အဘိ၊ဓ၊၁၄၊ “တက္ကော ဝိတက္ကော သင်္ကပ္ပေါ” တိ ဧဝံ တေန တေန ပကာရေန ဉာပနတော ပညတ္တိ နာမ၊ ပညတ္တီနံ ပထာ ပညတ္တိပထာ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၄။ ပထဝီဓာတုပုရိသာဒိတံတံပကာရေန ဉာပနတော ပညတ္တီတိ ဧဝံ အဓိဝစနာဒိပဒါနံ သဗ္ဗဝစနေသု ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ မူလဋီ၊၁၊၅၆။ ဆ ပညတ္တိယော—ခန္ဓပညတ္တိ အာယတနပညတ္တိ ဓာတုပညတ္တိ သစ္စပညတ္တိ ဣန္ဒြိယပညတ္တိ ပုဂ္ဂလပညတ္တီတိ။ အဘိ၊ပု၊၁၀၁။ ပညတ္တိယောတိ ပရိစ္ဆန္နဓမ္မနိဒဿနံ။ ... ဆ ပညတ္တိယောတိ ဟိ ဆ ပညာပနာ ဆ ဒဿနာ ပကာသနာတိပိ ဆ ဌပနာ နိက္ခပနာတိပိ ဣဓ အဓိပ္ပေတမေဝ။ နာမပညတ္တိ ဟိ တေ တေ ဓမ္မေ ဒဿေတိပိ၊ တေန တေန ကောဋ္ဌာသေန ဌပေတိပိ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၅။ ယော ပနာယံ “နာမပညတ္တိ ဟိ ဒဿေတိ စ ဌပေတိ စာ”တိ ကတ္တုနိဒ္ဒေသော ကတော၊ သော ဘာဝဘူတာယ ကရုဏဘူတာယ ဝါ နာမပညတ္တိယာ တေသံ တေသံ ဓမ္မာနံ ဒိဋ္ဌိတာယ ဌပိတတာယ တံနိမိတ္တတံ သန္ဓာယ ကတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။ မူလဋီ၊၃၊၂၈။ ပကာရေဟိ ပဘေဒဟော ဝါ ဉာပီယန္တိ ဣမိနာ, ဧတ္ထ ဝါ အတ္ထာတိ ပညတ္တိ။ နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၆။ ပကာရေန ဉာပီယတိ ဧတေန, ပကာရတော ဉာပေတီတိ ဝါ ပညတ္တီတိ ဓမ္မနိရုတ္တာဘိလာပေါ ဝုစ္စတိ။ သာရတ္ထ၊၁၊၇၉။ အယမယံ နာမာတိ ပညာပေန္တိ ဧတာယ, တထာပညာပနမန္တိ ဝါ ပညတ္တိ၊ နာမမေဝ။ မ၊ဋီ၊၃၊၃၀၃။ (ဒီ၊၂၊၅၃။ ဒီ၊၃၊၁၁၄။ မ၊၃၊၁၁၂။ သံ၊၂၊၅၉။ အဘိ၊က၊၃၄။ ပဋိသံ၊၁၇၂။ မဟာနိ၊၃၂။ စူဠနိ၊၉၀။ နေတ္တိ၊၄။ ပေဋကော၊၂၀၃။ မိလိန္ဒ၊၂၄။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၈။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၇၉။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၁။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၉၁။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၅၄။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၈။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၈၃။ သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၅၀။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၄၀။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၃။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၈။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၆။ ခုဒ္ဒက၊ဋ္ဌ၊၅။ ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၃၀၂။ ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၃၅။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇။ ထေရ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၁။ မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၅၉။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၇၊၁၈၆။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၁၀၆။ အနုဋီ၊၁၊၂၃။) </ref> ===(၃) [[ပညတ်တော်|ဝိနယပညတ်]]။=== * အပြားအားဖြင့် ဟောပြ ပညတ်သိမှတ်စေအပ်သော ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်။ ===(၄) ခင်းထားခြင်း။<ref>(၄) “သုပညတ္တံ မဉ္စပီဌ”န္တိ အာဂတဋ္ဌာနေ ဌပနာ နိက္ခေပနာ ပညတ္တိ နာမ။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၅။ ဒီ၊ဋီ၊၃၊၉၈။</ref>=== ===(၅) နှစ်သက်စေခြင်း။<ref>(၅) ပညတ္တိဗလ-ကြည့်။</ref> <ref>"တိပိဋကအဘိဓာန်"</ref>=== ==အနက် နှစ်မျိုး== (၁) သဝိညတ္တိကာစီဘေဒနှင့် ဆက်သွယ်လျက်ရှိသည့် နာမပညတ္တိ သဒ္ဒါသည် ဟောဆိုအပ်သော အနက်အတ္ထ သဘာဝသည် [[ပရမတ်]]အနက်နှင့် ပညတ်အနက်ဟူ၍ ၂-မျိုးရှိသည်၊ ထိုတွင် ပရမတ္ထသစ္စာအားဖြင့် ထင်ရှားရှိသည့် [[စိတ်]], [[စေတသိက်]], [[ရုပ်]], [[နိဗ္ဗာန်]] ဟူသော တရား ၄-မျိုးသည် '''ပရမတ်အနက်''' ဖြစ်၍ ယင်းပရမတ်အနက်ကို စွဲမှီကပ်မြှောင်ကာ ခေါ်ဝေါ်ပညတ် သမုတ်အပ်သည့် ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါ, ဗြဟ္မာ, လူ, [[နတ်]], [[နက္ခတ် ၂၇ လုံး|နက္ခတ်]], တာရာ, သမုဒ္ဒရာ, တော, တောင်စသော အနက်ဒြပ်သည် '''ပညတ်အနက်'''ဖြစ်သည် <ref>(ပရမတ္ထ ဝိနိစ္ဆယ။ ၉၃)</ref>။ <ref name="တိပိဋကအဘိဓာန်"/> ==ပရမတ်, ပညတ်== * ပိုင်းခြားသိမြင်ခြင်း “ပရိညာကိစ္စ”, * စွန့်လွှတ် ပယ်ရှားခြင်း “ပဟာနကိစ္စ”, * မျက်မှောက်ပြုခြင်း ဆိုက်ရောက်ခြင်း “သစ္ဆိကရဏကိစ္စ”, * ဖြစ်ပွားစေခြင်း “ဘာဝနာကိစ္စ”ဟူသော ကိစ္စကြီး ၄-ပါးတွင် တစ်ပါးပါးမျှ ရှိသောတရားသည် '''ပရမတ်'''ဖြစ်၍ တစ်ပါးပါးမျှ မရရှိသော တရားသည် '''ပညတ်'''ဖြစ်သည် <ref>(ပရမတ္ထသံခိပ်။ ၅၃-၄-၅)</ref>။ <ref name="တိပိဋကအဘိဓာန်"/> ==ပရမတ်နှင့် ပညတ်တို့၏ အထူး== လှည်း, ရထား, အိုး, ပုဆိုးစသော အရာဝတ္ထုတို့ သူ့အလိုအလျောက် ဖောက်ပြန် ပျက်စီးသွားသော်လည်းကောင်း, [[ဝိပဿနာ]] ဉာဏ်ဖြင့် အသီးအသီး ဝေဖန်ပိုင်းခြားလိုက်လျှင်သော်လည်းကောင်း ထိုလှည်း, ရထား, အိုး, ပုဆိုးစသော အနက်ဒြပ် အတ္ထပညတ်တို့သည် ကွယ်ပျောက် တိမ်မြုပ်သွားကြသည်၊ စိတ်, စေတသိက်, ရုပ်, နိဗ္ဗာန်ဟူသော ပရမတ် တရားတို့ကား ခက်မာမှု, တွေ့ထိမှုစသော မိမိတို့သဘောမှ ဖောက်ပြန်တိမ်မြုပ်ခြင်းမရှိကြပေ၊ ဤကား ပရမတ်နှင့် ပညတ်တို့၏ အထူးတည်း <ref>(ဒီ၊ဋီ၊၁၊၃၈၃။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၄၀၀)</ref>။ <ref name="တိပိဋကအဘိဓာန်"/> ==ပညတ်က ပရမတ်ကို ဖုံး== ပညတ်နှင့် ပရမတ်သည် မကင်းစကောင်းပေ၊ မီးတောက်ကို စွဲ၍ မီးရောင် ဖြစ်သကဲ့သို့ ပရမတ်ကို စွဲ၍ ပညတ် ဖြစ်သည်၊ မီးခိုးသည် “မီးတောက်ကို ဖုံးထား ကွယ်ကာ သကဲ့သို့ ပညတ်သည် ပရမတ်ကို ဖုံးထား ကွယ်ကာသည်၊ ပညတ်ဖုံးထား ကွယ်ကာသည့်အတွက် ပရမတ် အသိခက်သည်၊ ဖုံးထား ကွယ်ကာသော ပညတ်ဆိုသည်မှာ အခြားမဟုတ်၊ အတောင့်, အတုံး, အလုံး, အပြား, တသားတည်း, တခဲတည်း, တစ်ခုတည်း, တရှိတည်း ထင်ကြရ, မြင်ကြရ, ခေါ်ဝေါ်ကြရသော '''ဃနပညတ်'''ကြီးနှင့် အသက်ဟူ၍, အရှင်ဟူ၍, အကောင်ဟူ၍ ထင်ကြရ, မြင်ကြရ, ခေါ်ဝေါ် ကြရသော '''ဇီဝပညတ်'''ကြီးတို့ ဖြစ်သည် <ref>(ပရမတ္ထစက္ခု။ ၁၅)</ref>။ <ref name="တိပိဋကအဘိဓာန်"/> ==သစ္စာ ၂-မျိုး== “သစ္စာ”ခေါ် အမှန်တရားသည် လောက သတ္တဝါတို့ ခေါ်ဝေါ်ပညတ်သမုတ်အပ်သော ပုဂ္ဂိုလ်, သတ္တဝါ, ယောက်ျား, မိန်းမစသော “'''သမ္မုတိသစ္စာ'''”နှင့် အဟုတ်အမှန်ရှိသည့် စိတ်, စေတသိက်, ရုပ်, နိဗ္ဗာန်ဟူသော '''ပရမတ္ထသစ္စာ''' တို့ဖြစ်သည်၊ ထိုတွင် သမ္မုတိသစ္စာဟူသည် အတ္ထပညတ်ပင်တည်း၊ ဘုရားရှင်သည် ၄၅-ဝါ ကာလကြာအောင် ဤသစ္စာ ၂-ပါးကိုပင် အမျိုးမျိုး အဖုံဖုံ ဝေဖန်ဟောပြတော်မူသည် <ref>(ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၁၆။ ပရမတ္ထဝိနိစ္ဆယ၊ ၉၅)</ref>၊ မိဘ, ဆရာ, ရတနာသုံးပါးစသော သမ္မုတိသစ္စာ '''အတ္ထပညတ်'''တို့၌ မဖောက်မပြန် မှန်ကန်စွာ ပြုကျင့်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် လောကီ စည်းစိမ် အမျိုးမျိုးနှင့် တကွ လောကုတ္တရာ ချမ်းသာ ဗောဓိဉာဏ် အဖြာဖြာကိုပင် ရရှိနိုင်သည်၊ ယင်း သမ္မုတိသစ္စာ အတ္ထပညတ်တို့၌ ချွတ်ယွင်း ဖောက်ပြန် မမှန်မကန် ပြုကျင့်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည်ကား အပါယ် ၄-ပါး အစာ ဒုဂ္ဂတိသတ္တဝါသာ ဖြစ်ရရှာသည်၊ ဤသို့ သမ္မုတိသစ္စာ ပညတ်တရားသည် ကြီးမား ထင်ရှားလှသည်၊ သို့ရာတွင် ပရမတ္ထသစ္စာ နှင့် နှိုင်းရှည့် ထောက်စာလျှင်ကား သစ္စာ တရားပင် မဟုတ်တော့ပေ၊ ထင်ရှားမရှိသည့် ပုဂ္ဂိုလ်, သတ္တဝါစသည်ကိုပင် ရုပ်, နာမ်မကွဲ ပြားသူ ဗာလပုထုဇဉ်တို့အား ထင်ရှားရှိသည့် အနေဖြင့် ယူမှား စွဲလမ်းစေသည်၊ ယင်းသို့ ယူမှား စွဲလမ်းမိသောသူအား ၂၀-သော [[သက္ကာယဒိဋ္ဌိ]], ၆၂-ပါးသော [[မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ၆၂-ပါး|မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ]], ၃-ပါးသော [[နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ]]တို့ ဖြစ်ပွါးစေကာ သံသရာဝဋ်ဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်ခွင့်ကိုပင် မပေးတော့ပေ <ref>(ပရမတ္ထဒီပနီ၊၁၇)</ref>။ <ref name="တိပိဋကအဘိဓာန်"/> ==ပညတ် အမျိုးမျိုး== ဖော်ပြပြီး အတ္ထပညတ်သည် ရုပ်နာမ် ၂-ဖြာ, ခန္ဓာ ၅-ပါး အစိတ်အင်္ဂါများကို စွဲမှီထောက်ဆ၍ ခေါ်ဝေါ်ပညတ် သမုတ်အပ်သောကြောင့် “'''ဥပါဒါပညတ်'''”လည်း မည်၏ <ref>(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၇)</ref>။ ယင်း ဥပါဒါပညတ်သည် မဟာဘုတ်ရုပ်တို့၏ ကျယ်ကားပြားချပ်ခြင်း ပေါင်းစု မို့မောက်ခြင်း စသော အခြင်းအရာကိုစွဲ၍ ခေါ်ဝေါ်ပညတ် သမုတ်အပ်သော မြေ, တောင် စသော သန္တာနပညတ်၊ သစ်သား, မြေစိုင်, ချည်မျှင်စသောအဆောက် အဦတို့၏ စုဝေးတည်နေပုံ အခြင်းအရာကို စွဲ၍ သမုတ်အပ်သော အိမ်, ရထား, လှည်း စသော '''သမူဟပညတ်'''၊ ခန္ဓာ ၅-ပါးကို စွဲ၍ သမုတ်အပ်သော ပုဂ္ဂိုလ်, သတ္တဝါ, ယောက်ျား, မိန်းမ စသော '''သတ္တပညတ်'''၊ လ, နေ, နက္ခတ်တို့၏ မြင်းမိုရ်တောင်ကို လက်ျာရစ် လှည့်လည်ခြင်းစသော အခြင်းအရာကိုစွဲ၍ သမုတ်အပ်သော အရှေ့ ,အနောက်စသော '''ဒိသာပညတ်'''၊ နံနက်စသော '''ကာလပညတ်'''၊ ကဆုန် လစသော '''မာသပညတ်'''၊ မဟာဘုတ်တို့၏ မတွေ့ထိအပ်သော အခြင်းအရာကိုစွဲ၍ သမုတ်အပ်သော တွင်း, လိုဏ်, ဂူစသော '''အာကာသ ပညတ်'''၊ [[ပထဝီကသိုဏ်း]]စသော ထိုထိုဘုတ် [[နိမိတ်]]နှင့် ပရိကမ္မ, ဥပစာရ, အပ္ပနာဟူသော [[ဘာဝနာ]]အထူးကို ခွဲ၍ သမုတ်အပ်သော ကသိုဏ်းနိမိတ်, အသုဘနိမိတ် စသည်နှင့် ဥဂ္ဂဟနိမိတ်, ပဋိဘာဂနိမိတ်ဟူသော '''နိမိတ္တပညတ်'''၊ ဤသို့စသည်ဖြင့် များပြားကျယ်ဝန်း လှသည် <ref>(သင်္ဂဟ၊ ၁၄၂-၃။ ဝိဘာဝိနီ၊ ၂၂၃-၄)</ref>။ <ref name="တိပိဋကအဘိဓာန်"/> ==ပညတ်ကို အာရုံယူသော ကမ္မဋ္ဌာန်းများ== [[သမထ]][[ကမ္မဋ္ဌာန်း]] ၄၀-တွင် [[ကာယဂတာသတိ]], [[အာနာပါန|အာနာပါနဿတိ]], [[မေတ္တာကမ္မဋ္ဌာန်း|မေတ္တာ]], ဂရုဏာ, မုဒိတာ, ဥပေက္ခာ, [[အာကာသာနဉ္စာ ယတန|အာကာသနဉ္စာယတန]], [[အာကိဉ္စ ညာယတန|အာကိဉ္စညာယတန]]တို့၏ အာရုံကမ္မဋ္ဌာန်း ၈-ပါးနှင့်တကွ [[ကသိုဏ်း]] ၁၀-ပါး, [[အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်း|အသုဘ]] ၁၀-ပါးဟူသော ကမ္မဋ္ဌာန်း ၂၈-ပါးသည် ဤ အတ္ထပညတ်များတွင် အပါအဝင် ဖြစ်သည် <ref>(ဝိဘာဝိနီ၊၂၆၁</ref>)။ <ref name="တိပိဋကအဘိဓာန်"/> ==ပရမတ်မြင် ပညတ်ပျောက်== ဝင်ရိုး, လှည်းဘီး, လှည်းအိမ်, လှည်းသန် စသော အစိတ်အပိုင်း အဆောက်အဦတွေကို ယှဉ်တွဲ ပေါင်းစပ်လိုက်လျှင် လှည်း (ရထား) ဟူသော သမ္မုတိသစ္စာ ပညတ်တရား ထင်ရှား ပေါ်လာသကဲ့သို့ ရုပ်, နာမ် ၂-ဖြာ ခန္ဓာ ၅-ပါးတို့ ဖြစ်ပွါး ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ ပုဂ္ဂိုလ်, သတ္တဝါစသော ပညတ်တရားသည် ရုပ်, နာမ် မကွဲပြားသူ ပုထုဇဉ်တို့၏ စိတ်တွင် ထင်မြင်လာပေသည်။ တဖန် ဝင်ရိုး လှည်းဘီး စသော အဆောက်အဦတွေကို တစ်ခုစီ တစ်ခုစီ ခွဲခြားပစ်လိုက်လျှင် လှည်းဟူသော ပညတ် တရား ကွယ်ပျောက်သွားသကဲ့သို့ ရုပ်နာမ် တရားတို့ကို တစ်ခုစီ တစ်ခုစီ လက္ခဏ, ရသ, ပစ္စုပဋ္ဌာန်, ပဒဋ္ဌာန်တို့ဖြင့် ပိုင်းခြားဝေဖန် လိုက်လျှင် ပုဂ္ဂိုလ်, သတ္တဝါစသော ပညတ် တရား ကွယ်ပျောက်သွားလေသည် <ref>(သံ၊၁၊၁၃၇။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၂၈-၉)</ref>။ သန်လျက်ဖြင့် ကြုတ်ကို ဖွင့်လှစ်ခါလှန်၍ ရွှေ ငွေ အသပြာ လောကီတို့ကို အရယူသကဲ့သို့ နာမ်, ရုပ် ၂-ပါးတို့ကို ပိုင်းခြားဝေဖန်တတ်သော နာမရူပဝဝတ္ထာန = ([[နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်|နာမရူပပရိစ္ဆေဒ]]) ဉာဏ်ဖြင့် ပညတ် တရားမှ တေဘူမကနာမ်, ရုပ် ၂-ပါးတို့ကို ပိုင်းခြား ဝေဖန် ဖွင့်လှစ် ခွါလှန်ပြီးလျှင် ဝိမုတ္တိရသ[[လောကုတ္တရာ]] ဓမ္မရတနာကိုရအောင် ကျင့်ဆောင် အားထုတ်ရာသည်။ <ref name="တိပိဋကအဘိဓာန်"/> ==နာမပညတ်အမျိုးမျိုး== (၂) ပရမတ္ထသစ္စာခေါ် ပရမတ်အနက်နှင့် သမ္မုတိသစ္စာခေါ် ပညတ်အနက်တို့ကို ဟောဆိုပြသ၍ အစုလိုက် အစုလိုက် ထားတတ်သော (သဝိညတ္တိကဝစီဘေဒနှင့် ဆက်သွယ်လျက်ရှိသည့် ပညတ္တိသဒ္ဒကို '''နာမပညတ်'''ဟု ခေါ်သည် <ref>(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၅။ အဘိဓမ္မာဝတာရ၊၁၁၂-၃။ သစ္စသင်္ခေပ။ ၃၃။ သင်္ဂဟ၊၁၄၂။ နာမရူပပရိစ္ဆေဒ၊၇၃။ ပရမတ္ထဝိနိစ္ဆယ။ ၉၄)</ref>။ ယင်းနာမပညတ်သည် [[ပါဠိတော်]]နည်းအားဖြင့် [[ခန္ဓာငါးပါး|ခန္ဓာ ၅-ပါး]], [[အာယတန ၁၂-ပါး]], [[ဓာတ် ၁၈-ပါး]], [[သစ္စာလေးပါး|သစ္စာ ၄-ပါး]], ဣန္ဒြေ ၂၂-ပါးတို့ကို ဟောဆိုပြသသော '''ခန္ဓပညတ်, အာယတနပညတ်, ဓာတုပညတ်, သစ္စပညတ်, ဣန္ဒြိယပညတ်'''နှင့် ပုဂ္ဂိုလ်အမျိုးမျိုးကို ဟောဆိုပြသသော '''ပုဂ္ဂလပညတ်'''ဟူ၍ ၆-မျိုးပြားသည် <ref>(အဘိ၊ပု၊၁၀၁။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၅)</ref>။ ထိုတွင် ရှေ့ ၅-မျိုးသော နာမပညတ်တို့ကို ပရမတ္ထသစ္စာအားဖြင့် ထင်ရှားရှိသည့် ရုပ်, နာမ် သဘာဝတို့ကို ဟောဆိုပြသသောကြောင့် '''သဘာဝပညတ်'''ဟု ခေါ်၍ ၆-ခုမြောက် ပုဂ္ဂလပညတ်ကိုကား ထင်ရှား မရှိသည့် သမ္မုတိသစ္စာ အတ္ထပညတ်တို့ကို ဟောဆိုပြသသောကြောင့် '''အသဘာဝပညတ်'''ဟု ခေါ်သည်၊ တဖန် သဘာဝပညတ်ကို '''ဝိဇ္ဇာမာနပညတ်'''ဟု ခေါ်၍ အသဘာဝပညတ်ကို '''အဝိဇ္ဇမာနပညတ်'''ဟု ခေါ်သည်၊ [[ဓမ္မသင်္ဂဏီ]], [[ဝိဘင်း]], [[ဓာတုကထာ]] ကျမ်းတို့၌ သဘာဝ (= ဝိဇ္ဇမာန) ပညတ်ဖြင့် ရုပ်နာမ် ဓမ္မတို့ကို ဝေဖန်ဟောပြပြီးဖြစ်သောကြောင့် [[ပုဂ္ဂလပညတ် (ပုဂ္ဂလပညတ္တိ)|ပုဂ္ဂလပညတ်]]ကျမ်း၌ ပုဂ္ဂိုလ်အမျိုးမျိုးတို့ကို ယင်းတို့၏ သန္တာန်၌ ဖြစ်သောတရားကို စွဲ၍ နာမပညတ်အမျိုးမျိုးတင်ကာ ဟောပြတော်မူသည်၊ ထို့ကြောင့် ၄-ခုမြောက်ဖြစ်သော အဘိဓမ္မာကျမ်းကို “ပုဂ္ဂလပညတ္တိကျမ်း”ဟု ခေါ်သည် <ref>(မူလဋီ၊၃၊၂၇)</ref>။ <ref name="တိပိဋကအဘိဓာန်"/> ==ပညတ် ၆-မျိုး== ပုဂ္ဂလပညတ်ကျမ်း၌ ပုဂ္ဂိုလ် အမျိုးမျိုးတို့ကို တစ်ပါးစု “ဧကေက”မှစ၍ ၁၀-ပါးစု “ဒသက”တိုင်အောင် ခွဲခြားပြီးလျှင် အကျဉ်း “ဥဒ္ဒေသ” အကျယ် “နိဒ္ဒေသ”တို့ဖြင့် ဝေဖန် ဟောပြတော်မူသည်၊ ထိုပါဠိတော်လာပညတ် အမျိုးမျိုးတို့ကို ကျယ်ဝန်း များပြားလှသည့်အတွက် ဤ၌ မဖော်ပြတော့ဘဲ ပါဠိမုတ္တက အဋ္ဌကထာနည်းလာ နာမပညတ်အမျိုးမျိုးကိုသာ ဖော်ပြပါအံ့။ အဋ္ဌကထာနည်းလာ နာမပညတ်သည် ဝိဇ္ဇမာနပညတ်, အဝိဇ္ဇမာနပညတ်, ဝိဇ္ဇမာနေန အဝိဇ္ဇမာနပညတ်, အဝိဇ္ဇမာနေန ဝိဇ္ဇမာနပညတ်, ဝိဇ္ဇမာနေန ဝိဇ္ဇမာန ပညတ်, အဝိဇ္ဇမာနေန အဝိဇ္ဇမာနပညတ်ဟူ၍ ၆-မျိုးရှိသည်၊ * ထိုတွင် ပရမတ္ထအားဖြင့် ထင်ရှားရှိသည့် ရုပ် နာမ်တရားတို့ကို ဟောဆို ပြသတတ်သည့် ပထဝီ, အာပေါ, တေဇော, ဝါယော, ဖဿ, ဝေဒနာ, သညာ, စေတနာ စသော '''ဝိဇ္ဇမာနပညတ်'''၊ * ပရမတ္ထအားဖြင့် ထင်ရှားမရှိသည့် ပုဂ္ဂိုလ်, သတ္တဝါ, ယောကျ်ား, မိန်းမစသော အတ္ထပညတ်တို့ကို ဟောဆိုပြသတတ်သည့် ပုဂ္ဂလ, သတ္တ, ပုရိသ, ဣတ္ထီစသော '''အဝိဇ္ဇမာနပညတ်'''၊ * ထင်ရှား ရှိသော ဝိဇ္ဇာ ၃-ပါး, အဘိညာဉ် ၆-ပါး စသည်တို့နှင့် ထင်ရှားမရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်စသော အတ္ထပညတ်တို့ကို ဟောဆိုပြသသည့် တေဝိဇ္ဇ, ဆဠဘိညစသော '''ဝိဇ္ဇမာနေန အဝိဇ္ဇမာနပညတ်'''၊ * ထင်ရှားမရှိသော မိန်းမ ယောက်ျား စသော အတ္ထပညတ်နှင့် ထင်ရှား ရှိသော အဆင်း, အသံ စသော ပရမတ် တရားတို့ကို ဟောဆိုပြသသည့် ဣတ္ထိရူပ, ဣတ္ထိသဒ္ဒ, ပုရိသရူပ, ပုရိသသဒ္ဒ စသော '''အဝိဇ္ဇမာနေန ဝိဇ္ဇမာနပညတ်'''၊ * ထင်ရှားရှိသော စက္ခု, သောတ စသည်နှင့် ဖဿစသော ပရမတ္ထတရားတို့ကို ဟောဆိုပြသသည့် စက္ခုသမ္ဖဿ, သောတသမ္မဿ စသော '''ဝိဇ္ဇမာနေန ဝိဇ္ဇမာနပညတ်'''၊ * ထင်ရှားမရှိသော မင်း, ပုဏ္ဏား, သူဌေးစသည်နှင့် သား စသော အတ္ထပညတ်ကို ဟောဆို ပြသသည့် ခတ္တိယပုတ္တ, ဗြာဟ္မဏပုတ္တ, သေဋ္ဌိပုတ္တစသော '''အဝိဇ္ဇမာနေန အဝိဇ္ဇမာနပညတ်'''၊ ဤကား အဋ္ဌကထာနည်းလာ ၆-မျိုးတို့ဖြစ်သည် <ref>(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၆။ အဘိဓမ္မာဝတာရ၊၁၁၃-၄။ သစ္စသင်္ခေပ။ ၃၃-၄။ သင်္ဂဟ၊၁၄၃-၄။ နာမရူပပရိစ္ဆေဒ၊၇၃။ ပရမတ္ထဝိနိစ္ဆယ၊၉၉၊ ၁၀၀)</ref>။ <ref name="တိပိဋကအဘိဓာန်"/> ==ပုဂ္ဂလပညတ်ကျမ်းမှ ပညတ် ၃-မျိုး== * ပုဂ္ဂလပညတ်ပါဠိတော်၌ အဋ္ဌကထာနည်းလာ နာမပညတ် ၆-မျိုးတွင် ခန္ဓပညတ်, အာယတနပညတ်, ဓာတုပညတ်, သစ္စပညတ်, ဣန္ဒြိယပညတ် ဟူသော '''ဝိဇ္ဇမာနပညတ်''', * ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါစသော '''အဝိဇ္ဇမာနပညတ်'''နှင့် * တေဝိဇ္ဇ ဆဠဘိည စသော '''ဝိဇ္ဇမာနေန အဝိဇ္ဇမာန ပညတ်'''အားဖြင့် နာမပညတ် ၃-မျိုးကိုသာ ဟောပြတော်မူသည်၊ ထိုတွင် ဝိဇ္ဇမာနပညတ်ကို '''တဇ္ဇာပညတ်'''ဟုလည်း ခေါ်သည် <ref>(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၆-၈</ref>)။ <ref name="တိပိဋကအဘိဓာန်"/> ==ပြောဆိုသူ, ကြားနားသူအားလျော်စွာ စိတ်အစဉ်ဖြစ်ပုံ== ဖော်ပြပြီး နာမပညတ်ကို ပြောဆိုသူ “ဝဒန္တပုဂ္ဂိုလ်”နှင့် ကြားနာသူ “သုဏန္တပုဂ္ဂိုလ်” တို့အလိုက် ထိုက်သည့်အားလျော်စွာ မှတ်သားရာသည်၊ ဝဒန္တပုဂ္ဂိုလ်သည် “ဂေါ” ဟူသော နာမပညတ်ကို ပြောဆိုလိုသည်ရှိသော် ရှေးဦးစွာ “နွား” ဟူသော အနက် ဒြပ် အတ္ထပညတ်ကို အာရုံပြု၍ မနောဒွါရဝီထိ ဟူသော စိတ်အစဉ်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်၊ ထို့နောင် “နွား” ဟူသော အနက်ဒြပ် အတ္ထပညတ်မှ အစဉ်လျှောက်၍ ဝါစကနာမ ပညတ်ကို အောက်မေ့ ဆင်ခြင် သည်ရှိသော် ရှေး၌ အမှတ်သင်္ကေတဖြင့် ပိုင်းခြား မှတ်သားဖူးခြင်း (သင်္ကေတေန ဝဝတ္ထိတ) အင်္ဂါတစ်ပါး ရှိသဖြင့် “ဂေါ”ဟူသော နိစ္စသဒ္ဒါ နာမပညတ်ကို သိသည့် မနောဒွါရိကဝီထိတစ်မျိုး ဖြစ်ပြန်သည်၊ တဖန် ယင်း မနောဒွါရိကဝီထိဖြင့် သိအပ်သော“ဂေါ”ဟူသော နိစ္စသဒ္ဒါနာမ ပညတ်ဖြင့် “နွား”ဟူသော အထည်ဒြပ်အတ္ထ ပညတ်ကို ပြောကြား သိစေလိုသည်ရှိသော် နိစ္စသဒ္ဒါ နာမပညတ်နှင့် မလွှဲမလည်း တထပ်တည်းကျသော နှုတ်မှ ထွက်ပေါ်လာသည့် “ဂေါ”ဟူသော ဝစီဘေဒ စိတ္တဇပရမတ္ထသဒ္ဒါကို ဖြစ်စေတတ်သော မနောဒွါရိကဝီထိ တစ်မျိုး ဖြစ်ပြန်၏၊ ဤသို့ ဝီထိ ၃-မျိုးဖြစ်ပြီးမှ “ဂေါ”ဟူသော ပရမတ္ထသဒ္ဒါ နှုတ်မှ ထွက်ပေါ်လာသည်၊ ဤ၌ ဒုတိယဝီထိ၏ အာရုံဖြစ်သော နိစ္စသဒ္ဒါကိုပင် “နာမပညတ်”ဟု ခေါ်သည်။ ဝဒန္တပုဂ္ဂိုလ်၏နှုတ်မှ ထွက်ပေါ်၍လာသော “ဂေါ”ဟူသော ပရမတ္ထသဒ္ဒါကို အာရုံပြု၍ သုဏန္တပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ ရှေးဦးစွာ သောတဒွါရဝီထိဖြစ်၏၊ တဖန် ချုပ်လေပြီးသော “ဂေါ”ဟူသော အတိတ်ပရမတ္ထသဒ္ဒါကို အာရုံပြုသော တဒနုဝတ္တကမနောဒွါရဝီထိတစ်မျိုး ဖြစ်ပြန်၏၊ ထို့နောက် ထိုပရမတ္ထသဒ္ဒကို လွှတ်၍ ဝဒန္တပုဂ္ဂိုလ်၏ ဒုတိယဝီထိ၏ အာရုံဖြစ်သော “ဂေါ”ဟူသော နာမပညတ်ကို အာရုံပြုသည့် သုဒ္ဓမနောဒွါရဝီထိ ဖြစ်ပြန်သည်၊ ယင်းမနောဒွါရဝီထိ၏ အာရုံဖြစ်သော နာမပညတ်မှ အစဉ်လျှောက်၍ အောက်မေ့ ဆင်ခြင်သည် ရှိသော် နား၌ကြားခြင်း, ပိုင်းခြားမှတ်သားဖူးခြင်း (သောတာလမ္ဗနမာပန္န၊ သင်္ကေတေန ဝဝတ္တိတ) ဟူသော အင်္ဂါ ၂-ပါး ပြည့်စုံခြင်းကြောင့် နွားဒြပ်တည်းဟူသော ဘာဝတ္ထကို အာရုံပြုသည့် သုဒ္ဓမနောဒါရဝီထိ ဖြစ်သည်၊ ဤသို့ ဝီထိ ၄-မျိုး ဖြစ်ပြီးမှ အနက်ဒြပ် အတ္ထပညတ်ကို သိသည်၊ ဤ၌ နာမ ပညတ်သည် တတိယဝီထိ၏ အာရုံဖြစ်သည်၊ ဤကား အက္ခရာတလုံးရှိသည့် နာမပညတ်အတွက် စိတ်အစဉ်ဖြစ်ပုံတည်း၊ အက္ခရာ ၂ လုံး, ၃ လုံး စသည်ရှိသော နာမပညတ်အတွက် စိတ်အစဉ်ဖြစ်ပုံကို ညွှန်ပြအပ်သည့် ကျမ်းဂန်တို့ကို ကြည့်ရှုသုံးသပ်ကာ သိအောင်ပြုရာသည် <ref>(သစ္စသင်္ခေပ၊၃၃။ သင်္ဂဟ၊၁၄၄-၅။ နာမရူပပရိစ္ဆေဒ၊၇၃-၄။ ပရမတ္ထဝိနိစ္ဆယ၊၉၈။ သာရတ္ထ၊၂၊၇၀။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၃၉၈။ ဝိဘာဝိနီ၊၂၅၅-၆။ မဏိမဉ္ဇူ၊၂၊၄၇၀-၄၇၃။ ဘေဒစိန္တာ။ ဂါထာ-၁၁။ ပရမတ္ထသရူပဘေဒနီ၊၁၊၄၀၃-၄၀၈။ ၎င်း၊၂၊၃၀၂-၃)</ref>။ <ref name="တိပိဋကအဘိဓာန်"/> ==ပညတ်ပါဝင်သော တရားစုများ== ဖော်ပြပြီး အတ္ထပညတ် နာမပညတ် ၂-ပါးသည် သင်္ခါရ, ဝိကာရ, လက္ခဏ, [[နိဗ္ဗာန်]], ပညတ်ဟူသော သိဖွယ်ရာတရား “ဉေယျဓမ္မ ”၅-ပါးတွင် တစ်ပါးအပါအဝင်ဖြစ်သည် <ref>(ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၄။ မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၃၄၀)</ref>။ ပညတ်သည် ဥပါဒ်, ဌီ, ဘင် အထင်အရှားရှိသော ပရမတ္ထ သဘာဝတရား မဟုတ်သောကြောင့် အမြဲ တည်သော '''နိစ္စတရားမျိုး'''ဖြစ်သည် <ref>(ဝိ၊၅၊၁၅၇။ သံ၊၁၊၄၀။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၃။ သံ၊ဋီ၊၁၊၁၃၈။ ဝိဘာဝိနီ၊၁၃၀။ မဏိမဉ္ဇူ၊၁၊၄၀၀)</ref>။ ပညတ်သည် ရူပ, သဒ္ဒ, ဂန္ဓ, ရသ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗ, ဓမ္မဟူသော အာရုံ ၆-ပါးတွင် '''ဓမ္မာရုံ'''ဖြစ်သည် <ref>(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁၃။ သင်္ဂဟ၊၄၉)</ref>။ ပဋ္ဌာန်း ၂၄-ပစ္စည်းတို့တွင် '''အာရမ္မဏ, ပကတူပနိဿယ ပစ္စည်း''' ၂-မျိုးတပ်သည် <ref>(ပဋ္ဌာန၊၁၊၂၊၆။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၆၀၊ ၃၇၀။ သင်္ဂဟ၊၁၃၇-၈)</ref>။ သို့ရာတွင် အာရမ္မဏာဓိပတိ, အာရမ္မဏူပနိဿယပစ္စည်းမျိုးကား မဟုတ်ပေ<ref>(မူလဋီ၊၃၊၁၈၆)</ref>။ အနုဋီကာ၊၃၊၂၅၃)နှင့် ဝိသုဒ္ဓိမဂ် မဟာဋီကာ၊၂၊ ၂၇၈)တို့၌ကား ကသိုဏ်းစသော ပညတ်သည် '''အာရမ္မဏူပနိဿယ ပစ္စည်း''' ဖြစ်သင့်၏ဟု မိန့်ဆိုသေးသည်။ <ref name="တိပိဋကအဘိဓာန်"/> === (၁) ဝိဇ္ဇမာနပညတ် === ဝိဇ္ဇမာနပညတ် ဆိုတာ ထင်ရှားရှိတဲ့ ပရမတ္တသဘောတရားတို့ရဲ့အမည်များ ဖြစ်ပါတယ်။ ဥဒါဟရုဏ်အားဖြင့် စိတ် စေတသိက် ရုပ် နိဗ္ဗာန် တို့ဖြစ်ပါတယ်။ အာရုံကို ကြံတတ် သိတတ်တဲ့ သဘောတရားသက်သက်ကို စိတ် လို့ ခေါ်ပါတယ်။ အမှန်စင်စစ်တော့ ထိုကြံတတ် သိတတ်တဲ့ သဘောတရားကို ခေါ်ဝေါ်ပညတ်လိုက်တဲ့ အမည်ပဲဖြစ်ပါတယ်။စေတသိက်ဆိုတာကလည်း စိတ်နဲ့အတူတကွ မှီရာ တည်ရာ ဖြစ်တယ်။ အာရုံကိုလည်း အတူတကွ ယူတတ်တယ်။ စိတ်နဲ့တစ်ပြိုင်နက်ဖြစ်ပြီး၊ တပြိုင်နက်ပျက်တတ်တဲ့ ပရမတ္တသဘောတရားသက်သက်ကို ခေါ်ဝေါ် သမုတ်လိုက်တဲ့ အမည်ပဲဖြစ်ပါတယ်။ရုပ် ဆိုတာလည်း အပူ အအေး စတဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက် အကြောင်းတွေကြောင့်၊ ဖောက်ပြန်တတ်တဲ့ ပရမတ္တသဘောတရားသက်သက်ကို ခေါ်ဝေါ်ပညတ်လိုက်တဲ့ အမည်ပဲဖြစ်ပါတယ်။နိဗ္ဗာန် ဆိုတာကလည်း တဏှာအကြွင်းမဲ့ ချုပ်တဲ့သဘော လောဘမီးစတဲ့ ၁၁ ပါးသော မီးတို့ ငြိမ်းအေးခြင်း အသင်္ခတ ပရမတ် သဘောတရားသက်သက်ကို ခေါ်ဝေါ်ပညတ်လိုက်တဲ့ အမည်ပါပဲ။ === (၂) အဝိဇ္ဇမာနပညတ် === အဝိဇ္ဇမာနပညတ် ဆိုတာကတော့ ထင်ရှားမရှိတဲ့ ပညတ်တွေရဲ့အမည်တွေဖြစ်ပါတယ်။ ဥဒါဟရုဏ်အားဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါ ငါ သူတပါး ယောကျ်ား မိန်းမ အတ္တ ဇီဝ အသက် လိပ်ပြာစတဲ့ အမည်များ ဖြစ်ကြပါတယ်။ ထိုအမည်တို့ဟာ အခေါ်သာရှိပြီး ပရမတ္တအားဖြင့် တကယ်ရှိတဲ့ အမည်များ မဟုတ်ကြပါဘူး။အဝိဇ္ဇမာန မှ ခွဲထုတ်တဲ့ အခြားပညတ်တွေလည်း ရှိပါသေးတယ်။ (က) နာမပညတ်၊ (ခ) သဏ္ဍာနပညတ်၊ (ဂ) သမူဟပညတ်၊ (ဃ) ဃနပညတ်၊ (င) ဒိသာပညတ်၊ (စ) ကာလပညတ်၊ (ဆ) အဒ္ဓါနပညတ်၊ (ဇ) သန္တတိပညတ်၊ (ဈ) အတ္တဇီဝပညတ် တို့ပဲဖြစ်ပါတယ်။ အကျဉ်းအားဖြင့်တော့ .. (က) နာမပညတ် ဆိုတာ အမည်အမျိုးမျိုးပါ။ (ခ) သဏ္ဍာနပညတ် ဆိုတာ ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးကို စွဲပြီးခေါ်တာပါ။ (ဂ) သမူဟပညတ်ဆိုတာ ပေါင်းစုထားတဲ့ အခိုက်အတန့်အတွင်းမှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့အမည်များသာဖြစ်ပါတယ်။ ရထားကို တစ်စစီဖြုတ်လိုက်ယင် ရထားဆိုတာ ပြစရာမရှိတော့တဲ့ ရထားဥပမာဟာ ထင်ရှားလှပါတယ်။ (င) ဃနပညတ်ဆိုတာကတော့ အစိုင်အခဲတစ်ခုတည်းအဖြစ်အခေါ်အဝေါ်များ ဥပမာ သကြား ထန်းလျက်ခဲ မြေဖြူခဲ စသည် .. ဖြစ်ပါတယ်။ (စ) ဒိသာပညတ်ကတော့ အရပ်လေးမျက်နှာ အရပ်ရှစ်မျက်နှာလို့ခေါ်တဲ့ အမည်များပါ။ (ဆ) ကာလပညတ်ကတော့ အချိန်အခါလိုက်ပြီး ခေါ်တာပါ။ (ဇ) အဒ္ဓါနပညတ်ကတော့ ခရီးအကွာအဝေး အတိုင်းအတာကို အမည်အမျိုးမျိုးနှင့်ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ (ဈ) သန္တတိပညတ်ကတော့ ရုပ်သန္တတိ၊ နာမ်သန္တတိ လို့ ၂ မျိုး ရှိပါတယ်။ === (၃) ဝိဇ္ဇမာနေန အဝိဇ္ဇမာနပညတ် === ဝိဇ္ဇမာနေန အဝိဇ္ဇမာနပညတ် ကတော့ ထင်ရှားရှိတဲ့ ပရမတ္တအမည် နဲ့ ထင်ရှားမရှိတဲ့ ပညတ်ကို ပေါင်းပြီး ခေါ်တဲ့ အမည်များ ဖြစ်ကြပါတယ်။ဥဒါဟရုဏ်အားဖြင့် အဘိညာဉ်ရ + ပုဂ္ဂိုလ်, သကဒါဂါမ် + ပုဂ္ဂိုလ် စတဲ့ အမည်များ ဖြစ်ကြပါတယ်။အဘိညာဉ် သောတာပန် သကဒါဂါမ်တို့ဟာ ပရမတ္တအားဖြင့် ထင်ရှားရှိတဲ့ အမည်များ ဖြစ်ကြပါတယ်။ ပုဂ္ဂိုလ် ဆိုတာက ထင်ရှားမရှိတဲ့ ပညတ်အမည်သက်သက် ဖြစ်ပါတယ်။ === (၄) အဝိဇ္ဇမာနေန ဝိဇ္ဇမာနပညတ် === အဝိဇ္ဇမာနေန ဝိဇ္ဇမာနပညတ် ကတော့ ထင်ရှား မရှိတဲ့ ပညတ် နဲ့ ထင်ရှားရှိတဲ့ ပရမတ္တ အခေါ်အဝေါ်ကို ပေါင်းပြီး ခေါ်တဲ့ အမည်များ ဖြစ်ပါတယ်။ဥဒါဟရုဏ်အားဖြင့် မိန်းမ + အသံ, ပန်း + အနံ့ စတဲ့ အမည်များ ဖြစ်ပါတယ်။မိန်းမ ၊ ပန်း တို့ဟာ ထင်ရှားမရှိတဲ့ ပညတ် အမည်တွေ ဖြစ်ပြီး၊ အသံ နဲ့ အနံ့ ကတော့ ထင်ရှား ရှိတဲ့ ပရမတ်အမည်များ ဖြစ်ကြပါတယ်။ === (၅) ဝိဇ္ဇမာနေန ဝိဇ္ဇမာနပညတ် === ဝိဇ္ဇမာနေန ဝိဇ္ဇမာနပညတ် ဆိုတာကတော့ ထင်ရှားရှိတဲ့ ပရမတ္တ နဲ့ ထင်ရှားရှိတဲ့ ပရမတ္တ အခေါ်အဝေါ် တို့ကို ပေါင်းပြီးခေါ်ဆိုတဲ့ အမည်များ ဖြစ်ပါတယ်။ဥဒါဟရုဏ် = စက္ခု + ဝိညာဏ်စိတ်၊ သောတ + ဝိညာဏ်စိတ် စတဲ့ အမည်များ ဖြစ်ပါတယ်။ စက္ခု နှင့် ဝိညာဏ်စိတ် ၊ သောတ နှင့် ဝိညာဏ်စိတ် တို့ဟာ ထင်ရှားရှိတဲ့ ပရမတ္တအမည် အချင်းချင်း ပူးပေါင်း ခေါ်ဝေါ်တာပါ။ === (၆) အဝိဇ္ဇမာနေန အဝိဇ္ဇမာနပညတ် === အဝိဇ္ဇမာနေန အဝိဇ္ဇမာနပညတ် ကတော့ ထင်ရှားမရှိတဲ့ ပညတ်နှင့် ထင်ရှားမရှိတဲ့ ပညတ် အခေါ်အဝေါ်ကို ပေါင်းပြီးခေါ်တဲ့ အမည်များ ဖြစ်ပါတယ်။ဥဒါဟရုဏ်အားဖြင့် မင်း + သား၊ နတ် + သမီး စတဲ့ အမည်များပါ။ မင်း ကလည်း ပညတ်၊ သား ကလည်း ပညတ် တွဲပြီး ခေါ်တဲ့ အမည်ဖြစ်ပါတယ်။ ထိုနည်းတူ နတ် ကလည်း ပညတ်၊ သမီး ကလည်း ပညတ် ပေါင်းပြီးခေါ်တဲ့ အမည်ပါ။ === ကိုးကား === {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ]] [[ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ]] [[ကဏ္ဍ:သင်္သကရိုက်ဝေါဟာရများ]] [[Category:ဝိပဿနာ]] 18wf6s48a3pqdw3kj4xw1e2dpvg2ghj 0 217257 1046510 1036566 2026-08-04T23:00:02Z Dr Lotus Black 31011 1046510 wikitext text/x-wiki [[File:Fungi of Saskatchewan.JPG|thumb|right|ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ [[မှို]]အမျိုးအစားများ]] '''ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ''' ({{lang-en|Biodiversity}}) ဆိုသည်မှာ [[သက်ရှိ|ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သက်ရှိ]]၏ ဇီဝဆိုင်ရာ မျိုးကွဲနှင့် ရရှိနိုင်မှုဖြစ်သည်။<ref name="UN">{{cite web |url=http://www.unesco.pl/fileadmin/user_upload/pdf/BIODIVERSITY_FACTSHEET.pdf |title=What is biodiversity? |publisher=[[ကုလသမဂ္ဂ ပတ်ဝန်းကျင်အစီအစဉ်]], World Conservation Monitoring Centre |accessdate=11 October 2021 |archivedate=29 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210829162131/https://www.unesco.pl/fileadmin/user_upload/pdf/BIODIVERSITY_FACTSHEET.pdf }}</ref> ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲသည် မျိုးရိုးဗီဇ၊ [[မျိုးစိတ်]]နှင့် [[ဂေဟစနစ်]]အဆင့်ကို တိုင်းတာခြင်းဖြစ်သည်။ ကုန်းနေ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲမှာ [[အီကွေတာ]]အနီးတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ပိုကြီးမားသည်။<ref>{{cite journal |last=Gaston |first=Kevin J. |title=Global patterns in biodiversity|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2000-05-11_405_6783/page/220 |journal=Nature|date=11 May 2000 |volume=405 |issue=6783 |pages=220–227 |doi=10.1038/35012228 |pmid=10821282|s2cid=4337597 }}</ref> အကြောင်းမှာ ပူနွေးသောရာသီဥတုနှင့် မြင့်မားသော ပင်မ မျိုးပွားမှုကြောင့်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite journal | last=Field | first=Richard | author2=Hawkins, Bradford A. |author3=Cornell, Howard V. |author4=Currie, David J. |author5=Diniz-Filho, J. |others=Alexandre F.; Guégan, Jean-François; Kaufman, Dawn M.; Kerr, Jeremy T.; Mittelbach, Gary G.; Oberdorff, Thierry; O’Brien, Eileen M.; Turner, John R. G.| s2cid=4276107 |title=Spatial species-richness gradients across scales: a meta-analysis|journal=Journal of Biogeography|date=1 January 2009|volume=36|issue=1|pages=132–147|doi=10.1111/j.1365-2699.2008.01963.x}}</ref> ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အညီအမျှ ဖြန့်ကျက်မနေပေ၊ အပူပိုင်းဒေသတွင် ပိုမိုပေါကြွယ်ဝသည်။<ref>{{Cite book|last1=Gaston|first1=Kevin J.|url=https://books.google.com/books?id=0Bjp2o5CVnQC&q=biodiversity&pg=PT6|title=Biodiversity: An Introduction|last2=Spicer|first2=John I.|date=2013-04-22|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-118-68491-7|language=en|access-date=11 October 2021|archive-date=31 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210531094106/https://books.google.com/books?id=0Bjp2o5CVnQC&q=biodiversity&pg=PT6|url-status=live}}</ref> အပူပိုင်းသစ်တောဂေဟစနစ်များသည် ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်၏ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းအောက်သာရှိသော်လည်း ကမ္ဘာ့မျိုးစိတ်ပေါင်း၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ထောက်ပံ့ထားသည်။<ref>Young, Anthony. "Global Environmental Outlook 3 (GEO-3): Past, Present and Future Perspectives."&nbsp;''The Geographical Journal'', vol. 169, 2003, p. 120.</ref> အဏ္ဏဝါ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲသည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အနောက်ဘက်ရှိ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အပူချိန်အမြင့်ဆုံးဖြစ်သော ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် ပိုမိုမြင့်မားသည်။<ref name=":0">{{cite journal|last=Tittensor|first=Derek P.|author2=Mora, Camilo |title=Global patterns and predictors of marine biodiversity across taxa|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2010-08-26_466_7310/page/1098|journal=Nature|date=28 July 2010 |volume=466 |issue=7310 |pages=1098–1101 |doi=10.1038/nature09329|bibcode = 2010Natur.466.1098T|pmid=20668450|last3=Jetz|first3=Walter|last4=Lotze|first4=Heike K.|last5=Ricard|first5=Daniel|last6=Berghe|first6=Edward Vanden|last7=Worm|first7=Boris|s2cid=4424240}}</ref> ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲသည် အစုအပြုံဖြင့် ပိုမိုဖြစ်ထွန်းပြီး<ref>{{cite journal | last=Myers | first=Norman | author2=Mittermeier, Russell A. | title=Biodiversity hotspots for conservation priorities | url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2000-02-24_403_6772/page/853 | journal=Nature | date=24 February 2000|volume=403|issue=6772 | pages=853–858 | doi=10.1038/35002501|bibcode = 2000Natur.403..853M | pmid=10706275| last3=Mittermeier | first3=Cristina G. | last4=Da Fonseca | first4=Gustavo A. B. | last5=Kent | first5=Jennifer | s2cid=4414279 }}</ref> အချိန်နှင့်အမျှ ပိုမိုများပြားလာလေ့ရှိသည်။<ref>{{cite journal|last=McPeek|first=Mark A.|author2=Brown, Jonathan M.|s2cid=22533070|title=Clade Age and Not Diversification Rate Explains Species Richness among Animal Taxa|journal=The American Naturalist|date=1 April 2007|volume=169|issue=4|pages=E97–E106|doi=10.1086/512135|pmid=17427118}}</ref><ref>{{cite web|last=Peters|first=Shanan|title=Sepkoski's Online Genus Database|url=http://strata.geology.wisc.edu/jack/|publisher=University of Wisconsin-Madison|access-date=10 April 2013|accessdate=11 October 2021|archivedate=8 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210308112701/http://strata.geology.wisc.edu/jack/}}</ref> သို့သော် သစ်တောပြုန်းတီးမှုများကြောင့် အနာဂတ်ကာလတွင် နှေးကွေးနိုင်ဖွယ်ရှိလေသည်။<ref>{{cite journal|last=Rabosky|first=Daniel L.|s2cid=10292976|title=Ecological limits and diversification rate: alternative paradigms to explain the variation in species richness among clades and regions|journal=Ecology Letters|date=1 August 2009|volume=12|issue=8|pages=735–743|doi=10.1111/j.1461-0248.2009.01333.x|pmid=19558515}}</ref> အလွန်လျင်မြန်စွာ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုများသည် အစုလိုက်အပြုံလိုက် မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်မှုများကို ဖြစ်စေသည်။<ref name="CockellKoeberl2006">{{cite book |title=Biological Processes Associated with Impact Events |author1=Charles Cockell |author2=Christian Koeberl |author3=Iain Gilmour |name-list-style=amp |url={{google books |plainurl=y |id=lWUPfhXPm4MC}} |date=18 May 2006 |publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-3-540-25736-3|pages=197–219|edition=1|bibcode=2006bpai.book.....C }}</ref><ref name=":1">{{cite journal|last=Algeo|first=T. J.|author2=Scheckler, S. E.|title=Terrestrial-marine teleconnections in the Devonian: links between the evolution of land plants, weathering processes, and marine anoxic events|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences|date=29 January 1998|volume=353|issue=1365|pages=113–130|doi=10.1098/rstb.1998.0195|pmc=1692181}}</ref><ref>{{cite journal|last=Bond|first=David P.G.|author2=Wignall, Paul B.|title=The role of sea-level change and marine anoxia in the Frasnian–Famennian (Late Devonian) mass extinction|journal=Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology|date=1 June 2008|volume=263|issue=3–4|pages=107–118|doi=10.1016/j.palaeo.2008.02.015|bibcode=2008PPP...263..107B|url=http://eprints.whiterose.ac.uk/3460/1/bondb2.pdf|archive-date=29 August 2021|access-date=11 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210829162111/https://eprints.whiterose.ac.uk/3460/1/bondb2.pdf|url-status=dead}}</ref> ကမ္ဘာပေါ်တွင် နေထိုင်ကျက်စားကျင်လည်ခဲ့ဖူးခဲ့သမျှသော မျိုးစိတ်ပေါင်းအားလုံး၏ ၉၉.၉ ရာခိုင်နှုန်း မျိုးစိတ်ပေါင်း ၅ ဘီလီယံခန့်သည်<ref name="Book-Biology">{{cite book |editor1=Kunin, W.E. |editor2=Gaston, Kevin |title=The Biology of Rarity: Causes and consequences of rare—common differences|url={{google books |plainurl=y |id=4LHnCAAAQBAJ|page=110}}|date=31 December 1996 |isbn=978-0-412-63380-5 |access-date=26 May 2015 }}</ref> မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်သွားမည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။<ref name="StearnsStearns2000">{{cite book |last1=Stearns |first1=Beverly Peterson |last2=Stearns |first2=S. C. |last3=Stearns |first3=Stephen C. |title=Watching, from the Edge of Extinction |url=https://books.google.com/books?id=0BHeC-tXIB4C&q=99%20percent |year=2000 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-08469-6 |page=preface x |access-date=30 May 2017 |archive-date=21 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521234248/https://books.google.com/books?id=0BHeC-tXIB4C&q=99 |url-status=live }}</ref><ref name="NYT-20141108-MJN">{{cite news |last=Novacek |first=Michael J. |title=Prehistory's Brilliant Future |url=https://www.nytimes.com/2014/11/09/opinion/sunday/prehistorys-brilliant-future.html |date=8 November 2014 |work=[[The New York Times]] |access-date=25 December 2014 |accessdate=11 October 2021 |archivedate=29 December 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141229225657/http://www.nytimes.com/2014/11/09/opinion/sunday/prehistorys-brilliant-future.html }}</ref> လက်ရှိ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှိနေသော မျိုးစိတ်များမှာ ၁၀ မီလီယံမှ ၁၄ မီလီယံခန့်ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။<ref name="MillerSpoolman2012">{{cite book|author1=G. Miller|author2=Scott Spoolman |title=Environmental Science – Biodiversity Is a Crucial Part of the Earth's Natural Capital |url={{google books |plainurl=y |id=NYEJAAAAQBAJ|page=62}} |date=2012 |publisher=Cengage Learning |isbn=978-1-133-70787-5 |page=62 |access-date=27 December 2014 }}</ref> ယင်းတို့ထဲမှ ၁.၂ မီလီယံကို စာရင်းပြုစုနိုင်ထားသော်လည်း ၈၆ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ကိုမူ သေချာစွာ မှတ်တမ်းမတင်နိုင်သေးပေ။<ref name="PLoS-20110823">{{cite journal |last1=Mora |first1=C. |last2=Tittensor |first2=D.P. |last3=Adl |first3=S. |last4=Simpson |first4=A.G. |last5=Worm |first5=B. |title=How many species are there on Earth and in the ocean? |date=23 August 2011 |journal=PLOS Biology |doi=10.1371/journal.pbio.1001127 |pmid=21886479 |pmc=3160336 |volume=9 |issue=8 |pages=e1001127}}</ref> ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဆက်စပ် DNA အခြေပြု စုံတွဲများပမာဏမှာ ခန့်မှန်းခြေ 5.0 x 10³⁷ ရှိပြီး အလေးချိန်တန် ၅၀ ဘီလီယံ ရှိသည်။<ref name="NYT-20150718-rn">{{cite news |last=Nuwer |first=Rachel |date=18 July 2015 |title=Counting All the DNA on Earth |url=https://www.nytimes.com/2015/07/21/science/counting-all-the-dna-on-earth.html |work=The New York Times |location=New York |access-date=18 July 2015 |accessdate=11 October 2021 |archivedate=18 July 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150718153742/http://www.nytimes.com/2015/07/21/science/counting-all-the-dna-on-earth.html }}</ref> နှိုင်းယှဉ်ရသော် ဇီဝလွှာ (biosphere) ၏ စုစုပေါင်းဒြပ်ထုမှာ [[ကာဗွန်]]တန်ချိန် ၄ ထရီလီယံခန့်နှင့်ညီမျှသော ဒြပ်ထုရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းသည်။<ref name="AGCI-2015">{{cite web |url=http://www.agci.org/classroom/biosphere/index.php |title=The Biosphere: Diversity of Life |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |work=Aspen Global Change Institute |location=Basalt, CO |access-date=19 July 2015 |accessdate=11 October 2021 |archivedate=2 September 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100902111048/http://www.agci.org/classroom/biosphere/index.php }}</ref> ကမ္ဘာ၏ သက်တမ်းသည် နှစ်ပေါင်း ၄.၅၄ ဘီလီယံ ရှိသည်။<ref name="USGS1997">{{cite web | date=1997 | title=Age of the Earth | url=http://pubs.usgs.gov/gip/geotime/age.html | publisher=U.S. Geological Survey | access-date=10 January 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20051223072700/http://pubs.usgs.gov/gip/geotime/age.html | archive-date=23 December 2005 | url-status=live | accessdate=11 October 2021 | archivedate=23 December 2005 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20051223072700/http://pubs.usgs.gov/gip/geotime/age.html }}</ref><ref>{{cite journal | last=Dalrymple | first=G. Brent | title=The age of the Earth in the twentieth century: a problem (mostly) solved | journal=Special Publications, Geological Society of London | date=2001 | volume=190 | issue=1 | pages=205–221 | doi=10.1144/GSL.SP.2001.190.01.14 |bibcode = 2001GSLSP.190..205D | s2cid=130092094 }}</ref><ref>{{cite journal | author= Manhesa, Gérard| author2= Allègre, Claude J.| author3= Dupréa, Bernard| author4= Hamelin, Bruno | name-list-style= amp | title=Lead isotope study of basic-ultrabasic layered complexes: Speculations about the age of the earth and primitive mantle characteristics | url= https://archive.org/details/sim_earth-and-planetary-science-letters_1980-05_47_3/page/370| journal=Earth and Planetary Science Letters| date=1980 | volume=47 | issue= 3 | pages=370–382 | doi=10.1016/0012-821X(80)90024-2 | bibcode=1980E&PSL..47..370M}}</ref> ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အစောဆုံးတည်ရှိခဲ့သော သက်ရှိ၏ သက်သေအထောက်အထားမှာ လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၃.၅ ဘီလီယံအကြာကဖြစ်သည်။<ref name=":2">{{Cite journal|last1=Schopf|first1=J. William|last2=Kudryavtsev|first2=Anatoliy B.|last3=Czaja|first3=Andrew D.|last4=Tripathi|first4=Abhishek B.|date=5 October 2007|title=Evidence of Archean life: Stromatolites and microfossils|url=https://archive.org/details/sim_precambrian-research_2007-10-05_158_3-4/page/141|journal=Precambrian Research|series=Earliest Evidence of Life on Earth|volume=158 |issue=3–4|pages=141–155|doi=10.1016/j.precamres.2007.04.009|bibcode=2007PreR..158..141S}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Schopf|first=J. William|date=29 June 2006 |title=Fossil evidence of Archaean life |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |volume=361|issue=1470|pages=869–885|doi=10.1098/rstb.2006.1834 |pmc=1578735|pmid=16754604}}</ref><ref name="RavenJohnson2002">{{cite book | first1=Peter | last1=Hamilton Raven | first2= George | last2= Brooks Johnson | title=Biology | url={{google books |plainurl=y |id=GtlqPwAACAAJ}} | year=2002 | publisher=McGraw-Hill Education | isbn=978-0-07-112261-0 | page=68 | access-date=7 July 2013 }}</ref> ဩစတျေးလျ အနောက်ပိုင်းရှိ ၃.၄၈ ဘီလီယံနှစ်သက်တမ်းရှိ သဲကျောက်တွင် အဏုဇီဝကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref name="AP-20131113">{{cite news |last=Borenstein |first=Seth |title=Oldest fossil found: Meet your microbial mom |url=http://apnews.excite.com/article/20131113/DAA1VSC01.html |date=13 November 2013 |work=AP News |accessdate=11 October 2021 |archivedate=29 June 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150629230719/http://apnews.excite.com/article/20131113/DAA1VSC01.html }}</ref><ref name="TG-20131113-JP">{{cite news |last=Pearlman |first=Jonathan |title='Oldest signs of life on Earth found' – Scientists discover potentially oldest signs of life on Earth – 3.5 billion-year-old microbe traces in rocks in Australia |url=https://www.telegraph.co.uk/news/science/science-news/10445788/Oldest-signs-of-life-on-Earth-found.html |date=13 November 2013 |work=[[:en:Telegraph Media Group|The Telegraph]] |access-date=15 December 2014 |accessdate=11 October 2021 |archivedate=7 May 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200507045923/https://www.telegraph.co.uk/news/science/science-news/10445788/Oldest-signs-of-life-on-Earth-found.html }}</ref><ref name="AST-20131108">{{cite journal |last1=Noffke |first1=Nora |last2=Christian |first2=Daniel |last3=Wacey |first3=David |last4=Hazen | first4=Robert M. |title=Microbially Induced Sedimentary Structures Recording an Ancient Ecosystem in the ca. 3.48 Billion-Year-Old Dresser Formation, Pilbara, Western Australia |date=8 November 2013 |journal=[[:en:Astrobiology (journal)|Astrobiology]] |doi=10.1089/ast.2013.1030 |bibcode=2013AsBio..13.1103N |pmid=24205812 |pmc=3870916 |volume=13 | issue=12 | pages=1103–1124}}</ref> ဂရင်းလန်း အနောက်ပိုင်းရှိ နှစ်ပေါင်း ၃.၇ ဘီလီယံသက်တမ်းရှိ ဂရပ်ဖိုက်ကိုလည်း ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref name="NG-20131208">{{cite journal | first1=Yoko | last1=Ohtomo | first2=Takeshi | last2=Kakegawa | first3=Akizumi | last3=Ishida | first4=Toshiro | last4=Nagase | first5=Minik T. | last5=Rosing | s2cid=54767854 | title=Evidence for biogenic graphite in early Archaean Isua metasedimentary rocks | journal=Nature Geoscience | doi=10.1038/ngeo2025 | date=8 December 2013 | volume=7 | issue=1 | pages=25–28 | bibcode=2014NatGe...7...25O}}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် သက်ရှိ၏ရုပ်ကြွင်းတစ်ခုကို အနောက်ပိုင်း ဩစတျေးလျတွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ ယင်းသည် သက်တမ်း နှစ်ပေါင်း ၄.၁ ဘီလီယံ ရှိပြီဖြစ်သည်။<ref name="AP-20151019">{{cite news |last=Borenstein |first=Seth |title=Hints of life on what was thought to be desolate early Earth |url=http://apnews.excite.com/article/20151019/us-sci--earliest_life-a400435d0d.html |date=19 October 2011 |accessdate=11 October 2021 |archivedate=23 October 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151023200248/http://apnews.excite.com/article/20151019/us-sci--earliest_life-a400435d0d.html }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Bell |first1=Elizabeth A. |last2=Boehnike |first2=Patrick |last3=Harrison |first3=T. Mark |last4=Mao |first4=Wendy L. |display-authors=3 |date=24 November 2015 |title=Potentially biogenic carbon preserved in a 4.1 billion-year-old zircon |url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-science_2015-11-24_112_47/page/14518 |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. |doi=10.1073/pnas.1517557112 |pmid=26483481 |pmc=4664351 |volume=112 |number =47|pages=14518–14521|bibcode=2015PNAS..11214518B |doi-access=free }}</ref> သုတေသနတစ်ယောက်၏အဆိုအရ ''အသက်ဇီဝသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လျင်မြန်စွာဖြစ်ထွန်းပါက စကြဝဠာတွင်လည်း တွေ့ရလေ့ရှိသောအရာဖြစ်နိုင်သည်''<ref name="AP-20151019" /> ဟု ဆိုလေသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အသက်ဇီဝဖြစ်ထွန်းခဲ့ကတည်းက ကြီးမားသော မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်မှုကြီး ၅ ခုနှင့် အခြားသောဖြစ်ရပ်သေးများသည် ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ ရုတ်တရက် လျော့ကျမှုကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။ လွန်ခဲ့သောနှစ်သန်းပေါင်း ၅၄၀ အကြာက ဖာနီရိုဇိုးနစ် ကာလ (Phanerozoic eon) တွင် ပထမဆုံး ဆဲလ်များစွာရှိသောသက်ရှိ ဖြစ်ထွန်းမှုကြောင့်<ref>{{cite web |url=http://www.ucmp.berkeley.edu/cambrian/cambrian.php |title=The Cambrian Period |publisher=University of California Museum of Paleontology |access-date=17 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120515190500/http://www.ucmp.berkeley.edu/cambrian/cambrian.php |archive-date=15 May 2012 |url-status=dead |accessdate=11 October 2021 |archivedate=15 May 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120515190500/http://www.ucmp.berkeley.edu/cambrian/cambrian.php }}</ref> ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲသည် လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားခဲ့သည်။ နောက်ထပ် နှစ်သန်းပေါင်း ၄၀၀ အကြာတွင် ကြီးမားသော မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်မှုများဖြင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ကာဗွန်နီဖီးရိယပ် (Carboniferous) ကာလတွင် မိုးသစ်တော ပျက်စီးမှုကြောင့် [[အပင်]]နှင့် [[တိရစ္ဆာန်]]များစွာ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။<ref name="SahneyBentonFerry2010RainforestCollapse">{{cite journal | doi=10.1130/G31182.1 | author= Sahney, S. |author2=Benton, M.J. |author3=Falcon-Lang, H.J. |name-list-style=amp| year=2010 | title= Rainforest collapse triggered Pennsylvanian tetrapod diversification in Euramerica | url=https://archive.org/details/sim_geology_2010-12_38_12/page/1079 | journal=Geology | volume = 38 | pages = 1079–1082 | issue=12|bibcode = 2010Geo....38.1079S }}</ref> လွန်ခဲ့သောနှစ်သန်းပေါင်း ၂၅၁ အကြာကဖြစ်ခဲ့သော Permian–Triassic မျိုးသုဉ်းမှုဖြစ်ရပ်သည် အဆိုးဆုံးဖြစ်သည်။ အပင်များပြန်လည်ရှင်သန်ရန် နှစ်သန်းပေါင်း ၃၀ အချိန်ယူခဲ့ရသည်။<ref name="SahneyBenton2008RecoveryFromProfoundExtinction">{{cite journal |author1=Sahney, S. |author2=Benton, M.J. |name-list-style=amp | year=2008 | title=Recovery from the most profound mass extinction of all time | journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences | doi=10.1098/rspb.2007.1370 | volume = 275 | pages = 759–765| pmid=18198148 | issue=1636 | pmc=2596898}}</ref> များမကြာခင်က ဖြစ်ပွားခဲ့သော Cretaceous–Paleogene မျိုးသုဉ်းမှုဖြစ်ရပ်သည် လူအများ၏ အာရုံစိုက်ခြင်းကိုခံရသည်။ အကြောင်းမှာ ယင်းဖြစ်ရပ်၌ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှင်သန်ခဲ့ဖူးသော [[ဒိုင်နိုဆော]]များ မျိုးသုဉ်းပျောက်ခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/nature/extinction_events/Cretaceous%E2%80%93Tertiary_extinction_event|publisher=BBC Nature|title=Cretaceous-Tertiary mass extinction videos, news and facts|access-date=5 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170609051408/http://www.bbc.co.uk/nature/extinction_events/Cretaceous%E2%80%93Tertiary_extinction_event|archive-date=9 June 2017|url-status=dead|accessdate=11 October 2021|archivedate=9 June 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170609051408/http://www.bbc.co.uk/nature/extinction_events/Cretaceous%E2%80%93Tertiary_extinction_event}}</ref> လူသားများ အုပ်စိုးသည့်ကာလရောက်လာသောအခါ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ လျော့နည်းမှု ဆက်လက်ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည်။ လူသားများကြောင့်ဖြစ်သော မျိုးသုဉ်းမှုကို Holocene မျိုးသုဉ်းမှုဟုခေါ်သည်။<ref>{{Cite journal|date = 25 July 2014 | title = Vanishing fauna (Special issue)|url = https://archive.org/details/sim_science_2014-07-25_345_6195/page/392 |journal=[[:en:Science (journal)|Science]]|volume=345|issue=6195| pages = 392–412 |doi= 10.1126/science.345.6195.392| pmid = 25061199| last1 = Vignieri| first1 = S. | bibcode = 2014Sci...345..392V| doi-access = free}}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ]]သည် ၂၀၁၁-၂၀၂၀ ခုနှစ်ကို ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ ဆယ်စုနှစ်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/special-themes/biodiversity/international-day-for-biological-diversity/united-nations-decade-on-biodiversity/|title=United Nations Decade on Biodiversity {{!}} United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|website=www.unesco.org|language=en|access-date=11 August 2017|accessdate=11 October 2021|archivedate=9 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211009043931/http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/special-themes/biodiversity/international-day-for-biological-diversity/united-nations-decade-on-biodiversity/}}</ref> ၂၀၂၁-၂၀၃၀ ခုနှစ်ကို ဂေဟစနစ် ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းရေး ဆယ်စုနှစ်အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url = https://www.unenvironment.org/news-and-stories/story/new-un-decade-ecosystem-restoration-inspire-bold-un-environment-assembly|title = New UN Decade on Ecosystem Restoration to inspire bold UN Environment Assembly decisions|date = 6 March 2019|accessdate = 11 October 2021|archivedate = 7 December 2020|archiveurl = https://web.archive.org/web/20201207073451/https://www.unenvironment.org/news-and-stories/story/new-un-decade-ecosystem-restoration-inspire-bold-un-environment-assembly}}</ref> IPBES မှ တင်ပြသော ၂၀၁၉ ခုနှစ် Global Assessment Report on Biodiversity and Ecosystem Services အစီရင်ခံစာအရ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းသော အပင်နှင့်တိရစ္ဆာန်တို့သည် မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်မည့်အန္တာရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်ဟုဆိုသည်။<ref name="IPBES-20190506">{{cite news |author=Staff |title=Media Release: Nature's Dangerous Decline 'Unprecedented'; Species Extinction Rates 'Accelerating' |url=https://www.ipbes.net/news/Media-Release-Global-Assessment |date=6 May 2019 |work=Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services |access-date=9 May 2019 |accessdate=11 October 2021 |archivedate=14 June 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190614220133/https://www.ipbes.net/news/Media-Release-Global-Assessment }}</ref><ref>{{cite news|last=Watts|first=Jonathan|date=6 May 2019|title=Human society under urgent threat from loss of Earth's natural life|url=https://www.theguardian.com/environment/2019/may/06/human-society-under-urgent-threat-loss-earth-natural-life-un-report|work=[[The Guardian]]|access-date=9 May 2019|accessdate=11 October 2021|archivedate=14 June 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190614160705/https://www.theguardian.com/environment/2019/may/06/human-society-under-urgent-threat-loss-earth-natural-life-un-report}}</ref><ref name="NYT-20190506">{{cite news |last=Plumer |first=Brad |title=Humans Are Speeding Extinction and Altering the Natural World at an 'Unprecedented' Pace |url=https://www.nytimes.com/2019/05/06/climate/biodiversity-extinction-united-nations.html |date=6 May 2019 |work=[[The New York Times]] |access-date=9 May 2019 |accessdate=11 October 2021 |archivedate=14 June 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190614201836/https://www.nytimes.com/2019/05/06/climate/biodiversity-extinction-united-nations.html }}</ref> IPBES ၏ ၂၀၂၀ အစီရင်ခံစာတွင်လည်း ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲဆုံးရှုံးမှုကိုဖြစ်စေသည့် လူသားတို့၏ တူညီသောလုပ်ဆောင်ချက်များသည် [[ကမ္ဘာကပ်ရောဂါ]] (Pandemic) များကို ဖြစ်စေသည်ဟုဆိုသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist|3}} [[ကဏ္ဍ:ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ]] [[ကဏ္ဍ:မျိုးစိတ်]] [[ကဏ္ဍ:ဂေဟဗေဒ]] e51aznea7fdso7yxz84s2msavy57a1l 0 225317 1046538 882285 2026-08-05T04:14:25Z Salai Rungtoi 22844 /* ကိုးကား */ 1046538 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party |name = ချင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် |lang1 = အင်္ဂလိပ် |name_lang1 = Chin National Organization | logo = Logo of CNO.jpg |colorcode = |leader = |chairman = |president = |secretary_general = |spokesperson = ဆလိုင်းဝီလီယမ်ချင်း |leader1_title = |leader1_name = |leader2_title = |leader2_name = |leader3_title = |leader3_name = |slogan = |founder = |founded = {{Start date|၁၃ ဧပြီ ၂၀၂၁}} |dissolved = |merger = |split = |merged = |headquarters = |newspaper = |student_wing = |youth_wing = |wing1_title = လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်း |wing1 = [[ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] |wing2_title = |wing2 = |wing3_title = |wing3 = |membership_year = |membership = |ideology = [[ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်]]<br>[[ချင်းလူမျိုး|ချင်းအခွင့်အရေး]] |position = |national = |international = |colors = |affiliation1_title = |affiliation1 = |website = |country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |country2 = |state = [[ချင်းပြည်နယ်]] |flag = CNO-CNDF Flag.svg }} '''ချင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်''' ({{lang-en|Chin National Organizatoin}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]ရှိ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]နိုင်ငံရေး အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းမှု]]နှင့် ပြည်သူလူထုအပေါ် ဖိနှိပ်အကြမ်းဖက်သော [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]၏ လှုပ်ရှားမှုများကို ဆန့်ကျင်သည့် [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ ချင်းပြည်နယ်ပြင်ပ (ကလေး-ကဘော်)ရှိ ချင်းလူငယ်များနှင့် နိုင်ငံတကာရှိ ချင်းလူမျိုးများမှ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မည်ဟု ချင်းတော်လှန်ရေးအဖွဲ့သစ်ကြေညာ |url=https://burmese.dvb.no/archives/458934 |access-date=၁၁ မတ် ၂၀၂၂ |language=en |date=22 ဧပြီ 2021}}</ref><ref>{{cite web |title=ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းကြောင်းကြေညာ |url=https://burmese.voanews.com/a/chin-youth-formed-chin-defence-armed-group/5862960.html |website=ဗွီအိုအေ |access-date=၁၁ မတ် ၂၀၂၂ |language=my}}</ref> ချင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့မှာ [[ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (Chin National Defense Force) ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == === ၂၀၂၆ === ချင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (CNO/CNDF) က ၂၀၂၆ သြဂုတ် ၃ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်သည့် ကြေညာချက်၌ အဖွဲ့အစည်းက သိရှိတာဝန်ပေးအပ်ခြင်းမရှိဘဲ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ နယူးဒေလီ၌ နေပြည်တော်၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးရေးအဖွဲ့ (NSPNC) နှင့် စစ်တပ်တို့နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည့် ချင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ပူးဒေးဗစ်အား တာဝန်မှ ရပ်စဲလိုက်ကြောင်း ကြေညာထားသော်လည်း နယူးဒေလီတွေ့ဆုံမှုတွင် အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှု ညှိနှိုင်းရေးကော်မတီ (NSPNC) ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်၊ ကတိကဝတ်၊ နားလည်မှုတို့ လုံးဝမရှိခဲ့ကြောင်းလည်း ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-08-04 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် သြဂုတ် ၄ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် -မြန်မာနဲ့ ပြန်လည်ထိတွေ့ဆက်ဆံဖို့ အာဆီယံကို ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ်တိုက်တွန်း |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c2351gp7jvjt |access-date=2026-08-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * {{Facebook|cnoheadquarters}} {{Myanmar-party-stub}} [[ကဏ္ဍ:ချင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း ဖွဲ့စည်းသည့် တော်လှန်ရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့များ]] 1a27can970qcb2zvgiudvsai70f3z6s 0 228902 1046552 1044083 2026-08-05T08:52:38Z ~2026-41814-05 146143 /* ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသူများ */ 1046552 wikitext text/x-wiki {{Infobox order | name = သူရဘွဲ့ | title = | image = | caption = | image2 = | caption2 = | awarded_by = | type = တပ်မတော် စွမ်းရည်သတ္တိဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ | established = | country = {{flag|Myanmar}} | ribbon = [[ဖိုင်:Thura ribbon bar.svg|200px|border]] | motto = | eligibility = | criteria = | status = | founder = | head_title = | head = | classes = <!-- (Default:classes, or use: grades); Use {{plainlist}} or {{unbulleted list}} --> | first_induction = | last_induction = | total = | related = | higher = [[သီဟသူရဘွဲ့]] | lower = [[သူရဲကောင်းမှတ်တမ်းဝင်တံဆိပ်]]<ref name=":0" /> }} '''သူရဘွဲ့'''သည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]] စွမ်းရည်သတ္တိဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဂုဏ်သိက္ခာအားဖြင့် [[အောင်ဆန်းသူရိယဘွဲ့]]နှင့် [[သီဟသူရဘွဲ့]]များပြီးလျှင် အမြင့်မားဆုံး ဆုတံဆိပ်ဖြစ်သည်။ [[သီဟသူရဘွဲ့]] ချီးမြှင့်ခံထိုက်သည့် အရည်အချင်း ရာနှုန်းပြည့်မမီသော်လည်း ၎င်းအရည်အချင်းနီးပါးမျှ တိုက်ပွဲအတွင်း မိမိတို့၏ အသက်ကို ပဓာနမထားပဲ စစ်တပ် အကျိုးအတွက် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ စွန့်လွှတ်စွန့်စား တိုက်ခိုက်သော စစ်သည်များကို ချီးမြှင့်လေ့ရှိသည်။ == ပြည့်စုံရမည့် အရည်အချင်းများ == [[သီဟသူရဘွဲ့#ပြည့်စုံရမည့် အရည်အချင်းများ|သီဟသူရဘွဲ့ ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်းခံထိုက်သည့် အရည်အချင်း]]ကို ရာနှုန်းပြည့်မမီသော်လည်း ယင်းအရည်အချင်းနီးပါးမျှပြည်စုံသော တပ်မတော်သားများအား '''သူရဘွဲ့'''ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းနိုင်သည်။<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=36773D0AC1B90D794F8E1781E220FD66?lawordSn=10945|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာပြဋ္ဌာန်းချက် ထုတ်ပြန်ခြင်း|author=[[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]၊ [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်]]|accessdate=၂၇.၀၆.၂၀၂၂|quote=အခန်း(၇)၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များဆိုင်ရာ အရည်အချင်းများ|archive-date=26 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220626061907/https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=36773D0AC1B90D794F8E1781E220FD66?lawordSn=10945}}</ref> == ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသူများ == {{Empty section|small=yes}} * [[ထွန်းတင်၊ သူရ]] * [[ချစ်ပို၊ မ၊ သူရ]] * [[ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်]]စောဖြူ *[[ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးသူရကျော်ကျော်ချို(ကျဆုံး)]] *ဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊[[ရွှေမန်း၊ ဦး|ရွှေမန်း၊ ဦး]] *သူရသွင်ကိုကို {| class="wikitable" !ချီးမြှင့်သည့်နှစ် !ရာထူးအဆင့် !အမည် !အဖွဲ့အစည်း !ချီးမြှင့်သူ |- |၂၀၂၄ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ငြိမ်းချမ်း |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၄ |ဗိုလ်ကြီး |သက်ပိုင်ထက် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၅<ref>{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2025-01/NoticeOrder%20%282-2025%29.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြေညာစာ ၂/၂၀၂၅|work=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီရုံး|access-date=၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅}}{{Dead link|date=July 2026 }}</ref> |ဗိုလ်မှူးကြီး |သက်ပိုင်မြင့် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ |ဗိုလ်မှူး |ဝေဖြိုး |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ |ဗိုလ်မှူး |ဇော်မျိုးနိုင် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ | |ဒေါ်စန်းမော်အေး |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ | |ဒေါ်စနေမ |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Orders, decorations, and medals of Myanmar}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့ / တံဆိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စွမ်းရည်သတ္တိဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ]] rv5yo2xrt0lk7h6xza7phvcdhetuj2g 1046553 1046552 2026-08-05T08:53:19Z ~2026-41814-05 146143 /* ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသူများ */ 1046553 wikitext text/x-wiki {{Infobox order | name = သူရဘွဲ့ | title = | image = | caption = | image2 = | caption2 = | awarded_by = | type = တပ်မတော် စွမ်းရည်သတ္တိဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ | established = | country = {{flag|Myanmar}} | ribbon = [[ဖိုင်:Thura ribbon bar.svg|200px|border]] | motto = | eligibility = | criteria = | status = | founder = | head_title = | head = | classes = <!-- (Default:classes, or use: grades); Use {{plainlist}} or {{unbulleted list}} --> | first_induction = | last_induction = | total = | related = | higher = [[သီဟသူရဘွဲ့]] | lower = [[သူရဲကောင်းမှတ်တမ်းဝင်တံဆိပ်]]<ref name=":0" /> }} '''သူရဘွဲ့'''သည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]] စွမ်းရည်သတ္တိဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဂုဏ်သိက္ခာအားဖြင့် [[အောင်ဆန်းသူရိယဘွဲ့]]နှင့် [[သီဟသူရဘွဲ့]]များပြီးလျှင် အမြင့်မားဆုံး ဆုတံဆိပ်ဖြစ်သည်။ [[သီဟသူရဘွဲ့]] ချီးမြှင့်ခံထိုက်သည့် အရည်အချင်း ရာနှုန်းပြည့်မမီသော်လည်း ၎င်းအရည်အချင်းနီးပါးမျှ တိုက်ပွဲအတွင်း မိမိတို့၏ အသက်ကို ပဓာနမထားပဲ စစ်တပ် အကျိုးအတွက် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ စွန့်လွှတ်စွန့်စား တိုက်ခိုက်သော စစ်သည်များကို ချီးမြှင့်လေ့ရှိသည်။ == ပြည့်စုံရမည့် အရည်အချင်းများ == [[သီဟသူရဘွဲ့#ပြည့်စုံရမည့် အရည်အချင်းများ|သီဟသူရဘွဲ့ ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်းခံထိုက်သည့် အရည်အချင်း]]ကို ရာနှုန်းပြည့်မမီသော်လည်း ယင်းအရည်အချင်းနီးပါးမျှပြည်စုံသော တပ်မတော်သားများအား '''သူရဘွဲ့'''ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းနိုင်သည်။<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=36773D0AC1B90D794F8E1781E220FD66?lawordSn=10945|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာပြဋ္ဌာန်းချက် ထုတ်ပြန်ခြင်း|author=[[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]၊ [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်]]|accessdate=၂၇.၀၆.၂၀၂၂|quote=အခန်း(၇)၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များဆိုင်ရာ အရည်အချင်းများ|archive-date=26 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220626061907/https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=36773D0AC1B90D794F8E1781E220FD66?lawordSn=10945}}</ref> == ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသူများ == {{Empty section|small=yes}} * [[ထွန်းတင်၊ သူရ]] * [[ချစ်ပို၊ မ၊ သူရ]] * [[ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်ချုပ်]]စောဖြူ *[[ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးသူရကျော်ကျော်ချို(ကျဆုံး)]] *ဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊[[ရွှေမန်း၊ ဦး|ရွှေမန်း၊ ဦး]] *သူရသွင်ကိုကို {| class="wikitable" !ချီးမြှင့်သည့်နှစ် !ရာထူးအဆင့် !အမည် !အဖွဲ့အစည်း !ချီးမြှင့်သူ |- |၂၀၂၄ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ငြိမ်းချမ်း |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၄ |ဗိုလ်ကြီး |သက်ပိုင်ထက် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၅<ref>{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2025-01/NoticeOrder%20%282-2025%29.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြေညာစာ ၂/၂၀၂၅|work=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီရုံး|access-date=၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅}}{{Dead link|date=July 2026 }}</ref> |ဗိုလ်မှူးကြီး |သက်ပိုင်မြင့် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ |ဗိုလ်မှူး |ဝေဖြိုး |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ |ဗိုလ်မှူး |ဇော်မျိုးနိုင် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ | |ဒေါ်စန်းမော်အေး |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ | |ဒေါ်စနေမ |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |} == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Orders, decorations, and medals of Myanmar}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့ / တံဆိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စွမ်းရည်သတ္တိဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ]] s7k347a8g20gdw0pyb5z3rckwfh7qay 0 228904 1046554 1044084 2026-08-05T09:03:47Z ~2026-41814-05 146143 /* ၂၀၂၆ ခုနှစ် */ 1046554 wikitext text/x-wiki {{Infobox award | name = သူရဲကောင်းမှတ်တမ်းဝင်တံဆိပ် | image = Medal of Hero.svg | caption = ဆုတံဆိပ်ပုံ<ref name=":0" /> | image_size = 144px | type = [[တပ်မတော်ဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင် ဘွဲ့၊ တံဆိပ်များနှင့် ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်မှုများ|တပ်မတော် စွမ်းရည်သတ္တိဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်]]<ref name=":1" /> | established = | country = {{flag|Myanmar}} | ribbon = {{Color box|#DB2916}}{{Color box|#FFFFFF}}{{Color box|#2A5A3C}} | motto = | eligibility = [[#ပြည့်စုံရမည့် အရည်အချင်းများ|စာတွင်ရှု့]] | status = ချီးမြှင့်ဆဲ | image2 = Medal of Hero ribbon bar.svg | caption2 = ဆားဗစ်တန်းဖဲကြိုးတိုပုံ<ref name=":0" /> | awarded_for = "...&nbsp;[[သူရဘွဲ့#ပြည့်စုံရမည့် အရည်အချင်းများ|သူရဘွဲ့ဖြင့် ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်အပ်နှင်းထိုက်သည့် အရည်အချင်း]] ရာနှုန်းပြည့် မမီသော်လည်း ရန်သူနှင့်ရင်ဆိုင် တိုက်ခိုက်ရာ၌ ကြံ့ခိုင်သောစိတ်ဓာတ်၊ ပြောင်မြောက်သော သူရသတ္တိဖြင့် မိမိတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခြင်း။"<ref name=":2" /> | presenter = [[File:State Seal of the Republic of the Union of Myanmar.svg|frameless|22px]] [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] | reverse = [[File:Medal of Hero (Back).svg|frameless|144px]] | image2_size = 144px | precedence_label = တပ်ဆင်ရန်အဆင့်သတ်မှတ်ချက် | higher = [[သီဟဗလတံဆိပ်]]<ref name=":1" /> | same = | lower = [[မြန်မာနိုင်ငံစစ်မှုထမ်းသင်္ဂဟတံဆိပ်]] | related = [[သူရဘွဲ့]] | description = အချင်း ၃.၂ cm ရှိ စက်ဝိုင်းပုံဖြစ်ပြီး အလယ်တွင် အချင်း ၂.၃ cm ရှိ စက်ဝိုင်းအတွင်း ဖောင်းကြွနေသည့် ၅ ထောင့်ကြယ်ရှိသည်။ အတွင်းနှင့် အပြင် စက်ဝိုင်း နှစ်ခုအကြားတွင် မြန်မာပန်းပုံခွေပုံဖော်ထားသည်။ တံဆိပ်၏ ကျောဘက်တွင် ''“ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်”'' စာတန်းကို အထက်၌ လည်းကောင်း၊ ''“သူရဲကောင်းမှတ်တမ်းဝင်တံဆိပ်”'' စာတန်းကို အောက်၌ လည်းကောင်း တံဆိပ်အဝိုင်းအလိုက် ဖောင်းကြွပြုလုပ်ထားသည်။ အလယ်တွင် ချီးမြှင့်သည့် ခုနှစ်သက္ကရာဇ်ကို ရေးထိုးထားပြီး တံဆိပ်ထိပ်တွင် ဖဲကြိုးတပ်ရန် ရွှေကွင်းကလေးတပ်ဆင်ထားသည်။ }} '''သူရဲကောင်းမှတ်တမ်းဝင်တံဆိပ်'''သည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]] စွမ်းရည်သတ္တိဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref name=":1" /> == ပြည့်စုံရမည့် အရည်အချင်းများ == [[သူရဘွဲ့#ပြည့်စုံရမည့် အရည်အချင်းများ|သူရဘွဲ့ဖြင့် ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်အပ်နှင်းထိုက်သည့် အရည်အချင်း]] ရာနှုန်းပြည့် မမီသော်လည်း ရန်သူနှင့်ရင်ဆိုင် တိုက်ခိုက်ရာ၌ ကြံ့ခိုင်သောစိတ်ဓာတ်၊ ပြောင်မြောက်သော သူရသတ္တိဖြင့် မိမိတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခြင်း။<ref name=":2" /> == ဆုတံဆိပ်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ == သူရဲကောင်းမှတ်တမ်းဝင်တံဆိပ်၏ ပုံသဏ္ဌာန်၊ အရွယ်အစား၊ အတိုင်းအထွာ၊ ဖဲကြိုးအရောင်အသွေး၊ တံဆိပ်အမှတ်အသားများနှင့် ပတ်သက်၍ အဓိပ္ပာယ်ဖော်ဆောင်ချက်များဖြစ်သည်။<ref name=":0" /> === ပစ္စည်းအမျိုးအစားနှင့် အလေးချိန် === ဆုတံဆိပ်အား (၁၄ ပဲရည်) ရွှေ ၃ ကျပ်သားဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။ === ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် အရွယ်အစား === * စက်ဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်၍ အချင်း ၃.၂ စင်တီမီတာရှိသည်။ * တံဆိပ်၏ အလယ်တွင် အချင်း၂.၃ စင်တီမီတာရှိ စက်ဝိုင်းအတွင်း ရောင်ခြည်ဖြာထွက်နေဟန် ၅ ထောင့်ကြယ်ကို ဖောင်းကြွပြုလုပ်ထားသည်။ * အတွင်းစက်ဝိုင်းနှင့် အပြင်စက်ဝိုင်း၏ အကြားတွင် မြန်မာပန်းပုံခွေပုံဖော်ထားသည်။ * တံဆိပ်၏ ကျောဘက်တွင် “ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်” ဟူသော စာတန်းကို အထက်၌လည်းကောင်း၊ “သူရဲကောင်းမှတ်တမ်းဝင်တံဆိပ်” ဟူသောစာတန်းကို အောက်၌ လည်းကောင်း ထား၍ တံဆိပ်အဝိုင်းအလိုက် ဖောင်းကြွပြုလုပ်ထားသည်။ အလယ်လစ်လပ်သော နေရာတွင် ချီးမြှင့်အပ်နှင်းသည့် ခုနှစ်သက္ကရာဇ်ကို ရေးထိုးထားသည်။ * တံဆိပ်ထိပ်တွင် ဖဲကြိုးတပ်ဆင်ရန် ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ကွင်းကလေး တပ်ဆင်ထားသည်။ === ဖဲကြိုးအရွယ်အစားနှင့် အရောင်အသွေး === * ဖဲကြိုး၏ အရောင်မှာ [[ဟင်္သပဒါးအနီရောင်]]ဖြစ်၍ အကျယ်မှာ ၃.၈ စင်တီမီတာရှိသည်။ * ဖဲကြိုး၏ အလယ်တွင် ၀.၈ စင်တီမီတာအကျယ်ရှိ အစိမ်းရောင်အစင်းရှိ၍ ယင်းအစိမ်းရောင်၏ ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် ၀.၅ စင်တီမီတာ အကျယ်ရှိ အဖြူရောင်အစင်း ၂ စင်းရှိသည်။ === တံဆိပ်ပါ အမှတ်အသားများနှင့် ပတ်သက်၍ အဓိပ္ပာယ်ဖော်ဆောင်ချက် === * မြန်မာပန်းပုံခွေသည် မြန်မာ့ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုအနုပညာကို ဖော်ဆောင်သည်။ * ကြယ်၏ ရောင်ခြည်ဖြာထွက်နေသည့် သဘောမှာ တံဆိပ်ချီးမြှင့်ခံရသူတို့ အစဉ်အမြဲ အရည်အသွေးတောက်ပြောင်မှုရှိသည့်အဓိပ္ပာယ်ကို ဖော်ဆောင်သည်။ === ပုံတူတံဆိပ်ငယ် === * ဤတံဆိပ်နှင့်အတူ ချီးမြှင့်မည့် ပုံတူတံဆိပ်ငယ်ကို လက်ဝဲဘက်ရင်ဘက်တွင် တပ်ဆင်ရန်ဖြစ်သည်။ === ဂုဏ်ပြုစာလွှာ === ဤတံဆိပ်နှင့်အတူ ရွှေရောင်ဖြင့်ရိုက်နှိပ်ထားသော ဂုဏ်ပြုစာလွှာတစ်စောင် ပါရှိသည်။ == ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသူများ == {{Empty section|section=ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသူများ|small=yes}} === ၂၀၂၅ ခုနှစ် === {| class="wikitable" !ချီးမြှင့်သည့်နှစ် !ရာထူး !အမည် !အဖွဲ့အစည်း !ချီးမြှင့်သူ |- |၂၀၂၅<ref>{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2025-01/NoticeOrder%20%282-2025%29.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြေညာစာ ၂/၂၀၂၅|work=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီရုံး|access-date=၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅}}{{Dead link|date=July 2026 }}</ref> |ဗိုလ်ချုပ် |အောင်နေမျိုး |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန | rowspan="2" |မင်းအောင်လှိုင် |- | |ဗိုလ်မှူးချုပ် |ထွန်းထွန်းဝင်း |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | |ဗိုလ်မှူးကြီး |ကျော်စံဦး |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန | |- | |ဗိုလ်မှူးကြီး |ဖြူဝင်း |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန | |- | |ဗိုလ်မှူးကြီး |နိုင်ဝင် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန | |- | |ရဲမှူးချုပ် |မျိုးသူရနောင် |မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ | |- | |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ရဲဝင်းထွန်း |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန | |- | |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ကောင်းမြတ်သူ |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန | |- | |ဗိုလ်ကြီး |ကျော်ကျော်ခန့် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန | |} === ၂၀၂၆ ခုနှစ် === {| class="wikitable" !ချီးမြှင့်သည့်နှစ် !ရာထူး !အမည် !အဖွဲ့အစည်း !ချီးမြှင့်သူ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |နိုင်ပြည့်စုံလွင် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ |ဗိုလ်မှူး |ပြည့်ဖြိုးကျော် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ |ဗိုလ် |ကျော်ဇေယျ |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ |ပစ-၁၅၃၄၅၅ ဒုတိယတပ်ကြပ် |ညီသုတ |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ |ပစ-၁၆၆၆၈၅ ဒုတိယတပ်ကြပ် |ပြည့်စုံဝင်း |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် မတ် |ဗိုလ်မှူး |အောင်နိုင်မိုးလှိုင် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် မတ် |ဗိုလ်မှူး |ရဲဇော်ထွန်း |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် မတ် |ဗိုလ်မှူး |ရှားလူ |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် မတ် |ဗိုလ်ကြီး |မင်းကြည်ဟိန်း |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် မတ် |ဗိုလ် |သက်ပိုင်မြင့် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် မတ် |ဗိုလ် |ပြည့်စုံအောင် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ |တတ-၁၂၆၉၁၉ ဒုတိယတပ်ကြပ် |သူရိန်အောင် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |} == နောက်ထပ်ကြည့်ရန် == * [[သုဓမ္မသင်္ဂဟ]] * [[အောင်ဆန်းသူရိယဘွဲ့]] * [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]] == ကိုးကား == {{Reflist| <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mougo.gov.mm/wp-content/uploads/2020/03/%E1%81%85-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%81%8A-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8B%E1%80%B9%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA.pdf|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာပြဋ္ဌာန်းချက်|author=[[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၊ [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]|date=၁၇.၁၂.၂၀၀၉|format=pdf|language=မြန်မာဘာသာ|publisher=[[ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၊ [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန]]ဝဘ်ဆိုက်|accessdate=၀၄.၀၂.၂၀၂၃|quote=''နောက်ဆက်တွဲ (င)။ တပ်မတော်ဆိုင်ရာ စွမ်းရည်သတ္တိ နှင့် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ၏ ပုံသဏ္ဌာန်၊ အရွယ်အစား၊ အတိုင်းအထွာ၊ ဖဲကြိုးအရောင်အသွေးနှင့် တံဆိပ်ပါ အမှတ်အသားများနှင့်ပတ်သက်၍အဓိပ္ပာယ်ဖော်ဆောင်ချက်များ''|archive-date=4 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204060430/https://www.mougo.gov.mm/wp-content/uploads/2020/03/%E1%81%85-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%81%8A-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8B%E1%80%B9%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA.pdf}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.mougo.gov.mm/wp-content/uploads/2020/03/%E1%81%85-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%81%8A-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8B%E1%80%B9%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA.pdf|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာပြဋ္ဌာန်းချက်|author=[[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၊ [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]|date=၁၇.၁၂.၂၀၀၉|format=pdf|language=မြန်မာဘာသာ|publisher=[[ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၊ [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန]]ဝဘ်ဆိုက်|accessdate=၀၄.၀၂.၂၀၂၃|quote=''အခန်း(၆)။ ချီးမြှင့်အပ်နှင်းရန် သတ်မှတ်သည့် ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များနှင့် အဆင့်များ''|archive-date=4 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204060430/https://www.mougo.gov.mm/wp-content/uploads/2020/03/%E1%81%85-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%81%8A-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8B%E1%80%B9%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA.pdf}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.mougo.gov.mm/wp-content/uploads/2020/03/%E1%81%85-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%81%8A-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8B%E1%80%B9%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA.pdf|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာပြဋ္ဌာန်းချက်|author=[[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၊ [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]|date=၁၇.၁၂.၂၀၀၉|format=pdf|language=မြန်မာဘာသာ|publisher=[[ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၊ [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန]]ဝဘ်ဆိုက်|accessdate=၀၄.၀၂.၂၀၂၃|quote=''အခန်း(၈)။ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာ အရည်အချင်းများ''|archive-date=4 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204060430/https://www.mougo.gov.mm/wp-content/uploads/2020/03/%E1%81%85-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%81%8A-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8B%E1%80%B9%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA.pdf}}</ref> }} {{Orders, decorations, and medals of Myanmar}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့ / တံဆိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စွမ်းရည်သတ္တိဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ]] ds0s4008qn9zaawmvizn4be804qut11 1046555 1046554 2026-08-05T09:04:58Z ~2026-41814-05 146143 /* ၂၀၂၆ ခုနှစ် */ 1046555 wikitext text/x-wiki {{Infobox award | name = သူရဲကောင်းမှတ်တမ်းဝင်တံဆိပ် | image = Medal of Hero.svg | caption = ဆုတံဆိပ်ပုံ<ref name=":0" /> | image_size = 144px | type = [[တပ်မတော်ဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင် ဘွဲ့၊ တံဆိပ်များနှင့် ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်မှုများ|တပ်မတော် စွမ်းရည်သတ္တိဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်]]<ref name=":1" /> | established = | country = {{flag|Myanmar}} | ribbon = {{Color box|#DB2916}}{{Color box|#FFFFFF}}{{Color box|#2A5A3C}} | motto = | eligibility = [[#ပြည့်စုံရမည့် အရည်အချင်းများ|စာတွင်ရှု့]] | status = ချီးမြှင့်ဆဲ | image2 = Medal of Hero ribbon bar.svg | caption2 = ဆားဗစ်တန်းဖဲကြိုးတိုပုံ<ref name=":0" /> | awarded_for = "...&nbsp;[[သူရဘွဲ့#ပြည့်စုံရမည့် အရည်အချင်းများ|သူရဘွဲ့ဖြင့် ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်အပ်နှင်းထိုက်သည့် အရည်အချင်း]] ရာနှုန်းပြည့် မမီသော်လည်း ရန်သူနှင့်ရင်ဆိုင် တိုက်ခိုက်ရာ၌ ကြံ့ခိုင်သောစိတ်ဓာတ်၊ ပြောင်မြောက်သော သူရသတ္တိဖြင့် မိမိတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခြင်း။"<ref name=":2" /> | presenter = [[File:State Seal of the Republic of the Union of Myanmar.svg|frameless|22px]] [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] | reverse = [[File:Medal of Hero (Back).svg|frameless|144px]] | image2_size = 144px | precedence_label = တပ်ဆင်ရန်အဆင့်သတ်မှတ်ချက် | higher = [[သီဟဗလတံဆိပ်]]<ref name=":1" /> | same = | lower = [[မြန်မာနိုင်ငံစစ်မှုထမ်းသင်္ဂဟတံဆိပ်]] | related = [[သူရဘွဲ့]] | description = အချင်း ၃.၂ cm ရှိ စက်ဝိုင်းပုံဖြစ်ပြီး အလယ်တွင် အချင်း ၂.၃ cm ရှိ စက်ဝိုင်းအတွင်း ဖောင်းကြွနေသည့် ၅ ထောင့်ကြယ်ရှိသည်။ အတွင်းနှင့် အပြင် စက်ဝိုင်း နှစ်ခုအကြားတွင် မြန်မာပန်းပုံခွေပုံဖော်ထားသည်။ တံဆိပ်၏ ကျောဘက်တွင် ''“ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်”'' စာတန်းကို အထက်၌ လည်းကောင်း၊ ''“သူရဲကောင်းမှတ်တမ်းဝင်တံဆိပ်”'' စာတန်းကို အောက်၌ လည်းကောင်း တံဆိပ်အဝိုင်းအလိုက် ဖောင်းကြွပြုလုပ်ထားသည်။ အလယ်တွင် ချီးမြှင့်သည့် ခုနှစ်သက္ကရာဇ်ကို ရေးထိုးထားပြီး တံဆိပ်ထိပ်တွင် ဖဲကြိုးတပ်ရန် ရွှေကွင်းကလေးတပ်ဆင်ထားသည်။ }} '''သူရဲကောင်းမှတ်တမ်းဝင်တံဆိပ်'''သည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]] စွမ်းရည်သတ္တိဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref name=":1" /> == ပြည့်စုံရမည့် အရည်အချင်းများ == [[သူရဘွဲ့#ပြည့်စုံရမည့် အရည်အချင်းများ|သူရဘွဲ့ဖြင့် ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်အပ်နှင်းထိုက်သည့် အရည်အချင်း]] ရာနှုန်းပြည့် မမီသော်လည်း ရန်သူနှင့်ရင်ဆိုင် တိုက်ခိုက်ရာ၌ ကြံ့ခိုင်သောစိတ်ဓာတ်၊ ပြောင်မြောက်သော သူရသတ္တိဖြင့် မိမိတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခြင်း။<ref name=":2" /> == ဆုတံဆိပ်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ == သူရဲကောင်းမှတ်တမ်းဝင်တံဆိပ်၏ ပုံသဏ္ဌာန်၊ အရွယ်အစား၊ အတိုင်းအထွာ၊ ဖဲကြိုးအရောင်အသွေး၊ တံဆိပ်အမှတ်အသားများနှင့် ပတ်သက်၍ အဓိပ္ပာယ်ဖော်ဆောင်ချက်များဖြစ်သည်။<ref name=":0" /> === ပစ္စည်းအမျိုးအစားနှင့် အလေးချိန် === ဆုတံဆိပ်အား (၁၄ ပဲရည်) ရွှေ ၃ ကျပ်သားဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။ === ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် အရွယ်အစား === * စက်ဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်၍ အချင်း ၃.၂ စင်တီမီတာရှိသည်။ * တံဆိပ်၏ အလယ်တွင် အချင်း၂.၃ စင်တီမီတာရှိ စက်ဝိုင်းအတွင်း ရောင်ခြည်ဖြာထွက်နေဟန် ၅ ထောင့်ကြယ်ကို ဖောင်းကြွပြုလုပ်ထားသည်။ * အတွင်းစက်ဝိုင်းနှင့် အပြင်စက်ဝိုင်း၏ အကြားတွင် မြန်မာပန်းပုံခွေပုံဖော်ထားသည်။ * တံဆိပ်၏ ကျောဘက်တွင် “ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်” ဟူသော စာတန်းကို အထက်၌လည်းကောင်း၊ “သူရဲကောင်းမှတ်တမ်းဝင်တံဆိပ်” ဟူသောစာတန်းကို အောက်၌ လည်းကောင်း ထား၍ တံဆိပ်အဝိုင်းအလိုက် ဖောင်းကြွပြုလုပ်ထားသည်။ အလယ်လစ်လပ်သော နေရာတွင် ချီးမြှင့်အပ်နှင်းသည့် ခုနှစ်သက္ကရာဇ်ကို ရေးထိုးထားသည်။ * တံဆိပ်ထိပ်တွင် ဖဲကြိုးတပ်ဆင်ရန် ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ကွင်းကလေး တပ်ဆင်ထားသည်။ === ဖဲကြိုးအရွယ်အစားနှင့် အရောင်အသွေး === * ဖဲကြိုး၏ အရောင်မှာ [[ဟင်္သပဒါးအနီရောင်]]ဖြစ်၍ အကျယ်မှာ ၃.၈ စင်တီမီတာရှိသည်။ * ဖဲကြိုး၏ အလယ်တွင် ၀.၈ စင်တီမီတာအကျယ်ရှိ အစိမ်းရောင်အစင်းရှိ၍ ယင်းအစိမ်းရောင်၏ ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် ၀.၅ စင်တီမီတာ အကျယ်ရှိ အဖြူရောင်အစင်း ၂ စင်းရှိသည်။ === တံဆိပ်ပါ အမှတ်အသားများနှင့် ပတ်သက်၍ အဓိပ္ပာယ်ဖော်ဆောင်ချက် === * မြန်မာပန်းပုံခွေသည် မြန်မာ့ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုအနုပညာကို ဖော်ဆောင်သည်။ * ကြယ်၏ ရောင်ခြည်ဖြာထွက်နေသည့် သဘောမှာ တံဆိပ်ချီးမြှင့်ခံရသူတို့ အစဉ်အမြဲ အရည်အသွေးတောက်ပြောင်မှုရှိသည့်အဓိပ္ပာယ်ကို ဖော်ဆောင်သည်။ === ပုံတူတံဆိပ်ငယ် === * ဤတံဆိပ်နှင့်အတူ ချီးမြှင့်မည့် ပုံတူတံဆိပ်ငယ်ကို လက်ဝဲဘက်ရင်ဘက်တွင် တပ်ဆင်ရန်ဖြစ်သည်။ === ဂုဏ်ပြုစာလွှာ === ဤတံဆိပ်နှင့်အတူ ရွှေရောင်ဖြင့်ရိုက်နှိပ်ထားသော ဂုဏ်ပြုစာလွှာတစ်စောင် ပါရှိသည်။ == ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသူများ == {{Empty section|section=ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသူများ|small=yes}} === ၂၀၂၅ ခုနှစ် === {| class="wikitable" !ချီးမြှင့်သည့်နှစ် !ရာထူး !အမည် !အဖွဲ့အစည်း !ချီးမြှင့်သူ |- |၂၀၂၅<ref>{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2025-01/NoticeOrder%20%282-2025%29.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြေညာစာ ၂/၂၀၂၅|work=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီရုံး|access-date=၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅}}{{Dead link|date=July 2026 }}</ref> |ဗိုလ်ချုပ် |အောင်နေမျိုး |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန | rowspan="2" |မင်းအောင်လှိုင် |- | |ဗိုလ်မှူးချုပ် |ထွန်းထွန်းဝင်း |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | |ဗိုလ်မှူးကြီး |ကျော်စံဦး |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန | |- | |ဗိုလ်မှူးကြီး |ဖြူဝင်း |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန | |- | |ဗိုလ်မှူးကြီး |နိုင်ဝင် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန | |- | |ရဲမှူးချုပ် |မျိုးသူရနောင် |မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ | |- | |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ရဲဝင်းထွန်း |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန | |- | |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ကောင်းမြတ်သူ |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန | |- | |ဗိုလ်ကြီး |ကျော်ကျော်ခန့် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန | |} === ၂၀၂၆ ခုနှစ် === {| class="wikitable" !ချီးမြှင့်သည့်နှစ် !ရာထူး !အမည် !အဖွဲ့အစည်း !ချီးမြှင့်သူ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |နိုင်ပြည့်စုံလွင် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ |ဗိုလ်မှူး |ပြည့်ဖြိုးကျော် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ |ဗိုလ် |ကျော်ဇေယျ |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ |ပစ-၁၅၃၄၅၅ ဒုတိယတပ်ကြပ် |ညီသုတ |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ |ပစ-၁၆၆၆၈၅ ဒုတိယတပ်ကြပ် |ပြည့်စုံဝင်း |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် မတ် |ဗိုလ်မှူး |အောင်နိုင်မိုးလှိုင် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် မတ် |ဗိုလ်မှူး |ရဲဇော်ထွန်း |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် မတ် |ဗိုလ်မှူး |ရှားလူ |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် မတ် |ဗိုလ်ကြီး |မင်းကြည်ဟိန်း |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် မတ် |ဗိုလ် |သက်ပိုင်မြင့် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် မတ် |ဗိုလ် |ပြည့်စုံအောင် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် မတ် |တတ-၁၂၆၉၁၉ ဒုတိယတပ်ကြပ် |သူရိန်အောင် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |} == နောက်ထပ်ကြည့်ရန် == * [[သုဓမ္မသင်္ဂဟ]] * [[အောင်ဆန်းသူရိယဘွဲ့]] * [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]] == ကိုးကား == {{Reflist| <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mougo.gov.mm/wp-content/uploads/2020/03/%E1%81%85-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%81%8A-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8B%E1%80%B9%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA.pdf|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာပြဋ္ဌာန်းချက်|author=[[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၊ [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]|date=၁၇.၁၂.၂၀၀၉|format=pdf|language=မြန်မာဘာသာ|publisher=[[ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၊ [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန]]ဝဘ်ဆိုက်|accessdate=၀၄.၀၂.၂၀၂၃|quote=''နောက်ဆက်တွဲ (င)။ တပ်မတော်ဆိုင်ရာ စွမ်းရည်သတ္တိ နှင့် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ၏ ပုံသဏ္ဌာန်၊ အရွယ်အစား၊ အတိုင်းအထွာ၊ ဖဲကြိုးအရောင်အသွေးနှင့် တံဆိပ်ပါ အမှတ်အသားများနှင့်ပတ်သက်၍အဓိပ္ပာယ်ဖော်ဆောင်ချက်များ''|archive-date=4 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204060430/https://www.mougo.gov.mm/wp-content/uploads/2020/03/%E1%81%85-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%81%8A-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8B%E1%80%B9%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA.pdf}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.mougo.gov.mm/wp-content/uploads/2020/03/%E1%81%85-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%81%8A-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8B%E1%80%B9%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA.pdf|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာပြဋ္ဌာန်းချက်|author=[[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၊ [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]|date=၁၇.၁၂.၂၀၀၉|format=pdf|language=မြန်မာဘာသာ|publisher=[[ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၊ [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန]]ဝဘ်ဆိုက်|accessdate=၀၄.၀၂.၂၀၂၃|quote=''အခန်း(၆)။ ချီးမြှင့်အပ်နှင်းရန် သတ်မှတ်သည့် ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များနှင့် အဆင့်များ''|archive-date=4 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204060430/https://www.mougo.gov.mm/wp-content/uploads/2020/03/%E1%81%85-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%81%8A-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8B%E1%80%B9%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA.pdf}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.mougo.gov.mm/wp-content/uploads/2020/03/%E1%81%85-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%81%8A-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8B%E1%80%B9%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA.pdf|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာပြဋ္ဌာန်းချက်|author=[[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၊ [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]|date=၁၇.၁၂.၂၀၀၉|format=pdf|language=မြန်မာဘာသာ|publisher=[[ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၊ [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန]]ဝဘ်ဆိုက်|accessdate=၀၄.၀၂.၂၀၂၃|quote=''အခန်း(၈)။ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာ အရည်အချင်းများ''|archive-date=4 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204060430/https://www.mougo.gov.mm/wp-content/uploads/2020/03/%E1%81%85-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%81%8A-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8B%E1%80%B9%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA.pdf}}</ref> }} {{Orders, decorations, and medals of Myanmar}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့ / တံဆိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စွမ်းရည်သတ္တိဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ]] ixdzkmzk0u8od3mdfsl35lp99lywvl5 1046556 1046555 2026-08-05T09:10:55Z ~2026-41814-05 146143 /* ၂၀၂၅ ခုနှစ် */ 1046556 wikitext text/x-wiki {{Infobox award | name = သူရဲကောင်းမှတ်တမ်းဝင်တံဆိပ် | image = Medal of Hero.svg | caption = ဆုတံဆိပ်ပုံ<ref name=":0" /> | image_size = 144px | type = [[တပ်မတော်ဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင် ဘွဲ့၊ တံဆိပ်များနှင့် ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်မှုများ|တပ်မတော် စွမ်းရည်သတ္တိဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်]]<ref name=":1" /> | established = | country = {{flag|Myanmar}} | ribbon = {{Color box|#DB2916}}{{Color box|#FFFFFF}}{{Color box|#2A5A3C}} | motto = | eligibility = [[#ပြည့်စုံရမည့် အရည်အချင်းများ|စာတွင်ရှု့]] | status = ချီးမြှင့်ဆဲ | image2 = Medal of Hero ribbon bar.svg | caption2 = ဆားဗစ်တန်းဖဲကြိုးတိုပုံ<ref name=":0" /> | awarded_for = "...&nbsp;[[သူရဘွဲ့#ပြည့်စုံရမည့် အရည်အချင်းများ|သူရဘွဲ့ဖြင့် ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်အပ်နှင်းထိုက်သည့် အရည်အချင်း]] ရာနှုန်းပြည့် မမီသော်လည်း ရန်သူနှင့်ရင်ဆိုင် တိုက်ခိုက်ရာ၌ ကြံ့ခိုင်သောစိတ်ဓာတ်၊ ပြောင်မြောက်သော သူရသတ္တိဖြင့် မိမိတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခြင်း။"<ref name=":2" /> | presenter = [[File:State Seal of the Republic of the Union of Myanmar.svg|frameless|22px]] [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] | reverse = [[File:Medal of Hero (Back).svg|frameless|144px]] | image2_size = 144px | precedence_label = တပ်ဆင်ရန်အဆင့်သတ်မှတ်ချက် | higher = [[သီဟဗလတံဆိပ်]]<ref name=":1" /> | same = | lower = [[မြန်မာနိုင်ငံစစ်မှုထမ်းသင်္ဂဟတံဆိပ်]] | related = [[သူရဘွဲ့]] | description = အချင်း ၃.၂ cm ရှိ စက်ဝိုင်းပုံဖြစ်ပြီး အလယ်တွင် အချင်း ၂.၃ cm ရှိ စက်ဝိုင်းအတွင်း ဖောင်းကြွနေသည့် ၅ ထောင့်ကြယ်ရှိသည်။ အတွင်းနှင့် အပြင် စက်ဝိုင်း နှစ်ခုအကြားတွင် မြန်မာပန်းပုံခွေပုံဖော်ထားသည်။ တံဆိပ်၏ ကျောဘက်တွင် ''“ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်”'' စာတန်းကို အထက်၌ လည်းကောင်း၊ ''“သူရဲကောင်းမှတ်တမ်းဝင်တံဆိပ်”'' စာတန်းကို အောက်၌ လည်းကောင်း တံဆိပ်အဝိုင်းအလိုက် ဖောင်းကြွပြုလုပ်ထားသည်။ အလယ်တွင် ချီးမြှင့်သည့် ခုနှစ်သက္ကရာဇ်ကို ရေးထိုးထားပြီး တံဆိပ်ထိပ်တွင် ဖဲကြိုးတပ်ရန် ရွှေကွင်းကလေးတပ်ဆင်ထားသည်။ }} '''သူရဲကောင်းမှတ်တမ်းဝင်တံဆိပ်'''သည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]] စွမ်းရည်သတ္တိဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref name=":1" /> == ပြည့်စုံရမည့် အရည်အချင်းများ == [[သူရဘွဲ့#ပြည့်စုံရမည့် အရည်အချင်းများ|သူရဘွဲ့ဖြင့် ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်အပ်နှင်းထိုက်သည့် အရည်အချင်း]] ရာနှုန်းပြည့် မမီသော်လည်း ရန်သူနှင့်ရင်ဆိုင် တိုက်ခိုက်ရာ၌ ကြံ့ခိုင်သောစိတ်ဓာတ်၊ ပြောင်မြောက်သော သူရသတ္တိဖြင့် မိမိတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခြင်း။<ref name=":2" /> == ဆုတံဆိပ်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ == သူရဲကောင်းမှတ်တမ်းဝင်တံဆိပ်၏ ပုံသဏ္ဌာန်၊ အရွယ်အစား၊ အတိုင်းအထွာ၊ ဖဲကြိုးအရောင်အသွေး၊ တံဆိပ်အမှတ်အသားများနှင့် ပတ်သက်၍ အဓိပ္ပာယ်ဖော်ဆောင်ချက်များဖြစ်သည်။<ref name=":0" /> === ပစ္စည်းအမျိုးအစားနှင့် အလေးချိန် === ဆုတံဆိပ်အား (၁၄ ပဲရည်) ရွှေ ၃ ကျပ်သားဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။ === ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် အရွယ်အစား === * စက်ဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်၍ အချင်း ၃.၂ စင်တီမီတာရှိသည်။ * တံဆိပ်၏ အလယ်တွင် အချင်း၂.၃ စင်တီမီတာရှိ စက်ဝိုင်းအတွင်း ရောင်ခြည်ဖြာထွက်နေဟန် ၅ ထောင့်ကြယ်ကို ဖောင်းကြွပြုလုပ်ထားသည်။ * အတွင်းစက်ဝိုင်းနှင့် အပြင်စက်ဝိုင်း၏ အကြားတွင် မြန်မာပန်းပုံခွေပုံဖော်ထားသည်။ * တံဆိပ်၏ ကျောဘက်တွင် “ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်” ဟူသော စာတန်းကို အထက်၌လည်းကောင်း၊ “သူရဲကောင်းမှတ်တမ်းဝင်တံဆိပ်” ဟူသောစာတန်းကို အောက်၌ လည်းကောင်း ထား၍ တံဆိပ်အဝိုင်းအလိုက် ဖောင်းကြွပြုလုပ်ထားသည်။ အလယ်လစ်လပ်သော နေရာတွင် ချီးမြှင့်အပ်နှင်းသည့် ခုနှစ်သက္ကရာဇ်ကို ရေးထိုးထားသည်။ * တံဆိပ်ထိပ်တွင် ဖဲကြိုးတပ်ဆင်ရန် ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ကွင်းကလေး တပ်ဆင်ထားသည်။ === ဖဲကြိုးအရွယ်အစားနှင့် အရောင်အသွေး === * ဖဲကြိုး၏ အရောင်မှာ [[ဟင်္သပဒါးအနီရောင်]]ဖြစ်၍ အကျယ်မှာ ၃.၈ စင်တီမီတာရှိသည်။ * ဖဲကြိုး၏ အလယ်တွင် ၀.၈ စင်တီမီတာအကျယ်ရှိ အစိမ်းရောင်အစင်းရှိ၍ ယင်းအစိမ်းရောင်၏ ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် ၀.၅ စင်တီမီတာ အကျယ်ရှိ အဖြူရောင်အစင်း ၂ စင်းရှိသည်။ === တံဆိပ်ပါ အမှတ်အသားများနှင့် ပတ်သက်၍ အဓိပ္ပာယ်ဖော်ဆောင်ချက် === * မြန်မာပန်းပုံခွေသည် မြန်မာ့ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုအနုပညာကို ဖော်ဆောင်သည်။ * ကြယ်၏ ရောင်ခြည်ဖြာထွက်နေသည့် သဘောမှာ တံဆိပ်ချီးမြှင့်ခံရသူတို့ အစဉ်အမြဲ အရည်အသွေးတောက်ပြောင်မှုရှိသည့်အဓိပ္ပာယ်ကို ဖော်ဆောင်သည်။ === ပုံတူတံဆိပ်ငယ် === * ဤတံဆိပ်နှင့်အတူ ချီးမြှင့်မည့် ပုံတူတံဆိပ်ငယ်ကို လက်ဝဲဘက်ရင်ဘက်တွင် တပ်ဆင်ရန်ဖြစ်သည်။ === ဂုဏ်ပြုစာလွှာ === ဤတံဆိပ်နှင့်အတူ ရွှေရောင်ဖြင့်ရိုက်နှိပ်ထားသော ဂုဏ်ပြုစာလွှာတစ်စောင် ပါရှိသည်။ == ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသူများ == {{Empty section|section=ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသူများ|small=yes}} === ၂၀၂၅ ခုနှစ် === {| class="wikitable" !ချီးမြှင့်သည့်နှစ် !ရာထူး !အမည် !အဖွဲ့အစည်း !ချီးမြှင့်သူ |- |၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ |ဗိုလ်ချုပ် |အောင်နေမျိုး |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန | နိုင်တော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |ထွန်းထွန်းဝင်း |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |နိုင်တော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ကျော်စံဦး |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |နိုင်တော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ဖြူဝင်း |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |နိုင်တော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ |ဗိုလ်မှူးကြီး |နိုင်ဝင် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |နိုင်တော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ |ရဲမှူးချုပ် |မျိုးသူရနောင် |မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ |နိုင်တော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ရဲဝင်းထွန်း |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |နိုင်တော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ကောင်းမြတ်သူ |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |နိုင်တော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ |ဗိုလ်ကြီး |ကျော်ကျော်ခန့် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |နိုင်တော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |- |} === ၂၀၂၆ ခုနှစ် === {| class="wikitable" !ချီးမြှင့်သည့်နှစ် !ရာထူး !အမည် !အဖွဲ့အစည်း !ချီးမြှင့်သူ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |နိုင်ပြည့်စုံလွင် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ |ဗိုလ်မှူး |ပြည့်ဖြိုးကျော် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ |ဗိုလ် |ကျော်ဇေယျ |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ |ပစ-၁၅၃၄၅၅ ဒုတိယတပ်ကြပ် |ညီသုတ |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ |ပစ-၁၆၆၆၈၅ ဒုတိယတပ်ကြပ် |ပြည့်စုံဝင်း |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် မတ် |ဗိုလ်မှူး |အောင်နိုင်မိုးလှိုင် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် မတ် |ဗိုလ်မှူး |ရဲဇော်ထွန်း |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် မတ် |ဗိုလ်မှူး |ရှားလူ |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် မတ် |ဗိုလ်ကြီး |မင်းကြည်ဟိန်း |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် မတ် |ဗိုလ် |သက်ပိုင်မြင့် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် မတ် |ဗိုလ် |ပြည့်စုံအောင် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |၂၀၂၆ခုနှစ် မတ် |တတ-၁၂၆၉၁၉ ဒုတိယတပ်ကြပ် |သူရိန်အောင် |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |- |} == နောက်ထပ်ကြည့်ရန် == * [[သုဓမ္မသင်္ဂဟ]] * [[အောင်ဆန်းသူရိယဘွဲ့]] * [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]] == ကိုးကား == {{Reflist| <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mougo.gov.mm/wp-content/uploads/2020/03/%E1%81%85-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%81%8A-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8B%E1%80%B9%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA.pdf|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာပြဋ္ဌာန်းချက်|author=[[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၊ [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]|date=၁၇.၁၂.၂၀၀၉|format=pdf|language=မြန်မာဘာသာ|publisher=[[ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၊ [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန]]ဝဘ်ဆိုက်|accessdate=၀၄.၀၂.၂၀၂၃|quote=''နောက်ဆက်တွဲ (င)။ တပ်မတော်ဆိုင်ရာ စွမ်းရည်သတ္တိ နှင့် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ၏ ပုံသဏ္ဌာန်၊ အရွယ်အစား၊ အတိုင်းအထွာ၊ ဖဲကြိုးအရောင်အသွေးနှင့် တံဆိပ်ပါ အမှတ်အသားများနှင့်ပတ်သက်၍အဓိပ္ပာယ်ဖော်ဆောင်ချက်များ''|archive-date=4 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204060430/https://www.mougo.gov.mm/wp-content/uploads/2020/03/%E1%81%85-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%81%8A-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8B%E1%80%B9%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA.pdf}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.mougo.gov.mm/wp-content/uploads/2020/03/%E1%81%85-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%81%8A-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8B%E1%80%B9%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA.pdf|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာပြဋ္ဌာန်းချက်|author=[[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၊ [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]|date=၁၇.၁၂.၂၀၀၉|format=pdf|language=မြန်မာဘာသာ|publisher=[[ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၊ [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန]]ဝဘ်ဆိုက်|accessdate=၀၄.၀၂.၂၀၂၃|quote=''အခန်း(၆)။ ချီးမြှင့်အပ်နှင်းရန် သတ်မှတ်သည့် ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များနှင့် အဆင့်များ''|archive-date=4 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204060430/https://www.mougo.gov.mm/wp-content/uploads/2020/03/%E1%81%85-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%81%8A-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8B%E1%80%B9%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA.pdf}}</ref> <ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.mougo.gov.mm/wp-content/uploads/2020/03/%E1%81%85-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%81%8A-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8B%E1%80%B9%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA.pdf|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာပြဋ္ဌာန်းချက်|author=[[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၊ [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]|date=၁၇.၁၂.၂၀၀၉|format=pdf|language=မြန်မာဘာသာ|publisher=[[ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၊ [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန]]ဝဘ်ဆိုက်|accessdate=၀၄.၀၂.၂၀၂၃|quote=''အခန်း(၈)။ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာ အရည်အချင်းများ''|archive-date=4 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204060430/https://www.mougo.gov.mm/wp-content/uploads/2020/03/%E1%81%85-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%81%8A-%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8B%E1%80%B9%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA.pdf}}</ref> }} {{Orders, decorations, and medals of Myanmar}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့ / တံဆိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စွမ်းရည်သတ္တိဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ]] ra9gonku7se8rkhqndxzqnb6kzl8467 0 229964 1046511 771328 2026-08-04T23:05:52Z Dr Lotus Black 31011 1046511 wikitext text/x-wiki '''ကပ်ရောဂါ'''ဟူသည် ကြီးမားသော ဒေသအနှံ့ ပြန့်ပွားနေသော ကူးစက်ရောဂါတစ်ခု၏ ကပ်ရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ တိုက်ကြီးများစွာ သို့မဟုတ် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင်ပင် လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ များပြားလှသောအရေအတွက်ကို ထိခိုက်စေပါသည်။ လူ့သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် [[ကျောက်ကြီးရောဂါ|ကျောက်ရောဂါ]]ကဲ့သို့သော ကပ်ရောဂါများစွာရှိခဲ့သည်။ သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသော အဆိုးရွားဆုံး ကပ်ရောဂါမှာ [[ပလိပ်ရောဂါ]]ဟုလည်း လူသိများသော ''Black Death'' သည် ၁၄ ရာစုအတွင်း ခန့်မှန်းခြေ လူသန်း ၇၅ မှ ၂၀၀ သန်းကို သေဆုံးစေခဲ့သည်။<ref name="ABC/Reuters">{{cite news|url=http://www.abc.net.au/science/articles/2008/01/29/2149185.htm|title=Black death 'discriminated' between victims (ABC News in Science)|date=29 January 2008|access-date=3 November 2008|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220120404/http://www.abc.net.au/science/articles/2008/01/29/2149185.htm|archive-date=20 December 2016|publisher=Australian Broadcasting Corporation}}</ref><ref name="Black Death's Gene Code Cracked">{{cite magazine|url=http://archive.wired.com/medtech/health/news/2001/10/47288|title=Black Death's Gene Code Cracked|magazine=Wired|date=3 October 2001|access-date=12 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150426160438/http://archive.wired.com/medtech/health/news/2001/10/47288|archive-date=26 April 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Health: De-coding the Black Death">{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/health/1576875.stm |title=Health: De-coding the Black Death |publisher=BBC |date=3 October 2001 |access-date=3 November 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707042715/http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/1576875.stm |archive-date=7 July 2017 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = DeLeo FR, Hinnebusch BJ | title = A plague upon the phagocytes | journal = Nature Medicine | volume = 11 | issue = 9 | pages = 927–928 | date = September 2005 | pmid = 16145573 | doi = 10.1038/nm0905-927 | s2cid = 31060258 | doi-access = free }}</ref> ယင်းအသုံးအနှုန်းကို ထိုအချိန်က အသုံးမပြုခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ကူးစက်ရောဂါများဖြစ်သည့် [[၁၉၁၈ ခုနှစ် တုပ်ကွေးကပ်ရောဂါ]]၊ ပိုမိုအများအားဖြင့် စပိန်တုပ်ကွေးဟု လူသိများသည်။<ref>[https://www.cdc.gov/flu/pandemic-resources/1918-pandemics-h1n1.html 1918 Pandemics (H1N1 virus).] [[Centers for Disease Control and Prevention]]. Retrieved 18 April 2020.</ref><ref>{{cite news|title=History's deadliest pandemics, from ancient Rome to modern America|url=https://www.washingtonpost.com/graphics/2020/local/retropolis/coronavirus-deadliest-pandemic/|date=7 April 2020|access-date=11 April 2020| vauthors = Rosenwald MS |newspaper=[[The Washington Post]]|url-status=dead|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20200407204000/https://www.washingtonpost.com/graphics/2020/local/retropolis/coronavirus-deadliest-pandemics/|archive-date=7 April 2020}}</ref><ref name="WHO99">{{cite web|url= https://www.who.int/csr/disease/swineflu/laboratory06_08_2010/en/|archive-url= https://web.archive.org/web/20150807183818/http://www.who.int/csr/disease/swineflu/laboratory06_08_2010/en/|url-status= dead|archive-date= 7 August 2015|title=Weekly Virological Update on 05 August 2010 | date=5 August 2010|website=World Health Organization (WHO) |access-date=8 April 2020}} ==လက်ရှိကပ်ရောဂါများ== ===ကိုဗစ်-၁၉=== {{Main|ကိုဗစ် ၁၉}} [[File:Total-confirmed-cases-of-covid-19-per-million-people.png|thumb|upright=1.5|လူတစ်သန်းလျှင် ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်ခံရသူ စုစုပေါင်း<ref>{{cite web |title=လူတစ်သန်းလျှင် ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်ခံရသူ စုစုပေါင်း |url=https://ourworldindata.org/grapher/total-confirmed-cases-of-covid-19-per-million-people |website=Our World in Data |access-date=10 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319163452/https://ourworldindata.org/grapher/total-confirmed-cases-of-covid-19-per-million-people |archive-date=19 March 2020 |url-status=live }}</ref>]] SARS-CoV-2၊ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်မျိုးကွဲအသစ်ကို ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟူပေပြည်နယ်]]၊ [[ဝူဟန်မြို့]]တွင် ပထမဆုံးတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်ရောဂါ ၂၀၁၉ (COVID-19) ဟုရည်ညွှန်းသည့် စူးရှသောအသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါဖြစ်ပွားမှုဖြစ်ပွားရာနေရာတစ်ခုဖြစ်ပွားစေသည်။ [[ဘရာဇီးနိုင်ငံ|ဘရာဇီး]]၊ [[ရုရှားနိုင်ငံ|ရုရှား]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]၊ [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ|မက္ကဆီကို]]၊ [[ပီရူးနိုင်ငံ|ပီရူး]]၊ [[တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ|တောင်အာဖရိက]]၊ အနောက်[[ဥရောပ]]နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]တို့တွင် ကြီးကြီးမားမားဖြစ်ပွားမှုများနှင့်အတူ နိုင်ငံနှင့်နယ်မြေ ၂၀၀ ကျော်သည် ကိုဗစ်-၁၉ ဒဏ်ကို ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် [[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့]]မှ ကိုဗစ်-၁၉ပျံ့နှံ့မှုကို ကပ်ရောဂါအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၉ [[ဝက်တုပ်ကွေးရောဂါ|ဝက်တုပ်ကွေး]]ကူးစက်ရောဂါနောက်ပိုင်း ပထမဆုံးသော ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့အထိ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ကိုဗစ်-၁၉ကူးစက်ခံရသူဦးရေသည် ၅၇၄,၁၅၇,၆၂၃ သန်းကျော်ရှိလာပြီဖြစ်ပြီး သေဆုံးသူဦးရေမှာ ၆,၄၀၁,၆၈၃ ဖြစ်သည်။<ref>https://www.worldometers.info/coronavirus/</ref> ရောဂါဖြစ်ပွားမှု၏ ကနဦးအဆင့်များတွင် စမ်းသပ်မှုမစတင်ခဲ့ဘဲ ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံထားရသူအများအပြားသည် အပျော့စားလက္ခဏာများသာ မရှိသောကြောင့် အဆိုပါကိန်းဂဏန်းများသည် အရေအတွက်အစစ်အမှန်များကို လျှော့တွက်ထားသည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ အလားတူ၊ သေဆုံးမှုများသည် စမ်းသပ်မစစ်ဆေးရသေးခြင်း သို့မဟုတ် အခြားအခြေအနေများကြောင့်ဟု ယူဆသောကြောင့် သေဆုံးမှုအရေအတွက်ကိုလည်း လျှော့တွက်နိုင်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် အသေးအဖွဲမဟုတ်သော လူနာအများအပြားသည် ၎င်းတို့၏ကိုယ်ပိုင်နေအိမ်များတွင် သေဆုံးကြသည့် မြို့ပြကြီးများတွင် ဖြစ်ပွားသည့်ကိစ္စဖြစ်သည်။ ===အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ/အေအိုင်ဒီအက်စ်=== {{Main|အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ ရောဂါပိုး}} HIV ကိုဖော်ပြရန် [[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့|WHO]] မှ "ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါ" ဟူသော ဝေါဟာရကို အသုံးပြုထားသော်လည်း WHO HIV/AIDS Data and Statistics ကို 2020 ခုနှစ် ဧပြီလ 12 ရက်နေ့မှ ပြန်လည်ရယူပါသည်။) HIV သည် အာဖရိကပြင်ပတွင် ထိန်းချုပ်မရနိုင်သော ကူးစက်ရောဂါမဟုတ်တော့ဘဲ အချို့သောစာရေးဆရာများက "pandemic" ဟူသော ဝေါဟာရကို အသုံးပြုကြသည်။ HIV သည် အာဖရိကမှ အစပြုခဲ့ပြီး 1966 နှင့် 1972 အကြား ဟေတီမှတစ်ဆင့် အမေရိကန်သို့ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ အေအိုင်ဒီအက်စ်သည် လက်ရှိတွင် အာဖရိကတွင် ကပ်ရောဂါတစ်ခုဖြစ်ပြီး အာဖရိကတောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းဒေသအချို့တွင် ကူးစက်မှုနှုန်း 25% မြင့်မားသည်။ 2006 ခုနှစ်တွင် တောင်အာဖရိကရှိ ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးများတွင် HIV အဖြစ်များမှုသည် 29% ရှိသည်။ အန္တရာယ်ကင်းသောလိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအလေ့အကျင့်များနှင့် သွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါကူးစက်မှုဆိုင်ရာ ကြိုတင်ကာကွယ်မှုသင်တန်းများအကြောင်း ထိရောက်သောအသိပညာပေးခြင်းသည် အမျိုးသားပညာရေးအစီအစဉ်များကို ပံ့ပိုးပေးသည့် အာဖရိကနိုင်ငံများစွာတွင် ကူးစက်မှုနှုန်းကို နှေးကွေးစေရန် အထောက်အကူဖြစ်စေပါသည်။ ကပ်ရောဂါစတင်ကတည်းက HIV/AIDS နှင့်ဆက်စပ်၍ သေဆုံးသူစုစုပေါင်း 32.7 သန်းခန့်ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာကပ်ရောဂါများ]] mm7guwv7r9vyh6u5201n5co90axpsr7 1046512 1046511 2026-08-04T23:10:29Z Dr Lotus Black 31011 1046512 wikitext text/x-wiki '''ကပ်ရောဂါ'''ဟူသည် ကြီးမားသော ဒေသအနှံ့ ပြန့်ပွားနေသော ကူးစက်ရောဂါတစ်ခု၏ ကပ်ရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ တိုက်ကြီးများစွာ သို့မဟုတ် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင်ပင် လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ များပြားလှသောအရေအတွက်ကို ထိခိုက်စေပါသည်။ လူ့သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် [[ကျောက်ကြီးရောဂါ|ကျောက်ရောဂါ]]ကဲ့သို့သော ကပ်ရောဂါများစွာရှိခဲ့သည်။ သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသော အဆိုးရွားဆုံး ကပ်ရောဂါမှာ [[ပလိပ်ရောဂါ]]ဟုလည်း လူသိများသော ''Black Death'' သည် ၁၄ ရာစုအတွင်း ခန့်မှန်းခြေ လူသန်း ၇၅ မှ ၂၀၀ သန်းကို သေဆုံးစေခဲ့သည်။<ref name="ABC/Reuters">{{cite news|url=http://www.abc.net.au/science/articles/2008/01/29/2149185.htm|title=Black death 'discriminated' between victims (ABC News in Science)|date=29 January 2008|access-date=3 November 2008|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220120404/http://www.abc.net.au/science/articles/2008/01/29/2149185.htm|archive-date=20 December 2016|publisher=Australian Broadcasting Corporation}}</ref><ref name="Black Death's Gene Code Cracked">{{cite magazine|url=http://archive.wired.com/medtech/health/news/2001/10/47288|title=Black Death's Gene Code Cracked|magazine=Wired|date=3 October 2001|access-date=12 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150426160438/http://archive.wired.com/medtech/health/news/2001/10/47288|archive-date=26 April 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Health: De-coding the Black Death">{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/health/1576875.stm |title=Health: De-coding the Black Death |publisher=BBC |date=3 October 2001 |access-date=3 November 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707042715/http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/1576875.stm |archive-date=7 July 2017 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = DeLeo FR, Hinnebusch BJ | title = A plague upon the phagocytes | journal = Nature Medicine | volume = 11 | issue = 9 | pages = 927–928 | date = September 2005 | pmid = 16145573 | doi = 10.1038/nm0905-927 | s2cid = 31060258 | doi-access = free }}</ref> ယင်းအသုံးအနှုန်းကို ထိုအချိန်က အသုံးမပြုခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ကူးစက်ရောဂါများဖြစ်သည့် [[၁၉၁၈ ခုနှစ် တုပ်ကွေးကပ်ရောဂါ]]၊ ပိုမိုအများအားဖြင့် စပိန်တုပ်ကွေးဟု လူသိများသည်။<ref>[https://www.cdc.gov/flu/pandemic-resources/1918-pandemics-h1n1.html 1918 Pandemics (H1N1 virus).] [[Centers for Disease Control and Prevention]]. Retrieved 18 April 2020.</ref><ref>{{cite news|title=History's deadliest pandemics, from ancient Rome to modern America|url=https://www.washingtonpost.com/graphics/2020/local/retropolis/coronavirus-deadliest-pandemic/|date=7 April 2020|access-date=11 April 2020| vauthors = Rosenwald MS |newspaper=[[The Washington Post]]|url-status=dead|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20200407204000/https://www.washingtonpost.com/graphics/2020/local/retropolis/coronavirus-deadliest-pandemics/|archive-date=7 April 2020}}</ref><ref name="WHO99">{{cite web|url= https://www.who.int/csr/disease/swineflu/laboratory06_08_2010/en/|archive-url= https://web.archive.org/web/20150807183818/http://www.who.int/csr/disease/swineflu/laboratory06_08_2010/en/|url-status= dead|archive-date= 7 August 2015|title=Weekly Virological Update on 05 August 2010 | date=5 August 2010|website=World Health Organization (WHO) |access-date=8 April 2020}}</ref> ==လက်ရှိကပ်ရောဂါများ== ===ကိုဗစ်-၁၉=== {{Main|ကိုဗစ် ၁၉}} [[File:Total-confirmed-cases-of-covid-19-per-million-people.png|thumb|upright=1.5|လူတစ်သန်းလျှင် ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်ခံရသူ စုစုပေါင်း]] SARS-CoV-2၊ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်မျိုးကွဲအသစ်ကို ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟူပေပြည်နယ်]]၊ [[ဝူဟန်မြို့]]တွင် ပထမဆုံးတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်ရောဂါ ၂၀၁၉ (COVID-19) ဟုရည်ညွှန်းသည့် စူးရှသောအသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါဖြစ်ပွားမှုဖြစ်ပွားရာနေရာတစ်ခုဖြစ်ပွားစေသည်။ [[ဘရာဇီးနိုင်ငံ|ဘရာဇီး]]၊ [[ရုရှားနိုင်ငံ|ရုရှား]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]၊ [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ|မက္ကဆီကို]]၊ [[ပီရူးနိုင်ငံ|ပီရူး]]၊ [[တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ|တောင်အာဖရိက]]၊ အနောက်[[ဥရောပ]]နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]တို့တွင် ကြီးကြီးမားမားဖြစ်ပွားမှုများနှင့်အတူ နိုင်ငံနှင့်နယ်မြေ ၂၀၀ ကျော်သည် ကိုဗစ်-၁၉ ဒဏ်ကို ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် [[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့]]မှ ကိုဗစ်-၁၉ပျံ့နှံ့မှုကို ကပ်ရောဂါအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၉ [[ဝက်တုပ်ကွေးရောဂါ|ဝက်တုပ်ကွေး]]ကူးစက်ရောဂါနောက်ပိုင်း ပထမဆုံးသော ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့အထိ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ကိုဗစ်-၁၉ကူးစက်ခံရသူဦးရေသည် ၅၇၄,၁၅၇,၆၂၃ သန်းကျော်ရှိလာပြီဖြစ်ပြီး သေဆုံးသူဦးရေမှာ ၆,၄၀၁,၆၈၃ ဖြစ်သည်။<ref>https://www.worldometers.info/coronavirus/</ref> ရောဂါဖြစ်ပွားမှု၏ ကနဦးအဆင့်များတွင် စမ်းသပ်မှုမစတင်ခဲ့ဘဲ ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံထားရသူအများအပြားသည် အပျော့စားလက္ခဏာများသာ မရှိသောကြောင့် အဆိုပါကိန်းဂဏန်းများသည် အရေအတွက်အစစ်အမှန်များကို လျှော့တွက်ထားသည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ အလားတူ၊ သေဆုံးမှုများသည် စမ်းသပ်မစစ်ဆေးရသေးခြင်း သို့မဟုတ် အခြားအခြေအနေများကြောင့်ဟု ယူဆသောကြောင့် သေဆုံးမှုအရေအတွက်ကိုလည်း လျှော့တွက်နိုင်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် အသေးအဖွဲမဟုတ်သော လူနာအများအပြားသည် ၎င်းတို့၏ကိုယ်ပိုင်နေအိမ်များတွင် သေဆုံးကြသည့် မြို့ပြကြီးများတွင် ဖြစ်ပွားသည့်ကိစ္စဖြစ်သည်။ ===အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ/အေအိုင်ဒီအက်စ်=== {{Main|အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ ရောဂါပိုး}} HIV ကိုဖော်ပြရန် [[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့|WHO]] မှ "ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါ" ဟူသော ဝေါဟာရကို အသုံးပြုထားသော်လည်း WHO HIV/AIDS Data and Statistics ကို 2020 ခုနှစ် ဧပြီလ 12 ရက်နေ့မှ ပြန်လည်ရယူပါသည်။) HIV သည် အာဖရိကပြင်ပတွင် ထိန်းချုပ်မရနိုင်သော ကူးစက်ရောဂါမဟုတ်တော့ဘဲ အချို့သောစာရေးဆရာများက "pandemic" ဟူသော ဝေါဟာရကို အသုံးပြုကြသည်။ HIV သည် အာဖရိကမှ အစပြုခဲ့ပြီး 1966 နှင့် 1972 အကြား ဟေတီမှတစ်ဆင့် အမေရိကန်သို့ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ အေအိုင်ဒီအက်စ်သည် လက်ရှိတွင် အာဖရိကတွင် ကပ်ရောဂါတစ်ခုဖြစ်ပြီး အာဖရိကတောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းဒေသအချို့တွင် ကူးစက်မှုနှုန်း 25% မြင့်မားသည်။ 2006 ခုနှစ်တွင် တောင်အာဖရိကရှိ ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးများတွင် HIV အဖြစ်များမှုသည် 29% ရှိသည်။ အန္တရာယ်ကင်းသောလိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအလေ့အကျင့်များနှင့် သွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါကူးစက်မှုဆိုင်ရာ ကြိုတင်ကာကွယ်မှုသင်တန်းများအကြောင်း ထိရောက်သောအသိပညာပေးခြင်းသည် အမျိုးသားပညာရေးအစီအစဉ်များကို ပံ့ပိုးပေးသည့် အာဖရိကနိုင်ငံများစွာတွင် ကူးစက်မှုနှုန်းကို နှေးကွေးစေရန် အထောက်အကူဖြစ်စေပါသည်။ ကပ်ရောဂါစတင်ကတည်းက HIV/AIDS နှင့်ဆက်စပ်၍ သေဆုံးသူစုစုပေါင်း 32.7 သန်းခန့်ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာကပ်ရောဂါများ]] ddlysg6b4ukog4bv7jb8i5ciompjq2f 0 241534 1046491 917876 2026-08-04T15:21:48Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1046491 wikitext text/x-wiki '''၁၀၈ တောင်မဟာဗောဓိစွယ်တော်ရှင်စေတီ''' သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ သာကေတမြို့နယ်၊ ၁၀ တောင်ရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။<ref name="winnet">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.winnetmyanmar.com/listing/108taungmhabawdaiswetawyahinseti |access-date=18 March 2023 |archive-date=18 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318161015/https://www.winnetmyanmar.com/listing/108taungmhabawdaiswetawyahinseti }}</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== ဤစေတီတော်ကို တည်ထားကိုးကွက်ရန်အတွက် ငါးထပ်ကြီးဘုရားကျောင်းတိုက်ဆရာတော်ဖြစ်သည့် အရှင်အာသဘက သည် တပည့်ဖြစ်သူ အရှင်သာသနအား စွယ်တော်ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူကို ပေးကာ သာကေတမြို့နယ်တွင် စေတီတော်တစ်ဆူ တည်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ အရှင်သာသနဦးဆောင်၍ ၁၃၂၃ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လပြည့် ၉ ရက်နေ့တွင် စေတီတော်ကို တည်ခဲ့သည်။ ၁၃၂၆ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၁၄ ရက်တွင် ပြီးစီးကာ ထီးတင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။<ref name="winnet"/> ==အတိုင်းအတာ== စေတီတော်သည် ဉာဏ်တော်အမြင့် ၁၀၈ တောင် တည်ရှိသည်။<ref name="winnet"/> ==တည်နေရာ== စေတီတော်သည် သာကေတမြို့နယ်၊ ၁၀ တောင်ရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="winnet"/> ==ရုပ်ပုံများ== ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|16.80510217255188| 96.21949430577274|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] j4gne61hzcl9e4veoio46xchrr4xekw 0 265856 1046500 862744 2026-08-04T19:38:08Z ~2026-43129-39 146538 ဇနီး မှာ ဒေါ်ဝါဝါလွင်သာဖြစ်သည် 1046500 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = နိုင်မြန်မာ | image = | birth_name = နိုင်ဦးမြင့် | birth_date = {{birth date|1958|1|4}} | birth_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | death_date = {{death date and age|2025|02|7|1958|1|4}} | death_place= [[သန်လျင်မြို့]] | occupation = {{hlist|​တေး​ရေးဆရာ|အဆို​တော်}} | known_for = ​တေး​ရေးဆရာ | parents = ဦးအုန်းမြင့် + ဒေါ်အုန်းမြင့် | spouse = ဒေါ်ဝါဝါလွင် | children = သားလေးဦး၊ သမီးတစ်ဦး }} '''နိုင်မြန်မာ''' (၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၈-၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅) သည် မြန်မာလူမျိုး ဂီတပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]ကာလအတွင်းနှင့် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းချိန်]]တို့တွင် ထင်ရှားခဲ့သော ''[[ကမ္ဘာမကြေဘူး]]'' အမည်ရှိ ဆန္ဒပြသီချင်းကို ရေးသားခဲ့သူ ဖြစ်သည်။<ref name=bbc1>{{cite news |last1=Venema |first1=Vibeke |title=Lily Naing Kyaw: Killing of Myanmar singer unnerves pro-military celebrities |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-65820272 |access-date=12 September 2024 |work=BBC |date=7 June 2023}}</ref> ==ဘဝဇာတ်ကြောင်း== နိုင်မြန်မာကို အရှေ့တောင်အာရှရှိ အထင်ရှားဆုံး ဂီတပညာရှင်များအနက် တစ်ဦး အဖြစ် [[ဘီဘီစီ]] က ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။<ref name=bbc2>{{cite news |title=Myanmar rapper Byu Har arrested for criticising junta |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-65719165 |access-date=12 September 2024 |work=BBC |date=26 May 2023}}</ref> တေးရေး မောင်ဆွေနွယ်သည် မိမိ၏ ဆရာရင်းဖြစ်ပါသည်ဟု ဆရာနိုင်မြန်မာပြောခဲ့ဖူးပြီး သီချင်းစာသားများကို အကြောင်းအရာပိုင်း လှပအားကောင်းစေရန်၊ ကာရန်မိစွာ၊ အချိတ်အဆက်အားကောင်းစွာ ရေးတတ်စေရန် မောင်ဆွေနွယ်က သင်ပြပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ကဗျာဆရာ [[အောင်ချိမ့်]] ကို အရမ်းကြိုက်သဖြင့် သီချင်းရေးသည့်အခါ နိုင်ငံအောင်ချိမ့်ဟုပေးပြီး ဆင်ဆာတင်ရာ နိုင်ငံဆိုသည့် စာလုံးပါနေ၍ ဆင်ဆာမပေး၊ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံ ဟူသော စာလုံးအစား မြန်မာထည့်ပြီး နာမည်အရင်းမှ နိုင် တစ်လုံးကိုယူပြီး နိုင်မြန်မာဟု ပေးခဲ့ကြောင်း အင်တာဗျူး တွင် ပြောသည်။{{cn}} ကိုးတန်းကျောင်းသားဘဝတွင် ဂီတလောကသို့ ရောက်ရှိသည်။ ရန်ကင်းမှ မိတ်ဆွေသူငယ်ချင်းများ စုဖွဲ့၍ Eastern Villager ဟူသော အပျော်တမ်းတီးဝိုင်းထူထောင်ချိန်တွင် တီးဝိုင်းအတွက်သီချင်းများကို နိုင်မြန်မာ က ဒိုင်ခံရေးပေးခဲ့သည်။ အောင်ခိုင်မော် ၏ သီချင်းခွေ တွင် သီချင်းများ ရေး‌ပေးရင်း အောင်ခိုင်မော်၏ သူငယ်ချင်း [[ကိုင်ဇာ]]နှင့် ရင်းနှီးခဲ့သည်။ ကိုင်ဇာက နိုင်မြန်မာထံမှ သီချင်းသုံးပုဒ်ဖြစ်သော နေဆီပျံမည့်ငှက် သို့မဟုတ် ယော်နသံဇင်ယော်၊ အိမ်ရှေ့မင်းသားလေးမောင်မောင်၊ ကိုယ်ရံတော်တပ်မှူးလေး တို့ကို ဝယ်ယူကာ ''သီချင်းရှင်ကိုကြင်နာပါ'' အခွေတွင် နိုင်မြန်မာ ပထမ သီချင်းနှစ်ပုဒ်ကို စတင်သီဆိုခဲ့သည်။ ''သီချင်းရှင်ကိုကြင်နာပါ'' အခွေထွက်အပြီး နိုင်မြန်မာအသက် ၂၃ နှစ်အရွယ်တွင် ဒုလ္လဘရဟန်းခံကာ ဘုန်းကြီးဝတ်နေချိန် ကိုင်ဇာ၏ ''ကစ္ဆပနဒီလှိုင်းသံ'' အခွေထွက်လာရာ ထိုအထဲမှ နိုင်မြန်မာရေးသော ကိုယ်ရံတော်တပ်မှူးလေး သီချင်းမှာ အကြီးအကျယ် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ကိုင်ဇာ၏ ''တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်'' အခွေတွင် နိုင်မြန်မာရေး‌သော ဆေးရောင်စုံမြင်ကွင်းကျယ်သီချင်းမှာ နိုင်ငံရေးကိစ္စများရေးသားထားခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆင်ဆာအဖွဲ့က ယူဆသောကြောင့် ကိုင်ဇာ၊ နိုင်မြန်မာ၊ တီးဝိုင်း၊ အသံဖမ်းအင်ဂျင်နီယာ၊ ထုတ်လုပ်သူ အားလုံး တစ်‌နှစ်ကျော် အမှုရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းခဲ့ရသည်။{{cn}} အဆိုတော် [[စိုးလွင်လွင်]] နှင့် ညီအစ်ကိုသဖွယ် ရင်းနှီးသည်။ သူသည် ကိုယ်ပိုင်သံစဉ် တေးသီချင်းများစွာ ရေးစပ်သီကုံးခဲ့ပြီး ဝါဆို၊ ဒုံးယိမ်းည၊ ပလက်ဖောင်းရှိုး အစရှိသည့် အောင်မြင်သည့် သီချင်းများစွာရှိသည်။ တစ်သက်တာလုံးကိုယ်ပိုင်သံစဉ်များကိုသာ စပ်ဆိုသီကုံးခဲ့သော်လည်း [[ကော်ပီသီချင်း]]တစ်ပုဒ်ကိုသာ ရှားရှားပါးပါး ရေးသားခဲ့ဖူးသည်။ ထိုသီချင်းမှာ ''[[ကမ္ဘာမကြေဘူး]]'' ဟု အမည်ရသည်။ နိုင်မြန်မာ၏ ထင်ရှားသော သီချင်း ''ကမ္ဘာမကြေဘူး'' သည် အမေရိကန် ရော့ဂီတဝိုင်း [[:en:Kansas (band)|ကန်ဇာ့စ်]] အဖွဲ့၏ ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင်ထွက်ရှိခဲ့သော ''[[:en:Dust in the Wind|Dust in the Wind]]'' သီချင်းသံစဉ်ကို ကူးယူရေးသေားထားသော [[ကော်ပီသီချင်း]] ဖြစ်သည်။<ref name="mac">{{cite journal|last1=MacLachlan|first1=Heather|title=Revolutionary Songs from Myanmar: Reconsidering Scholarly Perspectives on Protest Music|journal=Music & Politics|date=9 February 2023|volume=17|issue=1|doi=10.3998/mp.3853|url=https://journals.publishing.umich.edu/mp/article/id/3853/|access-date=12 September 2024|issn=1938-7687|doi-access=free}}</ref><ref name="bbc1" /><ref name="bbc2" /><ref>{{cite news|last1=Naing|first1=Ingyin|title=Widespread Worry About Myanmar Rapper's Fate After Arrest|url=https://www.voanews.com/a/widespread-worry-about-myanmar-rapper-s-fate-after-arrest-/7118231.html|access-date=12 September 2024|work=Voice of America|date=1 June 2023|language=en}}</ref><ref name="mac" /> နိုင်မြန်မာသည် တေးသံရှင် [[မာမာအေး]]၊ [[စိုးလွင်လွင်]]၊ [[လွှမ်းမိုး]]၊ [[ကိုင်ဇာ]]၊ [[မေဆွိ]]၊ [[မေခလာ]]ကဲ့သို့သော ဂီတပညာရှင်များနှင့် လက်တွဲလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title="နိုင်ငံရေးတွေ မပြောချင်ဘူး" သီချင်း ဖန်တီးရှင် နိုင်မြန်မာ၊ အဆိုတော် မေခလာတို့ကို တွေ့ဆုံခြင်း|url=https://burma.irrawaddy.com/opinion/2015/10/23/97755.html|access-date=12 September 2024|work=The Irrawaddy|date=23 October 2015}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် [[ကိုဗစ် ၁၉|ကိုဗစ်-၁၉]] ရောဂါဖြင့် သေဆုံးပြီဟူသော ကောလဟာလများ ပျံ့နှံ့ခဲ့ဖူးသည်။<ref>{{cite news |title=နိုင်မြန်မာ သေဆုံးပြီဆိုတဲ့သတင်းကို သားဖြစ်သူ အဆိုတော်ဗျူဟာ ဒိုင်ခံ ဖြေရှင်းနေရ |url=https://npnewsmm.com/news/610e3a320b20231a6c70bba4 |access-date=12 September 2024 |date=7 August 2021}}</ref> နှလုံးရောဂါအခံရှိသော နိုင်မြန်မာသည် ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါကို ခံစားခဲ့ရသော်လည်း အသက်ရှင်ခဲ့သည်။ == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == အမည်ရင်း နိုင်ဦးမြင့် ဖြစ်သည်။ အိမ်ထောင်သည်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ အဘ ဦးအုန်းမြင့် အမိ ဒေါ်အုန်းမြင့် ဟူသော နာမည်တူ မိဘနှစ်ပါး၏ သားဖြစ်သော နိုင်ဦးမြင့်ကို ဆယ်နှစ်ပြည့် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးနေ့ဖြစ်သော ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။ ညီအစ်ကို သုံးယောက်တွင် အကြီးဆုံးသားဦးဖြစ်သည်။ ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်ဝါဝါလွင်နှင့် အကြောင်းပါပြီး သားလေးဦး၊ သမီးတစ်ဦးနှင့် မြေးသုံးဦး ထွန်းကားသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် နိုင်မြန်မာ၏ သားဖြစ်သူ ဟစ်ဟော့အဆိုရှင် [[ဗျူဟာ (အဆိုတော်)|ဗျူဟာ]] စပ်ဆိုရေးသားသီဆိုကာ ၎င်း၏ ယူကျု ချန်နယ်တွင် ထုတ်လွှင့်ထားသည့် "လမ်းမပေါ်ကခွေး" အမည်ရ သီချင်းသည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်အစိုးရ]]အား စောင်းမြောင်းသည့် သီချင်းဖြစ်သည် ဟူသောစွပ်စွဲချက်၊ လျှပ်စစ်မီးပြတ်တောက်သည့်ကိစ္စဝေဖန်ခြင်းသည် နိုင်ငံတော်အကြည်ညိုပျက်စေခြင်း ဖြစ်သည်ဟူသော စွပ်စွဲ ချက်များဖြင့် ဖမ်းဆီးခံရပြီး ထောင်ဒဏ် အနှစ်နှစ်ဆယ် ချမှတ်ခံရသည်။<ref name="bbc2" /> == ဘဝနိဂုံး == နိုင်မြန်မာ သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ရက်နေ့ မနက် ၇နာရီ ၄၅မိနစ်တွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ သန်လျင်မြို့ရှိ နေအိမ်တွင် ရုတ်တရက် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/composer-naing-myanmar-passed-away-02062025233038.html|title=တေးရေး နိုင်မြန်မာ ကွယ်လွန်|work=RFA Burmese|access-date=၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅|date=၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ }}</ref> == ရေးသားသီကုံးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == တေးသီချင်းပေါင်းများစွာ ရေးစပ်ခဲ့သူ နိုင်မြန်မာ၏ တေးသီချင်း နှင့် သီဆိုသူအဆိုတော် စာရင်းကို အက္ခရာစဉ်၍ ဖော်ပြအပ်ပါသည်။ {{columns-list| # ၃/၄ အချစ် (မေဆွိ) # ကော်ဖီဆိုင်အိပ်မက် (လွှမ်းမိုး - ကော်ဖီဆိုင်အိပ်မက် အခွေ) # ကမ္ဘာကိုကိုင်လှုပ်မည့်လက်သံ (မာမာအေး ရွှေဘုံနိဒါန်း အခွေ ဆိုင်း - စိန်မြင့်ခိုင်) # [[ကမ္ဘာမကြေဘူး]] (၁၉၈၈ အာဏာရှင်‌တော်လှန်သူမြန်မာပြည်သူများ) # ကိုကို့ကို (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) # ကိုကို့အကြောင်း (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) # ကိုယ်ရံတော်တပ်မှူး‌လေး (ကိုင်ဇာ) # ကိုယ့်ရဲ့တစ်သက်တာ (စိုးလွင်လွင် - အိပ်မက်အခါးတွေစားတဲ့ည အခွေ ၁၉၉၄) # ကိုယ့်ရင်ကပန်းကလေးမြင့်မြင့်ဝေ (နိုင်မြန်မာ) # ကျုပ်၏အကြောင်း (နိုင်မြန်မာ) # ကြင်နာသူမိုးရေစက် (နိုင်မြန်မာ) # ကြယ်ပျိုးခင်း (လွှမ်းမိုး - ကော်ဖီဆိုင်အိပ်မက် အခွေ) # ခိုင်လုံးမွှေး (စိုးလွင်လွင် - အိပ်မက်အခါးတွေစားတဲ့ည အခွေ ၁၉၉၄) # ခေတ်ဟောင်းနှင်းဆီ (စိုးလွင်လွင် - တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ အခွေ) # ချာတိတ်လို့မခေါ်နဲ့ (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) # ချို (မင်းရဲမြန်မာ) # ချစ်တာကိုး (လွှမ်းမိုး) (အနိုင်) (နန္ဒာဧရာ) # ချစ်လူမိုက် (စိုးလွင်လွင်) # ချစ်လွန်းလို့ (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) # ချစ်သူယဉ်ကျေးမှု (မာမာအေး ရွှေဘုံနိဒါန်း အခွေ ဆိုင်း - စိန်မြင့်ခိုင်) # ချစ်သူရေးတံခါးဖွင့်လိုက် (စိုးလွင်လွင် - အိပ်မက်အခါးတွေစားတဲ့ည အခွေ ၁၉၉၄) # ချစ်အမျှဝေ (နိုင်မြန်မာ) # ဂဠုန်ဆရာစံ(ဒီဥက္ကာ) # ဂျိန်းဖောည (စိုးလွင်လွင် - အိပ်မက်အခါးတွေစားတဲ့ည အခွေ ၁၉၉၄) # ငြိမ်းချမ်းရေးဒေဝီ (စိုးလွင်လွင် - အိပ်မက်အခါးတွေစားတဲ့ည အခွေ ၁၉၉၄) # စက္ကူဖြူစာတမ်း (စိုးလွင်လွင် - အိပ်မက်အခါးတွေစားတဲ့ည အခွေ ၁၉၉၄) # ❝စက္ကူလှေကလေး (ပလေးဘွိုင်သန်းနိုင် ပြည်တော်ပြန်ပလေးဘွိုင် အခွေ ၁၉၈၇) # စက်ပျက်နေတယ် (လွှမ်းမိုး - ကော်ဖီဆိုင်အိပ်မက် အခွေ) # ဆုတောင်းပြည့်သီချင်း (ခိုင်ထူး) # ဆုတောင်းလေးဘယ်တော့ပြည့် (စိုးလွင်လွင် - တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ အခွေ) # ဆေးရောင်စုံမြင်ကွင်းကျယ်(ကိုင်ဇာ တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည် အခွေ ၁၉၈၃) # ဆွဲထိုးပစ်ဖို့ပဲရှိတော့တယ် (နိုင်မြန်မာ) # ညဒေဝစ္ဆရာ (မာမာအေး ရွှေဘုံနိဒါန်း အခွေ ဆိုင်း - စိန်မြင့်ခိုင်) # ညွှတ်ကားမညွှတ် (နိုင်မြန်မာ) # တီးတိုး တီးတိုး သဖန်းပိုး (‌မေဆွိ) # တပိုဒ်တပါဒ (နိုင်မြန်မာ) # တာရာ (နိုင်မြန်မာ) # တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည် (ကိုင်ဇာ) (စိုးလွင်လွင် - တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ အခွေ) # တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ (စိုးလွင်လွင် - တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ အခွေ) # တော်ပါပြီ ကိုကိုရေ့ တန်ပါပြီ ကိုကိုရေ့ (‌မေဆွိ) # တစ်ကိုယ်တော်သုံးရာသီ (လွှမ်းမိုး) # တစ်ခုသောမိုးဥတု၏တစ်နေ့သ၌ (ကိုင်ဇာ၊ စိုးလွင်လွင်) # တစ်ချက်လွှတ်အမုန်းစကား (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) # တိမ်လိုလူ (နိုင်မြန်မာ) # ဒါပဲနော် (မေခလာ) # ဒီညတော့ရင်ခုန်တယ် (စိုးလွင်လွင် - တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ အခွေ) # ဒုတိယဝါဆို (လွှမ်းမိုး - ကော်ဖီဆိုင်အိပ်မက် အခွေ) (ကိုင်ဇာ) (တိုးခိုင်) # ဒုံးယိမ်းည (စိုးလွင်လွင်) # နေဆီပျံမည့်ငှက် (သို့) ယောနသံစင်ရော် (ကိုင်ဇာ) (ဗျူဟာ၊ ရာဇဝင်) # နော်ချယ်ရီယာန် (လွှမ်းမိုး - ကော်ဖီဆိုင်အိပ်မက် အခွေ) # နံရံပေါ်ကရုပ်ပုံ (လွှမ်းမိုး - ကော်ဖီဆိုင်အိပ်မက် အခွေ) # နိုင်မြန်မာနိဒါန်း (နိုင်မြန်မာ) # နှလုံးသားမှာအားလုံးရှိတယ် (နန္ဒဧရာ) (ဗျူဟာ) (သျှိုင်းဝဏ္ဏ) # နှလုံးသား၏လျှောက်ထားချက်များ (လွှမ်းမိုး - မိုးစက်တင်လေ အခွေ ၁၉၈၄) # နှင်းဆီဆူးနဲ့ပျားရည်ဓါး (စိုးလွင်လွင် - အိပ်မက်အခါးတွေစားတဲ့ည အခွေ ၁၉၉၄) # ပထမဝါဆို (ဗညားဟန်) (ဦးမြိုင်) # ပလက်ဖောင်းရှိုး (‌ဂျေညီညီ) # ပုံပြင်သက်သက်မျှသာ (လွှမ်းမိုး - ကော်ဖီဆိုင်အိပ်မက် အခွေ) # ဖြေလွှတ်ပစ်လိုက်တဲ့ကြိုး (စိုးလွင်လွင် ခွန်အားမျှပါ အခွေ ၁၉၉၃) # မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) # မမအားပေးမယ် (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) # မုရာ (ကိုင်ဇာ) # မူနဲ့ကိုကို (နိုင်မြန်မာ) # မောင်ရိုး (စိုးလွင်လွင် - တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ အခွေ) # မောင့်အိပ်မက်မေ (ကိုင်ဇာ) # မညံ့တဲ့ရာဇဝင် (စိုးလွင်လွင် - တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ အခွေ) # မေတ္တာပို့ (မာမာအေး ရွှေဘုံနိဒါန်း အခွေ ဆိုင်း - စိန်မြင့်ခိုင်) # မန္တလေးက ကိုကို (မာမာအေး ရွှေဘုံနိဒါန်း အခွေ ဆိုင်း - စိန်မြင့်ခိုင်) # မန္တလေးက ဒေဝီ (လွှမ်းမိုး) # မိန်းမလှကဗျာ (နိုင်မြန်မာ) # မျက်မမြင်နှလုံးသား (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) # မြစမ်းကြည်လေးရေ (စိုးလွင်လွင် - တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ အခွေ) # မြန်မာ့တန်ဆောင် (မာမာအေး ရွှေဘုံနိဒါန်း အခွေ ဆိုင်း - စိန်မြင့်ခိုင်) # မြွေမလေး (စိုးလွင်လွင် - တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ အခွေ) # ယောနသံတယောက်သို့ (နိုင်မြန်မာ) # ယောင်္ကျားလေးလိုပဲ (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) # ရခိုင်သဇင် (စိုးလွင်လွင် - တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ အခွေ) # ရတနာပုံသူခင်ခင်လေး (စိုးလွင်လွင် - တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ အခွေ) # ရတနာပုံသူခင်ခင်လေး(၂) (စိုးလွင်လွင် - တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ အခွေ) # ရာဇဝင်ပဲ‌ ဟေ့ (စိုးလွင်လွင်) # ရင်ခုန်ရင်းခူး (လွှမ်းမိုး - ကော်ဖီဆိုင်အိပ်မက် အခွေ) # ရင်တွင်းမေ (လွှမ်းမိုး) (မာမာအေး ရွှေဘုံနိဒါန်း အခွေ ဆိုင်း - စိန်မြင့်ခိုင်) # ရန်ဖြစ်ခြင်းအကြောင်း (နိုင်မြန်မာ) # လူငယ်တို့အသံ (လွှမ်းမိုး - ကော်ဖီဆိုင်အိပ်မက် အခွေ) # လူဆိုးစာရင်း (စိုးလွင်လွင် - အိပ်မက်အခါးတွေစားတဲ့ည အခွေ ၁၉၉၄) # လေလွင့်မိုးတိမ် (စိုးလွင်လွင် - တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ အခွေ) # လုံးဝဥဿုံ (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) # လွတ်လပ်ရေးငှက် (??) # လွန်လေခဲ့ပြီးသော (စိုးလွင်လွင် - အိပ်မက်အခါးတွေစားတဲ့ည အခွေ ၁၉၉၄) # လမ်းမပေါ်မှာ တစ်ယောက်တည်း (လွှမ်းမိုး) (နန္ဒဧရာ) # လွမ်းတာရှယ် (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) # လွမ်းဖျား (မာမာအေး ရွှေဘုံနိဒါန်း အခွေ ဆိုင်း - စိန်မြင့်ခိုင်) # ဝါဆို (သီလ - ကိုယ်အသိဆုံး ၁၉၉၂) (မာမာအေး၊ မိုးသက်တင်၊ ရန်နိုင်) # ဝေဒနာဆောင်း (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) # ဝေးဝေးခင် (နိုင်မြန်မာ) # သီချင်းကြိုက်တဲ့သခင် (မာမာအေး ရွှေဘုံနိဒါန်း အခွေ ဆိုင်း - စိန်မြင့်ခိုင်) # သီရိပြည့်စုံ (စိုးလွင်လွင် - အိပ်မက်အခါးတွေစားတဲ့ည အခွေ ၁၉၉၄) # သီဟနာဒ (ကိုင်ဇာ) # သူငယ်ချင်းတွေရဲ့ခရီး (စိုးလွင်လွင် - အိပ်မက်အခါးတွေစားတဲ့ည အခွေ ၁၉၉၄) # သေတမ်းစာ (နိုင်မြန်မာ) # သံယောဇဉ်ချို (စိုးလွင်လွင် - တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ အခွေ) # သိပ်မစဉ်းစားတော့ဘူး (လွှမ်းမိုး - ကော်ဖီဆိုင်အိပ်မက် အခွေ) # ဟာသ (လွှမ်းမိုး) # ဟုတ်လဲဟုတ်ပဲနဲ့ (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) # အခုတော့ပါးစပ်ရာဇဝင်‌လေးဖြစ်လို့ကျန်ခဲပြီ (လွှမ်းမိုး) # အချစ်နဲ့တမလွန် (ပိုးအိစံ) (နန္ဒာဧရာ) # အချစ်အားကိုးနဲ့မိုက်တော့မယ် (မေခလာ) # အစိမ်းရင့် (‌မေဆွိ) # အဆိုတော်ရူး (မာမာအေး ရွှေဘုံနိဒါန်း အခွေ ဆိုင်း - စိန်မြင့်ခိုင်) # အနာဂတ်ကစောင့်နေမယ် (စိုးလွင်လွင် - အိပ်မက်အခါးတွေစားတဲ့ည အခွေ ၁၉၉၄) # အပျိုကြီးပဲလုပ်တော့မယ် (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) # အဖေ့ ပုခက်လွှဲ (နိုင်မြန်မာ) # အမှတ်တရမြစမ်းကြည် (လွှမ်းမိုး) # အသက်ရှင်နေတယ် (နိုင်မြန်မာ) # အသည်းနှလုံးရဲ့ဒေဝတာ (နိုင်မြန်မာ) #အင်းလျားဆောင် (ခိုင်ထူး) #အဇ္ဇုန (စိုးလွင်လွင် - အိပ်မက်အခါးတွေစားတဲ့ည အခွေ ၁၉၉၄) #အိပ်မက်ခါးတွေစားတဲ့ည (စိုးလွင်လွင် - အိပ်မက်အခါးတွေစားတဲ့ည အခွေ ၁၉၉၄) #အိပ်မက်ထဲကမျက်လုံးလေးတစ်စုံ (စိုးလွင်လွင် ၁၉၉၃) #အိပ်မက်များရှင် (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) #ဤ နှင့်ကျွဲ (မာမာအေး ရွှေဘုံနိဒါန်း အခွေ ဆိုင်း - စိန်မြင့်ခိုင်) }} ''နိုင်မြန်မာနိဒါန်း'' အမည်ရ သီချင်း (၁၆) ပုဒ်ပါဝင်သော တေးစုကို Success တေးဂီတအဖွဲ့တီးခတ်မှုဖြင့် ကိုရဲခေါင် (မေစတူဒီယို) တွင် အသံဖမ်းပြီး တေးရေး နိုင်မြန်မာ ကိုယ်တိုင်သီဆို၍ တက္ကသိုလ်တေးသံသွင်းက ထုတ်လုပ် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၅၈|၂၀၂၅}} [[Category:မြန်မာ ဂီတပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ကွယ်လွန်သူများ]] 965o08ekoucji68de4mcwtt0qvldy0l 1046526 1046500 2026-08-05T02:59:59Z Zawzawaungthwin 100038 {{Infobox person 1046526 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = နိုင်မြန်မာ | image = | birth_name = နိုင်ဦးမြင့် | birth_date = {{birth date|1958|1|4}} | birth_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | death_date = {{death date and age|2025|02|7|1958|1|4}} | death_place= [[သန်လျင်မြို့]] | occupation = {{hlist|​တေး​ရေးဆရာ|အဆို​တော်}} | known_for = ​တေး​ရေးဆရာ | parents = အုန်းမြင့် + အုန်းမြင့် | spouse = ဝါဝါလွင် | children = သားလေးဦး၊ သမီးတစ်ဦး }} '''နိုင်မြန်မာ''' (၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၈-၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅) သည် မြန်မာလူမျိုး ဂီတပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]ကာလအတွင်းနှင့် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းချိန်]]တို့တွင် ထင်ရှားခဲ့သော ''[[ကမ္ဘာမကြေဘူး]]'' အမည်ရှိ ဆန္ဒပြသီချင်းကို ရေးသားခဲ့သူ ဖြစ်သည်။<ref name=bbc1>{{cite news |last1=Venema |first1=Vibeke |title=Lily Naing Kyaw: Killing of Myanmar singer unnerves pro-military celebrities |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-65820272 |access-date=12 September 2024 |work=BBC |date=7 June 2023}}</ref> ==ဘဝဇာတ်ကြောင်း== နိုင်မြန်မာကို အရှေ့တောင်အာရှရှိ အထင်ရှားဆုံး ဂီတပညာရှင်များအနက် တစ်ဦး အဖြစ် [[ဘီဘီစီ]] က ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။<ref name=bbc2>{{cite news |title=Myanmar rapper Byu Har arrested for criticising junta |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-65719165 |access-date=12 September 2024 |work=BBC |date=26 May 2023}}</ref> တေးရေး မောင်ဆွေနွယ်သည် မိမိ၏ ဆရာရင်းဖြစ်ပါသည်ဟု ဆရာနိုင်မြန်မာပြောခဲ့ဖူးပြီး သီချင်းစာသားများကို အကြောင်းအရာပိုင်း လှပအားကောင်းစေရန်၊ ကာရန်မိစွာ၊ အချိတ်အဆက်အားကောင်းစွာ ရေးတတ်စေရန် မောင်ဆွေနွယ်က သင်ပြပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ကဗျာဆရာ [[အောင်ချိမ့်]] ကို အရမ်းကြိုက်သဖြင့် သီချင်းရေးသည့်အခါ နိုင်ငံအောင်ချိမ့်ဟုပေးပြီး ဆင်ဆာတင်ရာ နိုင်ငံဆိုသည့် စာလုံးပါနေ၍ ဆင်ဆာမပေး၊ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံ ဟူသော စာလုံးအစား မြန်မာထည့်ပြီး နာမည်အရင်းမှ နိုင် တစ်လုံးကိုယူပြီး နိုင်မြန်မာဟု ပေးခဲ့ကြောင်း အင်တာဗျူး တွင် ပြောသည်။{{cn}} ကိုးတန်းကျောင်းသားဘဝတွင် ဂီတလောကသို့ ရောက်ရှိသည်။ ရန်ကင်းမှ မိတ်ဆွေသူငယ်ချင်းများ စုဖွဲ့၍ Eastern Villager ဟူသော အပျော်တမ်းတီးဝိုင်းထူထောင်ချိန်တွင် တီးဝိုင်းအတွက်သီချင်းများကို နိုင်မြန်မာ က ဒိုင်ခံရေးပေးခဲ့သည်။ အောင်ခိုင်မော် ၏ သီချင်းခွေ တွင် သီချင်းများ ရေး‌ပေးရင်း အောင်ခိုင်မော်၏ သူငယ်ချင်း [[ကိုင်ဇာ]]နှင့် ရင်းနှီးခဲ့သည်။ ကိုင်ဇာက နိုင်မြန်မာထံမှ သီချင်းသုံးပုဒ်ဖြစ်သော နေဆီပျံမည့်ငှက် သို့မဟုတ် ယော်နသံဇင်ယော်၊ အိမ်ရှေ့မင်းသားလေးမောင်မောင်၊ ကိုယ်ရံတော်တပ်မှူးလေး တို့ကို ဝယ်ယူကာ ''သီချင်းရှင်ကိုကြင်နာပါ'' အခွေတွင် နိုင်မြန်မာ ပထမ သီချင်းနှစ်ပုဒ်ကို စတင်သီဆိုခဲ့သည်။ ''သီချင်းရှင်ကိုကြင်နာပါ'' အခွေထွက်အပြီး နိုင်မြန်မာအသက် ၂၃ နှစ်အရွယ်တွင် ဒုလ္လဘရဟန်းခံကာ ဘုန်းကြီးဝတ်နေချိန် ကိုင်ဇာ၏ ''ကစ္ဆပနဒီလှိုင်းသံ'' အခွေထွက်လာရာ ထိုအထဲမှ နိုင်မြန်မာရေးသော ကိုယ်ရံတော်တပ်မှူးလေး သီချင်းမှာ အကြီးအကျယ် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ကိုင်ဇာ၏ ''တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်'' အခွေတွင် နိုင်မြန်မာရေး‌သော ဆေးရောင်စုံမြင်ကွင်းကျယ်သီချင်းမှာ နိုင်ငံရေးကိစ္စများရေးသားထားခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆင်ဆာအဖွဲ့က ယူဆသောကြောင့် ကိုင်ဇာ၊ နိုင်မြန်မာ၊ တီးဝိုင်း၊ အသံဖမ်းအင်ဂျင်နီယာ၊ ထုတ်လုပ်သူ အားလုံး တစ်‌နှစ်ကျော် အမှုရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းခဲ့ရသည်။{{cn}} အဆိုတော် [[စိုးလွင်လွင်]] နှင့် ညီအစ်ကိုသဖွယ် ရင်းနှီးသည်။ သူသည် ကိုယ်ပိုင်သံစဉ် တေးသီချင်းများစွာ ရေးစပ်သီကုံးခဲ့ပြီး ဝါဆို၊ ဒုံးယိမ်းည၊ ပလက်ဖောင်းရှိုး အစရှိသည့် အောင်မြင်သည့် သီချင်းများစွာရှိသည်။ တစ်သက်တာလုံးကိုယ်ပိုင်သံစဉ်များကိုသာ စပ်ဆိုသီကုံးခဲ့သော်လည်း [[ကော်ပီသီချင်း]]တစ်ပုဒ်ကိုသာ ရှားရှားပါးပါး ရေးသားခဲ့ဖူးသည်။ ထိုသီချင်းမှာ ''[[ကမ္ဘာမကြေဘူး]]'' ဟု အမည်ရသည်။ နိုင်မြန်မာ၏ ထင်ရှားသော သီချင်း ''ကမ္ဘာမကြေဘူး'' သည် အမေရိကန် ရော့ဂီတဝိုင်း [[:en:Kansas (band)|ကန်ဇာ့စ်]] အဖွဲ့၏ ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင်ထွက်ရှိခဲ့သော ''[[:en:Dust in the Wind|Dust in the Wind]]'' သီချင်းသံစဉ်ကို ကူးယူရေးသေားထားသော [[ကော်ပီသီချင်း]] ဖြစ်သည်။<ref name="mac">{{cite journal|last1=MacLachlan|first1=Heather|title=Revolutionary Songs from Myanmar: Reconsidering Scholarly Perspectives on Protest Music|journal=Music & Politics|date=9 February 2023|volume=17|issue=1|doi=10.3998/mp.3853|url=https://journals.publishing.umich.edu/mp/article/id/3853/|access-date=12 September 2024|issn=1938-7687|doi-access=free}}</ref><ref name="bbc1" /><ref name="bbc2" /><ref>{{cite news|last1=Naing|first1=Ingyin|title=Widespread Worry About Myanmar Rapper's Fate After Arrest|url=https://www.voanews.com/a/widespread-worry-about-myanmar-rapper-s-fate-after-arrest-/7118231.html|access-date=12 September 2024|work=Voice of America|date=1 June 2023|language=en}}</ref><ref name="mac" /> နိုင်မြန်မာသည် တေးသံရှင် [[မာမာအေး]]၊ [[စိုးလွင်လွင်]]၊ [[လွှမ်းမိုး]]၊ [[ကိုင်ဇာ]]၊ [[မေဆွိ]]၊ [[မေခလာ]]ကဲ့သို့သော ဂီတပညာရှင်များနှင့် လက်တွဲလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title="နိုင်ငံရေးတွေ မပြောချင်ဘူး" သီချင်း ဖန်တီးရှင် နိုင်မြန်မာ၊ အဆိုတော် မေခလာတို့ကို တွေ့ဆုံခြင်း|url=https://burma.irrawaddy.com/opinion/2015/10/23/97755.html|access-date=12 September 2024|work=The Irrawaddy|date=23 October 2015}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် [[ကိုဗစ် ၁၉|ကိုဗစ်-၁၉]] ရောဂါဖြင့် သေဆုံးပြီဟူသော ကောလဟာလများ ပျံ့နှံ့ခဲ့ဖူးသည်။<ref>{{cite news |title=နိုင်မြန်မာ သေဆုံးပြီဆိုတဲ့သတင်းကို သားဖြစ်သူ အဆိုတော်ဗျူဟာ ဒိုင်ခံ ဖြေရှင်းနေရ |url=https://npnewsmm.com/news/610e3a320b20231a6c70bba4 |access-date=12 September 2024 |date=7 August 2021}}</ref> နှလုံးရောဂါအခံရှိသော နိုင်မြန်မာသည် ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါကို ခံစားခဲ့ရသော်လည်း အသက်ရှင်ခဲ့သည်။ == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == အမည်ရင်း နိုင်ဦးမြင့် ဖြစ်သည်။ အိမ်ထောင်သည်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ အဘ ဦးအုန်းမြင့် အမိ ဒေါ်အုန်းမြင့် ဟူသော နာမည်တူ မိဘနှစ်ပါး၏ သားဖြစ်သော နိုင်ဦးမြင့်ကို ဆယ်နှစ်ပြည့် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးနေ့ဖြစ်သော ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။ ညီအစ်ကို သုံးယောက်တွင် အကြီးဆုံးသားဦးဖြစ်သည်။ ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်ဝါဝါလွင်နှင့် အကြောင်းပါပြီး သားလေးဦး၊ သမီးတစ်ဦးနှင့် မြေးသုံးဦး ထွန်းကားသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် နိုင်မြန်မာ၏ သားဖြစ်သူ ဟစ်ဟော့အဆိုရှင် [[ဗျူဟာ (အဆိုတော်)|ဗျူဟာ]] စပ်ဆိုရေးသားသီဆိုကာ ၎င်း၏ ယူကျု ချန်နယ်တွင် ထုတ်လွှင့်ထားသည့် "လမ်းမပေါ်ကခွေး" အမည်ရ သီချင်းသည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်အစိုးရ]]အား စောင်းမြောင်းသည့် သီချင်းဖြစ်သည် ဟူသောစွပ်စွဲချက်၊ လျှပ်စစ်မီးပြတ်တောက်သည့်ကိစ္စဝေဖန်ခြင်းသည် နိုင်ငံတော်အကြည်ညိုပျက်စေခြင်း ဖြစ်သည်ဟူသော စွပ်စွဲ ချက်များဖြင့် ဖမ်းဆီးခံရပြီး ထောင်ဒဏ် အနှစ်နှစ်ဆယ် ချမှတ်ခံရသည်။<ref name="bbc2" /> == ဘဝနိဂုံး == နိုင်မြန်မာ သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ရက်နေ့ မနက် ၇နာရီ ၄၅မိနစ်တွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ သန်လျင်မြို့ရှိ နေအိမ်တွင် ရုတ်တရက် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/composer-naing-myanmar-passed-away-02062025233038.html|title=တေးရေး နိုင်မြန်မာ ကွယ်လွန်|work=RFA Burmese|access-date=၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅|date=၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ }}</ref> == ရေးသားသီကုံးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == တေးသီချင်းပေါင်းများစွာ ရေးစပ်ခဲ့သူ နိုင်မြန်မာ၏ တေးသီချင်း နှင့် သီဆိုသူအဆိုတော် စာရင်းကို အက္ခရာစဉ်၍ ဖော်ပြအပ်ပါသည်။ {{columns-list| # ၃/၄ အချစ် (မေဆွိ) # ကော်ဖီဆိုင်အိပ်မက် (လွှမ်းမိုး - ကော်ဖီဆိုင်အိပ်မက် အခွေ) # ကမ္ဘာကိုကိုင်လှုပ်မည့်လက်သံ (မာမာအေး ရွှေဘုံနိဒါန်း အခွေ ဆိုင်း - စိန်မြင့်ခိုင်) # [[ကမ္ဘာမကြေဘူး]] (၁၉၈၈ အာဏာရှင်‌တော်လှန်သူမြန်မာပြည်သူများ) # ကိုကို့ကို (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) # ကိုကို့အကြောင်း (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) # ကိုယ်ရံတော်တပ်မှူး‌လေး (ကိုင်ဇာ) # ကိုယ့်ရဲ့တစ်သက်တာ (စိုးလွင်လွင် - အိပ်မက်အခါးတွေစားတဲ့ည အခွေ ၁၉၉၄) # ကိုယ့်ရင်ကပန်းကလေးမြင့်မြင့်ဝေ (နိုင်မြန်မာ) # ကျုပ်၏အကြောင်း (နိုင်မြန်မာ) # ကြင်နာသူမိုးရေစက် (နိုင်မြန်မာ) # ကြယ်ပျိုးခင်း (လွှမ်းမိုး - ကော်ဖီဆိုင်အိပ်မက် အခွေ) # ခိုင်လုံးမွှေး (စိုးလွင်လွင် - အိပ်မက်အခါးတွေစားတဲ့ည အခွေ ၁၉၉၄) # ခေတ်ဟောင်းနှင်းဆီ (စိုးလွင်လွင် - တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ အခွေ) # ချာတိတ်လို့မခေါ်နဲ့ (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) # ချို (မင်းရဲမြန်မာ) # ချစ်တာကိုး (လွှမ်းမိုး) (အနိုင်) (နန္ဒာဧရာ) # ချစ်လူမိုက် (စိုးလွင်လွင်) # ချစ်လွန်းလို့ (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) # ချစ်သူယဉ်ကျေးမှု (မာမာအေး ရွှေဘုံနိဒါန်း အခွေ ဆိုင်း - စိန်မြင့်ခိုင်) # ချစ်သူရေးတံခါးဖွင့်လိုက် (စိုးလွင်လွင် - အိပ်မက်အခါးတွေစားတဲ့ည အခွေ ၁၉၉၄) # ချစ်အမျှဝေ (နိုင်မြန်မာ) # ဂဠုန်ဆရာစံ(ဒီဥက္ကာ) # ဂျိန်းဖောည (စိုးလွင်လွင် - အိပ်မက်အခါးတွေစားတဲ့ည အခွေ ၁၉၉၄) # ငြိမ်းချမ်းရေးဒေဝီ (စိုးလွင်လွင် - အိပ်မက်အခါးတွေစားတဲ့ည အခွေ ၁၉၉၄) # စက္ကူဖြူစာတမ်း (စိုးလွင်လွင် - အိပ်မက်အခါးတွေစားတဲ့ည အခွေ ၁၉၉၄) # ❝စက္ကူလှေကလေး (ပလေးဘွိုင်သန်းနိုင် ပြည်တော်ပြန်ပလေးဘွိုင် အခွေ ၁၉၈၇) # စက်ပျက်နေတယ် (လွှမ်းမိုး - ကော်ဖီဆိုင်အိပ်မက် အခွေ) # ဆုတောင်းပြည့်သီချင်း (ခိုင်ထူး) # ဆုတောင်းလေးဘယ်တော့ပြည့် (စိုးလွင်လွင် - တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ အခွေ) # ဆေးရောင်စုံမြင်ကွင်းကျယ်(ကိုင်ဇာ တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည် အခွေ ၁၉၈၃) # ဆွဲထိုးပစ်ဖို့ပဲရှိတော့တယ် (နိုင်မြန်မာ) # ညဒေဝစ္ဆရာ (မာမာအေး ရွှေဘုံနိဒါန်း အခွေ ဆိုင်း - စိန်မြင့်ခိုင်) # ညွှတ်ကားမညွှတ် (နိုင်မြန်မာ) # တီးတိုး တီးတိုး သဖန်းပိုး (‌မေဆွိ) # တပိုဒ်တပါဒ (နိုင်မြန်မာ) # တာရာ (နိုင်မြန်မာ) # တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည် (ကိုင်ဇာ) (စိုးလွင်လွင် - တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ အခွေ) # တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ (စိုးလွင်လွင် - တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ အခွေ) # တော်ပါပြီ ကိုကိုရေ့ တန်ပါပြီ ကိုကိုရေ့ (‌မေဆွိ) # တစ်ကိုယ်တော်သုံးရာသီ (လွှမ်းမိုး) # တစ်ခုသောမိုးဥတု၏တစ်နေ့သ၌ (ကိုင်ဇာ၊ စိုးလွင်လွင်) # တစ်ချက်လွှတ်အမုန်းစကား (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) # တိမ်လိုလူ (နိုင်မြန်မာ) # ဒါပဲနော် (မေခလာ) # ဒီညတော့ရင်ခုန်တယ် (စိုးလွင်လွင် - တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ အခွေ) # ဒုတိယဝါဆို (လွှမ်းမိုး - ကော်ဖီဆိုင်အိပ်မက် အခွေ) (ကိုင်ဇာ) (တိုးခိုင်) # ဒုံးယိမ်းည (စိုးလွင်လွင်) # နေဆီပျံမည့်ငှက် (သို့) ယောနသံစင်ရော် (ကိုင်ဇာ) (ဗျူဟာ၊ ရာဇဝင်) # နော်ချယ်ရီယာန် (လွှမ်းမိုး - ကော်ဖီဆိုင်အိပ်မက် အခွေ) # နံရံပေါ်ကရုပ်ပုံ (လွှမ်းမိုး - ကော်ဖီဆိုင်အိပ်မက် အခွေ) # နိုင်မြန်မာနိဒါန်း (နိုင်မြန်မာ) # နှလုံးသားမှာအားလုံးရှိတယ် (နန္ဒဧရာ) (ဗျူဟာ) (သျှိုင်းဝဏ္ဏ) # နှလုံးသား၏လျှောက်ထားချက်များ (လွှမ်းမိုး - မိုးစက်တင်လေ အခွေ ၁၉၈၄) # နှင်းဆီဆူးနဲ့ပျားရည်ဓါး (စိုးလွင်လွင် - အိပ်မက်အခါးတွေစားတဲ့ည အခွေ ၁၉၉၄) # ပထမဝါဆို (ဗညားဟန်) (ဦးမြိုင်) # ပလက်ဖောင်းရှိုး (‌ဂျေညီညီ) # ပုံပြင်သက်သက်မျှသာ (လွှမ်းမိုး - ကော်ဖီဆိုင်အိပ်မက် အခွေ) # ဖြေလွှတ်ပစ်လိုက်တဲ့ကြိုး (စိုးလွင်လွင် ခွန်အားမျှပါ အခွေ ၁၉၉၃) # မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) # မမအားပေးမယ် (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) # မုရာ (ကိုင်ဇာ) # မူနဲ့ကိုကို (နိုင်မြန်မာ) # မောင်ရိုး (စိုးလွင်လွင် - တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ အခွေ) # မောင့်အိပ်မက်မေ (ကိုင်ဇာ) # မညံ့တဲ့ရာဇဝင် (စိုးလွင်လွင် - တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ အခွေ) # မေတ္တာပို့ (မာမာအေး ရွှေဘုံနိဒါန်း အခွေ ဆိုင်း - စိန်မြင့်ခိုင်) # မန္တလေးက ကိုကို (မာမာအေး ရွှေဘုံနိဒါန်း အခွေ ဆိုင်း - စိန်မြင့်ခိုင်) # မန္တလေးက ဒေဝီ (လွှမ်းမိုး) # မိန်းမလှကဗျာ (နိုင်မြန်မာ) # မျက်မမြင်နှလုံးသား (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) # မြစမ်းကြည်လေးရေ (စိုးလွင်လွင် - တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ အခွေ) # မြန်မာ့တန်ဆောင် (မာမာအေး ရွှေဘုံနိဒါန်း အခွေ ဆိုင်း - စိန်မြင့်ခိုင်) # မြွေမလေး (စိုးလွင်လွင် - တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ အခွေ) # ယောနသံတယောက်သို့ (နိုင်မြန်မာ) # ယောင်္ကျားလေးလိုပဲ (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) # ရခိုင်သဇင် (စိုးလွင်လွင် - တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ အခွေ) # ရတနာပုံသူခင်ခင်လေး (စိုးလွင်လွင် - တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ အခွေ) # ရတနာပုံသူခင်ခင်လေး(၂) (စိုးလွင်လွင် - တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ အခွေ) # ရာဇဝင်ပဲ‌ ဟေ့ (စိုးလွင်လွင်) # ရင်ခုန်ရင်းခူး (လွှမ်းမိုး - ကော်ဖီဆိုင်အိပ်မက် အခွေ) # ရင်တွင်းမေ (လွှမ်းမိုး) (မာမာအေး ရွှေဘုံနိဒါန်း အခွေ ဆိုင်း - စိန်မြင့်ခိုင်) # ရန်ဖြစ်ခြင်းအကြောင်း (နိုင်မြန်မာ) # လူငယ်တို့အသံ (လွှမ်းမိုး - ကော်ဖီဆိုင်အိပ်မက် အခွေ) # လူဆိုးစာရင်း (စိုးလွင်လွင် - အိပ်မက်အခါးတွေစားတဲ့ည အခွေ ၁၉၉၄) # လေလွင့်မိုးတိမ် (စိုးလွင်လွင် - တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ အခွေ) # လုံးဝဥဿုံ (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) # လွတ်လပ်ရေးငှက် (??) # လွန်လေခဲ့ပြီးသော (စိုးလွင်လွင် - အိပ်မက်အခါးတွေစားတဲ့ည အခွေ ၁၉၉၄) # လမ်းမပေါ်မှာ တစ်ယောက်တည်း (လွှမ်းမိုး) (နန္ဒဧရာ) # လွမ်းတာရှယ် (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) # လွမ်းဖျား (မာမာအေး ရွှေဘုံနိဒါန်း အခွေ ဆိုင်း - စိန်မြင့်ခိုင်) # ဝါဆို (သီလ - ကိုယ်အသိဆုံး ၁၉၉၂) (မာမာအေး၊ မိုးသက်တင်၊ ရန်နိုင်) # ဝေဒနာဆောင်း (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) # ဝေးဝေးခင် (နိုင်မြန်မာ) # သီချင်းကြိုက်တဲ့သခင် (မာမာအေး ရွှေဘုံနိဒါန်း အခွေ ဆိုင်း - စိန်မြင့်ခိုင်) # သီရိပြည့်စုံ (စိုးလွင်လွင် - အိပ်မက်အခါးတွေစားတဲ့ည အခွေ ၁၉၉၄) # သီဟနာဒ (ကိုင်ဇာ) # သူငယ်ချင်းတွေရဲ့ခရီး (စိုးလွင်လွင် - အိပ်မက်အခါးတွေစားတဲ့ည အခွေ ၁၉၉၄) # သေတမ်းစာ (နိုင်မြန်မာ) # သံယောဇဉ်ချို (စိုးလွင်လွင် - တူနှစ်ကိုယ်တိုင်းပြည်သို့ အခွေ) # သိပ်မစဉ်းစားတော့ဘူး (လွှမ်းမိုး - ကော်ဖီဆိုင်အိပ်မက် အခွေ) # ဟာသ (လွှမ်းမိုး) # ဟုတ်လဲဟုတ်ပဲနဲ့ (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) # အခုတော့ပါးစပ်ရာဇဝင်‌လေးဖြစ်လို့ကျန်ခဲပြီ (လွှမ်းမိုး) # အချစ်နဲ့တမလွန် (ပိုးအိစံ) (နန္ဒာဧရာ) # အချစ်အားကိုးနဲ့မိုက်တော့မယ် (မေခလာ) # အစိမ်းရင့် (‌မေဆွိ) # အဆိုတော်ရူး (မာမာအေး ရွှေဘုံနိဒါန်း အခွေ ဆိုင်း - စိန်မြင့်ခိုင်) # အနာဂတ်ကစောင့်နေမယ် (စိုးလွင်လွင် - အိပ်မက်အခါးတွေစားတဲ့ည အခွေ ၁၉၉၄) # အပျိုကြီးပဲလုပ်တော့မယ် (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) # အဖေ့ ပုခက်လွှဲ (နိုင်မြန်မာ) # အမှတ်တရမြစမ်းကြည် (လွှမ်းမိုး) # အသက်ရှင်နေတယ် (နိုင်မြန်မာ) # အသည်းနှလုံးရဲ့ဒေဝတာ (နိုင်မြန်မာ) #အင်းလျားဆောင် (ခိုင်ထူး) #အဇ္ဇုန (စိုးလွင်လွင် - အိပ်မက်အခါးတွေစားတဲ့ည အခွေ ၁၉၉၄) #အိပ်မက်ခါးတွေစားတဲ့ည (စိုးလွင်လွင် - အိပ်မက်အခါးတွေစားတဲ့ည အခွေ ၁၉၉၄) #အိပ်မက်ထဲကမျက်လုံးလေးတစ်စုံ (စိုးလွင်လွင် ၁၉၉၃) #အိပ်မက်များရှင် (မေခလာ - မပြောချင်လို့ကြည့်နေတာကြာပြီ အခွေ) #ဤ နှင့်ကျွဲ (မာမာအေး ရွှေဘုံနိဒါန်း အခွေ ဆိုင်း - စိန်မြင့်ခိုင်) }} ''နိုင်မြန်မာနိဒါန်း'' အမည်ရ သီချင်း (၁၆) ပုဒ်ပါဝင်သော တေးစုကို Success တေးဂီတအဖွဲ့တီးခတ်မှုဖြင့် ကိုရဲခေါင် (မေစတူဒီယို) တွင် အသံဖမ်းပြီး တေးရေး နိုင်မြန်မာ ကိုယ်တိုင်သီဆို၍ တက္ကသိုလ်တေးသံသွင်းက ထုတ်လုပ် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၅၈|၂၀၂၅}} [[Category:မြန်မာ ဂီတပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ကွယ်လွန်သူများ]] 54h34l09y52t7kwxzw4x4d7qf6j09ps 0 266106 1046502 1046137 2026-08-04T20:03:30Z Naingli 144794 1046502 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{Infobox person |name= နွဲ့နွဲ့စန်း |honorific_prefix= [[စည်သူဘွဲ့|စည်သူ]] |awards=မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု၊ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်တစ်သက်တာထူးချွန်ဆု |birth_date= {{birth year and age|၁၉၄၁}} |birth_place=[[လင်းကတောရွာ၊ မြိုင်မြို့နယ်]]၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး |citizenship=မြန်မာ |religion=ဗုဒ္ဓဘာသာ |image= }} ဆိုဗီယက်ပြန် '''ဒေါ်နွဲ့နွဲ့စန်း''' (၁၉၄၁ မွေးဖွား) သည် မြန်မာ့ဇာတ်,အငြိမ့်သဘင်လောကတွင်သာမက မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကတွင်ပါ ထင်ရှားသော မင်းသမီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။ "'''အမေများအဖွဲ့'''" ကိုတည်ထောင်သူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ရုပ်ရှင်နှင့်သဘင်လောကမှ သက်ကြီးသရုပ်ဆောင်အမျိုးသမီးများအတွက် ကူညီဆောင်ရွက်ပေးသူဖြစ်သည်။ သူမ၏ ပြောင်မြောက်လှစွာသော သရုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် နိုင်ငံတော်အကျိုးအတွက်သဘင်ပညာဖြင့်အကျိုးပြုမှုများအတွက် လူမှုထူးချွန်တံဆိပ်(ပထမအဆင့်)။ [[စည်သူဘွဲ့]]၊ [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] ၊ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်တစ်သက်တာထူးချွန်ဆုများ ရရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=ရုပ်ရှင်တစ်သက်တာဆုကို နွဲ့နွဲ့စန်း အပါအဝင် ၃ ဦး ရရှိ |url=https://cnimyanmar.com/index.php/local-news-2/local-entertainment/20184-2024-02-03-13-32-26 |access-date=၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ |work=cnimyanmar.com |language=en-gb}}</ref> == ငယ်ဘဝ == ဒေါ်နွဲ့နွဲ့စန်းကို ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ မြိုင်မြို့နယ်၊ [[လင်းကတောရွာ၊ မြိုင်မြို့နယ်|လင်းကတော ကျေးရွာ]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်းငါးယောက်ရှိသည့်အနက် သုံးယောက်မြောက်ဖြစ်သည်။ သူမငယ်စဉ်အချိန်ကပင် ဖခင်ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူမ ခုနှစ်နှစ်အရွယ်တွင် မန္တလေးမြို့သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ပြီး မန္တလေးပန်တျာကျောင်းတွင် ပန်တျာပညာများကို သင်ယူခဲ့သည်။ သူမ၏ အကနည်းပြဆရာမှာ ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဒေါ်[[ဩဘာသောင်း]] ဖြစ်ပြီး အဆိုနည်းပြဆရာမှာ ဂီတမယ်ဒေါ်လှကလေးစိန်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ သူမနှင့်အတူ ပညာသင်ကြားခဲ့ကြသူများမှာ - ယိုးဒယားပြန်ဒေါ်အမာစိန်၊ပန်တျာကျင်ကျင်မြိုင်၊လှထိပ်တင်၊ယုဝတီမြင့်မြင့်၊ မရှပ်တေး၊ညိုညိုစန်း စသူတို့ဖြစ်သည်။ သူမအသက်ရှစ်နှစ်တွင် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဦးခင်မောင်လေး၏ တရုတ်နိုင်ငံခရီးစဉ်တွင် လိုက်ပါကပြခဲ့ရသည်။ အဆိုပါ ခရီးစဉ်သည် သူမ၏ ပထမဆုံးနိုင်ငံခြားခရီးစဉ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ == အငြိမ့်မင်းသမီးဘဝ == ဒေါ်နွဲ့နွဲ့စန်းသည် အသက်တစ်ဆယ့်တစ်နှစ်တိုင်အောင် မန္တလေးပန်တျာကျောင်းတွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ သူမသည် မန္တလေးမှအငြိမ့်တည်ထောင်သူ ဦးမန်းရီ တည်ထောင်သော မင်္ဂလာအငြိမ့်တွင် အငြိမ့်မင်းသမီးအဖြစ် စတင်ကပြခဲ့သည်။ သူမနှင့်အတူကပြခဲ့သူများမှာ လူရွှင်တော်ကြီးများဖြစ်ကြသော ဦးရွှေဒေါင်း၊ ဦးငွေမောင်း စသူတို့ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် နိုင်ငံတော်အဆင့်အခမ်းအနားများတွင်လည်း ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ရသည်။ သူမ အသက်တစ်ဆယ့်လေးနှစ်အရွယ်တွင် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ်နေရူးနှင့်ဇနီးတို့လာရောက်စဉ် ယိုးဒယားအကဖြင့်ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ရာ ထဘီတစ်ထည်ဆုချခြင်းခံရသည်။ သူမအသက်တစ်ဆယ့်ရှစ်နှစ်အရွယ်တွင် သူမ၏ ဆိုဗီယက်ပြန်နွဲ့နွဲ့စန်း ဟုနာမည်ကျော်စေမည့် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုသို့ အနုပညာရှင်ကြီးများဖြစ်ကြသော [[ရွှေမန်းတင်မောင်]]၊ ဦး[[ကက်နက်စိန်]]၊ ဦးစိန်အောင်မင်း၊ ဦးဟန်ပ၊ ဦးဘသန်းစသော အနုပညာရှင်များပါဝင်သော ချစ်ကြည်ရေးအဖွဲ့ကြီးဖြင့်သွားရောက်ဖျော်ဖြေခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် အသက်နှစ်ဆယ်ခန့်တွင် တရုတ်နိုင်ငံနှင့်နယ်နမိတ်ရေးဆွဲရေးကိစ္စနှင့်ပတ်သက်၍ ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ်အဖြစ် တရုတ်နိုင်ငံသို့ထပ်မံသွား ရောက်ဖျော်ဖြေခဲ့ရသည်။ဒေါ်နွဲ့နွဲ့စန်း ၏ တစ်ပုဒ်တည်းသော ဓာတ်ပြားသီချင်းမှာ မြို့မငြိမ်း ရေးသားသော ပျို့မှတ်တမ်း သီချင်းဖြစ်သည်။ == ရုပ်ရှင်မင်းသမီးဘဝ == ဒေါ်နွဲ့နွဲ့စန်းသည် အသက်နှစ်ဆယ်ခန့်အရွယ်တွင် မန္တလေးမှ စက်သူဌေး ဦးမောင်မောင်ခင်နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့သည်။ ''မုန်း'' ဇာတ်ကားဖြင့် ရုပ်ရှင်နယ်ပယ်သို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ အိမ်ထောင်ဖက်၏ ချုပ်ချယ်မှုကြောင့် အနှောင့်အယှက်များစွာဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ''ထားသခင်'' ၊ ''မိုးညအိပ်မက်မြူ'' စသော ရုပ်ရှင်ကားများကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ အိမ်ထောင်သက် ၁၁ နှစ်အရတွင် ဦးမောင်မောင်ခင်နှင့် ကွာရှင်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကျော်ဟိန်း၊ ကိုအောင်ဆွေတို့ပါဝင်သော ''မဟာဗောဓိ''ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြင့် ရုပ်ရှင်လောကသို့ ဒုတိယအကြိမ်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ''သရဖူ'' ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြင့် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]](ဇာတ်ပို့ဆု) ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု(တသက်တာဆု) ရရှိခဲ့သည်။စုစုပေါင်း မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု နှစ်ဆု ရရှိခဲ့သည်။<ref>မြန်မာ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ စာရင်း - [https://www.wikiwand.com/my/articles/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC_%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%87%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8_%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8 Wikiwand]</ref> ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားပေါင်း (၁၅၀)ခန့် နှင့် ဗီဒီယိုဇာတ်ကားပေါင်းများစွာရိုက်ကူးခဲ့သည်။ == ပရဟိတလုပ်ငန်းများ == ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် အမေများအဖွဲ့ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ယခင်ပါဝင်သူများသည် ရှေး‌ခေတ်နာမည်ကြီး မင်းသမီးကြီးများဖြစ်ကြသာ [[တင်တင်မူ]]၊[[မေနွဲ့]]၊[[ခင်လေးဆွေ]]၊[[တင်တင်လှ]]၊မအေးကြည်၊သင်းသင်းလဲ့၊[[စန်းစန်းဝင်း]] အစရှိသော မင်းသမီးကြီးများဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ထိုသူတို့မှာ ယခင်၊ယခု ပါဝင်‌သော ဇာတ်ပို့၊ ဇာတ်ရံအလွှာအသီးသီးမှ ဆင်းရဲနွမ်းပါးသော သက်ကြီးပညာရှင်များဖြစ်သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် အမေများအဖွဲ့ဝင်များနေထိုင်ရန် အမေများအဖွဲ့ကို စတင်တည်ထောင်၍ သက်ကြီးပညာရှင်များ နေထိုင်နိုင်ရန်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။ == တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့မှုများ == ဒေါ်နွဲ့နွဲ့စန်းသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး|မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး]]၊ (ဇာတ်ပို့ဇာတ်ရံအလွှာ ဥက္ကဋ္ဌ) နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ သဘင်အစည်းအရုံး|မြန်မာနိုင်ငံသဘင်အစည်းအရုံး]]၊ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဆို၊က၊ရေး၊တီးပြိုင်ပွဲ တွင်လည်း အကပညာပြိုင်ပွဲ ဒိုင်လူကြီးအဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့သည်။ == ရရှိခဲ့သောဘွဲ့တံဆိပ်နှင့်ဆုတံဆိပ်များ == ဒေါ်နွဲ့နွဲ့စန်းသည် သဘင်ပညာဖြင့် နိုင်ငံတော်ကို အကျိုးပြုမှုများကြောင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် [[စည်သူဘွဲ့]] ဖြင့်ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် သူမသည် ပရဟိတလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခြင်းကြောင့် လူမှုထူးချွန်တံဆိပ်(ပထမအဆင့်) ကိုလည်း ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ သူမ၏ ရုပ်ရှင်လောကဖွံ့ဖြိုးရေးဆောင်ရွက်မှု၊ ရုပ်ရှင်လောကတိုးတက်ရေးဆောင်ရွက်မှုများကြောင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်တစ်သက်တာဆု ကိုချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။ == ကိုးကား == <references /> * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဂိုး-လှအုန်း ရေစားသား‌သော မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ကြယ်ပွင့်များ အုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) {{Lifetime|၁၉၄၁| }} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး သရုပ်ဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ]] 9vraf1h2dnszwzrgwijbosm8kw5w01d 0 286024 1046561 1043853 2026-08-05T09:48:08Z Redaktor GLAM 130936 Better quality version of image 1046561 wikitext text/x-wiki [[File:Mendelejevs periodiska system 1871.png|thumb|390px|ဒီမီထရီ မန်ဒလီရက်ဖ် တည်ဆောက်ခဲ့သော ၁၈၇၁ ခုနှစ် [[ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား]]။ ဤဇယားသည် သိပ္ပံပညာ၏ အထင်ကရ သင်္ကေတတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဓာတုဗေဒ၏ အဓိကကျသော အခြေခံမူများကို ကိုယ်စားပြုသည်။]] '''ဓာတုဗေဒ သမိုင်း''' သည် ရှေးခေတ်မှ ယနေ့ခေတ်အထိ အချိန်ကာလတစ်ခုကို ခြုံငုံဖော်ပြသည်။ ဘီစီ ၁၀၀၀ ပြည့်နှစ်လောက်တွင် လူ့ယဉ်ကျေးမှုများသည် ဓာတုဗေဒ၏ မတူညီသော အကိုင်းအခက်များအတွက် အခြေခံဖြစ်လာမည့် နည်းပညာများကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဥပမာများတွင် မီးရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်း၊ သတ္တုရိုင်းများမှ သတ္တုများကို ထုတ်ယူခြင်း၊ အိုးနှင့် မီးထည်များ ပြုလုပ်ခြင်း၊ ဘီယာနှင့် ဝိုင်တို့ကို အချဉ်ဖောက်ခြင်း၊ ဆေးနှင့် ရေမွှေးအတွက် အပင်များမှ ဓာတုပစ္စည်းများ ထုတ်ယူခြင်း၊ အဆီမှ ဆပ်ပြာပြုလုပ်ခြင်း၊ ဖန်ထည်ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် ကြေးဝါကဲ့သို့ သတ္တုစပ်များ ပြုလုပ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ဓာတုဗေဒ၏ ရှေးဦးသိပ္ပံ (protoscience) ဖြစ်သောအဂ္ဂိရတ်ပညာ (alchemy) သည် ဒြပ်၏သဘောသဘာဝနှင့် ၎င်း၏အသွင်ပြောင်းမှုများကို ရှင်းပြနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ သို့သော် စမ်းသပ်မှုများ ပြုလုပ်ပြီး ရလဒ်များကို မှတ်တမ်းတင်ခြင်းဖြင့်အဂ္ဂိရတ်ပညာရှင်များသည် [[ခေတ်သစ်ဓာတုဗေဒ]]အတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်ချပေးခဲ့သည်။ ဓာတုဗေဒသမိုင်းသည် [[ဝီလ်လျံ ဂစ်ဘ်]]၏ လက်ရာများမှတစ်ဆင့် [[အပူစွမ်းအင်သိပ္ပံ]]သမိုင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။<ref>{{Cite web|url=https://web.lemoyne.edu/~giunta/papers.html|title=Selected Classic Papers from the History of Chemistry|website=web.lemoyne.edu}}</ref> == ရှေးခေတ်သမိုင်း == === အစောပိုင်း လူသားများ === ==== မီး ==== ထိန်းချုပ်နိုင်သော ပထမဆုံး ဓာတုတုံ့ပြန်မှုမှာ မီးဖြစ်သည်။ နှစ်ထောင်ချီကြာအောင် မီးကို ပစ္စည်းတစ်ခုမှ တစ်ခုသို့ အသွင်ပြောင်းပေးနိုင်သော (ထင်း သို့မဟုတ် ရေကို ဆူအောင်တည်ခြင်း) နှင့် အပူနှင့် အလင်းထုတ်ပေးသော ဆန်းကြယ်သည့် စွမ်းအားတစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်ခဲ့ကြသည်။ မီးသည် ဟင်းချက်ခြင်း၊ နေရာထိုင်ခင်း အပူပေးခြင်းနှင့် အလင်းရောင်ရရှိခြင်းကဲ့သို့ နေ့စဉ်ဘဝရှု အခြေခံအချက်များမှသည် အိုးထည်၊ အုတ်များပြုလုပ်ခြင်းနှင့် ကိရိယာများအတွက် သတ္တုများအရည်ကျိုခြင်းအထိ ရှေးဦးလူ့အဖွဲ့အစည်းများ၏ ကဏ္ဍများစွာအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိခဲ့သည်။ မီးကြောင့် ဖန်ထည်ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုနှင့် သတ္တုသန့်စင်မှုတို့ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး သတ္တုဗေဒပညာ (metallurgy) ထွန်းကားလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=December 2011 |title=THE ORIGINS OF GLASSMAKING |url=https://www.cmog.org/article/origins-glassmaking |website=Corning Museum of Glass}}</ref> ==== ဆေး (ပန်းချီဆေး) ==== တောင်အာဖရိကရှိ Blombos လိုဏ်ဂူတွင် နှစ်ပေါင်း ၁၀၀,၀၀၀ သက်တမ်းရှိ ocher (သဘာဝဆေးမြေ) ပြုပြင်သည့် အလုပ်ရုံကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ ၎င်းသည် ရှေးဦးလူသားများတွင် သတ္တုတွင်းထွက်ပစ္စည်းများ ပြုပြင်ခြင်းဆိုင်ရာ အခြေခံအသိပညာ ရှိကြောင်း ညွှန်ပြသည်။ လိုဏ်ဂူနံရံများတွင် တွေ့ရသော ရှေးဦးလူသားများ၏ သွေးနှင့် အခြားအရည်များ ရောစပ်ထားသည့် ပန်းချီများသည်လည်း ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ အနည်းငယ်သော အသိပညာရှိကြောင်း ဖော်ပြသည်။<ref name="CS Al. 2011">{{Cite journal | title=A 100,000-year-old ochre-processing workshop at Blombos Cave, South Africa | url=https://archive.org/details/sim_science_2011-10-14_334_6053/page/219 |journal=Science |volume=334 |issue=6053 |pages=219–22 |doi=10.1126/science.1211535 | date=2011-10-15 | pmid=21998386 |last1=Henshilwood |first1=C. S. |last2=d'Errico |first2=F. |last3=Van Niekerk |first3=K. L. |last4=Coquinot |first4=Y. |last5=Jacobs |first5=Z. |last6=Lauritzen |first6=S. E. |last7=Menu |first7=M. |last8=García-Moreno |first8=R. |bibcode=2011Sci...334..219H |s2cid=40455940 }}</ref><ref name="Corbyn 2011 p.">{{cite journal | last=Corbyn | first=Zoë | title=African cave's ancient ochre lab | journal=Nature News | date=2011-10-13 | url=https://www.nature.com/news/2011/111013/full/news.2011.590.html | access-date=2018-10-04 | doi=10.1038/news.2011.590| url-access=subscription }}</ref> ==== အစောပိုင်း သတ္တုဗေဒ ==== လူသားများ အသုံးပြုသော အစောဆုံးသတ္တုမှာ သဘာဝအတိုင်း တွေ့ရှိနိုင်သော ရွှေဖြစ်သည်။ စပိန်လိုဏ်ဂူများတွင် ဘီစီ ၄၀,၀၀၀ ခန့်က ရှေးဟောင်းကျောက်ခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် အသုံးပြုခဲ့သော ရွှေအနည်းငယ်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web | url = http://www.gold-eagle.com/gold_digest/history_gold.html | title = History of Gold | publisher = Gold Digest | access-date = 2007-02-04 }}</ref> အစောဆုံး ရွှေသတ္တုဗေဒကို ဘီစီ ၄၆၀၀ ခန့်က ဘူလ်ဂေးရီးယားရှိ Varna ယဉ်ကျေးမှုတွင် တွေ့ရှိရသည်။<ref>{{cite journal |url=https://www.researchgate.net/publication/276527606 |journal=Cambridge Archaeological Journal |volume=25 |issue=1 |pages=353–376 |date=2015 |title=On the Invention of Gold Metallurgy: The Gold Objects from the Varna I Cemetery (Bulgaria)—Technological Consequence and Inventive Creativity |last1=Pernicka |first1=Ernst |display-authors=etal |doi=10.1017/S0959774314001140}}</ref> ငွေ၊ ကြေးနီ၊ သံဖြူနှင့် ဥက္ကာပျံသံတို့ကိုလည်း သဘာဝအတိုင်း တွေ့ရှိနိုင်ပြီး ရှေးခေတ်ယဉ်ကျေးမှုများတွင် အကန့်အသတ်ဖြင့် သတ္တုလုပ်ငန်းကို ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဘီစီ ၃၀၀၀ ခန့်က ဥက္ကာပျံသံဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အီဂျစ်လက်နက်များကို "ကောင်းကင်မှ ဓားများ" အဖြစ် အလွန်တန်ဖိုးထားခဲ့ကြသည်။ === ကြေးခေတ် === ==== သံဖြူ၊ ခဲနှင့် ကြေးနီ အရည်ကျိုခြင်း ==== အချို့သတ္တုများ (အထူးသဖြင့် သံဖြူ၊ ခဲနှင့် မြင့်မားသော အပူချိန်တွင် ကြေးနီ) ကို ၎င်းတို့၏ သတ္တုရိုင်းများမှ မီးဖြင့် အပူပေးရုံဖြင့် ပြန်လည်ရယူနိုင်သည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို အရည်ကျိုခြင်း (smelting) ဟုခေါ်သည်။ ဤထုတ်ယူသတ္တုဗေဒ၏ အစောဆုံးအထောက်အထားများသည် ဘီစီ ၆ ထောင်စုနှစ်နှင့် ၅ ထောင်စုနှစ်များမှ ဆားဘီးယားရှိ Vinča ယဉ်ကျေးမှု ရှေးဟောင်းသုတေသနနေရာများတွင် တွေ့ရှိရပြီး ကြေးနီပုဆိန်တစ်လက်ကိုလည်း ပါဝင်သည်။<ref>{{cite journal | journal = [[Journal of World Prehistory]] | year = 2021 | issue = 2 | title = Early Balkan Metallurgy: Origins, Evolution and Society, 6200–3700 BC | first1 = Miljana | last1 = Radivojević | first2 = Benjamin W. | last2 = Roberts | volume = 34 | pages = 195–278 | doi = 10.1007/s10963-021-09155-7 | s2cid = 237005605 | doi-access = free }}</ref> [[File:Metal production in Ancient Middle East.svg|thumb|Mining areas of the ancient Middle East. Boxes colors: [[arsenic]] is in brown, [[copper]] in red, [[tin]] in grey, iron in reddish-brown, gold in yellow, silver in white and [[lead]] in black. Yellow area stands for [[arsenic bronze]], while grey area stands for tin [[bronze]].]] ==== ကြေးဝါ ==== ဤပထမဆုံးသတ္တုများသည် ဒြပ်စင်တစ်ခုတည်း သို့မဟုတ် သဘာဝအတိုင်း ပေါင်းစပ်ပါဝင်သော သတ္တုများဖြစ်သည်။ ကြေးနီနှင့် သံဖြူတို့ကို ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် အဆင့်မြင့်သတ္တုတစ်မျိုးဖြစ်သော ကြေးဝါ (bronze) ကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ဤသည်မှာ ဘီစီ ၃၅၀၀ ခန့်တွင် ကြေးခေတ် (Bronze Age) ကို စတင်ဖြစ်ပေါ်စေသော အဓိက နည်းပညာဆိုင်ရာ အပြောင်းအလဲတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကြေးခေတ်နောက်ပိုင်းတွင် သတ္တုဗေဒသမိုင်းသည် ပိုမိုကောင်းမွန်သော လက်နက်များကို ရှာဖွေနေသော စစ်တပ်များ၏ လွှမ်းမိုးမှုခံခဲ့ရသည်။ ယူရေးရှားရှိ နိုင်ငံများသည် အဆင့်မြင့်သတ္တုစပ်များ ပြုလုပ်နိုင်သောအခါ ကံကောင်းခဲ့သည်။ သံချေးတက်ခြင်းကို ကာကွယ်ရန် ခရိုမီယမ်ကို ပထမဆုံးအသုံးပြုခဲ့သူများမှာ တရုတ်လူမျိုးများဖြစ်သည်။ ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များက Qin Shi Huang ၏ သင်္ချိုင်းတွင်းရှိ ကြေးဝါထိပ်ဖူးတပ်ထားသော ဒူးလေးမြားကျည်ဆန်များသည် နှစ်ပေါင်း ၂၀၀၀ ကျော်ကြာ သံချေးတက်ခြင်း လုံးဝမရှိကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ကို ခရိုမီယမ်ဖြင့် သုတ်ထားသောကြောင့်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite book |last=Luo |first=Zhewen |title=China's Imperial Tombs and Mausoleums |url=https://archive.org/details/chinasimperialto0000loch |publisher=Foreign Languages Press |year=1993 |isbn=7-119-01619-9 |pages=[https://archive.org/details/chinasimperialto0000loch/page/n49 44]}}</ref><ref>{{Cite book |last=Cotterell |first=Maurice |title=The Terracotta Warriors: The Secret Codes of the Emperor's Army |year=2004 |url=https://archive.org/details/terracottawarrio0000cott_t0f9 |isbn=1-59143-033-X |publication-date=2004 |pages=[https://archive.org/details/terracottawarrio0000cott_t0f9/page/102 102]|publisher=Inner Traditions / Bear & Co }}</ref> === သံခေတ် === ==== သံထွက်ပစ္စည်းဗေဒ ==== သံရိုင်းမှ အလုပ်လုပ်နိုင်သော သတ္တုအဖြစ် ထုတ်ယူခြင်းသည် ကြေးနီ သို့မဟုတ် သံဖြူထက် များစွာ ပို၍ ခက်ခဲသည်။ ကိရိယာများအတွက် သံသည် ကြေးဝါထက် ပိုမိုသင့်တော်ခြင်းမရှိသော်လည်း (သံမဏိကို ရှာမတွေ့မီ) သံရိုင်းသည် ကြေးနီ သို့မဟုတ် သံဖြူထက် များစွာ ပိုမိုပေါများပြီး ဒေသအလိုက် အလွယ်တကူရနိုင်သည်။ သံလုပ်ငန်းကို ဘီစီ ၁၂၀၀ ခန့်တွင် ဟစ်တိုက်လူမျိုးများက တီထွင်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရပြီး သံခေတ် (Iron Age) ကို စတင်ခဲ့သည်။ သွန်းသံလုပ်ငန်းနှင့် ဖောက်မီးဖို (Blast Furnace) နှင့် အမိုးခုံးမီးဖို (Cupola furnace) ဆန်းသစ်တီထွင်မှုကို ရှေးခေတ်တရုတ်နိုင်ငံတွင် တီထွင်ခဲ့သည်။ === ရှေးခေတ် ဂန္ထဝင်ခေတ်နှင့် အဏုမြူဝါဒ (Atomism) === [[File:Democritus2.jpg|thumb|200px|[[Democritus]], Greek philosopher and ancient atomist]] အဘယ်ကြောင့် မတူညီသော အရာဝတ္ထုများသည် မတူညီသော ဂုဏ်သတ္တိများ (အရောင်၊ သိပ်သည်းဆ၊ အနံ့) ရှိကြသည်၊ အခဲ၊ အရည်၊ သို့မဟုတ် ဓာတ်ငွေ့ကဲ့သို့ မတူညီသော အခြေအနေများတွင် တည်ရှိကြသည်၊ နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် (ဥပမာ မီး သို့မဟုတ် ရေတွင် အပူချိန်ပြောင်းလဲမှု) နှင့် ထိတွေ့သောအခါ ကွဲပြားစွာ တုံ့ပြန်ကြသည်ကို ကျိုးကြောင်းဆီလျော်စွာ ရှင်းပြရန် ဒဿနိကဗေဒ ကြိုးပမ်းမှုများက ရှေးခေတ်အတွေးအခေါ်ပညာရှင်များအား သဘာဝတရားနှင့် ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ ပထမဆုံးသော သီအိုရီများကို အဆိုပြုရန် လှုံ့ဆော်ပေးခဲ့သည်။ ဤသီအိုရီများ၏ ဘုံအချက်မှာ သဘာဝရှိ အမျိုးမျိုးသော အရာဝတ္ထုအားလုံးကို ဖွဲ့စည်းသည့် အခြေခံ ရှေးရိုးဒြပ်စင် (classical element) အနည်းငယ်ကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် ကြိုးပမ်းခြင်းဖြစ်သည်။ ဘီစီ ၃၈၀ ခန့်တွင် ဂရိဒဿနိကဗေဒပညာရှင် ဒီမိုကရေးတပ်စ်က ဒြပ်အားလုံးသည် ခွဲမရမဖျက်ဆီးနိုင်သော "အဏုမြူ" ဟုခေါ်သည့် အမှုန်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ၎င်းနှင့် တစ်ချိန်တည်းတွင် အိန္ဒိယဒဿနိကဗေဒပညာရှင် ကနာဒကလည်း အလားတူ အဆိုကို တင်ပြခဲ့သည်။ အနုမြူဝါဒ၏ အခြေခံမူများကို ဘီစီ ၅၀ နှစ်လောက်က ရောမ ကဗျာဆရာနှင့် ဒဿနိကဗေဒပညာရှင် လူခရီးရှပ်စ်က ရှင်းပြခဲ့သည်။ == အလယ်ခေတ်အဂ္ဂိရတ်ပညာ == [[File:Man Florence, Ashburnham 1166 fol 12r.jpg|thumb|15th-century artistic impression of [[Jābir ibn Hayyān]] (Geber), a [[Alchemy and chemistry in Islam|Perso-Arab alchemist]] and pioneer in [[organic chemistry]]]] [[File:Fotothek df tg 0007129 Theosophie ^ Alchemie.jpg|thumb|Seventeenth-century alchemical emblem showing the four Classical elements in the corners of the image, alongside the tria prima on the central triangle]] အလယ်ခေတ်အဂ္ဂိရတ်ပညာတွင် အသုံးပြုသော ဒြပ်စင်စနစ်ကို ဂျာဘီ အစ်ဘင်ဟိုင်ယန်က အဓိက တီထွင်ခဲ့ပြီး ဂရိရှေးရိုးအစဉ်အလာ၏ အခြေခံဒြပ်စင်များမှ အမြစ်တွယ်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏စနစ်တွင် အာရစ္စတိုတယ်၏ ဒြပ်စင်လေးခု (လေ၊ မြေ၊ မီး၊ ရေ) အပြင် ဒဿနဆိုင်ရာ ဒြပ်စင်နှစ်ခုဖြစ်သော ကန့် (လောင်ကျွမ်းနိုင်မှု အခြေခံမူ) နှင့် ပြဒါး (သတ္တုဂုဏ်သတ္တိများ၏ အခြေခံမူ) တို့ ပါဝင်သည်။ === ပြဒါးရှင်လုံး (Philosopher's Stone) === [[File:William Fettes Douglas - The Alchemist.jpg|thumb|''The Alchemist'', by Sir William Douglas, 1855]] အဂ္ဂိရတ်ပညာကို ပြဒါးရှင်လုံးအတွက် Hermetic ရှာဖွေမှုအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်း၏လေ့လာမှုသည် သင်္ကေတဆန်သော ဝိဇ္ဇာအယူဝါဒတွင် နစ်မြုပ်နေကာ ခေတ်သစ်သိပ္ပံနှင့် များစွာကွာခြားသည်။ အဂ္ဂိရတ်ပညာရှင်များသည် ဝိညာဉ်ရေးရာ သို့မဟုတ် လက်တွေ့အဆင့်တွင် အသွင်ပြောင်းမှုများ ပြုလုပ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ === အစ္စလာမ့်ကမ္ဘာရှိ အဂ္ဂိရတ်ပညာ === အစ္စလာမ့်ကမ္ဘာတွင် မွတ်စ်လင်မ်များသည် ရှေးခေတ်ဂရိနှင့် ဟယ်လင်နစ်တို့၏ လက်ရာများကို အာရဗီသို့ ပြန်ဆိုကာ သိပ္ပံဆိုင်ရာ အတွေးအခေါ်များကို စမ်းသပ်နေကြသည်။ ၈ ရာစုအဂ္ဂိရတ်ပညာရှင် ဂျာဘီးရ်အား သတ်မှတ်ထားသော အာရဗီလက်ရာများသည် ဓာတုပစ္စည်းများ၏ စနစ်ကျသော အမျိုးအစားခွဲခြားမှုကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ ===အဂ္ဂိရတ်ပညာ၏ ပြဿနာများ === ယနေ့ခေတ် ရှုထောင့်မှကြည့်လျှင်အဂ္ဂိရတ်ပညာတွင် ပြဿနာများစွာရှိခဲ့သည်။ ဒြပ်ပေါင်းအသစ်များအတွက် စနစ်ကျသော အမည်ပေးသည့် ပုံစံမရှိခဲ့ဘဲ၊ ဘာသာစကားသည် နက်နဲရှုပ်ထွေးပြီး မရေရာသောကြောင့် ဝေါဟာရများသည် လူအမျိုးမျိုးအတွက် အဓိပ္ပာယ်အမျိုးမျိုး ရှိခဲ့သည်။ စမ်းသပ်ချက်များကို ပြန်လည်ထုတ်လုပ်နိုင်စေရန် သိပ္ပံနည်းကျ သဘောတူညီထားသော နည်းလမ်းလည်း မရှိခဲ့ပေ။ == ၁၇ နှင့် ၁၈ ရာစုများ - အစောပိုင်း ဓာတုဗေဒ == [[File:Georgius Agricola.jpg|thumb|150px|left|[[Georgius Agricola|Agricola]], author of ''De re metallica'', was the first to drop the Arabic definite article ''al-'', exclusively writing ''chymia'' and ''chymista'', giving [[chemistry]] its modern name.<ref name="Hexagon2005">{{cite journal |last1=Marshall |first1=James L. |last2=Marshall |first2=Virginia R. |title=Rediscovery of the Elements: Agricola |journal=The Hexagon |date=Autumn 2005 |volume=96 |issue=3 |page=59 |url=https://chemistry.unt.edu/sites/default/files/users/owj0001/agricola.pdf |access-date=7 January 2024 |publisher=Alpha Chi Sigma |issn=0164-6109 |oclc=4478114 |archive-date=25 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240425134735/https://chemistry.unt.edu/sites/default/files/users/owj0001/agricola.pdf |url-status=dead }}</ref>]] [[File:Georgii Agricolae De re metallica libri XII 1556 (125712138) (cropped).jpg|thumb|150px|Workroom, from ''[[De re metallica]]'', 1556]] သတ္တုရိုင်းများ သန့်စင်ခြင်းနှင့် သတ္တုများထုတ်ယူခြင်းအတွက် လက်တွေ့ကျသော ကြိုးပမ်းမှုများသည် ၁၆ ရာစု အစောပိုင်း ဓာတုဗေဒပညာရှင်များအတွက် အရေးကြီးသော အချက်အလက်ရင်းမြစ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့တွင် ဂျော့ဂ်ျ အဂရီကိုလာ ပါဝင်သည်။ ၁၆၀၅ ခုနှစ်တွင် ဆာ ဖရန်စစ် ဘေကွန်သည် သိပ္ပံနည်းကျ နည်းလမ်းအဖြစ် နောက်ပိုင်းတွင် လူသိများလာမည့် အကြောင်းအရာကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ === ရောဘတ် ဘွိုင်း === [[File:The Shannon Portrait of the Hon Robert Boyle.jpg|thumb|upright|left|[[Robert Boyle]], a transitional figure between alchemy and modern chemistry]] [[File:Sceptical chymist 1661 Boyle Title page AQ18 (3).jpg|thumb|Title page from ''The Sceptical Chymist'', 1661, [[Chemical Heritage Foundation]] ]] အင်္ဂလိပ်-အိုင်ယာလန် ဓာတုဗေဒပညာရှင် ရောဘတ် ဘွိုင်း (၁၆၂၇–၁၆၉၁) သည် ဓာတုဗေဒကိုအဂ္ဂိရတ်ပညာမှ ဖြည်းညှင်းစွာ ခွဲထုတ်ခြင်းကို စတင်ခဲ့သူအဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။ သူသည် ဘွိုင်း၏ နိယာမ (Boyle's law) ဖြင့် လူသိများသည်။ ၎င်း၏ အထင်ကရ ထုတ်ဝေမှုဖြစ်သော The Sceptical Chymist (၁၆၆၁) သည် ဓာတုဗေဒပညာရှင်များကြားတွင် တင်းကျပ်သော စမ်းသပ်မှုချဉ်းကပ်မှုကို ထောက်ခံအားပေးခဲ့သည်။ သူသည် ရှေးရိုးဒြပ်စင်လေးခုကို ငြင်းပယ်ပြီး တင်းကျပ်သော စမ်းသပ်မှုခံယူနိုင်သော အက်တမ်များနှင့် ဓာတုတုံ့ပြန်မှုများ၏ စက်ပြင်ဆိုင်ရာ အခြားရွေးချယ်စရာကို အဆိုပြုခဲ့သည်။ === ဖလော်ဂျစ်စတန်၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် ဖြိုဖျက်မှု === {{multiple image | align = right | width1 = 158 | image1 = Carl-Wilhelm-Scheele-Swedish-German-1780.webp | caption1 = [[Carl Wilhelm Scheele]] co-discovered [[oxygen]] and called it "fire air". | width2 = 165 | image2 = Priestley.jpg | caption2 = [[Joseph Priestley]], co-discoverer of the element oxygen, which he called "dephlogisticated air" }} ၁၇၀၂ ခုနှစ်တွင် ဂျာမန်ဓာတုဗေဒပညာရှင် ဂျော့ဂ်ျ စတား က လောင်ကျွမ်းခြင်းဖြစ်စဉ်တွင် ထွက်ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ရသော "ဖလော်ဂျစ်စတန်" ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ၁၇၅၄ ခုနှစ်တွင် စကော့တလန် ဓာတုဗေဒပညာရှင် ဂျိုးဇက် ဘလက်ခ်က ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ကို ခွဲထုတ်ခဲ့ပြီး ၁၇၆၆ ခုနှစ်တွင် ဟင်နရီ ကာဗင်းဒစ်ရှ်က ဟိုက်ဒရိုဂျင်ကို ခွဲထုတ်ခဲ့သည်။ ၁၇၇၄ ခုနှစ်တွင် ဂျိုးဇက် ပရီးစ်လေက အောက်ဆီဂျင်ကို ခွဲထုတ်ခဲ့ပြီး ၎င်းကို "dephlogisticated air" ဟုခေါ်ခဲ့သည်။ === ဗိုလ်တာနှင့် ဗိုလ်တာတိုင် === [[Image:VoltaBattery.JPG|thumb|199px|right|A voltaic pile on display in the ''[[Tempio Voltiano]]'' (the Volta Temple) near Volta's home in [[Como]]]] အီတလီ ရူပဗေဒပညာရှင် အလက်ဆန်ဒရို ဗိုလ်တာသည် မတူညီသော သတ္တုများ၏ ထိတွေ့မှုမှ လျှပ်စစ်စီးကြောင်း ထုတ်ပေးကြောင်း ၁၇၉၄ ခုနှစ်တွင် သရုပ်ပြခဲ့သည်။ ၁၈၀၀ ခုနှစ်တွင် သူသည် ပထမဆုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်ခဲ (ဗိုလ်တာတိုင်) ကို တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး လျှပ်စစ်ဓာတုဗေဒ ပညာရပ်၏ တည်ထောင်သူအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ === အန်တိုနီ-လော်ရင့် ဒီ လာဗွိုင်စီယာ === [[File:David - Portrait of Monsieur Lavoisier and His Wife.jpg|thumb|right|''Portrait of Monsieur Lavoisier and his wife'', by [[Jacques-Louis David]]]] အန်တိုနီ-လော်ရင့် ဒီ လာဗွိုင်စီယာက ဒြပ်ထု ထိန်းသိမ်းမှု နိယာမ (Lavoisier's Law) ကို ၁၇၈၉ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ [[Image:Ice-calorimeter.jpg|150px|left|thumb|The world's first ice-calorimeter, used in the winter of 1782–83, by Antoine Lavoisier and Pierre-Simon Laplace, to determine the heat involved in various [[chemical change]]s; calculations which were based on Joseph Black's prior discovery of [[latent heat]]. These experiments mark the foundation of [[thermochemistry]].]] ပရီးစ်လေ၏ စမ်းသပ်ချက်များကို ထပ်ခါထပ်ခါ ပြုလုပ်ရင်း လေသည် အစိတ်အပိုင်းနှစ်ခု ပါဝင်ကြောင်း သရုပ်ပြခဲ့ပြီး မီးလောင်ကျွမ်းမှုအတွက် တာဝန်ရှိသော "လေ" သည် အချဉ်ဓာတ်၏ အရင်းအမြစ်လည်းဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။ သူသည် အောက်စီဂျင်နှင့် ဟိုက်ဒရိုဂျင်တို့ကို အမည်ပေးခဲ့ပြီး ဖလော်ဂျစ်စတန် သီအိုရီကို မှားယွင်းကြောင်း ပြသခဲ့သည်။ [[File:Lavoisier - Traité élémentaire de chimie, 1789 - 3895821 F.tif|thumb|''{{Lang|fr|Traité élémentaire de chimie}}'']] သူ၏ "Traité Élémentaire de Chimie" (၁၇၈၉) သည် ပထမဆုံး ခေတ်သစ်ဓာတုဗေဒ ကျောင်းသုံးစာအုပ်ဖြစ်ပြီး ဒြပ်ထုထိန်းသိမ်းမှုနိယာမ၏ ရှင်းလင်းချက်ပါရှိကာ ဖလော်ဂျစ်စတန်ကို ငြင်းဆိုထားသည်။ သို့သော် ဖရန်စစ်တော်လှန်ရေးအတွင်း ခေါင်းဖြတ်ခံရသဖြင့် သူ၏နောက်ထပ် အလားအလာရှိသော ပံ့ပိုးမှုများ ရပ်တန့်သွားခဲ့ရသည်။ == ၁၉ ရာစု == ၁၉ ရာစုတစ်ခုလုံးတွင် ဓာတုဗေဒသည် ဂျွန် ဒေါ်လ်တန်၏ အဏုမြူသီအိုရီကို လိုက်နာသူများနှင့် စွမ်းအင်ဝါဒီများကြား ပိုင်းခြားခဲ့သည်။ ဤအငြင်းပွားမှုကို ၂၀ ရာစု၏ ပထမဆယ်စုနှစ်တွင် အခြေချနိုင်ခဲ့သည်။ === ဂျွန် ဒေါ်လ်တန် === [[File:John Dalton by Charles Turner.jpg|thumb|left|200px|[[John Dalton]] is remembered for his work on partial pressures in gases, color blindness, and atomic theory.]] ၁၈၀၃ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ် မိုးလေဝသပညာရှင်နှင့် ဓာတုဗေဒပညာရှင် ဂျွန် ဒေါ်လ်တန်က ခေတ်သစ် အဏုမြူသီအိုရီကို အဆိုပြုခဲ့ပြီး ဒြပ်အားလုံးသည် အဏုမြူဟုခေါ်သော သေးငယ်၍ ခွဲမရသော အမှုန်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားကြောင်း၊ ဒြပ်စင်တစ်ခု၏ အဏုမြူများသည် ထူးခြားသော ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် အလေးချိန်ရှိကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၁၈၀၈ ခုနှစ်တွင် သူသည် အဏုမြူသီအိုရီ၏ ပထမဆုံး ခေတ်သစ်သိပ္ပံနည်းကျ ဖော်ပြချက်ကို အကြမ်းဖျင်းဖော်ပြသော New System of Chemical Philosophy ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အချိုးပေါင်းများစွာ နိယာမ (law of multiple proportions) သည် stoichiometry ၏ အခြေခံနိယာမတစ်ခုဖြစ်သည်။ === ယန်စ် ယာကုပ် ဘာဇေလီးယပ်စ် === [[File:Jöns Jacob Berzelius from Familj-Journalen1873.png|thumb|right|200px|[[Jöns Jacob Berzelius]], the chemist who worked out the modern technique of [[chemical formula]] notation and is considered one of the fathers of modern chemistry]] ဆွီဒင်ဓာတုဗေဒပညာရှင် ယန်စ် ယာကုပ် ဘာဇေလီးယပ်စ်သည် ခေတ်သစ်ဓာတုဗေဒ၏ ဖခင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူသည် ဓာတုသင်္ကေတနှင့် အမှတ်အသားစနစ်ကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့ပြီး သဘာဝအတိုင်း အက်တမ်အလေးချိန်များကို တွက်ချက်ခဲ့သည်။ သူသည် "catalysis", "polymer", "isomer" နှင့် "allotrope" စသည့် ဓာတုဗေဒဝေါဟာရများကို စတင်သုံးစွဲသူလည်းဖြစ်သည်။ === ဟမ်ဖရီ ဒေးဗီ === [[File:Humphry davy.jpg|thumb|200px|[[Humphry Davy]], the discover of several [[alkali metal|alkali]] and [[alkaline earth metals]], as well as contributions to the discoveries of the elemental nature of [[chlorine]] and [[iodine]]]] အင်္ဂလိပ်ဓာတုဗေဒပညာရှင် ဟမ်ဖရီ ဒေးဗီသည် လျှပ်စစ်ဓာတ်ခွဲခြင်း (electrolysis) နယ်ပယ်၏ ရှေ့ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး အယ်လ်ကာလီသတ္တုများဖြစ်သော ဆိုဒီယမ်နှင့် ပိုတက်စီယမ်အပါအဝင် ဒြပ်စင်အသစ်များစွာကို ခွဲထုတ်ခဲ့သည်။ သူသည် ကလိုရင်းဓာတ်ငွေ့သည် ဒြပ်စင်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုခဲ့ပြီး ၎င်းအား ယနေ့ခေတ်အမည် ပေးခဲ့သည်။ === ဂျိုးဇက် လူဝီ ဂေးလူဆက် === [[File:Joseph louis gay-lussac.jpg|thumb|left|200px|[[Joseph Louis Gay-Lussac]], who stated that the ratio between the volumes of the reactant gases and the products can be expressed in simple whole numbers]] ပြင်သစ်ဓာတုဗေဒပညာရှင် ဂျိုးဇက် လူဝီ ဂေးလူဆက်က သတ်မှတ်အပူချိန်နှင့် ဖိအားတွင် ဓာတ်ငွေ့များသည် ထုတ်ကုန်များနှင့် ရိုးရှင်းသော ဂဏန်းအချိုးများဖြင့် ပေါင်းစပ်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့ပြီး ၎င်းကို "Gay-Lussac's law" သို့မဟုတ် "Law of Combining Volumes" ဟုခေါ်သည်။ [[File:Avogadro Amedeo.jpg|thumb|200px|[[Amedeo Avogadro]], who postulated that, under controlled conditions of temperature and pressure, equal volumes of gases contain an equal number of molecules. This is known as [[Avogadro's law]].]] === Friedrich Wöhler, Justus von Liebig နှင့် အော်ဂဲနစ်ဓာတုဗေဒ === [[File:Urea Structural Formula V2.svg|thumb|left|160px|Structural formula of [[urea]], which [[Friedrich Wöhler]] used for seminal contributions in [[organic chemistry]], for which [[Justus von Liebig]] also made major contributions<ref name="Keen">{{cite book |author-last=Keen |author-first=Robin |editor-last=Buttner |editor-first=Johannes |title=The Life and Work of Friedrich Wöhler (1800–1882)|date=2005 |publisher=Bautz|url=https://content.bautz.de/neuerscheinungen-2005/pdf/9783883092249.pdf}}</ref><ref>{{Cite journal|url=https://www.mayoclinicproceedings.org/article/S0025-6196(11)62112-5/fulltext|title=Justus von Liebig—Leading Teacher of Organic Chemistry|first1=Robert A.|last1=Kyle|first2=Marc A.|last2=Shampo|date=September 1, 2001|journal=Mayo Clinic Proceedings|volume=76|issue=9|pages=921–922|via=www.mayoclinicproceedings.org|doi=10.4065/76.9.921 |pmid=11560303 }}</ref>]] Friedrich Wöhler က ယူရီးယားကို ၁၈၂၈ ခုနှစ်တွင် ဓာတုဗေဒနည်းဖြင့် ပေါင်းစပ်ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ပြီး အော်ဂဲနစ်ဒြပ်ပေါင်းများကို အင်အော်ဂဲနစ် ဓာတုပစ္စည်းများမှ ထုတ်လုပ်နိုင်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ကာ အသက်ဝါဒ (vitalism) သီအိုရီကို ချေပခဲ့သည်။ Justus von Liebig သည် အော်ဂဲနစ်ဓာတုဗေဒ၏ အဓိက တည်ထောင်သူများထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး နိုက်ထရိုဂျင်သည် အပင်အတွက် မရှိမဖြစ် အာဟာရဓာတ်ဖြစ်ကြောင်း ရှာဖွေတွေ့ရှိကာ ဓာတ်မြေဩဇာလုပ်ငန်း၏ ဖခင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ [[File:VladimirMarkovnikov.jpg|thumb|Markovnikov did extensive research on substitution and stereochemistry.]] [[File:Kekule acetic acid formulae.jpg|thumb|right|Formulas of acetic acid given by [[August Kekulé]] in 1861]] === ဂျိုစီဝါ ဝီလျံ ဂစ်ဘ် === [[File:Josiah Willard Gibbs -from MMS-.jpg|thumb|250px|[[Josiah Willard Gibbs|J. Willard Gibbs]] formulated a concept of [[thermodynamic equilibrium]] of a system in terms of energy and entropy. He also did extensive work on chemical equilibrium, and equilibria between phases.]] အမေရိကန် သင်္ချာရူပဗေဒပညာရှင် ဂျေ. ဝီလျံ ဂစ်ဘ်သည် ၁၈၇၆ မှ ၁၈၇၈ ခုနှစ်အတွင်း အပူစွမ်းအင်သိပ္ပံ၏ နိယာမများကို ဓာတုတုံ့ပြန်မှုများတွင် အသုံးချကာ ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ အလားအလာ (chemical potential) နှင့် Gibbs free energy သဘောတရားများကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ သူသည် စာရင်းအင်းဆိုင်ရာ စက်ပြင်ပညာ (statistical mechanics) ကိုလည်း တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ရူပဗေဒဆိုင်ရာ အခြေခံကျသော သဘောတရားများကို ဖွံ့ဖြိုးစေခဲ့သည်။ === မန်ဒလီရက်ဖ်၏ ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား === [[File:Dmitri Mendeleev.jpg|thumb|298x298px|[[Dmitri Mendeleev]], responsible for organizing the known chemical elements in a [[periodic table]]]] ရုရှားဓာတုဗေဒပညာရှင် ဒီမီထရီ မန်ဒလီရက်ဖ်သည် ပထမဆုံး ခေတ်သစ် ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယားကို ၁၈၆၉ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဒြပ်စင်များကို အဏုမြူဒြပ်ထုအလိုက် စီစဉ်ကာ ဂုဏ်သတ္တိများ တူညီမှုဖြင့် အုပ်စုဖွဲ့ခဲ့သည်။ သူသည် ဒြပ်စင်အနည်းငယ်၏ လက်ခံထားသော အဏုမြူဒြပ်ထုများကို ပြောင်းလဲရန် အဆိုပြုခဲ့ပြီး ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းမရှိသေးသော ဒြပ်စင်များ (ekaboron, ekaaluminium, ekasilicon) ၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ကြိုတင်ဟောကိန်းထုတ်ခဲ့သည်။ ဤဟောကိန်းများသည် နောက်ပိုင်းတွင် မှန်ကန်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့ပြီး သူ့အား ကျော်ကြားစေခဲ့သည်။ == ၂၀ ရာစု == [[File:1911 Solvay conference.jpg|thumb|right|270px|The first [[Solvay Conference]] was held in [[Brussels]] in 1911 and was considered a turning point in the world of [[physics]] and chemistry.]] [[File:Portret van Professor Fritz Haber, een chemicus uit Duitsland (foto 1918- 1934), SFA002023057.jpg|thumb|150px|left|[[Fritz Haber]] received the [[Nobel Prize in Chemistry]] in 1918 for his invention of the [[Haber process]]. It is estimated that the food produced with it supports nearly half the world's population.<ref>{{cite book|first=Vaclav|last=Smil|date=2004|title=Enriching the Earth: Fritz Haber, Carl Bosch, and the Transformation of World Food Production|url=https://archive.org/details/enrichingearthfr0000vacl|location=Cambridge, Massachusetts|publisher=[[MIT Press]]|isbn=9780262693134|page=[https://archive.org/details/enrichingearthfr0000vacl/page/156 156]}}</ref><ref>{{Cite web|first=Claudia|last=Flavell-While|title=Fritz Haber and Carl Bosch – Feed the World|url=https://www.thechemicalengineer.com/features/cewctw-fritz-haber-and-carl-bosch-feed-the-world/|access-date=30 April 2021|website=www.thechemicalengineer.com|archive-date=19 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210619021457/https://www.thechemicalengineer.com/features/cewctw-fritz-haber-and-carl-bosch-feed-the-world/|url-status=live}}</ref>]] ၁၉၀၃ ခုနှစ်တွင် Mikhail Tsvet က chromatography ကို တီထွင်ခဲ့သည်။ [[File:Millikan.jpg|thumb|150px|left|[[Robert Andrews Millikan|Robert A. Millikan]], who is best known for measuring the charge on the electron, won the Nobel Prize in Physics in 1923.]] ၁၉၀၅ ခုနှစ်တွင် Fritz Haber နှင့် Carl Bosch တို့က အမိုးနီးယားထုတ်လုပ်ရန် Haber လုပ်ငန်းစဉ်ကို တီထွင်ခဲ့ပြီး စက်မှုဓာတုဗေဒတွင် မှတ်တိုင်တစ်ခုဖြစ်ကာ စိုက်ပျိုးရေးတွင် နက်ရှိုင်းသော သက်ရောက်မှုရှိခဲ့သည်။ Albert Einstein က ၁၉၀၅ ခုနှစ်တွင် Brownian motion ကို ရှင်းပြခဲ့ပြီး အဏုမြူသီအိုရီကို တိကျစွာ သက်သေပြခဲ့သည်။ [[File:Otto Hahn 1970.jpg|thumb|left|200px|[[Otto Hahn]], father of [[nuclear fission]] and [[nuclear chemistry]]]] ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် Otto Hahn, Lise Meitner နှင့် Fritz Strassmann တို့သည် နျူကလီးယား ကွဲခြင်း (nuclear fission) ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး နျူကလီးယား ဓာတုဗေဒကို သိပ္ပံနယ်ပယ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ [[File:Niels Bohr.jpg|thumb|right|200px|[[Niels Bohr]], the developer of the [[Bohr model]] of the atom, and a leading founder of [[quantum mechanics]]]] ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် Niels Bohr က ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်၏ သဘောတရားများကို အဏုမြူဖွဲ့စည်းပုံသို့ မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး Bohr မော်ဒယ်ကို အဆိုပြုခဲ့သည်။ [[File:Moseley step ladder.jpg|thumb|left| [[Moseley's law|Moseley's Staircase]]]] ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် Gilbert N. Lewis က ဓာတုနှောင်ကြိုးသည် အက်တမ်နှစ်ခုက မျှဝေသော အီလက်ထရွန်တစ်စုံဖြစ်ကြောင်း အဆိုပြုခဲ့ပြီး Lewis structures ကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ {{Image frame |content=<math>H(t) | \psi (t) \rangle = i \hbar \frac{d}{d t} | \psi (t) \rangle</math> |caption=The [[Schrödinger equation]] |align=left }} ၁၉၂၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်သည် Louis de Broglie, Wolfgang Pauli, Erwin Schrödinger နှင့် Werner Heisenberg တို့၏ လက်ရာများဖြင့် လျင်မြန်စွာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့သည်။ {{multiple image | align = right | width1 = 142 | image1 = walter_heitler.jpg | caption1 = [[Walter Heitler]] | width2 = 155 | image2 = London,Fritz 1928 München.jpg | caption2 = [[Fritz London]] }} ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် James Watson နှင့် Francis Crick တို့က DNA ၏ နှစ်ထပ်ခေါက်လိမ်ဖွဲ့စည်းပုံကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ခဲ့ပြီး အသက်၏ ဇီဝဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ သုတေသနများ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် Harold Kroto, Robert Curl နှင့် Richard Smalley တို့က fullerene မော်လီကျူးများကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ == မှတ်စု == {{reflist|30em}} == ကိုးကား == * [http://web.lemoyne.edu/~giunta/papers.html Selected classic papers from the history of chemistry] * [http://www.chem.qmul.ac.uk/rschg/biog.html Biographies of Chemists] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170708212507/http://www.chem.qmul.ac.uk/rschg/biog.html |date=2017-07-08 }} * [https://www.listserv.dfn.de/sympa/info/chem-hist CHEM-HIST: International Mailing List for the History of Chemistry] * Eric R. Scerri, The Periodic Table: Its Story and Its Significance, Oxford University Press, 2006. [[Category:ဓာတုဗေဒ သမိုင်း]] [[Category:သိပ္ပံပညာ သမိုင်း]] 6734avsxr9mqt8zjglyor3qkrd44yyv 2 289868 1046580 1045618 2026-08-05T11:22:33Z Dr Lotus Black 31011 1046580 wikitext text/x-wiki '''Speedy Deletion''' >> [[:ကဏ္ဍ:မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်များ]] </br> '''Uncategorized pages'''>> [[:အထူး:ကဏ္ဍမခွဲထားသောစာမျက်နှာများ]]</br> '''Uncategorized categories'''>> [[:အထူး:ကဏ္ဍမခွဲထားသော ကဏ္ဍများ]]</br> p4npleqn587fn20g3gj03fj2x3fohr5 1046581 1046580 2026-08-05T11:23:19Z Dr Lotus Black 31011 1046581 wikitext text/x-wiki '''Speedy Deletion''' >> [[:ကဏ္ဍ:မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရန်များ]] </br> '''Uncategorized pages'''>> [[:အထူး:ကဏ္ဍမခွဲထားသောစာမျက်နှာများ]]</br> '''Uncategorized categories'''>> [[:အထူး:ကဏ္ဍမခွဲထားသောကဏ္ဍများ]]</br> r0q3b7t8z3z9y6b9w57wz4bkybe4lvt 0 289976 1046458 1046351 2026-08-04T14:08:53Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1046458 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ယမနရှိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|山梨県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|山梨県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Yamanashi-ken}} | image_skyline = Lake Kawaguchiko Sakura Mount Fuji 3.JPG | image_caption = [[Lake Kawaguchi]], one of the [[Fuji Five Lakes]] in Yamanashi Prefecture, at the foot of [[Mount Fuji]] | image_flag = Flag of Yamanashi Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Symbol of Yamanashi Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 19 Yamanashi prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) ([[Tōkai region|Tōkai]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Kōfu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 27 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Kotaro Nagasaki]] (from February 2019) | area_total_km2 = 4,465.27 | area_water_percent = 1.3 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|32nd]] | elevation_max_m = 3778 | elevation_max_point = [[Mount Fuji]] | population_footnotes = | population_total = 787,592 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|41st]] | population_density_km2 = 176 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 3,715 billion<br />[[US$]] 27.4 billion (2022) | iso_code = JP-19 | website = {{URL|http://www.pref.yamanashi.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = Uguisu ([[Japanese bush warbler|bush warbler]]) | fish = | flower = Fujizakura ([[Prunus incisa|Fuji cherry]]) | tree = Kaede ([[Japanese maple]]) }} | population_blank1_title = Dialects | population_blank1 = Gun'nai・Koshu・[[Narada dialect|Narada]] | anthem = [[:ja:山梨県の歌|Yamanashi-ken no uta]] }} '''ယမနရှိခရိုင်''' (山梨県, Yamanashi-ken<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၇၈၇,၅၉၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၄၄၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Yamanashi-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 1044|page=1044}}; "Chūbu" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 126|page=126}}</ref> ယမနရှိခရိုင်သည် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[တိုကျိုမြို့]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခိုးဖုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်နှင့် ခရိုင်၏ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခိုင်းမြို့၊ မိနမိအရုပုဆုမြို့နှင့် ဖုအဲဖုခိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>[http://www.city.kofu.yamanashi.jp/contents/ 甲府市]; [http://www.city.kofu.yamanashi.jp/english/intro/intro.htm Introduction of Kofu City] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120327154242/http://www.city.kofu.yamanashi.jp/english/intro/intro.htm |date=2012-03-27 }}; retrieved 2011-07-13</ref> ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်ရှစ်ခုအနက်မှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ပင်မလူဦးရေသည် ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်းအလယ်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ထိုဒေသသည် အခအိရှိတောင်တန်းများဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းကို သဘာဝဥယျာဉ်နယ်မြေများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးတောင်တန်းများရှိရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအထဲတွင်ပါဝင်သည့် ဖူဂျီတောင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ကာ နိုင်ငံ၏ ပြယုဂ်သင်္ကေတလည်း ဖြစ်သည်။ ဖူဂျီတောင်သည် ယမနရှိခရိုင်နှင့် ရှိဇုအိုခခရိုင်တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ [[File:Mt.Fuji from misaka pass 4.jpg|thumb|360px|ယမနရှိခရိုင်၊ မိဆခတောင်တက်လမ်းမှ မြင်ရသည့် [[ဖူဂျီတောင်]]]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 332c5hyih3ij3kyiiorx3ooy1wi48od 1046459 1046458 2026-08-04T14:11:01Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1046459 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ယမနရှိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|山梨県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|山梨県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Yamanashi-ken}} | image_skyline = Lake Kawaguchiko Sakura Mount Fuji 3.JPG | image_caption = [[Lake Kawaguchi]], one of the [[Fuji Five Lakes]] in Yamanashi Prefecture, at the foot of [[Mount Fuji]] | image_flag = Flag of Yamanashi Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Symbol of Yamanashi Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 19 Yamanashi prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) ([[Tōkai region|Tōkai]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Kōfu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 27 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Kotaro Nagasaki]] (from February 2019) | area_total_km2 = 4,465.27 | area_water_percent = 1.3 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|32nd]] | elevation_max_m = 3778 | elevation_max_point = [[Mount Fuji]] | population_footnotes = | population_total = 787,592 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|41st]] | population_density_km2 = 176 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 3,715 billion<br />[[US$]] 27.4 billion (2022) | iso_code = JP-19 | website = {{URL|http://www.pref.yamanashi.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = Uguisu ([[Japanese bush warbler|bush warbler]]) | fish = | flower = Fujizakura ([[Prunus incisa|Fuji cherry]]) | tree = Kaede ([[Japanese maple]]) }} | population_blank1_title = Dialects | population_blank1 = Gun'nai・Koshu・[[Narada dialect|Narada]] | anthem = [[:ja:山梨県の歌|Yamanashi-ken no uta]] }} '''ယမနရှိခရိုင်''' (山梨県, Yamanashi-ken<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၇၈၇,၅၉၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၄၄၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Yamanashi-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 1044|page=1044}}; "Chūbu" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 126|page=126}}</ref> ယမနရှိခရိုင်သည် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[တိုကျိုမြို့]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခိုးဖုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်နှင့် ခရိုင်၏ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခိုင်းမြို့၊ မိနမိအရုပုဆုမြို့နှင့် ဖုအဲဖုခိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>[http://www.city.kofu.yamanashi.jp/contents/ 甲府市]; [http://www.city.kofu.yamanashi.jp/english/intro/intro.htm Introduction of Kofu City] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120327154242/http://www.city.kofu.yamanashi.jp/english/intro/intro.htm |date=2012-03-27 }}; retrieved 2011-07-13</ref> ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်ရှစ်ခုအနက်မှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ပင်မလူဦးရေသည် ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်းအလယ်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ထိုဒေသသည် အခအိရှိတောင်တန်းများဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းကို သဘာဝဥယျာဉ်နယ်မြေများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးတောင်တန်းများရှိရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအထဲတွင်ပါဝင်သည့် ဖူဂျီတောင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ကာ နိုင်ငံ၏ ပြယုဂ်သင်္ကေတလည်း ဖြစ်သည်။ ဖူဂျီတောင်သည် ယမနရှိခရိုင်နှင့် ရှိဇုအိုခခရိုင်တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ [[File:Mt.Fuji from misaka pass 4.jpg|thumb|360px|ယမနရှိခရိုင်၊ မိဆခတောင်တက်လမ်းမှ မြင်ရသည့် [[ဖူဂျီတောင်]]]] ==ပထဝီသွင်ပြင်== ===မြို့များ=== ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ===ဒေသပေါင်းစပ်မှု=== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 9kzxobs5ttzrx4cnupkziqi92k9eike 1046460 1046459 2026-08-04T14:15:41Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* မြို့များ */ 1046460 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ယမနရှိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|山梨県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|山梨県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Yamanashi-ken}} | image_skyline = Lake Kawaguchiko Sakura Mount Fuji 3.JPG | image_caption = [[Lake Kawaguchi]], one of the [[Fuji Five Lakes]] in Yamanashi Prefecture, at the foot of [[Mount Fuji]] | image_flag = Flag of Yamanashi Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Symbol of Yamanashi Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 19 Yamanashi prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) ([[Tōkai region|Tōkai]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Kōfu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 27 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Kotaro Nagasaki]] (from February 2019) | area_total_km2 = 4,465.27 | area_water_percent = 1.3 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|32nd]] | elevation_max_m = 3778 | elevation_max_point = [[Mount Fuji]] | population_footnotes = | population_total = 787,592 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|41st]] | population_density_km2 = 176 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 3,715 billion<br />[[US$]] 27.4 billion (2022) | iso_code = JP-19 | website = {{URL|http://www.pref.yamanashi.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = Uguisu ([[Japanese bush warbler|bush warbler]]) | fish = | flower = Fujizakura ([[Prunus incisa|Fuji cherry]]) | tree = Kaede ([[Japanese maple]]) }} | population_blank1_title = Dialects | population_blank1 = Gun'nai・Koshu・[[Narada dialect|Narada]] | anthem = [[:ja:山梨県の歌|Yamanashi-ken no uta]] }} '''ယမနရှိခရိုင်''' (山梨県, Yamanashi-ken<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၇၈၇,၅၉၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၄၄၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Yamanashi-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 1044|page=1044}}; "Chūbu" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 126|page=126}}</ref> ယမနရှိခရိုင်သည် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[တိုကျိုမြို့]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခိုးဖုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်နှင့် ခရိုင်၏ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခိုင်းမြို့၊ မိနမိအရုပုဆုမြို့နှင့် ဖုအဲဖုခိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>[http://www.city.kofu.yamanashi.jp/contents/ 甲府市]; [http://www.city.kofu.yamanashi.jp/english/intro/intro.htm Introduction of Kofu City] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120327154242/http://www.city.kofu.yamanashi.jp/english/intro/intro.htm |date=2012-03-27 }}; retrieved 2011-07-13</ref> ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်ရှစ်ခုအနက်မှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ပင်မလူဦးရေသည် ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်းအလယ်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ထိုဒေသသည် အခအိရှိတောင်တန်းများဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းကို သဘာဝဥယျာဉ်နယ်မြေများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးတောင်တန်းများရှိရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအထဲတွင်ပါဝင်သည့် ဖူဂျီတောင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ကာ နိုင်ငံ၏ ပြယုဂ်သင်္ကေတလည်း ဖြစ်သည်။ ဖူဂျီတောင်သည် ယမနရှိခရိုင်နှင့် ရှိဇုအိုခခရိုင်တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ [[File:Mt.Fuji from misaka pass 4.jpg|thumb|360px|ယမနရှိခရိုင်၊ မိဆခတောင်တက်လမ်းမှ မြင်ရသည့် [[ဖူဂျီတောင်]]]] ==ပထဝီသွင်ပြင်== ===မြို့များ=== ယမနရှိခရိုင်၏ ဝန်းကျင်ပတ်လည်တွင် [[တိုကျိုမြို့]]၊ [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[နဂနိုခရိုင်]]တို့ ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသဖြစ်ပြီး မြင့်မားသည့် တောင်တန်းများသည် ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်းကို ဝန်းရံထားသည်။ [[ဖူဂျီတောင်]]နှင့် [[ဖူဂျီရေကန်ငါးကန်]]သည် ခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းနှင့် ရှိဇုအိုခရိုင်တို့တွင် တည်ရှိသည်။ ဖူဂျီတောင်တည်ရှိသဖြင့် မိုးရွာသွန်းမှု ရလဒ်ကို ခရိုင်အတွင်း ရရှိကာ နှစ်ပတ်လည် မိုးရေချိန်သည် ၈၁၈ မီလီမီတာခန့် ရရှိသည်။ ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ===ဒေသပေါင်းစပ်မှု=== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] lmkj7xd1eo5m0iblnl30egsg7vqswwm 1046461 1046460 2026-08-04T14:16:00Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* မြို့များ */ 1046461 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ယမနရှိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|山梨県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|山梨県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Yamanashi-ken}} | image_skyline = Lake Kawaguchiko Sakura Mount Fuji 3.JPG | image_caption = [[Lake Kawaguchi]], one of the [[Fuji Five Lakes]] in Yamanashi Prefecture, at the foot of [[Mount Fuji]] | image_flag = Flag of Yamanashi Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Symbol of Yamanashi Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 19 Yamanashi prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) ([[Tōkai region|Tōkai]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Kōfu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 27 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Kotaro Nagasaki]] (from February 2019) | area_total_km2 = 4,465.27 | area_water_percent = 1.3 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|32nd]] | elevation_max_m = 3778 | elevation_max_point = [[Mount Fuji]] | population_footnotes = | population_total = 787,592 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|41st]] | population_density_km2 = 176 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 3,715 billion<br />[[US$]] 27.4 billion (2022) | iso_code = JP-19 | website = {{URL|http://www.pref.yamanashi.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = Uguisu ([[Japanese bush warbler|bush warbler]]) | fish = | flower = Fujizakura ([[Prunus incisa|Fuji cherry]]) | tree = Kaede ([[Japanese maple]]) }} | population_blank1_title = Dialects | population_blank1 = Gun'nai・Koshu・[[Narada dialect|Narada]] | anthem = [[:ja:山梨県の歌|Yamanashi-ken no uta]] }} '''ယမနရှိခရိုင်''' (山梨県, Yamanashi-ken<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၇၈၇,၅၉၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၄၄၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Yamanashi-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 1044|page=1044}}; "Chūbu" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 126|page=126}}</ref> ယမနရှိခရိုင်သည် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[တိုကျိုမြို့]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခိုးဖုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်နှင့် ခရိုင်၏ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခိုင်းမြို့၊ မိနမိအရုပုဆုမြို့နှင့် ဖုအဲဖုခိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>[http://www.city.kofu.yamanashi.jp/contents/ 甲府市]; [http://www.city.kofu.yamanashi.jp/english/intro/intro.htm Introduction of Kofu City] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120327154242/http://www.city.kofu.yamanashi.jp/english/intro/intro.htm |date=2012-03-27 }}; retrieved 2011-07-13</ref> ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်ရှစ်ခုအနက်မှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ပင်မလူဦးရေသည် ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်းအလယ်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ထိုဒေသသည် အခအိရှိတောင်တန်းများဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းကို သဘာဝဥယျာဉ်နယ်မြေများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးတောင်တန်းများရှိရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအထဲတွင်ပါဝင်သည့် ဖူဂျီတောင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ကာ နိုင်ငံ၏ ပြယုဂ်သင်္ကေတလည်း ဖြစ်သည်။ ဖူဂျီတောင်သည် ယမနရှိခရိုင်နှင့် ရှိဇုအိုခခရိုင်တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ [[File:Mt.Fuji from misaka pass 4.jpg|thumb|360px|ယမနရှိခရိုင်၊ မိဆခတောင်တက်လမ်းမှ မြင်ရသည့် [[ဖူဂျီတောင်]]]] ==ပထဝီသွင်ပြင်== ယမနရှိခရိုင်၏ ဝန်းကျင်ပတ်လည်တွင် [[တိုကျိုမြို့]]၊ [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[နဂနိုခရိုင်]]တို့ ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသဖြစ်ပြီး မြင့်မားသည့် တောင်တန်းများသည် ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်းကို ဝန်းရံထားသည်။ [[ဖူဂျီတောင်]]နှင့် [[ဖူဂျီရေကန်ငါးကန်]]သည် ခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းနှင့် ရှိဇုအိုခရိုင်တို့တွင် တည်ရှိသည်။ ဖူဂျီတောင်တည်ရှိသဖြင့် မိုးရွာသွန်းမှု ရလဒ်ကို ခရိုင်အတွင်း ရရှိကာ နှစ်ပတ်လည် မိုးရေချိန်သည် ၈၁၈ မီလီမီတာခန့် ရရှိသည်။ ===မြို့များ=== ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ===ဒေသပေါင်းစပ်မှု=== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] klaoiizg721kdars2g99t34n0vt8f0l 1046462 1046461 2026-08-04T14:20:58Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပထဝီသွင်ပြင် */ 1046462 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ယမနရှိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|山梨県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|山梨県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Yamanashi-ken}} | image_skyline = Lake Kawaguchiko Sakura Mount Fuji 3.JPG | image_caption = [[Lake Kawaguchi]], one of the [[Fuji Five Lakes]] in Yamanashi Prefecture, at the foot of [[Mount Fuji]] | image_flag = Flag of Yamanashi Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Symbol of Yamanashi Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 19 Yamanashi prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) ([[Tōkai region|Tōkai]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Kōfu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 27 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Kotaro Nagasaki]] (from February 2019) | area_total_km2 = 4,465.27 | area_water_percent = 1.3 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|32nd]] | elevation_max_m = 3778 | elevation_max_point = [[Mount Fuji]] | population_footnotes = | population_total = 787,592 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|41st]] | population_density_km2 = 176 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 3,715 billion<br />[[US$]] 27.4 billion (2022) | iso_code = JP-19 | website = {{URL|http://www.pref.yamanashi.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = Uguisu ([[Japanese bush warbler|bush warbler]]) | fish = | flower = Fujizakura ([[Prunus incisa|Fuji cherry]]) | tree = Kaede ([[Japanese maple]]) }} | population_blank1_title = Dialects | population_blank1 = Gun'nai・Koshu・[[Narada dialect|Narada]] | anthem = [[:ja:山梨県の歌|Yamanashi-ken no uta]] }} '''ယမနရှိခရိုင်''' (山梨県, Yamanashi-ken<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၇၈၇,၅၉၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၄၄၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Yamanashi-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 1044|page=1044}}; "Chūbu" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 126|page=126}}</ref> ယမနရှိခရိုင်သည် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[တိုကျိုမြို့]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခိုးဖုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်နှင့် ခရိုင်၏ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခိုင်းမြို့၊ မိနမိအရုပုဆုမြို့နှင့် ဖုအဲဖုခိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>[http://www.city.kofu.yamanashi.jp/contents/ 甲府市]; [http://www.city.kofu.yamanashi.jp/english/intro/intro.htm Introduction of Kofu City] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120327154242/http://www.city.kofu.yamanashi.jp/english/intro/intro.htm |date=2012-03-27 }}; retrieved 2011-07-13</ref> ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်ရှစ်ခုအနက်မှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ပင်မလူဦးရေသည် ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်းအလယ်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ထိုဒေသသည် အခအိရှိတောင်တန်းများဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းကို သဘာဝဥယျာဉ်နယ်မြေများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးတောင်တန်းများရှိရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအထဲတွင်ပါဝင်သည့် ဖူဂျီတောင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ကာ နိုင်ငံ၏ ပြယုဂ်သင်္ကေတလည်း ဖြစ်သည်။ ဖူဂျီတောင်သည် ယမနရှိခရိုင်နှင့် ရှိဇုအိုခခရိုင်တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ [[File:Mt.Fuji from misaka pass 4.jpg|thumb|360px|ယမနရှိခရိုင်၊ မိဆခတောင်တက်လမ်းမှ မြင်ရသည့် [[ဖူဂျီတောင်]]]] ==ပထဝီသွင်ပြင်== ယမနရှိခရိုင်၏ ဝန်းကျင်ပတ်လည်တွင် [[တိုကျိုမြို့]]၊ [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[နဂနိုခရိုင်]]တို့ ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသဖြစ်ပြီး မြင့်မားသည့် တောင်တန်းများသည် ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်းကို ဝန်းရံထားသည်။ [[ဖူဂျီတောင်]]နှင့် [[ဖူဂျီရေကန်ငါးကန်]]သည် ခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းနှင့် ရှိဇုအိုခရိုင်တို့တွင် တည်ရှိသည်။ ဖူဂျီတောင်တည်ရှိသဖြင့် မိုးရွာသွန်းမှု ရလဒ်ကို ခရိုင်အတွင်း ရရှိကာ နှစ်ပတ်လည် မိုးရေချိန်သည် ၈၁၈ မီလီမီတာခန့် ရရှိသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ ကုန်းမြေဧရိယာ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်နယ်မြေများ ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် ချိချိဘုတမခိုင်း၊ ဖုဂျိ - ဟခိုနဲ - အိဇုနှင့် မိနမိတောင်တန်းများသဘာဝဥယျာဉ်၊ ယဆွတ်ဂတခဲ - ချူးရှင်းခိုးဂန်းသဘာဝဥယျာဉ်၊ မိနမိတေ ယမနရှိခရိုင်၏ မြေဧရိယာ ၇၈ ရာခိုင်နှုန်းသည် သစ်တောများ ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် သစ်ပင်ထူထပ်မှုအများဆုံး ခရိုင်ဖြစ်သည်။ သီးနှံစိုက်ပျိုးရေးအတွက် မြေယာရှင်းလင်းမှုများကို ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်း၏ အနိမ့်ပိုင်းဒေသများတွင် အဓိကကန့်သတ်ထားသည်။ ===မြို့များ=== {{See also|ယမနရှိခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} ယမနရှိခရိုင်တွင် မြို့ ၁၃ ခု တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Chuo Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Chūō, Yamanashi|Chūō]] |中央市 |31.69 |30,835 |[[File:Chuo in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fuefuki, Yamanashi (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Fuefuki]] |笛吹市 |201.92 |69,463 |[[File:Fuefuki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fujiyoshida, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Fujiyoshida]] |富士吉田市 |121.74 |48,782 |[[File:Fujiyoshida in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Hokuto, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Hokuto, Yamanashi|Hokuto]] |北杜市 |602.48 |46,888 |[[File:Hokuto in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kai, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kai, Yamanashi|Kai]] |甲斐市 |71.95 |75,706 |[[File:Kai in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kofu, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kōfu]] (capital) |甲府市 |212.47 |187,985 |[[File:Kofu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Koshu, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kōshū, Yamanashi|Kōshū]] |甲州市 |264.11 |31,526 |[[File:Koshu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Minami-Alps, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Minami-Alps, Yamanashi|Minami-Alps]] |南アルプス市 |264.14 |71,618 |[[File:Minami-alps in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nirasaki, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Nirasaki, Yamanashi|Nirasaki]] |韮崎市 |143.69 |29,483 |[[File:Nirasaki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Otsuki, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsuki, Yamanashi|Ōtsuki]] |大月市 |280.25 |23,976 |[[File:Otsuki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Tsuru, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Tsuru, Yamanashi|Tsuru]] |都留市 |161.63 |30,311 |[[File:Tsuru in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Uenohara, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Uenohara]] |上野原市 |170.57 |23,158 |[[File:Uenohara in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Yamanashi, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Yamanashi, Yamanashi|Yamanashi]] |山梨市 |289.8 |34,738 |[[File:Yamanashi in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ===ဒေသပေါင်းစပ်မှု=== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] mudwmljfnmk1nnwh1eqzb65r98wpyfd 1046463 1046462 2026-08-04T14:22:50Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ */ 1046463 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ယမနရှိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|山梨県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|山梨県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Yamanashi-ken}} | image_skyline = Lake Kawaguchiko Sakura Mount Fuji 3.JPG | image_caption = [[Lake Kawaguchi]], one of the [[Fuji Five Lakes]] in Yamanashi Prefecture, at the foot of [[Mount Fuji]] | image_flag = Flag of Yamanashi Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Symbol of Yamanashi Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 19 Yamanashi prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) ([[Tōkai region|Tōkai]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Kōfu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 27 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Kotaro Nagasaki]] (from February 2019) | area_total_km2 = 4,465.27 | area_water_percent = 1.3 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|32nd]] | elevation_max_m = 3778 | elevation_max_point = [[Mount Fuji]] | population_footnotes = | population_total = 787,592 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|41st]] | population_density_km2 = 176 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 3,715 billion<br />[[US$]] 27.4 billion (2022) | iso_code = JP-19 | website = {{URL|http://www.pref.yamanashi.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = Uguisu ([[Japanese bush warbler|bush warbler]]) | fish = | flower = Fujizakura ([[Prunus incisa|Fuji cherry]]) | tree = Kaede ([[Japanese maple]]) }} | population_blank1_title = Dialects | population_blank1 = Gun'nai・Koshu・[[Narada dialect|Narada]] | anthem = [[:ja:山梨県の歌|Yamanashi-ken no uta]] }} '''ယမနရှိခရိုင်''' (山梨県, Yamanashi-ken<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၇၈၇,၅၉၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၄၄၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Yamanashi-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 1044|page=1044}}; "Chūbu" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 126|page=126}}</ref> ယမနရှိခရိုင်သည် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[တိုကျိုမြို့]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခိုးဖုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်နှင့် ခရိုင်၏ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခိုင်းမြို့၊ မိနမိအရုပုဆုမြို့နှင့် ဖုအဲဖုခိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>[http://www.city.kofu.yamanashi.jp/contents/ 甲府市]; [http://www.city.kofu.yamanashi.jp/english/intro/intro.htm Introduction of Kofu City] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120327154242/http://www.city.kofu.yamanashi.jp/english/intro/intro.htm |date=2012-03-27 }}; retrieved 2011-07-13</ref> ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်ရှစ်ခုအနက်မှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ပင်မလူဦးရေသည် ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်းအလယ်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ထိုဒေသသည် အခအိရှိတောင်တန်းများဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းကို သဘာဝဥယျာဉ်နယ်မြေများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးတောင်တန်းများရှိရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအထဲတွင်ပါဝင်သည့် ဖူဂျီတောင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ကာ နိုင်ငံ၏ ပြယုဂ်သင်္ကေတလည်း ဖြစ်သည်။ ဖူဂျီတောင်သည် ယမနရှိခရိုင်နှင့် ရှိဇုအိုခခရိုင်တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ [[File:Mt.Fuji from misaka pass 4.jpg|thumb|360px|ယမနရှိခရိုင်၊ မိဆခတောင်တက်လမ်းမှ မြင်ရသည့် [[ဖူဂျီတောင်]]]] ==ပထဝီသွင်ပြင်== ယမနရှိခရိုင်၏ ဝန်းကျင်ပတ်လည်တွင် [[တိုကျိုမြို့]]၊ [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[နဂနိုခရိုင်]]တို့ ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသဖြစ်ပြီး မြင့်မားသည့် တောင်တန်းများသည် ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်းကို ဝန်းရံထားသည်။ [[ဖူဂျီတောင်]]နှင့် [[ဖူဂျီရေကန်ငါးကန်]]သည် ခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းနှင့် ရှိဇုအိုခရိုင်တို့တွင် တည်ရှိသည်။ ဖူဂျီတောင်တည်ရှိသဖြင့် မိုးရွာသွန်းမှု ရလဒ်ကို ခရိုင်အတွင်း ရရှိကာ နှစ်ပတ်လည် မိုးရေချိန်သည် ၈၁၈ မီလီမီတာခန့် ရရှိသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ ကုန်းမြေဧရိယာ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်နယ်မြေများ ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် ချိချိဘုတမခိုင်း၊ ဖုဂျိ - ဟခိုနဲ - အိဇုနှင့် မိနမိတောင်တန်းများသဘာဝဥယျာဉ်၊ ယဆွတ်ဂတခဲ - ချူးရှင်းခိုးဂန်းသဘာဝဥယျာဉ်၊ မိနမိတေ ယမနရှိခရိုင်၏ မြေဧရိယာ ၇၈ ရာခိုင်နှုန်းသည် သစ်တောများ ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် သစ်ပင်ထူထပ်မှုအများဆုံး ခရိုင်ဖြစ်သည်။ သီးနှံစိုက်ပျိုးရေးအတွက် မြေယာရှင်းလင်းမှုများကို ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်း၏ အနိမ့်ပိုင်းဒေသများတွင် အဓိကကန့်သတ်ထားသည်။ ===မြို့များ=== {{See also|ယမနရှိခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} ယမနရှိခရိုင်တွင် မြို့ ၁၃ ခု တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Chuo Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Chūō, Yamanashi|Chūō]] |中央市 |31.69 |30,835 |[[File:Chuo in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fuefuki, Yamanashi (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Fuefuki]] |笛吹市 |201.92 |69,463 |[[File:Fuefuki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fujiyoshida, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Fujiyoshida]] |富士吉田市 |121.74 |48,782 |[[File:Fujiyoshida in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Hokuto, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Hokuto, Yamanashi|Hokuto]] |北杜市 |602.48 |46,888 |[[File:Hokuto in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kai, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kai, Yamanashi|Kai]] |甲斐市 |71.95 |75,706 |[[File:Kai in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kofu, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kōfu]] (capital) |甲府市 |212.47 |187,985 |[[File:Kofu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Koshu, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kōshū, Yamanashi|Kōshū]] |甲州市 |264.11 |31,526 |[[File:Koshu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Minami-Alps, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Minami-Alps, Yamanashi|Minami-Alps]] |南アルプス市 |264.14 |71,618 |[[File:Minami-alps in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nirasaki, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Nirasaki, Yamanashi|Nirasaki]] |韮崎市 |143.69 |29,483 |[[File:Nirasaki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Otsuki, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsuki, Yamanashi|Ōtsuki]] |大月市 |280.25 |23,976 |[[File:Otsuki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Tsuru, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Tsuru, Yamanashi|Tsuru]] |都留市 |161.63 |30,311 |[[File:Tsuru in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Uenohara, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Uenohara]] |上野原市 |170.57 |23,158 |[[File:Uenohara in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Yamanashi, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Yamanashi, Yamanashi|Yamanashi]] |山梨市 |289.8 |34,738 |[[File:Yamanashi in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ခရိုင်အတွင်းရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများလည်း တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Doshi, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Dōshi]] |道志村 |79.57 |1,676 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Doshi in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fujikawa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Fujikawa, Yamanashi|Fujikawa]] |富士川町 |111.98 |15,125 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Fujikawa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fujikawaguchiko, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Fujikawaguchiko]] |富士河口湖町 |158.4 |26,540 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Town |[[File:Fujikawaguchiko in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|56x56px]] |- |[[File:Flag of Hayakawa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Hayakawa, Yamanashi|Hayakawa]] |早川町 |369.86 |994 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Hayakawa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Ichikawamisato, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Ichikawamisato]] |市川三郷町 |75.18 |15,799 |[[Nishiyatsushiro District, Yamanashi|Nishiyatsushiro District]] |Town |[[File:Ichikawamisato in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kosuge, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kosuge]] |小菅村 |52.78 |701 |[[Kitatsuru District, Yamanashi|Kitatsuru District]] |Village |[[File:Kosuge in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Minobu, Yananashi.svg|frameless|25x25px]] [[Minobu, Yamanashi|Minobu]] |身延町 |302 |11,674 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Minobu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nanbu, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Nanbu, Yamanashi|Nanbu]] |南部町 |200.63 |7,222 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Nanbu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Narusawa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Narusawa, Yamanashi|Narusawa]] |鳴沢村 |89.58 |3,152 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Narusawa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nishikatsura, Yamanashi (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Nishikatsura]] |西桂町 |15.22 |4,298 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Town |[[File:Nishikatsura in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Oshino, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Oshino, Yamanashi|Oshino]] |忍野村 |25.05 |9,710 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Oshino in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Showa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Shōwa, Yamanashi|Shōwa]] |昭和町 |9.08 |20,338 |[[Nakakoma District, Yamanashi|Nakakoma District]] |Town |[[File:Showa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Tabayama, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Tabayama]] |丹波山村 |101.3 |529 |[[Kitatsuru District, Yamanashi|Kitatsuru District]] |Village |[[File:Tabayama in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Yamanakako Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Yamanakako]] |山中湖村 |52.81 |5,826 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Yamanakako in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှု=== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] b02v6ss45xzw0dnl12hvzeararajfxk 1046464 1046463 2026-08-04T14:23:48Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဒေသပေါင်းစပ်မှု */ 1046464 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ယမနရှိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|山梨県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|山梨県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Yamanashi-ken}} | image_skyline = Lake Kawaguchiko Sakura Mount Fuji 3.JPG | image_caption = [[Lake Kawaguchi]], one of the [[Fuji Five Lakes]] in Yamanashi Prefecture, at the foot of [[Mount Fuji]] | image_flag = Flag of Yamanashi Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Symbol of Yamanashi Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 19 Yamanashi prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) ([[Tōkai region|Tōkai]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Kōfu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 27 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Kotaro Nagasaki]] (from February 2019) | area_total_km2 = 4,465.27 | area_water_percent = 1.3 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|32nd]] | elevation_max_m = 3778 | elevation_max_point = [[Mount Fuji]] | population_footnotes = | population_total = 787,592 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|41st]] | population_density_km2 = 176 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 3,715 billion<br />[[US$]] 27.4 billion (2022) | iso_code = JP-19 | website = {{URL|http://www.pref.yamanashi.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = Uguisu ([[Japanese bush warbler|bush warbler]]) | fish = | flower = Fujizakura ([[Prunus incisa|Fuji cherry]]) | tree = Kaede ([[Japanese maple]]) }} | population_blank1_title = Dialects | population_blank1 = Gun'nai・Koshu・[[Narada dialect|Narada]] | anthem = [[:ja:山梨県の歌|Yamanashi-ken no uta]] }} '''ယမနရှိခရိုင်''' (山梨県, Yamanashi-ken<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၇၈၇,၅၉၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၄၄၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Yamanashi-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 1044|page=1044}}; "Chūbu" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 126|page=126}}</ref> ယမနရှိခရိုင်သည် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[တိုကျိုမြို့]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခိုးဖုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်နှင့် ခရိုင်၏ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခိုင်းမြို့၊ မိနမိအရုပုဆုမြို့နှင့် ဖုအဲဖုခိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>[http://www.city.kofu.yamanashi.jp/contents/ 甲府市]; [http://www.city.kofu.yamanashi.jp/english/intro/intro.htm Introduction of Kofu City] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120327154242/http://www.city.kofu.yamanashi.jp/english/intro/intro.htm |date=2012-03-27 }}; retrieved 2011-07-13</ref> ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်ရှစ်ခုအနက်မှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ပင်မလူဦးရေသည် ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်းအလယ်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ထိုဒေသသည် အခအိရှိတောင်တန်းများဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းကို သဘာဝဥယျာဉ်နယ်မြေများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးတောင်တန်းများရှိရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအထဲတွင်ပါဝင်သည့် ဖူဂျီတောင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ကာ နိုင်ငံ၏ ပြယုဂ်သင်္ကေတလည်း ဖြစ်သည်။ ဖူဂျီတောင်သည် ယမနရှိခရိုင်နှင့် ရှိဇုအိုခခရိုင်တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ [[File:Mt.Fuji from misaka pass 4.jpg|thumb|360px|ယမနရှိခရိုင်၊ မိဆခတောင်တက်လမ်းမှ မြင်ရသည့် [[ဖူဂျီတောင်]]]] ==ပထဝီသွင်ပြင်== ယမနရှိခရိုင်၏ ဝန်းကျင်ပတ်လည်တွင် [[တိုကျိုမြို့]]၊ [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[နဂနိုခရိုင်]]တို့ ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသဖြစ်ပြီး မြင့်မားသည့် တောင်တန်းများသည် ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်းကို ဝန်းရံထားသည်။ [[ဖူဂျီတောင်]]နှင့် [[ဖူဂျီရေကန်ငါးကန်]]သည် ခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းနှင့် ရှိဇုအိုခရိုင်တို့တွင် တည်ရှိသည်။ ဖူဂျီတောင်တည်ရှိသဖြင့် မိုးရွာသွန်းမှု ရလဒ်ကို ခရိုင်အတွင်း ရရှိကာ နှစ်ပတ်လည် မိုးရေချိန်သည် ၈၁၈ မီလီမီတာခန့် ရရှိသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ ကုန်းမြေဧရိယာ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်နယ်မြေများ ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် ချိချိဘုတမခိုင်း၊ ဖုဂျိ - ဟခိုနဲ - အိဇုနှင့် မိနမိတောင်တန်းများသဘာဝဥယျာဉ်၊ ယဆွတ်ဂတခဲ - ချူးရှင်းခိုးဂန်းသဘာဝဥယျာဉ်၊ မိနမိတေ ယမနရှိခရိုင်၏ မြေဧရိယာ ၇၈ ရာခိုင်နှုန်းသည် သစ်တောများ ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် သစ်ပင်ထူထပ်မှုအများဆုံး ခရိုင်ဖြစ်သည်။ သီးနှံစိုက်ပျိုးရေးအတွက် မြေယာရှင်းလင်းမှုများကို ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်း၏ အနိမ့်ပိုင်းဒေသများတွင် အဓိကကန့်သတ်ထားသည်။ ===မြို့များ=== {{See also|ယမနရှိခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} ယမနရှိခရိုင်တွင် မြို့ ၁၃ ခု တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Chuo Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Chūō, Yamanashi|Chūō]] |中央市 |31.69 |30,835 |[[File:Chuo in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fuefuki, Yamanashi (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Fuefuki]] |笛吹市 |201.92 |69,463 |[[File:Fuefuki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fujiyoshida, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Fujiyoshida]] |富士吉田市 |121.74 |48,782 |[[File:Fujiyoshida in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Hokuto, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Hokuto, Yamanashi|Hokuto]] |北杜市 |602.48 |46,888 |[[File:Hokuto in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kai, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kai, Yamanashi|Kai]] |甲斐市 |71.95 |75,706 |[[File:Kai in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kofu, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kōfu]] (capital) |甲府市 |212.47 |187,985 |[[File:Kofu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Koshu, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kōshū, Yamanashi|Kōshū]] |甲州市 |264.11 |31,526 |[[File:Koshu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Minami-Alps, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Minami-Alps, Yamanashi|Minami-Alps]] |南アルプス市 |264.14 |71,618 |[[File:Minami-alps in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nirasaki, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Nirasaki, Yamanashi|Nirasaki]] |韮崎市 |143.69 |29,483 |[[File:Nirasaki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Otsuki, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsuki, Yamanashi|Ōtsuki]] |大月市 |280.25 |23,976 |[[File:Otsuki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Tsuru, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Tsuru, Yamanashi|Tsuru]] |都留市 |161.63 |30,311 |[[File:Tsuru in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Uenohara, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Uenohara]] |上野原市 |170.57 |23,158 |[[File:Uenohara in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Yamanashi, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Yamanashi, Yamanashi|Yamanashi]] |山梨市 |289.8 |34,738 |[[File:Yamanashi in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ခရိုင်အတွင်းရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများလည်း တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Doshi, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Dōshi]] |道志村 |79.57 |1,676 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Doshi in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fujikawa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Fujikawa, Yamanashi|Fujikawa]] |富士川町 |111.98 |15,125 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Fujikawa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fujikawaguchiko, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Fujikawaguchiko]] |富士河口湖町 |158.4 |26,540 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Town |[[File:Fujikawaguchiko in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|56x56px]] |- |[[File:Flag of Hayakawa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Hayakawa, Yamanashi|Hayakawa]] |早川町 |369.86 |994 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Hayakawa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Ichikawamisato, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Ichikawamisato]] |市川三郷町 |75.18 |15,799 |[[Nishiyatsushiro District, Yamanashi|Nishiyatsushiro District]] |Town |[[File:Ichikawamisato in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kosuge, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kosuge]] |小菅村 |52.78 |701 |[[Kitatsuru District, Yamanashi|Kitatsuru District]] |Village |[[File:Kosuge in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Minobu, Yananashi.svg|frameless|25x25px]] [[Minobu, Yamanashi|Minobu]] |身延町 |302 |11,674 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Minobu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nanbu, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Nanbu, Yamanashi|Nanbu]] |南部町 |200.63 |7,222 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Nanbu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Narusawa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Narusawa, Yamanashi|Narusawa]] |鳴沢村 |89.58 |3,152 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Narusawa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nishikatsura, Yamanashi (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Nishikatsura]] |西桂町 |15.22 |4,298 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Town |[[File:Nishikatsura in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Oshino, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Oshino, Yamanashi|Oshino]] |忍野村 |25.05 |9,710 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Oshino in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Showa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Shōwa, Yamanashi|Shōwa]] |昭和町 |9.08 |20,338 |[[Nakakoma District, Yamanashi|Nakakoma District]] |Town |[[File:Showa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Tabayama, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Tabayama]] |丹波山村 |101.3 |529 |[[Kitatsuru District, Yamanashi|Kitatsuru District]] |Village |[[File:Tabayama in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Yamanakako Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Yamanakako]] |山中湖村 |52.81 |5,826 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Yamanakako in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှု=== {{main|ယမနရှိခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] g7udys1h32kyd07fztee5tp09ub091p 1046465 1046464 2026-08-04T14:24:58Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဒေသပေါင်းစပ်မှု */ 1046465 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ယမနရှိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|山梨県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|山梨県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Yamanashi-ken}} | image_skyline = Lake Kawaguchiko Sakura Mount Fuji 3.JPG | image_caption = [[Lake Kawaguchi]], one of the [[Fuji Five Lakes]] in Yamanashi Prefecture, at the foot of [[Mount Fuji]] | image_flag = Flag of Yamanashi Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Symbol of Yamanashi Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 19 Yamanashi prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) ([[Tōkai region|Tōkai]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Kōfu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 27 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Kotaro Nagasaki]] (from February 2019) | area_total_km2 = 4,465.27 | area_water_percent = 1.3 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|32nd]] | elevation_max_m = 3778 | elevation_max_point = [[Mount Fuji]] | population_footnotes = | population_total = 787,592 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|41st]] | population_density_km2 = 176 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 3,715 billion<br />[[US$]] 27.4 billion (2022) | iso_code = JP-19 | website = {{URL|http://www.pref.yamanashi.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = Uguisu ([[Japanese bush warbler|bush warbler]]) | fish = | flower = Fujizakura ([[Prunus incisa|Fuji cherry]]) | tree = Kaede ([[Japanese maple]]) }} | population_blank1_title = Dialects | population_blank1 = Gun'nai・Koshu・[[Narada dialect|Narada]] | anthem = [[:ja:山梨県の歌|Yamanashi-ken no uta]] }} '''ယမနရှိခရိုင်''' (山梨県, Yamanashi-ken<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၇၈၇,၅၉၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၄၄၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Yamanashi-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 1044|page=1044}}; "Chūbu" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 126|page=126}}</ref> ယမနရှိခရိုင်သည် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[တိုကျိုမြို့]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခိုးဖုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်နှင့် ခရိုင်၏ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခိုင်းမြို့၊ မိနမိအရုပုဆုမြို့နှင့် ဖုအဲဖုခိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>[http://www.city.kofu.yamanashi.jp/contents/ 甲府市]; [http://www.city.kofu.yamanashi.jp/english/intro/intro.htm Introduction of Kofu City] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120327154242/http://www.city.kofu.yamanashi.jp/english/intro/intro.htm |date=2012-03-27 }}; retrieved 2011-07-13</ref> ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်ရှစ်ခုအနက်မှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ပင်မလူဦးရေသည် ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်းအလယ်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ထိုဒေသသည် အခအိရှိတောင်တန်းများဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းကို သဘာဝဥယျာဉ်နယ်မြေများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးတောင်တန်းများရှိရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအထဲတွင်ပါဝင်သည့် ဖူဂျီတောင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ကာ နိုင်ငံ၏ ပြယုဂ်သင်္ကေတလည်း ဖြစ်သည်။ ဖူဂျီတောင်သည် ယမနရှိခရိုင်နှင့် ရှိဇုအိုခခရိုင်တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ [[File:Mt.Fuji from misaka pass 4.jpg|thumb|360px|ယမနရှိခရိုင်၊ မိဆခတောင်တက်လမ်းမှ မြင်ရသည့် [[ဖူဂျီတောင်]]]] ==ပထဝီသွင်ပြင်== ယမနရှိခရိုင်၏ ဝန်းကျင်ပတ်လည်တွင် [[တိုကျိုမြို့]]၊ [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[နဂနိုခရိုင်]]တို့ ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသဖြစ်ပြီး မြင့်မားသည့် တောင်တန်းများသည် ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်းကို ဝန်းရံထားသည်။ [[ဖူဂျီတောင်]]နှင့် [[ဖူဂျီရေကန်ငါးကန်]]သည် ခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းနှင့် ရှိဇုအိုခရိုင်တို့တွင် တည်ရှိသည်။ ဖူဂျီတောင်တည်ရှိသဖြင့် မိုးရွာသွန်းမှု ရလဒ်ကို ခရိုင်အတွင်း ရရှိကာ နှစ်ပတ်လည် မိုးရေချိန်သည် ၈၁၈ မီလီမီတာခန့် ရရှိသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ ကုန်းမြေဧရိယာ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်နယ်မြေများ ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် ချိချိဘုတမခိုင်း၊ ဖုဂျိ - ဟခိုနဲ - အိဇုနှင့် မိနမိတောင်တန်းများသဘာဝဥယျာဉ်၊ ယဆွတ်ဂတခဲ - ချူးရှင်းခိုးဂန်းသဘာဝဥယျာဉ်၊ မိနမိတေ ယမနရှိခရိုင်၏ မြေဧရိယာ ၇၈ ရာခိုင်နှုန်းသည် သစ်တောများ ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် သစ်ပင်ထူထပ်မှုအများဆုံး ခရိုင်ဖြစ်သည်။ သီးနှံစိုက်ပျိုးရေးအတွက် မြေယာရှင်းလင်းမှုများကို ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်း၏ အနိမ့်ပိုင်းဒေသများတွင် အဓိကကန့်သတ်ထားသည်။ ===မြို့များ=== {{See also|ယမနရှိခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} ယမနရှိခရိုင်တွင် မြို့ ၁၃ ခု တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Chuo Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Chūō, Yamanashi|Chūō]] |中央市 |31.69 |30,835 |[[File:Chuo in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fuefuki, Yamanashi (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Fuefuki]] |笛吹市 |201.92 |69,463 |[[File:Fuefuki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fujiyoshida, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Fujiyoshida]] |富士吉田市 |121.74 |48,782 |[[File:Fujiyoshida in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Hokuto, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Hokuto, Yamanashi|Hokuto]] |北杜市 |602.48 |46,888 |[[File:Hokuto in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kai, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kai, Yamanashi|Kai]] |甲斐市 |71.95 |75,706 |[[File:Kai in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kofu, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kōfu]] (capital) |甲府市 |212.47 |187,985 |[[File:Kofu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Koshu, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kōshū, Yamanashi|Kōshū]] |甲州市 |264.11 |31,526 |[[File:Koshu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Minami-Alps, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Minami-Alps, Yamanashi|Minami-Alps]] |南アルプス市 |264.14 |71,618 |[[File:Minami-alps in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nirasaki, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Nirasaki, Yamanashi|Nirasaki]] |韮崎市 |143.69 |29,483 |[[File:Nirasaki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Otsuki, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsuki, Yamanashi|Ōtsuki]] |大月市 |280.25 |23,976 |[[File:Otsuki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Tsuru, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Tsuru, Yamanashi|Tsuru]] |都留市 |161.63 |30,311 |[[File:Tsuru in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Uenohara, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Uenohara]] |上野原市 |170.57 |23,158 |[[File:Uenohara in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Yamanashi, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Yamanashi, Yamanashi|Yamanashi]] |山梨市 |289.8 |34,738 |[[File:Yamanashi in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ခရိုင်အတွင်းရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများလည်း တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Doshi, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Dōshi]] |道志村 |79.57 |1,676 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Doshi in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fujikawa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Fujikawa, Yamanashi|Fujikawa]] |富士川町 |111.98 |15,125 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Fujikawa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fujikawaguchiko, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Fujikawaguchiko]] |富士河口湖町 |158.4 |26,540 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Town |[[File:Fujikawaguchiko in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|56x56px]] |- |[[File:Flag of Hayakawa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Hayakawa, Yamanashi|Hayakawa]] |早川町 |369.86 |994 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Hayakawa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Ichikawamisato, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Ichikawamisato]] |市川三郷町 |75.18 |15,799 |[[Nishiyatsushiro District, Yamanashi|Nishiyatsushiro District]] |Town |[[File:Ichikawamisato in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kosuge, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kosuge]] |小菅村 |52.78 |701 |[[Kitatsuru District, Yamanashi|Kitatsuru District]] |Village |[[File:Kosuge in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Minobu, Yananashi.svg|frameless|25x25px]] [[Minobu, Yamanashi|Minobu]] |身延町 |302 |11,674 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Minobu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nanbu, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Nanbu, Yamanashi|Nanbu]] |南部町 |200.63 |7,222 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Nanbu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Narusawa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Narusawa, Yamanashi|Narusawa]] |鳴沢村 |89.58 |3,152 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Narusawa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nishikatsura, Yamanashi (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Nishikatsura]] |西桂町 |15.22 |4,298 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Town |[[File:Nishikatsura in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Oshino, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Oshino, Yamanashi|Oshino]] |忍野村 |25.05 |9,710 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Oshino in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Showa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Shōwa, Yamanashi|Shōwa]] |昭和町 |9.08 |20,338 |[[Nakakoma District, Yamanashi|Nakakoma District]] |Town |[[File:Showa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Tabayama, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Tabayama]] |丹波山村 |101.3 |529 |[[Kitatsuru District, Yamanashi|Kitatsuru District]] |Village |[[File:Tabayama in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Yamanakako Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Yamanakako]] |山中湖村 |52.81 |5,826 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Yamanakako in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှု=== {{main|ယမနရှိခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 3u3fmpg4vb8sbuoras2f69ctwonvp9u 1046466 1046465 2026-08-04T14:25:28Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* စီးပွားရေး */ 1046466 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ယမနရှိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|山梨県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|山梨県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Yamanashi-ken}} | image_skyline = Lake Kawaguchiko Sakura Mount Fuji 3.JPG | image_caption = [[Lake Kawaguchi]], one of the [[Fuji Five Lakes]] in Yamanashi Prefecture, at the foot of [[Mount Fuji]] | image_flag = Flag of Yamanashi Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Symbol of Yamanashi Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 19 Yamanashi prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) ([[Tōkai region|Tōkai]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Kōfu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 27 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Kotaro Nagasaki]] (from February 2019) | area_total_km2 = 4,465.27 | area_water_percent = 1.3 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|32nd]] | elevation_max_m = 3778 | elevation_max_point = [[Mount Fuji]] | population_footnotes = | population_total = 787,592 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|41st]] | population_density_km2 = 176 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 3,715 billion<br />[[US$]] 27.4 billion (2022) | iso_code = JP-19 | website = {{URL|http://www.pref.yamanashi.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = Uguisu ([[Japanese bush warbler|bush warbler]]) | fish = | flower = Fujizakura ([[Prunus incisa|Fuji cherry]]) | tree = Kaede ([[Japanese maple]]) }} | population_blank1_title = Dialects | population_blank1 = Gun'nai・Koshu・[[Narada dialect|Narada]] | anthem = [[:ja:山梨県の歌|Yamanashi-ken no uta]] }} '''ယမနရှိခရိုင်''' (山梨県, Yamanashi-ken<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၇၈၇,၅၉၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၄၄၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Yamanashi-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 1044|page=1044}}; "Chūbu" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 126|page=126}}</ref> ယမနရှိခရိုင်သည် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[တိုကျိုမြို့]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခိုးဖုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်နှင့် ခရိုင်၏ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခိုင်းမြို့၊ မိနမိအရုပုဆုမြို့နှင့် ဖုအဲဖုခိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>[http://www.city.kofu.yamanashi.jp/contents/ 甲府市]; [http://www.city.kofu.yamanashi.jp/english/intro/intro.htm Introduction of Kofu City] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120327154242/http://www.city.kofu.yamanashi.jp/english/intro/intro.htm |date=2012-03-27 }}; retrieved 2011-07-13</ref> ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်ရှစ်ခုအနက်မှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ပင်မလူဦးရေသည် ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်းအလယ်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ထိုဒေသသည် အခအိရှိတောင်တန်းများဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းကို သဘာဝဥယျာဉ်နယ်မြေများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးတောင်တန်းများရှိရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအထဲတွင်ပါဝင်သည့် ဖူဂျီတောင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ကာ နိုင်ငံ၏ ပြယုဂ်သင်္ကေတလည်း ဖြစ်သည်။ ဖူဂျီတောင်သည် ယမနရှိခရိုင်နှင့် ရှိဇုအိုခခရိုင်တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ [[File:Mt.Fuji from misaka pass 4.jpg|thumb|360px|ယမနရှိခရိုင်၊ မိဆခတောင်တက်လမ်းမှ မြင်ရသည့် [[ဖူဂျီတောင်]]]] ==ပထဝီသွင်ပြင်== ယမနရှိခရိုင်၏ ဝန်းကျင်ပတ်လည်တွင် [[တိုကျိုမြို့]]၊ [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[နဂနိုခရိုင်]]တို့ ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသဖြစ်ပြီး မြင့်မားသည့် တောင်တန်းများသည် ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်းကို ဝန်းရံထားသည်။ [[ဖူဂျီတောင်]]နှင့် [[ဖူဂျီရေကန်ငါးကန်]]သည် ခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းနှင့် ရှိဇုအိုခရိုင်တို့တွင် တည်ရှိသည်။ ဖူဂျီတောင်တည်ရှိသဖြင့် မိုးရွာသွန်းမှု ရလဒ်ကို ခရိုင်အတွင်း ရရှိကာ နှစ်ပတ်လည် မိုးရေချိန်သည် ၈၁၈ မီလီမီတာခန့် ရရှိသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ ကုန်းမြေဧရိယာ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်နယ်မြေများ ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် ချိချိဘုတမခိုင်း၊ ဖုဂျိ - ဟခိုနဲ - အိဇုနှင့် မိနမိတောင်တန်းများသဘာဝဥယျာဉ်၊ ယဆွတ်ဂတခဲ - ချူးရှင်းခိုးဂန်းသဘာဝဥယျာဉ်၊ မိနမိတေ ယမနရှိခရိုင်၏ မြေဧရိယာ ၇၈ ရာခိုင်နှုန်းသည် သစ်တောများ ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် သစ်ပင်ထူထပ်မှုအများဆုံး ခရိုင်ဖြစ်သည်။ သီးနှံစိုက်ပျိုးရေးအတွက် မြေယာရှင်းလင်းမှုများကို ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်း၏ အနိမ့်ပိုင်းဒေသများတွင် အဓိကကန့်သတ်ထားသည်။ ===မြို့များ=== {{See also|ယမနရှိခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} ယမနရှိခရိုင်တွင် မြို့ ၁၃ ခု တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Chuo Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Chūō, Yamanashi|Chūō]] |中央市 |31.69 |30,835 |[[File:Chuo in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fuefuki, Yamanashi (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Fuefuki]] |笛吹市 |201.92 |69,463 |[[File:Fuefuki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fujiyoshida, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Fujiyoshida]] |富士吉田市 |121.74 |48,782 |[[File:Fujiyoshida in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Hokuto, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Hokuto, Yamanashi|Hokuto]] |北杜市 |602.48 |46,888 |[[File:Hokuto in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kai, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kai, Yamanashi|Kai]] |甲斐市 |71.95 |75,706 |[[File:Kai in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kofu, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kōfu]] (capital) |甲府市 |212.47 |187,985 |[[File:Kofu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Koshu, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kōshū, Yamanashi|Kōshū]] |甲州市 |264.11 |31,526 |[[File:Koshu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Minami-Alps, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Minami-Alps, Yamanashi|Minami-Alps]] |南アルプス市 |264.14 |71,618 |[[File:Minami-alps in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nirasaki, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Nirasaki, Yamanashi|Nirasaki]] |韮崎市 |143.69 |29,483 |[[File:Nirasaki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Otsuki, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsuki, Yamanashi|Ōtsuki]] |大月市 |280.25 |23,976 |[[File:Otsuki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Tsuru, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Tsuru, Yamanashi|Tsuru]] |都留市 |161.63 |30,311 |[[File:Tsuru in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Uenohara, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Uenohara]] |上野原市 |170.57 |23,158 |[[File:Uenohara in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Yamanashi, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Yamanashi, Yamanashi|Yamanashi]] |山梨市 |289.8 |34,738 |[[File:Yamanashi in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ခရိုင်အတွင်းရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများလည်း တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Doshi, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Dōshi]] |道志村 |79.57 |1,676 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Doshi in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fujikawa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Fujikawa, Yamanashi|Fujikawa]] |富士川町 |111.98 |15,125 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Fujikawa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fujikawaguchiko, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Fujikawaguchiko]] |富士河口湖町 |158.4 |26,540 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Town |[[File:Fujikawaguchiko in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|56x56px]] |- |[[File:Flag of Hayakawa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Hayakawa, Yamanashi|Hayakawa]] |早川町 |369.86 |994 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Hayakawa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Ichikawamisato, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Ichikawamisato]] |市川三郷町 |75.18 |15,799 |[[Nishiyatsushiro District, Yamanashi|Nishiyatsushiro District]] |Town |[[File:Ichikawamisato in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kosuge, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kosuge]] |小菅村 |52.78 |701 |[[Kitatsuru District, Yamanashi|Kitatsuru District]] |Village |[[File:Kosuge in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Minobu, Yananashi.svg|frameless|25x25px]] [[Minobu, Yamanashi|Minobu]] |身延町 |302 |11,674 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Minobu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nanbu, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Nanbu, Yamanashi|Nanbu]] |南部町 |200.63 |7,222 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Nanbu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Narusawa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Narusawa, Yamanashi|Narusawa]] |鳴沢村 |89.58 |3,152 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Narusawa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nishikatsura, Yamanashi (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Nishikatsura]] |西桂町 |15.22 |4,298 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Town |[[File:Nishikatsura in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Oshino, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Oshino, Yamanashi|Oshino]] |忍野村 |25.05 |9,710 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Oshino in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Showa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Shōwa, Yamanashi|Shōwa]] |昭和町 |9.08 |20,338 |[[Nakakoma District, Yamanashi|Nakakoma District]] |Town |[[File:Showa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Tabayama, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Tabayama]] |丹波山村 |101.3 |529 |[[Kitatsuru District, Yamanashi|Kitatsuru District]] |Village |[[File:Tabayama in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Yamanakako Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Yamanakako]] |山中湖村 |52.81 |5,826 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Yamanakako in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှု=== {{main|ယမနရှိခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons and category|Yamanashi prefecture}} {{Wikivoyage|Yamanashi}} * {{official|http://www.pref.yamanashi.jp/foreign/index.html}} (in [http://www.pref.yamanashi.jp/ Japanese]) *{{OSM relation|3578391}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] mdnn6qwspuzrec9aqc0vsa9r8m32gum 1046467 1046466 2026-08-04T14:25:48Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1046467 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ယမနရှိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|山梨県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|山梨県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Yamanashi-ken}} | image_skyline = Lake Kawaguchiko Sakura Mount Fuji 3.JPG | image_caption = [[Lake Kawaguchi]], one of the [[Fuji Five Lakes]] in Yamanashi Prefecture, at the foot of [[Mount Fuji]] | image_flag = Flag of Yamanashi Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Symbol of Yamanashi Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 19 Yamanashi prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) ([[Tōkai region|Tōkai]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Kōfu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 27 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Kotaro Nagasaki]] (from February 2019) | area_total_km2 = 4,465.27 | area_water_percent = 1.3 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|32nd]] | elevation_max_m = 3778 | elevation_max_point = [[Mount Fuji]] | population_footnotes = | population_total = 787,592 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|41st]] | population_density_km2 = 176 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 3,715 billion<br />[[US$]] 27.4 billion (2022) | iso_code = JP-19 | website = {{URL|http://www.pref.yamanashi.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = Uguisu ([[Japanese bush warbler|bush warbler]]) | fish = | flower = Fujizakura ([[Prunus incisa|Fuji cherry]]) | tree = Kaede ([[Japanese maple]]) }} | population_blank1_title = Dialects | population_blank1 = Gun'nai・Koshu・[[Narada dialect|Narada]] | anthem = [[:ja:山梨県の歌|Yamanashi-ken no uta]] }} '''ယမနရှိခရိုင်''' (山梨県, Yamanashi-ken<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၇၈၇,၅၉၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၄၄၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Yamanashi-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 1044|page=1044}}; "Chūbu" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 126|page=126}}</ref> ယမနရှိခရိုင်သည် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[တိုကျိုမြို့]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခိုးဖုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်နှင့် ခရိုင်၏ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခိုင်းမြို့၊ မိနမိအရုပုဆုမြို့နှင့် ဖုအဲဖုခိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>[http://www.city.kofu.yamanashi.jp/contents/ 甲府市]; [http://www.city.kofu.yamanashi.jp/english/intro/intro.htm Introduction of Kofu City] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120327154242/http://www.city.kofu.yamanashi.jp/english/intro/intro.htm |date=2012-03-27 }}; retrieved 2011-07-13</ref> ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်ရှစ်ခုအနက်မှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ပင်မလူဦးရေသည် ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်းအလယ်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ထိုဒေသသည် အခအိရှိတောင်တန်းများဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းကို သဘာဝဥယျာဉ်နယ်မြေများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးတောင်တန်းများရှိရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအထဲတွင်ပါဝင်သည့် ဖူဂျီတောင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ကာ နိုင်ငံ၏ ပြယုဂ်သင်္ကေတလည်း ဖြစ်သည်။ ဖူဂျီတောင်သည် ယမနရှိခရိုင်နှင့် ရှိဇုအိုခခရိုင်တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ [[File:Mt.Fuji from misaka pass 4.jpg|thumb|360px|ယမနရှိခရိုင်၊ မိဆခတောင်တက်လမ်းမှ မြင်ရသည့် [[ဖူဂျီတောင်]]]] ==ပထဝီသွင်ပြင်== ယမနရှိခရိုင်၏ ဝန်းကျင်ပတ်လည်တွင် [[တိုကျိုမြို့]]၊ [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[နဂနိုခရိုင်]]တို့ ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသဖြစ်ပြီး မြင့်မားသည့် တောင်တန်းများသည် ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်းကို ဝန်းရံထားသည်။ [[ဖူဂျီတောင်]]နှင့် [[ဖူဂျီရေကန်ငါးကန်]]သည် ခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းနှင့် ရှိဇုအိုခရိုင်တို့တွင် တည်ရှိသည်။ ဖူဂျီတောင်တည်ရှိသဖြင့် မိုးရွာသွန်းမှု ရလဒ်ကို ခရိုင်အတွင်း ရရှိကာ နှစ်ပတ်လည် မိုးရေချိန်သည် ၈၁၈ မီလီမီတာခန့် ရရှိသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ ကုန်းမြေဧရိယာ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်နယ်မြေများ ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် ချိချိဘုတမခိုင်း၊ ဖုဂျိ - ဟခိုနဲ - အိဇုနှင့် မိနမိတောင်တန်းများသဘာဝဥယျာဉ်၊ ယဆွတ်ဂတခဲ - ချူးရှင်းခိုးဂန်းသဘာဝဥယျာဉ်၊ မိနမိတေ ယမနရှိခရိုင်၏ မြေဧရိယာ ၇၈ ရာခိုင်နှုန်းသည် သစ်တောများ ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် သစ်ပင်ထူထပ်မှုအများဆုံး ခရိုင်ဖြစ်သည်။ သီးနှံစိုက်ပျိုးရေးအတွက် မြေယာရှင်းလင်းမှုများကို ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်း၏ အနိမ့်ပိုင်းဒေသများတွင် အဓိကကန့်သတ်ထားသည်။ ===မြို့များ=== {{See also|ယမနရှိခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} ယမနရှိခရိုင်တွင် မြို့ ၁၃ ခု တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Chuo Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Chūō, Yamanashi|Chūō]] |中央市 |31.69 |30,835 |[[File:Chuo in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fuefuki, Yamanashi (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Fuefuki]] |笛吹市 |201.92 |69,463 |[[File:Fuefuki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fujiyoshida, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Fujiyoshida]] |富士吉田市 |121.74 |48,782 |[[File:Fujiyoshida in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Hokuto, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Hokuto, Yamanashi|Hokuto]] |北杜市 |602.48 |46,888 |[[File:Hokuto in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kai, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kai, Yamanashi|Kai]] |甲斐市 |71.95 |75,706 |[[File:Kai in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kofu, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kōfu]] (capital) |甲府市 |212.47 |187,985 |[[File:Kofu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Koshu, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kōshū, Yamanashi|Kōshū]] |甲州市 |264.11 |31,526 |[[File:Koshu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Minami-Alps, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Minami-Alps, Yamanashi|Minami-Alps]] |南アルプス市 |264.14 |71,618 |[[File:Minami-alps in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nirasaki, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Nirasaki, Yamanashi|Nirasaki]] |韮崎市 |143.69 |29,483 |[[File:Nirasaki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Otsuki, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsuki, Yamanashi|Ōtsuki]] |大月市 |280.25 |23,976 |[[File:Otsuki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Tsuru, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Tsuru, Yamanashi|Tsuru]] |都留市 |161.63 |30,311 |[[File:Tsuru in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Uenohara, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Uenohara]] |上野原市 |170.57 |23,158 |[[File:Uenohara in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Yamanashi, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Yamanashi, Yamanashi|Yamanashi]] |山梨市 |289.8 |34,738 |[[File:Yamanashi in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ခရိုင်အတွင်းရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများလည်း တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Doshi, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Dōshi]] |道志村 |79.57 |1,676 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Doshi in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fujikawa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Fujikawa, Yamanashi|Fujikawa]] |富士川町 |111.98 |15,125 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Fujikawa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fujikawaguchiko, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Fujikawaguchiko]] |富士河口湖町 |158.4 |26,540 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Town |[[File:Fujikawaguchiko in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|56x56px]] |- |[[File:Flag of Hayakawa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Hayakawa, Yamanashi|Hayakawa]] |早川町 |369.86 |994 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Hayakawa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Ichikawamisato, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Ichikawamisato]] |市川三郷町 |75.18 |15,799 |[[Nishiyatsushiro District, Yamanashi|Nishiyatsushiro District]] |Town |[[File:Ichikawamisato in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kosuge, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kosuge]] |小菅村 |52.78 |701 |[[Kitatsuru District, Yamanashi|Kitatsuru District]] |Village |[[File:Kosuge in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Minobu, Yananashi.svg|frameless|25x25px]] [[Minobu, Yamanashi|Minobu]] |身延町 |302 |11,674 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Minobu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nanbu, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Nanbu, Yamanashi|Nanbu]] |南部町 |200.63 |7,222 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Nanbu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Narusawa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Narusawa, Yamanashi|Narusawa]] |鳴沢村 |89.58 |3,152 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Narusawa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nishikatsura, Yamanashi (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Nishikatsura]] |西桂町 |15.22 |4,298 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Town |[[File:Nishikatsura in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Oshino, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Oshino, Yamanashi|Oshino]] |忍野村 |25.05 |9,710 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Oshino in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Showa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Shōwa, Yamanashi|Shōwa]] |昭和町 |9.08 |20,338 |[[Nakakoma District, Yamanashi|Nakakoma District]] |Town |[[File:Showa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Tabayama, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Tabayama]] |丹波山村 |101.3 |529 |[[Kitatsuru District, Yamanashi|Kitatsuru District]] |Village |[[File:Tabayama in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Yamanakako Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Yamanakako]] |山中湖村 |52.81 |5,826 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Yamanakako in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှု=== {{main|ယမနရှိခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons and category|Yamanashi prefecture}} {{Wikivoyage|Yamanashi}} * {{official|http://www.pref.yamanashi.jp/foreign/index.html}} (in [http://www.pref.yamanashi.jp/ Japanese]) ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] ctn0y8omj3objobpmoz0yfihp15eini 1046548 1046467 2026-08-05T06:53:49Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* စီးပွားရေး */ 1046548 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ယမနရှိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|山梨県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|山梨県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Yamanashi-ken}} | image_skyline = Lake Kawaguchiko Sakura Mount Fuji 3.JPG | image_caption = [[Lake Kawaguchi]], one of the [[Fuji Five Lakes]] in Yamanashi Prefecture, at the foot of [[Mount Fuji]] | image_flag = Flag of Yamanashi Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Symbol of Yamanashi Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 19 Yamanashi prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) ([[Tōkai region|Tōkai]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Kōfu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 27 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Kotaro Nagasaki]] (from February 2019) | area_total_km2 = 4,465.27 | area_water_percent = 1.3 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|32nd]] | elevation_max_m = 3778 | elevation_max_point = [[Mount Fuji]] | population_footnotes = | population_total = 787,592 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|41st]] | population_density_km2 = 176 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 3,715 billion<br />[[US$]] 27.4 billion (2022) | iso_code = JP-19 | website = {{URL|http://www.pref.yamanashi.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = Uguisu ([[Japanese bush warbler|bush warbler]]) | fish = | flower = Fujizakura ([[Prunus incisa|Fuji cherry]]) | tree = Kaede ([[Japanese maple]]) }} | population_blank1_title = Dialects | population_blank1 = Gun'nai・Koshu・[[Narada dialect|Narada]] | anthem = [[:ja:山梨県の歌|Yamanashi-ken no uta]] }} '''ယမနရှိခရိုင်''' (山梨県, Yamanashi-ken<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၇၈၇,၅၉၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၄၄၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Yamanashi-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 1044|page=1044}}; "Chūbu" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 126|page=126}}</ref> ယမနရှိခရိုင်သည် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[တိုကျိုမြို့]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခိုးဖုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်နှင့် ခရိုင်၏ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခိုင်းမြို့၊ မိနမိအရုပုဆုမြို့နှင့် ဖုအဲဖုခိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>[http://www.city.kofu.yamanashi.jp/contents/ 甲府市]; [http://www.city.kofu.yamanashi.jp/english/intro/intro.htm Introduction of Kofu City] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120327154242/http://www.city.kofu.yamanashi.jp/english/intro/intro.htm |date=2012-03-27 }}; retrieved 2011-07-13</ref> ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်ရှစ်ခုအနက်မှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ပင်မလူဦးရေသည် ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်းအလယ်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ထိုဒေသသည် အခအိရှိတောင်တန်းများဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းကို သဘာဝဥယျာဉ်နယ်မြေများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးတောင်တန်းများရှိရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအထဲတွင်ပါဝင်သည့် ဖူဂျီတောင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ကာ နိုင်ငံ၏ ပြယုဂ်သင်္ကေတလည်း ဖြစ်သည်။ ဖူဂျီတောင်သည် ယမနရှိခရိုင်နှင့် ရှိဇုအိုခခရိုင်တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ [[File:Mt.Fuji from misaka pass 4.jpg|thumb|360px|ယမနရှိခရိုင်၊ မိဆခတောင်တက်လမ်းမှ မြင်ရသည့် [[ဖူဂျီတောင်]]]] ==ပထဝီသွင်ပြင်== ယမနရှိခရိုင်၏ ဝန်းကျင်ပတ်လည်တွင် [[တိုကျိုမြို့]]၊ [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[နဂနိုခရိုင်]]တို့ ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသဖြစ်ပြီး မြင့်မားသည့် တောင်တန်းများသည် ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်းကို ဝန်းရံထားသည်။ [[ဖူဂျီတောင်]]နှင့် [[ဖူဂျီရေကန်ငါးကန်]]သည် ခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းနှင့် ရှိဇုအိုခရိုင်တို့တွင် တည်ရှိသည်။ ဖူဂျီတောင်တည်ရှိသဖြင့် မိုးရွာသွန်းမှု ရလဒ်ကို ခရိုင်အတွင်း ရရှိကာ နှစ်ပတ်လည် မိုးရေချိန်သည် ၈၁၈ မီလီမီတာခန့် ရရှိသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ ကုန်းမြေဧရိယာ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်နယ်မြေများ ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် ချိချိဘုတမခိုင်း၊ ဖုဂျိ - ဟခိုနဲ - အိဇုနှင့် မိနမိတောင်တန်းများသဘာဝဥယျာဉ်၊ ယဆွတ်ဂတခဲ - ချူးရှင်းခိုးဂန်းသဘာဝဥယျာဉ်၊ မိနမိတေ ယမနရှိခရိုင်၏ မြေဧရိယာ ၇၈ ရာခိုင်နှုန်းသည် သစ်တောများ ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် သစ်ပင်ထူထပ်မှုအများဆုံး ခရိုင်ဖြစ်သည်။ သီးနှံစိုက်ပျိုးရေးအတွက် မြေယာရှင်းလင်းမှုများကို ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်း၏ အနိမ့်ပိုင်းဒေသများတွင် အဓိကကန့်သတ်ထားသည်။ ===မြို့များ=== {{See also|ယမနရှိခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} ယမနရှိခရိုင်တွင် မြို့ ၁၃ ခု တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Chuo Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Chūō, Yamanashi|Chūō]] |中央市 |31.69 |30,835 |[[File:Chuo in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fuefuki, Yamanashi (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Fuefuki]] |笛吹市 |201.92 |69,463 |[[File:Fuefuki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fujiyoshida, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Fujiyoshida]] |富士吉田市 |121.74 |48,782 |[[File:Fujiyoshida in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Hokuto, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Hokuto, Yamanashi|Hokuto]] |北杜市 |602.48 |46,888 |[[File:Hokuto in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kai, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kai, Yamanashi|Kai]] |甲斐市 |71.95 |75,706 |[[File:Kai in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kofu, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kōfu]] (capital) |甲府市 |212.47 |187,985 |[[File:Kofu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Koshu, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kōshū, Yamanashi|Kōshū]] |甲州市 |264.11 |31,526 |[[File:Koshu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Minami-Alps, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Minami-Alps, Yamanashi|Minami-Alps]] |南アルプス市 |264.14 |71,618 |[[File:Minami-alps in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nirasaki, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Nirasaki, Yamanashi|Nirasaki]] |韮崎市 |143.69 |29,483 |[[File:Nirasaki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Otsuki, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsuki, Yamanashi|Ōtsuki]] |大月市 |280.25 |23,976 |[[File:Otsuki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Tsuru, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Tsuru, Yamanashi|Tsuru]] |都留市 |161.63 |30,311 |[[File:Tsuru in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Uenohara, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Uenohara]] |上野原市 |170.57 |23,158 |[[File:Uenohara in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Yamanashi, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Yamanashi, Yamanashi|Yamanashi]] |山梨市 |289.8 |34,738 |[[File:Yamanashi in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ခရိုင်အတွင်းရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများလည်း တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Doshi, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Dōshi]] |道志村 |79.57 |1,676 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Doshi in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fujikawa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Fujikawa, Yamanashi|Fujikawa]] |富士川町 |111.98 |15,125 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Fujikawa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fujikawaguchiko, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Fujikawaguchiko]] |富士河口湖町 |158.4 |26,540 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Town |[[File:Fujikawaguchiko in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|56x56px]] |- |[[File:Flag of Hayakawa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Hayakawa, Yamanashi|Hayakawa]] |早川町 |369.86 |994 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Hayakawa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Ichikawamisato, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Ichikawamisato]] |市川三郷町 |75.18 |15,799 |[[Nishiyatsushiro District, Yamanashi|Nishiyatsushiro District]] |Town |[[File:Ichikawamisato in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kosuge, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kosuge]] |小菅村 |52.78 |701 |[[Kitatsuru District, Yamanashi|Kitatsuru District]] |Village |[[File:Kosuge in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Minobu, Yananashi.svg|frameless|25x25px]] [[Minobu, Yamanashi|Minobu]] |身延町 |302 |11,674 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Minobu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nanbu, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Nanbu, Yamanashi|Nanbu]] |南部町 |200.63 |7,222 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Nanbu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Narusawa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Narusawa, Yamanashi|Narusawa]] |鳴沢村 |89.58 |3,152 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Narusawa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nishikatsura, Yamanashi (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Nishikatsura]] |西桂町 |15.22 |4,298 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Town |[[File:Nishikatsura in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Oshino, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Oshino, Yamanashi|Oshino]] |忍野村 |25.05 |9,710 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Oshino in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Showa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Shōwa, Yamanashi|Shōwa]] |昭和町 |9.08 |20,338 |[[Nakakoma District, Yamanashi|Nakakoma District]] |Town |[[File:Showa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Tabayama, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Tabayama]] |丹波山村 |101.3 |529 |[[Kitatsuru District, Yamanashi|Kitatsuru District]] |Village |[[File:Tabayama in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Yamanakako Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Yamanakako]] |山中湖村 |52.81 |5,826 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Yamanakako in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှု=== {{main|ယမနရှိခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ခိုးဖုမြို့နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ကြီးမားသည့် စက်မှုလုပ်ငန်းများ တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် လက်ဝတ်ရတနာ၊ စက်ရုပ်လုပ်ငန်းတို့လည်း ပါဝင်သည်။ စက်မှုလုပ်ငန်းသုံးအလိုအလျောက်စနစ်များကို ထုတ်လုပ်သည့် FANUC သည်လည်း ခရိုင်တောင်ဘက်ရှိ အိုရှိနိုမြို့တွင် ရုံးစိုက်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.fanuc.eu/en/about-us/history |title=FANUC History |publisher=FANUC Europe Corporation |access-date=March 19, 2014 |archive-date=March 16, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150316050904/http://www.fanuc.eu/en/about-us/history |url-status=dead }}</ref> ခရိုင်တွင် များစွာသော သစ်သီးခြံများနှင့် စပျစ်ခြံများ တည်ရှိသည်။ ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်၏ အဓိကသစ်သီးထွက်ရှိရာဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပြည်တွင်းထုတ် ထိပ်တန်း စပျစ်သီး၊ မက်မွန်သီးနှင့် တရုတ်ဆီးသီးတို့သည် ယမနရှိခရိုင်မှ ထွက်သည်။ ထို့အပြင် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ သတ္ထုဓာတ်ပါင်သည့် ရေသန့်ဘူး ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် ယမနရှိခရိုင်မှ ထွက်ရှိသည်။ အကြောင်းရင်းမှာ ခရိုင်တွင် တောင်ပိုင်းတောင်တန်းများ၊ ဖူဂျီတောင်နှင့် မိဆွတိုးဂဲဧရိယာ စသည်တို့ ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons and category|Yamanashi prefecture}} {{Wikivoyage|Yamanashi}} * {{official|http://www.pref.yamanashi.jp/foreign/index.html}} (in [http://www.pref.yamanashi.jp/ Japanese]) ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] iy54bb3lroalkg07x6fs61h9u0400ma 1046549 1046548 2026-08-05T06:56:27Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1046549 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ယမနရှိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|山梨県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|山梨県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Yamanashi-ken}} | image_skyline = Lake Kawaguchiko Sakura Mount Fuji 3.JPG | image_caption = [[Lake Kawaguchi]], one of the [[Fuji Five Lakes]] in Yamanashi Prefecture, at the foot of [[Mount Fuji]] | image_flag = Flag of Yamanashi Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Symbol of Yamanashi Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 19 Yamanashi prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) ([[Tōkai region|Tōkai]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Kōfu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 27 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Kotaro Nagasaki]] (from February 2019) | area_total_km2 = 4,465.27 | area_water_percent = 1.3 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|32nd]] | elevation_max_m = 3778 | elevation_max_point = [[Mount Fuji]] | population_footnotes = | population_total = 787,592 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|41st]] | population_density_km2 = 176 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 3,715 billion<br />[[US$]] 27.4 billion (2022) | iso_code = JP-19 | website = {{URL|http://www.pref.yamanashi.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = Uguisu ([[Japanese bush warbler|bush warbler]]) | fish = | flower = Fujizakura ([[Prunus incisa|Fuji cherry]]) | tree = Kaede ([[Japanese maple]]) }} | population_blank1_title = Dialects | population_blank1 = Gun'nai・Koshu・[[Narada dialect|Narada]] | anthem = [[:ja:山梨県の歌|Yamanashi-ken no uta]] }} '''ယမနရှိခရိုင်''' (山梨県, Yamanashi-ken<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၇၈၇,၅၉၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၄၄၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Yamanashi-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 1044|page=1044}}; "Chūbu" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 126|page=126}}</ref> ယမနရှိခရိုင်သည် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[တိုကျိုမြို့]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခိုးဖုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်နှင့် ခရိုင်၏ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခိုင်းမြို့၊ မိနမိအရုပုဆုမြို့နှင့် ဖုအဲဖုခိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>[http://www.city.kofu.yamanashi.jp/contents/ 甲府市]; [http://www.city.kofu.yamanashi.jp/english/intro/intro.htm Introduction of Kofu City] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120327154242/http://www.city.kofu.yamanashi.jp/english/intro/intro.htm |date=2012-03-27 }}; retrieved 2011-07-13</ref> ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်ရှစ်ခုအနက်မှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ပင်မလူဦးရေသည် ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်းအလယ်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ထိုဒေသသည် အခအိရှိတောင်တန်းများဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းကို သဘာဝဥယျာဉ်နယ်မြေများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးတောင်တန်းများရှိရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအထဲတွင်ပါဝင်သည့် ဖူဂျီတောင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ကာ နိုင်ငံ၏ ပြယုဂ်သင်္ကေတလည်း ဖြစ်သည်။ ဖူဂျီတောင်သည် ယမနရှိခရိုင်နှင့် ရှိဇုအိုခခရိုင်တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ [[File:Mt.Fuji from misaka pass 4.jpg|thumb|360px|ယမနရှိခရိုင်၊ မိဆခတောင်တက်လမ်းမှ မြင်ရသည့် [[ဖူဂျီတောင်]]]] ==ပထဝီသွင်ပြင်== ယမနရှိခရိုင်၏ ဝန်းကျင်ပတ်လည်တွင် [[တိုကျိုမြို့]]၊ [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[နဂနိုခရိုင်]]တို့ ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသဖြစ်ပြီး မြင့်မားသည့် တောင်တန်းများသည် ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်းကို ဝန်းရံထားသည်။ [[ဖူဂျီတောင်]]နှင့် [[ဖူဂျီရေကန်ငါးကန်]]သည် ခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းနှင့် ရှိဇုအိုခရိုင်တို့တွင် တည်ရှိသည်။ ဖူဂျီတောင်တည်ရှိသဖြင့် မိုးရွာသွန်းမှု ရလဒ်ကို ခရိုင်အတွင်း ရရှိကာ နှစ်ပတ်လည် မိုးရေချိန်သည် ၈၁၈ မီလီမီတာခန့် ရရှိသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ ကုန်းမြေဧရိယာ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်နယ်မြေများ ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် ချိချိဘုတမခိုင်း၊ ဖုဂျိ - ဟခိုနဲ - အိဇုနှင့် မိနမိတောင်တန်းများသဘာဝဥယျာဉ်၊ ယဆွတ်ဂတခဲ - ချူးရှင်းခိုးဂန်းသဘာဝဥယျာဉ်၊ မိနမိတေ ယမနရှိခရိုင်၏ မြေဧရိယာ ၇၈ ရာခိုင်နှုန်းသည် သစ်တောများ ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် သစ်ပင်ထူထပ်မှုအများဆုံး ခရိုင်ဖြစ်သည်။ သီးနှံစိုက်ပျိုးရေးအတွက် မြေယာရှင်းလင်းမှုများကို ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်း၏ အနိမ့်ပိုင်းဒေသများတွင် အဓိကကန့်သတ်ထားသည်။ ===မြို့များ=== {{See also|ယမနရှိခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} ယမနရှိခရိုင်တွင် မြို့ ၁၃ ခု တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Chuo Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Chūō, Yamanashi|Chūō]] |中央市 |31.69 |30,835 |[[File:Chuo in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fuefuki, Yamanashi (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Fuefuki]] |笛吹市 |201.92 |69,463 |[[File:Fuefuki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fujiyoshida, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Fujiyoshida]] |富士吉田市 |121.74 |48,782 |[[File:Fujiyoshida in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Hokuto, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Hokuto, Yamanashi|Hokuto]] |北杜市 |602.48 |46,888 |[[File:Hokuto in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kai, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kai, Yamanashi|Kai]] |甲斐市 |71.95 |75,706 |[[File:Kai in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kofu, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kōfu]] (capital) |甲府市 |212.47 |187,985 |[[File:Kofu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Koshu, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kōshū, Yamanashi|Kōshū]] |甲州市 |264.11 |31,526 |[[File:Koshu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Minami-Alps, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Minami-Alps, Yamanashi|Minami-Alps]] |南アルプス市 |264.14 |71,618 |[[File:Minami-alps in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nirasaki, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Nirasaki, Yamanashi|Nirasaki]] |韮崎市 |143.69 |29,483 |[[File:Nirasaki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Otsuki, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsuki, Yamanashi|Ōtsuki]] |大月市 |280.25 |23,976 |[[File:Otsuki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Tsuru, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Tsuru, Yamanashi|Tsuru]] |都留市 |161.63 |30,311 |[[File:Tsuru in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Uenohara, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Uenohara]] |上野原市 |170.57 |23,158 |[[File:Uenohara in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Yamanashi, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Yamanashi, Yamanashi|Yamanashi]] |山梨市 |289.8 |34,738 |[[File:Yamanashi in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ခရိုင်အတွင်းရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများလည်း တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Doshi, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Dōshi]] |道志村 |79.57 |1,676 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Doshi in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fujikawa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Fujikawa, Yamanashi|Fujikawa]] |富士川町 |111.98 |15,125 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Fujikawa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fujikawaguchiko, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Fujikawaguchiko]] |富士河口湖町 |158.4 |26,540 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Town |[[File:Fujikawaguchiko in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|56x56px]] |- |[[File:Flag of Hayakawa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Hayakawa, Yamanashi|Hayakawa]] |早川町 |369.86 |994 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Hayakawa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Ichikawamisato, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Ichikawamisato]] |市川三郷町 |75.18 |15,799 |[[Nishiyatsushiro District, Yamanashi|Nishiyatsushiro District]] |Town |[[File:Ichikawamisato in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kosuge, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kosuge]] |小菅村 |52.78 |701 |[[Kitatsuru District, Yamanashi|Kitatsuru District]] |Village |[[File:Kosuge in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Minobu, Yananashi.svg|frameless|25x25px]] [[Minobu, Yamanashi|Minobu]] |身延町 |302 |11,674 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Minobu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nanbu, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Nanbu, Yamanashi|Nanbu]] |南部町 |200.63 |7,222 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Nanbu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Narusawa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Narusawa, Yamanashi|Narusawa]] |鳴沢村 |89.58 |3,152 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Narusawa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nishikatsura, Yamanashi (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Nishikatsura]] |西桂町 |15.22 |4,298 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Town |[[File:Nishikatsura in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Oshino, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Oshino, Yamanashi|Oshino]] |忍野村 |25.05 |9,710 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Oshino in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Showa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Shōwa, Yamanashi|Shōwa]] |昭和町 |9.08 |20,338 |[[Nakakoma District, Yamanashi|Nakakoma District]] |Town |[[File:Showa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Tabayama, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Tabayama]] |丹波山村 |101.3 |529 |[[Kitatsuru District, Yamanashi|Kitatsuru District]] |Village |[[File:Tabayama in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Yamanakako Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Yamanakako]] |山中湖村 |52.81 |5,826 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Yamanakako in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှု=== {{main|ယမနရှိခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ခိုးဖုမြို့နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ကြီးမားသည့် စက်မှုလုပ်ငန်းများ တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် လက်ဝတ်ရတနာ၊ စက်ရုပ်လုပ်ငန်းတို့လည်း ပါဝင်သည်။ စက်မှုလုပ်ငန်းသုံးအလိုအလျောက်စနစ်များကို ထုတ်လုပ်သည့် FANUC သည်လည်း ခရိုင်တောင်ဘက်ရှိ အိုရှိနိုမြို့တွင် ရုံးစိုက်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.fanuc.eu/en/about-us/history |title=FANUC History |publisher=FANUC Europe Corporation |access-date=March 19, 2014 |archive-date=March 16, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150316050904/http://www.fanuc.eu/en/about-us/history |url-status=dead }}</ref> ခရိုင်တွင် များစွာသော သစ်သီးခြံများနှင့် စပျစ်ခြံများ တည်ရှိသည်။ ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်၏ အဓိကသစ်သီးထွက်ရှိရာဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပြည်တွင်းထုတ် ထိပ်တန်း စပျစ်သီး၊ မက်မွန်သီးနှင့် တရုတ်ဆီးသီးတို့သည် ယမနရှိခရိုင်မှ ထွက်သည်။ ထို့အပြင် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ သတ္ထုဓာတ်ပါင်သည့် ရေသန့်ဘူး ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် ယမနရှိခရိုင်မှ ထွက်ရှိသည်။ အကြောင်းရင်းမှာ ခရိုင်တွင် တောင်ပိုင်းတောင်တန်းများ၊ ဖူဂျီတောင်နှင့် မိဆွတိုးဂဲဧရိယာ စသည်တို့ ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။ ==လူဦးရေ== [[File:Yamanashi prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|ယမနရှိခရိုင်၏ လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|19=1920|20=583,453|21=1925|22=600,675|23=1930|24=631,042|25=1935|26=646,727|27=1940|28=663,026|29=1945|30=839,057|31=1950|32=811,369|33=1955|34=807,044|35=1960|36=782,062|37=1965|38=763,194|39=1970|40=762,029|41=1975|42=783,050|43=1980|44=804,256|45=1985|46=832,832|47=1990|48=852,966|49=1995|50=881,996|51=2000|52=888,172|53=2005|54=884,515|55=2010|56=863,075|57=2015|58=834,930|59=2020|60=809,974|percentages=pagr|source=Censuses<ref>{{Cite web|url=https://www.stat.go.jp/english/index.html|title=Statistics Bureau Home Page|website=www.stat.go.jp}}</ref>}} ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေစာရင်းအချက်အလက်အရ ၁၉၅၀ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၀ အထိနှင့် ၂၁ ရာစုကာလတို့တွင် လူဦးရေသည် ကျဆင်းလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်၏ လူဦးရေသည် အကြမ်းဖျင်း ၈၉၀,၀၀၀ ဦးဖြင့် တစ်သန်းနီးပါးဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons and category|Yamanashi prefecture}} {{Wikivoyage|Yamanashi}} * {{official|http://www.pref.yamanashi.jp/foreign/index.html}} (in [http://www.pref.yamanashi.jp/ Japanese]) ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] qg8quc0ilgmbu85wlosea7hqvyv5eb0 1046550 1046549 2026-08-05T06:56:57Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1046550 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ယမနရှိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|山梨県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|山梨県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Yamanashi-ken}} | image_skyline = Lake Kawaguchiko Sakura Mount Fuji 3.JPG | image_caption = [[Lake Kawaguchi]], one of the [[Fuji Five Lakes]] in Yamanashi Prefecture, at the foot of [[Mount Fuji]] | image_flag = Flag of Yamanashi Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Symbol of Yamanashi Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 19 Yamanashi prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) ([[Tōkai region|Tōkai]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Kōfu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 27 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Kotaro Nagasaki]] (from February 2019) | area_total_km2 = 4,465.27 | area_water_percent = 1.3 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|32nd]] | elevation_max_m = 3778 | elevation_max_point = [[Mount Fuji]] | population_footnotes = | population_total = 787,592 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|41st]] | population_density_km2 = 176 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 3,715 billion<br />[[US$]] 27.4 billion (2022) | iso_code = JP-19 | website = {{URL|http://www.pref.yamanashi.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = Uguisu ([[Japanese bush warbler|bush warbler]]) | fish = | flower = Fujizakura ([[Prunus incisa|Fuji cherry]]) | tree = Kaede ([[Japanese maple]]) }} | population_blank1_title = Dialects | population_blank1 = Gun'nai・Koshu・[[Narada dialect|Narada]] | anthem = [[:ja:山梨県の歌|Yamanashi-ken no uta]] }} '''ယမနရှိခရိုင်''' (山梨県, Yamanashi-ken<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၇၈၇,၅၉၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၄၄၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Yamanashi-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 1044|page=1044}}; "Chūbu" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 126|page=126}}</ref> ယမနရှိခရိုင်သည် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[တိုကျိုမြို့]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခိုးဖုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်နှင့် ခရိုင်၏ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခိုင်းမြို့၊ မိနမိအရုပုဆုမြို့နှင့် ဖုအဲဖုခိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>[http://www.city.kofu.yamanashi.jp/contents/ 甲府市]; [http://www.city.kofu.yamanashi.jp/english/intro/intro.htm Introduction of Kofu City] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120327154242/http://www.city.kofu.yamanashi.jp/english/intro/intro.htm |date=2012-03-27 }}; retrieved 2011-07-13</ref> ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်ရှစ်ခုအနက်မှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ပင်မလူဦးရေသည် ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်းအလယ်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ထိုဒေသသည် အခအိရှိတောင်တန်းများဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းကို သဘာဝဥယျာဉ်နယ်မြေများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးတောင်တန်းများရှိရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအထဲတွင်ပါဝင်သည့် ဖူဂျီတောင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ကာ နိုင်ငံ၏ ပြယုဂ်သင်္ကေတလည်း ဖြစ်သည်။ ဖူဂျီတောင်သည် ယမနရှိခရိုင်နှင့် ရှိဇုအိုခခရိုင်တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ [[File:Mt.Fuji from misaka pass 4.jpg|thumb|360px|ယမနရှိခရိုင်၊ မိဆခတောင်တက်လမ်းမှ မြင်ရသည့် [[ဖူဂျီတောင်]]]] ==ပထဝီသွင်ပြင်== ယမနရှိခရိုင်၏ ဝန်းကျင်ပတ်လည်တွင် [[တိုကျိုမြို့]]၊ [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[နဂနိုခရိုင်]]တို့ ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသဖြစ်ပြီး မြင့်မားသည့် တောင်တန်းများသည် ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်းကို ဝန်းရံထားသည်။ [[ဖူဂျီတောင်]]နှင့် [[ဖူဂျီရေကန်ငါးကန်]]သည် ခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းနှင့် ရှိဇုအိုခရိုင်တို့တွင် တည်ရှိသည်။ ဖူဂျီတောင်တည်ရှိသဖြင့် မိုးရွာသွန်းမှု ရလဒ်ကို ခရိုင်အတွင်း ရရှိကာ နှစ်ပတ်လည် မိုးရေချိန်သည် ၈၁၈ မီလီမီတာခန့် ရရှိသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ ကုန်းမြေဧရိယာ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်နယ်မြေများ ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် ချိချိဘုတမခိုင်း၊ ဖုဂျိ - ဟခိုနဲ - အိဇုနှင့် မိနမိတောင်တန်းများသဘာဝဥယျာဉ်၊ ယဆွတ်ဂတခဲ - ချူးရှင်းခိုးဂန်းသဘာဝဥယျာဉ်၊ မိနမိတေ ယမနရှိခရိုင်၏ မြေဧရိယာ ၇၈ ရာခိုင်နှုန်းသည် သစ်တောများ ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် သစ်ပင်ထူထပ်မှုအများဆုံး ခရိုင်ဖြစ်သည်။ သီးနှံစိုက်ပျိုးရေးအတွက် မြေယာရှင်းလင်းမှုများကို ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်း၏ အနိမ့်ပိုင်းဒေသများတွင် အဓိကကန့်သတ်ထားသည်။ ===မြို့များ=== {{See also|ယမနရှိခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} ယမနရှိခရိုင်တွင် မြို့ ၁၃ ခု တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Chuo Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Chūō, Yamanashi|Chūō]] |中央市 |31.69 |30,835 |[[File:Chuo in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fuefuki, Yamanashi (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Fuefuki]] |笛吹市 |201.92 |69,463 |[[File:Fuefuki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fujiyoshida, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Fujiyoshida]] |富士吉田市 |121.74 |48,782 |[[File:Fujiyoshida in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Hokuto, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Hokuto, Yamanashi|Hokuto]] |北杜市 |602.48 |46,888 |[[File:Hokuto in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kai, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kai, Yamanashi|Kai]] |甲斐市 |71.95 |75,706 |[[File:Kai in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kofu, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kōfu]] (capital) |甲府市 |212.47 |187,985 |[[File:Kofu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Koshu, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kōshū, Yamanashi|Kōshū]] |甲州市 |264.11 |31,526 |[[File:Koshu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Minami-Alps, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Minami-Alps, Yamanashi|Minami-Alps]] |南アルプス市 |264.14 |71,618 |[[File:Minami-alps in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nirasaki, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Nirasaki, Yamanashi|Nirasaki]] |韮崎市 |143.69 |29,483 |[[File:Nirasaki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Otsuki, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsuki, Yamanashi|Ōtsuki]] |大月市 |280.25 |23,976 |[[File:Otsuki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Tsuru, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Tsuru, Yamanashi|Tsuru]] |都留市 |161.63 |30,311 |[[File:Tsuru in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Uenohara, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Uenohara]] |上野原市 |170.57 |23,158 |[[File:Uenohara in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Yamanashi, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Yamanashi, Yamanashi|Yamanashi]] |山梨市 |289.8 |34,738 |[[File:Yamanashi in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ခရိုင်အတွင်းရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများလည်း တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Doshi, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Dōshi]] |道志村 |79.57 |1,676 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Doshi in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fujikawa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Fujikawa, Yamanashi|Fujikawa]] |富士川町 |111.98 |15,125 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Fujikawa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fujikawaguchiko, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Fujikawaguchiko]] |富士河口湖町 |158.4 |26,540 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Town |[[File:Fujikawaguchiko in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|56x56px]] |- |[[File:Flag of Hayakawa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Hayakawa, Yamanashi|Hayakawa]] |早川町 |369.86 |994 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Hayakawa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Ichikawamisato, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Ichikawamisato]] |市川三郷町 |75.18 |15,799 |[[Nishiyatsushiro District, Yamanashi|Nishiyatsushiro District]] |Town |[[File:Ichikawamisato in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kosuge, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kosuge]] |小菅村 |52.78 |701 |[[Kitatsuru District, Yamanashi|Kitatsuru District]] |Village |[[File:Kosuge in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Minobu, Yananashi.svg|frameless|25x25px]] [[Minobu, Yamanashi|Minobu]] |身延町 |302 |11,674 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Minobu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nanbu, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Nanbu, Yamanashi|Nanbu]] |南部町 |200.63 |7,222 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Nanbu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Narusawa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Narusawa, Yamanashi|Narusawa]] |鳴沢村 |89.58 |3,152 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Narusawa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nishikatsura, Yamanashi (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Nishikatsura]] |西桂町 |15.22 |4,298 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Town |[[File:Nishikatsura in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Oshino, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Oshino, Yamanashi|Oshino]] |忍野村 |25.05 |9,710 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Oshino in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Showa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Shōwa, Yamanashi|Shōwa]] |昭和町 |9.08 |20,338 |[[Nakakoma District, Yamanashi|Nakakoma District]] |Town |[[File:Showa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Tabayama, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Tabayama]] |丹波山村 |101.3 |529 |[[Kitatsuru District, Yamanashi|Kitatsuru District]] |Village |[[File:Tabayama in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Yamanakako Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Yamanakako]] |山中湖村 |52.81 |5,826 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Yamanakako in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှု=== {{main|ယမနရှိခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ခိုးဖုမြို့နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ကြီးမားသည့် စက်မှုလုပ်ငန်းများ တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် လက်ဝတ်ရတနာ၊ စက်ရုပ်လုပ်ငန်းတို့လည်း ပါဝင်သည်။ စက်မှုလုပ်ငန်းသုံးအလိုအလျောက်စနစ်များကို ထုတ်လုပ်သည့် FANUC သည်လည်း ခရိုင်တောင်ဘက်ရှိ အိုရှိနိုမြို့တွင် ရုံးစိုက်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.fanuc.eu/en/about-us/history |title=FANUC History |publisher=FANUC Europe Corporation |access-date=March 19, 2014 |archive-date=March 16, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150316050904/http://www.fanuc.eu/en/about-us/history |url-status=dead }}</ref> ခရိုင်တွင် များစွာသော သစ်သီးခြံများနှင့် စပျစ်ခြံများ တည်ရှိသည်။ ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်၏ အဓိကသစ်သီးထွက်ရှိရာဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပြည်တွင်းထုတ် ထိပ်တန်း စပျစ်သီး၊ မက်မွန်သီးနှင့် တရုတ်ဆီးသီးတို့သည် ယမနရှိခရိုင်မှ ထွက်သည်။ ထို့အပြင် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ သတ္ထုဓာတ်ပါင်သည့် ရေသန့်ဘူး ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် ယမနရှိခရိုင်မှ ထွက်ရှိသည်။ အကြောင်းရင်းမှာ ခရိုင်တွင် တောင်ပိုင်းတောင်တန်းများ၊ ဖူဂျီတောင်နှင့် မိဆွတိုးဂဲဧရိယာ စသည်တို့ ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။ ==လူဦးရေ== [[File:Yamanashi prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|ယမနရှိခရိုင်၏ လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|19=1920|20=583,453|21=1925|22=600,675|23=1930|24=631,042|25=1935|26=646,727|27=1940|28=663,026|29=1945|30=839,057|31=1950|32=811,369|33=1955|34=807,044|35=1960|36=782,062|37=1965|38=763,194|39=1970|40=762,029|41=1975|42=783,050|43=1980|44=804,256|45=1985|46=832,832|47=1990|48=852,966|49=1995|50=881,996|51=2000|52=888,172|53=2005|54=884,515|55=2010|56=863,075|57=2015|58=834,930|59=2020|60=809,974|percentages=pagr|source=Censuses<ref>{{Cite web|url=https://www.stat.go.jp/english/index.html|title=Statistics Bureau Home Page|website=www.stat.go.jp}}</ref>}} ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေစာရင်းအချက်အလက်အရ ၁၉၅၀ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၀ အထိနှင့် ၂၁ ရာစုကာလတို့တွင် လူဦးရေသည် ကျဆင်းလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်၏ လူဦးရေသည် အကြမ်းဖျင်း ၈၉၀,၀၀၀ ဦးဖြင့် တစ်သန်းနီးပါးဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်။ ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons and category|Yamanashi prefecture}} {{Wikivoyage|Yamanashi}} * {{official|http://www.pref.yamanashi.jp/foreign/index.html}} (in [http://www.pref.yamanashi.jp/ Japanese]) ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] hf5xsqhkv0iae16sep0zcursr5b6zh1 1046551 1046550 2026-08-05T07:17:15Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ခရီးသွားလုပ်ငန်း */ 1046551 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ယမနရှိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|山梨県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|山梨県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Yamanashi-ken}} | image_skyline = Lake Kawaguchiko Sakura Mount Fuji 3.JPG | image_caption = [[Lake Kawaguchi]], one of the [[Fuji Five Lakes]] in Yamanashi Prefecture, at the foot of [[Mount Fuji]] | image_flag = Flag of Yamanashi Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Symbol of Yamanashi Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 19 Yamanashi prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) ([[Tōkai region|Tōkai]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Kōfu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 27 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Kotaro Nagasaki]] (from February 2019) | area_total_km2 = 4,465.27 | area_water_percent = 1.3 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|32nd]] | elevation_max_m = 3778 | elevation_max_point = [[Mount Fuji]] | population_footnotes = | population_total = 787,592 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|41st]] | population_density_km2 = 176 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 3,715 billion<br />[[US$]] 27.4 billion (2022) | iso_code = JP-19 | website = {{URL|http://www.pref.yamanashi.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = Uguisu ([[Japanese bush warbler|bush warbler]]) | fish = | flower = Fujizakura ([[Prunus incisa|Fuji cherry]]) | tree = Kaede ([[Japanese maple]]) }} | population_blank1_title = Dialects | population_blank1 = Gun'nai・Koshu・[[Narada dialect|Narada]] | anthem = [[:ja:山梨県の歌|Yamanashi-ken no uta]] }} '''ယမနရှိခရိုင်''' (山梨県, Yamanashi-ken<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၇၈၇,၅၉၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၄၄၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Yamanashi-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 1044|page=1044}}; "Chūbu" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 126|page=126}}</ref> ယမနရှိခရိုင်သည် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[နဂနိုခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[တိုကျိုမြို့]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခိုးဖုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်နှင့် ခရိုင်၏ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခိုင်းမြို့၊ မိနမိအရုပုဆုမြို့နှင့် ဖုအဲဖုခိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>[http://www.city.kofu.yamanashi.jp/contents/ 甲府市]; [http://www.city.kofu.yamanashi.jp/english/intro/intro.htm Introduction of Kofu City] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120327154242/http://www.city.kofu.yamanashi.jp/english/intro/intro.htm |date=2012-03-27 }}; retrieved 2011-07-13</ref> ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်ရှစ်ခုအနက်မှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ပင်မလူဦးရေသည် ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်းအလယ်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ထိုဒေသသည် အခအိရှိတောင်တန်းများဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်မြေဧရိယာ၏ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းကို သဘာဝဥယျာဉ်နယ်မြေများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးတောင်တန်းများရှိရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအထဲတွင်ပါဝင်သည့် ဖူဂျီတောင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ကာ နိုင်ငံ၏ ပြယုဂ်သင်္ကေတလည်း ဖြစ်သည်။ ဖူဂျီတောင်သည် ယမနရှိခရိုင်နှင့် ရှိဇုအိုခခရိုင်တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ [[File:Mt.Fuji from misaka pass 4.jpg|thumb|360px|ယမနရှိခရိုင်၊ မိဆခတောင်တက်လမ်းမှ မြင်ရသည့် [[ဖူဂျီတောင်]]]] ==ပထဝီသွင်ပြင်== ယမနရှိခရိုင်၏ ဝန်းကျင်ပတ်လည်တွင် [[တိုကျိုမြို့]]၊ [[ခနဂဝခရိုင်]]၊ [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[နဂနိုခရိုင်]]တို့ ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသဖြစ်ပြီး မြင့်မားသည့် တောင်တန်းများသည် ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်းကို ဝန်းရံထားသည်။ [[ဖူဂျီတောင်]]နှင့် [[ဖူဂျီရေကန်ငါးကန်]]သည် ခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းနှင့် ရှိဇုအိုခရိုင်တို့တွင် တည်ရှိသည်။ ဖူဂျီတောင်တည်ရှိသဖြင့် မိုးရွာသွန်းမှု ရလဒ်ကို ခရိုင်အတွင်း ရရှိကာ နှစ်ပတ်လည် မိုးရေချိန်သည် ၈၁၈ မီလီမီတာခန့် ရရှိသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ ကုန်းမြေဧရိယာ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်နယ်မြေများ ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် ချိချိဘုတမခိုင်း၊ ဖုဂျိ - ဟခိုနဲ - အိဇုနှင့် မိနမိတောင်တန်းများသဘာဝဥယျာဉ်၊ ယဆွတ်ဂတခဲ - ချူးရှင်းခိုးဂန်းသဘာဝဥယျာဉ်၊ မိနမိတေ ယမနရှိခရိုင်၏ မြေဧရိယာ ၇၈ ရာခိုင်နှုန်းသည် သစ်တောများ ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် သစ်ပင်ထူထပ်မှုအများဆုံး ခရိုင်ဖြစ်သည်။ သီးနှံစိုက်ပျိုးရေးအတွက် မြေယာရှင်းလင်းမှုများကို ခိုးဖုမြစ်ဝှမ်း၏ အနိမ့်ပိုင်းဒေသများတွင် အဓိကကန့်သတ်ထားသည်။ ===မြို့များ=== {{See also|ယမနရှိခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} ယမနရှိခရိုင်တွင် မြို့ ၁၃ ခု တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Chuo Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Chūō, Yamanashi|Chūō]] |中央市 |31.69 |30,835 |[[File:Chuo in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fuefuki, Yamanashi (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Fuefuki]] |笛吹市 |201.92 |69,463 |[[File:Fuefuki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fujiyoshida, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Fujiyoshida]] |富士吉田市 |121.74 |48,782 |[[File:Fujiyoshida in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Hokuto, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Hokuto, Yamanashi|Hokuto]] |北杜市 |602.48 |46,888 |[[File:Hokuto in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kai, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kai, Yamanashi|Kai]] |甲斐市 |71.95 |75,706 |[[File:Kai in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kofu, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kōfu]] (capital) |甲府市 |212.47 |187,985 |[[File:Kofu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Koshu, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kōshū, Yamanashi|Kōshū]] |甲州市 |264.11 |31,526 |[[File:Koshu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Minami-Alps, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Minami-Alps, Yamanashi|Minami-Alps]] |南アルプス市 |264.14 |71,618 |[[File:Minami-alps in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nirasaki, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Nirasaki, Yamanashi|Nirasaki]] |韮崎市 |143.69 |29,483 |[[File:Nirasaki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Otsuki, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsuki, Yamanashi|Ōtsuki]] |大月市 |280.25 |23,976 |[[File:Otsuki in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Tsuru, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Tsuru, Yamanashi|Tsuru]] |都留市 |161.63 |30,311 |[[File:Tsuru in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Uenohara, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Uenohara]] |上野原市 |170.57 |23,158 |[[File:Uenohara in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Yamanashi, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Yamanashi, Yamanashi|Yamanashi]] |山梨市 |289.8 |34,738 |[[File:Yamanashi in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ခရိုင်အတွင်းရှိ ဒေသများတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များနှင့် ရွာများလည်း တည်ရှိသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |အမျိုးအစား ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Doshi, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Dōshi]] |道志村 |79.57 |1,676 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Doshi in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fujikawa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Fujikawa, Yamanashi|Fujikawa]] |富士川町 |111.98 |15,125 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Fujikawa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Fujikawaguchiko, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Fujikawaguchiko]] |富士河口湖町 |158.4 |26,540 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Town |[[File:Fujikawaguchiko in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|56x56px]] |- |[[File:Flag of Hayakawa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Hayakawa, Yamanashi|Hayakawa]] |早川町 |369.86 |994 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Hayakawa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Ichikawamisato, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Ichikawamisato]] |市川三郷町 |75.18 |15,799 |[[Nishiyatsushiro District, Yamanashi|Nishiyatsushiro District]] |Town |[[File:Ichikawamisato in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Kosuge, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Kosuge]] |小菅村 |52.78 |701 |[[Kitatsuru District, Yamanashi|Kitatsuru District]] |Village |[[File:Kosuge in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Minobu, Yananashi.svg|frameless|25x25px]] [[Minobu, Yamanashi|Minobu]] |身延町 |302 |11,674 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Minobu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nanbu, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Nanbu, Yamanashi|Nanbu]] |南部町 |200.63 |7,222 |[[Minamikoma District, Yamanashi|Minamikoma District]] |Town |[[File:Nanbu in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Narusawa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Narusawa, Yamanashi|Narusawa]] |鳴沢村 |89.58 |3,152 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Narusawa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Nishikatsura, Yamanashi (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Nishikatsura]] |西桂町 |15.22 |4,298 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Town |[[File:Nishikatsura in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Oshino, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Oshino, Yamanashi|Oshino]] |忍野村 |25.05 |9,710 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Oshino in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Showa, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Shōwa, Yamanashi|Shōwa]] |昭和町 |9.08 |20,338 |[[Nakakoma District, Yamanashi|Nakakoma District]] |Town |[[File:Showa in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Tabayama, Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Tabayama]] |丹波山村 |101.3 |529 |[[Kitatsuru District, Yamanashi|Kitatsuru District]] |Village |[[File:Tabayama in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |- |[[File:Flag of Yamanakako Yamanashi.svg|frameless|25x25px]] [[Yamanakako]] |山中湖村 |52.81 |5,826 |[[Minamitsuru District, Yamanashi|Minamitsuru District]] |Village |[[File:Yamanakako in Yamanashi Prefecture Ja.svg|frameless|52x52px]] |} ===ဒေသပေါင်းစပ်မှု=== {{main|ယမနရှိခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ခိုးဖုမြို့နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ကြီးမားသည့် စက်မှုလုပ်ငန်းများ တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် လက်ဝတ်ရတနာ၊ စက်ရုပ်လုပ်ငန်းတို့လည်း ပါဝင်သည်။ စက်မှုလုပ်ငန်းသုံးအလိုအလျောက်စနစ်များကို ထုတ်လုပ်သည့် FANUC သည်လည်း ခရိုင်တောင်ဘက်ရှိ အိုရှိနိုမြို့တွင် ရုံးစိုက်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.fanuc.eu/en/about-us/history |title=FANUC History |publisher=FANUC Europe Corporation |access-date=March 19, 2014 |archive-date=March 16, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150316050904/http://www.fanuc.eu/en/about-us/history |url-status=dead }}</ref> ခရိုင်တွင် များစွာသော သစ်သီးခြံများနှင့် စပျစ်ခြံများ တည်ရှိသည်။ ယမနရှိခရိုင်သည် ဂျပန်၏ အဓိကသစ်သီးထွက်ရှိရာဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပြည်တွင်းထုတ် ထိပ်တန်း စပျစ်သီး၊ မက်မွန်သီးနှင့် တရုတ်ဆီးသီးတို့သည် ယမနရှိခရိုင်မှ ထွက်သည်။ ထို့အပြင် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ သတ္ထုဓာတ်ပါင်သည့် ရေသန့်ဘူး ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် ယမနရှိခရိုင်မှ ထွက်ရှိသည်။ အကြောင်းရင်းမှာ ခရိုင်တွင် တောင်ပိုင်းတောင်တန်းများ၊ ဖူဂျီတောင်နှင့် မိဆွတိုးဂဲဧရိယာ စသည်တို့ ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။ ==လူဦးရေ== [[File:Yamanashi prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|ယမနရှိခရိုင်၏ လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|19=1920|20=583,453|21=1925|22=600,675|23=1930|24=631,042|25=1935|26=646,727|27=1940|28=663,026|29=1945|30=839,057|31=1950|32=811,369|33=1955|34=807,044|35=1960|36=782,062|37=1965|38=763,194|39=1970|40=762,029|41=1975|42=783,050|43=1980|44=804,256|45=1985|46=832,832|47=1990|48=852,966|49=1995|50=881,996|51=2000|52=888,172|53=2005|54=884,515|55=2010|56=863,075|57=2015|58=834,930|59=2020|60=809,974|percentages=pagr|source=Censuses<ref>{{Cite web|url=https://www.stat.go.jp/english/index.html|title=Statistics Bureau Home Page|website=www.stat.go.jp}}</ref>}} ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေစာရင်းအချက်အလက်အရ ၁၉၅၀ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၀ အထိနှင့် ၂၁ ရာစုကာလတို့တွင် လူဦးရေသည် ကျဆင်းလျက်ရှိသည်။ ခရိုင်၏ လူဦးရေသည် အကြမ်းဖျင်း ၈၉၀,၀၀၀ ဦးဖြင့် တစ်သန်းနီးပါးဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်။ ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== ခရိုင်တွင် သဘာဝရှုခင်းများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာနေရာများသည် ပြည်တွင်းပြည်ပခရီးသွားများအကြား ထင်ရှားသည့် ခရီးသွားနေရာများ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ကျိုတိုမြို့ပြဒေသနှင့် ဒေသချင်းဖြန့်ဝေတည်ရှိနေပြီး ရထားလမ်း၊ ကားလမ်းတို့ဖြင့် လွယ်ကူစွာသွားလာနိုင်သဖြင့်လည်း ခရီးသွားရန်အတွက် ထင်ရှားသည်။ ဖူဂျီတောင်၊ ဖူဂျီကန်ငါးကန်ဒေသ၊ ခိယောဆတိုကုန်းမြင့်အပန်းဖြေနေရာ၊ ခိုးဖုမြို့၊ ဆန်းဂရေတံခွန်၊ ခိုရှုစပျစ်စိုက်ခင်းများ၊ ခိုရှုမြို့ရှိ အဲရင်းဂျိကျောင်းတော်၊ မိနိုဘုမြို့ရှိ ခုအွန်းဂျိကောင်းတော်တို့သည် ထင်ရှားသည်။ ဖုဂျိယောရှိဒမြို့တွင်ရှိသည့် ဖုဂျိ - Q ကုန်းမြင့်အပန်းဖြေပန်းခြံသည် နေ့ချင်းပြန်ခရီးသွားလာနိုင်သည့် ထင်ရှားသည့်နေရာဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် အဲဂျနိုင်းခ (Eejanaika) နှင့် တခဘိရှ (Takabisha) စသည့် ရိုလာကိုစတာများ ရှိသည်။ တခဘိရှသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမြင့်ဆုံး ရိုလာကိုစတာလည်း ဖြစ်သည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons and category|Yamanashi prefecture}} {{Wikivoyage|Yamanashi}} * {{official|http://www.pref.yamanashi.jp/foreign/index.html}} (in [http://www.pref.yamanashi.jp/ Japanese]) ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 87y0m9e1g6cnx7dhq4z3s7fy7dongah 100 289989 1046539 1046430 2026-08-05T04:16:28Z Salai Rungtoi 22844 1046539 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=08|day=4|content= <!-- All news items below this line --> '''ဘေးအန္တရာယ်နှင့် မတော်တဆမှုများ''' *သြဂုတ်လ ၄ ရက်နေ့အထိ နေပြည်တော်ထုတ်ပြန်ချက်အရ [[လေးမျက်နှာမြို့နယ်]]အတွင်း ရပ်ကွက် ၅ ခုနှင့် ကျေးရွာ ၅၇ ရွာမှ အိမ်ခြေ ၅,၀၄၆ လုံး၊ အိမ်ထောင်စု ၅,၁၃၄ စုနှင့် လူဦးရေ ၂၁,၄၆၃ ဦးတို့ ရေဘေးသင့်သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/c2351gp7jvjt (BBC)] <!-- All news items above this line -->}} 101svid4ea48iamidhdey8pfpw19swl 3 289996 1046450 2026-08-04T13:41:07Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1046450 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-43044-67 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၄၁၊ ၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) h4nhvaqmppldf86ywh523vzi3ydp0aa 3 289997 1046451 2026-08-04T13:41:17Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1046451 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-43035-09 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၄၁၊ ၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) 82i7cfwu7laf7vx4zqzwwb2caxbu79e 3 289998 1046452 2026-08-04T13:41:27Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1046452 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-42424-42 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၄၁၊ ၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) tp0sr5zx717xvmxo5lj6a18n81iqfwg 3 289999 1046469 2026-08-04T14:41:34Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1046469 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Ojuiceee ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၄၁၊ ၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) hdc1ksqqzm8b5ssjcxgnll7lmxhrx36 0 290000 1046471 2026-08-04T14:46:09Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (၁) တာမွေ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တာမွေမြို့နယ်]]၊ နတ်မောက်ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုန..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1046471 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (၁) တာမွေ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တာမွေမြို့နယ်]]၊ နတ်မောက်ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၃၅၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/hlegu-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} a99dciccdohwx8pvpmeb40nb2lphtmb 1046477 1046471 2026-08-04T14:52:30Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1046477 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (၁) တာမွေ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တာမွေမြို့နယ်]]၊ နတ်မောက်ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၃၅၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/hlegu-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|16.796046372304218| 96.1716501860347|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} o1eetxibi5k8e3soeq9jl0d8r7fn3rr 1046488 1046477 2026-08-04T15:03:50Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1046488 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (၁) တာမွေ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တာမွေမြို့နယ်]]၊ နတ်မောက်ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၃၅၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/Tamwe-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|16.796046372304218| 96.1716501860347|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} bnqv8oia6qzqlpkd57aggb9vpownsbm 0 290001 1046474 2026-08-04T14:48:42Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (၂) တာမွေ ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တာမွေမြို့နယ်]]၊ ကျောက်မြောင်းအရှေ့ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1046474 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (၂) တာမွေ ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တာမွေမြို့နယ်]]၊ ကျောက်မြောင်းအရှေ့ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၅၈၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/hlegu-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} hh42fjmosnlghsfre4j4uo2lbsrl97t 1046476 1046474 2026-08-04T14:51:01Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1046476 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (၂) တာမွေ ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တာမွေမြို့နယ်]]၊ ကျောက်မြောင်းအရှေ့ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၅၈၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/hlegu-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|16.801504879361122| 96.17939912832074|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 68d6alkpkx8du35ljeogsa9l6a6zw5x 1046487 1046476 2026-08-04T15:03:40Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1046487 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (၂) တာမွေ ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တာမွေမြို့နယ်]]၊ ကျောက်မြောင်းအရှေ့ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၅၈၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/Tamwe-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|16.801504879361122| 96.17939912832074|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 418kv4kzidpbw7is86rk5jcfdk03wvh 0 290002 1046475 2026-08-04T14:50:14Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (၃) တာမွေ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တာမွေမြို့နယ်]]၊ တာမွေကြီး (ခ)ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1046475 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (၃) တာမွေ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တာမွေမြို့နယ်]]၊ တာမွေကြီး (ခ)ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၅၈၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/hlegu-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|16.815853163356977| 96.1724092364911|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} mun3jd52xx2ht901x70f1ss7yj3u5ta 1046486 1046475 2026-08-04T15:03:32Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1046486 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (၃) တာမွေ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တာမွေမြို့နယ်]]၊ တာမွေကြီး (ခ)ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၅၈၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/Tamwe-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|16.815853163356977| 96.1724092364911|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} lguv2u1s5l1rq89k08zdrzuvwkbfe8o 0 290003 1046479 2026-08-04T14:55:28Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (၁၀) တာမွေ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တာမွေမြို့နယ်]]၊ ဗျိုင်းရေအိုးစင်ကွက်သစ်ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1046479 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (၁၀) တာမွေ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တာမွေမြို့နယ်]]၊ ဗျိုင်းရေအိုးစင်ကွက်သစ်ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၆၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/hlegu-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|16.80482004007813| 96.17379176928524|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} iq5d6dtdsaay7mbp1o1ksqhyt5l4ltr 1046485 1046479 2026-08-04T15:03:08Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1046485 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (၁၀) တာမွေ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တာမွေမြို့နယ်]]၊ ဗျိုင်းရေအိုးစင်ကွက်သစ်ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၆၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/Tamwe-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|16.80482004007813| 96.17379176928524|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} ngchj78ckn0tne4w7jgdecvn895kpe7 0 290004 1046481 2026-08-04T14:59:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (၁) တာမွေ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တာမွေမြို့နယ်]]၊ မလွှကုန်းဌေးကြွယ်(က)ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1046481 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (၁) တာမွေ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တာမွေမြို့နယ်]]၊ မလွှကုန်းဌေးကြွယ်(က)ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၇၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/hlegu-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 8mifvqfttcfqwv7uy9hlwhvibfb1zqe 1046484 1046481 2026-08-04T15:02:35Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1046484 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (၁) တာမွေ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တာမွေမြို့နယ်]]၊ မလွှကုန်းဌေးကြွယ်(က)ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၇၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/Tamwe-township/</ref></ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 8aow3wr4dqxdok7tyi5tjbvrh6r5ug8 0 290005 1046489 2026-08-04T15:05:35Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (၃) တာမွေ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တာမွေမြို့နယ်]]၊ မအူကုန်းရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုန..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1046489 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (၃) တာမွေ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တာမွေမြို့နယ်]]၊ မအူကုန်းရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၄၉၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/Tamwe-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|16.796170078447343| 96.17382658899156|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} g4971n1lwi4shtvlp0prwkcdgrihc3j 0 290006 1046490 2026-08-04T15:07:17Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (၁၁) တာမွေ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တာမွေမြို့နယ်]]၊ မေတ္တာညွန့်ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1046490 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (၁၁) တာမွေ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တာမွေမြို့နယ်]]၊ မေတ္တာညွန့်ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၀၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/hlegu-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 7ez81gk0uxm9auoroofq7gb8z3gjb8r 3 290008 1046495 2026-08-04T15:41:42Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1046495 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-43093-99 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၄၁၊ ၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) le9vbkfyb5mta34vsyg493kqpf1xoog 3 290009 1046501 2026-08-04T19:42:10Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1046501 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-43129-39 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၄၂၊ ၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) n966y7rgpwto3cn5lcksfbqn6r45eux 0 290010 1046503 2026-08-04T20:19:04Z Naingli 144794 "== စိုးမိုးကြည် == **စိုးမိုးကြည်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသော ဝါရင့်အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ [[သရုပ်ဆောင်]] တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမသည် အ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1046503 wikitext text/x-wiki == စိုးမိုးကြည် == **စိုးမိုးကြည်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသော ဝါရင့်အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ [[သရုပ်ဆောင်]] တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမသည် အနုပညာလောကတွင် အချိန်ကာလကြာမြင့်စွာ ရပ်တည်ခဲ့ပြီး၊ အောင်မြင်သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးများစွာတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ == အနုပညာလှုပ်ရှားမှု== ဒါရိုက်တာ [[အိအိခိုင်]] ၏ အဆိုအရ စိုးမိုးကြည်ကို [[၁၉၉၆]] ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သော [[ပန်းသခင်]] ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ကတည်းက [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု|အကယ်ဒမီဆု]] ရရှိလိမ့်မည်ဟု ပရိသတ်များနှင့် အနုပညာရှင်များက မှန်းဆခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ထိုစဉ်က ဆုမဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့ခြင်းအပေါ် ဒါရိုက်တာက ယူကျုံးမရ ဖြစ်ခဲ့ရကြောင်း ဝန်ခံပြောကြားခဲ့ဖူးသည်။ ယခုအခါ [[၂၀၂၅]] ခုနှစ် (၆၇) ကြိမ်မြောက် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုပေးပွဲ]] တွင် [[အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု]] အတွက် အောက်ပါ သရုပ်ဆောင်များနှင့်အတူ စကာတင်စာရင်းဝင်ရောက်ခဲ့သည်- * [[ခိုင်နှင်းဝေ]] ([[မောင့်မိဖုရား]] ဇာတ်ကား) * **စိုးမိုးကြည်** ([[အနှစ်]] ဇာတ်ကား) * [[မျိုးသန္တာထွန်း]] ([[နတ်ဝင်သည်]] ဇာတ်ကား) * [[အေးဝတ်ရည်သောင်း]] ([[အဆိပ်]] ဇာတ်ကား) ### ကိုယ်ရေးကိုယ်တာနှင့် ဘဝအတွေ့အကြုံများ ငယ်စဥ်အခါက စိုးမိုးကြည်သည် အသားဖြူဖွေးပြီး ပိန်ပိန်ပါးပါးဖြင့် ရုပ်ဆင်းအင်္ဂါ အလွန်လှပခဲ့ကြောင်း၊ သူမ၏ ငယ်ဘဝအချစ်ရေးနှင့် ပတ်သက်၍လည်း အနုပညာလောကအတွင်း မှတ်ချက်ပြုပြောဆိုမှုများ ရှိခဲ့သည်။ သရုပ်ဆောင် [[နေမျိုးအောင်]] နှင့်အတူ လူ့ဘဝ၏ အချစ်ဦး အတွေ့အကြုံများနှင့် ပတ်သက်၍ အမြင်ချင်းဖလှယ်ဆွေးနွေးခဲ့ဖူးသည်။ လက်ရှိတွင် စိုးမိုးကြည်သည် မိခင်တစ်ဦးအနေဖြင့် သားနှင့်သမီးဖြစ်သူတို့ကို အမေရိကန်နိုင်ငံ [[လော့စ်အိန်ဂျလိစ်]] (LA) မြို့တွင် ပညာသင်ကြားပေးလျက်ရှိပြီး၊ မိဘမေတ္တာ၏ နက်ရှိုင်းမှုကို ခံယူကျင့်ကြံလျက် ရှိသည်။ == ကိုးကား == <references /> * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဂိုး-လှအုန်း ရေစားသား‌သော မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ကြယ်ပွင့်များ အုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်]] * [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] 21nb4i7i8mfh2qi0c962hs6p6xl3sas 1046504 1046503 2026-08-04T20:19:53Z Naingli 144794 1046504 wikitext text/x-wiki == စိုးမိုးကြည် == **စိုးမိုးကြည်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသော ဝါရင့်အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ [[သရုပ်ဆောင်]] တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမသည် အနုပညာလောကတွင် အချိန်ကာလကြာမြင့်စွာ ရပ်တည်ခဲ့ပြီး၊ အောင်မြင်သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးများစွာတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ == အနုပညာလှုပ်ရှားမှု== ဒါရိုက်တာ [[အိအိခိုင်]] ၏ အဆိုအရ စိုးမိုးကြည်ကို [[၁၉၉၆]] ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သော [[ပန်းသခင်]] ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ကတည်းက [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု|အကယ်ဒမီဆု]] ရရှိလိမ့်မည်ဟု ပရိသတ်များနှင့် အနုပညာရှင်များက မှန်းဆခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ထိုစဉ်က ဆုမဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့ခြင်းအပေါ် ဒါရိုက်တာက ယူကျုံးမရ ဖြစ်ခဲ့ရကြောင်း ဝန်ခံပြောကြားခဲ့ဖူးသည်။ ယခုအခါ [[၂၀၂၅]] ခုနှစ် (၆၇) ကြိမ်မြောက် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုပေးပွဲ]] တွင် [[အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု]] အတွက် အောက်ပါ သရုပ်ဆောင်များနှင့်အတူ စကာတင်စာရင်းဝင်ရောက်ခဲ့သည်- * [[ခိုင်နှင်းဝေ]] ([[မောင့်မိဖုရား]] ဇာတ်ကား) * **စိုးမိုးကြည်** ([[အနှစ်]] ဇာတ်ကား) * [[မျိုးသန္တာထွန်း]] ([[နတ်ဝင်သည်]] ဇာတ်ကား) * [[အေးဝတ်ရည်သောင်း]] ([[အဆိပ်]] ဇာတ်ကား) ==ကိုယ်ရေးကိုယ်တာနှင့် ဘဝအတွေ့အကြုံများ== ငယ်စဥ်အခါက စိုးမိုးကြည်သည် အသားဖြူဖွေးပြီး ပိန်ပိန်ပါးပါးဖြင့် ရုပ်ဆင်းအင်္ဂါ အလွန်လှပခဲ့ကြောင်း၊ သူမ၏ ငယ်ဘဝအချစ်ရေးနှင့် ပတ်သက်၍လည်း အနုပညာလောကအတွင်း မှတ်ချက်ပြုပြောဆိုမှုများ ရှိခဲ့သည်။ သရုပ်ဆောင် [[နေမျိုးအောင်]] နှင့်အတူ လူ့ဘဝ၏ အချစ်ဦး အတွေ့အကြုံများနှင့် ပတ်သက်၍ အမြင်ချင်းဖလှယ်ဆွေးနွေးခဲ့ဖူးသည်။ လက်ရှိတွင် စိုးမိုးကြည်သည် မိခင်တစ်ဦးအနေဖြင့် သားနှင့်သမီးဖြစ်သူတို့ကို အမေရိကန်နိုင်ငံ [[လော့စ်အိန်ဂျလိစ်]] (LA) မြို့တွင် ပညာသင်ကြားပေးလျက်ရှိပြီး၊ မိဘမေတ္တာ၏ နက်ရှိုင်းမှုကို ခံယူကျင့်ကြံလျက် ရှိသည်။ == ကိုးကား == <references /> * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဂိုး-လှအုန်း ရေစားသား‌သော မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ကြယ်ပွင့်များ အုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်]] * [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] 360uw3ggf23wvi06y8nwvbck5bwlxrm 1046509 1046504 2026-08-04T22:31:37Z Dr Lotus Black 31011 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1046509 wikitext text/x-wiki == စိုးမိုးကြည် == **စိုးမိုးကြည်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသော ဝါရင့်အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ [[သရုပ်ဆောင်]] တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမသည် အနုပညာလောကတွင် အချိန်ကာလကြာမြင့်စွာ ရပ်တည်ခဲ့ပြီး၊ အောင်မြင်သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးများစွာတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ == အနုပညာလှုပ်ရှားမှု== ဒါရိုက်တာ [[အိအိခိုင်]] ၏ အဆိုအရ စိုးမိုးကြည်ကို [[၁၉၉၆]] ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သော [[ပန်းသခင်]] ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ကတည်းက [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု|အကယ်ဒမီဆု]] ရရှိလိမ့်မည်ဟု ပရိသတ်များနှင့် အနုပညာရှင်များက မှန်းဆခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ထိုစဉ်က ဆုမဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့ခြင်းအပေါ် ဒါရိုက်တာက ယူကျုံးမရ ဖြစ်ခဲ့ရကြောင်း ဝန်ခံပြောကြားခဲ့ဖူးသည်။ ယခုအခါ [[၂၀၂၅]] ခုနှစ် (၆၇) ကြိမ်မြောက် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုပေးပွဲ]] တွင် [[အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု]] အတွက် အောက်ပါ သရုပ်ဆောင်များနှင့်အတူ စကာတင်စာရင်းဝင်ရောက်ခဲ့သည်- * [[ခိုင်နှင်းဝေ]] ([[မောင့်မိဖုရား]] ဇာတ်ကား) * **စိုးမိုးကြည်** ([[အနှစ်]] ဇာတ်ကား) * [[မျိုးသန္တာထွန်း]] ([[နတ်ဝင်သည်]] ဇာတ်ကား) * [[အေးဝတ်ရည်သောင်း]] ([[အဆိပ်]] ဇာတ်ကား) ==ကိုယ်ရေးကိုယ်တာနှင့် ဘဝအတွေ့အကြုံများ== ငယ်စဥ်အခါက စိုးမိုးကြည်သည် အသားဖြူဖွေးပြီး ပိန်ပိန်ပါးပါးဖြင့် ရုပ်ဆင်းအင်္ဂါ အလွန်လှပခဲ့ကြောင်း၊ သူမ၏ ငယ်ဘဝအချစ်ရေးနှင့် ပတ်သက်၍လည်း အနုပညာလောကအတွင်း မှတ်ချက်ပြုပြောဆိုမှုများ ရှိခဲ့သည်။ သရုပ်ဆောင် [[နေမျိုးအောင်]] နှင့်အတူ လူ့ဘဝ၏ အချစ်ဦး အတွေ့အကြုံများနှင့် ပတ်သက်၍ အမြင်ချင်းဖလှယ်ဆွေးနွေးခဲ့ဖူးသည်။ လက်ရှိတွင် စိုးမိုးကြည်သည် မိခင်တစ်ဦးအနေဖြင့် သားနှင့်သမီးဖြစ်သူတို့ကို အမေရိကန်နိုင်ငံ [[လော့စ်အိန်ဂျလိစ်]] (LA) မြို့တွင် ပညာသင်ကြားပေးလျက်ရှိပြီး၊ မိဘမေတ္တာ၏ နက်ရှိုင်းမှုကို ခံယူကျင့်ကြံလျက် ရှိသည်။ == ကိုးကား == <references /> * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဂိုး-လှအုန်း ရေစားသား‌သော မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ကြယ်ပွင့်များ အုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်]] * [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] s00hc3asfb11zs74lu1jx0ocg2wjsex 1046530 1046509 2026-08-05T03:14:07Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* စိုးမိုးကြည် */ 1046530 wikitext text/x-wiki '''စိုးမိုးကြည်''' သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသော ဝါရင့်အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ [[သရုပ်ဆောင်]] တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမသည် အနုပညာလောကတွင် အချိန်ကာလကြာမြင့်စွာ ရပ်တည်ခဲ့ပြီး၊ အောင်မြင်သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးများစွာတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ == အနုပညာလှုပ်ရှားမှု== ဒါရိုက်တာ [[အိအိခိုင်]] ၏ အဆိုအရ စိုးမိုးကြည်ကို [[၁၉၉၆]] ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သော [[ပန်းသခင်]] ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ကတည်းက [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု|အကယ်ဒမီဆု]] ရရှိလိမ့်မည်ဟု ပရိသတ်များနှင့် အနုပညာရှင်များက မှန်းဆခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ထိုစဉ်က ဆုမဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့ခြင်းအပေါ် ဒါရိုက်တာက ယူကျုံးမရ ဖြစ်ခဲ့ရကြောင်း ဝန်ခံပြောကြားခဲ့ဖူးသည်။ ယခုအခါ [[၂၀၂၅]] ခုနှစ် (၆၇) ကြိမ်မြောက် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုပေးပွဲ]] တွင် [[အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု]] အတွက် အောက်ပါ သရုပ်ဆောင်များနှင့်အတူ စကာတင်စာရင်းဝင်ရောက်ခဲ့သည်- * [[ခိုင်နှင်းဝေ]] ([[မောင့်မိဖုရား]] ဇာတ်ကား) * **စိုးမိုးကြည်** ([[အနှစ်]] ဇာတ်ကား) * [[မျိုးသန္တာထွန်း]] ([[နတ်ဝင်သည်]] ဇာတ်ကား) * [[အေးဝတ်ရည်သောင်း]] ([[အဆိပ်]] ဇာတ်ကား) ==ကိုယ်ရေးကိုယ်တာနှင့် ဘဝအတွေ့အကြုံများ== ငယ်စဥ်အခါက စိုးမိုးကြည်သည် အသားဖြူဖွေးပြီး ပိန်ပိန်ပါးပါးဖြင့် ရုပ်ဆင်းအင်္ဂါ အလွန်လှပခဲ့ကြောင်း၊ သူမ၏ ငယ်ဘဝအချစ်ရေးနှင့် ပတ်သက်၍လည်း အနုပညာလောကအတွင်း မှတ်ချက်ပြုပြောဆိုမှုများ ရှိခဲ့သည်။ သရုပ်ဆောင် [[နေမျိုးအောင်]] နှင့်အတူ လူ့ဘဝ၏ အချစ်ဦး အတွေ့အကြုံများနှင့် ပတ်သက်၍ အမြင်ချင်းဖလှယ်ဆွေးနွေးခဲ့ဖူးသည်။ လက်ရှိတွင် စိုးမိုးကြည်သည် မိခင်တစ်ဦးအနေဖြင့် သားနှင့်သမီးဖြစ်သူတို့ကို အမေရိကန်နိုင်ငံ [[လော့စ်အိန်ဂျလိစ်]] (LA) မြို့တွင် ပညာသင်ကြားပေးလျက်ရှိပြီး၊ မိဘမေတ္တာ၏ နက်ရှိုင်းမှုကို ခံယူကျင့်ကြံလျက် ရှိသည်။ == ကိုးကား == <references /> * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဂိုး-လှအုန်း ရေစားသား‌သော မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ကြယ်ပွင့်များ အုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်]] * [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] brd3d9v8p1edqycor3p7cyc1xl0i5rl 1046531 1046530 2026-08-05T03:14:54Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1046531 wikitext text/x-wiki '''စိုးမိုးကြည်''' သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသော ဝါရင့်အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ [[သရုပ်ဆောင်]] တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမသည် အနုပညာလောကတွင် အချိန်ကာလကြာမြင့်စွာ ရပ်တည်ခဲ့ပြီး၊ အောင်မြင်သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးများစွာတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ == အနုပညာလှုပ်ရှားမှု== ဒါရိုက်တာ [[အိအိခိုင်]] ၏ အဆိုအရ စိုးမိုးကြည်ကို [[၁၉၉၆]] ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သော [[ပန်းသခင်]] ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ကတည်းက [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု|အကယ်ဒမီဆု]] ရရှိလိမ့်မည်ဟု ပရိသတ်များနှင့် အနုပညာရှင်များက မှန်းဆခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ထိုစဉ်က ဆုမဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့ခြင်းအပေါ် ဒါရိုက်တာက ယူကျုံးမရ ဖြစ်ခဲ့ရကြောင်း ဝန်ခံပြောကြားခဲ့ဖူးသည်။ ယခုအခါ [[၂၀၂၅]] ခုနှစ် (၆၇) ကြိမ်မြောက် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုပေးပွဲ]] တွင် [[အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု]] အတွက် အောက်ပါ သရုပ်ဆောင်များနှင့်အတူ စကာတင်စာရင်းဝင်ရောက်ခဲ့သည်- * [[ခိုင်နှင်းဝေ]] ([[မောင့်မိဖုရား]] ဇာတ်ကား) * **စိုးမိုးကြည်** ([[အနှစ်]] ဇာတ်ကား) * [[မျိုးသန္တာထွန်း]] ([[နတ်ဝင်သည်]] ဇာတ်ကား) * [[အေးဝတ်ရည်သောင်း]] ([[အဆိပ်]] ဇာတ်ကား) ==ကိုယ်ရေးကိုယ်တာနှင့် ဘဝအတွေ့အကြုံများ== ငယ်စဥ်အခါက စိုးမိုးကြည်သည် အသားဖြူဖွေးပြီး ပိန်ပိန်ပါးပါးဖြင့် ရုပ်ဆင်းအင်္ဂါ အလွန်လှပခဲ့ကြောင်း၊ သူမ၏ ငယ်ဘဝအချစ်ရေးနှင့် ပတ်သက်၍လည်း အနုပညာလောကအတွင်း မှတ်ချက်ပြုပြောဆိုမှုများ ရှိခဲ့သည်။ သရုပ်ဆောင် [[နေမျိုးအောင်]] နှင့်အတူ လူ့ဘဝ၏ အချစ်ဦး အတွေ့အကြုံများနှင့် ပတ်သက်၍ အမြင်ချင်းဖလှယ်ဆွေးနွေးခဲ့ဖူးသည်။ လက်ရှိတွင် စိုးမိုးကြည်သည် မိခင်တစ်ဦးအနေဖြင့် သားနှင့်သမီးဖြစ်သူတို့ကို အမေရိကန်နိုင်ငံ [[လော့စ်အိန်ဂျလိစ်]] (LA) မြို့တွင် ပညာသင်ကြားပေးလျက်ရှိပြီး၊ မိဘမေတ္တာ၏ နက်ရှိုင်းမှုကို ခံယူကျင့်ကြံလျက် ရှိသည်။ == ကိုးကား == <references /> * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဂိုး-လှအုန်း ရေစားသား‌သော မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ကြယ်ပွင့်များ အုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်]] * [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] 7p05fqmsbs4i2pp4tc09j051aju3huy 3 290011 1046507 2026-08-04T20:42:19Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1046507 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် War War Morr ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၄၂၊ ၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) s02anfb357vf6oyntucbsle5djtrhbk 0 290012 1046508 2026-08-04T21:11:25Z Naingli 144794 "'''ဒေါ်ဒေလီညွန့်''' (၁၂၅၃ - ခန့်မှန်း ၁၉၆၀ လွန်နှစ်များ) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သော သဘင်ပညာရှင်၊ အငြိမ့်မင်းသမီ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1046508 wikitext text/x-wiki '''ဒေါ်ဒေလီညွန့်''' (၁၂၅၃ - ခန့်မှန်း ၁၉၆၀ လွန်နှစ်များ) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သော သဘင်ပညာရှင်၊ အငြိမ့်မင်းသမီးကြီးနှင့် [[မန္တလေးပန်တျာကျောင်း]]၏ အဆိုနည်းပြဆရာမကြီး တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ငယ်မည်မှာ '''မသန့်စင်''' ဖြစ်ပြီး [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ [[ဒေလီ]]မြို့တော်သို့ သွားရောက်ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ရာမှ [[ဒေလီညွန့်]]ဟူသော အမည်ကို ခံယူခဲ့သည်။ <div style="max-width: 100%; overflow-x: auto; margin: 1em 0;"> <table class="wikitable" style="width: 100%; border-collapse: collapse; text-align: left; font-family: sans-serif; box-shadow: 0 4px 12px rgba(0,0,0,0.15); border-radius: 8px; overflow: hidden;"> <caption> <span style="font-size: 1.2em; font-weight: bold; color: #ff007f; text-shadow: 0 1px 2px rgba(0,0,0,0.1);"> ✨ ဒေါ်ဒေလီညွန့် ၏ အနုပညာနှင့် ကိုယ်ရေးအကျဉ်း အချက်အလက်များ ✨ </span> </caption> <thead> <tr style="background: linear-gradient(135deg, #ff007f 0%, #7928ca 100%); color: #ffffff; text-align: center; font-size: 1.05em;"> <th style="padding: 14px; border: none; width: 25%;">ကဏ္ဍ</th> <th style="padding: 14px; border: none; width: 75%;">အသေးစိတ် အချက်အလက်များ</th> </tr> </thead> <tbody> <tr style="background-color: #fff0f5; transition: background 0.3s;"> <td style="padding: 12px 15px; border-bottom: 1px solid #ffd1dc; font-weight: bold; color: #c71585;"> 🌟 အမည်ရင်းနှင့် အမည်သစ် </td> <td style="padding: 12px 15px; border-bottom: 1px solid #ffd1dc; color: #333333;"> ငယ်မည် <b>မသန့်စင်</b> (ခေါ်) ရွှေခြေကျင်းမသန့်စင်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဒေလီမြို့တော်မှအပြန် <b>ဒေလီညွန့်</b> အမည်ခံယူ </td> </tr> <tr style="background-color: #ffffff; transition: background 0.3s;"> <td style="padding: 12px 15px; border-bottom: 1px solid #e0e0e0; font-weight: bold; color: #ff4500;"> 📅 မွေးဖွားရာ ဇာတိနှင့် ခုနှစ် </td> <td style="padding: 12px 15px; border-bottom: 1px solid #e0e0e0; color: #333333;"> ၁၂၅၃ ခုနှစ် တန်ခူးလ၊ [[တွံတေးမြို့နယ်]] ကျိုက်သလဲရွာ (အဖ ဦးဖိုးမှတ်၊ အမိ ဒေါ်သင့် - သမီး ၇ ယောက်အနက် အကြီးဆုံး) </td> </tr> <tr style="background-color: #f0f8ff; transition: background 0.3s;"> <td style="padding: 12px 15px; border-bottom: 1px solid #b0e0e6; font-weight: bold; color: #0000cd;"> 🎭 ထင်ရှားသော အနုပညာအဖွဲ့ </td> <td style="padding: 12px 15px; border-bottom: 1px solid #b0e0e6; color: #333333;"> <b>ဒေလီညွန့်အငြိမ့်အဖွဲ့</b> (ဦးစီးခေါင်းဆောင်များ - လူရွှင်တော် ကိုသင်္ခါ၊ ကိုဓာတ်ခိုး၊ ပတ္တလျား ဆရာဘကလေး (အလင်္ကာကျော်စွာ)၊ ကြေးဝိုင်း ဦးခန့်) </td> </tr> <tr style="background-color: #ffffff; transition: background 0.3s;"> <td style="padding: 12px 15px; border-bottom: 1px solid #e0e0e0; font-weight: bold; color: #008080;"> 👑 စော်ဘွားများ၏ ချီးမြှင့်ခံရမှု </td> <td style="padding: 12px 15px; border-bottom: 1px solid #e0e0e0; color: #333333;"> ရှမ်းပြည် [[သီပေါအုန်းဘောင်စော်ဘွား]] ဟော်နန်းတွင် ကပြဖျော်ဖြေရာမှ ငွေ ၅၀၀ ကျပ်၊ စိန်နားကပ်၊ စိန်ဆံထိုးနှင့် ၇ ကျပ်သားခန့်ရှိ ရွှေတံဆိပ် ချီးမြှင့်ခံရ </td> </tr> <tr style="background-color: #f5fffa; transition: background 0.3s;"> <td style="padding: 12px 15px; border-bottom: 1px solid #afeeee; font-weight: bold; color: #2e8b57;"> 🏛️ ဌာနဆိုင်ရာ တာဝန်နှင့် ကျင့်ဝတ် </td> <td style="padding: 12px 15px; border-bottom: 1px solid #afeeee; color: #333333;"> [[မန္တလေးပန်တျာကျောင်း]] အဆိုနည်းပြဆရာမကြီး၊ မင်းသမီးများလိုက်နာရမည့် အချက် ၇ ချက် <b>(ပိုး၊ မွေး၊ ခေါ်၊ မြှော်၊ ဇော်၊ ပို့၊ တား)</b> ပြသသူ </td> </tr> <tr style="background-color: #ffffff; transition: background 0.3s;"> <td style="padding: 12px 15px; border-bottom: none; font-weight: bold; color: #800080;"> 📚 ကိုးကားရင်းမြစ် </td> <td style="padding: 12px 15px; border-bottom: none; color: #333333;"> မြဝတီမဂ္ဂဇင်း (၁၉၆၀-ခုနှစ်၊ မတ်လ၊ အတွဲ ၈၊ အမှတ် ၅၊ နှာ-၁၇၄-၁၇၉) </td> </tr> </tbody> </table> </div> == ငယ်ဘဝနှင့် အနုပညာသက်တမ်းအစ == [[တွံတေးမြို့နယ်]] ကျိုက်သလဲရွာတွင် အဖ ဦးဖိုးမှတ်၊ အမိ ဒေါ်သင့်တို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့ပြီး သမီး ၇ ယောက်အနက် အကြီးဆုံးသမီး ဖြစ်သည်။ ၁၂၅၃ ခုနှစ် တန်ခူးလတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အရွယ်နှင့်မလိုက်အောင် ဂီတဘက်တွင် ဝါသနာအထုံကြီးလှသဖြင့် အသက် ၉ နှစ်အရွယ်တွင် ဇာတ်ထဲသို့ လိုက်ပါခဲ့သည်။ [[ရွှေခြေကျင်းမသန့်စင်]] အမည်ဖြင့် စတင်ကပြခဲ့ရာ နာမည်ကျော်ကြားခဲ့ပြီး အသက် ၁၅ အရွယ်တွင် မင်းသားလူပြက် [[ဦးဇာကျယ်ကြီး]]နှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့ရသည်။ လူချစ်လူခင်ပေါများခဲ့သော ရွှေခြေကျင်းမသန့်စင်သည် မြေဝိုင်းခေတ် မကုန်သေးမီက [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] နယူး[[ဒေလီ]]မြို့တော်သို့ မြန်မာ့ဇာတ်ကပြရန် ရှားပါးစွာ သွားရောက်ခဲ့ရသည်။ ဒေလီမြို့မှ ပြန်ရောက်လာသောအခါ ရွှေခြေကျင်းမသန့်စင်အမည်ကို ဖျောက်၍ ဒေလီညွန့်အမည်ဖြင့် ဇာတ်ကခဲ့သည်။ == အငြိမ့်ခေတ်နှင့် ကျော်ကြားမှု == [[မုံရွာမြို့]] [[လယ်တီဆရာတော်]]ဘုရားကြီး၏ မွေးနေ့ပွဲတော်တွင် ဒေါ်ဒေလီညွန့်အငြိမ့်အဖွဲ့ ဝင်ရောက်ကူညီ အကဖြင့် ကန်တော့ခဲ့ပြီး “ထီသီချင်း” ကို ဆိုကခဲ့ရာ လူထု၏ တခဲနက် သြဘာပေးမှုနှင့် လေချွန်သံ၊ လက်ခေါက်မှုတ်သံများဖြင့် အဆက်မပြတ် နှစ်သက်ကြောင်း ပြသခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ထိုစဉ်က အသက် ၂၀ ရွယ်သာ ရှိသေးပြီး တေးသွား၏ အညုအခရာများသည် ကာလသားတစ်သိုက်၏ ဘဝင်ကို ရွှင်စေကာ အသံရစ်ပတ်ဆွဲဆောင်မှုနှင့် ရုပ်လှပမှုတို့ကြောင့် နှုတ်ဖျားတွင် ဒေလီညွန့်ဟူ၍ အာဂုံဆောင် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ အငြိမ့်အဖွဲ့တွင် ဦးစီးခေါင်းဆောင်များအဖြစ် အနုပညာဂုဏ်မြောက်ကာ တတ်ကျွမ်းသော ပုဂ္ဂိုလ်များ ပါဝင်ကြရာ လူရွှင်တော် [[ကိုသင်္ခါ]]၊ [[ကိုဓာတ်ခိုး]]၊ ပတ္တလျားတီးသူ [[ဆရာဘကလေး]] ([[အလင်္ကာကျော်စွာ]] - ယခု မန္တလေးပန်တျာကျောင်း ပတ္တလျားနည်းပြဆရာကြီး) နှင့် ကြေးဝိုင်းတီးသူ [[ဦးခန့်]] (မင်းသမီးကြီး [[လှလေးစိန်]]၏ ဖခင်) တို့ ပါဝင်ကြသည်။ လူရွှင်တော် ဓာတ်ခိုးသည် ခေသူမဟုတ်ဘဲ ယခုခေတ် သီချင်းရေးဆရာများထက်ပင် စာသား စကားလုံး စည်းဒုန်းကိုက်လှအောင် ရေးနိုင်သူ ဖြစ်သည်။ မန္တလေးတောင်ခြေ [[ကုသိုလ်တော်ဘုရား]]ပွဲတွင် ကစဉ်က မန္တလေးမြို့ရှိ ကျောင်းသားများအကြား ကျောင်းနာမည်ထည့်ဆိုရေးနှင့်ပတ်သက်၍ စကားအချေအတင်ဖြစ်ရာမှ ပျက်လုနီးပါး ကျောင်းသားရိုက်ပွဲပင် ဖြစ်ပွားခဲ့ဖူးသည်။ နောင်တွင် နိုင်ငံရေးအဓိပတိဝန်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်လာသူက ထိုစဉ်က ကောက်ကောက်ပါ လိုက်ကြည့်ပြီး ပိုးပန်းကြေး ဆုငွေချခဲ့သူဖြစ်ကြောင်း နှုတ်ဆက်ပြောပြဖူးသည်။ ထို့အပြင် မဟာမြတ်မုနိအနီး ကျောက်ဆစ်တန်း မီးထွန်းပွဲတွင် လူပျိုတစ်သင်းက ဒေလီညွန့်အငြိမ့်နှင့် အပျိုတစ်သိုက်က [[ဒေါ်သြဘာ]]အငြိမ့်တို့ကို အပြိုင်သွင်းကပြစေခဲ့ရာမှ [[ဒေလီညွန့်အငြိမ့်]]၏ အငြိမ့်ကြေးမှာ ၂၅ ကျပ်မှ ၅၀ ကျပ်အထိ တိုးတက်နာမည်ရလာခဲ့သည်။ အောက်ပြည်တွင် ပညာသည်နည်းပါးသဖြင့် မန္တလေးသို့တက်ကာ ပညာဆည်းပူးရင်း အငြိမ့်ကခဲ့ပြီး [[အဝေးရောက်မင်းဦးအောင်ကြီး]]၊ စောင်းမိကျောင်းဆရာ [[ဦးအုံးပွင့်]]၊ [[ဒေဝဣန္ဒာဆရာဘုန်းတော်ကြီး]]၊ စန္ဒယားဆရာ [[မောင်လေး]]၊ ဦးကြီးဆင်ဆရာ [[တာ]]၊ [[ဆရာလွှာ]] စသည့် နန်းတော်ထွက် ဆရာကြီးများထံမှ ဂီတသီချင်းကြီးပညာရပ်များကို သင်ယူခဲ့သည်။ အသက် ၂၈ အရွယ်တွင် ရှမ်းပြည် [[သီပေါအုန်းဘောင်စော်ဘွား]]၏ ဟော်နန်းသို့ အငြိမ့်အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် [[ဆရာသင်]]နှင့်အတူ တက်ရောက်ကပြခဲ့ရာ စော်ဘွားက “ထောင်ရောင်နေသာ” သီချင်းခံကို သဘောကျသဖြင့် ခမည်းတော်ရေးသားခဲ့သော “မိန်ရာသီပတ်ပျိုး” နှင့် “သဟဿံပတ်ပျိုး” တို့ကို ညချင်းအပြီးတက်၍ ဆိုပြနိုင်သဖြင့် ငွေ ၅၀၀၊ စိန်နားကပ်၊ စိန်ဆံထိုးများအပြင် ၇ ကျပ်သားခန့်ရှိသော ရွှေတံဆိပ်နှင့် နာမည်ကောင်းလက်မှတ်များ ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ == အနုပညာသဘောတရားနှင့် ဇာတ်မင်းသမီးကျင့်ဝတ် == အနုပညာလောကတွင် သတ္တလောက၊ သင်္ခါရလောက၊ သြကာသလောက တည်းဟူသော လောက ၃ ပါးကို နားလည်ပြီး သီချင်းခံ၊ ပတ်ပျိုး၊ ယိုးဒယား၊ တေးထပ်၊ ဘောလယ်၊ ရတု စသည်တို့ကို ရသမြောက်အောင် ဖန်တီးရမည်ကို ဒေါ်ဒေလီညွန့် ကောင်းစွာ သိရှိလေးစားကာ နေ့စဉ် အသံပြေပြစ်ခြင်း (Rhythm)၊ လေယူလေသိမ်း၊ အနိမ့်အမြင့်များကို လေ့ကျင့်ခဲ့သည်။ ခေတ်ဟောင်းအနုပညာသည်များသည် ဆရာပေးသမျှကို စာရွက်ရင်ဝယ်ပိုက်ကာ ကျက်မှတ်ပြီး ပြန်ပေးရသည့်စနစ်ဖြင့် ခြေဆုံးခေါင်းဆုံး အနစ်နာခံ သင်ယူခဲ့ကြသည်။ ရှေးခေတ်ဇာတ်မင်းသမီးများ လိုက်နာရမည့် အချက် ၇ ချက်ကို '''(ပိုး၊ မွေး၊ ခေါ်၊ မြှော်၊ ဇော်၊ ပို့၊ တား)''' ဟု အတိုကောက်လင်္ကာသဖွယ် သတ်မှတ်ထားသည်။ * '''ပိုး''' - နောက်ပိုးတတ်ရခြင်း * '''မွေး''' - ကလေးမွေးတတ်ရခြင်း (ဇာတ်စင်ပေါ်တွင် အပျိုဖြစ်လျက်နှင့် အအိုသားအမေကဲ့သို့ ကလေးချော့တေးများကို စည်းဝါးကျကျ ဆိုပြနိုင်ရခြင်း) * '''ခေါ်''' - လင်ခေါ်သားခေါ် တတ်မြောက်ရခြင်း * '''မြှော်''' - လင်မြှော်သားမြှော် တတ်ရခြင်း (တိုင်းတစ်ပါးရောက် ချစ်သူကို အလွမ်းဘွဲ့ဖြင့် မြှော်ချက်များပြသခြင်း) * '''ဇော်''' - ဇော်ဂျီဖြစ်တတ်ပြီး ဇော်ဂျီဟန်ဖြင့် ကတတ်ရခြင်း * '''ပို့''' - စစ်တပ်ထွက်ချိန်တွင် လင်ယောက်ျားအား လိုက်ပို့တတ်ရခြင်း * '''တား''' - စစ်တိုက်ထွက်မည့်လင်ကို တားမြစ်တတ်ရခြင်း == ပန်တျာကျောင်းနှင့် နိုင်ငံတော် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း == ၁၉၅၈ ခုနှစ် မတ်လ ၁၃ ရက် ကြာသပတေးနေ့ နံနက် ၉ နာရီတွင် ပန်တျာကျောင်း အကစာမေးပွဲကို ဆရာမကြီး ဒေါ်ဒေလီညွန့်၊ [[ယုဝတီမခင်ညွန့်]]နှင့် မင်းသား [[ကျော်မြသောင်း]]တို့က စစ်ဆေးခဲ့သည်။ နောက်တစ်နေ့ သောကြာနေ့ စန္ဒယားသင်တန်း စာမေးပွဲကို [[မြန်မာညွန့်ဦးချစ်မောင်]]၊ စန္ဒယားဆရာ [[မြိုင်]]နှင့် ဒေါ်ဒေလီညွန့်တို့က စစ်ဆေးခဲ့ပြီး စန္ဒယားတီးသူများအနေဖြင့် အဆိုကိုပါ သိရှိနားလည်ရမည့် အကြောင်းများကို တပည့်များကို သွန်သင်ပြသခဲ့သည်။ ယခုအခါ အသက်အရွယ်ကြီးရင့်လာပြီဖြစ်၍ [[မန္တလေးပန်တျာကျောင်း]]တွင် အကပညာကို အနားယူကာ အဆိုပညာဖြင့် တိုင်းပြည်တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ ဆရာမကြီး၏ ဖြူစင်သောစိတ်ထားနှင့် ဝါကြွားမှုမရှိသော အသိဉာဏ်တို့သည် ယခုခေတ်အတွက် စံပြဖြစ်ပေသည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - မြဝတီမဂ္ဂဇင်း၊ ၁၉၆၀-ခုနှစ်၊ မတ်လ၊ အတွဲ ၈၊ အမှတ် ၅၊ နှာ-၁၇၄-၁၇၉။ [[Category:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]] [[Category:မြန်မာ့ သဘင်ပညာရှင်များ]] [[Category:မန္တလေးမြို့ရှိ ပုဂ္ဂိုလ်များ]] 5bd4j79h2hmpvmggl4rr8h0vrxyocsi 0 290013 1046513 2026-08-04T23:50:51Z Zenni2026 146541 ကာတွန်းဝင်းအောင် ဆောင်းပါး အကြမ်း 1046513 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ကာတွန်းဝင်းအောင်|birth_date=၁၉၅၈|birth_place=မန္တလေးမြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံ|occupation=ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာ|known_for=Editorial Cartoon, Political Cartoon|organization=မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ}} '''ကာတွန်းဝင်းအောင်''' သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ကာတွန်းဆရာနှင့် အယ်ဒီတာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ Editorial Cartoon နှင့် Political Cartoon များ ရေးဆွဲခြင်းဖြင့် လူသိများပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ == အစောပိုင်းဘဝ == ကာတွန်းဝင်းအောင်ကို ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့၌ အဖ ဦးသောင်းနှင့် အမိ ဒေါ်နုနုတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကာတွန်းပညာကို ကာတွန်းဝင်းမောင်၏ ကာတွန်းစာပေးစာယူသင်တန်းတွင် သင်ယူခဲ့သည်။ == အနုပညာလုပ်ငန်း == ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ဟံသာဝတီသတင်းစာ၌ ကာတွန်းများ စတင်ရေးဆွဲခဲ့ပြီး ယင်းအချိန်မှစ၍ ကာတွန်းရေးဆွဲခြင်းကို အဓိက အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၄ ခုနှစ်အထိ ပုဒ်မ ၅(ည) ဖြင့် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် '''ရွှေရိုးရုပ်စုံဂျာနယ်''' ၌ တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ်အထိ '''ECOVISION''' ဂျာနယ်တွင် Art Director အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == ကာတွန်းပြပွဲများ == ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျင်းပခဲ့သော ကာတွန်းပြပွဲအချို့၏ စီစဉ်သူနှင့် တာဝန်ခံအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော ပြပွဲများမှာ— * ၁၉၉၆ ခုနှစ် – ''TODAY'' (မန္တလေး) ကာတွန်းပြပွဲ * ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် – ''ရာစုသစ် ကာတွန်းပြပွဲ'' * ၂၀၀၂ ခုနှစ် – ''ဦးဘဂျမ်း ရာပြည့် ကာတွန်းပြပွဲ'' * ၂၀၀၈ ခုနှစ် – ''Wake Up from Cyclone'' (နာဂစ်ရန်ပုံငွေ) ကာတွန်းပြပွဲ အထက်ဖော်ပြပါ ပြပွဲများတွင် တာဝန်ခံအဖြစ် ဦးဆောင်စီစဉ်ခဲ့သည်။ == ရေးဆွဲထုတ်ဝေစာအုပ်များ == ကာတွန်းဝင်းအောင် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များမှာ - # ''ဘာပဲပြောပြော ရာဇဝင်ရှိတယ်'' # ''ယုန်ထင်ကြောင်ထင် ကာတွန်းများ'' # ''လက်မရွံ့ ကာတွန်းများ'' # ''အောင်မြင်ထင်ရှား မြန်မာပြည်မှ အနုပညာရှင်များ'' # ''ချာရာဏသီ စစ်တမ်း'' # ''နိုင်ငံတကာ ကာတွန်းများ'' # ''အကြိုက်ဆုံး ကာတွန်းများ'' # ''ထီမထင် အွန်လိုင်းကာတွန်းများ'' # ''မြန်မာကာတွန်းကို ဖန်တီးသူများ'' # ''ကမ္ဘာမကြေ ကာတွန်းများ'' == တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေမှုများ == ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် ကာတွန်းစာအုပ်များစွာကို စီစဉ်တည်းဖြတ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော စာအုပ်များမှာ— * ''ဗိုင်းရပ်စ်ကာတွန်းများ'' (HIV/AIDS ပညာပေးစာအုပ်) * ဦးဘဂျမ်း၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ဦးဘထွေး၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ဦးမောင်စိန်၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ဦးသန်းကြွယ်၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ''မြန်မာကာတွန်းပေါင်းချုပ်'' * ''ရာပြည့်ကာတွန်းများ'' (မြန်မာ့ကာတွန်း နှစ်တစ်ရာပြည့် အထိမ်းအမှတ်) ထို့ပြင် အခြားကာတွန်းဆရာများနှင့် ပူးပေါင်း၍ ''ဒေါင်ဒေါင်မြည် ကာတွန်းများ''၊ ''ပြည်တွင်းဖြစ် ကာတွန်းများ'' နှင့် ''သုံးသုံးလီ ကာတွန်းများ'' အပါအဝင် စာအုပ်ပေါင်း ၂၀ ကျော် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကဗျာဆရာ အောင်ဝေးနှင့် ပူးပေါင်း၍ ''ကက်ကင်း'' အမည်ရှိ ကာတွန်းနှင့် ကဗျာပေါင်းစပ် စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ == အသင်းအဖွဲ့တာဝန်များ == ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှစ၍ ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} https://blog.moemaka.com/2015/10/blog-post_118.html http://www.jojar.net/2016/08/blog-post_58.html https://blog.moemaka.com/2013/11/blog-post_3509.html [[Category: မြန်မာကာတွန်းဆရာများ]] [[Category:မြန်မာအယ်ဒီတာများ]] [[Category:၁၉၅၈ ခုနှစ်မွေးဖွားသူများ]] 4dgw2pko6tdod7v4xf0nqex01kzg45v 1046514 1046513 2026-08-05T00:09:15Z Zenni2026 146541 ကာတွန်းဝင်းအောင်ဓာတ်ပုံ ထည့်သွင်းသည် 1046514 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ကာတွန်းဝင်းအောင် | image = Win Aung (Myanmar cartoonist) 2025.png | caption = ကာတွန်းဝင်းအောင် (၂၀၂၅)|birth_date=၁၉၅၈|birth_place=မန္တလေးမြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံ|occupation=ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာ|known_for=Editorial Cartoon, Political Cartoon|organization=မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ}} '''ကာတွန်းဝင်းအောင်''' သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ကာတွန်းဆရာနှင့် အယ်ဒီတာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ Editorial Cartoon နှင့် Political Cartoon များ ရေးဆွဲခြင်းဖြင့် လူသိများပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ == အစောပိုင်းဘဝ == ကာတွန်းဝင်းအောင်ကို ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့၌ အဖ ဦးသောင်းနှင့် အမိ ဒေါ်နုနုတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကာတွန်းပညာကို ကာတွန်းဝင်းမောင်၏ ကာတွန်းစာပေးစာယူသင်တန်းတွင် သင်ယူခဲ့သည်။ == အနုပညာလုပ်ငန်း == ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ဟံသာဝတီသတင်းစာ၌ ကာတွန်းများ စတင်ရေးဆွဲခဲ့ပြီး ယင်းအချိန်မှစ၍ ကာတွန်းရေးဆွဲခြင်းကို အဓိက အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၄ ခုနှစ်အထိ ပုဒ်မ ၅(ည) ဖြင့် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် '''ရွှေရိုးရုပ်စုံဂျာနယ်''' ၌ တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ်အထိ '''ECOVISION''' ဂျာနယ်တွင် Art Director အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == ကာတွန်းပြပွဲများ == ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျင်းပခဲ့သော ကာတွန်းပြပွဲအချို့၏ စီစဉ်သူနှင့် တာဝန်ခံအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော ပြပွဲများမှာ— * ၁၉၉၆ ခုနှစ် – ''TODAY'' (မန္တလေး) ကာတွန်းပြပွဲ * ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် – ''ရာစုသစ် ကာတွန်းပြပွဲ'' * ၂၀၀၂ ခုနှစ် – ''ဦးဘဂျမ်း ရာပြည့် ကာတွန်းပြပွဲ'' * ၂၀၀၈ ခုနှစ် – ''Wake Up from Cyclone'' (နာဂစ်ရန်ပုံငွေ) ကာတွန်းပြပွဲ အထက်ဖော်ပြပါ ပြပွဲများတွင် တာဝန်ခံအဖြစ် ဦးဆောင်စီစဉ်ခဲ့သည်။ == ရေးဆွဲထုတ်ဝေစာအုပ်များ == ကာတွန်းဝင်းအောင် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များမှာ - # ''ဘာပဲပြောပြော ရာဇဝင်ရှိတယ်'' # ''ယုန်ထင်ကြောင်ထင် ကာတွန်းများ'' # ''လက်မရွံ့ ကာတွန်းများ'' # ''အောင်မြင်ထင်ရှား မြန်မာပြည်မှ အနုပညာရှင်များ'' # ''ချာရာဏသီ စစ်တမ်း'' # ''နိုင်ငံတကာ ကာတွန်းများ'' # ''အကြိုက်ဆုံး ကာတွန်းများ'' # ''ထီမထင် အွန်လိုင်းကာတွန်းများ'' # ''မြန်မာကာတွန်းကို ဖန်တီးသူများ'' # ''ကမ္ဘာမကြေ ကာတွန်းများ'' == တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေမှုများ == ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် ကာတွန်းစာအုပ်များစွာကို စီစဉ်တည်းဖြတ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော စာအုပ်များမှာ— * ''ဗိုင်းရပ်စ်ကာတွန်းများ'' (HIV/AIDS ပညာပေးစာအုပ်) * ဦးဘဂျမ်း၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ဦးဘထွေး၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ဦးမောင်စိန်၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ဦးသန်းကြွယ်၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ''မြန်မာကာတွန်းပေါင်းချုပ်'' * ''ရာပြည့်ကာတွန်းများ'' (မြန်မာ့ကာတွန်း နှစ်တစ်ရာပြည့် အထိမ်းအမှတ်) ထို့ပြင် အခြားကာတွန်းဆရာများနှင့် ပူးပေါင်း၍ ''ဒေါင်ဒေါင်မြည် ကာတွန်းများ''၊ ''ပြည်တွင်းဖြစ် ကာတွန်းများ'' နှင့် ''သုံးသုံးလီ ကာတွန်းများ'' အပါအဝင် စာအုပ်ပေါင်း ၂၀ ကျော် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကဗျာဆရာ အောင်ဝေးနှင့် ပူးပေါင်း၍ ''ကက်ကင်း'' အမည်ရှိ ကာတွန်းနှင့် ကဗျာပေါင်းစပ် စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ == အသင်းအဖွဲ့တာဝန်များ == ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှစ၍ ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} https://blog.moemaka.com/2015/10/blog-post_118.html http://www.jojar.net/2016/08/blog-post_58.html https://blog.moemaka.com/2013/11/blog-post_3509.html [[Category: မြန်မာကာတွန်းဆရာများ]] [[Category:မြန်မာအယ်ဒီတာများ]] [[Category:၁၉၅၈ ခုနှစ်မွေးဖွားသူများ]] aozt8jagk45jbbmhry99rqvtdbun2s3 1046516 1046514 2026-08-05T00:50:14Z Zenni2026 146541 1046516 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ကာတွန်းဝင်းအောင် | image = Win Aung (Myanmar cartoonist) 2025.png | caption = ကာတွန်းဝင်းအောင် (၂၀၂၅)|birth_date=၁၉၅၈|birth_place=မန္တလေးမြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံ|occupation=ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာ|known_for=Editorial Cartoon, Political Cartoon|organization=မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ}} '''ကာတွန်းဝင်းအောင်''' သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ကာတွန်းဆရာနှင့် အယ်ဒီတာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ Editorial Cartoon နှင့် Political Cartoon များ ရေးဆွဲခြင်းဖြင့် လူသိများပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ == အစောပိုင်းဘဝ == ကာတွန်းဝင်းအောင်ကို ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၁၈ ရက်တွင် မန္တလေးမြို့၌ အဖ ဦးသောင်းနှင့် အမိ ဒေါ်နုနုတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကာတွန်းပညာကို ကာတွန်းဝင်းမောင်၏ ကာတွန်းစာပေးစာယူသင်တန်းတွင် သင်ယူခဲ့သည်။ == အနုပညာလုပ်ငန်း == ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ဟံသာဝတီသတင်းစာ၌ ကာတွန်းများ စတင်ရေးဆွဲခဲ့ပြီး ယင်းအချိန်မှစ၍ ကာတွန်းရေးဆွဲခြင်းကို အဓိက အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၄ ခုနှစ်အထိ ပုဒ်မ ၅(ည) ဖြင့် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် '''ရွှေရိုးရုပ်စုံဂျာနယ်''' ၌ တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ်အထိ '''ECOVISION''' ဂျာနယ်တွင် Art Director အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == ကာတွန်းပြပွဲများ == ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျင်းပခဲ့သော ကာတွန်းပြပွဲအချို့၏ စီစဉ်သူနှင့် တာဝန်ခံအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော ပြပွဲများမှာ— * ၁၉၉၆ ခုနှစ် – ''TODAY'' (မန္တလေး) ကာတွန်းပြပွဲ * ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် – ''ရာစုသစ် ကာတွန်းပြပွဲ'' * ၂၀၀၂ ခုနှစ် – ''ဦးဘဂျမ်း ရာပြည့် ကာတွန်းပြပွဲ'' * ၂၀၀၈ ခုနှစ် – ''Wake Up from Cyclone'' (နာဂစ်ရန်ပုံငွေ) ကာတွန်းပြပွဲ အထက်ဖော်ပြပါ ပြပွဲများတွင် တာဝန်ခံအဖြစ် ဦးဆောင်စီစဉ်ခဲ့သည်။ == ရေးဆွဲထုတ်ဝေစာအုပ်များ == ကာတွန်းဝင်းအောင် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များမှာ - # ''ဘာပဲပြောပြော ရာဇဝင်ရှိတယ်'' # ''ယုန်ထင်ကြောင်ထင် ကာတွန်းများ'' # ''လက်မရွံ့ ကာတွန်းများ'' # ''အောင်မြင်ထင်ရှား မြန်မာပြည်မှ အနုပညာရှင်များ'' # ''ချာရာဏသီ စစ်တမ်း'' # ''နိုင်ငံတကာ ကာတွန်းများ'' # ''အကြိုက်ဆုံး ကာတွန်းများ'' # ''ထီမထင် အွန်လိုင်းကာတွန်းများ'' # ''မြန်မာကာတွန်းကို ဖန်တီးသူများ'' # ''ကမ္ဘာမကြေ ကာတွန်းများ'' # ''အကြိုက်ဆုံး ကာတွန်းများ (၂)'' == တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေမှုများ == ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် ကာတွန်းစာအုပ်များစွာကို စီစဉ်တည်းဖြတ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော စာအုပ်များမှာ— * ''ဗိုင်းရပ်စ်ကာတွန်းများ'' (HIV/AIDS ပညာပေးစာအုပ်) * ကာတွန်းဦးဘဂျမ်း၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးဘထွေး၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးမောင်စိန်၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးသန်းကြွယ်၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးကျော်ဆန်း၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးဖေသိန်း၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ''မြန်မာကာတွန်းပေါင်းချုပ်'' * ''ရာပြည့်ကာတွန်းများ'' (မြန်မာ့ကာတွန်း နှစ်တစ်ရာပြည့် အထိမ်းအမှတ်) ထို့ပြင် အခြားကာတွန်းဆရာများနှင့် ပူးပေါင်း၍ ''ဒေါင်ဒေါင်မြည် ကာတွန်းများ''၊ ''ပြည်တွင်းဖြစ် ကာတွန်းများ'' နှင့် ''သုံးသုံးလီ ကာတွန်းများ'' အပါအဝင် စာအုပ်ပေါင်း ၂၀ ကျော် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကဗျာဆရာ အောင်ဝေးနှင့် ပူးပေါင်း၍ ''ကက်ကင်း'' အမည်ရှိ ကာတွန်းနှင့် ကဗျာပေါင်းစပ် စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ == အသင်းအဖွဲ့တာဝန်များ == ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှစ၍ ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ သက်ကြီး နာမကျန်း အနုပညာရှင်ဘိုးဘွားများအား စောင့်ရှောက်ဖေးမပေးနေသော အနုပညာဆည်းဆာရိပ်တွင် အလုပ်အမှုဆောင် အတွင်းရေးမှုးအဖွဲ့ဝင်တာဝန်ကိုလည်း ထမ်းဆောင်လျှက်ရှိသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} https://blog.moemaka.com/2015/10/blog-post_118.html http://www.jojar.net/2016/08/blog-post_58.html https://blog.moemaka.com/2013/11/blog-post_3509.html [[Category: မြန်မာကာတွန်းဆရာများ]] [[Category:မြန်မာအယ်ဒီတာများ]] [[Category:၁၉၅၈ ခုနှစ်မွေးဖွားသူများ]] kvtc41qxtbkumcf95fuw7pgwvwvln0d 1046518 1046516 2026-08-05T01:28:37Z Zenni2026 146541 ကာတွန်းဝင်းအောင်ဓာတ်ပုံ ပြောင်းသည် 1046518 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ကာတွန်းဝင်းအောင် | image = {{!}} image = Win_Aung_2019.jpg | caption = ကာတွန်းဝင်းအောင် (၂၀၂၅)|birth_date=၁၉၅၈|birth_place=မန္တလေးမြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံ|occupation=ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာ|known_for=Editorial Cartoon, Political Cartoon|organization=မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ}} '''ကာတွန်းဝင်းအောင်''' သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ကာတွန်းဆရာနှင့် အယ်ဒီတာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ Editorial Cartoon နှင့် Political Cartoon များ ရေးဆွဲခြင်းဖြင့် လူသိများပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ == အစောပိုင်းဘဝ == ကာတွန်းဝင်းအောင်ကို ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၁၈ ရက်တွင် မန္တလေးမြို့၌ အဖ ဦးသောင်းနှင့် အမိ ဒေါ်နုနုတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကာတွန်းပညာကို ကာတွန်းဝင်းမောင်၏ ကာတွန်းစာပေးစာယူသင်တန်းတွင် သင်ယူခဲ့သည်။ == အနုပညာလုပ်ငန်း == ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ဟံသာဝတီသတင်းစာ၌ ကာတွန်းများ စတင်ရေးဆွဲခဲ့ပြီး ယင်းအချိန်မှစ၍ ကာတွန်းရေးဆွဲခြင်းကို အဓိက အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၄ ခုနှစ်အထိ ပုဒ်မ ၅(ည) ဖြင့် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် '''ရွှေရိုးရုပ်စုံဂျာနယ်''' ၌ တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ်အထိ '''ECOVISION''' ဂျာနယ်တွင် Art Director အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == ကာတွန်းပြပွဲများ == ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျင်းပခဲ့သော ကာတွန်းပြပွဲအချို့၏ စီစဉ်သူနှင့် တာဝန်ခံအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော ပြပွဲများမှာ— * ၁၉၉၆ ခုနှစ် – ''TODAY'' (မန္တလေး) ကာတွန်းပြပွဲ * ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် – ''ရာစုသစ် ကာတွန်းပြပွဲ'' * ၂၀၀၂ ခုနှစ် – ''ဦးဘဂျမ်း ရာပြည့် ကာတွန်းပြပွဲ'' * ၂၀၀၈ ခုနှစ် – ''Wake Up from Cyclone'' (နာဂစ်ရန်ပုံငွေ) ကာတွန်းပြပွဲ အထက်ဖော်ပြပါ ပြပွဲများတွင် တာဝန်ခံအဖြစ် ဦးဆောင်စီစဉ်ခဲ့သည်။ == ရေးဆွဲထုတ်ဝေစာအုပ်များ == ကာတွန်းဝင်းအောင် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များမှာ - # ''ဘာပဲပြောပြော ရာဇဝင်ရှိတယ်'' # ''ယုန်ထင်ကြောင်ထင် ကာတွန်းများ'' # ''လက်မရွံ့ ကာတွန်းများ'' # ''အောင်မြင်ထင်ရှား မြန်မာပြည်မှ အနုပညာရှင်များ'' # ''ချာရာဏသီ စစ်တမ်း'' # ''နိုင်ငံတကာ ကာတွန်းများ'' # ''အကြိုက်ဆုံး ကာတွန်းများ'' # ''ထီမထင် အွန်လိုင်းကာတွန်းများ'' # ''မြန်မာကာတွန်းကို ဖန်တီးသူများ'' # ''ကမ္ဘာမကြေ ကာတွန်းများ'' # ''အကြိုက်ဆုံး ကာတွန်းများ (၂)'' == တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေမှုများ == ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် ကာတွန်းစာအုပ်များစွာကို စီစဉ်တည်းဖြတ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော စာအုပ်များမှာ— * ''ဗိုင်းရပ်စ်ကာတွန်းများ'' (HIV/AIDS ပညာပေးစာအုပ်) * ကာတွန်းဦးဘဂျမ်း၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးဘထွေး၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးမောင်စိန်၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးသန်းကြွယ်၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးကျော်ဆန်း၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးဖေသိန်း၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ''မြန်မာကာတွန်းပေါင်းချုပ်'' * ''ရာပြည့်ကာတွန်းများ'' (မြန်မာ့ကာတွန်း နှစ်တစ်ရာပြည့် အထိမ်းအမှတ်) ထို့ပြင် အခြားကာတွန်းဆရာများနှင့် ပူးပေါင်း၍ ''ဒေါင်ဒေါင်မြည် ကာတွန်းများ''၊ ''ပြည်တွင်းဖြစ် ကာတွန်းများ'' နှင့် ''သုံးသုံးလီ ကာတွန်းများ'' အပါအဝင် စာအုပ်ပေါင်း ၂၀ ကျော် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကဗျာဆရာ အောင်ဝေးနှင့် ပူးပေါင်း၍ ''ကက်ကင်း'' အမည်ရှိ ကာတွန်းနှင့် ကဗျာပေါင်းစပ် စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ == အသင်းအဖွဲ့တာဝန်များ == ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှစ၍ ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ သက်ကြီး နာမကျန်း အနုပညာရှင်ဘိုးဘွားများအား စောင့်ရှောက်ဖေးမပေးနေသော အနုပညာဆည်းဆာရိပ်တွင် အလုပ်အမှုဆောင် အတွင်းရေးမှုးအဖွဲ့ဝင်တာဝန်ကိုလည်း ထမ်းဆောင်လျှက်ရှိသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} https://blog.moemaka.com/2015/10/blog-post_118.html http://www.jojar.net/2016/08/blog-post_58.html https://blog.moemaka.com/2013/11/blog-post_3509.html [[Category: မြန်မာကာတွန်းဆရာများ]] [[Category:မြန်မာအယ်ဒီတာများ]] [[Category:၁၉၅၈ ခုနှစ်မွေးဖွားသူများ]] 5zvuoa5sv75zkahjkpaowi4984r4t9y 1046519 1046518 2026-08-05T01:33:09Z Zenni2026 146541 ကာတွန်းဝင်းအောင်ဓာတ်ပုံ ပြောင်းသည် 1046519 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ကာတွန်းဝင်းအောင် | image = Win_Aung_2019.jpg | caption = ကာတွန်းဝင်းအောင် (၂၀၂၅)|birth_date=၁၉၅၈|birth_place=မန္တလေးမြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံ|occupation=ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာ|known_for=Editorial Cartoon, Political Cartoon|organization=မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ}} '''ကာတွန်းဝင်းအောင်''' သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ကာတွန်းဆရာနှင့် အယ်ဒီတာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ Editorial Cartoon နှင့် Political Cartoon များ ရေးဆွဲခြင်းဖြင့် လူသိများပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ == အစောပိုင်းဘဝ == ကာတွန်းဝင်းအောင်ကို ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၁၈ ရက်တွင် မန္တလေးမြို့၌ အဖ ဦးသောင်းနှင့် အမိ ဒေါ်နုနုတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကာတွန်းပညာကို ကာတွန်းဝင်းမောင်၏ ကာတွန်းစာပေးစာယူသင်တန်းတွင် သင်ယူခဲ့သည်။ == အနုပညာလုပ်ငန်း == ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ဟံသာဝတီသတင်းစာ၌ ကာတွန်းများ စတင်ရေးဆွဲခဲ့ပြီး ယင်းအချိန်မှစ၍ ကာတွန်းရေးဆွဲခြင်းကို အဓိက အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၄ ခုနှစ်အထိ ပုဒ်မ ၅(ည) ဖြင့် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် '''ရွှေရိုးရုပ်စုံဂျာနယ်''' ၌ တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ်အထိ '''ECOVISION''' ဂျာနယ်တွင် Art Director အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == ကာတွန်းပြပွဲများ == ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျင်းပခဲ့သော ကာတွန်းပြပွဲအချို့၏ စီစဉ်သူနှင့် တာဝန်ခံအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော ပြပွဲများမှာ— * ၁၉၉၆ ခုနှစ် – ''TODAY'' (မန္တလေး) ကာတွန်းပြပွဲ * ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် – ''ရာစုသစ် ကာတွန်းပြပွဲ'' * ၂၀၀၂ ခုနှစ် – ''ဦးဘဂျမ်း ရာပြည့် ကာတွန်းပြပွဲ'' * ၂၀၀၈ ခုနှစ် – ''Wake Up from Cyclone'' (နာဂစ်ရန်ပုံငွေ) ကာတွန်းပြပွဲ အထက်ဖော်ပြပါ ပြပွဲများတွင် တာဝန်ခံအဖြစ် ဦးဆောင်စီစဉ်ခဲ့သည်။ == ရေးဆွဲထုတ်ဝေစာအုပ်များ == ကာတွန်းဝင်းအောင် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များမှာ - # ''ဘာပဲပြောပြော ရာဇဝင်ရှိတယ်'' # ''ယုန်ထင်ကြောင်ထင် ကာတွန်းများ'' # ''လက်မရွံ့ ကာတွန်းများ'' # ''အောင်မြင်ထင်ရှား မြန်မာပြည်မှ အနုပညာရှင်များ'' # ''ချာရာဏသီ စစ်တမ်း'' # ''နိုင်ငံတကာ ကာတွန်းများ'' # ''အကြိုက်ဆုံး ကာတွန်းများ'' # ''ထီမထင် အွန်လိုင်းကာတွန်းများ'' # ''မြန်မာကာတွန်းကို ဖန်တီးသူများ'' # ''ကမ္ဘာမကြေ ကာတွန်းများ'' # ''အကြိုက်ဆုံး ကာတွန်းများ (၂)'' == တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေမှုများ == ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် ကာတွန်းစာအုပ်များစွာကို စီစဉ်တည်းဖြတ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော စာအုပ်များမှာ— * ''ဗိုင်းရပ်စ်ကာတွန်းများ'' (HIV/AIDS ပညာပေးစာအုပ်) * ကာတွန်းဦးဘဂျမ်း၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးဘထွေး၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးမောင်စိန်၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးသန်းကြွယ်၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးကျော်ဆန်း၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးဖေသိန်း၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ''မြန်မာကာတွန်းပေါင်းချုပ်'' * ''ရာပြည့်ကာတွန်းများ'' (မြန်မာ့ကာတွန်း နှစ်တစ်ရာပြည့် အထိမ်းအမှတ်) ထို့ပြင် အခြားကာတွန်းဆရာများနှင့် ပူးပေါင်း၍ ''ဒေါင်ဒေါင်မြည် ကာတွန်းများ''၊ ''ပြည်တွင်းဖြစ် ကာတွန်းများ'' နှင့် ''သုံးသုံးလီ ကာတွန်းများ'' အပါအဝင် စာအုပ်ပေါင်း ၂၀ ကျော် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကဗျာဆရာ အောင်ဝေးနှင့် ပူးပေါင်း၍ ''ကက်ကင်း'' အမည်ရှိ ကာတွန်းနှင့် ကဗျာပေါင်းစပ် စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ == အသင်းအဖွဲ့တာဝန်များ == ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှစ၍ ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ သက်ကြီး နာမကျန်း အနုပညာရှင်ဘိုးဘွားများအား စောင့်ရှောက်ဖေးမပေးနေသော အနုပညာဆည်းဆာရိပ်တွင် အလုပ်အမှုဆောင် အတွင်းရေးမှုးအဖွဲ့ဝင်တာဝန်ကိုလည်း ထမ်းဆောင်လျှက်ရှိသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} https://blog.moemaka.com/2015/10/blog-post_118.html http://www.jojar.net/2016/08/blog-post_58.html https://blog.moemaka.com/2013/11/blog-post_3509.html [[Category: မြန်မာကာတွန်းဆရာများ]] [[Category:မြန်မာအယ်ဒီတာများ]] [[Category:၁၉၅၈ ခုနှစ်မွေးဖွားသူများ]] 5a4t49zuvccln10zx5tnpiyw6tv3h8a 1046520 1046519 2026-08-05T01:34:38Z Zenni2026 146541 ကာတွန်းဝင်းအောင်ဓာတ်ပုံအမည် ပြောင်းသည် 1046520 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ကာတွန်းဝင်းအောင် | image = Win_Aung_2019.jpg | caption = ကာတွန်းဝင်းအောင်|birth_date=၁၉၅၈|birth_place=မန္တလေးမြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံ|occupation=ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာ|known_for=Editorial Cartoon, Political Cartoon|organization=မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ}} '''ကာတွန်းဝင်းအောင်''' သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ကာတွန်းဆရာနှင့် အယ်ဒီတာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ Editorial Cartoon နှင့် Political Cartoon များ ရေးဆွဲခြင်းဖြင့် လူသိများပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ == အစောပိုင်းဘဝ == ကာတွန်းဝင်းအောင်ကို ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၁၈ ရက်တွင် မန္တလေးမြို့၌ အဖ ဦးသောင်းနှင့် အမိ ဒေါ်နုနုတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကာတွန်းပညာကို ကာတွန်းဝင်းမောင်၏ ကာတွန်းစာပေးစာယူသင်တန်းတွင် သင်ယူခဲ့သည်။ == အနုပညာလုပ်ငန်း == ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ဟံသာဝတီသတင်းစာ၌ ကာတွန်းများ စတင်ရေးဆွဲခဲ့ပြီး ယင်းအချိန်မှစ၍ ကာတွန်းရေးဆွဲခြင်းကို အဓိက အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၄ ခုနှစ်အထိ ပုဒ်မ ၅(ည) ဖြင့် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် '''ရွှေရိုးရုပ်စုံဂျာနယ်''' ၌ တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ်အထိ '''ECOVISION''' ဂျာနယ်တွင် Art Director အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == ကာတွန်းပြပွဲများ == ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျင်းပခဲ့သော ကာတွန်းပြပွဲအချို့၏ စီစဉ်သူနှင့် တာဝန်ခံအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော ပြပွဲများမှာ— * ၁၉၉၆ ခုနှစ် – ''TODAY'' (မန္တလေး) ကာတွန်းပြပွဲ * ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် – ''ရာစုသစ် ကာတွန်းပြပွဲ'' * ၂၀၀၂ ခုနှစ် – ''ဦးဘဂျမ်း ရာပြည့် ကာတွန်းပြပွဲ'' * ၂၀၀၈ ခုနှစ် – ''Wake Up from Cyclone'' (နာဂစ်ရန်ပုံငွေ) ကာတွန်းပြပွဲ အထက်ဖော်ပြပါ ပြပွဲများတွင် တာဝန်ခံအဖြစ် ဦးဆောင်စီစဉ်ခဲ့သည်။ == ရေးဆွဲထုတ်ဝေစာအုပ်များ == ကာတွန်းဝင်းအောင် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များမှာ - # ''ဘာပဲပြောပြော ရာဇဝင်ရှိတယ်'' # ''ယုန်ထင်ကြောင်ထင် ကာတွန်းများ'' # ''လက်မရွံ့ ကာတွန်းများ'' # ''အောင်မြင်ထင်ရှား မြန်မာပြည်မှ အနုပညာရှင်များ'' # ''ချာရာဏသီ စစ်တမ်း'' # ''နိုင်ငံတကာ ကာတွန်းများ'' # ''အကြိုက်ဆုံး ကာတွန်းများ'' # ''ထီမထင် အွန်လိုင်းကာတွန်းများ'' # ''မြန်မာကာတွန်းကို ဖန်တီးသူများ'' # ''ကမ္ဘာမကြေ ကာတွန်းများ'' # ''အကြိုက်ဆုံး ကာတွန်းများ (၂)'' == တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေမှုများ == ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် ကာတွန်းစာအုပ်များစွာကို စီစဉ်တည်းဖြတ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော စာအုပ်များမှာ— * ''ဗိုင်းရပ်စ်ကာတွန်းများ'' (HIV/AIDS ပညာပေးစာအုပ်) * ကာတွန်းဦးဘဂျမ်း၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးဘထွေး၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးမောင်စိန်၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးသန်းကြွယ်၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးကျော်ဆန်း၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးဖေသိန်း၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ''မြန်မာကာတွန်းပေါင်းချုပ်'' * ''ရာပြည့်ကာတွန်းများ'' (မြန်မာ့ကာတွန်း နှစ်တစ်ရာပြည့် အထိမ်းအမှတ်) ထို့ပြင် အခြားကာတွန်းဆရာများနှင့် ပူးပေါင်း၍ ''ဒေါင်ဒေါင်မြည် ကာတွန်းများ''၊ ''ပြည်တွင်းဖြစ် ကာတွန်းများ'' နှင့် ''သုံးသုံးလီ ကာတွန်းများ'' အပါအဝင် စာအုပ်ပေါင်း ၂၀ ကျော် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကဗျာဆရာ အောင်ဝေးနှင့် ပူးပေါင်း၍ ''ကက်ကင်း'' အမည်ရှိ ကာတွန်းနှင့် ကဗျာပေါင်းစပ် စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ == အသင်းအဖွဲ့တာဝန်များ == ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှစ၍ ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ သက်ကြီး နာမကျန်း အနုပညာရှင်ဘိုးဘွားများအား စောင့်ရှောက်ဖေးမပေးနေသော အနုပညာဆည်းဆာရိပ်တွင် အလုပ်အမှုဆောင် အတွင်းရေးမှုးအဖွဲ့ဝင်တာဝန်ကိုလည်း ထမ်းဆောင်လျှက်ရှိသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} https://blog.moemaka.com/2015/10/blog-post_118.html http://www.jojar.net/2016/08/blog-post_58.html https://blog.moemaka.com/2013/11/blog-post_3509.html [[Category: မြန်မာကာတွန်းဆရာများ]] [[Category:မြန်မာအယ်ဒီတာများ]] [[Category:၁၉၅၈ ခုနှစ်မွေးဖွားသူများ]] 4eg8r02l21zvyx33drfqvzrjphz3a4c 1046521 1046520 2026-08-05T01:40:48Z Zenni2026 146541 ကာတွန်းဝင်းအောင် မွေးဖွားနှစ် 1046521 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ကာတွန်းဝင်းအောင် | image = Win_Aung_2019.jpg | caption = ကာတွန်းဝင်းအောင်|birth_date=၁၉၆၂ မတ် ၁၈|birth_place=မန္တလေးမြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံ|occupation=ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာ|known_for=Editorial Cartoon, Political Cartoon|organization=မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ}} '''ကာတွန်းဝင်းအောင်''' သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ကာတွန်းဆရာနှင့် အယ်ဒီတာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ Editorial Cartoon နှင့် Political Cartoon များ ရေးဆွဲခြင်းဖြင့် လူသိများပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ == အစောပိုင်းဘဝ == ကာတွန်းဝင်းအောင်ကို ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၁၈ ရက်တွင် မန္တလေးမြို့၌ အဖ ဦးသောင်းနှင့် အမိ ဒေါ်နုနုတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကာတွန်းပညာကို ကာတွန်းဝင်းမောင်၏ ကာတွန်းစာပေးစာယူသင်တန်းတွင် သင်ယူခဲ့သည်။ == အနုပညာလုပ်ငန်း == ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ဟံသာဝတီသတင်းစာ၌ ကာတွန်းများ စတင်ရေးဆွဲခဲ့ပြီး ယင်းအချိန်မှစ၍ ကာတွန်းရေးဆွဲခြင်းကို အဓိက အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၄ ခုနှစ်အထိ ပုဒ်မ ၅(ည) ဖြင့် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် '''ရွှေရိုးရုပ်စုံဂျာနယ်''' ၌ တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ်အထိ '''ECOVISION''' ဂျာနယ်တွင် Art Director အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == ကာတွန်းပြပွဲများ == ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျင်းပခဲ့သော ကာတွန်းပြပွဲအချို့၏ စီစဉ်သူနှင့် တာဝန်ခံအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော ပြပွဲများမှာ— * ၁၉၉၆ ခုနှစ် – ''TODAY'' (မန္တလေး) ကာတွန်းပြပွဲ * ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် – ''ရာစုသစ် ကာတွန်းပြပွဲ'' * ၂၀၀၂ ခုနှစ် – ''ဦးဘဂျမ်း ရာပြည့် ကာတွန်းပြပွဲ'' * ၂၀၀၈ ခုနှစ် – ''Wake Up from Cyclone'' (နာဂစ်ရန်ပုံငွေ) ကာတွန်းပြပွဲ အထက်ဖော်ပြပါ ပြပွဲများတွင် တာဝန်ခံအဖြစ် ဦးဆောင်စီစဉ်ခဲ့သည်။ == ရေးဆွဲထုတ်ဝေစာအုပ်များ == ကာတွန်းဝင်းအောင် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များမှာ - # ''ဘာပဲပြောပြော ရာဇဝင်ရှိတယ်'' # ''ယုန်ထင်ကြောင်ထင် ကာတွန်းများ'' # ''လက်မရွံ့ ကာတွန်းများ'' # ''အောင်မြင်ထင်ရှား မြန်မာပြည်မှ အနုပညာရှင်များ'' # ''ချာရာဏသီ စစ်တမ်း'' # ''နိုင်ငံတကာ ကာတွန်းများ'' # ''အကြိုက်ဆုံး ကာတွန်းများ'' # ''ထီမထင် အွန်လိုင်းကာတွန်းများ'' # ''မြန်မာကာတွန်းကို ဖန်တီးသူများ'' # ''ကမ္ဘာမကြေ ကာတွန်းများ'' # ''အကြိုက်ဆုံး ကာတွန်းများ (၂)'' == တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေမှုများ == ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် ကာတွန်းစာအုပ်များစွာကို စီစဉ်တည်းဖြတ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော စာအုပ်များမှာ— * ''ဗိုင်းရပ်စ်ကာတွန်းများ'' (HIV/AIDS ပညာပေးစာအုပ်) * ကာတွန်းဦးဘဂျမ်း၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးဘထွေး၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးမောင်စိန်၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးသန်းကြွယ်၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးကျော်ဆန်း၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးဖေသိန်း၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ''မြန်မာကာတွန်းပေါင်းချုပ်'' * ''ရာပြည့်ကာတွန်းများ'' (မြန်မာ့ကာတွန်း နှစ်တစ်ရာပြည့် အထိမ်းအမှတ်) ထို့ပြင် အခြားကာတွန်းဆရာများနှင့် ပူးပေါင်း၍ ''ဒေါင်ဒေါင်မြည် ကာတွန်းများ''၊ ''ပြည်တွင်းဖြစ် ကာတွန်းများ'' နှင့် ''သုံးသုံးလီ ကာတွန်းများ'' အပါအဝင် စာအုပ်ပေါင်း ၂၀ ကျော် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကဗျာဆရာ အောင်ဝေးနှင့် ပူးပေါင်း၍ ''ကက်ကင်း'' အမည်ရှိ ကာတွန်းနှင့် ကဗျာပေါင်းစပ် စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ == အသင်းအဖွဲ့တာဝန်များ == ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှစ၍ ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ သက်ကြီး နာမကျန်း အနုပညာရှင်ဘိုးဘွားများအား စောင့်ရှောက်ဖေးမပေးနေသော အနုပညာဆည်းဆာရိပ်တွင် အလုပ်အမှုဆောင် အတွင်းရေးမှုးအဖွဲ့ဝင်တာဝန်ကိုလည်း ထမ်းဆောင်လျှက်ရှိသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} https://blog.moemaka.com/2015/10/blog-post_118.html http://www.jojar.net/2016/08/blog-post_58.html https://blog.moemaka.com/2013/11/blog-post_3509.html [[Category: မြန်မာကာတွန်းဆရာများ]] [[Category:မြန်မာအယ်ဒီတာများ]] [[Category:၁၉၅၈ ခုနှစ်မွေးဖွားသူများ]] 3t51256yi5s4ebtzvq6w84otr5xn4c4 1046527 1046521 2026-08-05T03:10:01Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကာတွန်းဝင်းအောင်]] စာမျက်နှာကို [[ဝင်းအောင် (ကာတွန်း)]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: မလိုအပ်သော စကားဘညှပ်၊ သံတူကြောင်းကွဲများ ဖယ်ရှားခြင်း 1046521 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ကာတွန်းဝင်းအောင် | image = Win_Aung_2019.jpg | caption = ကာတွန်းဝင်းအောင်|birth_date=၁၉၆၂ မတ် ၁၈|birth_place=မန္တလေးမြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံ|occupation=ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာ|known_for=Editorial Cartoon, Political Cartoon|organization=မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ}} '''ကာတွန်းဝင်းအောင်''' သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ကာတွန်းဆရာနှင့် အယ်ဒီတာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ Editorial Cartoon နှင့် Political Cartoon များ ရေးဆွဲခြင်းဖြင့် လူသိများပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ == အစောပိုင်းဘဝ == ကာတွန်းဝင်းအောင်ကို ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၁၈ ရက်တွင် မန္တလေးမြို့၌ အဖ ဦးသောင်းနှင့် အမိ ဒေါ်နုနုတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကာတွန်းပညာကို ကာတွန်းဝင်းမောင်၏ ကာတွန်းစာပေးစာယူသင်တန်းတွင် သင်ယူခဲ့သည်။ == အနုပညာလုပ်ငန်း == ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ဟံသာဝတီသတင်းစာ၌ ကာတွန်းများ စတင်ရေးဆွဲခဲ့ပြီး ယင်းအချိန်မှစ၍ ကာတွန်းရေးဆွဲခြင်းကို အဓိက အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၄ ခုနှစ်အထိ ပုဒ်မ ၅(ည) ဖြင့် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် '''ရွှေရိုးရုပ်စုံဂျာနယ်''' ၌ တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ်အထိ '''ECOVISION''' ဂျာနယ်တွင် Art Director အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == ကာတွန်းပြပွဲများ == ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျင်းပခဲ့သော ကာတွန်းပြပွဲအချို့၏ စီစဉ်သူနှင့် တာဝန်ခံအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော ပြပွဲများမှာ— * ၁၉၉၆ ခုနှစ် – ''TODAY'' (မန္တလေး) ကာတွန်းပြပွဲ * ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် – ''ရာစုသစ် ကာတွန်းပြပွဲ'' * ၂၀၀၂ ခုနှစ် – ''ဦးဘဂျမ်း ရာပြည့် ကာတွန်းပြပွဲ'' * ၂၀၀၈ ခုနှစ် – ''Wake Up from Cyclone'' (နာဂစ်ရန်ပုံငွေ) ကာတွန်းပြပွဲ အထက်ဖော်ပြပါ ပြပွဲများတွင် တာဝန်ခံအဖြစ် ဦးဆောင်စီစဉ်ခဲ့သည်။ == ရေးဆွဲထုတ်ဝေစာအုပ်များ == ကာတွန်းဝင်းအောင် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များမှာ - # ''ဘာပဲပြောပြော ရာဇဝင်ရှိတယ်'' # ''ယုန်ထင်ကြောင်ထင် ကာတွန်းများ'' # ''လက်မရွံ့ ကာတွန်းများ'' # ''အောင်မြင်ထင်ရှား မြန်မာပြည်မှ အနုပညာရှင်များ'' # ''ချာရာဏသီ စစ်တမ်း'' # ''နိုင်ငံတကာ ကာတွန်းများ'' # ''အကြိုက်ဆုံး ကာတွန်းများ'' # ''ထီမထင် အွန်လိုင်းကာတွန်းများ'' # ''မြန်မာကာတွန်းကို ဖန်တီးသူများ'' # ''ကမ္ဘာမကြေ ကာတွန်းများ'' # ''အကြိုက်ဆုံး ကာတွန်းများ (၂)'' == တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေမှုများ == ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် ကာတွန်းစာအုပ်များစွာကို စီစဉ်တည်းဖြတ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော စာအုပ်များမှာ— * ''ဗိုင်းရပ်စ်ကာတွန်းများ'' (HIV/AIDS ပညာပေးစာအုပ်) * ကာတွန်းဦးဘဂျမ်း၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးဘထွေး၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးမောင်စိန်၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးသန်းကြွယ်၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးကျော်ဆန်း၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးဖေသိန်း၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ''မြန်မာကာတွန်းပေါင်းချုပ်'' * ''ရာပြည့်ကာတွန်းများ'' (မြန်မာ့ကာတွန်း နှစ်တစ်ရာပြည့် အထိမ်းအမှတ်) ထို့ပြင် အခြားကာတွန်းဆရာများနှင့် ပူးပေါင်း၍ ''ဒေါင်ဒေါင်မြည် ကာတွန်းများ''၊ ''ပြည်တွင်းဖြစ် ကာတွန်းများ'' နှင့် ''သုံးသုံးလီ ကာတွန်းများ'' အပါအဝင် စာအုပ်ပေါင်း ၂၀ ကျော် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကဗျာဆရာ အောင်ဝေးနှင့် ပူးပေါင်း၍ ''ကက်ကင်း'' အမည်ရှိ ကာတွန်းနှင့် ကဗျာပေါင်းစပ် စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ == အသင်းအဖွဲ့တာဝန်များ == ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှစ၍ ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ သက်ကြီး နာမကျန်း အနုပညာရှင်ဘိုးဘွားများအား စောင့်ရှောက်ဖေးမပေးနေသော အနုပညာဆည်းဆာရိပ်တွင် အလုပ်အမှုဆောင် အတွင်းရေးမှုးအဖွဲ့ဝင်တာဝန်ကိုလည်း ထမ်းဆောင်လျှက်ရှိသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} https://blog.moemaka.com/2015/10/blog-post_118.html http://www.jojar.net/2016/08/blog-post_58.html https://blog.moemaka.com/2013/11/blog-post_3509.html [[Category: မြန်မာကာတွန်းဆရာများ]] [[Category:မြန်မာအယ်ဒီတာများ]] [[Category:၁၉၅၈ ခုနှစ်မွေးဖွားသူများ]] 3t51256yi5s4ebtzvq6w84otr5xn4c4 1046532 1046527 2026-08-05T03:42:01Z Zawzawaungthwin 100038 ကိုးကားချက်များ ထည့်သွင်း 1046532 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ကာတွန်းဝင်းအောင် | image = Win_Aung_2019.jpg | caption = ကာတွန်းဝင်းအောင် | birth_date = {{Birth date and age|1962|3|18|df=y}} | birth_place = [[မန္တလေးမြို့]] | occupation = ကာတွန်းဆရာ၊ အယ်ဒီတာ | known_for = Editorial Cartoon, Political Cartoon | organization = မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း <small>ဥက္ကဋ္ဌ</small> }} '''ကာတွန်း ဝင်းအောင်''' (၁၈ မတ် ၁၉၆၂ မွေးဖွား) သည် မြန်မာလူမျိုး ကာတွန်းဆရာနှင့် အယ်ဒီတာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ Editorial Cartoon နှင့် Political Cartoon များ ရေးဆွဲသူဖြစ်ပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2017-03-27 |title=DVB - ကာတွန်းဝင်းအောင်နှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခြင်း |url=https://www.youtube.com/watch?v=X1p_0NPsIc8 |access-date=2026-08-05}}</ref> <ref>{{Cite web |last=MizzimaTV |date=2021-07-12 |title=ကာတွန်းဆရာ ၄ ဦး မြဝတီမြို့မှာ ဖမ်းခံရတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းအမှား |url=https://www.youtube.com/watch?v=1UL-2oV-T1s |access-date=2026-08-05}}</ref> == အစောပိုင်းဘဝ == ကာတွန်းဝင်းအောင်ကို ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၁၈ ရက်တွင် မန္တလေးမြို့၌ အဖ ဦးသောင်းနှင့် အမိ ဒေါ်နုနုတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကာတွန်းပညာကို [[ဝင်းမောင် (ကာတွန်း)|ကာတွန်းဝင်းမောင်]]၏ ကာတွန်းစာပေးစာယူသင်တန်းတွင် သင်ယူခဲ့သည်။ == အနုပညာလုပ်ငန်း == ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ဟံသာဝတီသတင်းစာ၌ ကာတွန်းများ စတင်ရေးဆွဲခဲ့ပြီး ယင်းအချိန်မှစ၍ ကာတွန်းရေးဆွဲခြင်းကို အဓိက အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ထိုသို့လုပ်ဆောင်နေစဥ် ၁၉၈၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၄ ခုနှစ်အထိ ပုဒ်မ ၅(ည) ဖြင့် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် '''ရွှေရိုးရုပ်စုံဂျာနယ်''' ၌ တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ်အထိ '''ECOVISION''' ဂျာနယ်တွင် Art Director အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကာတွန်း ဝင်းအောင် ● ဖွဲ့စည်းပုံအောက်က ငြိမ်းချမ်းရေး – MoeMaKa Burmese News & Media |url=https://moemaka.net/wpmmk/archives/55359 |access-date=2026-08-05 |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=ကာတွန်း ဝင်းအောင် ● သြော် … အရိုး … အရိုး …. – MoeMaKa Burmese News & Media |url=https://moemaka.net/wpmmk/archives/60242 |access-date=2026-08-05 |language=en-US}}</ref> == ကာတွန်းပြပွဲများ == ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျင်းပခဲ့သော ကာတွန်းပြပွဲအချို့၏ စီစဉ်သူနှင့် တာဝန်ခံအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော ပြပွဲများမှာ— * ၁၉၉၆ ခုနှစ် – ''TODAY'' (မန္တလေး) ကာတွန်းပြပွဲ * ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် – ''ရာစုသစ် ကာတွန်းပြပွဲ'' * ၂၀၀၂ ခုနှစ် – ''ဦးဘဂျမ်း ရာပြည့် ကာတွန်းပြပွဲ'' * ၂၀၀၈ ခုနှစ် – ''Wake Up from Cyclone'' (နာဂစ်ရန်ပုံငွေ) ကာတွန်းပြပွဲ တို့ဖြစ်သည်? == ရေးဆွဲထုတ်ဝေစာအုပ်များ == ကာတွန်းဝင်းအောင် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များမှာ - {{columns-list| # ''ဘာပဲပြောပြော ရာဇဝင်ရှိတယ်'' # ''ယုန်ထင်ကြောင်ထင် ကာတွန်းများ'' # ''လက်မရွံ့ ကာတွန်းများ'' # ''အောင်မြင်ထင်ရှား မြန်မာပြည်မှ အနုပညာရှင်များ'' # ''ချာရာဏသီ စစ်တမ်း'' # ''နိုင်ငံတကာ ကာတွန်းများ'' # ''အကြိုက်ဆုံး ကာတွန်းများ'' # ''ထီမထင် အွန်လိုင်းကာတွန်းများ'' # ''မြန်မာကာတွန်းကို ဖန်တီးသူများ'' # ''ကမ္ဘာမကြေ ကာတွန်းများ'' # ''အကြိုက်ဆုံး ကာတွန်းများ (၂)'' }} == တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေမှုများ == ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် ကာတွန်းစာအုပ်များစွာကို စီစဉ်တည်းဖြတ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော စာအုပ်များမှာ— {{columns-list| * ''ဗိုင်းရပ်စ်ကာတွန်းများ'' (HIV/AIDS ပညာပေးစာအုပ်) * ကာတွန်းဦးဘဂျမ်း၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးဘထွေး၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးမောင်စိန်၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးသန်းကြွယ်၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးကျော်ဆန်း၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ကာတွန်းဦးဖေသိန်း၏ ကာတွန်းပေါင်းချုပ် * မြန်မာကာတွန်းပေါင်းချုပ် * ရာပြည့်ကာတွန်းများ <small>(မြန်မာ့ကာတွန်း နှစ်တစ်ရာပြည့် အထိမ်းအမှတ်)</small> * ဒေါင်ဒေါင်မြည် ကာတွန်းများ <small>(အခြားကာတွန်းဆရာများနှင့် ပူးပေါင်း၍)</small> * ပြည်တွင်းဖြစ် ကာတွန်းများ * သုံးသုံးလီ ကာတွန်းများ * ကက်ကင်း <small>(ကဗျာဆရာ [[အောင်ဝေး]]နှင့် ပူးပေါင်း၍)</small> }} == အသင်းအဖွဲ့တာဝန်များ == ၂၀၁၉ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှစ၍ ယခင် မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ ဆရာ [[အော်ပီကျယ်]] နေရာတွင် ကာတွန်းဝင်းအောင်သည် အသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆက်ခံ တာဝန်လွဲပြောင်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ထို့အပြင် သူသည် သက်ကြီး နာမကျန်း အနုပညာရှင်ဘိုးဘွားများအား စောင့်ရှောက်ဖေးမပေးနေသော အနုပညာဆည်းဆာရိပ်တွင် အလုပ်အမှုဆောင် အတွင်းရေးမှုးအဖွဲ့ဝင်တာဝန်ကိုလည်း ထမ်းဆောင်လျှက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=ကာတွန်းလောကသားအားလုံးအတွက် အသင်းဝင်သည်ဖြစ်စေ၊ မဝင်သည်ဖြစ်စေ ကာတွန်းပညာတိုးတက်ရေး၊ ကာတွန်းဆရာများရဲ့ ဘဝမြှင့်တင်ရေးအတွက် အဓိကလုပ်ဆောင်ပေးပါတယ် (ဆရာ အော်ပီကျယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ) |url=http://www.mdn.gov.mm/my/kaattnleaaksaaaaalunattk-asngwngsnnyphcce-mwngsnnyphcce-kaattnpnnyaattiuttkre-kaattnchraamaarai |access-date=2026-08-05 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကာတွန်းဆရာကြီးများအား (၄၃) ကြိမ်မြောက် ဂါရဝပြုကန်တော့ပွဲ အခမ်းအနားကျင်းပ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/kaattnchraakiimaaaaa-43-kimmeaak-grwpukntteaapai-akhmanaakngp |access-date=2026-08-05 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} [[Category:၁၉၅၈ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ ကာတွန်းဆရာများ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] r37q5g07gr93ac71wzkr7f4sciuthjf 3 290014 1046515 2026-08-05T00:42:54Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1046515 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Zenni2026 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၄၂၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) izrw4xx2uunzwsfv0729b1glzt7wty6 3 290015 1046522 2026-08-05T01:43:01Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1046522 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-43202-82 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၄၃၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) fzkqt3ud8nroozox4y7rrdhrg7cy4tz 3 290016 1046525 2026-08-05T02:43:09Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1046525 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-43209-72 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၄၃၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) dczefpnfdo08ubzlqc1uimpdj2ig8h5 0 290017 1046528 2026-08-05T03:10:01Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကာတွန်းဝင်းအောင်]] စာမျက်နှာကို [[ဝင်းအောင် (ကာတွန်း)]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: မလိုအပ်သော စကားဘညှပ်၊ သံတူကြောင်းကွဲများ ဖယ်ရှားခြင်း 1046528 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဝင်းအောင် (ကာတွန်း)]] 9w1dkjata5yfu43pdpj7dxlfr7khq32 0 290018 1046535 2026-08-05T03:45:05Z Zawzawaungthwin 100038 [[ဝင်းအောင် (လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်၊ ၁၉၅၈ ခုနှစ်ဖွား)]] စာမျက်နှာကို [[ဝင်းအောင် (ဒေါက်တာ)]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: မလိုအပ်သော စကားဘညှပ်၊ သံတူကြောင်းကွဲများ ဖယ်ရှားခြင်း 1046535 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဝင်းအောင် (ဒေါက်တာ)]] 84powdjeloyhzdxumwbactyh0jlsesl 100 290019 1046540 2026-08-05T04:17:00Z Salai Rungtoi 22844 "{{Current events|year=2026|month=08|day=5|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1046540 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=08|day=5|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} hbm9293y3oi86lb0bep83rsr1od7g7w 1 290020 1046541 2026-08-05T05:42:54Z Zawzawaungthwin 100038 /* ခေါင်းစဉ် စိစစ်ပြင်ဆင်ရန် ဆွေးနွေးချက် */ အပိုင်းသစ် 1046541 wikitext text/x-wiki == ခေါင်းစဉ် စိစစ်ပြင်ဆင်ရန် ဆွေးနွေးချက် == @[[အသုံးပြုသူ:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ခင်ဗျာ ... ယခု ဆောင်းပါးပါ တက္ကသိုလ်အကြောင်းအရာနှင့် ပတ်သက်၍ အမည်ခေါ်ဝေါ်ပုံ စိစစ်ပေးနိုင်ရန် ဆွေးနွေးချက် တင်ပြလိုပါသည်။ယင်းမှာ '''ပါရီတက္ကသိုလ် (University of Paris)''' သည် ၁၂ ရာစုမှ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော သမိုင်းဝင် မိခင်တက္ကသိုလ်ကြီး (Historic University) ဖြစ်ပြီး ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် တက္ကသိုလ် သီးခြား ၁၃ ခုအဖြစ် ခွဲထွက်သွားခဲ့ပါသည်။'''ဆော်ဗန်းတက္ကသိုလ် (Sorbonne University)''' သည်မူ အလယ်ခေတ် ဆော်ဗန်းကောလိပ်မှ ဆင်းသက်လာပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် Paris IV နှင့် Paris VI တို့ ပေါင်းစည်းကာ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းထားသော ခေတ်သစ် တက္ကသိုလ် (Modern Research University - ''Sorbonne Université'') ဖြစ်ပါသည်။သို့ဖြစ်ပါ၍ ယခုဆောင်းပါးတွင် ဖော်ပြထားသော အချက်အလက်များသည် သမိုင်းဝင် ပါရီတက္ကသိုလ် (University of Paris / La Sorbonne) ကို ညွှန်းဆိုလိုခြင်းလော သို့မဟုတ် ၂၀၁၈ တွင် ပေါင်းစည်းခဲ့သော ခေတ်သစ် ဆော်ဗန်းတက္ကသိုလ် (Sorbonne University) ကို ညွှန်းဆိုလိုခြင်းလော စိစစ်ပေးပါရန်နှင့်၊ လိုအပ်ပါက ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ် သို့မဟုတ် အကြောင်းအရာပါ အခေါ်အဝေါ်များကို စံနှုန်းအတိုင်း ပြင်ဆင်ပေးနိုင်ပါရန် အကြံပြုဆွေးနွေးအပ်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၄၂၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) f4cq7q0xlvf0bzn350tzz4jig7erbk9 1046568 1046541 2026-08-05T10:41:46Z Dr Lotus Black 31011 /* ခေါင်းစဉ် စိစစ်ပြင်ဆင်ရန် ဆွေးနွေးချက် */ အကြောင်းပြန်ခြင်း 1046568 wikitext text/x-wiki == ခေါင်းစဉ် စိစစ်ပြင်ဆင်ရန် ဆွေးနွေးချက် == @[[အသုံးပြုသူ:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ခင်ဗျာ ... ယခု ဆောင်းပါးပါ တက္ကသိုလ်အကြောင်းအရာနှင့် ပတ်သက်၍ အမည်ခေါ်ဝေါ်ပုံ စိစစ်ပေးနိုင်ရန် ဆွေးနွေးချက် တင်ပြလိုပါသည်။ယင်းမှာ '''ပါရီတက္ကသိုလ် (University of Paris)''' သည် ၁၂ ရာစုမှ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော သမိုင်းဝင် မိခင်တက္ကသိုလ်ကြီး (Historic University) ဖြစ်ပြီး ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် တက္ကသိုလ် သီးခြား ၁၃ ခုအဖြစ် ခွဲထွက်သွားခဲ့ပါသည်။'''ဆော်ဗန်းတက္ကသိုလ် (Sorbonne University)''' သည်မူ အလယ်ခေတ် ဆော်ဗန်းကောလိပ်မှ ဆင်းသက်လာပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် Paris IV နှင့် Paris VI တို့ ပေါင်းစည်းကာ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းထားသော ခေတ်သစ် တက္ကသိုလ် (Modern Research University - ''Sorbonne Université'') ဖြစ်ပါသည်။သို့ဖြစ်ပါ၍ ယခုဆောင်းပါးတွင် ဖော်ပြထားသော အချက်အလက်များသည် သမိုင်းဝင် ပါရီတက္ကသိုလ် (University of Paris / La Sorbonne) ကို ညွှန်းဆိုလိုခြင်းလော သို့မဟုတ် ၂၀၁၈ တွင် ပေါင်းစည်းခဲ့သော ခေတ်သစ် ဆော်ဗန်းတက္ကသိုလ် (Sorbonne University) ကို ညွှန်းဆိုလိုခြင်းလော စိစစ်ပေးပါရန်နှင့်၊ လိုအပ်ပါက ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ် သို့မဟုတ် အကြောင်းအရာပါ အခေါ်အဝေါ်များကို စံနှုန်းအတိုင်း ပြင်ဆင်ပေးနိုင်ပါရန် အကြံပြုဆွေးနွေးအပ်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၄၂၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) :ပါရီတက္ကသိုလ်နဲ့ အထဲက အကြောင်းအရာက လွဲနေသလိုပဲ၊ အဆင်ပြေသလို en wiki က အတိုင်း ပြင်ဆင်လိုက်ရင် အဆင်ပြေမယ်ထင်ပါတယ်၊ ဒီထဲက စာကားက Sorbonne University ကို ရည်ညွန်းတယ်ဆိုရင်လည်း ‌ောင်းပါးသစ် ဖန်တီးလို့ ရတာပဲ။ [[အသုံးပြုသူ:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) [[အသုံးပြုသူ:Dr Lotus Black|Dr Lotus Black]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Dr Lotus Black|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၄၁၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC) tcpb7jae1qywf18sh67yvri879b9geo 0 290021 1046542 2026-08-05T06:03:34Z Zawzawaungthwin 100038 ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ ဦးအောင်လှ (၁၈ ဧပြီ ၁၈၉၆ – ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၃) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော မြန်မာလူမျိုး သင်္ချာပါမောက္ခ ဖြစ်ပြီး 1046542 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = အောင်လှ | image = | caption = သင်္ချာပါမောက္ခ ဆရာကြီး ဦးအောင်လှ | birth_date = ၁၈ ဧပြီ ၁၈၉၆ | birth_place = [[သာယာဝတီမြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = {{death date and age|1983|12|13|1896|4|18}} | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | occupation = သင်္ချာပါမောက္ခ၊ ပညာရေးဝန်ထမ်း၊ တက္ကသိုလ်မော်ကွန်းထိန်း | alma_mater = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] <br> [[ကိန်းဘရစ်ချ် တက္ကသိုလ်]] | known_for = မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး မြန်မာလူမျိုး သင်္ချာပါမောက္ခ | spouse = [[မေသန်း (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မေသန်း]] (A1) | parents = ဖိုးစစ် (ဖခင်) <br> ငွေနှုံး (မိခင်) }} ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ '''ဦးအောင်လှ''' (၁၈ ဧပြီ ၁၈၉၆ – ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၃) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော [[မြန်မာလူမျိုး]] သင်္ချာပါမောက္ခ ဖြစ်ပြီး [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] သင်္ချာဌာန ပါမောက္ခအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်ပါမောက္ခအဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် တက္ကသိုလ်မော်ကွန်းထိန်း၊ သန်းခေါင်စာရင်းဗျူရို ညွှန်ကြားရေးဝန် စသည့် တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်ကာ ပညာရေး၊ ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေး၊ မြန်မာ့မဟာဂီတနှင့် တံဆိပ်ခေါင်းစုဆောင်းမှု စသည့် နယ်ပယ်ပေါင်းစုံတွင် ထင်းရှားသည့် ပညာရှင်တစ်ဦးအဖြစ်လည်း မှတ်တမ်းတင်ခံရသူ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=အမှတ်တရဖြစ်နေရသော ဆရာကြီး ဆရာမကြီးများ |url=http://www.moi.gov.mm/news/7319 |access-date=2026-08-05 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဦးအောင်လှကို ၁၈၉၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၈ ရက် တွင် [[သာယာဝတီမြို့]]၌ အမိန့်တော်ရရှေ့နေကြီး ဦးဖိုးစစ်နှင့် မိခင် ဒေါ်ငွေနှုံးတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။သားယောက်ျားလေး ၁၀ ဦးအနက် သတ္တမ မြောက် သားဖြစ်သည်။အသက် ငါးနှစ်မှ ခုနစ်နှစ်အရွယ်အထိ သာယာဝတီမြို့   မြန်မာစာသင်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး၊ အသက် ၁၄ နှစ်အထိ A.B.M.  (American Baptist Mission)      အလယ်တန်းကျောင်းတွင် ဆက်လက်ပညာသင်ယူခဲ့သည်။  ထိုကျောင်းရှိ ဆရာ အများစုမှာ အမေရိကန်နိုင်ငံသားများ ဖြစ်ကြသည်။   ဆရာကြီးသည်  သတ္တမတန်း၌ Scholarship   ဆုရခဲ့ပြီး၊ထိုဆုသည်   သာယာဝတီခရိုင် တစ်ခုလုံးအတွက်  တစ်ခုတည်းသော ပညာ သင်ဆုဖြစ်သည်။  အထက်တန်းပညာကိုမူ ရန်ကုန်  စိန်ပေါလ်  (St.Paul)  ကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့သင်ယူပြီး ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် [[ကာလကတ္တားမြို့|ကိုးလ်ကတ္တား]]မှ ကျင်းပသော ၁၀ တန်း စာမေးပွဲကို အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ကောလိပ်မှ သင်္ချာဂုဏ်ထူးတန်းကို ပထမရရှိကာ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပထမ မြန်မာသင်္ချာပါမောက္ခ ဆရာကြီး ဦးအောင်လှ |url=http://www.moi.gov.mm/article/9892 |access-date=2026-08-05 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ထို့နောက် ရန်ကုန်ကောလိပ် သင်္ချာဌာန၌ လက်ထောက်ကထိကအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဗြိတိန်နိုင်ငံ [[ကိန်းဘရစ်ချ် တက္ကသိုလ်]]သို့ မိမိအစီအစဉ်ဖြင့် သွားရောက်ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ထိုတက္ကသိုလ်မှ သင်္ချာဘာသာရပ်ဖြင့် မဟာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည့်အပြင် Bar-at-Law ဘာသာရပ်ကိုပါ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ဆက်လက်၍ [[ဂျာမနီနိုင်ငံ]]နှင့် [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]ရှိ ဆော်ဗန်း တက္ကသိုလ် (Sorbonne) အပါအဝင် ထင်ရှားသော ဥရောပတက္ကသိုလ်များတွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့ပြီး ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ == ဝန်ထမ်းဘဝနှင့် အလုပ်အကိုင် == ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် မန္တလေး ဥပစာကောလိပ်၌ သင်္ချာကထိကအဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် မြို့မ အမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်း၌ ကျောင်းအုပ်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]၏ မော်ကွန်းထိန်း တာဝန်ကို ယူခဲ့ပြီး ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်မှ ထွက်ကာ သန်းခေါင်စာရင်းဗျူရို (Census Bureau) ၏ ညွှန်ကြားရေးဝန်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ === ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သင်္ချာဌာနပါမောက္ခ === ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စတင်တည်ထောင်ချိန်တွင် သင်္ချာဘာသာရပ် ပါမောက္ခမှာ L.G.Owen (MA, Oxan) ဖြစ်ပြီး ကျန်ဆရာများမှာ နိုင်ငံခြားသားဆရာ ၈ ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသားဆရာများအဖြစ် ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ကထိက [[ဦးကာ|ဆရာကြီး ဦးကာ]]<ref>{{Cite news |title=တက္ကသိုလ်နဲ့အတူ မွေးဖွားလာကြသူများ- ဦးဘတုတ်၊ မြဇင်၊ ဦးသန်းဦး၊ ဒေါက်တာကြူကြူဆွေ၊ ဒေါက်တာညီညီ |url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-55071895 |access-date=2026-08-05 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>၊ ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် လက်ထောက်ကထိက ဆရာကြီး ဦးဖိုးသုန် တို့က တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ဆရာကြီး ဦးနက် က လက်ထောက်ကထိကအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဆရာကြီး ဦးအောင်လှက ခေတ္တလက်ထောက်ကထိကအဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ယူ၍ သင်္ချာဘာသာရပ်များကို ပို့ချခဲ့ကြသည်။၁၉၄၀-၁၉၄၁ ပညာသင်နှစ် ပြီးဆုံးခါနီးတွင် ပါမောက္ခ ဆရာကြီး အိုဝင် အငြိမ်းစားယူသွားခဲ့သဖြင့် ဆရာ လူးဝစ် (Mr. E.G.Lewis) က တာဝန်ခံပါမောက္ခ (Acting Professor) အဖြစ် ယာယီထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၁-၁၉၄၂ စာသင်နှစ်သို့ ရောက်ရှိသောအခါ ဆရာကြီး ဦးအောင်လှသည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ မြန်မာလူမျိုးများထဲမှ ပထမဆုံးသော သင်္ချာပါမောက္ခ ဖြစ်လာခဲ့သည်။၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် သက်ပြည့်အငြိမ်းစားယူခဲ့သော်လည်း ၁၉၇၄ ခုနှစ်အထိ သင်္ချာဌာန၏ ဂုဏ်ထူးဆောင်ပါမောက္ခအဖြစ် စာပေပို့ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပထမ မြန်မာသင်္ချာပါမောက္ခ ဆရာကြီး ဦးအောင်လှ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/pthm-mnmaasngkhaapmeaakkh-chraakii-uuaeaangl |access-date=2026-08-05 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဗြိတိန်နှင့် အမေရိကန်တက္ကသိုလ်အချို့၏ ဖိတ်ခေါ်မှုဖြင့် နက္ခတ္တဗေဒ (Astronomy) နှင့် အဆင့်မြင့်သင်္ချာပညာရပ်များကို သွားရောက်လေ့လာခဲ့ပြီး FRAS (London) နှင့် FBIS (London) ဘွဲ့များ ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။ == မဟာဂီတနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်ချက်များ == ဆရာကြီး ဦးအောင်လှသည် စောင်းကောက်တီးခတ်ခြင်း၌ အထူးကျွမ်းကျင်သူဖြစ်ပြီး၊ ဇနီးဖြစ်သူ ရုပ်ရှင်မင်းသမီးကြီး A1 [[မေသန်း (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|ဒေါ်မေသန်း]] တည်ထောင်သည့် မြန်မာ့အသံ သီချင်းကြီးဝိုင်းတွင် ပတ္တလားနှင့် စန္ဒရား ဝင်ရောက်တီးခတ်ပေးခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ပန်တျာကျောင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဌာနတို့အတွက် မြန်မာသီချင်းကြီးများ မူမှန်ဖြစ်ရေး ကူညီဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ကာ မြန်မာနိုင်ငံ "မဟာဂီတဝါဂီနစ်အဖွဲ့ချုပ်" ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုကြီးထဲက ပြည်ထောင်စုလေး |url=http://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcukiithaik-pnnytheaangcule |access-date=2026-08-05 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> သင်္ချာဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်သော သင်္ကေတပြ ဗက်တာစနစ် (Vector Analysis) မှ သင်္ကေတများကို အသုံးပြု၍ သီချင်းကြီး အပုဒ် ၂၅၀ ခန့်အတွက် ဂီတသင်္ကေတများ ထွင်ပေးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်ခန့်တွင် ပထမကျော် ဆရာတော် ဦးဉာဏ၏ တိုက်တွန်းချက်အရ လယ်တီဆရာတော်ကြီး ပြုစုတော်မူသော "ပဋ္ဌာန်းဒီပနီ" ကျမ်းကြီးကို ပါဠိဘာသာမှ အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့သည်။ == အခြားလူမှုရေးနှင့် အသင်းအဖွဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်များ == ဆရာကြီး ဦးအောင်လှသည် ကျောင်းသားဘဝ ရန်ကုန်ကောလိပ်၌ တက်ရောက်နေစဉ် ၁၉၁၆ ခုနှစ် ကြည့်မြင်တိုင်၌ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး "ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ" အသင်းတွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ပြည်ပသို့ မထွက်ခွာမီအထိ လေးနှစ်ဆက်တိုက် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာနိုင်ငံ တံဆိပ်ခေါင်းစု ဝါသနာရှင်များအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ၁၉၃၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်အထိ ၂၉ နှစ်ကြာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အတွက် ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်နိုင်ငံမှ FRPS (London) ဘွဲ့ အပ်နှင်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၎င်းသည် [[သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း|ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]] ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည့် All Burma Peace Committee တွင် ဆရာကြီး [[ဒဂုန်တာရာ]]၊ [[ဂျာနယ်ကျော် မမလေး]] တို့နှင့်အတူ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ပူးတွဲပါဝင်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံများသို့လည်း ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် သွားရောက်တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ဂီတ၊ သဘင်၊ ရုပ်ရှင်၊ ပန်းချီ၊ ပန်းပုနှင့် စာပေပညာရှင်များ ပါဝင်သော မြန်မာယဉ်ကျေးမှုကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ရုရှားနိုင်ငံသို့ ချစ်ကြည်ရေးခရီး သွားရောက်ခဲ့ပြီး မြန်မာ-ဆိုဗီယက် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် မိတ်ဆွေဖြစ်အသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ကွယ်လွန်သည်အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ == မိသားစုဘဝနှင့် ကွယ်လွန်ခြင်း == ဆရာကြီး ဦးအောင်လှ၏ အိမ်ထောင်ဘက်မှာ ရုပ်ရှင်မင်းသမီးကြီး အေဝမ်းမေသန်း (ဒေါ်မေသန်း) ဖြစ်သည်။ ဆရာကြီးနှင့် ဒေါ်မေသန်းတို့သည် ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်ခဲ့ကြပြီး သားသမီး ၂ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ သားကြီးဖြစ်သူ ဦးမြသန်းသည် အမျိုးသားမှတ်တမ်းများ မော်ကွန်းတိုက် ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး စန္ဒရား၊ ပတ္တလား တီးမှုတ်မှုအပြင် အဆိုပညာပါ တတ်မြောက်ခဲ့သည်။ သမီးငယ် ဒေါ်လှလှမြင့်သည် သီချင်းကြီးနှင့် ကာလပေါ် အဆိုတော် ခိုင်သန့်ဇင် ဖြစ်သည်။ ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်မေသန်းသည် ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် အသက် ၈၄ နှစ်အရွယ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး သားကြီးဖြစ်သူ ဦးမြသန်းသည် ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ဆရာကြီး ဦးအောင်လှသည် ၁၉၈၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက် (အင်္ဂါနေ့) တွင် အသက် ၈၇ နှစ်အရွယ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == <references /> {{Lifetime|၁၈၉၆|၁၉၈၃}} [[Category:ပထမ မြန်မာများ]] [[Category:မြန်မာ တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂီတပညာရှင်များ]] 6fa766f1dixv8yx3ndphhxd2w193xln 1046544 1046542 2026-08-05T06:09:49Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သင်္ချာပညာရှင်များ]] 1046544 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = အောင်လှ | image = | caption = သင်္ချာပါမောက္ခ ဆရာကြီး ဦးအောင်လှ | birth_date = ၁၈ ဧပြီ ၁၈၉၆ | birth_place = [[သာယာဝတီမြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = {{death date and age|1983|12|13|1896|4|18}} | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | occupation = သင်္ချာပါမောက္ခ၊ ပညာရေးဝန်ထမ်း၊ တက္ကသိုလ်မော်ကွန်းထိန်း | alma_mater = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] <br> [[ကိန်းဘရစ်ချ် တက္ကသိုလ်]] | known_for = မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး မြန်မာလူမျိုး သင်္ချာပါမောက္ခ | spouse = [[မေသန်း (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မေသန်း]] (A1) | parents = ဖိုးစစ် (ဖခင်) <br> ငွေနှုံး (မိခင်) }} ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ '''ဦးအောင်လှ''' (၁၈ ဧပြီ ၁၈၉၆ – ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၃) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော [[မြန်မာလူမျိုး]] သင်္ချာပါမောက္ခ ဖြစ်ပြီး [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] သင်္ချာဌာန ပါမောက္ခအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်ပါမောက္ခအဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် တက္ကသိုလ်မော်ကွန်းထိန်း၊ သန်းခေါင်စာရင်းဗျူရို ညွှန်ကြားရေးဝန် စသည့် တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်ကာ ပညာရေး၊ ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေး၊ မြန်မာ့မဟာဂီတနှင့် တံဆိပ်ခေါင်းစုဆောင်းမှု စသည့် နယ်ပယ်ပေါင်းစုံတွင် ထင်းရှားသည့် ပညာရှင်တစ်ဦးအဖြစ်လည်း မှတ်တမ်းတင်ခံရသူ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=အမှတ်တရဖြစ်နေရသော ဆရာကြီး ဆရာမကြီးများ |url=http://www.moi.gov.mm/news/7319 |access-date=2026-08-05 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဦးအောင်လှကို ၁၈၉၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၈ ရက် တွင် [[သာယာဝတီမြို့]]၌ အမိန့်တော်ရရှေ့နေကြီး ဦးဖိုးစစ်နှင့် မိခင် ဒေါ်ငွေနှုံးတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။သားယောက်ျားလေး ၁၀ ဦးအနက် သတ္တမ မြောက် သားဖြစ်သည်။အသက် ငါးနှစ်မှ ခုနစ်နှစ်အရွယ်အထိ သာယာဝတီမြို့   မြန်မာစာသင်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး၊ အသက် ၁၄ နှစ်အထိ A.B.M.  (American Baptist Mission)      အလယ်တန်းကျောင်းတွင် ဆက်လက်ပညာသင်ယူခဲ့သည်။  ထိုကျောင်းရှိ ဆရာ အများစုမှာ အမေရိကန်နိုင်ငံသားများ ဖြစ်ကြသည်။   ဆရာကြီးသည်  သတ္တမတန်း၌ Scholarship   ဆုရခဲ့ပြီး၊ထိုဆုသည်   သာယာဝတီခရိုင် တစ်ခုလုံးအတွက်  တစ်ခုတည်းသော ပညာ သင်ဆုဖြစ်သည်။  အထက်တန်းပညာကိုမူ ရန်ကုန်  စိန်ပေါလ်  (St.Paul)  ကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့သင်ယူပြီး ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် [[ကာလကတ္တားမြို့|ကိုးလ်ကတ္တား]]မှ ကျင်းပသော ၁၀ တန်း စာမေးပွဲကို အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ကောလိပ်မှ သင်္ချာဂုဏ်ထူးတန်းကို ပထမရရှိကာ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပထမ မြန်မာသင်္ချာပါမောက္ခ ဆရာကြီး ဦးအောင်လှ |url=http://www.moi.gov.mm/article/9892 |access-date=2026-08-05 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ထို့နောက် ရန်ကုန်ကောလိပ် သင်္ချာဌာန၌ လက်ထောက်ကထိကအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဗြိတိန်နိုင်ငံ [[ကိန်းဘရစ်ချ် တက္ကသိုလ်]]သို့ မိမိအစီအစဉ်ဖြင့် သွားရောက်ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ထိုတက္ကသိုလ်မှ သင်္ချာဘာသာရပ်ဖြင့် မဟာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည့်အပြင် Bar-at-Law ဘာသာရပ်ကိုပါ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ဆက်လက်၍ [[ဂျာမနီနိုင်ငံ]]နှင့် [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]ရှိ ဆော်ဗန်း တက္ကသိုလ် (Sorbonne) အပါအဝင် ထင်ရှားသော ဥရောပတက္ကသိုလ်များတွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့ပြီး ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ == ဝန်ထမ်းဘဝနှင့် အလုပ်အကိုင် == ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် မန္တလေး ဥပစာကောလိပ်၌ သင်္ချာကထိကအဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် မြို့မ အမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်း၌ ကျောင်းအုပ်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]၏ မော်ကွန်းထိန်း တာဝန်ကို ယူခဲ့ပြီး ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်မှ ထွက်ကာ သန်းခေါင်စာရင်းဗျူရို (Census Bureau) ၏ ညွှန်ကြားရေးဝန်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ === ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သင်္ချာဌာနပါမောက္ခ === ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စတင်တည်ထောင်ချိန်တွင် သင်္ချာဘာသာရပ် ပါမောက္ခမှာ L.G.Owen (MA, Oxan) ဖြစ်ပြီး ကျန်ဆရာများမှာ နိုင်ငံခြားသားဆရာ ၈ ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသားဆရာများအဖြစ် ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ကထိက [[ဦးကာ|ဆရာကြီး ဦးကာ]]<ref>{{Cite news |title=တက္ကသိုလ်နဲ့အတူ မွေးဖွားလာကြသူများ- ဦးဘတုတ်၊ မြဇင်၊ ဦးသန်းဦး၊ ဒေါက်တာကြူကြူဆွေ၊ ဒေါက်တာညီညီ |url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-55071895 |access-date=2026-08-05 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>၊ ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် လက်ထောက်ကထိက ဆရာကြီး ဦးဖိုးသုန် တို့က တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ဆရာကြီး ဦးနက် က လက်ထောက်ကထိကအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဆရာကြီး ဦးအောင်လှက ခေတ္တလက်ထောက်ကထိကအဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ယူ၍ သင်္ချာဘာသာရပ်များကို ပို့ချခဲ့ကြသည်။၁၉၄၀-၁၉၄၁ ပညာသင်နှစ် ပြီးဆုံးခါနီးတွင် ပါမောက္ခ ဆရာကြီး အိုဝင် အငြိမ်းစားယူသွားခဲ့သဖြင့် ဆရာ လူးဝစ် (Mr. E.G.Lewis) က တာဝန်ခံပါမောက္ခ (Acting Professor) အဖြစ် ယာယီထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၁-၁၉၄၂ စာသင်နှစ်သို့ ရောက်ရှိသောအခါ ဆရာကြီး ဦးအောင်လှသည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ မြန်မာလူမျိုးများထဲမှ ပထမဆုံးသော သင်္ချာပါမောက္ခ ဖြစ်လာခဲ့သည်။၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် သက်ပြည့်အငြိမ်းစားယူခဲ့သော်လည်း ၁၉၇၄ ခုနှစ်အထိ သင်္ချာဌာန၏ ဂုဏ်ထူးဆောင်ပါမောက္ခအဖြစ် စာပေပို့ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပထမ မြန်မာသင်္ချာပါမောက္ခ ဆရာကြီး ဦးအောင်လှ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/pthm-mnmaasngkhaapmeaakkh-chraakii-uuaeaangl |access-date=2026-08-05 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဗြိတိန်နှင့် အမေရိကန်တက္ကသိုလ်အချို့၏ ဖိတ်ခေါ်မှုဖြင့် နက္ခတ္တဗေဒ (Astronomy) နှင့် အဆင့်မြင့်သင်္ချာပညာရပ်များကို သွားရောက်လေ့လာခဲ့ပြီး FRAS (London) နှင့် FBIS (London) ဘွဲ့များ ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။ == မဟာဂီတနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်ချက်များ == ဆရာကြီး ဦးအောင်လှသည် စောင်းကောက်တီးခတ်ခြင်း၌ အထူးကျွမ်းကျင်သူဖြစ်ပြီး၊ ဇနီးဖြစ်သူ ရုပ်ရှင်မင်းသမီးကြီး A1 [[မေသန်း (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|ဒေါ်မေသန်း]] တည်ထောင်သည့် မြန်မာ့အသံ သီချင်းကြီးဝိုင်းတွင် ပတ္တလားနှင့် စန္ဒရား ဝင်ရောက်တီးခတ်ပေးခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ပန်တျာကျောင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဌာနတို့အတွက် မြန်မာသီချင်းကြီးများ မူမှန်ဖြစ်ရေး ကူညီဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ကာ မြန်မာနိုင်ငံ "မဟာဂီတဝါဂီနစ်အဖွဲ့ချုပ်" ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုကြီးထဲက ပြည်ထောင်စုလေး |url=http://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcukiithaik-pnnytheaangcule |access-date=2026-08-05 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> သင်္ချာဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်သော သင်္ကေတပြ ဗက်တာစနစ် (Vector Analysis) မှ သင်္ကေတများကို အသုံးပြု၍ သီချင်းကြီး အပုဒ် ၂၅၀ ခန့်အတွက် ဂီတသင်္ကေတများ ထွင်ပေးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်ခန့်တွင် ပထမကျော် ဆရာတော် ဦးဉာဏ၏ တိုက်တွန်းချက်အရ လယ်တီဆရာတော်ကြီး ပြုစုတော်မူသော "ပဋ္ဌာန်းဒီပနီ" ကျမ်းကြီးကို ပါဠိဘာသာမှ အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့သည်။ == အခြားလူမှုရေးနှင့် အသင်းအဖွဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်များ == ဆရာကြီး ဦးအောင်လှသည် ကျောင်းသားဘဝ ရန်ကုန်ကောလိပ်၌ တက်ရောက်နေစဉ် ၁၉၁၆ ခုနှစ် ကြည့်မြင်တိုင်၌ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး "ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ" အသင်းတွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ပြည်ပသို့ မထွက်ခွာမီအထိ လေးနှစ်ဆက်တိုက် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာနိုင်ငံ တံဆိပ်ခေါင်းစု ဝါသနာရှင်များအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ၁၉၃၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်အထိ ၂၉ နှစ်ကြာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အတွက် ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်နိုင်ငံမှ FRPS (London) ဘွဲ့ အပ်နှင်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၎င်းသည် [[သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း|ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]] ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည့် All Burma Peace Committee တွင် ဆရာကြီး [[ဒဂုန်တာရာ]]၊ [[ဂျာနယ်ကျော် မမလေး]] တို့နှင့်အတူ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ပူးတွဲပါဝင်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံများသို့လည်း ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် သွားရောက်တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ဂီတ၊ သဘင်၊ ရုပ်ရှင်၊ ပန်းချီ၊ ပန်းပုနှင့် စာပေပညာရှင်များ ပါဝင်သော မြန်မာယဉ်ကျေးမှုကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ရုရှားနိုင်ငံသို့ ချစ်ကြည်ရေးခရီး သွားရောက်ခဲ့ပြီး မြန်မာ-ဆိုဗီယက် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် မိတ်ဆွေဖြစ်အသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ကွယ်လွန်သည်အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ == မိသားစုဘဝနှင့် ကွယ်လွန်ခြင်း == ဆရာကြီး ဦးအောင်လှ၏ အိမ်ထောင်ဘက်မှာ ရုပ်ရှင်မင်းသမီးကြီး အေဝမ်းမေသန်း (ဒေါ်မေသန်း) ဖြစ်သည်။ ဆရာကြီးနှင့် ဒေါ်မေသန်းတို့သည် ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်ခဲ့ကြပြီး သားသမီး ၂ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ သားကြီးဖြစ်သူ ဦးမြသန်းသည် အမျိုးသားမှတ်တမ်းများ မော်ကွန်းတိုက် ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး စန္ဒရား၊ ပတ္တလား တီးမှုတ်မှုအပြင် အဆိုပညာပါ တတ်မြောက်ခဲ့သည်။ သမီးငယ် ဒေါ်လှလှမြင့်သည် သီချင်းကြီးနှင့် ကာလပေါ် အဆိုတော် ခိုင်သန့်ဇင် ဖြစ်သည်။ ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်မေသန်းသည် ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် အသက် ၈၄ နှစ်အရွယ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး သားကြီးဖြစ်သူ ဦးမြသန်းသည် ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ဆရာကြီး ဦးအောင်လှသည် ၁၉၈၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက် (အင်္ဂါနေ့) တွင် အသက် ၈၇ နှစ်အရွယ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == <references /> {{Lifetime|၁၈၉၆|၁၉၈၃}} [[Category:ပထမ မြန်မာများ]] [[Category:မြန်မာ တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂီတပညာရှင်များ]] 1xhcsvskvaujy5z4v3he57oga6sglso 14 290022 1046543 2026-08-05T06:09:01Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:မြန်မာ သင်္ချာပညာရှင်များ 1046543 wikitext text/x-wiki [[Category:နိုင်ငံသားအလိုက် သင်္ချာပညာရှင်များ|မြန်မာ]] [[Category:အလုပ်အကိုင်အလိုက် မြန်မာလူမျိုးများ]] bq52t4kau18uqsq7d96xvoccp461l4p 0 290023 1046545 2026-08-05T06:42:01Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (၁) သာကေတ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သာကေတမြို့နယ်]]၊ ထူပါရုံ (၁) ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခု..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1046545 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (၁) သာကေတ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သာကေတမြို့နယ်]]၊ ထူပါရုံ (၁) ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၉၃၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/thaketa-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|16.79783803716244| 96.20226074325039|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} nfg0fobxvlxva98hbjinu3jd8e8arsa 0 290024 1046546 2026-08-05T06:43:51Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (၂) သာကေတ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သာကေတမြို့နယ်]]၊ အနောက် (၇) ရက်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုန..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1046546 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (၂) သာကေတ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သာကေတမြို့နယ်]]၊ အနောက် (၇) ရက်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၂၄၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/thaketa-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|16.797837914315753| 96.21011995023333|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 0cbk1mugx48eurqjogo9pzgzlux7ro9 0 290025 1046547 2026-08-05T06:45:26Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (၃) သာကေတ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သာကေတမြို့နယ်]]၊ မာန်ပြေ (၃)ရပ်ကွက် ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခု..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1046547 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (၃) သာကေတ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သာကေတမြို့နယ်]]၊ မာန်ပြေ (၃)ရပ်ကွက် ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၃၈၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/thaketa-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} ln9myrtw9nrcrlt7dbf81214d0r2kb4 14 290026 1046567 2026-08-05T10:35:24Z Dr Lotus Black 31011 " {{stack|{{Commons category|History of science}}}} [[ကဏ္ဍ:သိပ္ပံ|သမိုင်း]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1046567 wikitext text/x-wiki {{stack|{{Commons category|History of science}}}} [[ကဏ္ဍ:သိပ္ပံ|သမိုင်း]] lw3cguleau70zhzou4f2p4n9ij7400n 0 290027 1046569 2026-08-05T10:44:03Z Zawzawaungthwin 100038 ပါမောက္ခချုပ် ဒေါက်တာ ချစ်ဆွေ (၂၅ မေ ၁၉၃၁ – ၂၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၉) သည် မြန်မာလူမျိုး သင်္ချာပါမောက္ခတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ 1046569 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဒေါက်တာချစ်ဆွေ | image = | caption = | birth_date = ၂၅ မေ ၁၉၃၁ | birth_place = အေလာမြို့၊ [[လယ်ဝေးမြို့နယ်]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = {{death date and age|2019|11|25|1931|5|25}} | death_place = [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]] | occupation = သင်္ချာပါမောက္ခ၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ် | alma_mater = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] <br> Imperial College London <br> လစ်ဗာပူး တက္ကသိုလ် | known_for = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] ပါမောက္ခချုပ်၊ တက္ကသိုလ်များ ကွန်ပျူတာဌာနကို စတင်တည်ထောင်သူ | parents = ဟန်တင် (ဖခင်) <br> ဒေါ်သန်း (မိခင်) }} ပါမောက္ခချုပ် '''ဒေါက်တာ ချစ်ဆွေ''' (၂၅ မေ ၁၉၃၁ – ၂၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၉) သည် မြန်မာလူမျိုး သင်္ချာပါမောက္ခတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]၏ ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကွန်ပျူတာပညာရပ် ထွန်းကားပြန့်ပွားရေးအတွက် စတင်ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး တက္ကသိုလ်များ ကွန်ပျူတာဌာန၏ ပထမဆုံး ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ်လည်း တာဝန်ယူခဲ့သူ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=အမှတ်တရဖြစ်နေရသော ဆရာကြီး ဆရာမကြီးများ |url=http://www.moi.gov.mm/news/7319 |access-date=2026-08-05 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဒေါက်တာချစ်ဆွေကို ၁၉၃၁ ခုနှစ် မေလ ၂၅ ရက် (တနင်္လာနေ့) တွင် [[လယ်ဝေးမြို့နယ်]]၊ အေလာမြို့၌ ဖခင် ဦးဟန်တင်၊ မိခင် ဒေါ်သန်းတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၄၆-၁၉၄၇ ပညာသင်နှစ်တွင် ၁၀ တန်း အောင်မြင်ခဲ့ပြီး မန္တလေး ယူနီဗာစီတီကောလိပ်နှင့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တို့တွင် ဆက်လက် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် သိပ္ပံဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၅ ခုနှစ်အထိ ဗြိတိန်နိုင်ငံ လန်ဒန်မြို့ရှိ Imperial College, Royal College of Science တွင် တက်ရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး အထူးပြုသိပ္ပံတွဲဖြင့် ARCS ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ မန္တလေးတက္ကသိုလ်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် ဗြိတိသျှအစိုးရစရိတ်ဖြင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံ လစ်ဗာပူး တက္ကသိုလ် (Liverpool University) သို့ သွားရောက်သင်ကြားခဲ့ပြီး သင်္ချာဆိုင်ရာ စာရင်းအင်းပညာရပ် (Mathematical Statistics / Decision Theory) ဖြင့် ပါရဂူဘွဲ့ (Ph.D.) ရရှိခဲ့သည်။၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ သင်္ချာပါရဂူဘွဲ့ ရရှိသူ နှစ်ဦးသာ ရှိသေးသည်။ ၎င်းတို့မှာ ဒေါက်တာ ချစ်ဆွေနှင့် ဒေါက်တာဘကြည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဒေါက်တာ ဘကြည် သည် မန္တလေးတက္ကသိုလ်၊ သင်္ချာပါမောက္ခ ဖြစ်သသည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေါက်တာခင်မောင်ဝင်း (သင်္ချာ) - ကျွန်တော့်အား ပညာပေးခဲ့သော ဆရာများ (ဒေါက်တာချစ်ဆွေ) |url=https://www.moemaka.com/2019/11/blog-post_652.html |access-date=2026-08-05 |website=MoeMaKa Media}}</ref> == အလုပ်အကိုင်နှင့် တာဝန်များ == ဒေါက်တာချစ်ဆွေသည် ၁၉၅၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၂ ခုနှစ်အထိ မန္တလေး ယူနီဗာစီတီကောလိပ် သင်္ချာဌာန၌ နည်းပြအဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[မန္တလေးတက္ကသိုလ်]] သင်္ချာဌာနတွင် ၁၉၅၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၇ ခုနှစ်အထိ လက်ထောက်ကထိကအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၄ ခုနှစ်အထိ ကထိကအဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၇ ခုနှစ်အထိ [[ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်]] သင်္ချာဌာန ဌာနမှူးအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၆ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံတက္ကသိုလ် သင်္ချာဌာန ပါမောက္ခအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ကျွန်တော့်ဆရာများ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/rnkunttkksiulm-kntteaachraamaa |access-date=2026-08-05 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ပါမောက္ခအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၇၆ ခုနှစ်အထိ တက္ကသိုလ်များ ကွန်ပျူတာဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူး (နောင်တွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်) တာဝန်ကို ပူးတွဲတာဝန်ယူခဲ့သည်။ ထို့ပြင် တပ်မတော်က ခန့်အပ်သည့် [[တက္ကသိုလ်လေ့ကျင့်ရေးတပ်|တက္ကသိုလ်များ အရန်တပ်ရင်း]]၏ တပ်ရင်းမှူး တာဝန်ကိုလည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့ရာ နွေရာသီ စခန်းချလေ့ကျင့်ရေးများသို့ လိုက်ပါဆောင်ရွက်စဉ် ဗိုလ်မှူးအဆင့် စစ်ဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ရပြီး ဗိုလ်မှူးလစာ ခံစားခွင့် ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိန်ဝင်း ရေးသားသော 'ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းတော်သား ကျွန်တော်' မှ အဆက် |url=https://myanmar.gov.mm/blogs/-/asset_publisher/m9WiUYPkhQIm/content/%25E1%2580%2580%25E1%2580%25AC%25E1%2580%2580%25E1%2580%25BD%25E1%2580%259A%25E1%2580%25BA%25E1%2580%259B%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25B8%25E1%2580%259D%25E1%2580%2594%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2580%25E1%2580%25BC%25E1%2580%25AE%25E1%2580%25B8%25E1%2580?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_m9WiUYPkhQIm_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fblogs%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_m9WiUYPkhQIm%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_m9WiUYPkhQIm_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_m9WiUYPkhQIm_assetEntryId%3D76289079 |archive-url=http://web.archive.org/web/20210613141303/https://myanmar.gov.mm/blogs/-/asset_publisher/m9WiUYPkhQIm/content/%25E1%2580%2580%25E1%2580%25AC%25E1%2580%2580%25E1%2580%25BD%25E1%2580%259A%25E1%2580%25BA%25E1%2580%259B%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25B8%25E1%2580%259D%25E1%2580%2594%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2580%25E1%2580%25BC%25E1%2580%25AE%25E1%2580%25B8%25E1%2580?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_m9WiUYPkhQIm_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fblogs%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_m9WiUYPkhQIm%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_m9WiUYPkhQIm_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_m9WiUYPkhQIm_assetEntryId%3D76289079 |archive-date=2021-06-13 |access-date=2026-08-05 |language=my-MM}}</ref> ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီး ထိုရာထူးဖြင့်ပင် ၁၉၈၉ ခုနှစ် တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မန္တလေးတက္ကသိုလ် ရာပြည့်သဘင်ပွဲ တို့ဆင်နွှဲမည် . . . |url=http://www.moi.gov.mm/article/75095 |access-date=2026-08-05 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == ကွန်ပျူတာပညာရပ် ကြိုးပမ်းမှုနှင့် ပြည်ပခရီးစဉ်များ == ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် သင်္ချာပါမောက္ခအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကွန်ပျူတာပညာရပ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် စတင်ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် တက္ကသိုလ်များ ကွန်ပျူတာဌာနကို စတင်အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ မှ ၁၉၇၆ ခုနှစ်အတွင်း UNDP နှင့် UNESCO အစီအစဉ်များဖြင့် ဗြိတိန်၊ ပြင်သစ်၊ ချက်ကိုစလိုဗက်ကီးယားနှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံတို့သို့ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် ထူထောင်ရေးနှင့် ပညာရပ်ဆိုင်ရာ လေ့လာရေးခရီးစဉ်များ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ရုရှားနိုင်ငံသို့ နှစ်နိုင်ငံ ချစ်ကြည်ရေးခရီး သွားရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၌ ကျင်းပသော သင်္ချာကွန်ဂရက်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ == လူမှုရေးနှင့် သာသနာရေး ဆောင်ရွက်ချက်များ == ဒေါက်တာချစ်ဆွေသည် တက္ကသိုလ်များ ဗုဒ္ဓဘာသာအသင်း ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူ၍ တက္ကသိုလ်ဓမ္မာရုံကြီး အကြီးစား ပြုပြင်မွမ်းမံရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာနိုင်ငံ ဂျူဒိုအဖွဲ့ချုပ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ၊ တက္ကသိုလ်များ အရန်တပ်ရင်း၏ တပ်ရင်းမှူး စသည့် တာဝန်များကိုလည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ်မှစ၍ မရမ်းကုန်းမြို့နယ်ရှိ ကျောင်းထိုင်ဘုန်းတော်ကြီး သင်တန်းကျောင်း၌ နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့တက္ကသိုလ် ဆရာဖြစ်သင်တန်းမှ သင်တန်းသား သံဃာတော်များနှင့် လူပုဂ္ဂိုလ်များကို စီမံခန့်ခွဲမှုပညာရပ် (Management) သင်ကြားပို့ချပေးခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == အငြိမ်းစားယူပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၌ ဇနီး၊ သားသမီးများနှင့်အတူ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဒေါက်တာချစ်ဆွေသည် ၂၀၁၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၅ ရက် (တနင်္လာနေ့) တွင် အသက် ၈၉ နှစ်အရွယ်၌ ဩစတြေးလျနိုင်ငံတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:၁၉၃၁ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၉ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဟောင်းများ]] 3l9cyi98i1napq3u14noht3moehvhw5 1046572 1046569 2026-08-05T10:47:16Z Zawzawaungthwin 100038 စာလုံးပေါင်း ပြင်ဆင် 1046572 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဒေါက်တာချစ်ဆွေ | image = | caption = | birth_date = ၂၅ မေ ၁၉၃၁ | birth_place = အေလာမြို့၊ [[လယ်ဝေးမြို့နယ်]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = {{death date and age|2019|11|25|1931|5|25}} | death_place = [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]] | occupation = သင်္ချာပါမောက္ခ၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ် | alma_mater = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] <br> Imperial College London <br> လစ်ဗာပူး တက္ကသိုလ် | known_for = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] ပါမောက္ခချုပ်၊ တက္ကသိုလ်များ ကွန်ပျူတာဌာနကို စတင်တည်ထောင်သူ | parents = ဟန်တင် (ဖခင်) <br> ဒေါ်သန်း (မိခင်) }} ပါမောက္ခချုပ် '''ဒေါက်တာ ချစ်ဆွေ''' (၂၅ မေ ၁၉၃၁ – ၂၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၉) သည် မြန်မာလူမျိုး သင်္ချာပါမောက္ခတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]၏ ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကွန်ပျူတာပညာရပ် ထွန်းကားပြန့်ပွားရေးအတွက် စတင်ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး တက္ကသိုလ်များ ကွန်ပျူတာဌာန၏ ပထမဆုံး ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ်လည်း တာဝန်ယူခဲ့သူ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=အမှတ်တရဖြစ်နေရသော ဆရာကြီး ဆရာမကြီးများ |url=http://www.moi.gov.mm/news/7319 |access-date=2026-08-05 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဒေါက်တာချစ်ဆွေကို ၁၉၃၁ ခုနှစ် မေလ ၂၅ ရက် (တနင်္လာနေ့) တွင် [[လယ်ဝေးမြို့နယ်]]၊ အေလာမြို့၌ ဖခင် ဦးဟန်တင်၊ မိခင် ဒေါ်သန်းတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၄၆-၁၉၄၇ ပညာသင်နှစ်တွင် ၁၀ တန်း အောင်မြင်ခဲ့ပြီး မန္တလေး ယူနီဗာစီတီကောလိပ်နှင့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တို့တွင် ဆက်လက် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် သိပ္ပံဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၅ ခုနှစ်အထိ ဗြိတိန်နိုင်ငံ လန်ဒန်မြို့ရှိ Imperial College, Royal College of Science တွင် တက်ရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး အထူးပြုသိပ္ပံတွဲဖြင့် ARCS ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ မန္တလေးတက္ကသိုလ်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် ဗြိတိသျှအစိုးရစရိတ်ဖြင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံ လစ်ဗာပူး တက္ကသိုလ် (Liverpool University) သို့ သွားရောက်သင်ကြားခဲ့ပြီး သင်္ချာဆိုင်ရာ စာရင်းအင်းပညာရပ် (Mathematical Statistics / Decision Theory) ဖြင့် ပါရဂူဘွဲ့ (Ph.D.) ရရှိခဲ့သည်။၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ သင်္ချာပါရဂူဘွဲ့ ရရှိသူ နှစ်ဦးသာ ရှိသေးသည်။ ၎င်းတို့မှာ ဒေါက်တာ ချစ်ဆွေနှင့် ဒေါက်တာဘကြည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဒေါက်တာ ဘကြည် သည် မန္တလေးတက္ကသိုလ်၊ သင်္ချာပါမောက္ခ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေါက်တာခင်မောင်ဝင်း (သင်္ချာ) - ကျွန်တော့်အား ပညာပေးခဲ့သော ဆရာများ (ဒေါက်တာချစ်ဆွေ) |url=https://www.moemaka.com/2019/11/blog-post_652.html |access-date=2026-08-05 |website=MoeMaKa Media}}</ref> == အလုပ်အကိုင်နှင့် တာဝန်များ == ဒေါက်တာချစ်ဆွေသည် ၁၉၅၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၂ ခုနှစ်အထိ မန္တလေး ယူနီဗာစီတီကောလိပ် သင်္ချာဌာန၌ နည်းပြအဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[မန္တလေးတက္ကသိုလ်]] သင်္ချာဌာနတွင် ၁၉၅၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၇ ခုနှစ်အထိ လက်ထောက်ကထိကအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၄ ခုနှစ်အထိ ကထိကအဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၇ ခုနှစ်အထိ [[ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်]] သင်္ချာဌာန ဌာနမှူးအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၆ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံတက္ကသိုလ် သင်္ချာဌာန ပါမောက္ခအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ကျွန်တော့်ဆရာများ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/rnkunttkksiulm-kntteaachraamaa |access-date=2026-08-05 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ပါမောက္ခအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၇၆ ခုနှစ်အထိ တက္ကသိုလ်များ ကွန်ပျူတာဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူး (နောင်တွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်) တာဝန်ကို ပူးတွဲတာဝန်ယူခဲ့သည်။ ထို့ပြင် တပ်မတော်က ခန့်အပ်သည့် [[တက္ကသိုလ်လေ့ကျင့်ရေးတပ်|တက္ကသိုလ်များ အရန်တပ်ရင်း]]၏ တပ်ရင်းမှူး တာဝန်ကိုလည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့ရာ နွေရာသီ စခန်းချလေ့ကျင့်ရေးများသို့ လိုက်ပါဆောင်ရွက်စဉ် ဗိုလ်မှူးအဆင့် စစ်ဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ရပြီး ဗိုလ်မှူးလစာ ခံစားခွင့် ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိန်ဝင်း ရေးသားသော 'ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းတော်သား ကျွန်တော်' မှ အဆက် |url=https://myanmar.gov.mm/blogs/-/asset_publisher/m9WiUYPkhQIm/content/%25E1%2580%2580%25E1%2580%25AC%25E1%2580%2580%25E1%2580%25BD%25E1%2580%259A%25E1%2580%25BA%25E1%2580%259B%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25B8%25E1%2580%259D%25E1%2580%2594%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2580%25E1%2580%25BC%25E1%2580%25AE%25E1%2580%25B8%25E1%2580?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_m9WiUYPkhQIm_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fblogs%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_m9WiUYPkhQIm%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_m9WiUYPkhQIm_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_m9WiUYPkhQIm_assetEntryId%3D76289079 |archive-url=http://web.archive.org/web/20210613141303/https://myanmar.gov.mm/blogs/-/asset_publisher/m9WiUYPkhQIm/content/%25E1%2580%2580%25E1%2580%25AC%25E1%2580%2580%25E1%2580%25BD%25E1%2580%259A%25E1%2580%25BA%25E1%2580%259B%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25B8%25E1%2580%259D%25E1%2580%2594%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2580%25E1%2580%25BC%25E1%2580%25AE%25E1%2580%25B8%25E1%2580?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_m9WiUYPkhQIm_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fblogs%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_m9WiUYPkhQIm%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_m9WiUYPkhQIm_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_m9WiUYPkhQIm_assetEntryId%3D76289079 |archive-date=2021-06-13 |access-date=2026-08-05 |language=my-MM}}</ref> ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီး ထိုရာထူးဖြင့်ပင် ၁၉၈၉ ခုနှစ် တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မန္တလေးတက္ကသိုလ် ရာပြည့်သဘင်ပွဲ တို့ဆင်နွှဲမည် . . . |url=http://www.moi.gov.mm/article/75095 |access-date=2026-08-05 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == ကွန်ပျူတာပညာရပ် ကြိုးပမ်းမှုနှင့် ပြည်ပခရီးစဉ်များ == ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် သင်္ချာပါမောက္ခအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကွန်ပျူတာပညာရပ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် စတင်ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် တက္ကသိုလ်များ ကွန်ပျူတာဌာနကို စတင်အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ မှ ၁၉၇၆ ခုနှစ်အတွင်း UNDP နှင့် UNESCO အစီအစဉ်များဖြင့် ဗြိတိန်၊ ပြင်သစ်၊ ချက်ကိုစလိုဗက်ကီးယားနှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံတို့သို့ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် ထူထောင်ရေးနှင့် ပညာရပ်ဆိုင်ရာ လေ့လာရေးခရီးစဉ်များ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ရုရှားနိုင်ငံသို့ နှစ်နိုင်ငံ ချစ်ကြည်ရေးခရီး သွားရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၌ ကျင်းပသော သင်္ချာကွန်ဂရက်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ == လူမှုရေးနှင့် သာသနာရေး ဆောင်ရွက်ချက်များ == ဒေါက်တာချစ်ဆွေသည် တက္ကသိုလ်များ ဗုဒ္ဓဘာသာအသင်း ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူ၍ တက္ကသိုလ်ဓမ္မာရုံကြီး အကြီးစား ပြုပြင်မွမ်းမံရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာနိုင်ငံ ဂျူဒိုအဖွဲ့ချုပ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ၊ တက္ကသိုလ်များ အရန်တပ်ရင်း၏ တပ်ရင်းမှူး စသည့် တာဝန်များကိုလည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ်မှစ၍ မရမ်းကုန်းမြို့နယ်ရှိ ကျောင်းထိုင်ဘုန်းတော်ကြီး သင်တန်းကျောင်း၌ နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့တက္ကသိုလ် ဆရာဖြစ်သင်တန်းမှ သင်တန်းသား သံဃာတော်များနှင့် လူပုဂ္ဂိုလ်များကို စီမံခန့်ခွဲမှုပညာရပ် (Management) သင်ကြားပို့ချပေးခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == အငြိမ်းစားယူပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၌ ဇနီး၊ သားသမီးများနှင့်အတူ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဒေါက်တာချစ်ဆွေသည် ၂၀၁၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၅ ရက် (တနင်္လာနေ့) တွင် အသက် ၈၉ နှစ်အရွယ်၌ ဩစတြေးလျနိုင်ငံတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:၁၉၃၁ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၉ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သင်္ချာပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဟောင်းများ]] h4bpdf599pmr0679a8tksh4ups43zdw